Skip to main content

Full text of "Patrum apostolicorum opera, textum ad fidem codicum et graecorum et latinorum, ineditorum copia insignium"

See other formats 


* 


^c^ 


Af\f^^^^^i2 


ΛΑ^'^^'^'^^^^ΛΛ, 


Ρ^^Λ^^^^,^^'^^^.'^ΟΟλ^ 


Λ'χ^  -  ^.^r-^ 


/^   Λ,  W  .Α^  ,Ο 


•^^Β 


r^Y 


MS9^a?lȤi 


^AW>S 


^■^^'^*9Ϊ     Λ, 


1ΛA/^Λ 


^aaA 


S  Λ   "  Λ  Λι 


Λα*. 


ϊ  i'    'Λ  Γ- 


^^gSiS«' 


'««h^^ 


\(^f\rt 


ΛΛλ' 


?^•.^Λλ.    '^^^,8R8^i 


...  :^«» 


C^« 


UURJf^T^M 


ϊΑΛ/^^ 


:^^^^ν^\Λ, 


ί:ί?^Λ.^.Λ.^:---»2^ 


'>Sh'H«W 


.^^^ 


:^5^«'' 


,«KA/W^AAASQ&fifift'i 


PATRUM  APOSTOLICORUM 

OPERA. 


PATRUM  APOSTOLICOKU,M 

■  <  ^- 

OPERA. 


TEXTUM  AD  FIDEM  CODICUM  ET  GRAECORUM  ET 
LATINORUM,  INEDITORIBI  COPIA  INSIGNimV 

ADHIBITIS  PRAESTANTISSIMIS  EDITIONIBUS, 

RECENSUIT    ATQUE    EMENDAVIT, 

NOTIS    ILLUSTRAVIT,    VERSIONE   LATINA    PASSIM    CORRECTA, 
PROLEGOMENIS,    INDICIBUS 

INSTRUXIT 

ALBERTUS  RUD.  MAX.  DRESSEL. 
EDITIO   ALTERA 

AUCTA    SUPPLEMENTIS 

AD  BARNABAE  EPISTOLAM  ET  HERMAE  PASTOREM 

EX    TI8CHENDOEFIANA    CODICIS    SINAITICI    EDITIONE    HAFSTIS. 


LIPSIAE 

J.  C.  HINRICH8,   BIBLIOPOLA. 
1863. 


-r^-  '. 


m 


i 


DE  ALTEEA  HAC  EDITIONE. 

Studiis  circa  palrum  aposlolicorum  opera  nihil  ex  longo  tempore 
gravius  accidit  quam  quod  in  codice  bibliorum  Sinailico  inventa  est  in- 
legra  Barnahae  epistola  cum  priore  Pasloris  parle.  llla  enim  epislola 
quo  sermone  ab  auclore  conscripta  est  nec  inlegra  habebalur  hucusque, 
nec  quibus  partibus  ex  codicibus  recentioribus  hausta  est  magna  est 
fide.  Lalina  vero  prioris  parlis  longioris  (I — XVII)  interpretatio,  quem- 
admoduro  in  codice  saeculi  fere  octavi  olim  Corbeiensi  nunc  Pelro- 
poiilaDO  eoque  solo  invenla  est,  ut  passim  praeslal  Graecis  vulgalis,  ita 
saepe  corrupussimum  teitum  praebet,  iis  maiime  capitibus  quae  Graece 
adboc  desiderabantur.  Nec  fere  minore  iniquilate  ulebatur  Pastor  Her- 
mae  qui  dicitur,  Latinis  codicibus  magna  scriplurae  varietate  conspi• 
cuis  el  Graeco  folioruin  Lipsiensium  texlu  parum  probato.  Hinc  gra- 
▼issima  codicis  Sinaitici  subsidia  ad  supplendos  atque  emendandos  libros 
hos  ipsis  apostolicis  proximos  non  reservanda  videbantur  novae  plane 
patrum  apos(olicoruD)  ediliooi,  quam  post  annos  aliquot  dare  ipsi  in 
aniiDo  habemus,  sed  statim  adhibenda  ad  augendam  ornandamque  edi- 
tioneiD  Dresselianam.  Quod  ita  faclum  esl  ut  prior  pars  epislolae 
Barnabae  plene  eiscriberetur  ex  utraque  noslra  codicis  Sinailici  edilione, 
praeterea  vero  qaicquid  in  eadem  diflerl  a  scriptura  Graeca  eiusdem 
epistolae  el  prioris  parlis  libri  Hermae,  quemadmodum  in  opere  Dres- 
seliano  edila  esl,  accurale  recenserelur.  Quae  igitur  exemplaria  edilio- 
nis  Dresselianae  anni  1857.  in  publicum  nondum  exieranl,  illis  supple- 
mentis  aucta  iunl,  proptereaque  nunc  ailerius  editionis  tilulo  exor- 
DtU    prodeunt,    minuto    insuper  pretiO)   quo    magis  academicae  iuven- 


II  PRAEFATIO. 

luti  se  commendaret  liber  iste.  Laborem  autem  quem  diximus  nostro 
rogalu  suscepit  in  se  loh.  Henr.  Gerhardts,  Phil.  Dr.,  quein  scite  et 
diligenler  ea  in  re  versalum  esse  testamur. 

Aelalem  codicis  Sinailici  accuralius  quaesituris,  nisi  quis  magnifi- 
cara  edilionein  Pelropolitanam  noslram  mavull  consulere,  duabus  in- 
slmclarn  tabulis  ipsam  epislolae  Barnabae  et  Pasloris  scripturam  prae- 
benlibus ,  Prolegoniena  satisfacient  Novi  Testamenli  Sinailici,  quibus 
demonslrasse  nobis  videmur,  scriplum  illum  esse  circa  niedium  saecu- 
lum  quartum*.  Quanla  vero  texlus  Sinailici  praestanlia  sit,  collatis 
expensisque  variis  ad  Barnabam  et  Hermam  lectionibus  nemini  dubium 
eril.     Et  Barnabae  quidem  exeinpla  h;iec  siint. 

Cap.  IV.  λεγονταϋ  οτι  η  δί(χϋ•ηκη  ημ,ων  μεν'  αλλ  εκινοι  οντωβ 
ειΰ  τελοΰ  απωλεΰαν  αυτήν,  λαβοντοβ  ηδη  του  μωϋβεωβ  pro  iis  quae 
ulpote  corrupta  niire  exercuerunt  viros  doctos:  el  dicunl  quia  lesla- 
menlum  illorum,  non  el  noslrum  est.  Nostrum  aulem,  quia  illi  in 
perpeluum  perdideruni  illud,  quod  Moyses  accepil. 

Cap.  VI.  ωΰ  αν  δη  αναπλαΰΰοντοβ  αυτού  ημαβ  pro  ω6  αν  δε 
άναπλαΰΰομενουΰ  αυτουΰ  ημαϋ. 

Cap.  VII.  οι  ιερειΰ  του  ναού  pro  οί  ίερεΐΰ  του  λαοϋ  („Menard. 
invilis  codicibus  ναού  putat  legendum"). 

Cap.  X.  ου  μη,  φηβιν ,  κολληϋ'ηΰη  ουδέ  ομθίωϋ•ηϋη ,  ul  est  apud 
Clem.  Alex.  et  in  vetere  inlerprete,  invitis  codd.  recentioribus  Graecis 
verba  ουδ.  ομοιω•0:  omiltenlibus.  Ibidem  περιπατουντεΰ ,  %ai  περιβλε- 
ηονται  τίνα  εκδυΰωαιν  im  την  πλεονεξιαν'  ωΰ  και  τα  ορνεα  ταύτα 
μονά  εαυτοιΰ  ου  πορι^ει  την  τροφην,  άλλα  αργά  (a^ya  correclor  re- 
posuit  pro  και  τα)  καΟ^ημενα  εκζητει  pro  περιπατοϋντεα '  καϊ  καΰ"η- 
μενα  αργά  ταύτα  Ικζητεϊ  (Vet.  inlerpr.  ambulanles ,  quem  dispolient. 
Sic  aves  islae  solae  sibi  non  acquirentes  escam,  sed  pigrae  sedentes 
quaerunl).  Ibidem  εχε  (absorptum  videtur  τε— έχετε— sequenti  τε)  τε- 
λιωβ  και  περί  τηα  βρωΰεωΰ  pro  Ι'χετε  τελείωΰ  καϊ  περϊ  τηΰ  γνωΰεωϋ 
(Vel.    interpr.  habelis  consummalam  de  escis). 


1)  Corrector  epistolae  Barnabae  quem  **  diximus,  septimo  saeculo  videtur 
vixisse ;  quem  vero  eodem  signo  in  Paslore  insignivimus ,  ipsi  scriptori  vix  cedit 
aetate ;  hunc  qni  exceperunl  (*^*  et  ****) ,  in  seplimum  et  nonum  fere  saecu- 
Inm  incidunt, 


PRAEFATIO.  Πΐ 

Cap.  XI.    το  φερον  αφεβιν  pro   το  φέρον  εΐΰ  αφεαιν. 

Cap.  XII.  οτι  ο  πατήρ  πάντα  φανεροί  περί  του  νιου  ιηΰον.  λεγεί 
ονν  ΐίωναηΰ  ιηβον  νιω  νανη,  επιΘ•ίΐΰ  τοντο  το  ονομ,α,  οπότε  επε^πεν 
αυτόν  κβττασκοπον  τηΰ  γηβ,  λαβε  pro  οτι  πάντα  6  πατήρ  φανεροί 
iuqX  τον  νίον  [αντον]  ίηΰον  νίω  νανη.  καΐ  ίπι&εϊβ  τοϋτο  ονομ,α, 
οπότε  ϊπεμψε  χατάΰχοπον  τηβ  γηΰ^  [εϊπε]'  λάβε. 

Cap.  XVI.  ωΰ  πλανωμενοι  οι  ταλαίπωροι  εισ  την  οικοδομψ  ηλπι- 
cocvy  %αί  ουκ  επι  τον  θεον  αυτών  τον  ποιησαντα  αυτονα^  ωΰ  οντά  olkov 
^(ου  pro  Λωσ  πλανώμενοι  οί  ταλ.  ίπ\  την  οδον  ηλπιΰαν,  και  ουκ  ίπ\ 
τον  θεον  ervTOV  τον  ποιηα.  αντούα,  αλλ'  ώα  οντά  οΓκον  '^εοΰ  (Vet.  in- 
lerpr.  quomodo  erranles  in  aedem  spem  habueruntj  tanquam  in  domi' 
num  qui  illos  fecil.,  quasi  sit  domus  dei). 

Cap.  XVII.  HO  ϋωτηριαν.  εαν  γαρ  περί  των  ενεστώτων  η  μ,ελλον- 
ναη/  γράψω  νμ,ιν  pro  εία  ΰωτηρίαν  Ινεστωτων.  Ιάν  γαρ  περϊ  των  μ,ελ- 
Ιόντων  γράφω  νμΐν.  (Vet.  inlerpr. --si  enim  de  instanlibus  ac  fuluris 
tcribam  vobis). 

Cap.  XIX.  τα  αυμβαινοντα  σοι  ενερ^^ι^-ατα  ωσ  αγαϋ•α  προβδεξη,  ει- 
δοΗί  ατ*  άνευ  θεού  ου^εν  yειvετα^  pro  τα  ΰνμβ.  ΰοι  ενεργ.  ώΰ  άγ. 
ηροϋδεξαί^  reliquis  praeterniissis.  Ibidem  τοισ  επι  τον  αντον  -β-εον 
εληιξοναιν,  ίη  quibus  cdd.  recenliores  d-εον  omillunl.  Ibidem  verba 
παντϊ  αίτονντί  ϋε  δίδον,  quae  ex  evangeliis  liuc  illala  esse  apparel, 
aucloriute  codicis  Sinaitici  deslituunlur^  Ibidem  ου  προαεξειΰ  επι 
προσενχην  εν  ύννειδηΰει  πονηρά  pro  ονχ  ηξεια  iv  προΰευχτ}  σου  iv 
ύυνεώηοει  πονηρά. 

Cap.  XXI.  έχετε  /ιιε•^  εαυτών  εισ  ουσ  εργαΰηύΟ^ε  το  καλόν  μη  εν- 
L•πητι  pro  Ιχετε  εΐο  οϋσ  έργάααΰ&ε  μεϋ"*  εαυτών  μη  Ιγκαταλείπητε. 
His  exeiuplig  acceduDt  alia  pluriroa.  Sunl  aulem  ila  comparata  ut  pau- 
cis  exceptis  prisliDum  texlum  luculenter  resliluant,  ct  nunc  demurn 
Barnabae  librum  pretiosissimum  liUeris  Christianis  reddilum  gaudeamus. 

Idem  de  Pastore  praedicandum  esset,  si  integrum  praeberel  codex 
nosler.  Aaamen  el  ipsis  quae  praebel  fragmentis  maxima  vis  crilica 
inesl.  Quod  anno  1856.  censebain,  lextum  Lipsiensem  potius  e  lialinis 
mndia  aetate  coDversum  quaro    ex  ipso  anliquissimo  fonle  Gracco  dcri- 

1)  Capite  Tero  qnarto  exeunte  verba  gravissiraa  „siciil  scriplum  esl",  rninim»; 
Launo  iDterpreti,  ul  suspicari  licebat,  sed  ipei  ecriplori  viodicat  codex  Sinailicus. 


IV  PRAEFATIO. 

vatum  esse,  qua  de  re  praeter  alios  consentientem  habui  summiim  Con- 
slanlinum  Oeconomum  ^,  illud  quidem,  si  lolum  atque  universum  spectas, 
non  confirmalum  est.  Quem  vero  locum,  in  liisloria  Simonidea  faiiaosum 
illum  quidem,  ad  docendam  originem  Lalinam  inprimis  urgendum  du- 
xerani,  Vis.  3,  3.  πανούργου  εϊ  περ\  ταβ  γραφάΰ  (ex  Guilielmi  Dindorfii 
conieclura  περϊ  τα  άγραφα),  eum  revera  ex  Latinis  tluxisse  quum  ex 
inlerprele  Aethiope  tum  ex  codice  Sinaitico  fil  clarissimum.  Quocum 
nescio  an  alia  componenda  sint,  quae  lexlus  Lipsiensis  cum  Lalinis 
plerisque  communia  habel  invitis  Sinailico  Aetliiope  et  Palatino.  Eius- 
modi  sunt  quae  Vis.  3,  6.  legunlur,  ubi  Latine  vulgatum  est:  qui  cog- 
noverunl  verilatem  nec  permanserunl  in  ea,  nec  coniuncli  sunt  sanctis ; 
propler  hoc  inuliles  sunl.  His  lexlus  Lips.  apprirae  respondet,  in  quo 
est:  oi  ίγνωκότεΰ  την  αληϋ'ειαν,  μη  επιμείναντεβ  δε  iv  αντγ}  μηδέ 
κολλώμενοι  τοΐΰ  άγίοιβ'  δια  τοντο  αχρηβτοί  είΰιν.  Sinaiticus  vero  co- 
dex,  Aelhiops  el  Palatinus  consenlienles  post  μη  επιμενοντεα  δε  εν 
αυτή  nihil  additum  habent.  Quae  in  his  similibusque  aliis  ab  aucto- 
ritale  Sinailici  codicis  destiluuntur^,  ab  alia  haud  dubie  recensione  pen• 
denl,  quam  ulriim  in  Latinis  an  in  Graecis  primum  aliquis  inslituerit 
ambiguum  est.  Sed  de  his  proxime  alii  videbunt,  nec  nobis  ipsis,  ul 
iam  indicalum  est,  singula  accuratius  indagandi  locum  defuturum  spe- 
ramus.  Nunc  salis  habemus  edilioni  Dresselianae,  diulurnis  amici  docli 
laboribus  plenae,  leclionibus  Sinaiticis  additis  consuluisse,  quae  ut  satis 
docent  quanlopere  lextus  Lipsiensis,  quamvis  haud  contemnendus  sif, 
ab  antiqua  verilate  deflexerit,  ita  tolam  eam  quam  praebent  Pastoris 
parlem  exceptis  paucis  anliquo  nitori  reddunt. 

Scribebam  Lipsiae  ipsis  solemnibus  paschalibus  anni  1863. 

Constantinus  Tischendorf, 


1)  Vide  Nov.  Test.  Sinait.  Lips.  1863.  pag.  XLI. 

2)  Alio  loco  notabili,  Vis.  3,  5,,  Aelhiops  codicum  Sinailici  et  Palatini  so- 
cietatem  deserit.  Sinailicus  enim  cum  Palatino  habel:  διότι  ευρε^-η  εν  αντοισ 
πονηρία  {quoniam  inventa  est  in  eis  nequiiia),  id  quod  reclissime  scriptum  vide- 
tur,  Lips.  vero  cum  Latinis  vulgalis  el  Aethiope:  διότι  ούχ  ενρέΒη  iv  αύτοΐσ 
πονηρία. 


ALBERTUS  KUD.  MAX.  DRESSEL 

LECTURIS  S.  P. 

Patnini  Apostolicorum  editio  Cotoleriaiia  coniinuni  Thcologoruni 
iiulicio  inter  praeslantissima  istiiisci*  lilciatiirac  opcra  ccnsctur.  Eam 
sane  perdiu  moniit  laudeni,  et  iiitorpretandi  arte,  ct  subsidionim  cri- 
(iconiin  copia  atque  usu  qiio  exccllit.  QuajHOptcr  iiiiruni  noii  est, 
quod  iiiulli  adeo  opinahanlur,  l<'xtuin  PP.  Apostolic.  iani  iii  iina  illa 
e<li(ioue  praesertim  per  lo.  Clcricum  rccognita  ifa  fuisse  (•(instituluni, 
ut  in  eo  accpiiescere  posseimis.  Vemni  eniinv«M'o  lioc  iisqii(M|uaque  ita 
esse,  praesons  aetas  haiid  am])lius  sentit,  olsi  nulla  Scriptonini  aevi 
Apostolici  editio  laborilius  Cotclerii  atcpie  Clerici  carere  polerit.  Ete- 
nini  re  accuratiiis  peri>onsa  facile  apparct,  non  solum  iii  critica,  sed 
eliam  in  exegetica  parte  iion  illiid  eam  ubivis  praestare,  (piod  in  hoc 
gpuere  iani  expetatui'.  Qiiippe  si  ea,  qiiae  ad  hanc  illanive  Tlieologiae 
discipliiiam  spectant,  vcritati  niagis  coiisenlaiipa  diiudicari  debehant, 
(]iiaiii  nimio  Cotelorii  partiuni  stiidio  iieri  ixdiiit,  It^xtus  quoque  Scri- 
ptoniiii  aliaiionna  atque  ratione  adcertiora  fmidaiiKMita  revocandus  erat. 
Qui  deciiiio  si^ptinio  ac  deciino  octavo  saeculo,  vi  anlca,  Codicum  manu 
srriplorum  pracsidia  ad  buncce  textiim  emiMidaudmn  coiitiderimt,  ii  |)γο- 
fpclo  ιιυιι  oiiiiifMii  sciiptiirap  vari<'talein  proi)()iicl)aiil,  scd  cani  1Όγ(»  ([uae 
pro  ipsoniiii  c-aplu  utilis  videbatur  ad  rem  al«pi('  apla,  rcliifiiis  oiimi- 
biis  iisipii*  liaiid  i*aro  (q)timis  variis  lectiuiiibus  sibiiilio  al(pu;  oblivi- 
one  itpnini  sepiiJtis.  Attameii  quantum  lucis  iiitcgra  supellectile  cri- 
ijca  ipsi  tcxlus  uitollectiii  aiiem,  quantuin  tiMicbraruni  maiica  ratione 
crilira  diiruiidi  (|ueat  a(•  debcat,  onines,  ([uibiis  hiiiiis  rei  iudicinm  (?st, 
hodie  persuasum  babent.  Critici  iudicium  tcxtus  eiiKindationciii  attingit 
atqui•  jiatefacit,  boiii  Codices  manu  scripti  caiideiii  jierliciuiil,  absol- 
\iinl,  verain  redduiit. 

Quac  cuin  ita  sint,  abbinc  viginti  annis  ex  beato  Augusto  Nean- 
drc)  qiiaesivi,  ecipHd  opcraii  prfitiurn  piilarrt,  si  post  Coteleiuum  oi 
(^bTicum  iiova  PP,  Apo.stolicoruni  cditio  aduriiaretur,  (iaqiie  criticis 
adniiniculis,  quae  in  Flomaiiis  liibliotbocis  recoiidita  cogiiovpram  la- 
titarp,  adiuta  atque  fidta.  Auctor  initii  crat  vir  incomparabilis  ut  fa- 
cprem,  inagrioppre  cupiiins  ut  boriini  ojxiniin,  ([uac;  a  iioliis  ia»i  paeiie 
pxiilare  ropppraiit,  copia  demio  iuTttl.  Scd  pidcni  proposilo  (iiiliclnius 
lacobsoniis  in  Aiiglia,  iii  (i(;rniaiiia  Carolus  1.  Π(;Γ(Ίίπ«  aiiiiriuiM  (Mxlem 
tpmporp  adipcpraiit,  nipque  praevpnerunt.  Asl  illc,  (jiiamvis  opiis  cdi- 
derit  propria  pcrpgrinaiiuft  eniditiorn;  rofcrtuin,  ad  paii('<»s  soliiininodo 
aevi  Apo»toiici  Srriptores  rcspcxit;  liic  in  priiria  cditioiK;  votis  jiarum 
rpspoiidit.  Idcirco  prisliiiuni  consiliuin  noii  dcriiillciidiiin  piilaviinus, 
npi(ue  cum  empndaliorps  ilJoniin  duumviroruin  bbri  [loslca  iirodissent. 
Nam   quae   ex   membraiiis   hucusciue  ignolis  pcr   inultos  aimos,   ubi 


VI  PRAEFATIO. 

licuit,  Clcmentissimi  Boriissoriim  Regis  stipenilio  adiiiti  nos  primi 
eruoraiims,  liaiul  diibie  oiusmodi  erant  ob  novitatem  pondiisque,  iit 
(liioinodocuiKiuo  iuris  }ml)lici  facieiida  viderentur.  Taceo  reliqua, 
quae  ab  aliis  iiilclligi  malim,  ([uam  a  me  dici. 

Eluboravi  igitiir  editionom  textu  ubivis  ad  optimorum  Codicum 
fidom  critica  (uin  conscientia  coiistitiito,  iisque,  quas  egomet  ipse  iii- 
veiii,  variis  lectioiiibus  adoniato.  Quac  bic  illic  iii  libris  impressis 
iiivciitae  erant,  eas  ex  parte  rcpetere  noJiii,  quia  fides  ipsarum  iion 
ubivis  certa  videbatur.  Ac  me  baud  iiiconsulto  id  fecisse,  imo  facere 
debuisse,  inociun  fatebitiir,  qui  ex  notis  intellexerit ,  quotiens  etiam 
quas  novissiiuo  critico  dobeiniis  Codicum  lectiones  mea  ciira  emen- 
dandae  fiieriiit.  Ac  saepius  profecto  apiid  priores  editores  iii  illa 
parte  post  luessom  messore,  post  tcctum  architecto  opus  erat.  Est 
forte  (pii  dicat,  nos  iii  critica  parte  sacco  serentes  iitilia  imUilibus 
periiiiscuisse,  albaqiio,  ut  dicitur,  linea  sine  cura  discrimiiiis  solam 
copiaiii  sectatos  coiiverrisse.  Aliter  vero  ipse  senlio:  quippe  etiam 
iv  άδίαφόροίς  religiose  fontiiim  auctoritatem  venerari  ius  fasque  est. 
Qiiis  autiMii  inutilia  ca  dixcrit,  quae  iitcimipie  apta  iiant  ad  restituen- 
duiii  gcimiimui  textum  corum  Scriptoriim,  qui  quae  literis  consigiia- 
riiut,  ex  των  αυτόπτων  τον  Αόγον  ore  hauseruiit? 

Ac  fuit  (luidfiii,  cuni  tempus  quoque  opportunum  concessum  iuibi 
fore  arbitrarer  textiim  commeiitario  prorsus  iiovo  illustraiidi.  Qiiam 
spem  ciini  baud  iiioirensa  valetudo,  tum  maxime  rerum  domesticaruin 
adversilates  iiecessitudiiiesque  fefellerunt ,  iit  rarius  paralae  esseiit 
reiuissiuiies ,  (|iiibus  animiis,  interstilioiie  aliqua  aiit  iiogotiorum  aut 
infoituiiii  niemoriae  data,  laxari  iudulgerique  posset  ad  isliusmodi 
opus  rite  condeiidum.  Idcirco  virorimi  doctomm  iiolas  simul  cum 
nostris  subdidiinus,  ne  diiitius  res  tereretur.  Quodsi  iiiaequalitas  iri- 
certaque  ratio,  qiiam  iiiter  lextiis  fidem  et  coinmentariomm  copiam 
antehac  videre  erat,  iiostro  labore  nonmhil  evaimit,  eius  nos  profecto 
non  poeuitebit. 

Nec  possum  qiiin  graiias  agam  Coiistantiiio  Tischeudorfio,  Theo- 
logoriim  Gernianiae  decori,  (|ui  noii  soliim  consilio  rae  mulluin  adiu- 
vans  ex  suae  doctrinae  penu  summa  cum  benevolentia  ac  liberalitate 
hocce  opiis  locupletavit,  sed  qiiamvis  muneribus  suis  miriim  quaiitum 
occupatus  etiam  nidli  in  promovenda  ipsa  edilione  curae  peperdt. 
Ne  multa:  opiis  iiostrura  is  docte  inaiigiiravit  sacravitque. 

Scribebam  Romae  prid.  Cal.  Sextiles  1856. 


PROLEGOMENA. 

Ι. 


BARNABAS 


Quoniodociinque  derniieiidum  erit  de  auctore  scripli,  cui  ve- 
tus  iiuacdam  traditio  Barnabae  nomen  praelixit,  certe  id  ipsuin  Iiaud 
parvi  inomeiiti  habetur  inter  christiaiiae  aiitiquitatis  rcliquias  ob  ra- 
tioiiem  quani  teiiet  sacrae  scripturae  Y.  T.  diiudicaiidae,  et  locum  in 
delinienda  oeconomia  saliUis  ei  assignaiuli.  Pauli  Apostoli  quippe 
viani  leueiis,  modo  ultro  progrediens,  minc  retrogressus,  ad  Alexan- 
drinoruni  aUegoricimi  veritatis  ludaismi  explicandae  moduni,  siiiiulque 
ad  solidiorem  Gnosticismuni  praebet  transitum.  Huius  viae  auctori- 
tas  pliiris  esset,  si  inclito  illi  Pauli  Aposloli  socio  iinpigroque  coadiii- 
tori  attribucndiim  esset,  qui  idjivis  sui  iiiris  apparebat,  recta  mente 
alque  indole  exc^llens:  id  quod  infra  videnduin.  laiii  vcro  de  quo 
in  ipsa  Ej)istola  agitur,  id  accuratius  perscrutemiir. 

1.  Cmii  iiliis  liliabusque  auctor  partiri  vult  ex  eo,  qiiod  ipse  ac- 
c^peril,  ul  fidem  aUjue  scientiam  habeant  coiisuinmatain,  spiritualibus 
niminini  donis  abunde  donali  (c.  1).  Id  se  facturuiii  esse  non 
doctoris  auctorilale  praediUini,  sed  ut  parem  iiiter  pares,  ut  iiiiiim 
ex  ipsis:  imnio  se  περίφημα  esse  bene  scit,  cuiniet  fralruin  dilectio- 
nem  merc^di  fore  sperat  (c.  6.  1).  Kerum  igitur  cardineiii  in  eo 
verli,  ((uod  cuin  fide  perfecta  etiam  sci(?ntiae,  i.  e.  της  γνώβεωζ^) 
compotcs  iierent.  Idcirco  intelligenduni  esse,  quo  inodo  veteribiis, 
Deo  ita  ordinante,  non  nisi  vitae  spes  proposita  fiierit,  ipsuni  vitae 
exordiiini  priiiio  Christi  adventu  in  terris,  vitae  consiiinniatio  iu  cac- 
lis  (c.  2).  lain  vero  progressum  divinitiis  in  Cbristiaiiismo  datuin 
ipsiusque  perfectionem  ostensurus  est  insuiKicientia  vetcris  foederis, 
novo  videlicet  adimpleti  verique  redditi.  Dciis  sane  per  V.  T. 
Prophetas  adaperuit,  se  non  indigere  liircorum  ac  tauroriuii  sa- 
criiiciis,  nec  despicere  cor  contritum.  Hac  hmnaiia  oblatione  lu- 
daeonim  hostias  indicari  abrogatas.  l(;iuniiim  venini  inisericordiam 
erga  pgfnos  esse.  Id  postquam  Deus  diiucide  nianircstavorit,  per  di- 
ΙργΙιιγτι  suum  in  simplicitate  vocatis  ad  illorum  legem,  ut  proselytis, 
haud  quaquam  accedrMidiirn. 

AUjui  nobis  rnoruiri  puritas  omnino  colenda,  ciini  iaiii  iiislct 
lerminus  adventus  lilii  Dei  (c.  2 — 4).  Verumtamcn  ct  cuiisortium 
fiigiainiis  legem  nullatenus  ad  nos  pertinere  dicciitium. 


1)  Ckip.  Alex.   Strom.  II.  c.   6.   p.  455.  ed.  1'υΙΙ. 


VIII  PROLEGOMENA. 

Foediis  quod  fuerat  ludaeorum  nosli-uin  est  factuin,  quia  trans- 
grediendo  in  pcrpetuum  perdiderunt  id,  quod  Moses  accepit.  Ttd)ularum 
lenor  i)er  Moseii  confractarum  Clirisli  dileclione  novissiniis  tenipo- 
ribus  in  praecordiis  nostris  consigiiatiis.  Hac  nova  lege  fuiidatis  re- 
sisteiiduni  est  Iiiiquo  eiusque  tentationibiis.  Ast  iie  inflcnliir  spiri- 
tiferi  quasi  pleue  iuslificati,  sed  in  limore  Dei  custodiant  iiiaiidata. 
Is  eniiii  nou  accepta  persoiia,  sed  secundum  opera  iiidicat.  Fides 
nostra  adiuvatur  iimore  ac  sustinentia;  ei  compugnaiit  patieiilia  et 
conlineiitia  (c.  2),  fides  caritasque  coiiiugatae  (c.  11).  Vigileiiius  et 
i-ecle  intelliganius  laiita  signa  ac  portenta  in  populo  ludaeoruni  racta 
(excidiuiii  Hierosolymae  et  reliqua)  quid  sibi  velint.  Caveanius,  iie 
vecordia  obdormieiites  iiibilominus  perdaniur,  sicuti  veteris  foederis 
populus  (c.  4). 

Ex  qiio  intelligilur,  auctorem  imprimis  qiiidem  coiitra  ludaizan- 
tes  iiiter  Cbristianos  moiiere,  legis  autem  cuiiisvis  despectoies  uti 
salutem  liaud  miiiiis  periclitaiites  apertis  verbis  significare.  Lex 
quippe  Mosaica  ei  tanti  est,  iit  gnosis  iii  ipsa  iiovain  legem  (ytav 
Ιντολψ  c.  9)  iiitueatui*.  Novus  autem  populus  cum  veruiii  Dei  leiii- 
plum  sil,  veium  qiioque  sacriiicium  iii  corde  is  solus  oflert  (c.  3). 
Is  iam  heic  vera  vita  fruitur  (c.  1),  post  tribiilatiuiies  atque  angustias 
multas  in  regiio  Messiae  (c.  15)  universo  mundo  doiniuaturiis  (c.  8). 
Ita  edocli  de  iis,  quae  praeterierunt ,  nemo  iii  retia  iiicunat,  sed 
novo  foedere  reiiatus  intellectu  poUeat.  Cogitanti  atque  niemoria  re- 
petenti  quae  fuerunt  ac  quae  suiit,  Christi  expiatoria  morte  ludaeos 
esse  iudicatos,  nos  aiitem  salvatos  appaiebit.  Idque  ita  fieri  debuisse 
iam  Prophetae,  divinae  loquelae  organa,  iteruni  iterunique  aiiiiimtia- 
runt.  Ex  eorum  sensii  ieiuiiium  V.  T.,  liircum  et  vaccani  rubraui 
Christum  spectare  auctor  suis  persuadere  lentans  (c.  5 — 8),  circiun- 
cisionem  spirilualiler  inlelligendam  aeque  ac  niandata  de  cibis,  l)a- 
ptismum  et  criicem  iam  in  V.  T.  praeiiguratani  atque  annuiitiatam, 
losuam  Cbristi  typiim  docet  (c.  9  — 12).  Quae  cum  ita  sirit,  non 
ludaei,  sed  Christiani  Dei  foederis  vcri  baeredes,  sensu  typoruni  V. 
T.  recluso,  iam  conslituti  probantur.  Uiide  testamentum,  quod  Moses 
a  Domino  accepit  contrivitque,  ad  nos  pervenit.  ludaeos  autem  non 
eius  haeredes  esse  etiam  ex  eo  intelligitur,  qiiod  verum  sabbatuiii  noii 
habeant,  neque  templum  Deo  acceptum,  non  iiisi  in  spirituali  habi- 
taculo  exstans,  id  est  in  ecclesia  chrisliana  (c.  13 — 17).  Quibus 
γνώοεωζ  speciminibus  adiungitur  paraenetica  pars  (c.  19  —  21)  de 
via  lucis  et  tenebrarum.  Per  illam  qiii  gradiuntur,  bonis  quibusciin- 
que  operibus  per  γνώύιν  facile  perageiidis  scopus  petendus;  in  hac 
vaganlur,  qui  a  Deo  alienati  vitiis  animam  perdiderunt.  Dei  niandata 
custodienda:  omnibus  dies  retributionis  aiit  perditionis  instat. 

2.  Ex  geiiuinis  aeque  ac  interpolatis  elementis  Epistolam  coa- 
luisse,  non  sine  iudicii  acumine  et  argumentatioiie  docta  ostendere 
studuit  Dan.  Schenkel.^)     Eum  confutarunt  Hefele'),  et  subtilius  Hil- 


2)  Ueber  den  Brief  des  Barnabas,  ein  3)  Das   Sendschreiben    des    Apostels 

kritischer  Versuch ;  Theol.  Stud.  u.  Krit.     Barnabas  aufs  Neue  untersucht,  ubersetzt 
1837,  H.  3.  S.  652—686.  und  erklart  elc.   Tub.  1840.  p.  196  sqq. 


1 


BARNABAS.  IX 

geiifeld.")  Qiiodsi  nec  primigena  eius  integritas,  nec  continuus  seii- 
tentiamm  progressus  iii  dubium  vocari  possit,  quaerendum  iam  est, 
ad  quosnam  fuerit  scripta.  Formida  qiiippe  saliitandi  neque  usitala 
est,  nec  plena.  Qiiod  ei  ab  Origene^)  datiir  καθολική  epithetoii 
(Γεγραπταί  δη  εν  %rj  Βαρνάβα  κα^Όλίκτ}  Ιπίότολγ})^  potest  id  vix 
retiiieri,  nisi  forte  magiius  Alexandriiiorum  magister  etiam  in  hoc 
πνίυματικώξ  capieiidiis  esse  videatur.  Eodem  iure  quodvis  scriptum 
nuncupari  qiieat  „catliolicum",  qiiod  cliristianae  doctrinae  elementis 
11011  prorsus  caret.  Huc  accedit,  ul  in  subscriptione  Codicuni  manu 
scriptorum,  quotquot  vidimus,  id  fmstra  quaeratur  (cfr.  Ep.  Barnabae 
110 1.  1).  Nec  uUa  alia  ratioue  id  ab  Origene  dictum  credideriiii, 
quam  ob  generaleiii  loqiieiidi  modum,  quo  auctor  in  salutaiioue  iiti- 
tiu•,  nuUuiii  videlicet  distiiiclum  certumque  lectorum  coetiim  signifi- 
cans.  Locus,  qui  ad  qiiaestionem  solvendam  opportuiie  iii  auxiliuni 
vocari  potest,  legitur  iii  c.  16:  Προ  τον  τιμάξ  πιότενΰαί  τω  Θεώ, 
ην  ημών  το  κατοικητηριον  της  καρδίας  φ^αβτον  και  α<5%ενες ,  ώ^ 
αληθώς  οίκοδομητος  ναός  δια  χειρός'  οτι  ημεν  πλήρης  είδωλολα- 
τρείας^  οίκος,  καΐ  είδωλολατρεία  ήμεν  οίκος  δαιμονίων,  δια  το  ποιείν 
ο(3α  ην  εναντία  τω  Θεώ.  lla  saiie  loquitiir,  qui  ipse  Etbnicus  fuit, 
et  ad  Christiaiios  ex  Ethiiicis  factos  verba  facit.  De  similibiis  simi- 
lia  dicuntur  ad  Cleinentem  ^) :  Ή  του  Θεού  βουλή  εν  άδήλω  γεγονε 
κατά  πολλούς  τρόπους'  τα,  μεν  πρώτα  εΐΰαγωγή  κακή,  ΰνντροφία 
πονηρά,  όυνή^εια  δεινή,  ομιλία  ου  καλή,  πρόληφις  ουκ  όρΟ'ή'  δια 
ταύτα  πλάνη,  είτα  άφο/3/α,  άπιΰτία,  πορνεία,  φιλαργυρία,  κενοδοξία, 
και  άλλα  τοιαύτα  μυρία  κακά,  ώύπερ  καπνού  πλή^Ός,  εις  ενα  οί- 
κον οίκούντα  τον  κόύμον ,  τών  ενδο^εν  οίκούντων  ανδρών  επε^ό- 
λωΰαν  τάς  όράίίεί^,  καΐ  ουκ  εϊαΰαν  άναβλεφαντας  εκ  της  διαγρα- 
φής τον  δημιουργήΰαντα  νοήΰαι  Θεόν,  και  το  τούτω  δοκούν  γνω- 
ρίβαι.  διό  τους  φιλαλήθεις  εβωθεν  χρή  εκ  ΰτέρνων  βοήόαντας  επι- 
κουρίαν  προβκαλεβαόθαι,  φιλαλήθει  λογιύμώ,  ίνα  τις  εντός  ων  τού 
οϊκου  τού  πεπληύμενον  καπνού,  προόιών  άνοίξΐ]  %^ύραν,  όπως  δν- 
νη^ΐί  το  μεν  εκτός  τού  ηλίου  φώς  είΰκριθ'ήναι  τω  οϊκω,^  ο  δε  εν- 
τός τού  πυρός  ών  εκβληθ^ήναι  καπνός.  (19)  Τόν  μεν  ούν  βοη%όν 
άνδρα  τόν  αληθή  προφήτην  λέγω,  ος  μόνος  φωτίΰαι  φυχάς  αν- 
θρώπων δύναται,  ωότ  αν  αύτοις  όφθαλμοΐς  δυνηθηναι  ημάς  ενι- 
δεΐν  της  αιωνίου  ΰωτηρίας  την  όδόν.  Εο  spectat  frequens  illa  an- 
lithesis  ήμεΐς  et  εκείνοι,  neque  vbb.  ός  εις  τούτο  ητοιμάύθη,  ίνα 
αυτός  φανείς,  τάς  ηδη  δεδαπανημενας  ημών  καρδίας  τω  θανάτω 
κα\  παραδεδομενας  τή  της  πλάνης  ανομία  λυτρωΰάμενος  εκ  τού 
ύκότους,  διάθηται  εν  ήμίν  διαθήκην  λόγω  (c.  14)  de  aliis  intelligi 
possunl,  quain  de  iis,  i{ui  olim  Pagaiiismum  sectabantur.  Christus 
φώς  εθνών'')  eos  illuniinavit,  qui  tenebris  obfuscati  erant  (c.  14). 
Quis  itidem  de  ludaeis  asseriierit?  Monitorium  illud  (cap.  3),  „ut 
non   iiicuiTamiis,   tanquam   proselyti,  ad  illoruin  legem"  ad  Ethnico- 


4)  Die  aposlolischeri  Valer,  Unlersu-  5)  Contra  Cclsum  I,  63. 

chungen    iibcr  Inhalt   und  Ursprung  der  ϋ)  Clcmenlis  Rom.  Hom.  I,    18.    ed. 

unler  ibren  Namen  erhalterien  Schriflen.  Diessel.  p.  40. 
Halle  1853.  p.  30  sqq.  7)  Isai.  42,  6.  7  et  49,  6. 


^  PROLEGOMENA. 

Christianos  spectat.  Constat  enim  inter  omnes,  miiltos  extra  Palaesti- 
nam  Ethnicos  nonnuUas  ordinationes  Mosaicas  observasse,  uli  εκλε- 
κτικοί.  Huiiis  coetus  liomiiies  anle  ociilos  habebat,  qui  scripsit  c. 
2  „nos  similiter  errantes".  Nec  miriim,  quod  auctor  adamat  praeque 
ceteris  lubet  istiusmodi  gnoseos  exemplis  Epistolam  iii  allegoriis  eiiu- 
cleandis  non  sine  artificio  refercire,  vocum  ad  reruiii  origiiiem  quasi 
permanantium  delmimeiitis  gestiens.  Hinc  disparilitas  orta  iii  dis- 
ceptaiido  ac  singula  pertractando.  Fuit  auteni  id  temporis  gravis- 
sima,  ne  dicam  imica  quaestio  illa,  quid  auctoritatis  esset  veteri  foe- 
deri  in  evangelio,  postqiiam  Paiilo  Apostolo  praeeuute  liaud  levibus 
argumentis  alii  usi  fuerant  ad  immunitatern  eiiis  a  lege  prol)aiidam. 
Noster  autem,  qiiomodo  fieri  potest,  eam  iam  evaiuiisse  cum  ratio- 
cinando  docet,  tum  propria  sua  via  oslendere  conatur.  Quainvis  Iii- 
daismo  bellum  iiulicat  iii  Cbristiaiiismum  subreptitaiiti,  ae((iio  in  alios 
animadvertit,  sed  noii  iiisi  leiiiter  hortans,  moiieiis,  suadeiis,  obiur- 
gaiis,  qiii  soliiis  fidei  iustilicatione  elati  l)oiiis  operibus  paruiii  vaca- 
rimt  (c.  4),  sequioris  nimirum  Gnosticisnii  praecursores.  Iiiter  liasce 
duas  partes  auctor  rectam  salulis  semitam  sterneiidaiii  curat. 

3.  Quo  tempore  Epistola  scripta  fuerit,  non  liquet.  Veruiuta- 
men  Hierosolymam  eversam,  templum  destructuni,  luilaeorum  ρυρϋΐιιιη 
a  Romanis  debellatum  non  aiiibigue  sigiiilicaiit  vbb.  (c.  4):  „cuiii 
videritis  tanta  signa  et  moiistra  iii  po})ulo  ludaeuruiii,  et  sic  illos 
dereliqiiit  Dominiis".  INec  alia  enarrantur  c.  16:  Jlcc  γαρ  το  πολε- 
μεΐν  avTOvg  κα^'^ρε&η  νπο  των  εχθρών '  νυν  καΐ  αντοί  οί  των 
εχθρών  νπηρεταί  άνοικοδομ^ΰονϋίν  αυτόν.  Πάλιν  ώξ  ημελ?,εν  η 
τίόλΐξ  καί  6  ναός  καΐ  6  λαός  ^Ιΰρα7]λ  παραδίδοΰ^αί  ^  εφανερώχ^η. 
Eos,  ad  quos  Epistola  data  fiiit,  gravissiiiii  illiiis  iiidicii,  quo  Doini- 
nus  ludaeoriim  populum  iudicavit  eoruinqiie  excidiuin  coinplevit,  te- 
stes  fuisse,  ex  modo  diceiidi  c.  4  colligitur.  Ciiin  pcrsecutiunuin  men- 
tio  fiat  nulla,  verisimile  est,  eam  ante  Pliniuin  iii  Bitbynia  Procou- 
sulem  fuisse  scriptam. 

4.  Levibus  admodiiin  argumentis  utuntur,  immo  futilibus,  qui 
veteris  traditionis  vestigia  preinentes  *•)  Bariiabam,  Pauli  Apostob'  su- 
dalem,  Epistolae  auctorem  esse  velint.  Totus  ciiim  tractandi  inodiis 
resqiie  ipsae  pertractatae  coiitra  eos  clamitant.  Barnabas  Levita 
Cypro  oriundus^)  legis  Mosaicae  plus  expers  esse  debebat,  quam  ex 
c.  7  et  8  eliicet.  Neque  de  Syris  idem  venditasset,  tircumcisione 
eos  uti:  id  quod  ex  eo  tempore  melius  cognitum  habere  debebat, 
quo  ipse  ciim  Paulo  Apostolo  Antiochiae  morabatur/")  Certe  reruni, 
quas  dicit,  scieiitiam  doctrinamque  plurium,  qiiam  par  sit,  aiictori 
deesse  fatendum.    Qiiocirca   iam  H.  Menardus,   prinius  Epistolae  edi- 


8)  I.    Vossius,    Notae    ad    Barnabae  Comment.     de    aiilheiitia    Ep.  Barnabae. 

Aposloli  Epistolain    catholicam  p.  310.;  Hafniae  1828;  Frankc  in  Guerike  et  Rii- 

L.  E.  Dtipin,  Bibl.  des  aiiteurs  etc.  T.  I.  delbach  Zeitschrift  fiir  luth.  Theol.  1840. 

p.   6  sq. ;    N.   Nourrius    in    apparatu   ad  fasc.  2. 
Bibl.  max.  PP.  T.I.  Diss.  3.;  Gallandius,  9)  Act.  4,  36  sqq. 

Bibl.vel.  PatnimT.I.  Proleg.  p.XXIXsqq.;  10)  Act.  11,  22.  25.;  15,  2  sqq.  Gal. 

Henke,  de  Epislolae,  quae  Barnabae  Iri-  2,   1.  9. 
buitur  ,  authentia.   Jen.  1827. ;    Rordara, 


BARNABAS.  XI 

tor,  iiutlientiam  eius  impugnavit^^),  post  eum  Dan.  Papebrocliius "), 
Teiitzeliiis '^) ,  Natalis  Alexander '*) ,  Remi  Ceillier''),  Ittigius'^),  Mos- 
hemius^'),  Luniperus  ^^) ,  Hiigius  ^•^) ,  Ullmanmis  ^'^),  Neander^^),  Myu- 
ster^^),  Winei•.^^)  At  dicas:  Heus  tii,  iinde  traditio  illa  apiid  Cle- 
mentem  Alex.  Strom.  II,  6  p.  445;  II,  7  p.  447;  II,  20  p.  489;  V, 
10  p.  683;  II,  15  p.  464;  II,  18  p.  472;  V,  8  p.  677,  Origenem 
contra  Cels.  I  c.  63,  Eusebiuni  H.  E.  III,  25,  Hieronymum  de  vir. 
illiistr.  c.  6,  Nicephorum  iii  Sticliometria  (saeculi  5)?  Non  diu)ita- 
veriiii,  quin  ea  iam  prius  in  Alexandrina  ecclesia  exstiterit,  nec  ab 
Clemente  Alex.  aiit  Origene  priiniim  fiierit  inducta :  retinuerunt  autem, 
quia  totiiis  Epistolae  indoles  haud  dissimilis  esset  ei,  qui  ciim  Paulo 
Apostolo  Ethnicis  evaiigclium  salulis  amumtiaverat.  Traditionem  igi- 
tur  pie  venerantes,  iiec  ad  criticiiin  subtiliusve  eius  exameii  ulla  siii- 
gulari  caiisa  compulsi  posteris  tradidemnt,  quomodo  et  qiialem  ipsi 
iuvenerant.  Sin  ipsius  traditiouis  originem  indagare  velis,  dicendum 
erit,  milli  Apostolorum  adtribiii  poluisse  iam  ob  illud  eorum  convi- 
cium  τονς  idiovg  Άποότόλονς,  rovg  μΒ?,λοντας  κηρυΟΰειν  το  εναγ- 
γέλίον  αντον,  ε^Βλε^ατο,  οντάς  νπερ  πά<3αν  άμαρτίαν  άνομωτερονς 
(c.  5),  propriae  auctoris  opiiiioni  forte  coiisonum,  nec  veritati,  iit- 
pole  commentum.  Si  iiibilomiims  semiapostolica  aiictoritas  Epistolae 
impressa  videbatiir ,  ab  eam  desiderantibus  vix  aliiis  qiiidam  magis 
opportimo  auctor  supponi  potuit,  quam  Barnabas,  Etbnicoriim  et  ipse 
doctor.  Potiiitiie  φενδεπίγραφον  etiam  ex  eo  trahere  origiiieni  apud 
Alexandrinos ,  quod  gnosticae  Clcmeiitis  Romanae  Ilomiliae^*)  Barna- 
bam  Alexandriae  congredi  ciim  eo  faciunt? 

Ac  mihi  qiiidem  illiid  iion  levis  momenti  semper  visum  est, 
quod  naiTatui*  in  Act.  15,  37  sqq.  Barnabas  igitur  dissensione  ob- 
orta  a  Paulo  discessit,  assumtoque  loanne  Marco  in  Cypriim  naviga- 
vil.  Soliusne  loannis  Marci  caiisa  Bamabas  alio  perrexit,  an  simul 
aliam  doctriiiae  viam  sectatiiriis  ?  Illamiie,  in  qua  beic  eum  gradi 
videmiis?  At  enimvero  summopere  notandiim  videtur,  eiindem  lo- 
annem  Marcum,  qui  Bariiabae  vitam  actaque  perfiisius  scripsisse  cre- 
ditur,  Epistolae  eius  mentionem  facere  nullam.  Codex  Vaticanus 
1667,  ex  quo  Papebrochius  ^^)  ea  edidit,  nec  Codex  Parisinus  1470 
quo  Tischendorfius  ^^)  usus  est,  neqiie  Vaticaiius  821,  quem  ego  ex- 
scripsi,  in  hoc  quidem  variaiit. 

5.    In  Philastrii   Brixiensis  Episcopi  Codice  quodani  (ante  saec. 


11)  In  Praef.  ed.  noslrae  Epistolac.  19)  Zeitschrift    fiir    das    Erzbisthum. 

12)  Iii  Act.  Sanct.  rncnsis  Iiinii  tomo  Freiburg.    Fasc.  2.   p.  132.    Fasc.  3.   p. 
secundo,  p.  459•  §.  V.   Anlveip.   1698.  208  sqq. 

13)  Apud  Fabric.  Bibl.  ecclcs.  p.  42.  20)  Studien  u.  Kritiken.  T.I.  p.381. 
§.  X.  21)  Kirchengesch.    T.  I,  3.  p.  733. 

14)  Hist.  cccles.  Sec.  I.  c.  12.  arl.  8.  22)  SUidien  und  Kritiken  II,  323. 

15)  Histoire  general  des  auteurs  etc.  23)  Bibl.  Rcalwortcrbuch  s.    v.    Bai- 
T.  I.  p.  498  sqq.  nabas. 

16)  In  selectis  capilibus  hisloriac  cccl.  24)  Hom.  I,  9. 

Sec.  I.  T.  I.  p.  20.  25)  Acl.  Sanct. ,    inensis    Iiitiii    tomo 

17)  Comjnenlar.  de  rebus  Christ.  anle  secundo  ,  Anlverp.      1698.   p.  431 — 436. 
Const.  M.  p.  161.  26)  Acta  Apostolorum  apocrypha,  Lip- 

18)  Historia  theol.  crilica  T.  I.p.150.  siae  1851.  p.  64  sqq. 


jiH  PROLEGOMENA. 

IX),  qui  e  monasterio  Corbeiensi  provenerat,  Hugo  Menardus, 
Congregationis  S.  Mauri  monachus,  post  Epistolam  Tertulliani  de  ci- 
bis  iudaicis,  Barnabae  nomine  insigiiitae  Epistolae  deprehendil  lati- 
nam  versioriem  veterem.  lac.  Sirmoiidus  Menardo  evulgai^  eam  ob 
imiumeros  naevos  haesitanti  graecum  obtulit  apograpbum,  inter  sche- 
das  Turriani  repertum,  quo  adiutus  texium  constitiieret  emeiidatum. 
Mors  praevenit,  et  pro  ipso  fecit  Liicas  Dacberius,  eiusdem  con- 
gregationis ,  qui  Menardi  editionem  a.  1645  Parisiis  iii  luceni  emisit, 
graeco  TuiTiani  apograpbo  vetere  versione  Corbeiensi,  et  inde  a  c. 
18,  ubi  illa  desinit,  ipsius  Menardi  adiecta. 

Post  Sirmondum  in  Iribus  Mss.:  Bibliothecae  Vaticanae,  Cardi- 
nalis  Columnae  et  Andreae  Schotti  eadem  Epistola  graeco  sermoiie 
conscripta  quaerentibiis  sese  obtulit,  heic  quoque,  ut  iii  TuiTiani  apo- 
grapbo,  ciim  Epistola  Polycarpi  ad  Philippeiises ,  quae  praeit,  coii- 
iuncta,  et  acephala.  Schottiani  Codicis  graeci  et  versionis  veteris 
apographum  a  Claudio  Sahiiasio  accepit  Isaacus  Vossius,  ab  boc  lac. 
Usserius.  Is  simul  cum  Epistolis  Ignatii  id  excudendum  curavit 
Oxonii  a.  1643.  Omnia  tameii  huius  editionis  exemplaria  cuni  haud 
exigua  parte  ipsius  oppidi  ingeiiti  conflagratione  perierunt.  Itaque 
cum  Menardi  editio  ex  uno  tantum  Codice  prodisset  panini  correcta, 
Epistolam  Barnabae  I.  Vossius  emendaliorem  publici  iuris  fecit 
Amstelodami  a.  1646,  Florenlino,  Vaticano  et  Romano  Tbeatinoruni 
Codice  usus,  sed  minus  accurate,  ne  dicam  obiter,  iit  ipse  pluries 
compertum  habui.  Hac  prima  Vossii  editione  in  commentariis  usus 
sum.  Recusa  est  Londini  a.  J680.  Post  Vossium  pro  textu  emen- 
daiido  meruerunt  imprimis  Fellus  (Oxoiiii  1685),  Cotelerius 
(Luteciae  Parisiorum  1672),  Clericus  (Anlverpiae  1698  et  1700, 
Amstelaedami  1724),  Russelius  (Londini  1746),  Gallandius 
(Bibl.  Vett.  Patr.  Tom.  I.  Venetiis  1765).  Ad  illorum  edd.  fidem 
Hefelius  et  Reithmayrus  suas  concinnarunt,  Codicibus  manu 
scriptis  uterqiie  destitutus.  Ex  Hefelianis  PP.  App.  maxime  adhi- 
buimus  editionem  tertiam,  passim  quartam.  Nostra  enim  iam  sub 
prelo  erat,  priusquam  illa  huc  esset  allata. 

In  notis  nostris  iiominabitur :  Lettera  Universale  di  San  Bar- 
naba  Apostolo.  Traduzione  dal  Greco  di  Don  Gio.  Battista  Gallic- 
ciolli.    Iii  Venezia  1797. 


II. 
CLEMENS. 


1.  Non  ambigitur,  a  quo  prima,  quae  Clementis  nomine  circum- 
fertur  Epistola,  nec  ad  quos  fuerit  data,  sive  expetita^),  sive,  ut  ve- 
risimilius  est,.  postquam  Corinthiorum  dissidia  innoluerant,  sponte 
transmissa.    Ex  initio  quippe  colligimus,  Romanos  ad  Corinthios,  qui 


Clem.    1)  Tum  sallem  legendum  nsQl   των   H^tov μένων  ρ.  ueqI  των  επι- 
ζητούμενων (c.  1). 


CLEMENS.  xm 

ob  mimus  ecclesiasticum  tumultuabantur,  reconciliandos  animum  ad- 
vertisse,  tardius  qiiidem,  quia  el  ipsi  temponmi  calamitatibus  fue- 
rant  afflicti.  Idcirco  tres  legatos  miseriint  literas  perlatiiros  (c.  59). 
Seditio  inter  Corinthios  oborta  Romanis  eo  magis  dolenda  vide- 
tur,  quo  fidei  ac  virtiitis  eoriim  gloriam  ubivis  divulgatam  foedius 
obfuscet,  nominiqiie  Christianorum  apud  alios  (Ethnicos)  sit  con- 
temptui  (c.  1.  2.  47).  Illa  quippe  laude,  quam  prius  meruerunt, 
nonnulli  tiimesceutes ,  et  discordia  invidiaque  omnia  permiscentes  id 
fecerunt,  ut  iam  misera  sit  ecclesiae  Corinthiorum  conditio.  At  vero 
et  prisco  et  recenti  tempore  nefanda  impiorum  invidia  quantum  de- 
trimenti  adtulerit,  pluribus  exempli»  probatur  (c.  3  —  6).  lam  vero 
vanis  contentionibus  relictis,  ad  poenitentiam  et  ad  Deum  converteii- 
dum.  Eo  spectant  multiplices  Scripturae  admonitiones ;  id  sibi  vult 
Christi  sanguis  pro  omnium  peccatorum  salute  efFusus  (c.  7.  8). 
Laudibus  efTeruntur,  qui  ob  singularem  obedientiam  atque  fidem  erga 
Deum  ex  veteribus  aeternis  praemiis  digni  sunt  babiti  (c.  9  — 12). 
Idcirco  fastu  superbiaque  depositis  nos  magis  iuvat  obedientia  Dei, 
qiiam  aures  praebere  iis,  qui  aemulatione  ducti  turbis  inteslinisque 
seditioiiibus  praesuiit.  Christus  praeclarum  humilitatis  exemplum  re- 
liquit  imitandum,  quippe  qiii  pro  peccatis  nostris  gravissima  quaeque 
pertulerit.  Summi  V.  T.  viri,  qui  pielate  erga  Deum  excellebant,  iti- 
dem  Propbetae,  qui  divinitus  afflati  digni  habiti  sunt  qui  de  Messia 
praedicerent,  humillimos  sese  gerebant.  Davidis  quoque  insignia  hu- 
militatis  documenta  exstant  (c.  13  — 18).  Tot  modesti  et  submissi 
animi  exempla  imitemur,  pacemque  quaeramus  Dei  splendida  dona 
atcjue  beiieficia  contemplantes,  quiljus  se  clementem  praebuit  erga  o- 
mnem  creaturam.  Ipse  nimirum  naturae  ordinem  fundavit,  aeternisque 
stabilivit  legibus.  Itaque  nos,  maximis  Dei  beneficiis  per  Christum 
donati  ornatiqiie  secundum  easdem  leges  vitam  instituamiis ,  turbas 
seditionesque  abborrescentos.  Soli  Deo,  nec  tumultimm  ducibus  ob- 
temperandum.  Christum  veneremur,  ciiius  sanguis  pro  nobis  datus 
est,  praepositis  non  ol)strepentes ,  iuniores  ad  pietatem,  mulieres  ad 
castitatem  atque  temperantiam  cohortautes.  Id  nobis  faciendum  scri- 
ptura  iubet,  cui  fidem  in  Christo  babemus  (c.  19 — 22).  Qui  sim- 
plici  mente  ad  Deum  perveniunt,  praemia  splendida  iis  promisit. 
Deus  autem  verax  est,  qui  promissis  stal)it.  Ne  addubitemus,  quae 
non  iam  visuntur.  Sicuti  in  absconditis  naturae  recessibus  Dei 
omnipotentia  indefcssim  croat,  qiiod  tardius  in  lucem  emittatur,  ita 
nosniet  erimus:  plonitudo  gloriae  iiostrae  rcsurrectio.  Pignora  autem 
resurrectionis  ac  vitae  futurae  multa:  CJiristus  a  mortuis  suscitatus, 
diei  et  noctis  vicissitudo,  somen  in  humum  demissiiin,  Phoenix  avis. 
Resurrectionis  promissio  iam  in  V.  T.  exstat.  Hanc  igitur  spem  fu- 
turae  vitae  Dei  veracitas  non  sinit  vanam  reddi  aut,  irritam  (c.  23 
' — 27).  Itaque  cum  Dei  potentia  omnia  complectatur,  iiihil  facere 
tentemus,  quod  ei  sit  conlrarium.  Iri  cordis  sirnplicitaln  ad  eum 
convcrsi  riibil  agamus,  nisi  quod  placeat  ])alri  }»;nigii(),  qui  nos  elegit 
absque  merito  (c.  28  —  30).  Qiioinodo  divinaiii  b<'nedictioneiTi  con- 
sequi  possumus?  Patriarcliaft  lieiiedicti  simt  proplor  iidem,  itidem 
reges,  Prophetae,  sacerdotes.    Sed  ne  quis  opin(3tur,  bonis  operibus 


XIV  PROLEGOMENA. 

omnmo  non  opus  esse.  Immo  etiam  Deiim  imitantes  opera  iustitiae 
operemur  (c.  31  —  33).  Mercedes  iiobis  non  deeruiit,  iieqiie  desunt. 
Non  alia  via  (fides  et  iustitiae  opiis)  ad  Christiim  perdiicit  (c.  34  — 
36).  Nos  Christi  militia  sunms.  Militum  autem  exeniplo  compro- 
l)atui•,  iion  solum  necessarios  esse  qui  iniperent,  sed  eliam  qui  obe- 
dientiam  praesleiit.  Idcirco  ne  ordo  lege  interna  stabilitiis  pro  li- 
bitu  commutetur  aut  confundatur,  iam  in  V.  T.  sacerdotum,  levita- 
nim,  laicorum  munere  accuratius  definito  provisiim  fuit.  Id  exeniphiiii 
Apostoli,  sancti  spiritus  orgaiia,  imitati  per  singulas  civitates  orcle- 
siae  regimen  praesidibus  et  diacoiiis  tradiderunt.  lis  diviiiitus  insti- 
tutis  subiecti  siinus.  Est  igitur  iieqiiitiae  opus,  eos  loco  suo  sfimo- 
veiidi  (c.  37  —  46). 

Totius  Epistolae  scopus  atque  propositum  erat  ad  pacem  compo- 
iiendam  et  obediendum  adhortado.  Illius  propositi  mens  iani  usque- 
quaque  aperta  est.  Subiimgitur  admonitio,  ne  Corintbii  obliviscan- 
tur,  quae  Paulus  Apostolus  iis  de  intestinis  dissidiis  scripserit  (c.  47). 
Virtus  nibili  censenda,  si  non  animi  submissio  ei  coniuncta  est.  Erga 
fratres  amor  homines  Dei  Christique  sintiles  reddit.  Caritate  exercenda 
peccatorum  remissionem  meremur  (c.  48  —  50).  Dissidii  participes, 
in  primis  eius  auctores  peccatorum  veniam  pelant,  et  pro  viriji  parte 
ad  pacem  restitueiidam  coiitribuant.  Ita  grati  Deo  erunt  acceptiquc. 
Ipsi  potius  poenam  sibi  consciscant,  exulentve,  duniiiiodu  unilas  re- 
pristinetur.  Preces  fundaiitur  pro  iis,  mutua  fiat  adinonilio,  iie  quis 
spe  Chrisli  excidat  (c.  51  —  57). 

Post  trium  circiter  paginarum  in  Cod.  Alexandrino  lacunani  se- 
quuntur  quae  ad  Epistolae  conclusionem  sp<ictant. 

2.  Epistola  ad  Corinthios  scripta  est  ο  persona  ecclesiae  Roma- 
nae.  Quin  is,  qui  scnpsit,  iiiiiis  fiM^rit  ex  cius  praesidibiis,  non 
dubitabit,  qui  c.  40  —  45  ponsicidalr  |)orlogerit,  nec  quin  οηιπίπο 
mentem  Cbnstianorum,  qui  lloniaf  jKTrgriiiabaiUiir,  id)ivis  lidelilri•  px- 
presserit.  Petriim  el  Panliini  Aposlolos  rovg  ϊγγιύτα  γενομένους 
ά^λητάς  dicit,  illum  laudilnis  exlolloiis,  biiins  doclriiiae  viani  pr<'ssius 
seqiieiis.  Ac  simt  (Tillemontiiis,^)  (^onsfaiitiiis,^)  Vencina,  ScbliiMnami 
aliique),  qiii  eum  ex  Israelilis  orliiin  |>iilpnt,  iis  nimirmn  fulti,  quae 
ex  c.  4.  31.  55  in  iisum  suiini  couverlant.  Verumtanifin  spirituali 
sensu  ad  Christianos  pertin<Mit,  qiiae  ibi  (b'  V.  T.  rebus  personisque 
pie  expressa  legΉntul^  Illorum  autom  opinio,  auctonMn  ex  aliqua 
tantiim  parte,  fortassis  ex  matre  esse  israclitaiii,  levioribus  argumentis 
nili  sliidet,  quam  quae  mentioiie  digna  videaiiliir.  Mosaicae  qiiidein  legis 
non  expers  est,  sed  etiam  baud  ignanis  inylbologiai;  (iraecorum,  iiec 
physeos  aut  astronomiae,  aut  alius  scientiae  libro  bomini  scilu  dignae 
(c.  6.  20.  25.  55).  Immo  etiam  vbJ).  ίπιύτάμεχ^α  πολλούς  iv  ημΐν 
παραδεδωκότας  εαυτούς  εΙς  δεύμα  κτλ.  (ο.  55)  et  Κατανοηύωμεν 
τους  ΰτρατευομενονς  τοις  ηγουμενοις  ημών,  πώς  εύτάκτως,  πώς 
εύείκτως,  πώς  ύποτεταγμενως  επιτελοϋβι  τα  διαταΟΰόμενα.  Ου 
πάντες  εί(ήν  έπαρχοι,  ούδε  χιλίαρχοί,  ονδε  εκατόνταρχοι,  ούδε  πεν- 


2)  Momoires  Π.  ρ.  149. 

3)  Ερρ.  Rom.  Pont.  Ι.  ρ.  1J.  (cfr.  Ι.  c  ρ.  41.) 


CLEMENS.  tf 

τη/.όνταρχοί ,  ονδε  το  xccds^fjg'  αλλ'  εκαύτος  εν  τω  Ιδίφ  τάγματυ 
τα  ετΐΐταββόμενα  νηο  του  βαβιλέως  καΐ  των  ηγουμένων  ετατελεΐ  (c. 
37)  11011  obscure  auctorem  esse  Romamim  indicant. 

Ea  fere  ex  ipsa  Epistola  de  auctore  colliguntur.  lam  traditionem 
auscultemiis. 

Veteres  Patres  Epistolae  auctorem  esse  ,Clementem'  perliibent. 
Neque  vero  eius  nomen  in  fronte  fert,  ut  plerumque  fit,  neqiie  alio 
in  loco  id  memorat.  Eusebiiim  Epistolam,  quae  adhuc  exstat,  ante 
ociilos  habuissp,  baec  verba*)  extra  dubium  poniint:  Τούτον  δη  ovv 
τον  ΚλΎΐμεντος  ομολογονμένη  μία  επιύτολη  φέρεται,  μεγάλη  τε  και 
^ανμαβία,  ην  ώς  άπο  της  'Ρωμαίων  έκκληύίας  ττ}  Κορινθίων  διε- 
τνττώΰατο,  βτάβεως  τηνικάδε  κατά  την  Κόριν^ον  γενομένης.  At 
eiiini  vero  Eusebio  antiquior  Hegesippus  eam  cognovit.  Is  enim,  me- 
moratis  Coriiitbiomm  dissidiis,  baec  subiungit :  ^)  Και  οτι  γε  κατά 
τον  δηλονμενον  (Κλήμεντα)  τά  των  Κορινθίων  κεκίνητο  ύτάύεως, 
άξίόχρεως  μάρτνς  6  'Ηγηΰιτιπος.  Addas :  ^)  Άκονΰαί  γέ  τοι  πάρεΰτι 
μετά  τίνα  περϊ  τήζ  Κλήμεντος  τΐρος  Κοριν^'ίονς  έτνιύτολης  αντω  (i. 
e.  Hegesippo)  είρημένα,  έπιλέγοντος  τάδε  κτλ.  Attamen  ex  his  ηοη 
liqiiet,  iium  Eusebius  suam  aii  Hegesippi  de  Epistolae  auctore  testi- 
moiiiiim  proponat,  quamvis  Hegesippus  tempore,  cpio  Epistola  missa 
fuit,  Clementeni  Romae  degisse  distincte  significet. 

Ireaneus')  cum  Hegesippo  testis  est,  Clementem,  quo  tempore 
Epistola  Corinthum  missa  fuit  (Domitiano  Imperatore),  Romae  vixisse. 
Id  quomodo  narratur,  nos  dubitare  non  sinit,  quiii  ipse  Clemeiis  aucto- 
rilate  apud  Romanos  tloruerit,  utpoto  qui  ipsomm  mentis  interpres 
in  conscribenda  Epistola  exstiterit. 

Dionysius  CorinUiius  nomine  Corintbiotnim  ecclesiae  ad  Romanos 
scripsit  octoginta  fere  aniios,  postqiiam  Romani  literas  illis  miserant. 
Eius  verba  apud  Eiisel)ium^)  Clementi  eam  auctori  luculenter  tribuunt. 

Cum  Dioiiysio  idciii  assermit  CJemens  Alexandrinus^)  et  Origenes.*") 

Qui  de  successionis  ordiiie  Romanorum  episcoporum  memoriae 
tradidenmt,  Clementem  Domitiano  regiiante  Romae  degisse  enarrant. 
Eorum  chorum  ducit  Irenaeus")  cuius  notitiam  Eusebius ^^)  fusius  ex- 
planat.  Neque  ab  iis  discrepant  Epiphanius/^)  Hieronymus ")  et  Mar- 
tjTologium  (^lementis. 

Hi  dum  Clomontem  post  Petrum  dicuiit  qiiartum  Romanorum 
episcopum  (siquidom  secuii(bis  Liiius  fiiit  et  tertius  Anacletus)  ma- 
gnopero  dissentit  alia  traditio  Epistolae  Clementis  ad  lacobum,  Cle- 
mentinis  Homiliis  prafiiixao.  Etenim  Petrus  ibi^^)  ipsum  Clementem 
sibi  successorem  siiiTecit.  Ei  assentiimtur  Tertullianus  ^®)  et,  Hiero- 
nynio")  teste,  LatinoiuiTi  ])lorique. 

4)  H.  E.  Ilf,  16.  11)  Haer.  Ili,  3.  3. 

δ)  Ap    Eus(|h    Η.  Ε.  ΙΠ,  16.  ^^)  Η.  Ε.  ΙΙΙ,   13,   15. 

«    Η    Ε    ,ν    22.  13    Ha...  ΧΧνΐί,'6. 

7)   llaer.  ΙΙΙ,  3.  .'  ,,       .      .,      '      ,^ 

9)  Slrom.  Ι,' 339;  iV,  609;  VI,  778.  15)  c.  2.  19. 

10)  De  princ.  Π,  3  (1,  82  ed.  Ruaei);  16)  ^e  praescr.  baer.  c.  32. 
in  Ezech.  c.  8.  (ΙΪΙ,  422.)                                   17)  L.  c. 


XVI  PROLEGOMENA. 

Utrique  traditioni  interpretandi  arte  conciliandae  iam  veteres  ope- 
ram  navarunt.  Epiphanius  ^*)  et  Rufinus  Linum  et  Anacletum  Aposto- 
lis  Petro  et  Paulo  siiperstitibus  ecclesiae  Romanae  regimen  qiiidem 
tenuisse ,  sed  Clementem  a  Petro,  cum  is  mortem  sil)i  appro])infpiare 
sentiret,  episcopum  fuisse  factum:  „Cuius  rei  liaiic  accepimus  esse 
ralionem,  quod  Linus  et  Cletus  fuerunt  cpiidem  ante  Clementem  epi- 
scopi  in  iirbe  Roma,  sed  superstile  Petro,  videlicet  ut  illi  opi- 
scopatus  curam  gererent,  ipse  vero  apostolatus  impleret  officium ,  si- 
cut  invenitur  etiam  apud  Caesaream  iecisse,  ubi  cum  ipse  esset  prae- 
sens,  Zachaeum  tamen  a  se  ordinatum  habebat  episcopum.  Et  hoc 
modo  ulmmque  verurn  videbitur,  ut  et  illi  ante  Clementem  numeren- 
tiir  episcopi,  et  Clemens  tamen  posl  obitum  Petri  docendi  siisceperit 
sedem."^^)  Ep.  Ignatii  ad  Mariam  Cassob.^")  et  auctor  prioris  Pontifi- 
cum  catalogi  (a.  354)  ordinem  ita  costituunt:  Petriis,  Limis,  Cle- 
mens,  Anacletus.  Ita  Augustinus,  ^^)  Optatus  Milev.,  ^^)  Constitutiones 
Apost.  ^^)  Tum  circa  annum  67  ecclesiae  Romanae  cuni  pracfuisse 
statuendum  esset.  Alius  aliam  viam  ingressus  est  ad  bancce  discre- 
pantiam  componendam.  Sed  coniectari  pauca  quaodani  possunt  reapse 
verisimilia ,  id  quidem  παχνμερεΰτερον ,  nullo  scionliarum  fundo  coii- 
cepta,  immo  fusa,  et  vaga,  cl  arbitraria,  qualis  longinqua  mentis 
oculorum  acies  est,  per  intervalla  media  caligantium. 

At  vero  cum  illam  traditionem,  Clementem  Petro  siiccossisso 
non  aiite,  qiiam  Homiliae  aiit  Recognitiones  evulgatae  fuerint,  inter 
veteres  Christianos  exstitisse  solidis  argumentis  demonstrari  qiioat, 
cavendum  ne  antiquiorem  illam  levitor  derelinquamus.  Nimirum  IIo- 
miliarum  aut  Recognitionum  auctor  ob  nullam  aliam  rationeni  ex 
Caesarea  prosapia^")  Clementem  iinxisse  videtur,  quani  ut  timtus  vir 
credatur  in  Petri  consortio  fuisse.  CrodibHe  autom  pst,  in  usiiin 
suum  convertisse  euni  Flavii  Clementis  Consulis  nomen,  qiiom  Domi- 
tianus  interemit,  fortassis  ob  nimium  rei  cliristianao  ΒίνΗΠαπι.^"^)  Sive 
autem  ex  traditione,  sive  ex  historia  huncce  Flavium  Clemontom 
fuisse  illum  beroem  Recognitionum  coniperit,  haud  levi  argumento  id 
comprobat,  Clementem  episcopiim  Domitiano  rognante  vixisse.  Indo- 
les  autem  eius ,  qui  Epistolam  ad  Coriiitbios  nomine  Ronianae  ccclo- 
siae  scripserit,  Clementis  istius,  qiialom  literis  graecis  erudituni  spar- 
sim  et  intercise  ex  Homiliis  et  Recognitionibus  sciniiis,  persiniilis 
est.  Ita  sane  primo  obtutu  videtur.  Et  ut  reliqiia  omittam,  ad  ea 
rettulisse  sufficiat,  quae  de  animi  inimortalitate  Hom.  I,  l  sqq.  rinia- 
batur,  et  quae  legmitur  in  Ep.  ad  Cor.  c.  24  —  27.  Doctrinam  quo- 
que  iitrobivis  propositam  cum  ii,  qiii  ex  Ellinicis,  lum  ex  ludaeis 
ad  Christianismum  venerant,  absque  conscientiae  sollicitudine  amplecti 
potuerunt.  Paiilinismiis  videlicet  et  Petrinismus,  qui  dicitur,  sub 
priiTii  saeculi  fmem  magnopere  mitigatus  exstitit,  asporitate  utriusque 


18)  Haer.  XXVII,  6.  23)  VII,  46. 

19)  Praef.  ad  Recogn.  Gaudentiumed.  ^..  ^             .,„    ο    u  ^    τν    τ 
Gersdorf,  Lipsiae  1838    p.  2.  ^4)  Recogn.  VII,  8.  Hom.  IV,   /. 

20)  c.  4.  25)  Cfr.  Siieton.  Domit.  15.;   Cassius 

21)  Ep.  43,  ed.  Venet.  (II,   120).  Dio  ap.  Xiphilinum  aZ.  14;  Euseb.  H.  E. 

22)  De  schism.  Donat.  11,  3.  III,  18.;  Nicephor.  H.E.  II,  35.;  lU,  18. 


CLEMENS.  XVII 

inde  iam  remissa  atque  relaxata.  Hierarchiae  specimen  simile  est  in 
Ep.  ad  lacobum  ac  Ep.  ad  Corinthios,  temporum  quidem  colore  utro- 
h'ms  distinctum. 

Est  in  Hermae  Pastore  locus  ita  conceptiis:^®)  „Scribe  ergo  duos 
libellos,  et  mittes  uiium  Clementi,  et  unum  Graptae.  Mittet  autem 
Clemens  in  exteras  civitates;  illi  enim  permissum  est."  Ac  ea  verba 
huncce  Clementem,  qui  ab  auctore  Epistolae  ad  Corinthios  temporis 
ratione  babita  vix  distat,  fiiisse  unum  ex  ecclesiae  praesidibus  seu 
presbyteris,  iion  episcopiim  strictiori  verbi  sensii,  luculenter  ostendunt. 
Qiio  quideni  Clemente  ipse  Hermas,  ex  fidelium  niimero  imus,  iion 
minori  dignitate  imbutus  apparet,  electus  quippe,  ut  qui  divinae  vo- 
luntatis  coram  fidelibus  sit  interpres. 

Is  igitur  Clemens  Epistolam  scripsisse  videfiir,  aut  suis  auspiciis 
scribendam  curasse:  id  quod  nil  rei  mutat.  Fuisse  eiim  unum  ex 
Apostolorum  discipulis,  ut  Irenaeus^')  reliquit,  aut  Apostolum,  ut  scri- 
psit  Clemens  Alex.^^),  aut  teste  Hieronymo  ^^)  Apostoliciim  virum, 
id  certe  non  liqiiet.  Ex  indole  ipsius  Epistolae  eiuscemodi  epitheta 
illos  hausisse  credibile  est,  cum  ipse  nullibi  consuetudine  alicuius 
Apostoli  se  iisiim  fuisse  dicat  Eusebius^'^)  eiim  anno  duodecimo  Domi- 
tiano  Imperatore  sive  a.  92.  aerae  christianae  Anacleto  siiccessisse  narrat. 

De  eius  exitu  vitae,  vel  martyrio^^)  ultima  capita  Epitomes  de 
gestis  Petri  vera  cum  falsis  ita  permixta  venditant,  ut  historia  a  fa- 
bulis  vixdum  distingui  queat.  Pliis  fidei  habendum  videtur  Eusebio^^) 
et  Hieronymo,^^)  tertio  Traiani  Imperatoris  anno,  cum  Evarestus  suc- 
cessisset,  vita  eum  esse  detunctiim  tradeiitibus. 

Nonnisi  mentionem  faciamus  eoriim  opinionis,  qui  Clementem 
Romanum  esse  dicunt  illum,  qiiem  Paulus  Ap.  iii  Ep.  ad  Pbilipp.  IV, 
3.  laudibus  effert.  Oriundam  esse  eam,  quae  a  variis  veterum  Patrum 
tradita  est,  ex  interpretatione  loci  laudati  pamm  acciirata,  iam  satis 
a  viris  doctis  demonstratum  pst.  Proinde  quae  ab  aliis  dicta  sunt 
contra  eam,  heic  repctere  supersedeamus^*). 

3.  Fuerunt  tamen  [lo.  Tolandus  ^'^),  Salig^^),  Voetius^'),  Schwe- 
gler^''),  Baurius  ^*')] ,  qui  authentiam  Epistolae  addubitarent ,  aut  non 
eam  esse  putarent,  quam  a  veteribus  laudatam  habemus.  Sed  isti 
male  opus  suum  inaugurarunt.  Etenim  iam  Polycarpus  ea  iisus  fuisse 
videtur,  verba  in  Ep.  ad  Philipp.  c.  4.  9.  7.  2.  2.  4.,  ex  Ep.  ad  Cor. 
c.  1.  5.  7.  9.  13.  21.  transferens.    Idem  dicendum  est  de   Irenaeo, 


26)  Vis.  II,  4.  Epistola  ad  Corinthios  priore  disqnisilio, 

27)  Haer.  3,  3.  Lipsiae  1855.  p.  167. 

28)  Strom.  IV  17.  p.  609.  35)  Cala!.  lihb.  Christo  et  Apostolis 

29)  In  Isai.  52.^  adscriplornm  c.  18.  T.  I.  opp.  p.  392. 

υ?Λ  i/'r^^*  "M^*•  11     .  36)  De  diplychis  vfilenim  c.  3.  §.  4, 

inartvrem.    (Cfr.  Lnmper,  liislona  llieo-  '      „  ,  „  ,         ^.  ,,  ,         .^'    ^,. 

logicO-critica,  I.  p.  16.)  37)  Select.  Disput.  P.  I.  p.  103.  Cfr. 

32)  H.  E.  III,  34.  Grabe,  Spicileg.  T.  I.  p.  260. 

3.3)  Catal.  vir.  ill.  c.  15.  38)  Nachaposlol.  Zeilalter,   T.  II.  p. 

34)  Cfr.  GicselerLehrh.*  d.  Kirchen-  125  sqq. 
gesch.  I,  121.,  Guerike  Handb.  d.  K.  G.  39)  Die  ignalian.Briefe  u.  ihr  neuester 

1,    167.,  Lipsius,   de  Clementis  Romani  Kritiker,  Tiibg.  1848.  p.  127  sqq. 
Patbes  apost.  b 


XViil  PROLEGOMENA. 

Clemonte  Alex.,  OrigeiiP,  Eusebio,  Cyrillo  Hier.,  Epiphanio,  Hieronymo, 
quomni  locos  fusius  exprossos  lial)os  iii  Hefelii  Prolegg.  ad  PP.  App. 
p.  XXIV.  t'tl.  IV.  Autlioiiiiao  defensoros  desupor  exstitorunt  Bimseii''"), 
Kitsclil^')  et  alii.  Noiiiiulla  apiid  vet(M"es  Patros,  ut  apiid  Basilium  Lil). 
de  spindi  saiicto  c.  29.,  ii.  72.  T.  III.  p.  61.  ed.  B.  B.  ex  Clementis 
Ep.  roreriiiitur,  qiiae  liodie  dcsidcrantiir.  Uiule  alia  dubia  contra  aii- 
theiitiain  eius  oxorta  siint.  Sed  qui  memincrit  non  parvae  istius  la- 
cimae,  quae  Epistolao  caput  57.  iri  Codice  uiiico  excipit,  minimi  oa 
faciet,  praesertim  cum  ii  loci,  qui  innotueioint  ad  iimmi  omnes  ad 
Epistolae  iinem  ijertinore  videanlur. 

4.  Quae  Hier.  Bignonius  a.  1633,  cum  Epistola  primum  a  Patr. 
Iimio  esset  \idgata,  conlra  integritatem  eius  dubia  movit,  confiitata 
iam  ea  ftieruiit  ab  Iliig.  Grolio'*^).  Ed.  Bernardus,  et  Cloricus  in  iitra- 
quo  PP.  App.  Coteleriana  ed.  (1698  =  1700,  et  1724.)  opinabantur, 
Clementcm  Alcx.  esse  auctorem  omiiium  illorum  locorum,  qiii  aut 
iisdem  aut  simibbus  verbis  passim  iii  nostra  Epistola  et  ({uarto  Stro- 
matum  libro  confecti  occuiTimt.  Bespondit  eis  Wottonus'*^):  ,ΙιτίΙί 
tameii  sunt  hiiius  conatus.  Qui  enim  boc  modo  exClemente  Alexan- 
drino  arguit,  aut  euin  non  probe  novit,  aut  male  fide  agit.  Eadem 
enim  ratione  actum  crit  de  authentia  et  fide  eorum  omnium,  qui  a 
Clemente  Alexaudrino  usquam  citantur  scriptorum.  Nemo  enim  Patrum 
maiore  liceiitia  usus  est  iii  citandife  autboribus,  sive  sacris,  sive  ethnicis; 
cum  ei  iii  more  sit,  iioii  integra  aulhorum  verba  sempcr  recitare,  sed 
pro  arbitrio  suo  nunc  contrahere,  nunc  de  siio  inserere,  alia  omittere, 
alia  variis  modis  mutare.' 

Aliquam  veritatis  speciem  prae  se  ferunt,  quae  Laur.  Moshemiiis"*) 
ad  eundem  fmem  disserit:  ,Priora  decem  capita  quaedam  habent 
vestigia  manus  fallacis,  sed  non  ita  multa:  persequitiir  auclor  con- 
stanter  coiisilium  suum.  At  capite  XI  et  XII  ad  iidem  et  hospitali- 
tatem  commendandam  accedit,  in  quo  nulla  plane  apparet  cohaerentia 
ciim  pracedentibus.  Quocirca  parum  abest,  quin  haec  capita  existiniem 
intrusa  esse.  Redit  ad  institutum  Clemens  capite  XIII,  et  in  eo  per- 
git  ad  c.  XXII.  Hoc  vcro  capite  repente,  nulla  ipsum  ratione  invitante, 
ad  argumentum  lougc  aliiid  propcrat,  ad  resuiTectionem  corporum 
mortuorum,  de  qua  ad  caput  usque  XXVIII  disserit.  Capite  XXVIII 
instituti  sui  recordari  videtur  itemm;  atque  huiiis  capitis  inilium  bene 
concinil  fini  capitis  XXI,  difficillime  vero  ciim  exitii  capitis  XXVII 
iungi  potest.  Quapropter  quae  de  cadaverum  in  vitam  reditu  praeci- 
piuntur  sex  capitibus,  sul>iecta  videntur  esse  Clementi  .  .  .  Neque  me- 
lius  existimo  de  capitibus  XL — XLV  et  de  capite  LV,  quibus  ea  legas, 
quae  nulli  potueruiit  in  mentem  venire  nisi  homini,  rei,  quam  agit, 
prorsus  immemori.'     Cui  Hefelius  ^^) : 

«)  „Capp.  XJ  et  XII  epistolae  nostrae  cum  antecedentibus  beiie 


40)  Ignatius  v.  A.  imd  seine  Zeit.  p.  42)  Cfr.  Patr.  App.  ed.  Cleric.  172J. 
.1^9  sq.  T.  [.   p.   133  sqq. 

41)  Entstehung  der  allkalhm.  Kirche.  fj.  Comment    ad  I  Clcm.  c.  9 
δοηη  1850.  ρ.  282.  jf}  1"'\'^  '"'^  chr  inaioies  p.214.sqq. 

'  4d)  Prolegg.  p.  λλΧ. 


CLEMENS.  ΧΓΧ 

cohaereiit,    qiiippe   quae   eandcni   cuin  liis   iiiatonnni  Iractent, 

..invidiae"  Corinthiurum  exemplo  „hosnitalitiUis,"  pietatis  et 

lidei  opponant,  siimilqiie  poeiias  „disseiisionis"(c.XI)  ostendant." 

β)  «Ncc  capita  XXIII — XXVIII  a  coiisilio  Clementis  remota  suni. 

ResiuTectioiiis  eiiim  (llomoiis   aut    ideo   nieininit,    qiiia,    teste 

ICor.  15,  12.,  iioiiiiulli  Corinlliioruni  rosuiTcctionem  inortuo- 

rum  negahant;   aut  ideo,  ut  ea,  quae  INoster  c.  21.  el  22.  de 

poeiiis  iniprolionini  dixei-at,  i)roI)aronliir." 

γ)  »,Capita  XL — XLV  apcrto  id  a^unt,  ut  C.orinlliios,   conlra  cle- 

nim  relH^lIaiUes .   ad   concordiain   et   subiectiunpiii  revocarent. 

Opliine  igilur  cousilio  Clomeiitis  respoiideiit,  sinuilque  arclis- 

sinie  cum  capitibus  37  et  38  cohaercnt." 

d)  „Caput  denique  LV  iiil  nisi  exempla  eius  cliaritatis  profert,  de 

qua  ca])ilc  antciedeiiti  verl)a  fiebant." 
f)  ^PoiTo  iioniiulla  capila,  Moshemio  displicentia,  iam  a  veteribus 
laudantur  et  rilanlur,  e.  g.  c.  LV  al>  Origene  in  loaim.  I,  29; 
c  XXV  a  Cyrillo  lliems.  Catedi.  18,  8." 
{)  ^Omiiia  capita  iii   dnhiuni   vocata  iii  aiitiquissiino   illo   codice 

Alexandrino  reji(Mimitur." 
η)  ^Quuiii   episloia  Clcinculis   pui)lire   iii   ecclesiis   praelegeretur, 

vix  iieri  poterat,  ut  ab  boiiiiiie  iiiqjrobo  foedaretui•.' 
θ)  ^lyli  ac  oraUonis  divcrsitas  nullil)!  iii  epislola  nostra  est  repe- 
rienda.'' 
5.     Wolloims**)  perfusius  pxpliial,  quae  in  prima Clementis  Epi- 
-tola  aposto!ir4>    viro    oiiinino    digna  iuvoiiianUir,  ot  r.rotiiis'")  cliri- 
>'  vesligia  eiiis  extuiUt. 

II  scriptain  pssp  post  aliquam   perseciitionem ,  c.  1. 

iani  ^i.olplpriiis"   persuasmn   bal>ebat,   eaiii    Doniitiano    re- 

iiio  Uty  vel  \)T)  fuisse  niissam;   posl  Neroiiianam  (anno  68) 

i^,  Orsiiis,  Wudonus,  Gallaiidiiis  aliique,    ob  erroneani 

.,u.,.|M    w,„...wiicm,  et^se  E])istolae  auctoroin  Clementem  illum,  de  quo 

eemio  Ut  Philipp.  IV,  3.    Al  euiiii  vero  verba  illa  c.  1.  ζίια  rag  ai- 

ψί'ίόίονς  και  ίπα?.λ}'^?.ονς  γενόμενα^  ημΐν  ϋνμφορας  καΐ  περίπτώόείς 

IMTSfHtitionis  indolcni  denotanf,  quae  post  aliquod  intervallum  itenim 

i  vidpair:  id  qiiod  non  conveiiit  in  Neroneanam,  sed  de  cala- 

I-  ojiporliuu;  diri  poluil,  quao  Cbrislianis  Domitiano  regnante 

Mi|M  Γ\.•|ι••ΠΙΙΐΙ. 

Infiiis  Kpislulap  iiiteriiain  oeconomiam  doctc  explicavit  Hicbi 
Li|)siiis  iii  lil»piio,  nii  tituluK,  I)e  Clementis  Homnni  Epistola  ad 
<:r)rintbios  |)ri(>ri•  disqnisirio,  Li|)siao  1855. 

7.  A|Hid  Eiispliiuiii***;  ipgiiiuis:  'Ev  ccm^  δε  ταύττ}  (Dianysi. 
ad  lloinaiios  ppistola)  χσ.ϊ  r>;g  Κλημεντος  προς  KoQiV^^iovg  μεμνη- 
TUL  ίπιύτο?.ής,  όηλών  ανέκαθεν  ίξ  αρχαίου  ε^ονς  επΙ  της  εκκληϋίας 
xifV  ανάγνωϋιν  αντης  ποιείο^αί.  Αίγει  γοΰν  την  οήμερον  ονν 
κνοκΓ/.ψ'  άγίαν  ημεραν  όίηγάγομεν ^    Ιν   y  άνεγνώκαμεν  νμών  την 


ι 


4».)   Ι'Γ.Ηί.  ρ.  UM. 

47)  Κρ.  »Λ  fiiiinonnim ,  ap.  CoHjler.,  od.  ΡΡ.  Λρρ.  (a.  1724.)  Τ.  Ι.  ρ.  \'ό4, 

4&)  Η.  Κ.  IV,  23. 


XX  PROLEGOMENA. 

Ιπίότολήν  7)v  εξομεν  αεί  ποτέ  άναγινώβκοντες  νου%ετειύ^αι^  ώς 
καΐ  T/ijV  ποοτεραν  νμΐν  δικ  Κλήμεντος  γραφεΐΰαν.  Cavendum  ne 
«lUora  sociiiKla,  qiiao  diciliir  Clomoiilis  Episiola  hoic  intpUigatiir.  Op- 
ponitur  quippi'  τίροτεραν  illutl,  φΐο(1  do  prinia  nostra  Epistola  dictiim 
ost  alii  cuidam  Epistolae  (Soloris  siipra  niomorati?).  Ex  canone 
Apostulorum  iiumoro  85  iiisignito  Gallandiiis^^)  fnistra  conatus  cst, 
,secuiida(s'  quae  vocatiir,  ,Clementis  Epistolae'  auctoritatem  propagare, 
qiiam  sacculo  tertio  obtimiiss«^  piitat.  Canonem  eiiim  illiim  saeculo 
qiiinto  exeimte  confcctum  essc  iis  jn-obabile  fit,  quae  exposuit  S.  de 
Drey  iii  Noiie  Untersiicliungon  libor  dift  Constitutioneii  iind  Canones 
der  Apostel.     Tiibingen  1832.   p.  370.  377.  445. 

Sed  iam  Eusobius^'^)  de  ea  haec  reliquit:  Ίΰτεον  δε,  ώς  καΐ 
δευτέρα  τις  είναι  λέγεται  τον  Κλήμεντος  επιϋτολή'  ον  μην  έ'Ο•' 
ομοίως  τ{]  πρότερα  και  ταντην  γνώριμον  επιΰτάμεΟ'α'  ort  μηδέ 
τους  αρχαίους  amy  κεχρημενονς  ϊόμεν.  Sequiori  tempore  alii  quo- 
que,  Eiisobio  duce,  Clenieiilcm  eius  aiictorem  mincupant.  Qiio  magis 
mirandinn,  quod  Hieroiiymiis^^)  „Fertiir  et  secunda  eius  nomiiie  epi- 
stola,  qiiae  a  veterilius  rpprobatur"  et  saec.  IX.  Pbotius  Patriarcha'^^) 
Ή  δε  λεγομένη  δευτέρα  προς  τους  αυτούς  (Corinthios)  ώς  νό&ος 
αποδοκιμάζεται  afrirmarim  L 

Qiiod  Patriim  anliquissimi  de  ea  silent,  id  nonnulli  nimii  quanti 
pondoris  perperam  esse  censiierimt ;  nam  e  silentio  cautius  argiimen- 
tanduni.  Quae  Hieronymus  et  Photiiis  referimt,  certe  eiusmodi  sunt, 
quae  eam  reddaiit  suspectam.  Addas,  quod  neque  continentem  sermo- 
nis  seriom,  neque  consequentem  sententiarum  nexum  servat.  Siimma 
dicendi  rationis  disparilitas,  capitis  23  primae  in  c.  11  secundae  Epi- 
stolae  repetitio,  saliitandi  formula  desiderata,  Homiliam  potius  quani 
Epistolam  olere  eam  facif'^'').  Qui  Cotelerio^)  praeeunte  nihilomimis 
Clemeiiti  eam  aiictori  tribuunt,  desideria  ii  potiiis,  qiiam  argumenta 
in  campo  posiierunt.  Quod  Ililgenfphr^)  monet,  oppugnari  per  eam 
non  Ebionitas,  sed  Gnosticos  (c.  9),  qiiales  Marco  Aiirelio  imperante 
et  Cbristianos  persequente  in  Cbristi  gregem  zizania  seminarent,  recto 
id  mentem  propositi  auctoris  aperit. 

8.  Utraqiie  Epistola  ad  nos  pervenit  iinico  libro  manu  scripto 
servata.  Codex  quippc  antiquissimus,  quem  Cyrillus  Liicaris  Patriarclia 
prius  Alexandrimis,  tiim  Constantinopolitanus  Carolo  I.  Anglorum  regi 
a.  1628  dono  misit^'^),  in  calce  post  loannis  Apocalypsiii  primam,  et 
fragmenlum  secundae,  quae  dicitur  Clementis  Epistolae  exhibet,  deinde 
librum  Psalmorum.  Membranae  tameii  tineis  obesae  et  temporum 
iniiiria  lacerae  permultis  in  locis  hiabant.  Proinde  „Patriciiis  lunius" 
lacunas  prioris  Epistolae  coniectando  explevit,  minio  rubro  sua  notans, 
eam  latine  vertit,    ciimque  secuiidae  fragmento  primus  edidit  Oxonii 

49)  Bibl.  Veter.  PP.  T.  T.  Prolcg.  p.  XV.  54)  In  editionis  PP.  App.  a.  1G72.  T. 

50)  H.  E.  III,  38.  II.  Notis  p.  104. 

51)  Catal.  script.  Eccl.  c.  15.  ce\  n•     *       .    ir•.  hk 

52)  Bibl.  Cod.  113.  ^^)  ^'^  ^P^'*•  ^''•^^^  Ρ•  115sqq. 

53)  Cfr.  Wott.  1.  c.  Praef.  p.  CCVI.  56)  Cfr.  Woide,  Praef.  ad  editionom 
Moiini  Exercit.  Biblic.  lib.  I.  c.  5.  5.  9.  Codicis  Alexandrini  p.  IIl,  p.  15.  et  Tiih. 
Exercit.  9.  Grabii  Spicileg.  T.  I.   p.  268.  theol.  Quartalscbrift,  1843.  p.  583. 


IGNATIUS.  XXI 

1633.  Post  euni  ,Joacli.  Maderus"  lacmiis  li(oras  miniisculas  siil)slituit 
Heluiesladii  1654,  „lo.  Bapt.  Cotelerius"  texluin  iii  capita  divisit,  no- 
vaque  versioue  latiiie  donavit  et  luiiii  coniecluras  uiicinis  distinxit 
Luteciae  Parisiorum  1672.  Textuni  hic  illic  a  luiiio  parum  lideliter 
tiauscriptiuii  emeiidavit  coiTexitque  „Wottoiius,"  ouiiKiiie  publicavit 
Caiitabrigiae  a.  1718.  Codicem  Alexandriiiiim  deiiuo  contulit  „G.  la- 
cobsoims,^  et  quae  hiiic  emendavit  iii  ed.  Patruni  Apostololicoruni 
„S.  Clementis  Roiiiaiii,  S.  Ignatii,  S.  Polycarpi,  Patrum  Apostolicoriim, 
quae  supersunt.  Acceduiit  S.  Ignatii  et  S.  Polycarpi  Martyria.  Ad 
lideiii  Codicum  receiisuit,  aiinotationibus  varioruni  et  suis  illustravit, 
indicibus  iustruxit"  Oxoiiii  1838,  itenmiqiie  1840  publici  iuris  fecit. 
Ipse  eoruin  numeruiu,  qui  priinain  et  secuiidaiii,  quae  vocatur  Cleiiieii- 
us  Epistolam,  typis  ediderunt,  fusius  receiisuit  iu  Prolegg.  p.  LX  sqq. 
Li  commeiilano  citabimus  italas  versioiies  duas:  1)  Lettere  di 
S.  Clemente  Papa  I  tradotte  dal  Greco  e  dal  Siriaco  da  D.  Gio.  Bat- 
dsta  GalliccioUi.  In  Vciiezia  1798.  —  2)  Lettera  di  S.  Clemeiite 
Priuio  Papa  e  Martire  ai  Coriiiti  col  testo  a  fronte  volgarizzata  e 
corredala  di  note  critiche  e  lilologicbe  e  di  uiia  dissertazione  proe- 
iniale  dall'  abbate  A.  L.  Graziaiii.    Roma  1832. 


m. 

IGNATIUS. 


In  Bibliothecae  Vaticanae  Codice  Regio  81  (sacc.  IX)  et  Palatino 
150  (saec.  XIV)  Ignatii  Epp.  versionem  latinam  apostropbe  excipit 
ita  inscripta :  ^lncipit  laus  hyronis  discipuli  eius  iri  eum :  qui  ei  suc- 
cesserat  in  episcopatu."  Verba  autem  baec  suiit:  „Sacerdos  et  asser- 
lor')  sapientissimi  Dei,  Ignati,  immaculata  stola  indute^),  perenni  fonte 
saturate,  cum  angelis  laudeni  caneiis,  primogeniti  certe  amice,  a  pec- 
catis  liberate,  a  diabolo  separate:  agonista  coiistitutus  in  stadio  veri- 
talis,  adquisisti  pretiosam  salutem,  confudisti  Traianum  et  Senatum 
Romao,  prudentiam  tunc^  non  babeiitem;  domesticus  factus  es  Christo 
in  dilectionc,  et*)  fide  et  vita.  Memor  esto  mei,  filii  tui  Hyronis,  ut 
el  ego  de  hac  vita  exiens  sancte  sanctis  connumerer,  et  digriuni  no- 
men  merear  adipisci,  et  de  iniusta  stationc  atque  a  Deo  alieiia  extra- 
neus  invciiiar*).  Ter  quaterque  bcate,  (pii  ad  talia  pervenisti,  pater 
Ignati,  currus  Israel  et  auriga')  eius:  evasisti  niurtem  fugieiido,  ct  de 
terris  ad  caclcslia  evoiasli,  curoiiam  deiiicam  et  niagaam  iiieruisti,  ct 


IgiL     ])  atiesior  Reg.                                 5)  hironis  Rcg. 

2)  inducte  Rcg.  ^  ^^^„    , 

0)  nunc  Kcg.  '  ' 

4)  €t  om.  Pal.  7)  equesler  Pal, 


XXII  PROLEGuMENA. 

in  amiibili  Dci  agoiie  vicisU.  Memento  eius,  (μιοηι  iiutristi,  beate 
martyr,  ct  i)raesta  niihi  colloquium,  siciit  et"^)  prius  faciebas **)." 

l.  Ex  tribus  illis^"),  qui  Igiiatii  nomine  appellati  priscis  tenipo- 
ribus  vitae  sanctitate  cmiiiebant,    de  episcopo  Antiocheno  hic  agitur. 

In  Martyrio  ap.  Symeonem  Metapb.  c.  1.  et  in  Menaeis  graecis 
ap.  Bollandum")  traditur,  Ignatium  fuisse  tenellum  illum,  quem  siiis 
Salvator  niaiiibus  elatum,  simplicitatem  atque  integritatem  commen- 
daturiis  Apostolis  exhibuerit^^).  Cuiiis  narratioiiis  origo  atque  prin- 
fi[)iiini  fuisse  videtur  erronoa  scribendi  ratio  epitheti  Θεόφορος  pro 
Θεοφόρος,  quod  in  Epistolis  saepius  occurnt.  Ε  quibiis  et  quonam 
loco  orinndus  fuerit,  non  constat:  unde  alius  alia  coniectando  accu- 
mulavit  sine  iiidicii  negotio,  quamvis  cum  securilate  multa  atque  pro- 
fuiida.  riregOrius  Abidpharagius  eum  „  Nuraniensem "  ^^)  nuncupat, 
quod  de  Niira  Sardiniae  iiisulae,  aut  Cappadociae  intclligunt.  Tillemon- 
tius  Syrum  origine  potius,  quam  Graecum  fuisse  eum  putat.  Alius^*) 
id  nomeii  de  igne  capit,  Ignatium  idem  quod  „igneum"  diceus. 

Auctor  Acloruni  Martyrii  Ignatii  c.  1.  3.  (a  Ruinarto  prinium 
ed.)  et  Metaphrastes  c.  2.  cum  nonnidlis  veteriim^^)  adseveraiit,  usimi 
eum  fiiisse  loannis  Apostoli  consuetudine  simul  cuin  Polycarpo.  Etiani 
eum  a  Petro  Ap.  edoctiim  scribit  Gregorius  Magnus/*')  Aiitiocbiae 
autem  metropulis,  unde  cbristianum  iiomeii  iiuper  exortum  iiierat, 
Ignatius  constilutus  est  praesul,  iitruni  primiis,  ari  secundus  ambi- 
giiuiii;  iieque  Petrusne  an  Paulus  eiim  ordiiiarit,  pro  certo  babemus. 
Conslitutionum  App.  VII,  46  auctor  Evodium  a  Petro  Antiochenae 
ecclesiae  praefectuiu  scribit;  Hieronymus :  ^')  „Ignatius  Aritiochenae 
Ecclesiae  tertius  post  Petrimi  Apostolum  Episcopus."  Idem  successio- 
iiis  ordo  ap.  Nicephorum^^)  et  Metaph.  iii  Actis  Mart.  c.  1  et  in  no- 
stris  ex  Cod.  Vat.  866  editis.  Sed  ideiii  Auctor  Coiistitutionum  1.  c. 
Ignatium  a  Paulo  eiusdem  ecclesiae  praesidem  coiistituluiTi  exhibet; 
a  Petro  id  factum  fuisse  contendit  Cbrysostomus.^^)  Secimdum  Theo- 
doreti'^")  opiiiionem  Ignatius  Pelro  successit.  Ut  prioris  traditioiiis 
discrepantiam  conciliarent ,  Evodium  nunnulli  a  Petro  coiistitutum, 
ipsomet  vivente  putant  mortuum  esse,  ac  Igiiatium,  qiii  Evodio  siic- 
cetleret,  ab  Apostolo  ordinatum.  Alia  litis  dirimeiidae  via  a  Ba- 
ronio/')   etiam   a  Nalali  Alexandro^^)   indicatur,    quippe   qui  propter 

8)  sicuti  p.  sicul  et  Reg.  14)  Cfr.  Denzinger  iiber   d.  Achtheit 

9)  solebas  (subnotatrim)  faciebas  Reg.     des  bisherigen  Tcxtes  der  Ignatianischen 
Cfr.  Baronii  Ann.  ad  annum  110.    (Tom.     Briefe.   Wϋrz^Jnrg  1819,  p.  8. 

''•  ^i'JV         ρ       .V     c:     Γ    ,  t,.  ^^)  E'»sebius^n  Chron.   a  divo  Hie- 

10)  t^ypr.  Ep.   ly    5.   Cedren.   Hist.  ronymo  latine  vulgato  ad  A.  11.  Traiani. 
Compend.  p.  452.  ed.  Xvlandri,  Basileae  ^c^  ν      o-r       i   »       .    •         »     •     i. 
1566.   Zonar.  Annal.  IIl.^  p.  130.   Editio  ,     \^}  ^P"  ^^'  «,^  Anastasmm  Antioch. 
Basileae  1557.    Cfr.   Baron.   Martyrolog.  Apud  Lurnperum  I.  c.  p.  246^ 

ad  diem  Octobris  23.  ^'^  ^^  ^^"Ρ*•  Ecd.  c  16. 

11)  Acta  SS.  T.  I.  Febr.  ad  diem  1.  18)  Chronograph.  ed.I.ScaligerLugd. 

12)  Matth.  18,  3.  4.  Balav.  1606.  p.  315. 

13)  Dynastiarum  historia,  Dynast.VII.  ^     19)  Hom.  in  S.  Ignat.  Mart.  c.  4.  p. 
p.   119.    interprete   Pocockio:    Jgnatiwn  ^^^'  '^•  I'• 

Nuraniensem,  episcupum  Antiochenum,  qui  20)  Dialog.   1.  p.  49.   T.  IV. 

ad  leones  coniectus,  ab  iis  discerptus  est.  21)  Ann.  45,  14^et  71,  11. 

Cfr.  Grabe.  22)  Sec.  I.  Diss.  14.  Prop.  1. 


IGNATIUS.  XXIII 

Itiilaeoruin  et  GiiUHoruni  contontioneni  Evodium  IgnaliimKiue  simul 
Antiocbeiiae  ecdesiae  (alteruin  Iiulaeis,  alterum  Etlmicis)  praefuisse 
opinentui*,  qua  tandem  sopita  Igiiatiuni  Evodio  cessisse,  postque  obi- 
tuni  eius  ilorum,  idque  soliim  rexisse. 

Eo  iimnere  Igiialiuin  singulari  cura  ciira  fimctum  esse,  Acta  eius 
Marlyrii  siUis  declaraiit.-^)  Eadoiii  tradunt,  a  Traiano  Imperatore 
Armeiiis  et  PartJiis  belliim  illaturo,  ciim  Anliochiae  inoraretiir,  Igiia- 
tiiiiii  ob  niniium  Cbristi  zeluni  ad  bestias  daiunatum,  et  ad  ultimum 
suppliciiiiii  subeundum  Roniain  niissmn.  Qiiae  navis  iiiilitari  cmn  cii- 
stodia  ipsuin  vebebat,  Sniyrnam  ap[)ulit,  ubi  Polycarpuni  episcopiini 
legatosque  vicinaruui  ecclosiaiiiin  visoie  ac  salulare  contigil.  Hiiic 
Cbristi  iidolibiis  Epbesum,  Magnesiam,  Tralles  et  Romam  literas  misit. 

liide  Romam  petens  Troadem  advectiis  est,  iiiide  Pbilippeiisibiis, 
Smyniaeis  et  Polycarpo  literas  misit.  Abducitur  Neapolim,  Philippos, 
tU  Macedonia  peragrata  Epidamni  (Dyrrbacbii)  iiaveui  ascendit,  et 
Adriatico  niaii  percurso  in  Tyrrbeiium  cum  custodia  ingressus  est. 
(iuiii  Puteolos  adpellerent,  ipse  navem  dorelinqucre ,  el  Pauli  Apo- 
^toli  exeniplo  ianiiam  Romani  pergere  desiderabat.  Sed  lenipestate 
oborta  in  altuni  maris  pulsis  id  oppidum  erat  praetereundiim.  Ingre- 
ditiu*  Portuiii  Romaiiuni,  ubi  fratres  Roiiiae  salutatuni  pervenerant. 
Unde  a  custodibus  in  Urbeni  perductus,  in  ampbitbeatro  a  duobiis 
leunibus  dilaniatus  est,  reliquiae  a  lidelibus  collectae  Roma  Autio- 
chiam  perlatae. 

Eadcni  acta  ti-adunt,")  Ignatium  martyrii  rorona  coionatum  esse 
deciiiiu  aniio  Traiaiii,  id  est  20  men.  Decenibris  a.  107.  Quod  cum 
iiiinus  respondeat  bisloriac  monunientis,  ipsisque  actis  hic  illic  in- 
irqiolatoris  inaiius  baud  dubie  vuliiora  inilixmt,  alii  aliaiii  conciliandi 
iiintluni  ti-iilaniiit.  Sed  iii  fallor,  opcrani  et  (dcimi,  nt  aiimt,  perdi- 
fl»TUiit.  .Naiiiquo  cuin  coiislot,  Traianuin  Iiiq)eratoreni  a.  114  in 
Asiani  traiisiuisisse,  arnia  coiitra  Arnienos  ot  Parlhos  moUirum,  An- 
tiorhiae  bieiiiasse,  expeditionemque  subsequenti  anno  iiiitiasse,  iii 
priiiiis  iam  G.  Lloydius,*^)  Pearsoniis  ,^®)  Pagius,")  Grabius,^")  Nori- 
siiis,*•)  J.  Eckbel/*')  numisrnaticorum  facile  princfips,  et  imper  Π. 
Fraiicke,")  staluerunt,  Ignatiuni  a  Traiano  a.  115  condemnalum  esse, 
bilMTna  Antiurbiae  ponente.  Tum  aiino  diiodevicesimo  illius  imperii 
martyreni  obiissc  diceiiduni:  id  t[Uud  parurn  quadral  ad  tempiis  in 
AcLis  indicHtum.  Qiii  iis  iideni  babenduiri  c(!nsent,  diiplicejii  Traiani 
contra  Armeiios  ot  Parllios  expeditionern,  id  qiiideni  absque  certis 
(irmieve  historiae  testibus  creant.     Ex  eorum  iiuinero  sunt  Tillemon- 


23)  c.  1.  27)  Pagi,  Critica  in  Armales  Baronii, 

24^  r    2    7  3d  ann.  107.  n.  3 — 6. 
0-!  ne   *^  \      ..  .  ..       ^  ..        Λ,  28)  Grabe,  Spicilcg.    T.  II.  p.  22. 

2o)  trr.  Grabe,  Spicileg.  T.II.  p.22.  29)  Noris,  epislola  ronsuiaris,  iti  T. 

20)    lo    diftftcrUitione     poslbiirna    (l«;  II.  Opp.   omniiirii,  «μΙ.   Haller.  p,  927. 
Λπιιο,  f|uo  S.  Igiialius  a  Traiaiio  Anlio(  hiac  30)  Doclrin.i   numoriim    volerum,    P. 

'    '     *  erat      coniJemnaliis.       Apnd  II.    Vol.  VI.   p.  450  sqq.    Viridob.   1790. 

t  lacohgonurn  (T.  II.  p..324sq(i.  31)  Fratickc  ziir  (ioschichte  Trajans, 

t ]!.>.  GQslrow,  1837.  p.  253  sqq. 


XXIV  PROLEGOMENA. 

tius''^)  et  E.  Corsinus,^^)  quos  confutavit  Eckhel  iii  Doctrina  numo- 
rum  velerum  P.  II.  Vol.  VI.  Vindob.  1796  p.  448 — 454.  Mihi  qui- 
deni  opportunum  iii  liac  dissensione  reiiiedium  acta  porrigere  viden- 
tui•,  quac  ex  Cod.  Vat.  866  nunc  pnniuni  graece  prodieruiit.  Sic 
autem  exordiuiitur  Έν  ϊτα  πεμπτω  της  βαύιλείας  Τραϊανού  %αί(5α- 
ρος  καΐ  δειπίρω  ϊτει  εννπατίας  Άττηκον  καΐ  Σονρβίνον  καΐ  Μάρ- 
κελλου Ίγνάηος  επίΰκοπος  zfjg  ^Αντιοχεων  του  ^εού  εκκληΰίας  δεύ- 
τερος μετά  τους  άποΰτόλους  γενόμενος  —  Ευόδιον  γαρ  δίεδε^ατο 
μετά  εταμελεότάτης  φρουροφυλακης  —  από  Συρίας  επΙ  την  'Ρω- 
μαίων πόλίν  παρεπεμφ^η  της  εις  τον  Χριΰτον  ένεκα  μαρτυρίας. 
Taceiit  prorsus  de  Igiiatio,  a  Traiaiio  Imperatore  Aiitiochiae  conde- 
miiato,  cum  capitale  eiiis  iudicium  coram  Traiano  et  Senatu  Romae 
actiim  referant. 

2.  Qui  apud  veteres  Palres  occurrunt  loci  Ignatiani  citati,  quam- 
vis  iidem  siiit,  verbis  sentenliisque  Iiaud  raro  miruin  in  modum  dif- 
feruiit.  Quae  ad  iios  perveneruiit  iiomine  eius  Epistolae,  si  tres  illas 
(duas  ad  loaniieiii  Αρ.,  ad  B.  Mariam  unam)  excipias  latino  sermone 
confectas,  itideiii  qniiique  graecas  (ad  Mariam  CassoboliLem,  Tarseii- 
ses,  Pliilippenses ,  Antioclienos ,  Heronem),  quae  supposititiae  liaben- 
tur,^*)  septem  supersunt  ad  easdem  quidem  ecclesias  graece  scriptae, 
sed  ita  inter  se  discrepaiites ,  ut  alterae  alterarmii  archetypon  videri 
possiiit.  Eae  suiit  ad  Ephesios,  Magnesios,  Tralliaiios,  Romaiios, 
Philadelpheiises ,  Smyrnaeos,  Polycarpiim.  Breviori  exemplari  proli- 
xius  poslbabendum ,  critici,  quod  scio,  paene  omnes  ratum  habent. 
Quae  Carolus  Meier'^^)  iii  campum  emisit  argumenta,  quibus  breviores 
epitomatoris  opus  ex  prolixioribus  probaret,  nullius  suiit,  et  ab  aliis 
iam  refutata.^®)  Sed  quamvis  breviorem  prolixiori  recensioni  prae- 
ferendam  et  iios  putemus,  ingenue  tamen  coiifitemur,  nunquam  iios 
dubitasse,  quin  utrique  recensioni  interpolator  vulnera  inflixerit.  Inimo 
quo  longius  studio  earum  occupati,  eo  lirmius  cum  aliis^')  id  nobis 
persuasit  το  εντός  βλέπειν  καΐ  φυβιογνωμονεΐν  res  ibi  tractatas  ac 
modus  eas  pertractandi. 

3.  Haud  pauci  veterum  testantur,  plures  Ignatium  scripsisse 
epistolas.    In  medium  prodeant: 

a)  Polycarpus  ad  Philipp.  c.  13  (ap.  |Euseb.  H.  E.  III,  36):'«) 
Τάς  επίΰτολάς  Ιγνατίου  τάς  πεμφ^είόας  ημίν  υ%  αύτοϋ, 
και,  αλλάς  J  ο6ας  εΐχομεν  παρ'  ήμΐν,  επεμφαμεν  υμίν ,  κα- 
&ώς   ενετείλαΰ^ε'    αϊτινες    νποτεταγμεναι   είόΐ  rjy   επίϋτολτ} 

32)  Hist.  des  Emper.  Τ.  II.  Ν.  17.  36)  Cfr.  Hefele  Prolegg.  de  seplera 
sur  Trajan.  Idcm,  Memoires    poiir    ser-     Ign.  Epp.  (II). 

vir    etc.    T.    II.   p.  195.    ct  INot.  10.  p.  37)  Schmidt  Versuch  uber  die  gedop- 

583.  pclte  Recensiou  der  Bricfe  des  Ignatius, 

33)  Galland.  Biblioth.  T.  I.  Prolcg.  in:  Hencke,  Magazin  fur  Relig.  u.  Philo- 
p.  LXI  sq.  sophie.    T.  III.  p.  91sqq.    Opinioni  suae 

34)  Cfr.  ludicia  de  S.  Ignatii  Episto-  Schmidtius  postea  nunlium  remisitiKirch. 
lis  ex  I.  Pcarsoni  Viudiciis  Ignatianis  Gesch.  T.  I.  p.  209  sq.),  Netzius  in  UU- 
excerpla  el  e  Russeliana  in  ed.  lacobso-  mann,  Sludien  uud  Krit.  1835.  p.  881  sqq., 
nianam  Iranslata  T.  I.  p.  XXV  sqq.  cfr.  Hase,  Kirchengesch.  p.  70.  ed.  V. 

35)  In  Ullmanni  Studien  u.  Kritikeii  38)  Cfr.  Pearson.  Vindiciae  P.  I.  c.  5. 
1S36.  p.  340  sqq.  et  Uhlhorn  1.  c.  p.  276. 


IGMTIUS.  XXV 

TavTty  f|  ων  μεγάλα  ώψΕλη^ήναί  δυνήΰεβχ^ε.  Περ^χουόι 
γαρ  πίΰτιν  κκΐ  νπομοιηιν  xca  ττάϋαν  οίκοδομιν  την  elg  τον 
XVQIOV  })μών  άνήκονΰαν. 

b)  Etiam  acta  marlyrii  Codicis  Val.  S66  sul)  liiiein  assemnt:  καΐ 
ΤΙολύκαρποί  δε  6  επίΰχοπος  της  Σμυρναίων  παροικίας  τού- 
των (i.  e.  επιΰτολών)  μνημονεύει  λέγων  κτλ.  Magistro  di- 
stinclius  tradidit  Irenaeus  ,^**)  ex  Ignalii  Ep.  ad  Rom.  c.  4 
liacc  referens :  'Slg  είπε  τις  των  ημέτερων  δια  την  προς  Θεδν 
μαρτνρίαν  κατακρι^εΙς  προς  ^'ηρία '  ,,οτί.  ϋΐτός  είμι  Θεού, 
χαΐ  δι'  οδόντων  θηρίων  άλή&ομαι,  ίνα  καθαρός  άρτος 
ίύρεθο5." 

Eadem  fere  acta  martyrii  Codicis  Vat.  866:  Οίδεν  δε  το 
μϋίρτνριον  αυτού  Ειρηναίος  6  Αονγδούνον  επίύκοπος,  και 
των  επιΰτολών  αυτού  μνημονεύει  λέγων  ούτως'  εϊρηκε  τις 
τών  ημέτερων  δια  την  προς  &εού  μαρτνρίαν  παραδοθείς  εΙς 
\ϊηρία,  οτι  ύιτός  είμι  τού  %'εού  μου,  και  δι'  οδόντων  θη- 
ρίων άλήχ^ομαι,  ίνα  κα^^αρος  άρτος  γενωμαι. 

De  ipsa  Polycarpi  Ερ.  ad  Pliilipp.  idein  Irenaeus :  *")  "Εϋτι 
δε  και  ίπιβτολή  Πολυκάρπου  προς  Φιλιππηύίονς  γεγραμ- 
μένη  κτλ. 

c)  Lucianus  Samosatenus ,  Chnstianoruin  ille  irrisor,  in  dialogo 
„de  morte  Peregrini"  liaud  ainbiguis  verbis  Ignatium  perslrin- 
xisse  videtur.")  Peregrinus  §.  1.  42  κακοδαίμων  est,  ut 
Ignatius  in  Mart.  c.  2.  Episcopus  est  Peregriiius  §.11,  di- 
stinctius  §.  18:  Iv  Συρία  δε&έντα.  Chrislianos  captivo  suo 
stipendia  misisse  adiirmat  §.  13,  quae  narratio  illinc  exorta 
videtur,  quod  ecclcsiae  Ignatii  itincri  vicinae  fideles  ablegarunt, 
ei  ob  i>assionom  congratulaturos.  Luciani  auteiii  verba:  φαβί 
δε  πάόανς  Οχεδον  ταΐς  ενδόζοις  πόλεΰιν  επιΰτολας  διαπέμψαι 
αντον  . . .  και  τινας  επϊ  τούτω  πρεύβευτας  τών  εταίρων  εχει- 
ροτόνηαε,  νεκραγγελους  καΐ  νερτεροδρόμονς  προΰαγορενΰας 
(§.  4 1)  e  scriptoris  calamo  exisse  videntur,  qui  Ignatii  Ep. 
ad  Smyrn.  c.  11  et  Polyc.  c.  7  ante  oculos  habuerit. 

d)  Origenes  (Proleg.  in  Cant.  Canticor.'*^)  ex  Ep.  Ignatii  ad  Rom. 
c.  7  transcripsit  liSec:  „Meiiiiiii  aliquem  sanctorum  dixisse, 
Ignatiuni  nomine,  de  Cbristo:  „Meus  autem  amor  cruxiii- 
xus  esl." 

e)  Eusebius  (H.  E.  III.  34)*^)  de  Ignalii  itinere  et  variis  eius 
Epistolis  disserens,  ex  illa  ad  Kom.  c.  5.  et  ad  Smyrn.  c.  3 
noniiulla  exscripsit:  "O  τε  πάρα  πλείότοις  εΐΰετι  νύν  διαβόη- 
τος 'Ιγνάτιος,  της  κατ'  Άντιόχειαν  Πέτρου  διαδοχής,  δεύ- 
τερος την  επιοκοπήν  κεκληρω μένος.  Λόγος  δ"εχει,  τούτον 
από  Συρίας  επϊ  την  'Ρωμαίων  πόλιν  άναπεμφ^εντα,  θηρίων 
γίνέό^αι    βοράν ,    της    εις    Χριΰτον    μαρτυρίας    ένεκεν 


39)  Adv.  haer.  V,  28.    Apud  Eu»eb.          41)  Cfr.  Pcarsoti.  Vindic.  P.  I.  c.  2.; 
H.  Ε    Ilf,  36.  Duslerdieck  I.  c.  p.  48. 

40)  Adv.  hacr.  III,    3.    Apud  Eu»eb.          42)  Cfr.  Pcarson.  Viiidic.  P.  I.  c.  7. 
H.  E.  IV,  14.  43)  Cfr.  Pcarsun.  Vindic.  P.  I.  c,  8, 


χχνί  PROLEGOMENA. 

Οντω  δητα  εν  Σμυρντ)  γενόμενος,  εν%•α  6  Πολύκαρπος  ην, 
μίαν  μεν  εταΰτολην  τ(]  κατά  την  "Εφεΰον  εκκληύία  γράφει, 
ποιμενος  αντης  μνημονεύων  Ονηβίμον  ετεραν  δε  ττ}  εν 
Μαγνηύία  τ(]  προς  Μαιάνδρω,  ενέ'α  πάλιν  επιβ'/,όπον  /ύάμα 
μνήμην  πεποίηταΐ'  καΐ  τη  εν  Τράλλεόι  δε  αλλην,  Ύ^ς  άρχοντα 
τότε  οντά  Πολνβίον  ίότορεΐ.  ΙΙρος  τανταις  καΐ  ττ]  'Ρω- 
μαίων εκχληβία  γράφει'  η  και  παράκληβιν  προτείνει,  ώς  μη 
παραιτηβάμενοι  τον  μαρτυρίου,  της  ποθούμενης  αύτον  άπο- 
ΰτερήΰαιεν  ελπίδος.  lani  sequuiitiir,  quae  capiti  5  Epistolae 
ad  Rom.,  eii(m'  brevioris  exempli  ad  amiissim  respondent. 
Post  ea:  'Ήδη  δ'  επεκεινα  της  Σμύρνης  γενόμενος,  από 
Τρωάδος  τοϊς  τε  εν  Φιλαδέλφεια  ανΟΊς  δια  γραφής  ομιλεί, 
και  τ|;  Σμυρναίων  εκκληύία,  ιδίως  τε  τω  ταύτης  προηγου- 
μένω  Πολνκάρπω'  ον  οία  δη  άποβτολικόν  άνδρα  ευ  μάλα 
γνωρίζων,  την  κατ'  ^Αντιόχειαν  αύτω  ποίμνην  ,  ώς  αν  γνή- 
6ιος  κα\  άγαμος  ποιμην  παρατίθεται,  την  περί  αυτής  φρον- 
τίδα δια  ΰπουδής  εχειν  αυτόν  άξιων.  Qiiibus  enunciatis  Euse- 
bius  Epistolae  ad  Smyrn.  c.  3  brevioris  recensionis  dimidium 
adiungit:   'Εγώ  γαρ καΐ  επίΰτευΰαν. 

f)  Atbanasius  qiioqiio  (de  syii.  Arim.  et  Seleuc.  ii.  47)'*'*)  testis 
est,  iitpote  qui  Ignatii  Epistolas  ad  manus  habuerit.  Nam  ex 
Ep.  ad  Ephes.  c.  7  nonnuUa  in  hisce  eius  sunt:  'Ιγνάτιος 
ουν,  6  μετά  τους  Άποβτόλους  εν  'Αντιόχεια  κατασταθείς 
επίΰκοπος,  και  μάρτυς  του  Χριΰτοϋ  γενόμενος,  γράφων 
περί  τον  Κνρίον,  εϊρηκεν  ,,είς  ιατρός  εβτι,  ύαρκικος  και 
πνενματικος ,  γενητός  και  άγενητος,  εν  άνθρώπω  Θεός,  εν 
θανάτω  ξωη  αληθινή,  και  εκ  Μαρίας  και  εκ  Θθου." 

g)  Hieronymus  (De  viris  illustr.  c.  16)  duce  Eusebio  tradidit; 
„Ignatius,  Antiochenae  ecclesiae  tertius  post  Petrum  Apostolum 
episcopus,  commovente  persecutionem  Traiano,  damnatus  ad 
bestias,  Romam  vinctus  mittitur.  Quumque  navigans  Smyr- 
nam  venisset,  ubi  Polycarpus,  auditor  loannis,  episcopus  erat, 
scripsit  imam  epistolam  ad  Ephesios,  alteram  ad  Magnesianos, 
tertiam  ad  Trallenses,  quartam  ad  Romanos;  et  inde  egre- 
diens  scripsit  ad  Philadelpheos  et  ad  Smyrnaeos,  et  proprie 
ad  Polycarpum,  commendans  illi  Antiochensem  ecclesiam;  in 
qua  et  de  Evangelio,  quod  niiper  a  me  translatum  est,  super 
persona  Christi  ponit  lestimonium,  dicens"  (ad  Smyrn.  c.  3): 
„Ego  vero  et  post  resurrectionem  in  carne  eum  vidi,  et  credo, 
qiiia  sit.  Et  quando  venit  ad  Petrum,  et  ad  eos,  qui  cum 
Petro  erant,  dixit  eis:  Ecce,  palpate  me,  et  videte,  quia  non 
sum  daemonium  iiicorporale.  Et  statim  tetigerunt  eum  et 
crediderunt."  „Dignum  autem  videtur,  quia  taiiti  viri  fecimus 
menlionem,  et  de  epistola  eius,  quam  ad  Romanos"  (c.  V.) 
„scribit,  pauca  ponere."  „De  Syria  usque,"  etc.  etc.  „Quum- 
que  iam  damnatus  esset  ad  bestias,  ardore  patiendi,  quum 
riigientes  audiret  leones,  ait:"    „frumentum  Christi  sum,  den- 


44)  Cfr.  Pearson.  Vindic.  P.  I.  c.  8. 


IGNATIUS.  XXVI  ί 

tibus    besliarum   inolar,    ut  paiiis  nuuidus  iiiveniar."     (Ex  Ep, 
atl  Rom.  c.  IV.)    „Passus  t»st  anno  uiulecimo  Traiani." 
Cfr.  de  Hieroaynii  et  sequioris  teniporis  scriptoruin  testimoniis, 
quae  Peai*soiiiis  congessit  iii  Viiidic.    P.  1  c.  2.  9. 

4.  Neutraiii  Epp.  Ignatianaruin  recensionem  nobis  videri  inimu- 
uem ,  supra  (3)  iaiii  innuiimis.  Ars  critica  in  eiusccmodi  reluis  noii 
reqiiirit,  ut  expoiias  sciendi  copiaiii,  noque  eget  ista  o})inioiiis  j)rae- 
dileclae  suirragiomin  cominus  eniiniis(pie  iii  auxilium  advocatoruni 
colluvic.  Indiget  vero  i»rae  caeteris  oninilnis  aperta  lerloris  iiiente 
iiigeuuaque  interpretatione.  Quam  (pii  secmn  adfcrL  ad  Ignatiaiias 
Epistulas  legeiidas,  quales  graece  exstant,  ceiities  olieiuletur  exuberaii- 
(ia  siugiUoruin  verboruni  et  niaiidatoruni  cuiusvis  generis.  Est  qui- 
dein  Igiiatii  ineiis  christianae  chariUitis  fervore  simillima  ardoris  il- 
lius,  qui  grapbice  dislinguit  Paulum  Apostolum,  est  ipse  Asiae  lilius; 
sed  iie  liiiic  quideiii  ea,  quae  apostolicae  siniplicitatis  scriptori  obii- 
ciuntur,  excusari  possunt  oiiinia.  Idcirco  Ignatii  Epistolas,  quales  ad 
nostra  iisque  tempora  pervenerunt,  vix  onini  ex  parte  eaedeni  sunt, 
quas  Pbilippensibus  Polycarpus  c.  t3  commeiidat.  Tal)iilaiii  pictani 
eas  dixeriin  aiiliquissirai  auctoris,  manibiis  iioii  semper  piis  resartani, 
passim  uou  absque  propriae  meiilis  proposito:  id  quidem  iioii  ad 
systema  episcopale  procreanduiii ,  sed  ad  creatum  comniendandum. 
Unde  fit,  ut  dicendi  ratio  oleat  Curiae  stylum,  quae  maiidat,  ordinat, 
iniperat  —  no^imi  profecto  loquendi  genus,  quo  aevo  Ignatius  vixit, 
ab  ecclesiaslica  diplomatia  videlicel  alienissimum. 

5.  Variant  viri  docti  de  eo,  quaiitum  geiuiini,  quantum  suppo- 
eitiui  in  ipsis  assenetur.  Saliiiasius,  Bloiidelliis,  iinprimis  loan.  Dal- 
lieus  (Daille),  viri  mira  sagacitate  atque  doctriiiae  copia  praediti,  au- 
thentiani  eariini  primi  addubilariint.  Dallaeus  igitur  a.  1666  id  fecit 
io  libro:    „de  scriptis,  (|uae  sub  Dionysii  Areopagitae  et  Ignalii  An- 

oomiDibus  circiimleruiitur."  Contra  surrexit  loau.  Pearsoiius 
suis  „Vindiciis  Igiiatiaiiis",  Cantabrigiae  1672,  in  Clerici  edd. 
PP.  App.  (a.  169S,  1700,  1724)  Τυηι.  sec.  receplis,  et  nuper  ab  Ed. 
Cureton  Oxoiiii  1S52  (2  Vol.  8)  repetitis :  „Vindiciae  Epistolaruin  S. 
Ignatii,  auctore  loaiuie  Pearson  Episcopo  Cestrieiisi.  Editio  nova 
aDDotationibus  et  praefatione  ad  bodiernuni  controversiae  statum  ac- 
COmmodata/' 

Sed  Pearsoni  „Viiidi(iae"  applausu  νίι-υηαη  doctorum  iioii  ubi- 
▼ie  gaudebanL  Jmpugnai-uut  eas  Mattb.  Larroquaiuis,  Sam.  Basnagius, 
Casim.  Oudinus  aliif{ue,  respondentibus  ex  altera  parte  Nic.  ΝυαΓΓίιΐΒ**^), 
Remi  Cdllier**') ,  Thoin.  M.  Maiiiacbius^'),  Luinj)erus^*),  oniiKis  tradi- 
tionis  auctoriLalein  iiiriiiuiii  quaiilum  veneraiites,  aut  potius  })Γ^)  suo 
captu  irilemufn  eius  sigriiiicatuni  deiinientes.  l)e  iiilcgiitat(;  dubia 
moverunl  etiani  xNfandiO  et  Nctzius'^").     Nostro  temponi  Hanrius"*), 


45)  Apparat.  ad  Bibliolb.  max.  Patnim  49)  Kirchengeschichle  T.  1.  p.  114. 

I.  p.  7b»qq.  50)   Ullmatin    Sludien    uiul    Kritiken 

4l•)  Hisl.  gencral  T.  I.  p.  020.  1835.  p.  SSI  s<|<|. 

17)  Origcne»  el  aoliq.  Cbmt.   T.  IV.  51)  Di»!  sog<,'iianril<ii  P.isloralhriefc  d. 

377  sqq.  A.  Panlus,  aiifs  neu<!  krilisch  untersuclit, 

4S)  Hiet.lheol.cril.  T.I.  p.266 — 268.  vori    l)r.   liaur  p.  bl.    Abgenolhigle   Er- 


XXVm  PROLEGOMENA. 

Tubingensis  academiae  Professor,  Ignatianas  Epistolas  saeculo  secundo 
a  falsario  aliquo  ad  episcopatum  praeclaro  Ignatii  nomine  alque  au- 
ctoritate  commendandum  Romae  coniictas  putabat,  cui  Scliweglerus^^) 
el  Hilgenfeld^^)  cum  levi  tantum  discrimine  adstipulati  suiit. 

Praeeuntibus  Rotlie^''),  loan.  E.  Huther^'),  Fr.  Diisterdieck  ^**), 
Ger.  Uhlhorn®')  —  taceo  μίκρολόγονς,  qui  niillo  pondere  innixi  ver- 
bis  humidis  et  lapsantibus  deiluunt,  cum  eorum  argumenta  bene 
existimentur  iii  ore  nasci,  noii  in  pectore  —  rem  Igiiatii  iiuperrime 
Hefelius^^)  iterum  iterumque  agere  tenlavit.  Attameii  adversariorum 
partibus  saepius  bellum  indixit,  quam  profligavit  ipsos.  Laudamus 
diligentiam,  non  miramui  iudicii  acumen. 

6.  Henricus  Tattam  a.  1839  in  Nitriae  Syrorum  monasterio  co- 
dicem  invenit,  aiite  saec.  VI,  ut  creditur,  scriptum,  qui  Syriacam  ver- 
sionem  Ignadi  Epistolae  ad  Polycarpum  asservabat.  In  seciindo  iti- 
nere  tribus  annis  post  multos  alios  eiusdem  monasterii  Codices  aere 
comparavit;  inter  eos  trium  Ignatii  Epistolarum  ad  Ephesios,  ad  Ro- 
manos,  ad  Polycarpum  veterem  Syriacam  versionem,  ut  fertur  saeculi 
VI  vel  VII,  simul  cum  pluribus  Ignatianarum  Epistolai-um  fragmentis. 
Gulielmus  Cureton  inter  Musei  Britannici  thesauros  Syriacum  frag- 
raentum  Actorum  Ignatii  Martyrii  detexerat.  lis  Codicibus  adiutus 
publicavit:  „The  ancient  Syriac  version  of  the  epistles  of  saint  Igna- 
tius  to  St.  Polycarp,  Ihe  Ephesians,  and  tbe  Romans:  togethcr  Avith 
extracts  from  his  epistles,  coUected  from  the  Avritings  of  Severus  of 
Anliocb,  Timotheus  of  Alexandria,  aiid  others,  edited  with  an  english 
translation,  and  notes.  Also  the  greek  text  of  thesc  three  epistles, 
corrected  according  to  the  authority  of  the  Syriac  version.  By  Wil- 
liam  Cureton,  M.  A.  London:  Riviiigtons.  Berlin:  Asber  et  Comp. 
MDCCCXLV." 

Curetonus  omnem  lapidem  movit,  ut  hancce  Syriacam  versionem 
unice  genuinam,  eaque  omiiia  lalsa  esse  probet,  quae  in  breviori 
graeca  recensione  plura  occurrunt.  Ipsum  et  alios,  ut  id  lirmius 
sibi  persuaderent,  praeter  indolem  versionis  id  quocpie  movit,  qiiod 
post  illos  duos,  quibus  prius  usus  fuit,  Codices  tertius  praesto  erat, 
eandem  brevem  versionem  Syriacam  earimdem  trium  Epistolarum 
continens.  Eo  insuper  collato,  Curetonus  iuris  publice  fecit  „Corpus 
Ignatianum:  a  complele  coUection  of  tbe  Ignatian  epistles,  genuine, 
iiiterpolated,  aiid  spurious;  together  with  numerous  extracts  from 
them,  as  quoted  by  ecclesiastical  writers  down  to  the  tenth  century; 
iii  syriac,  greek,  and  latin:   an  englisb  traiislation  of  the  syriac  text, 


klarung.  Tub.  Zeitschr.  fiir  Theol.  1836.  55)  Betrachtung  der  Avichligstcu  Be- 

Fasc.    3.    p.  199.  et  1838.    Fasc.  3.  p.  denkeii  gegcn  die  Acchthcit  der  Ignalia- 

149sqq.  Die  Ignat.  Briefe  u.  ihr  ueiiester  nischen  Briefe.     Von  Dr.  Joh.  Ed.  Hiilher, 

Kritiker.    Tubiiig.  1848.   Cfr.  Schwegler,  in  lllgenii  Zeitschrift    fiir  histor.  Theol. 

das  nachapostolische  Zeitalter,  T.  11.  p.  T.  Xi.  Fasc.  IV.  p.  3—73. 
159 — 179.  56)  De  Ignatianarum  epistolarum  au- 

52)  Das  nachapost.  Zeitalter.     T.  Π.  thenliac  etc.    Corarnentatio,  Gottingae. 
p.  159  sqq.  57)  In  INiedner  Zeitschrift  fur  histor. 

53)  Die  apost.  Vater.   Halle  1853.  Theol.  1851.  p.  247  sqq. 

54)  Anfange  der  chrisll.    Kirche.  p.  58)  Prolegg.  de  septem  Ign.  Epp.  (V 
715  sqq.  sqq.) 


IGNATIUS.  XXIX 

copious  notes,  and  introdiiction,  by  William  Cureton,  M.  A.  F.  R.  S. 
Cliaplain  in  ordinary  to  her  Majesty  the  Queen.  London  1849.  Ber- 
lin  eod.  an."  Oppugnat  aiictor  imprimis  Hefelium,  qui  iam  in  tertia 
siia  PP.  App.  editione  ita  ceiisuerat:  „Curetonus  nobis  persuadere 
conatur,  versionem  illam  Syriacam  „genuino"  textui  Ignatiano  accura- 
tissime  respondere,  et  omnia,  ciiiae  iii  nostro  graeco  textu  plura  in- 
vpniiintur,  ab  aliis  addita  esse  et  introducta.  Tantiim  vero  abest,  ut 
ei  adstipuleniur,  ut  versionem  Syriacam  non  iiisi  epitomen  Ignatia- 
narum  epistolarum,  a  monaclio  quodam  Syriaco  in  proprios  usus 
pios  contectam,  reputare  possimus,  praesertim  cum  iidem  codices  a 
Tattamo  detecti  et  alia  plura  „excerpta"  ex  epistolis  Ignatianis,  iiec 
iion  alios  libellos  asceticos,  ut  Curetonus  ipse  fatetur,  contineant. 
Praeterea  saepius  inde  ex  eo,  quod  nexus  sententiarum  in  versione 
Syriaca  minus  est  arctiis,  apparet,  monachum  illum  non  tam  inter- 
pretis,  qiiam  epitomatoris  partes  egisse."  Neque  Hefelius  opinioni 
prius  coiiceptae  ut  nuntium  mitteret,  in  quarta  sua  PP.  App.  editione 
iis  argumentis  addiictus  est^^),  qiiae  contra  eum  Curetoni  Corpus  Igna- 
tianum  fiisius  exponit. 

Cuni  Curetono  Christianus  Carolus  losias  Bunsen  Syriacae  ver- 
sioni  palmam  prae  graecis  Ignatianis  Epistolis  tribiiit,  opinionem  suam 
docte  et  sagaciter,  ut  assolel,  exponeiis  atque  defeiidens.*'*') 

Ac  nos  quidem,  qiiod  opinionem  attinet  ab  Hefelio  Curetono 
iisque,  qui  ciim  eo  faciunt  obiectam,  iion  possumus,  quin  pondus  ar- 
gumentorum,  quibiis  nititur,  perlevius  esse  dicamus.  Nam  qui  ad 
pios  suos  usus  Epitomen  redigit,  quid,  quaeso,  is  sibi  facit  cum  iii- 
tegris  Epistolaruni  salutandi  formulis,  non  nisi  ad  eos  spectantibus, 
quibus  scribitur.  Ergo  ipsum  exordium  Epistolariim  est,  vaniloquium 
in  Epitome.  Omitto  alia  huiuscemodi  noii  levis  momeriti  a  Curetono 
iani  iudicata•^^).  Ne  multa:  si  Epitomator  versionis  Syriacae  auctor 
est,  omnium,  ut  Tib.  (iraccbi  vocabido  utar,  Epitomatorum  postre- 
missimus  dicendus  est,  quippe  qui  opus  condiderit  sine  externa  aut 
interna  uniformitate ,  sine  ullo  certo  quodam  mentis  proposito  aut 
scopo,  quamvis  pii  proprii  usus  essent  propositi  ipsi.  Ipsa  autem 
Varietas,  eaque  multifaria  me  hercle  rerum  etiam  in  Syriacis  Ignatii 
Epistolis  milji  pignus  est  logis  atque  conditionis,  qua  versio  Syriaca 
facta  fuerit,  legem  dico  Epistolarum.  Neque  vero  in  Ciiretoni  partes 
ire  in  animo  cst.  Namque  versio  Syriaca  exhibere  videtur  genuina 
spuriis  permixta  aoque  ac  archetypon  graecum.  Utri  prior  locus  sit 
concedendus,  id  certe  nori  definiri  potest,  nisi  novi  testes  pro  hac 
aut  illa  parte  rftperiantur  superstitibus  efficaciores.  Altemm  aiitem 
eiusdem  Syriacac  rocensionis  triiim  Epistolarum  exemplar  noii  tanti 
facienduiTi,  quia  eiusdem  familiae,  quam  dicunt,  esse  potest. 

Anno  1849  Lipsiae  prodiit  Iil)er,  ciii  titulus:  „S.  Ignatii  Patris 
Apostolici  quae  feruntur  Epistolae  una  cum  eiusdem  Martyrio.  Col- 
latis  edd.  graecis  versionibusque  Syriaca,  Armeniaca,  Latiiiis  denuo 


59)  Prolftgg.  p.  LXn.  Antiocliii;n.  licrgfstelltfr  unfl  vergliMcliftn- 

60)  Cfr.  ipsiiis  Dif!    (Iroi  iichlftii  und     der  TexlmilAnrniirknngon.  Hamburg  1847. 
die  vier  undchten  Briefe  des  Ignalius  von  61)  Corpiis  Ignatianum  p.  IX  sq. 


:χχχ  PROLEGOMENA. 

recensuit  notasque  cnticas  adiecit  Iiil.  Henr.  Petermann."  Optime  is 
pro  re  critica  meruit.  Sed  nimius  amor  Armeniacao  literaturae,  qiiae 
ei  in  deliciis  est,  iiulicis  acieiii  obfuscasse  videtur,  qiii  tanti  ferit 
versionem  Armpniacam  tredecim  Ignatii  Epistolaniiin.  Ea  qiiippp  non 
iJlas  solum  septom  breviores,  sed  etiam  sex  siipposititias,  quae  di- 
cuiiliir  (Mariae  Cassobolitis  ad  Ignatium,  Ignatii  Ep.  ad  Mariam  Cas- 
sobolitem,  Ignatii  ad  Tarsenses,  eiusdem  ad  Antiochenos,  ad  Heronem 
et  ad  Plidippenses) ,  id  est  easdem  exhibet,  quae  vulgo  interpolatas 
appellant,  auserimqiie  dicere  harum  simillimas:  id  quod  sine  magiio 
labore  capiet,  qui  atteiite  perlegerit,  qiiales  nos  ex  Codd.  iiiss.  emen- 
datas  iam  evulgamus.  Petermannus  igitiir  statiiit  (p.  XXVI) :  1 )  „Ver- 
sio  iiostra  saeculo  p.  Chr.  n.  quinto  ex  illa  versione  syriaca,  cujus 
exeinplar  Curetonus  edidit,  facta  est.  2)  Versio  illa  sjriaca  non  Iros 
tantum,  sed  tredecim  epistolas  S.  Ignalio  adscriptas,  easque  non  dc- 
curtatas,  ut  in  editione  illa  leguntur,  sed  ita  comparatas,  ut  Noster 
eas  dedit,  ab  initio  complectebatur,  ita  iit  exinde  appareat,  conclusio- 
nes,  quas  Bunsenius  secundum  illam  fecerit,  stare  non  posse."  Non 
putaverim.  Rectius  fortassis  ille:  3)  „armeniaca  versio  a  librariis 
serioribus  (vel  lectoribus),  qiii  graeciim  textiim  cum  ea  compaiabant, 
passim  interpolata  et  corrupta  est,  atqiie  editores  critici  judicii  plane 
expertes  has  interpolationes  ct  corruptiones  lextui  inserueriint." 

Biinsenius  in  opere:  „Hippolytus  iind  seiiie  Zeit  1852"  T.  1. 
p.  46  et  T.  II  p.  VII  sqq.  Pelermanno  respondit.  In  Curetoni  et 
Bunsenii  partes  ierunt  Ritschl  (Die  Enlstebiing  der  altkatholiscbrn 
Kirche,  Bomi  1850,  pp.  418.  577  sqq.)  et  Woiss  (in  Reuter's  Rcper- 
toriiim  1852).  Cum  Baurio  (Die  Ignalianischen  Briefe  iind  ihr  neu- 
ester  Kritiker.  Eine  Streitschrift  gegen  Herrn  Bunsen.  Tiibing.  1848), 
doctissimiis  Hilgenfeld  (Die  apostol.  Valer.  HalJo  1853  p.  188  sqq.) 
tum  graecarum  tum  syriacarum  Epistolarum ,  qiiae  Ignatio  adtribuun- 
tur  autbentiam  addubitat. 

7.  Ex  Epistolis,  quae  Ignatii  esse  dicuntur,  primum  tres  illae 
latine  conscriptae  (ad  Joanneni  Apost.  duae  et  ad  B.  Virginom  iina) 
Parisiis  a.  1495  in  liicem  prodierunt. 

lac.  Faber  Stapulensis  a.  1498,  Iribus  illis  omissis,  undpcim 
alias  e  versione  latina  vetere  Parisiis  evulgavit.  Hunc  numeruni 
Symphorianus  Champerius  Liigdunensis  tribus  a  Fabro  repu- 
diatis  auxit,  quarta  addita  ad  Mariam  Cassoboliteni,  quam  is  primum 
notam  reddidit.  Quindecim  igitur  Ignatii  noniine  Epistolae  tiim  ono- 
tuerant,  sed  iatine  tantum,  quae  postea  saepius  repetitae  sunt.  Nos 
quidem  usi  sumus  textii  rarae  atque  coiTPCtae  editionis  Vonetae  a.  1546. 

Ex  Codice  Bibliothecae  Augustanao  primiis  Valentinus  Har- 
tungus  Frid  (Pacaeus)  a.  1557  Dillingae  duodecim  earum 
graece  publicavit,  omissis  tribus  illis  latine  scriptis.  Anno  1558 
Parisiis  prodierunt  apud  Guil.  Morelium:  Sancli  MartyTis  Ignatii  An- 
tiochiae  archiepiscopi  Epistolae  (gr.  et  lat.).  Moreliiis  lectori  dicit 
p.  147:  „Has  B.  Ignatii  epistolas  cum  primus  in  lucem  emisisset 
Graecas  Valentinus  Paceus,  iiostrisqiie  hominibus  valde  desiderarentur, 
quod  exemplarium  copia  non  superesset,  viri  cum  primis  erudili,  ac 
pii,  ut   eas  cuderem  a  me  facile  impetrarunt,   qui  tam   piorum   au- 


I 


IGNATIUS.  XXXI 

cturmii  quam  liic  est,  editionem  exopteiii,  ut  nihil  supra.  Itaque  lihrum 
qiiam  potui  diligentissime  relegi,  et  cum  exemplaribus  Latinis  con- 
tuli,  iit  meae  me  operae  haud  poeiiiteat.  Nani  loca  quaedam  ea  col- 
latione,  et  doctissimi  liominis  consilio  ita  mihi  restituisse  videor,  ut 
neminem  arbitrer  hominem  esse  bonum,  qui  si  velit  aequo  animo 
rem  perpendere,  haud  fateatur  ad  intelligentiam  non  pauca  collata 
esse."  Andreas  Gesnerus  easdem  duodecim  Epp.  graece  cum 
loannis  Brunneri  interpretatione  latina  ex  Codice  Bibliothecae  Gaspari 
a  Nydpryck  excudendas  curavit  Tiguri  1559,  primus,  uti  ipse  opina- 
batur,  cum  Pacaei  editionem  ignoraret.  Earum  septem  interpolatae 
dicuntur,  quinque  supposititiae.  Eiusdem  recensionis  sunt:  Sancti 
Martyris  Ignatii  Antiochiae  Archiepiscopi  Epistolae  (XII)  gr.  et  lat., 
Antverpiae,  ex  officina  Christophori  Plantini  1566;  —  Sancti  Martyris 
Ignatii,  Antiochiae  Archiepiscopi  Epistolae.  Nunc  demum  cum  Latina 
interpretatione  e  regioiie  Graecis  apposita,  in  lucem  editae,  recognitae 
et  Notis  illustratae.  Per  Martialem  Maestraeum,  Doctorem 
Theologum.  Parisiis  1608;  —  Ed.  lac.  Usserii  gr.  et  lat.  Oxonii 
1641.  Quinque  consuluit  Cdd.  Mss.,  de  quibiis  ipse  in  Adnotationibus 
p.  4.  ...  Oxonienses  duos  Mss.  (vetustiorem  e  Baliolensis,  recentiorem 
e  Magdalenensis  Collegii  Bibliotheca  petitum)  cum  libris  editis  dili- 
genler  contuli.  Et  cum  intellexissem  in  Bibl.  V.  Cl.  Alexandri  Petavii 
Senatoris  Paris.,  Paiili  fdii,  vetustissimum  exemplar  aliud  conservari: 
quicquid  et  illud  continebat,  humanissimi  Claud.  Sarravii  Senatoris 
itidem  Paris.  beneficium  sum  secutus...  Huic  et  veterem  Interpretationem 
aliam,  hucusque  ineditam,  rautua  duorum  Mss.  Codicum  coUatione 
emendatiorem  factam  subiunxi. 

Isaacus  Vossius  ex  Codice  Mediceo  7  Plut.  LVII  sex  bre- 
viores  Ignatii  Epistolas  (ad  Smyrnaeos,  Polycarpum,  Ephesios,  Ma- 
gnesios,  Philadelphicos,  Trallesios)  primus  graece  edidit  cum  inter- 
l)retatione  vetere  latina  novo  textui  respondenti,  quam  lacobus 
Lsserius,  Archiepiscopus  Armachanus  e  duobus  Mss.  a.  1644 
Oxonii  publicaverat.  Epistolam  ad  Bomanos,  quae  in  graeco  Codice 
deerat,  Vossius  ex  Usserii  vetere  latina  versione  et  prolixiori  graeca 
recensione  iiigenio  duce  restituere  teiitavit,  et  a.  1646  Amstelodami 
edidit:  „Epistolae  genuinae  S.  Ignalii  Martyris,  quae  nunc  primuni 
lucem  vident  ex  bibliotheca  Florentina.  Adduntur  S.  Ignatii  Epistolae, 
quales  vulgo  circumferuntur.  Ad  haec  S.  Barnabae  Epistola.  Accessit 
universis  translatio  vetiis."  Ambigo,  utri  gloria  tribuenda  sit,  in  Co- 
dice  Mediceo  breviorem  recensionem  detexisse,  Lucae  Holsteriio,  an 
Isaaco  Vossio.  IUe  quippe  ante  Vossium  eam  descripsisse  videtur, 
et  laline  vertit.  Iri  Bibliotheca  Barberiniana  Romae  autographum  vi- 
dere  est.  Theodoricus  Ruinartus  tandem  Epistolam  ad  Uo- 
manos  graece  invenit  latinae  veteri  versioni  respondentem,  Actis  quae 
sincerae  dicuntur  Ignatii  Martyrii  insertam,  quac  Codex  1451  Bi- 
bliothecae  Regiae  Parisinae  (prius  Cod.  Coll)ertiiuis  460)  continet, 
eamque  1689  Parisiis  in  „Actis  Martyrum  siiiceris"  primus  fididit.' 

Index  editiorinm  l)revioris  recpnsionis  exstat  aj).  lacobsonum 
(PP.  App.)  p.  LXIX.  Quarum  praestantioros  sunt,  quae  diice  Thoma 
Srnithio  (Oxonii  1709),  post  euin  adornaruiit  I.  L.  Fiey  (Basileae  1741), 


ΧΧΧΙΙ  PROLEGOMENA. 

Ric.  RusspI  (Londini  1746),  Andr.  Gallandius  (Venetiis  1765),  G.  la- 
cobson  (Oxoiiii  1838  et  1840)  et  C.  I.  Hefele  (Tubingae  1855.  IV.) 

Criticum  ppiium  accepimus  in  opere :  Corpiis  Ignatianiim :  Α  com- 
plete  colloction  of  the  Ignatian  epistles,  genuine,  interpolated ,  and 
spurious;  logether  with  niimerous  oxtracts  from  them,  as  quoted  by 
eccJesiastical  writers  down  to  the  tenth  century;  in  syriac,  greek,  and 
laliii:  an  english  translation  of  the  syriac  text,  copious  notes,  and 
introductioii,  hy  Williani  Cureton,  M.  A.  F. ;R.  S.  Chaplain  in  ordinary 
to  lier  Majesty  the  Queeii.  Berlin:  Asher  and  Co.  Reprinted  from 
the  Londoii  edilion,  and  authorized  by  tlie  proprietor  for  circulation 
on  the  continent  only.     1849. 

In  iiostra  ed.  versio  latina  Epistolae  ad  Romanos  illa  est,  quam 
Hefele  a  Ruinarto  muluavit,  passimqiie  correxit;  reliquarum  vero  Epp. 
qualis  apud  Hefeliiim  aliiinde  petita  et  ab  ipso  emendata  prostat. 

Versiones  italicae:  Lettre  gemiine  di  Sant'  Ignazio,  vescovo  di 
Anliocbia,  corredate  degli  atti  del  suo  martirio,  e  la  lettera  di  San 
Policarpo,  vescovo  di  Smirne,  colla  circolare  del  siio  niartirio.  Tra- 
diizione  dal  greco  di  D.  Gio.  Battista  GallicciolJi.  In  Venezia  1798. 
—  Le  sette  lettere  genuine  de  S.  Ignazio  e  quella  di  S.  Policarpo 
agli  Efesini  (leg.  ai  Filippesii)  coi  loro  martirj,  e  testo  greco  a  fronte 
volgarizzate  e  corredate  di  iiote  criticbe  e  iiJologicbe  e  di  una  dis- 
sertazione  proemiale  dairabaie  A.  L.  Graziani.     Roma  1833. 


ACTA   MARTYRII   iGNATII. 

1)  Quae  Ignatii  Acta  Martyrii  hactenus  innotiierunt,  baec  sunt: 

a)  Acta  ab  Usserio  e  Codice  Caiensi  a.  1647  latine  ediia. 

b)  Alia  latina  versio  ex  antiquissimo  Cottonianae  Bibliotbecae 
Codice  illis  addita,  ea  quidem  perquam  interpolata^). 

c)  Acta  auctore,  ut  videtur,  Symeone  Metaphraste  ad  diem  20. 
Decembris,  apud   Coteleriiim   (a.  1672)  p.  991. 

d)  Acta  auctore  qiiodam  Armenio  ab  Α  u  ch  e  r  i  ο  evulgata  (Vitae 
Sanctorum  T.  II  pag. 72  sqq.),  et  a  Petermanno  iterum 
excusa  (S.  Ignatii  Patris  Apostolici  quae  feruntur  Epistolae 
ima  cum  eiusdem  martyrio.  Collatis  edd.  graecis  ver- 
sionibusque  syriaca,  armeniaca,  latinis  etc,  Lipsiae  1849. 
p.  496  sqq.).  Aucherius  nimium  quantum  ea  ita  extollit: 
„Nostra  recensio  iure  meritoque  cognoscitiir  tanquam  fons 
etexemplar  omnium,  quae  hucusque  in  cognitionem  vene- 
runt  recensionum"  (Petermann,  1.  c.  p.  498). 

e)  Armeniaca  versio  et  latina  illa  „Vita  S.  Ignatii,  ex  vetu- 
stissimis  Mss.  latinis"  in  BoUandi  et  Henschenii  Actis 


1)  Utraque  in  Colelerii  PP.  App.  ed.  Clericana  1724.    T.  If,   p.  175  sqq.    Cfr. 
lacobson.  PP.    App,  edti.  Π.  T.  II.  p.  523. 


ACTA  MARTYRU  ICNATII.  XXXIII 

Sanct.  T.  I  Febr.  pag.  29  sqq.,  unius  eiusdemque  originis 
esse  videntur.  Petermann  quoφIe  ita  censet  (1.  c.  p.  484. 
505.);  aliter  Uhlhorii  iii  Niedner,  Zeitschriil  fiir  histor. 
Theol.    1S51  p.  251. 

f)  In  Appendice   ad  Acta   primorum  MartjTum  sincera  atque 
.  selecta  Tlieodoricus    Ruinartus  a.    1689  Parisiis   e 

Codice  Regio  1451  (olim  Colbertino  460)  Acta  Ignatiana 
alius  recensionis  graec«  edidit,  novamque  latinam  inter- 
pretationem  adiunxit.  Cui  graeco  textui  antiqua  latina 
versio  Codicis  Caiensis  proxime  aftinis  est. 

g)  Eiusdem  fontis  cum  Martyrio  Codicis  Colbertini  est  frag- 
mentum  syriacuni  eorumdem  Actorum  a  Curetono 
(Corp.  Ignat.  pag.  222  et  p.  252  sqq.)  praesentatum. 

h)   Quae  nos  Acta    Ignatiana   ex    Codice  Vat.    866    primum 

graecc   deprompsimus ,   interpolata  quidem,  sed  variis  hi- 

storiae  indiciis  iiotabiliora ,   maxima  ex  parte  eadem   sunt, 

quae  latine  leguntur  ap.  Bollandum   et  Henscbenium  (Act. 

Sanct.  T.  I  Fobr.  pag.  29  sqq.). 

2)  Acla  Igiiatiana  a  Ruinarto  primum  edita  virorum  doctorum  ferme 

consensu  sinc<*ra  putantiir.  Sniitbius  ^)  pro  oniiiibus  loquatur :  „Acta  haec, 

quae  recudi  oporlet,  mibi  quidem  genuina  et  sincera  plane  videntur: 

licet  fortassc,   quod  tamen  vix  afiirmaverim ,   versus  fiiiem  quippiam 

labis  admistum  habeant.  Vetus  autem  Versio,  quam  edidit  D.  Usserius 

Armachanus  ex  codice  Caiensi,  ut  cuivis  ex  leviuscula  collatione  facile 

coDstare  poterit,  maxime  convenit  ciim  Graeco  exemplari  Colbertino. 

Utriusque  mendis,  quae  passiin  irrepserc,  sublatis,  editioiiem,   quum 

sibi  invicem  muUiam  luceni  foenerentur,  longe  integriorem  iam  damus. 

Α  laniiliaribus  S.  Ignatii,   qiii   illum   ab  Antiocbia  Romam  usque  co- 

miUu  sunL,  et  illius  ultiino  et  maxime  glorioso  agoni  interfuere,  de- 

scripta   fuis.se,    multa   in  ipsis  Actis  id   testatissimum  reddunt^),  et 

pxlra  oiDiie  dtduuin  ροηιιηΐ;    et   quidiMii   ηυιι    loiigo  post  ipsius  con- 

summationeni,  et  ])roxiino,  ut  vcrisiinilliimini  videtur,  aiino,  dum  res 

gestae  cum  totius  itincris  ratione  in  reccnti   fidelius  inbaeserint  me- 

moria.    IlJos  aiitem  fuisse  Pbiloiiem   et  Agatliopodein ,  quorum  me- 

minit  sanctissimus  Martyr  in  Epistolis  ad  Smyrnaeos  et  ad  Philadel- 

pbcnses,  bunc  Antiocbenac,  illum  vero  Tarsensis  Ecclesiae  Diaconum, 

vix  a  quoquam  dubitari  aut  potest,  aut  debct." 

Ideni  antc  oX  post  Sniitbiuni  censuiiruiit  Uss(?riiis,  Dodwfilhis, 
Ruinartus,  Grabius,  Tiiloinonlius,  Pcarsonius,  Cotebirius,  Mamacbius, 
Gallandius,  Lumpenjs  ot  praceiiiilibus  aliis  Ilefelius,  qui  (hd)ia  inde  a 
Dallafo,  Oudino,  Hpumanno,  HilgciiiHdiu'*),  iinprirnis  ab  llblborno*) 
conti*a  autbentiam  inota  coiifulare  aggrcssus  οβΙ**).  At  cnimvero  ar- 
mis  contra  Ublboniuin  bebctioribus  utens,  ipsi  coniitendum  est'): 
„Ceteruni  non  negem,  argumentis  illis  aiithenliam  actorum  aliquantu- 

2)  Thom.  .Smith.  praef.  in  Acla  Mar-  5)  In  Niednftr,  Zeilschrifl  fttr  hislor. 

Irr.  S.  Ign.  apiid  lacobsonnm  edit.  Π.  T.     Tlwol.  1851.  p.  252  sqq. 

"•5)'c''5.6.7.  G)  Prolegg.  p.  LXX. 

4)  Die  apoet  Vaier  p.  212.  7)  l.  c.  p.  LXXi. 

PiTBES    AP09T.  C 


XXXIV  PROLEGOMKNA. 

lum  suspectam  reddi,  sed  inter  authcntiam  suspectam  et  certissimam 
vo&siav  i)liirimum  inlerest."  Et  iibi  quasdam  Usserii  obiectiones 
enervare  tentavit,  ita  concludit^):  „Quum  res  ita  se  liabeat,  obiectioni 
Usserii  nullain  vim  inesse  facile  perspicies,  noque  de  „integritate" 
Actonim  dubitabis,  licet  fortasse  paucissima  quaedam,  aiit  vitio  li- 
brarionim  corrupta,  aut  niaiiilms  posteriorum  addita  sint." 

3)  Ac  iios  quidem  cx  octo  reccnsionibus  Actorum  Ignatiani 
Martyrii  foedis  inlerpolationibiis  immunem  putamus  nullam,  idque 
non  per  bistoriae  scriptorem,  sed  cunctas  νπ'  άΰκψών  τίνων  ad 
pium  iisum  confeclas,  idcirco  pro  aniio,  quo  martyr  obiit  compu- 
tando  parum  fidei  atqiie  auctorilatis. 

Versio  latina  Aclorum  Martyrii  Ignatii  in  nostra  ed.  est  illa, 
quam  Hefelius  a  Clerico  et  Riiinarto  mutuatiis  erat.  De  versionibiis 
eorum  Italicis  supra  diximus,  ubi  menlio  facta  est  Italoriiin  interpre- 
tationiim  Ignatii  Epistolarum. 


IV. 

POLYCARPUS. 


1)  In  Bibliothecae  Vaticanae  Cod.  Regio  81  post  laudem  „He- 
ronis",  sive  praecationem  norninare  velis ,  Polycarpi  ad  Pbilippensos 
Epistola  latine  sequitur.  Eam  excipiimt,  quae  ad  vitam  Polycarpi 
resqiie  gestas  spectant,  per  Anonymum  ex  Irenaeo  et  Ilieronynio 
composila.  Quae  cum  fons  sint  omnium,  quae  de  Polycarpo  tradita 
ad  nos  perveneriint,  passimque  a  vidgato  textu  Scriptorum,  quas  dixi, 
recedant,  illinc  ea  transcribere  lubet: 

„Polycarpus  ^) ,  lohannis  Apostoli  discipulus,  et  ab  eo  Smyrnae 
episcopiis  ordinatus ,  totius  Asiae  princeps  fuit ,  quippe  qui  nonnul- 
los  Apostolorum  et  eoriim,  qiii  Dominum  viderant,  magistros  habiie- 
rit^)  et  viderit.  Hic  proptcr  quasdam  super  die^)  Pascliae  quaestio- 
nes,  sub  Iinperatore  Antonino  Pio,  ecclesiam  in  Urbe  regonte  Ani- 
ceto*),  Romam  venit,  ubi  plurimos  credentium,  Marcionis  et  Yalentini 
persuasione  deceptos,  reduxit  ad  fidem.  Ciimque  ei  fortiiito  obvius 
fuisset  Marcion  et  diceret:  „Cognoscis^)  nos?"  respondit:  „Cognosco 
primogenitum  diaboli."  Postea  vero  regnante  Marco  Antonino  et 
Liicio  Aiirelio  Commodo,  quarta  post  Neronem  ^)  persecutione,  Srayr- 
nae,  sedente  Proconsule  in  amphitheatro  et  universo  adversus  eum 
personante,  igni  traditus  est.  Scripsit')  ad  Pbilippenses  valde  utileni 
Epistolam,  quae  usque  bodie  iii  Asiae  conventu  legitur." 

8)  L.  c.  p.  LXXIII.  3)  diem  Reg. 

4)  ariadeto  Reg. 

Polyc.      1)    Hieronym.    Catal.   script.  5)  cognoscc  Reg. 

eccl.  c.   17.  6)  ncronis  Reg. 

2)  habuit  Reg.  7)  ScribU  Reg. 


POLYCARPCS.  XXXV 

„Ouod  aufem  hic  Polycarpus,  qui  memorati  *)  Ignatii  fidem  col- 
laudaiis  atque  confirnians  Philippeiisos  soqiii  liorlatur,  quod  veritatis 
sit  tpstis  et  ea,  quae  ab  Apostolis  ipse,  didicerat,  somper  ecclesiae 
tradebat,  astipulalur  praecipuus  discipulus  eius  Irenaeus,  nobilissimae 
Gallianim  Liigdunensis  civitatis  illustris  episcopiis,  in  suo  libro  ad- 
versus  haereses^)  liaec  de  eo  scribens":  „Polycarpus",  inquit,  „qui 
non  solum  ab  Apostolis  eruditus  est,  neqiie  soliim  conversatus  est 
cuni  bis  qui  Doininum  viderant,  sed  ab  ipsis  Apostolis  ordinatus  est 
Smyrnaeorum  ecclesiae  episcopus,  quem  iios  quoqiie  in  prima  aetate 
iioslra  vidimus.  Diii  enini  pennansitin  vita,  et  longaeva  aetate  per- 
durans  nobilis  viveiido,  sed  nioriendo  nobilior  cxlitit,  qiiippe  qui  vi- 
tam  martyrio  terminavit.  Docebat  aiilem  semper  ea,  quae  ab  Apo- 
slolis  ipse  didicerat,  et  Iiaec  ecclesiae  tradebat,  qiiae  sola  vera  docenda 
sunt  Quorum  testes  sunt  omnes  ecclesiae,  quae  in  Asia  coiistitutae 
sunt:  et  hi  per  idem  lempus  etiam  nunc  Polycarpi  successione  per- 
durant  Multo  autem  verior  et  fidc  dignior  bic  auctor  ecclesiae  est, 
et  veritalis  testis,  quam  Valenlinus  et  Marcion  et  caeteri  perversae 
mentis  homines;  qui  etiam  sub  Aniceto  Romam  perrexit  et  multos 
a  supradiclis  haereticis  in  fide  deceptos  ad  ecclesiam  Dei  convertit, 
hanc  sulam  praedicans  teneiidam  esse  veritalem,  quam  ipse  sciret  se 
ab  Apostolis  suscepisse,  quam  et  Iradebat  ecclesiae." 

„Fuit  autem  temporibus  episcoporum  ecclesiae  Romanac,  id  est 
Clementis,  Evaristi"),  Alexandri,  Xisti,  Telesphori,  Higini,  Pii")  et 
Anaceu,  sub  quo  el  passus  est,  VI.  anno  Marci  Aurelii  ^^),  quarto  post 
Neronis  persecutionem.  Quod  autein  hic  vcre  Irenaeus  auditor  fuit 
in  pueritia  eiusdom  Polycarpi,  ipse  ad  Florinum  quendam  baeresiar- 
chen  scribens  manifostissinie  suis  sermonil)us  oslendit  dicens^^)": 
yjbec  dogmata,  Florinp,  quae  asseris  (confidenter  dico)  iion  sunt  sa- 
nae  seDteotiae;  haec  doginata  non  sunt  coiisona  ccclesiasticae  fidei. 
Haec  dogmata  no  illi  quidein,  qiii  de  occlcsia  pulsi  sunt  bacretici, 
poUierunt  ali(|uaiido  coinnieiidare.  Ilaec  dogmata  impietatem  docent; 
liaec  dogmata  sancti  illi  presbyteri,  qui  ante  nos  fuerunt,  nunquam 
pertulere:  illi,  qui  et  Aj)ostolos  viderant,  quos  et  tu  nosti.  Vidi 
enim  te,  dum  adhuc  puer  <μ\ίιτι,  in  Asia  apud  Polycarpum,  tunc  qui- 
dem  praeclare  agentem,  duni  adliuc  esses  intra  palatium  et  studeres 
placere  Polycarpo.  Multo  ciiim  inagis  niihi  iilius  temporis  rerum 
gestarum  iiibaeret  inpmoria,  quam  praosentis,  qiiia  baec,  quae  a  puero 
discimus,  ciiiii  anima  ipsa  clarcscunt  et  adbaereiit  ei.  llnde  etiam  lo- 
fum  ipsum  libi  possuiii  dicere,  in  quo  sedens  disputabat  l)catus  Po- 
lycarpus,  et  iniMissum  illius,  et  vultum,  et  lotius  vitac  inodum,  et 
ipsius  quorpje  cori)oris  habilum;  sod  et  disputiilioncs,  quas  babcbat 
ad  |>opulum,  et  conversationem,  quae  fueral  ei  rum  loanne,  quomodo 
narrarc  consuevcrat,  ul  caeterorum,  qui  ipsum  Dominum  viderant,  nt 
quomodo  recordabatur  oninia  ac  recenscbat  verlja,    qiiac  dicta  a  Do- 


8)  Siiprarie  iii  liiiidc•  hyronis?  11)  hujinipi  p.  IHfjini,  Pii  Rcg. 

nx   .      ,  «      •,.,>,».««  12)   VI  anno  marci  anlonii  lucti  an- 

10)  (narUii  Reg.  13}  Apud  Euseb.  II.  K.  V,  19. 


χχχγΐ  PROLEGOMENA. 

mino  ab  illis  audierat,  et  de  virtutibus  eius  ac  doctrina.  Et  tamen 
omnia  liaec  cum  scripturis  consona  conferebat,  quae  etiani  ego  per 
misericordiani  Dei,  quam  mihi  donare  dignatus  est,  attenlius  et  stu- 
diosius  audiens  describebam  noii  in  cartis,  sed  in  corde  meo,  quae- 
que  per  gratiam  Dei  feliciter  custodio,  et  meciini  ipse  sine  intermis- 
sione  quodam  modo  rumino.  Deum  ego  testor  et  in  conspectu  ipsius 
tibi  affirmo,  quod  si  quid  tale  audisset  beatus  apostoliciis  vir  Poly- 
carpus,  exclamasset  statim  et  aures  suas  obturasset  ac,  sicut  moris 
erat  ei,  dixisset:  Deus  boiie,  in  quae  me  tempora  reservasti,  ut  haec 
audiam!  nonne  etiam  ipsum  continuo  lociim  fugisset  in  ιμιο  sedens 
vel  stans  huiuscemodi  verba  audisset?" 

„Sed  ex  epistolis  eius,"  inquit,  „quas  scripsit  ad  vicinas  eccle- 
sias  vel  ad  aliquos  ex  fratribus,  commonens  et  confirmans  eos  el 
cohortans  ad  fidem,  potest  sententia  eiiis  evidenler  agnosci." 

„His  igitur  persecutionibus  praefatus  Irenaeus  et  iidein  Jgnatii 
Polycarpum  manifestissime  confirmasse  ostendit,  et  se  auditoreiii  eius 
in  puerilia  fuisse  certissime  comprobavit,  et  non  soluni  ad  Pbilip- 
penses,  sed  etiam  ad  vicinas  ecclesias  et  fratres  eum  epistolas  scri- 
psisse  perhibuit,  quae  nondiim  ad  nos  pervenerunt." 

2.  Fidem  veteris  de  authentia  nostrae  Epistolae  traditionis  Ceii- 
turiatoribus  Magdeburg.  et  imprimis  Dallaeo  praeeuiitibus  in  dubiuni 
vocarunt  Semler^*),  Rosler^^),  Schwegler*'*) ,  Hilgenfeld.")  Nicolaus  le 
Nourry^*)  contra  illos  insurrexit,  acriter  eam  defendens;  conlra  hosce 
Hefelius^^),  Noiirrii  vestigia  premens.  In  casdem  partes  ieriinl  Pear- 
son'«),  Mosheim'^),  Liicke'''),  Ublborn.=^«) 

3.  Dallaeus,  cum  totius  Epistolae  Polycarpi  autbentiam  poliiis  in 
dubium  vocasset,  quam  lirmis  argumentis  comprobasset  suspectaiii, 
postremam,  qualis  exstat,  eius  partem  omnino  siipposititiani  esse  pu- 
tabat,  Moynio,  Bunsenio^*)  et  aliis  Dallaei  placita  approbantibus.  ffe- 
feliiis  contra  monet'*^): 

a)  „Tam  Eusebius  (Hist.  eccl.  III,  36)  posterioreni  hanc  epist»- 
lae  partem  citat,  atque  ex  ea  (c.  13),  ut  ex  praecedentibus,  quaedam 
Polycarpi  verba  transscripsit."  ^***) 

b)  „Eusebiiis,  ut  bene  Poarsonius  docet*'),  nec  falli,  nec  fallere 
poluit.  Erat  enim  tota  epistola  omnibus  exposita;  erat  in  ecclesiis 
Asiaticis  tunc  temporis,  cum  scriberet  Eusebius,  publice  lecta;  norat 
eam  Hieronymus,  cuius  versioni,  iiisi  aliis  occiipatus,  incubuisset,  et 
tamen  Eusebiana  nunquam  recusavit.    De  illa  igitur  particula,  quani 


14)  Ad    Bauragarten,     Untersuchung  21)  Conimenl.  de  reb.  Clirist.  p.  162. 
theol.  Streit.  II,  36  sqq.  22)  Commenlar  fiber   tlie  Briefe  des 

15)  BiMiothek  d.  K.  Valer  I,    93  sq.  Evang.  Johannes  p.  3.  4 

.  16)  Das   nachaposlol.  Zeitalter  T.  II.  2:i)  In  ISiedner,  Zeitschrift   f.  histor. 

p.  154  sqq.  Theologie  1851.  p.  276  sqq. 

17)  Die  apostol.  Vater,   Halle  1853.  24)  Ignatius  v.  Anlioch.  u.  seine  Zcit. 
P.  271  sqq.  1847.  p.   108. 

18)  Appar.  ad  Biblioth.  max.  Patr.  T.  I.  25)  Prolegg.  p.  LXXX  sqq. 

19)  Prolegg.  p.  LXXVII  sqq.  26)  Cfr.  supra  et  Nourium. 

20)  Vindiciae  Ignatianae   P.  Π.    c.  5.  27)  Vindic.  IgnaU   P.  II.    cap.  V. 


POLYCARPUS.  XXXVII 

exscripsit  Eusebius,    dubitari  non  potest,  iiisi  etiam  de  tota  epistola 
siniiil  absqiie  iilla  ratione  dubitemus." 

„Quae  Dallaeus  ex  epistola  ipsa  contra  integritatem  profert,  nul- 
lius  niomenti  esse,  facile  perspicies." 

a)  „l)ecentissimam  epistolae  claiisulam  c.  12  inveniri,  reliqua 
igitur  postea  adiecta  esse,  contendit  vir  criticus.  Sed  clausulis  ejus- 
modi  „aiite"  lineni  totiiis  epistolae  S.  Paulus  quoque  et  Clemens  Ro- 
manus  iisi  siiiit:  cfr.  ad  Rom.  15,  33;  ad  Ephes.  3,  21;  I  Clem.  ad 
Cor.  capp.  20.  38.  45.  50.  58." 

b)  „Iinpostor,  si  Dallaeum  audias,  ita  loquitur,  ut  Ignatium,  qiio 
tenipore  haec  scripla  sunt,  adbuc  superesse  significet.  „De  ipso", 
inquit  c.  13,  „Ignatio,  et  de  his,  qui  cum  eo  sunt,  quod  certius 
agnoveritis,  signiiicate."  Prioris  autem  partis  auctor  (c.  9)  apertis- 
sime  aftirmat,  Ignatium  iam  fiiisse  mortuum.  Futile  hoc  argumeiitum. 
Si  enim  verba  illa  c.  13,  mendacii  accusata,  graeca  adhuc  exstarent 
(και  περί  Ίγνατίον  και  JCfot  των  μετ  αυτού),  ncmo  cerle  conten- 
deret,  Ignatium  „adhuc  vivum"  illis  significari  aiit  inniii." 

„]\upeiTime  Dr.  Ritschl  (altkath.  Kirche,  Bonn  1850)  alio  mo- 
do  ac  Dallaeus  permultos  huiiis  epistolae  locos,  ex  diversis  capitibus, 
praesertim  eos,  qui  de  S.  Ignatio  el  eius  epistolis  loquimtur,  ia 
suspicionem  interpolationis  adducere  conatus  est  iion  „argumentis,'* 
sed  „arbitrariis  coiiiecturis"  insisleiis;  cui  bene  et  copiose  respon- 
dit  Dr.  Donziiigor  in  Tiilung.  tbeol.  Quartalschrift  1851  p.  399 
—409." 

4.  Polyoarpi  ad  Philippeiises  Epistolam  haud  ita  multo  post 
decessum  Ignatii  scriptam  fiiisso,  exordio  eius  capitis  13  innui  vide- 
Uir.  Veriim  enim  vero  cum  in  Codicibus  maniiscriptis  nil  nisi  frag- 
mentum  graece  asservatum  oxstet,  non  satis  liquet,  quatenus  lalinae 
veteri  versioni  iJlic  ac  (iraeco  Eusebii  (H.  E.  III,  36)  fides  sit  ha- 
benda,  qiiod  altiiiet  ad  diiiulicaiidam  archetypi  auctoritatem  atque 
iiitegritatem.  Qualis  hodici  liabetur,  noii  prorsus  Interpolatoris  calami 
expers  apparet,  licet  eiuscemodi  naevos  potius  glossematum  vestigia 
existimaverim,  quam  expressae  interpolatioiiis. 

lacobiis  Faber  (Stapidensis)  veterem  iotius  Epistolae  lati- 
nam  versionom  Parisiis  a.  1498  primiis  edidit.  Inter  posteriores 
huius  versionis  cditioiies,  qiias  vidi,  correclior  est  Veneta  illa  a. 
1546  (Epistolae  D.  Ignatii,  Polycarpi,  Martialis,  Antonii  magni). 

Ε  Francisci  Turriani  apograpbo,  a  Sirmondo  Halloixio  con- 
cesso,  hic  Epistolam  graece  et  latine  primus  publicavit  Duaci  a.  1633. 
lac.  Usseriiis  Londini  a.  1647  novam  editionem  adornavit  emen- 
datiorem,  usus  alio  exemplo,  ex  Andreae  Sdiotti  apographo  a  Cl. 
Salmasio  propria  sua  manu  descripto  ct  ab  ipso  Isaaco  Vossio  cum 
aliis  schedis  communicato ,  ipsaque  Halloixiaria  editione  collata.  Iii 
ed.  PP.  App.  a.  1672  p.  1019  Cotelerius  eam  repetivit,  nova  in- 
terpretatione  latina  adiuncta.  Post  Thomae  Smithii  editionem 
1709,  G.  lacobsonus,  praeter  nostrum  Vaticanum  859.  et  FIo- 
rentinum  21.  Plut.  VII.  Codice  Parisino  937.  chartac.  saec.  XVI. 
et  Cod.  20.    Plut.  XXIII.    Bibl.  Med.    membr.  saec.  XV.  versionem 


XXXVIII  PROLEGOMENA. 

veterem  latinam  exhibente  usus,  eam  repetivit  correctam  atque  emen- 
datam  Oxonii  a.  1838,  1840,  1847. 

De   Polycarpi   Epistolae  et  Actorum  Martyrii  versionibus  Italicis 
cfr.  supra  ad  Ignatiu|m. 


ACTA  MARTYRII  POLYCARPL 

1.  Quae  de  Polycarpo  per  Anonymum  ex  Irenaeo  et  Hieroiiymo 
congesta  supra  apposuimus,  martyrii  eius  mentionem  faciunt.  Sed 
praeclarius  testimonium  asservatur  in  Epistola  encyclica  nomine  Smyr- 
nensium  ecclesiae  de  eadem  re  scripta.  Eusebius  niagni  eam  faciebat, 
maiorem  eius  partem  suae  Historiae  Ecclesiasticae  inserens.*)  Ne- 
que  parca  illius  monumenli  laude  sequioribus  teniporibus  personant 
virorum  doctorum  iudicia,  ut  Valesii  (interpretis  Eusebii)  ^),  Sniithii ') 
et  aliorum. 

2.  Scriptam  eam  esse  primo  anno  post  Polycarpi  niartyrium,  c. 
18  nos  edocet.  Ibi  enim  primus  dies  Natalis  martyris  iioii  ante  ce- 
lebratus  apparet.  Auctor  eius  sub  finem  c.  20  se  csse  Evarestum 
dicit;  ibidem  Marcus  quidam  (Martianus  ap.  Yeterem  Interp.)  Episto- 
lam  ad  Philomelienses  pertulisse  indicalur.  Quod  Irenaeus  liuiiis  en- 
cyclicae  exemplum  secum  babebat,  Gaius,  discipulus  eius,  id  de- 
scripsit,  postea  Socrates  Corinthius,  et  Pionius*)  quidam. 

3.  Epistolae  Smyrnensium  ecclesiae  nucleum  sine  interpolationis 
labe  exstare,  id  cum  iis,  qui  traditionem  pie  venerantiir,  tum  illis 
persuasum  est,  qui  non  iiisi  sana  ratione  duce  in  eiuscemodi  rebiis 
decidendis  utendum  putant/)  At  breves  quasdam  laciiiias,  imprimis 
narratiunculam  illam  de  coluniba^),  posleriori  tenipore  adiunctas  fiiisse 
Heumanno  et  aliis  visum  est.  Nec  Hefelii')  opinionem  reieceriin,  qui 
de  alio  loco  ita  censet:  „Equidem  ultimam  capitis  22  particulam, 
quae  de  Pionio  loquitur,  spuriam  censeo  et  ab  illo  confectam,  qui 
supposititia  ista  S.  Polycarpi  acta,  quae  Pionio  false  adscribuntur, 
genuinae  Smyrnaeorum  epistolae  mala  fraude  adiunxit.  Verbis  enim 
κα^ώς  δηλώβω  εν  τω  κα^'εξής  Pseudo-Pionius  indicat,  „sequentibus" 
(i.  e.  Actis  spuriis  adiectis)  se  declaralurum  esse,  qiiae  Polycarpus  per 
revelationem  ipsi  manifestaverit." 

4.  Thomas  Smithius,  cum  Smyrnam  visitaret,  de  illo  ampbithea- 
tro,  ubi  Polycarpus  igne  exstinctus  est,  deque  eius  sepulcro  ita  re- 
fert^):   „Ad  latera  alterius  portae  arcis,  quae  ad  Orieiitem  est,  adhuc 


1)  H.  E.  IV,  15.  5)  Fabric.   Bibl.    gr.   ed.  Harles.     T. 

2)  Ad  H.  E.  IV,  15.  not.  1.  VII.   p.  51.     Cfr.  Neander  K.G.  T.  I,  1. 

3)  Schol.  in  Ep.  Smyrn.  Eccl.  p.ll3.  p.  186  sqq. 

4)  Cfr.  c,   22.    Pionio  ficta  quaedam  g\  ^.    jg 
Polycarpi  Martyrii  Acta  auctori  tribuuntur.  „      ' 

P.    Halloixius  "^in   vilis    Patrum    oriental.  '>  Prolegg.  p.  LXXXIV. 

T.  I,   post   eum  Bollandus   ea   edidit  in  8)  Notit.  sept.  Asiae  eccles.    p.  164. 

Actis  Sanclorum  ad  diem  26  Januar.  edit.  Oxon.  1672. 


ACTA  MARTYRII  POLYCARPI.     IIERMAS.  XXXIX 

visuntur  duae  aquilae ,  Romanorum  insignia,  largiiisculae  et  belle  qui- 
deni  delineatae.  Hiiic  inter  descendendum  ampluin  ampliiteatrum  ad 
.\otapeliotem,  quo  S.  Polycarpus  iiiartyrio  coroiiatus  est,  intravinius, 
gradibus  saxeis  a  Turcis  ad  ornandas  aedcs  illinc  sublatis.  In  cuiiis 
lateribus  diiae  cavernae,  quibus  claudebaiitur  leones,  sibi  invicem  op- 
ponuiitui'.  Sepulcrum  S.  Polycarpi,  qiiod  in  latere  montis  adversus 
Euroaustriim  adbuc  conservatur,  Graeci  die  festo,  ipsius  memoriae 
coiisecrato,  pro  more,  qui  apiid  ipsos  obtinet,  solemniter  invisunt. 
Situm  est  in  quadam  aedicula,  ecclesiae  forte  sacello,  alii,  per  quam 
illuc  transeuiidum  est,  coiitigua.  Iii  hoc  monumerito  instaiirando ,  si 
ab  impressionibus  aeriis,  si  a  Turcis,  si  a  Cbristianis  occidentalibus, 
qui  fragmenta  marmoris  quasi  tot  reliquias  exinde  tollimt,  laedatur 
temereturque ;  laudabilis  illorum  collocatur  opera,  olla  iictili  quoque 
illic  apposita,  iii  qiiam  quisque  fere  prae  veneratioiie ,  qua  erga  τον 
Μεγαλομάρτυρα  pro  Cliristo  invicta  animi  praesentia  mori  sustinen- 
tem  fertur,  illic  ductiis  pauculos  aspros  coniicit,  ut  in  omne  aevum 
perennet." 

Ex  nostris  Const.  Tiscbendorf  in  Asiatico  suo  itinere^)  ad  Po- 
Jycarpi  sepulcrum  videndum  ivit.  Ipse  testatur,  esse  id  haud  procul 
ab  oppido  in  latere  moiitis,  qui  „Mustasia"  vocatur. 

5.  Epistolae  Smymensium  ecclesiae  editio  princeps  graece  (non 
integra)  et  latiiie  estPetri  Halloixii  iii  vitis  Patrum  oriental. 
T.  I,  Duaci  a.  1633.  Ε  duabus,  quae  supersunt,  veteribus  versioni- 
bus  alteram  peripbrasin  piitcs.  lac.  Usserius  integram  Ep.  en- 
cycl.  Londini  a.  1647  ex  Codice  quodam  Barocciano,  Menologium 
graecum  conliiiente  edidit.  Cotelerius  editioni  suae  PP.  App.  a. 
1672,  Tb.  Ruinartus  Actis  Martyruin  sinceris  a.  1689,  Smi- 
Ihius  editioni  Epp.  Ignatii  et  Polycarpi  a.  1709  eam  inserueruiit. 
G.  lacobsoiius  Codd.  Barocciano  238.  fol.  membr.,  Parisino  1452. 
menibr.  et  Caesareo- Viiidobonensi  III.  Hist.  Graec.  Eccl.  membr. 
pervelusto  et  optimae  notae  adiiitus,  Ijeiie  de  textii  eius  emendaiido 
nieruit  in  ed.  PP.  App.  a.  1838,  et  sqq. 


V. 
Η  Ε  R  Μ  Α  S. 


1.  Qui  inter  veteres  de  „Pastons"  auctore,  bic  illic  Hermam  se 
nppellniite,  prinii  tradid(3ruiit,  Clcmciis  Alexaudriiiiis  et  Irena(?iis,  quis 
iiie  luerit,  iion  addutit.  Origenes^)  vero  eum  conicctat  esse  ll(3niiam 
illum,  qui  a  Paulo  in  Epistola  ad  Roinanos  data  c.  16,  14  cuin  aliis 
salutatur,   ita  scribciis:     „Puto  tamoii,  ([iiod  IbTinas  istc  sit  scriptor 


9)  Reise  in  den  Orient  (1846)   T.  Π.  p.  248. 
Henn.     1)  Lib.  X  Explicat.  in  Ep.  ad  Rom.  16,  14. 


XL  PROLEGOMEXA. 

libelli  illius,  qui  Pastor  appellatur,  quae  scriptura  valde  mihi  utilis 
videtur,  et  ut  puto  divinitus  inspirata,  el*)  „,,si  tamen  cui  placet, 
huiusmodi  scripturam  recipere . . . ." "  Apud  Eusebium^)  fere  eadem 
legimus:  ΈπεΙ  6  ambg  Απόΰτολος  εν  ταΐς  επί  τέλει  προβρήβεύι 
τή^  προς  'Ρωμαίους  μνήμην  πεποίηται  μετά  των  άλλων  καϊ  Ερμα, 
ου  φαβίν  υπάρχειν  το  τον  ποιμενος  βφλίον.  Sed  Eiisebius  ab  Ori- 
gene  recedens  paulo  post  adiungit:  Ίβτεον,  ως  κάΙ  τούτο  προς  μεν 
τινών  άντιλελεχται,  di^  ους  ουκ  αν  εν  ομολογονμίνοις  τε%είη.  Hie- 
ronymus*)  ηοη  aliter  acOrigenes,  ita  referens:  „Hermam  (cuiusAposto- 
lus  Paulus  ad  Romanos  scribens  memiiiit:  „salutate  Asyncritum,  Phle- 
gontem,  Hermam,  Patrobam,  Hermen  et  qui  cuni  eis  fratres  sunt") 
asserunt  auctorem  esse  libri,  qui  appellatiir  Pastor;  et  apud  quasdam 
Graeciae  ecclesias  iam  publice  legitur.  Revera  utilis  liber,  multique 
de  eo  scriptorum  vetemm  usurpavere  testimonia;  sed  apud  Latinos 
paene  ignotus  est."  Eam  veterum  opinionem  de  Pastoris  auctore 
sequiorum  temporum  scriptores  retinueriint.  Hieronymi  verba  etiam 
amanuensis  commendationis  gratia,  ut  videtur,  in  Codice  Vaticano 
3848  saeculo  XIV  Pastori  praefixit,  subscripsitque  Similitudini  de- 
cimae : 

„Explicit  liber  pastoris  discipuli  beati  pauli  Apostoli." 
Est  autem  historiae  ecclesiasticae  monumentum  aiini,  ut  credunt, 
ferme  170,  vulgo  FragmentuDi  Muratorianum,  in  quo  haec  naiTantur: 
„Pastorem  vero  nuperrime  temporibus  nostris  in  urbc  Roma  Herma 
(1.  Hermas)  conscripsit,  sedente  cathedra  urbis  Romae  ecclesiae  Pio 
episcopo,  fratre  eius.  Et  ideo  legi  eum  quidem  oportet,  sed  publi- 
care  vero  in  ecclesia  populo,  neque  inter  prophetas  completum  (1. 
completos)  numero,  neque  inter  Apostolos  in  finem  temporum  po- 
test."^) 

Similia  Pseudo-Tertullianus  **) : 
„Iamque  loco  nono  cathedram  suscepit  Hyginus, 
Post  hunc  deinde  Pius,  Hermas  cui  germine  frater, 
Angelicus  pastor  cui')  tradita  verba  locutus." 
Neque   aliter  Liber  Pontificalis :     „Sub  buius  (Pii  I)  episcopatu 
frater   eius    Hermes  librum  scripsit,    in  quo   mandatuin   continetur, 
quod  ei  praecepit  angelus  Domini,  cum  veniret  ad   eum   in   habitu 
pastoris,  ut  sanctum  Pascha  die  dominica  celebraretur."  ^) 

2.  Hermae,  cuius  inentio  fit  in  Ep.  ad  Rom.  c.  16,  14,  Pastorem 
vix  auctori  tribuet,  qui  internam  eius  coiiditionem  alque  doctrinain 
fuerit  perscrutatus.  Hinc  Gratzius:'')  „Consilium,  quo  lotum  hoc  opus 
est  conscriptum,  Hermae  convenire  omiiino  vix  potest.  Pervoluto  nempe 


2)  Homil.  25  in  Luc.  c.  12,  58.  7)  Ita  cumMoshemio  [de  rebus  Christ. 

3)  H.  E.  III,  3.  anle   Constantin.    M.  p.  Ib3.)   legendum. 

4)  De  viris  illuslr.  c.  10.  Vulgo:  quia. 

5)  Galland.  Bibl.  vet.  Patrum.  Tom.  c\  a^  j  η  j  *-c  t 
II.  p.  208.  Wieseler  in  Theol.  Studien  ^>  ^P"**  ^^^^^-  «^  «""'  ^^^'  "'  ^• 
und  Kritiken  1847.  Fascic.  IV.  p.  825sq.           9)  Disquisitio    ia   Pastorem    Hermae. 

6)  Contra  Marcion.  lib.  III.  c.  9.  Partic.  I.   Bonnae  1820.   p.  8  et  9. 


HERMAS.  XLI 

hoc  libro,  haud  diflficile  perspiciet  unusquisque,  auctorem  inter  alia 
eo  maxime  retulisse  sua  consilia,  ut  in  controversia,  primum  seculo 
secundo  orta,  statuat,  ipsis  gravioribus  peccatoribus ,  et  moechis  et 
apostalis,  restare  poenitenliam,  quamvis  unicam.  Mirum  sane  videtur, 
qiiod  tam  parum  ad  hoc  consilium,  quod  clare  prodit  auctor,  atten- 
debatur,  qua  observatione  duce  aetas  scriptoris  determinanda ,  iiulla 
laborasset  difficultate.  Ex  ipsa  porro  ratione  et  institutione  huius 
libri  iii  promptu  esse  nobis  videtur,  auctorem  Pastoris  Montanum 
eiusque  asseclas  petere  cogitasse.  Montaiio  enim,  una  cum  sociabus 
suis  Priscilla  et  Maximilla,  divinis  revelationibus  gloriantibus ,  quihus, 
quae  in  disciplina  christiana  maxirae  desideranda  venirent,  institueban- 
tui*,  auctor  noster  alias  revelaliones  divinitus  datas  opponere  meditatus 
est."    Favet  huic  disquisitioni  prologus  Codicis  Vat.  3848,  ubi  est: 

Liber  pastoris  nuiitii  poenitentiae. 

Cuinam  autem  Hermae  adiudicandus  sit  Pastor,  id  nos  Hefelius**^) 
Fragmentum  Miiratorianum  et  locum  Pseudo  -  TertuUiani  supracitatum 
docere  censet,  non  dubitans,  quin  illius  nomiuis  frater  Pii  I,  Romani 
episcopi,  librum  nostrum  conscripserit. 

Sed  grave  argumentum  contra  eam  opinionem  protulit  Gratzius, 
inquiens :")  „si  nempe  auctor  addictus  fuisset  ecclesiae  lalinae,  Romano- 
que  pontifici  cognalionis  vinculo  coniunctus ,  certe  liber  ipsius  notior 
exstitisset  Latinis,  quam  Graecis." 

At  enim  vero :  unde  compertum  habemus,  in  Fragmento  Murato- 
riano  et  loco  ex  Pseudo  -  Tertulliano  citato  illud  scriptum  inriui,  quod 
adhuc  exstat,  nec  aliud  quoddam  eiusdem  argumenti  atque  tituli  ? 
Nomen  auctoris  non  fortuito  ponendum,  sed  interna  quadam  vi  atque 
ratione  libelli  indolis  seu  natura:  ov  ^euel  τα  ονόματα,  αλλά  φνΰει. 
Ac  nos,  quibus  Hefelius  partium  studio  plus,  quam  necessitate,  nec 
validioribus  argumentis  adductus  fratri  Pii  I.  Pastorem  adtribuisse 
videtur,  non  dubitamus  in  partes  Hilgenfeldii  abire.  Is*^)  enim  ex 
eius  indole  asseverate  definire  potuit,  scriptum  esse  libruni  a  laico 
quodam,  ludaizantium  partibus  favente,  qui  ineunte  saeculo  secundo 
in  ecclesia  reformaret  vel  renovaret  poenitentia  praedicanda. 

3.  Hermae  Pastor  ab  editoribus  iii  tres  libros  divisus  est.  Co- 
dices,  quos  vidimus,  divisionem  illam  non  agnoscunt.  Exhibent  autera 
Visiones,  Mandata  et  Similitudines  inter  se,  non  pari  tamen  numero 
partitas. 

4.  Libellus  Paslor  nominatus  fuisse  videtur,  quia  aliquis  pa- 
storali  veste  indutus,  Hermam  adloqiiens  in  Mandatis  et  Similitudini- 
bus  nuntii  poenitentiae  partes  agit.  Alii  cum  lacbmanno^^)  ethicam 
opusculi  indolem  ansam  illi  inscriptioni  dedisse  voliint,  quemadmodum 
tres  Epistolae  Pauli  Apostoli  nuncupatae  fuerint  pastorales. 

5.  De  Pastoris  auctoritale  in  rebus  theologicis,  deque  eius  fine 
optime  disseruerunt  lachmann:  Der  Hirte  des  Hermas.  Konigsberg 
1835  et  Hilgenfeld:  Die  apost.  Vater  p.  165  sqq. 


10)  Prolegg.  p.  XCIV.  sqq.  12)  Die  apostol.  Vater  p.  161  el  179. 

11)  L.  c.  p.  8.  13)  Der  Hirte  des  Hermas  p.  28. 


XLII  PROLEGOMENA. 

6.  Ad  iiostros  usque  dies  graecus  Pastoris  innoluerat  textus  non 
iiisi  ox  parliculis,  quae  apud  Clementem  AlexaiKlrinum ,  Origeiieni, 
niaxime  in  Doctriiia  ad  Antiochum  diiccm,  apud  Eusebium,  inter  Atlia- 
nasii  supposilitia  a  Monttauconio  edita  sparsini  et  intercise  invenla 
erant.  Uaiiinum  quodammodo  resarcivit  versio  vetiis  latina  integra, 
lidelis  ea  plus,  quam  elogans,  s(id  alias  niendis,  alias  corruptionibus 
scateiis.  Ignoramus  auctoreiii.  lain  Tertulliaiii  aevo  iii  Africa  per- 
quam  uotam  eam  fuisse  ipse  iiidicare  videtur. 

lac.  Faber  (Stapulensis)  priinus  Pastorem  evulgavit  Parisiis  a. 
1513  el  quidem  salis  correcte.  Nam  Cotelerii  editio  PP.  App. 
Parisiis  a.  1672,  etsi  Iria  Mss.  is  coiisiiltasset,*)  haud  raro  in  parte  cri- 
tica  editioiii  priiicipi  posthal)eiida  est.  Edilionem  Cotelerianam  emeii- 
datiorem  Fabricius  dedit  in  Cod.  apocryphor.  nov.  test.  T.  III. 
HandHirgi  a.  1719. 

Alterani  latinam  iiiterpretationem  Pastoris,  et  eam  integram,  nos 
primi  ex  Codice  Palalino  150  saec.  XIV  in  lucem  protulimus,  a  vul- 
gata  illa  centies  iii  melius  declinantem ,  ambiguisque  in  casibus  fere 
semper  praestantiorem. 

Verumtanien  cum  iitraque  versio  eiuscemodi  sit,  ut  haud  raro 
senteiitia  cx  corruptione  vix  sana  enucleari  queat,  summum  restabat 
desiderium  graeci  textus  post  tot  obblivionis  saecula  reperiendi.  Id 
contigit,  ut  certe  videtur,  praeter  spem.  Etenim  τον  ποιμένα  ex  monte 
Atbo  C.  Simonides  Lipsiam  nuperrime  attulit,  qiii  paulo  post  im- 
pressus  in  lucem  exiit:  „Hermae  Pastor  graece.  Primiim  edidit  Ru- 
dolphus  Anger.  Praefationem  et  indicem  adiecit  Guilielmus 
Dindorf.    Lipsiae  1856." 

In  Praefatione  sua  (p.  v.  sqq.)  R.  Angerus  de  extcrna  Codicis 
conditione  baec  scribit :  „Foiis  autem,  ex  quo  proxime  bausimus,  duplex 
est:  tria  codicis  nuper  in  Graecia  reperti  folia  et  apograplion  reliqua- 
rum  eius  codicis  partiuni;  quae  quidem  omnia  a  C.  Simonide  Li- 
psiam  perlata,  postquam  eorum  fides  diligenter  explorata  est,  in  usum 
bibliolhccae  academicae  a  Gersdorfio  V.  111.  comparata  mibique  ad 
hanc  editionem  adornandam  liberalissime  coiicessa  sunt." 

„In  his  igitur  coniuiictis  imiversus  Hermae  liber  continetiir  usque 
ad  inilium  capitis  XXX.  Similitudinis  IX.;  neqiie  desuiit  praeter  finem 
huius  capitis  nisi  septem  totius  opusculi  capila  postrema.  Smgulatim 
tria  illa  codicis  ipsius  folia  exitum  Mandatonim  et  maiorem  Similitu- 
dinum  partem  complecluntur,  b.  e.  ea,  quae  typis  expressa  siint  a  p. 
51.  lin.  21.  ad  p.  75.  1.  29  et  a  p.  96.  1.  22.  iisque  ad  fiiiem.  Qiiae 
si  cum  ambitu  totius  bbri  conferuntur,  codicem  integrum  folia  decem 
comprebendisse  apparet,  quattuor  quae  antecederent  foliis  Lipsiensibus, 


•)  Cot.  in  praefationc:  ,.Pastor  Ilermae  exit  emeiidalior  ac  defaecalior  e  tribiis 
mss.  Codd. :  primo  Bibliolhecac  S.  Gemiani  supra  alios  veteri,  bonae  fidei  magnae- 
que  auctoritalis,  sed  mutilo:  secundo  recentiori  et  ita  a  libris  imprcssis  diverso  ut 
legenli  incideiil  isthaec  suspicio  aliam  complecti  ab  evulgata  interpretaliouem:  debe- 
tur  ille  Bibliothecae  S.  Victoris.  Terliiim  nec  adeo  similem  Editioni  ac  primum, 
iiec  adeo  dissiinilem  ut  secundura,  serius  offendi  apud  Carmelitas  Excalceatos 
Suburbii." 


HERMAS.  XLIII 

inlemiedia  duo,  uiium  post  ultimum  foliuiii  Lips.  positum,  iii  quo 
illa,  qiiae  iiunc  detlciunt,  perscripta  esseiit,  vix  luiiiis  illa  paginae  spa- 
lium  excedeiitia/* 

„  lam  vero  Iria  illa  folia  (quae  „codicis  Lipsiensis*'  vocabulo  appella- 
biuius)  chartacea  sunt,  foniia  octonaria  eaque  uiaiore  exarata  saec. 
XV.  ineunte  vel  medio." 

Sed  de  critico  eiusdem  Msti.  valore  G.  Diiidorfius  in  altera  Prae- 
fatione  (p.  XXVI)  ita  iudicat,  ut  eius  auctoritas  nequaquam  oinnibus 
nuineris  aLsoluta  habenda  sit,  si  cum  iiiterpretatione  latiua  conferas, 
vel  altera  alteram  mensuraveris.  ,^am  (inquit)  etsi  textus  Graecus 
queiu  nuiic  primiuii  edimus  passim  int^grior  est  quam  interpretatio 
Latina,  longe  niaior  lanieii  eorum  locuiiim  iiumerus  est,  qui  iii  codice 
Graeco  vel  corrupti  vel  defecti  sint,  sed  interpretis  Latini  ope,  qui 
exeniplari  Graeco  multis  quam  noslrum  seculis  aiiliqiiiore  usus  est, 
in  integrum  reslitui  possint." 

Haec  igitur  editioiiis  priiicipis  Hennae  Graeci  auctores.  lamvero 
C.  Tischendorf,  de  proinovendo  libro  nostro  oplime  meritus,  iion 
modo  totum  textum  Graecum  ipsius  opera  ex  fonlibus  scienter  erutum 
Latinis  textibus  noslris  adiuiiget,  sed  etiam  quid  de  auctoritate  Graeci 
huius  textus  a  Simonide  reperti  staluendum  sit,  luciilenta  dissertatione 
demonstrabit. 

Versio   Italica:    11   Pastore   di    Sant'  Erma   volgarizzato   da 
Don  Gio.  Battista  Gallicciolli.    Iii  Venezia  1796. 


DE  HERMA  GRAECO  LIPSIENSI. 


Constat  inter  viros  doctos,  duo  inprimis  codices  a  Simonide 
Symensi  Lipsiae  niiper  prolaios  esse  qui  multorum  admirationem  ex- 
citarent,  alterum  Uranii  palimpsestum ,  alterum  Pastoris  Hermae  qui 
dicitur.  Atque  illum  quidem,  non  mediocri  artificio  ita  comparatum 
ut  viros  scripturae  Graecae  iii  membraiiis  antiquissimis  adhibitae  to- 
tiusqiie  rei  palaeographicae  paullo  imperitiores  aliquamdiu  falleret,  ut 
primum  nobis  videre  coiitigit,  pro  formis  lilterarum  male  inter  se 
mixtis  ac  membranae  ralione  a  libris  palimpsestis  iisque  antiquissi- 
mis  mirum  iii  modiim  diversa  sine  ulla  dubitatione  falsum  esse  do- 
cuimus.  Quae  res  a  nobis,  qui  omnium  soli  codices  Graecos  anti- 
quissimos  in  iisque  palimpsestos  qiii  supersunt  longe  plerosqiie  ubi- 
que  terrarum  perquisivimus  et  cum  studio  tractavimus,  aliter  ne  po- 
tuit  quidem  tieri,  neque  opinor  magnam  laudem  habet.  In  Herma 
vero  magnus  ille  artifex  Symensis  alio  fraudis  modo  functus  est. 
Hiiiiis  enim  textus  quum  minorem  partem  tribus  foliis  chartaceis  sae- 
culi  fere  decimi  quarti  ex  Atho  monte  attulisset,  maiorem  siia  manu 
eodem  in  monte  exscripsisset,  utrasqiie  istas  pretiosas  libri  pretio- 
sissimi  reliqiiias  Graecas  ut  venderet  atque  ad  edendum  cederet  ro- 
gatus,  consensit  quidem,  sed  praeter  tria  illa  antiqua  folia  non  tra- 
didit,  nec  emptori  nec  editori,  nisi  quae  de  apographo  suo  in  Atho 
monte  confecto  riirsus  Lipsiae  incredibili  perfidia  transscripserat. 
Cuius  ille  rei  duas  maxime  caiissas  habuit.  Quum  enim  materiem 
quaerebat  novi  codicis  Hermae  palimpsesti  fingendi,  quem  quidem 
revera  brevi  post  successu  pari  fere  atque  audacia  in  lucem  protulit; 
tum  vero  praevidendum  sibi  putabat  ne,  quae  suspicio  Rudolpho  An- 
ger  viro  doctissimo  suborta  erat,  Graeca  sui  codicis  e  Latinis  con- 
versa  crederentur.  Propterea  quicquid  suspicionem  eiusmodi  coiiiir- 
maturum  videbatur  libere  correxit,  locos  iam  ab  antiquis  scriptori- 
bus,  iit  Clemente,  ut  Origene,  ut  auctore  Doctrinae  ad  Antiochum, 
Graece  allatos  ita  retractavit  ut  suum  textum  ad  vetera  fragmenta 
conformaret ,  lacuiias  Graeci  textus  collato  Latino  repertas  ipsa  La- 
tina  vertens  explevit,  alia  denique  multa  mira  temeritate  miitavit. 
Quibus  de  rebus,  et  ad  falsum  Uranium  et  ad  Hermam  falsatum  per- 
tinentibus,  imprimis  qui  factiim  sit  ut  Simonidi  dudum  famoso  tantae 
tamque  multiplicis  fallaciae  locus  daretur,  qiium  a  nobis  mira  inso- 
lentia  lacessitis,  tum  ab  Alexandro  Lycurgo,  iiivene  docto  optimaeque 
spei,   celeberrimi  herois  prole,  satis  expositum  est  alibi^).    Ipsi  qui- 


I)  Cf.  Enlhullungen  uber  den  Simonides-Dindorfschen  Uranios.  Zweite  zu 
einem  Geschichtsabriss  iiber  Simonides,  den  Hermastext  und  das  Leipzig-Berliner 
Palirnpsest   erweiterte ,    sowie  mit  Berichten   und  palaeographischen  Erlauterungen 


DE  HERMAE  GR.  LIPS.  FONTE. 


XLV 


dem  falsum  illiid  Simonidis  apographiim  ad  editionem  principem  ad- 
hibitum  ad  himc  usque  diem  non  vidimus,  ut  nec  ipsum  falsarium 
uiiquam  videre  contigit;  folia  ex  Atlio  allata  prinium  aiUe  ociilos  ha- 
biiinius  medio  mense  lanuario,  lil)iH)  dimnivirorum  doctissimorum  R. 
Anger  et  G.  Dindorf  diidum  tniilgato. 

Postquani  vero  perspeciis  vario  modo  hominis  versiitissimi  do- 
lis  laudabili  cui*a  prospecluni  ost  ut  eae  schedae  qiias  ad  vetiistum 
codicem,  saeculi  fero  quarli  decimi,  in  Atho  montc  ille  olim  con- 
scripsei*at,  e  custodia  Berolinonsi  Lipsiani  porferrontur,  miitala  res 
pst.  lani  eniiii  non  tam  de  Sinionidis  lide  qiiaiii  de  auctoiutate  co- 
dicis  in  Atlio  monte  inventi  agobatur.  Ante  omiiia  vpro,  qiiiiin  edi- 
tio  nieiise  Deceiiu)ri  aiuii  praeterili  vulgata  paene  tota  iuutilis  red- 
dita   esset*),    ipse   textus   denuo  edendus  erat.    Cuius  rei  curam  ut, 


( 


Prof.  Tischendorfs  und  Anderer  vermehrte  Auilage.  Von  Alexander  Lykurgos. 
Leipzig,  1856.  Urauium  et  virum  cl.  Lepsium  qiiod  atlinet,  cf.  eliani  Literarisches 
CeDlralblatU     Herausgegeben  voii  Zarncke.      1856.     Nr.  IS  et  20. 

2)  Hoc   iudicari    velini   ad  pauca   haec    excmpla   lextus  Simonidei    in   ed.   pr. 
exhibUi,   iaxU   posito   textu    apographi   ia  Atho    monte    facti.      Panca  dixi;   qiiippe 
e  namero  locornm  fere  qiiingentario  selecla  siint. 

Ed.  nostra  ex  apogr. 
Tavict  a^aojx^  ae,  Inv  Ιμμεί- 
ν^ς^  xctl  πάντκς  ϋώζει  τους  τά 
τοιαύτα  εργαζομένους.  "Οβοι  ak 
h'  αχαχίίΐ  y.al  άπλότητι ,  ούτοι 
κατισχύσονσι  πάύης  πονηρίας, 
καϊ  παραμένονσιν  (ίς  ζωην  αΐώ- 
νιον.  Μακάριοι  πάντες  οί  Ιργα- 
ζυμενοι  την  όικ.αιοαύνην  άδι- 
ά<ρχ)^αρτον  εχουβιν  εως  αϊώνος, 
"Ερεΐς  oh  Μα'ξίμφ  Ίόου  ϋ^λίψις 
άρχεται'  Ιάν  ύοι  ψαν^,  πάλιν...' 
Ιγγνς  κύριος  τοΤς  έπιστρεφομιί- 
νοις,  γ^γραπται  h  τ  φ  Έλιίάά 
καϊ  Μωδηδ  τοις  προψητεύοααιν 
ίν  τ^  ^ρημφ  τώ  λαφ.  Cf.  infra 
Vis.  II,  3. 

Γράιρεις  ουν  δυο  βιβλιάάρια, 
χαΐ  πέμψεις  ϊν  Κλημεντι  καϊ  ίν 
ΓραπτΤι.  Ιΐ^μψει  ουν  Κλημης. 
εΙς  τάς  ^ξο)  πόλεις'  Ικείνο» 
γαρ  Ιπιγέγραπται'  Γραπτή  ά^ 
....  τάς  χήρας  καϊ  τους  ορφα- 
νούς, 2!ύ  (Η  αναγνώσεις  εΙς 
αυτήν  τήν  πάλιν  μετά  των  πρε- 
σβυτέρων των  προϊσταμένων  της 
εκκλησίας.     Cf.  infra  Vis.  II,  4. 


Ed.  pr. 

Ταύτα  σέσωκέ  σε.,  εΐ  παραμένεις  τού- 
τοις' ίασον  Ιχείνας'  χαϊ  πάντας  σώζει 
τους  τά  τοιαύτα  ίρ^'αζομένονς.  '^Οσοι  όε 
iv  άχίΐχία  Χ(ά  άπλότητι  διάγονσι  τον  βίυν. 
ουτίΜ  χατισχνσουσι  πάσης  πονηρίας  καϊ 
παραμένονσιν  εϊς  ζωήν  αΐώνιον.  Μακά- 
ριοι πάντες  οΐ  εργαζόμενοι  τήν  δικαιοσύ- 
την  ούτοι  γαρ  μόνοι  φΟ^ορ^  ονχ  υπόκειν- 
ται. *Ερεΐς  di'  ISov  Ο^λίφις  έρχεται  με- 
γάλη σφόδρα'  χαϊ  εΐ  δοκεΐ  σοι,  άποστρά- 
ΐξη9ι  της  αμαρτίας  καϊ  (πίστρε\ρον  αυβ^ις 
προς  χνριον  πνεύματι  ταπεινώσεως'  Ιγγύς 
6  κύριος  τοις  Ιπιστρει/ομένοις,  ως  γέ- 
γραπται  (ν  οΐς  (λάλησε  το  πνεύμα  κυρίου 
ΜωσεΙ  δι*  ^Ελδάδ  χαϊ  Μωδάδ  τοις  προ- 
φητίύααύιν  iv  Ty  (ρήμφ  τω  λαφ.  Ed. 
pr.  pag.  9. 

Γρά^ρεις  δη  νύν  βιβλία  δύω,  χαϊ  δώσεις 
ίν  Κλήμεντι  κιά  ίν  Γραπτή.  Καϊ  Κλημης 
μίν  πέμ^ρει  εΙς  τάς  ίξω  πόλεις•  Ικείνο) 
γαρ  Ιπιγέγραπται'  Γραπτή  δΐ  νουΟ^ετήσει 
^"f  /Μ'^ζ  *«*  ^(*ύς  όρι^ανούς.  Συ  δΐ 
άναγγελεΐς  τοις  πρεσβυτέροις  της  εκκλη- 
σίας, καϊ  αναγνώσεις  τοις  λαοΐς  μετά  των 
προϊσταμένων.     Ed.  pr.  pag.  9  sq. 


XLVI  DE  HERMAE  GR.  LIPS.  FONTE. 

praeter  eos  quorum  est  editionem  principem  resarcire,  et  ipsi  in  nos 
susciperemiis  qiiitl  in  caussa  fiierit,  breviter  dicendum  est.  Quum 
enim  editionem  Patrum  Apostolicorum,  ab  Alberto  Dressel,  viro 
doctissimo  deque  sacris  litteris  bene  merito,  investigandis  Romana- 
rum  bibliotbecanim  tbesauris  longo  ex  tempore  praeparatam,  biblio- 
polae  Lipsiensi  aestiimatissimo  ut  typis  vulgandam  susciperet  siiade- 
bamus,  paiicis  aiite  diebus  quam  princeps  Graeca  Hermae  editio  pro- 
dibat,  eidem  fidem  dedimus  Graecum  Hermam  iiostra  opera  libro 
Dresseliano  insertum  iri.  Quam  fidem  eo  libentius  servavimus,  quo- 
niam  qiiae  et  in  tribus  antiquis  foliis  et  in  apographo  Simonidis 
scripturam  codicis  passim  non  satis  assecuti  legendi  difficultas  est, 
nos  versandis  antiqiiis  libris  Graecis  iiscjiie  ineditis  assuetos^)  exci- 
tavit  iit  textum  viris  doctis  traderemus  qiiam  fidelissime  excussum. 
Hoc  enimvero  nec  per  eas  textus  partes,  quas  ex  ipsis  tribus  fo- 
liis  antiquis  adhibito  insuper  Simonidis  apographo  haurire  licebat, 
factum  esse,  diligenti  coUatione  instituta  locis  multis  luculenter  pro- 
batiim  est/) 


βλέπω    ίδωλιον    χείμενον    Ιλεφάντινον,  \     βλέπω     αυμ^ρέλλιον    χείμενον 


χαϊ  ^πϊ  του  εδωλίου  προσχεφάλαιον  λι- 
νουν ,  xca  Ιπάνω  ^έχειτο  Ιξηπλωμένυν  λευ- 
χόν  χάρπασον.    Ed.  pr.  pag.  10. 


Ιλεφάντινον ,  xca  ΙπΙ  του  συμ- 
■φελλίου  ^εΐΊο  χερβιχάριον  λι- 
νουν,  χαΐ  Ιπάνω  λεντίου  Ιξηπλω- 
μένον  λίνον  χαρπόσιον.  Cf.  infra 
Vis.  III,  1. 

3)  Ut  praetereamus  codicum  Novi  et  Veteris  Testamenti  anliquissimorum  textus 
voluminibiis  novem  a  nobis  editos,  in  Actis  App.  apocryphis  (1851)  et  Evangeliis 
apocryphis  (1853)  libellos  ante  inedilos  foras  dedimns  quattuordecim.  Accedunl 
plura  quac  libro  nostro  Anecdolorum  sacrorum  et  profanorum  (1855)  continentur, 
item  quae  ad  edendas  Apocalypses  apocryphas  praeparavimns,  item  scholia  libri 
sexagesimi  Basilicornm  ducentis  fere  foliis  a  nobis  e  difficillimo  codice  a.  1841. 
descripta  et  ab  111.  C.  Gu.  Ern.  Heimbach  a.  1850.  publici  iuris  facta,  item  alia. 

4)  Plerique  eiusmodi  errores  editionis  principis  parum  intellecto  antiquo  scri- 
bendi  modo  orti  siint.  Potiores  fere  hi  sunt.  Ed.  pr.  pag.  52.  habet  άμκρτίαις, 
ipsc  codex  αμαρτίας:  pag.  53.  codex  dicitur  ήτοιμάζων  habcre,  sed  revera  ha- 
bet  ετοιμάζων  (simili  modo  ε  saepe  in  cod.  scriptum  est) :  pag.  54.  ed.  pr.  αγαλ- 
λιώ μένος  (in  appendice:  -ωμένως^),  cod.  oninino  habet  άγαλλιωμε'νως  extre- 
mis  litteris  compendio  expressis:  ibidem  ed.  pr.  t^  νόμφ  et  e  coniectura 
τον  νόμον,  at  in  ipso  cod.  ex  τφ  νόμφ  coirectum  est  τον  νόμον:  pag.  56. 
ed.  pr.  (xal)  ευχαριστεί,  cod.  ευχάριστων:  ibidera  ed.  pr.  ϋυνίει  (cod.  συν- 
ηει);  at  ipse  cod.  συνηκεν  habet:  ibidem  teste  ed.  pr.  cod.  habet  συιόντες, 
quod  per  eiTorcm  pro  συνιόντες  lypis  exscriptum  videlur;  ipse  cod.  vero  ϋυν- 
ιέντες  tueUir:  pag.  59.  cd.  pr.  αγρούς,  cod.  άγρόν:  pag.  60.  ed.  pr.  αυνευ- 
δόχησεν,  cod.  αυνηυδόχησεν:  pag,  61.  cd,  pr.  τα?,  sed  codex  σας:  ibidern  ed. 
pr.  ix  {β ε)  των,  cod.  χαϊ  Ικ  των:  pag.  63.  cd.  pr.  ηχουον  αύτάς,  item  ϋύνιε 
αύτάς,  cod.  vcro  ηχουον  αυτά  et  σύνιε  αυτά:  pag.  65.  ed.  pr.  αποβάλετε, 
cod.  αποβάλλετε:  pag.  67.  ed.  pr.  εβαλλεν ,  cod.  εβαλεν:  pag.  70.  ed.  pr.  χε- 
λεύσεις  et  ex  einendationc  χελεύσι^ς ,  cod.  omnino  χελεύσι^ς:  ibidem  ed.  pr. 
Ό^λίβονται,  cod.  ϋ^λιβήσονται :  pag!  71.  ed.  pr.  όοχεί  et  e  conieclura  δει,  ipse 
vero  cod.  όεΐ:  ed.  pr.  Ιπεάίάουν,  cod.  Ιπεόίδοσαν:  pag.  75.  ed.  pr.  χαρπους, 
cod.  χαρπόν:  ibidem  cd.  pr.  περίζωσον,  cod.  περίζωσαι:  pag.  98,  ed.  pr.  ποι- 
χίλαι ,  cod.  ποικίλα:  pag.  99.  cd.  pr,  τον  ^εον,  cod.^i/fov;  101.  ed.  pr.  (το) 
όν.,  sed  ipse  cod.  το  όν.:  pag.  105.  ed.  pr.  δεχάτου{ρυ),  sed  ipse  cod.  δεκάτου 
(ulliraa   syllaba  compendio  expressa)  ου:  itera  pag.  107.  ed.  pr.  δωδεκάτου  {του) 


ι 


DE  HERMAE  GR.  LIPS.  FONTE.  XLVII 

lamvero  in  percensendo  Graeco  isto  Hermae  qui  putatur  textu, 
qiiem,  ut  maximain  certe  partem  ex  lalsatis  Simonidis  schedis  lia- 
biiit,  editor  princeps  summao  aiitiquitati  Christianae  vindicaiiduni 
duxit  ciim  eotpie  midti  litteris  Christianis  gratulati  siiiit,  mox  inveiii 
qiiibus  veliemeiiter  offendereni.  Erant  eiusmodi  qiiae  milii  suspicio- 
nem  commoverpnt ,  Graeca  a  Simonide  felicitor  illa  quidem  reperta 
neqiie  ullo  modo  ab  ipso  iicta  ((piid  quod  nc  legendo  quidem  codici 
par  erat?)  noii  tam  altero  post  Chr.  saeculo  quani  aetate  media  orta 
esse,  nec  eum  praebere  texriim  iinde  vetus  interpres  Latiniis  bauserit, 
sed  qiio  quis  deperditum  Grapciim  compensaverit  Latiiia  coiivertens. 

Qiiae  aniniadverteram,  pro  rei  qnae  mibi  videbatur  gravitate 
facere  noii  potui  qiiin  cum  editore  principe  viro  S.  V.  comnumica- 
reni,  iioii  praeteriens  qiiid  hicis  eaiidem  ad  quaeslionem  alTerret  nova 
textus  Latini  receiisio  ab  AU).  Dressel  ex  cod.  Palatino  Romano  bausta. 
nie  vero,  quo  expbcaret  nesciens,  nec  ignorans  quaiitopere  a  falsato 
Simonidis  apograplio  verum  diiTerret,  φlamquam  iion  negligeiida  pu- 
tabat  a  me  primiim  observata,  qiiorum  auctoritatem  magnopere  au- 
geJjat  locus  ex  bistoria  fraudis  Simoiiideae  Lipsiensis  iam  notissi- 
mus*^),  tamen  meam  iii  seiitentiam  baiid  concessit:  urgebat  enim 
quiim  alia  quaedam  —  ut  ράξαί  Maiid.  X,  1.  collaio  ρήξαι  apud 
Clementcm  Alexandrinum  ^)  —  lum  eiim  qiii  inter  textum  ex  Atbo 
nionte  ad  nos  advectum  et  Graeca  Hermae  fragmenta  a  veteribiis 
allata  esset  egregium  conseiisiim.  Quiluis  diligeiiter  perpensis  iit 
meam  mutarem  senteiitiain  moveri  noii  potiii.  Quum  autem,  ut  ex 
ipsa  ed.  pr.  modo  exscriptum  est,  quaeslio  in  imiversa  hac  caussa 
grayissima  sit  de  fontibus  fideque  fontiiim  texlus  Graeci  a  Simonide 
invenli,  nobίsφIe  bac  de  re  longo  aliter  videatiir  atfpie  editori  prin- 
cipi,  qui  niriosa  disertaqiH»  ox})licatioiie  aiitiquissimam  Graecam  tex- 
tus  illius  originem  doceni  studuit  sibique  „satis  superque"  (pag.  XV.) 
doaiis.se  \idetur,  difemus  brevitcr  —  quemadmodiim  per  otiiim  licet 
albonim  niole  iiunc  ipsiim  obrutis')  — •  qiiibus 'potissimum  argumen- 
tis  nostra  nitatur  sententia. 

Respicienti  ad  argiimenta ,    quibus  vir  doctissimus  Anger  textum 

sed^ipse    cod.    δωδεκάτου   (ut   ante)   τοΐι:    ibidem  ed.   pr.  ημών ^  e    coniectura 
υμών;   scd   ipse    cod.    pririi.    manu  coirectum  habct  υμών.     inter  ca  qiiae  primi 

leginiii.s  estjiimil.  IX,  24.  άδιατάκτοις,  cuius  loco  od.  pr.  « habet.     Adde 

siipra  pag.  74.  ed.  pr.  τάγματα^  sed  ipse  cod.  τάγμα. 

δ)  Cf.  Enlhulliingcn  fiber  dcn  Simonid.  Dind.  Uraiiios.  Zweitc ,  vcrmehrle 
Aiifl.  Von  Alex.  Lykurgos,  pag.  5.  not.  1.  Acgre  fercndiirn  osl  qiiod  liac  dc  re 
in  prolegomenis  ed.  pr.  nihil  proisus  relaliim  cst,  ijuamquain  a  pag.  indc  XI.  us- 
qiie  ad  XXIIi.  quaeslio  tniilatiir  „iii  iiniversa  hac  caussa  gravissima,"  iitrmn  fra- 
gmcnta  Grafca  Lipsifinsia  „tcxliim  continoaiil  priiicipalcm,  ati  ex  antiqiia  dfmiim  in- 
lerprflatione  laliiia  in  scrmonom  graccum  convcrsa  sial  rnorc  acvi  pulissimiim  me- 
dii  tcmporihus  haud  inusitalo.'* 

6)  Al  in  Clcmerite,  qiiem  ad  edcridiiiii  codices  pauci  nec  aiiliquilale  aiil  lioni- 
lale  excdlcnles  adhibiti  siint,  irili-ipR-s  Ilormae  Graeciis  aotalc  riicdia  ip.siim  (5«^«/, 
a  librariis  ctim  Irila  vocc  άηξ(α  pfrniiilatimi,  faciN;  invcMin;  polorat.  Celcnini 
οά'ξία  —  accentus  in  apograpbo  cl  foliis  oodicis  saopo  coiilra  N'gf;m  posili  sunl 
—  oplimc  rcspotidel  Lalino  „di-ii<ial,"  „a<lli(lal."  Aptid  Siii.lam  «si:  ^ηξαι  άντϊ 
τον  χαταβαλίΐν  ουτο)ς  >ίπολλόόο)()ος.     Cf.  oliam  Sl(;j)b.  Thcs,  sub  ca  voce. 

7)  Prclum  exerccnt  ijdilio  Vil.  noslia  Novi  Tcslaineiili  ciilica  cl  volumcn  11. 
Moniimcntornm  sacroniro  incdiloniin. 


XLVIII  .  DE  HERMAE  GR.  LIPS.  FONTE. 

archetypum  Lipsiensibus  fragmentis  superesse  probavit,  non  satis 
caiite  factum  videtur  qiiod  magna  ab  eo  vis  tributa  est  iis,  quae 
passim  rectiiis  in  Graecis  cpiam  in  Latinis  editis  leguntur,  nec  magis 
quod  „magni  in  ea  caiissa  momeiiti"  dicitur  (pag.  XXI.)  quod  novus 
Graecus  lextus  nonnulla  cum  solo  codice  Dresdensi  „ante  nondum 
Cullato''  comimiiiia  ba])et.  Quiim  enim  de  „more"  quaeratur  „aevi 
potissiimim  medii  temporibus  haiid  inusitato"  (}3ag.  XI.)  vetera  La- 
tina,  etsi  ipsa  e  Graecis  olim  fluxissent,  in  sermonem  Graecum  con- 
vertendi,  quid  tandem  refert  iilrum  Latinus  codex  conveniens  cum 
Graeco  iam  coUatus  sit  nostris  temporibus  necne?  Sed  id  per  se 
clarissimuni  est.  Cobaeret  vero  cum  eo  quod  Latimis  textus  plerum- 
que  editus,  cjiiem  vitiosissimum  esse  locis  plurimis  appai*et,  iii  aesti- 
manda  Graeci  textus  praestantia  pluris  fit  quam  par  est.  Si  enim 
vel  maxinie  probatum  est,  Graecum  eum  de  quo  agitur  texlum  non 
posse  e  vulgato  nostro  Latino,  etiamsi  ad  bonos  nonnullos  codices 
passim  corrigatur,  petitum  esse,  tamen  parum  id  ad  exemplaria  valet 
vetera  Latina,  quae  bomini  aetatis  mediae  praesto  fuisse  ponendum 
est.  Ad  illa  taiiquam  vulgatis  multo  saniora  inquirentem  ducere  de- 
bebant  ea  ipsa  qiiae  ex  pluribus  codicibus  meliora  et  cum  Graecis 
convenieiiliora  innotuenmt.  Inde  vero,  in  ea  quae  est  de  fontibus 
qiiaestione,  commendatio  Graeci  textus  a  Latiiio  profecta  non  modo 
noii  augetur  aut  coniirmatur,  sed  etiam  magnopere  labefactatur.  Haec 
ut  antc  oninia  dicerem,  ea  quam  ad  hanc  quaestionem  solvendam  ha- 
bet  gravitas  fecit  codicis  Palatini  ab  Alberto  Dressel  nuperrime  de- 
mum  excussi.  Nimirum  illo  solo  plurima  eoriim  qiiae  ad  praestan- 
tiam  Graeci  textus  prae  Latino  demonstrandam  a  cl.  Angero  pro- 
lata  sunt,  irrita  redduntur.  Habet  enim,  ut  aliquid  certe  exemplorum 
addamus,  Yis.  II,  4.  „per  te"  (Graece  δίά  οοΰ),  non  „aperte";  Sim. 
VIII,  10.  „difficile  aiitem  aliqiiis  eorum  morietur"  (Graece  δνΰκόλως 
δε  TLg  αυτών  άπο^ανεΐταή,  non  „difficile  autem  movebimtur" ;  Mand. 
VI,  2.  „fidelis"  (Graece  πιΰτότατος),  non  „felicissimus" :  cf.  prolegg. 
ed.  pr.  pag.  XXI.  Item  Maiul.  IV,  1.  pro  vulgatis:  „tii  autem  sem- 
per  memor  esto  domiiii,  oinnibus  horis,  et  mmquam  poccabis"  Pal. 
codox  habet:  „sed  coniiigis  semper  memor  tuae  careliis  (fortasse  po- 
tius  caveljis?)  hoc  peccatum"  (Graece  της  δΐ  οής  μνημονενων 
πάντοτε  γυναικός  ουδέποτε  διαμαρτηΰεις).  Item  Ais.  Π,  1.  pro 
vulgatis  „Cum  vero  proficiscerer  cum  his"  (qiiod  ipsiim  Alb.  Dressel 
recle  edendum  curavit  „Cumis")  habet:  „Cum  apiid  regionem  Cuma- 
norum  iter  facerem"  (Graece  πορενομενου  μου  εΙς  Κωμ7]ν.  Antea 
εΙς  Κώμας).  Item  Vis.  IV,  2.  pro  „praesidia"  habet  „flagella"  (Graece 
μάύτιγας).  Cf.  prolegg.  ed.  pr.  pag.  XX.  Quae  autem  in  his  con- 
spicua  est  Palatini  codicis  cnm  Graeco  textu  nostro  cognatio,  cam 
qiiam  volo  gravitatem  eo  magis  babet  quoniam  passim  etiam  sunt 
quibus  viilgatus  Latinus  multo  propius  quam  Palatinus  ad  Graecum 
accedit:  hiiic  enim,  praesertim  quum  codex  Palatinus  anliquitatis 
laude  minime  praestet,  proclive  est  ad  talem  concludere  codicem  ali- 
quot  saeculis  antiquiorem,  qui  qiiae  in  recentioribus  sparsae  inve- 
niuntiir  coniunctas  in  se  auctasque  continuerit  lectiones  Latinas,  ab 
interprete  Graeco  eiusdem  aetatis  expressas. 


DE  HERMAE  GR.  LlPS.  FOME.  XLIX 

Haec  igitur  contra  probabilitatom  argiimentationis  iii  ed.  pr.  col- 
latis  inter  se  Latiiiis  et  Graecis  propositae  ilicta  sunt.  Taiiien  ne 
iniquis  aestimatoribus  iusto  plus  dixisse  videamur,  probe  sciimis  posse 
etiam  taleiii  interpretationem  Latinam  cogitari,  quae  suniina  fide  Grae- 
cum  reddat  arcbetypum,  uiide  si  quis  Graeca  interpreli  potius  quam 
auctori  deberi  coiicludat,  nugas  agi.  Nostra  vero  caussa  longe 
aliter  habet. 

Necpie  vero  niagis  acquiescendum  iii  eo  existiino,  quod  inter 
excerpta  vetera  et  Graecum  textum  nostruiii  insignis  inventa  est  con- 
sensio.  Quid  enim,  quaeso,  obstat  quominus  interpretein  Graecum 
iiiedii  aen  excerpta  vetora  bene  nosse  collectaque  liabuisse  statua- 
iiius?  Si  ciii  e  doctis  illorum  temporum  bominibus  iii  mentein  ve- 
nerit  librum  Hermae  ex  sunniia  antiquilate  Cbristiana  claruin  ad  com- 
pensaudum  deperditum  arcbetypuni  Graece  reddere:  quid  mirum  si 
eum  ante  circunispexisse  inveiiiamus  Graeci  libri  fragmenta?  Hanc 
iii  rem  quae  a  cl.  Aiigoro  (I.  1.  pag.  XI.)  scripta  video:  „illico  res 
eo  coiificitur,  quod,  quum  illa  scripta  sint  diu  anteqiiam  graecae 
huius  libri  particulae  ex  veterum  operibus  colligi  coeptae  sunt,  ta- 
iiien  cum  his  excerptis  egregie  consentiunt",  qiiid  sibi  velint  non 
satis  assequor.  Quid  enim  tandem  ad  codicem  quarti  decimi  vel,  ut 
iii  ed.  pr.  statuilur,  quinti  decimi  saeculi  —  ut  acquiescamus  iii  co- 
dicis  antiquitate,  quam  ipse  interpres  loiige  superet  necesse  est  — 
recenliores  i)articuiai*iim  Herniae  Graecarum  collectiones  pertinent, 
quandoquidem  quaeritur  aii  qiiis  medio  aevo  eiusmodi  particulas  in 
velerum  operibus  servatas  ad  Latina  Graece  vertenda  adliibere  po- 
tueril  ?  Qua  aelatc  iiibil  frequentius  fuisse  sciiiius  quam  veteruni 
ioterpretatioiies  colligere  indpqiie  catenas  aliosque  similes  libros  con- 
ficere,  padcm  aliquem  eumqu<•  Hennae  interprelandi  studiosum  labo- 
rie  8ui  subsidia  i.  e.  Graeca  <Musdeiii  Herniae  fragmeiita  ex  antiquo- 
nini  libris  coUegisse,  ({upm  tandoin  inirum  lia])et? 

Sed  i)aullo  accui-alius  diceii(hun  est  qiiae  revera  coiisensio  iii- 
vpnialur  inter  textum  iiostmiii  et  Graeca  veterum  exccrpta.  Est  enim 
piusmodi  ut  passim  verba  ipsa  singula,  nec  exceplis  particulis,  egre- 
gif?  coiivenianl,  passim  vero  sat  multa  diiferant.  Qua  de  re  ita  sen- 
tiendiini  iiobis  vidctiir,  intprpnitem,  qiia  laudabili  esset  diligentia, 
(irafH-a  variis  hjcis  excerpta  noii  uliqiK*  anteposiiisse  Latino  textui 
n  8P  vprliMido,  nisi  fortp  illa  prorsus  ad  liuuc  (inadrarpiit.  Cotpnim 
iit  iii  aliis  niidlis  ila  ab  bac  partp  d.  Angpii  argimipntatio  gravitpr 
lalx^fartata  pst  rpcupprato  vpro  Siinoiiidis  apograpbo :  niniiruni  locos 
p|pros(piP  Grapcp  iaiii  «ipiid  vptpips  iiivpiitos  tpiiipraria  illa  Siinonidis 
invasit  iicpntia,  uiidp  taiitoppip  ppiidcbat  princPi)s  pdilio.  liistju•  o- 
mniiim  sit  locus  Visioiiis  II.  iani  ab  OrigPiiP  iii  libro  dp  Principiis, 
tantiinimodo  fragmpntis  siipprstitp,  pxsrriptus.  Il)i  (irjippiis  tPxUis 
Li|isipiisis  px  vpro  baiisliis  apograpbo  sic  bnbpt:  Γράφπς  ovv  Svo 
β{β)^δάρνα,  και  πίμφας  iV  Κλήμίντι  κ«1  έν  Γραπτι].  πίμψΗ  ονν 
Κ/.ημί^ς  ίίς  τας  ίξω  πόλας'  ixHvcp  γαρ  ΙπιγΙ-γραπταί  (rornipdiin 
vidpliir  |pvi  littpranini  ppnniitalirnip  px  Ιπι,τίτραηται)'  Γραπτή -Οε 
νονΟίτήΰΗ  (sic  fpip)  τάς  χήρας  καϊ  τους  ορφανούς.  6ν  Ot  άνα- 
γνώύίΐς  εΙς   αυτήν  την  πάλιν  μιτά   των  πρεΰβυτίρων  των  προϊ- 

ΐΆΤΚΕβ    APOST.  d 


L  DE  HERMAE  GR.  LTPS.  FONTE. 

ΰταμενων  rijg  εκκληΰίας.  Graecis  istis  mira  est  cum  Latino  textii 
eoque  vulgato  coiivenientia,  in  qiio  quum  iiihil  prorsiis_  differat  prae- 
ter  unuin  illud  prius  „autem",  cuius  loco  Graece  ovv  legitur,  ex 
auctoritate  Vaticani  codicis  „ergo"  reponendiim  est.  Ab  iisdem  vero 
Graecis  is  qui  apud  Origenem  textus  est  mirum  in  modum  diiiert. 
Ibi  est  enim :  Γρά'ψείg  Ούο  βιβλία^  κάί  δώβεις  εν  ΚλΎ^μεντι  και  fV 
Γραπτί].  καΐ  Γραπτή  μεν  νονΟ^ετηΰεί  τάς  χήρας  καΐ  τους  ορφα- 
vovgy  Κλήμης  δε  πεμ-ψει  εΙς  τάς  εξω  πόλεις'  ΰύ  δε  άναγγελεΐς  τοις 
πρεββιηέροις  της  εκκληΰίας.  Απ  igitur  dicamus  Origeiiem  scripsisse 
memoriter?  Minime  vero:  postquam  enim  de  Pastore  Hermae,  li- 
bro  a  noiinullis  dcspecto,  deque  ipso  quem  inde  allaturus  est  loco 
plura  dixit,  hunc  in  modum  pergit:  εβτι  δε  η  λεξις  αντη,  sigiiificans 
ad  verbum  se  suum  exemplar  exscripturum.  Nihilominus  pro  arche- 
typo  textum  nostrum  venditantibus  certe  uniim  reliqiium  est  effu- 
gium:  dicere  enim  licebit  —  Paulo  apostolo  teste  omnia  licent  sed 
non  omiiia  iuvant  —  diversas  fuisse  easque  Graecas  iam  tertio  sae- 
culo  Pastoris  Hermae  recensiones.  Quod  si  cui  videbitur,  equidem 
vereor  ne  Origenis  recensio  immensum  qiiantum  praestare  iudicetur 
alteri,  etiamsi,  quod  revera  non  est,  vel  maxime  cum  omnibus  con- 
veniat  quae  in  libro  incertissimae  aetatis,  qui  inscribitur  διδαβχαλία 
προς  ^Αντίοχον  ζίονκαν,  ^)  item  in  homiliis  Antiochi  qui  saeciUo  se- 
ptimo  vixit,  et  alibi  ex  Herma  exscripta  leguntur. 


8)  Addamus  exempla  duo  textus  Graeci  ex  liac  ipsa  Doctrina  pelita,  unde 
multo  probabilius  fit  fragmentis  Lipsiensibus  interprelationem  Lalini  lextus,  factam 
illam  quidem  adhibitis  veterum  excerplis,  qiiam  ipsius  Hermae  antiquum  texlum 
Graecum  contineri.  Mand.  XII,  4.  apud  nos  sic  legitur;  Ot  oh  Ιπϊ  τοις  χείλε- 
aiv  έχοντες  τον  xvqlov,  την  tTe  καρόίαν  αυτών  πεπωρωμε'νην,  y.ccl  μακράν 
οντες  από  του  &εού ,  έκείνοις  at  ίντολαϊ  αύται  σκληραί  εϊΰι  και  δΰαβατοι. 
Θέαβ^ε  ουν  νμεΤς ,  οι  κενοί  και  ΙλαφροΙ  οντες  Ιν  τ^  πίύτει ,  τον  κύριον 
νμών  εΙς  την  καρδίαν^  καϊ  γνωύεσϋ^ε  οτι  etc.  Eadem  ita  praebet  Doctrina : 
Οι  δε  ini  τα  χείΐη^  έχοντες  τον  κύριον,  την  δε  καρδίαν"^  πεπωρωμένην, 
καϊ  μακράν  οντες  από  του  κυρίου^^  δια  την  εαυτών  ρα^υμίαν,^  Ικείνοις  αι 
Ιντολαι  αύται  ΰκληραί  εϊαιν  καϊ  δυβκατόρΌ-ωτοιΛ  ΘέσΟ^ε  ουν  ύμεΐς,  οι  όλιγό- 
Λρυχοι^  καϊ  Ιλαφροϊ'^  ττι~'  πίστει,  τον  κύριον^  αδιαλείπτως^  εϊς  τάς  καρ- 
δίας^^  ύμών,^^  καϊ  γνώσεσϋ^ε  οτι  clc.  Duodecim  sunt  quae  hoc  brevi  loco  dif- 
feriml,  in  iisque  plura  non  levis  momenli.  κενοϊ  pro  όλιγόψυχοι  et  δύσβατοι 
pro  δυΰκατόρϋ-ωτοι  multo  magis  inlerpretationem  Latinorum  produnt  qiiam  va- 
rielatem  ciusdem  Graeci  textiis.  Cui  enim  tandem  in  mentem  venire  polerat  altc- 
rnm  pro  altero  scribere?  Tum  vero  Ιπϊ  τοις  χείλεσιν  accuratius  qiiam  iπi  τά 
χείλη  Latinis  „in  labiis  suis"  respondent.  Eadem  ratio  est  verborum  εϊς  την  καη- 
δίαν  (Latine  „in  corde")  pro  εϊς  τάς  καρδίας  υμών,  έλα(^ροϊ  οντες  h  τ^ 
(„qui  Icves  cstis  in  fide")  pro  έλαφροϊ  rj/,  την  δε  καρδίαν  αυτών  („cor  illo- 
riim")  pro  την  δε  ^«(ίοίίαϊ/  etc.  Neque  additamenta  illa  duo:  δια  την  εαυτών 
ρα&υμίαν  et  αδιαλείπτως  ad  licentiam  excerpenlis  referenda  videntur,  in  Latino 
vero  lexlu  parilcr  atqiie  in  Graeco  Lipsiensi  desunt.  Ceterum  Palatinus  codex  h. 
1.  deficit,  ac  possunl  facile  pauca  illa  eaque  levia  quae  inter  utrumqne  Graecum 
lextum  invilo  viilgato  Latino  conveniunt,  ex  varietate  Latina  derivari. 

Allerum  exemplum  praebet  Mand.  V.  per  totum  fere  caput  secunduni.  Ex  iis 
qiiibus  alter  lextus  ab  altero  differl  paiica  tantum  adscribainus.  Text.  Lips.  καϊ 
έκ  του  μηδενός  η  γυνή  η  ο  άνηρ  Ιν  πικρία  γίνεται  ένεκεν  βιωτικών  πρα- 
γμάτων etc.  Doclr.  καϊ  ούτως  πικραίνεται  άν>9ρωπος  ένεκεν  βι.  πη.  Text. 
Lips.  η  δε  μακροΌ^υμία  μεγάλη  Ιΰτϊ  καϊ  ϊύχυράν  δύναμιν  έχουσα  και  στι- 
βαρά  καϊ    εύβ-υνονμένη  ίν   πλατυσμφ  μεγάλφ ,    ιλαρά,  άγαλλιωμένη,  αμέ- 


DE  HERMAE  GR.  LIPS.  FONTE.  LI 

Sed  iam  ad  gravissima  sententiae  nostrae  argumenta  progredien- 
(liim  est,  qiiae  qiuim  ab  universa  sermonis  in  Graoco  textu  adhibiti 
ratioiie,  timi  a  singulis  quibusdam  pendent,  ([iioruin  caiissa  non  po- 
test  noii  ex  Latinis  repeti. 

Ac  de  illo  quidem,  de  universo  Ilormao  Graeci  sermone,  iam 
R.  Aiiger  et  G.  Dindorf  viri  doctissinii  in  prologomeiiis  editionis 
principis  dixerunt.  Quos  si  audimus,  „senno  ost  liellenisiicus,  qualis 
priniis  potissiiiium  duobiis  p.  Cbr.  n.  saeculis,  paiicis  tantuiii  iiiter- 
iiiixtis  aevi  serioris  foniiis,  iist(iie  propter  ipsaiu  lianc  raritatem  li- 
brariis  potius  quain  scriptori  atlribuendis."  Quod  iudiciiiin  inaxiinam 
certe  partem  a  fidsato  Sinioiiidis  apograi)bo  pepeiidisse  iioii  oblivi- 
scendum  est:  illiid  eiiiih  in  falsando  libello  inprimis  propositum  erat 
Simoiiidi,  adiuto  illi  quidem  doctrina  consilioqiie  bominis  Latiiie  pa- 
riter  ac  Graece  docti,  brevi  ante  detectam  fraudem  Simonideam  vita 
defuncti,  ut  qiiae  niiiuis  recte  vel  barbare  scripta  inveiiisset,  ad  me- 
liora  revocaret.  Aobis  vero  de  incorrupta  corporis  delicti  lioc  est 
codicis  barbai'ie  dicendiim  est:  barbariei  enim  nomen  non  possum 
quin  teneam.  Qua  iii  re  non  id  agimiis,  ut  fpiaecuniquc  vel  in  apo- 
grapho  vel  in  tribiis  aiUiquis  foliis  perperani  scripta  siiiit  —  sunt 
autein  perniulla^)  —  ipsi  tribuamus  li])ri  auctori,  neglecta  socordiae 
temerilatisque  librarioruiii  ratione,  quamquam  vitiosa  vel  barbara  sat 
miiJta  sunl,  (piae  videiidum  est  ne  niniio  studio  aut  praeiudicata  opi- 
nione  ipsi  scriptori  aljiudicentur.  Eorum  ex  geiiere,  de  quoriim  ori- 
gine  diibitare  possis,  haec  suiit:  ^νγατεραν,  γνναΐκαν,  τέβΰερα,  lii 
υόάτων,  πρεββυτης  pro  πρεόβύτις  ^  νπίνεγκαν  (l)is),  εκατάκρινας, 
επερωτηύα,  άπεδώχαβι,  ερρίπτονν,  ωχοδομουμ^ενον^  οίκοδομημένον, 
παραγεγόνει,  ε?Mfktτε,  έφεραν,  εδοκούύαν,  μη  δί-ψυχήοεις  (Visione 
IV.  cap.  1.  his  logilurj,  μή  ρα^νμήύείς ,  εάν  έχει,  εάν  άνεβη, 
Ιαν  ^εληοετε,  καν  επιμείν^  και  μή  μετανοήόει,  ο6ου  αν  εργά- 
oovraij  νϋα  αν  ακονβονται,  ίνα  ΟνντελεΙται ,  ίνα  γίνονται  και  γί- 
νωϋχοναι,  ίνα  μετανοήύωοι,  καϊ  ζηΰωνται^  κατορ^ώϋωνταί,  εκτεί- 
νας  ίαυτον    καϊ  προέβαλλε,    εάν  λαβών    καϊ   επιχει^ς,   το   ^ηρίον 


ριμνος  ουύα,  δοξάζουΟα  ..,  τιαραμένουβα  δια  παντός  πραεΐα  χαϊ  ησύχιος' 
αντη  ονν  ή  μακροί^,  χατοιχίΐ  μειά  των  της  πίατεως  εχόντων  όλόκληρον. 
'//  oi  6ξν/ολία  ττηώτον  μίν  μωρά  Ιατιν  ^A«r/(i«  τί  χαϊ  (ίφρων.  Doclr.  η 
Jk  μίίχοοΟ^.  μεγάλη  Ιστϊ  χαϊ  οχυρά,  (χονσα  την  δύναμιν  ϊσχνράν  χαϊ  χαΟη- 
μίνην  (ν  7ΐ)Μτνσμο)  μ(γάλο)•  Ιλαρά,  άγαλλκομ^ιη  χαϊ  αμέριμνος  ουαα  δο- 
ξάζΗ...  ηαηαμ(νουαα  δια  ηαντυς  [ίν]  πραύτητι  χαϊ  ησυχία.  Αυτή  ουν  η 
μαχροΟ^,  χατοιχεΐ  μ(τά  των  πίστιν  ίχόντο)ν  ολυχληρος.  7/  δί  ο'ξυχ.  τιρώτ. 
μίν  μοίρία  Ιαιϊν  χαϊ  Ιλαι^ρία  κρίνων.  Texl.  Lips.  βλέπί  ουν  μηποτε  πα- 
ρενί}υμηί^τ^ς  την  (ντολην  ταντην  Ιάν  γαρ  ταύτης  της  Ιντολης  χυριεύο^ς, 
χαϊ  τάς  λοιπάς  Ιντολας  δυνησνι  (ΐυλάξαι,  ϋς  σοι  μίλλω  ίντ^λλεσΟ^αι.  Doctr. 
βλ^ηε  ονν  μτ^  τίαραλογήσ^  την  (ντολην  ταντην  (άν  γαρ  ταντην  (fυλάξrjς, 
δννηστ/  χαϊ  τας  λοιπας  τηρησαι. 

ίΙ)  lla  ρ;ΐ(,'.  1.  αντην  [tro  ανιόν ,  η  pro  εΐ ,  αηερρϋ)γος  pro  άπε()ρωγώς, 
pag.  2.  χαλενετια  pro  βουλεύεται,  γην  (ρώντες  pro  γανριώντες('')^  ^λον  τον 
οίχον  praftgrifsso  gfTiitivo  pro  όλου  τον  ofxof,  άστομάχητος  ριο  άστονάχητος 
elc.  Eiaemodi  vilia  plcnimqiic,  sfd  rioii  nl)i(juc  —  coiisl.itili.i  «'iiini  ricc  piilorat 
iieri  nec  apta  videbalur  —  in  ediliune  noslra  correxiuius,  iinMiliono  ipsius  codicis 
—  nec  magie  fere  apographi  —  ecriplurae  nuequam  neglectii. 

d* 


Lii  DE  HERMAE  GR.  LIPS.  FONTE. 

ρνξων,  το  κτήνος  εκτείνας  εαυτόν,  aliaque  similia  multa.  Nomiulla 
ex  his  eo  minus  offenclere  debent,  quum  ex  libris  Novi  Testamenti, 
editis  illis  qiiidem  ad  testes  vetustissimos,  ex  LXX  vironim  iiiter- 
pretatione,  pluribusque  })riorum  duorum  rei  Christianae  saeculoruiii 
libris  egregie  testata  sint.  Quod  inprimis  valet  de  his  quae  cl.  Gu. 
Dindorfio  iudice  (cf.  prolegg.  pag.  XXX.)  vix  dubitari  potest  quin  li- 
brarii  culpa  nunc  legantur:  όταν  επάταβΰεν,  όταν  ετέ^ηΰαν.  At 
ista,  ut  No\iim  Testamentum ,  LXX,  patres  apostolicos  praetereani, 
apud  ipsum  Philonem  saepe  legimtur:  cf.  ed.  Mang.  I,  109.  orav 
φηΰίν  I,  120.  όταν  φηβίν  II,  112.  όταν  εις  εννοιαν  ηλ%ε  II,  252. 
όταν  εγίνεθ%ε  II,  584.  όταν  είδε.  Eiusmodi  igitur  etiam  Hormas 
salva  secundi  saeculi  auctoritate  a  cordato  critico  scripsisse  credi  po- 
test.  Alia  vero  ab  eorundem  tempomm  usu  tam  aliena  suiit  ut  ea 
tantum  optio  detur,  utrum  homo  medii  aevi  scripserit  an  post  textui 
intulerint  librarii:  ad  Hermam  enim  nullo  modo  referri  possunt. 
Istiusmodi  fere  sunt  άτιο  τον  οίκον,  από  βτάδίον,  εως  ώραν  δεντέραν, 
ενχρηύτοι  ήΰ^'ε  („utiles  estote"  cod.  Pal.),  άφίνονβι,  η  θυγατέρα, 
η  απλότητα  <5ον,  τι^'ώ  τα  γόνατα,  επι^ώ  τα  γόνατα.  Item  ab 
Hermae  aetate  videntur  abhorrere  αύ^εντης  (Siinoiiides  cum  duce 
suo  caute  reposiierat  κύριος)  τον  πύργου,  ενεργεύία  (Sinioiiidos 
ενεργειαν),  άντιλαμβάνετε  (Sim.  -βάνεβΟ^ε)  αλλήλων,  εμελάνωΰαν  (Sini. 
εμελαίνοντο).  Ροιτο  obvia  sunt  ΰνμφέλλίον  persaepe  (Sim.  ul)i(|uo 
εδώλίον),  κερβίκάρίον  (Sim.  προΰκεφάλαίον) ,  ίύτατων:  quorum  si- 
milia  (ut  εξεμπλάρων  in  Ignatii  epistolis  iisque  brevioribus)  quanis 
quam  temporibiis  apostolicis  atque  postea  passim  adbil)ita  esse  sali- 
constat,  tamen  quaeritur  an  Hermas  adamaverit  voces  tam  barl)aras. 
Contrariam  ralionem  habet  vox  ώμόλινον  Sim.  VIII,  4.  Ibi  in  La- 
tinis  codicibus  omnibus  est  „sabanum"  („siiccinge",  „praecinge",  „in- 
cinge  te  sabano"):  quam  vocem  vix  credibile  est  ad  interpretem  La- 
tiniim  transituram  fuisse,  nisi  is  in  Graecis  ΰάβανον  invcnissot.  lani- 
vero  qui  Latina  rursus  Graece  vertebat,  ώμόλινον  scril)ere  malebat. 

Quid  vero  de  locutionibus  his  dicamiis:  Πορευομενου  μου  εις 
Κώμας  εδό^,αζον,  Πορευομενου  μου  εΙς  Κώμην  άνεμνήα^7]ν,  Ταύτα 
μου  ΰυμβουλευομένον  καΐ  διαλογίζομένον  εν  τί]  καρδία  βλέπω,  Τι 
εχω  δΐ'ψνχήΰαι,  ούτω  τε^εμελιωμενου  [/iou]?^")  Iteii/ de  his:  και 
επί^ώ  τα  γόνατα  μου  κα\  ηρξ,άμψ  προΰεύχεΰ^αι  (cod.  Pal.  „pt  ρο- 
siii  genua  mea  et  coepi  orare"),  τί&ώ  τα  γόνατα  καΙ  ήρ^άμψ  προΰ- 
ενχεα^αί^  (cod.  Pal.  „posui  geiiua  et  coepi  orare"),  πεβών  δε  αύτ)] 
προς  τους  πόδας  (vulg.  „procidens  illi  ad  pedes")?  Eane  Latine 
potius  quam  Graece  dicuntur?  Scriptane  videntur  ab  Herma  an  a 
Graeco  quodam  Latini  textus  interprete  ? 

Item  interpres,  opinor,  conspicimm  se  praebet  eo  qiiod  solet 
invito  Graeco  usii  coniuiictionibiis  abstinere,  quemadmodum  Vis.  I,  1. 
haec  sese  excipiunt:  Μετά  πολλά  ετη  ταύτην  [ε^εαΰάμην]  et  Μετά 
χρόνους  πολλούς  αυτήν  είδον ,  item  Μετά  χρόνον  τινά  πορευομε- 
νου μου  et  Περίπατων  άφύπνωβα,  item  '^^ποκρι^είς  αυτί}  λέγω  et 


10)  Tolerabiliora  illis  haec   siint;    ώσβϊ  ψρίκη  μοι  προϋηλΒ^ε,    μόνον   μου 
οντος ,  et  d-έλοντός  μου  (ίς  τα  όεξιά  μ^ρη  y.aS^iatu  ουκ  εΐασε  με. 


DE  HERMAE  GR.  LIPS.  FONTE.  LIII 

Γελσ.ΰαόά  μοι  λέγει.  Eadem  Vis.  cap.  3.  quattuor  haec  se  excipiunt: 
Μετά  το  παν^ηναι  λεγεο  μοι ,  Αεγω  κάγώ,  γΐέγεί  μοί^  "Ηκονβα  με- 
γάλας.  Item  Yis.  III,  10.  excipiunt  se  tria  baec:  'Jπo7ίQL%ε\ζ  αντω 
λέγω,  Άποκρί%•είς  μοι  λέγει,  Αποκριθείς  αντω  πάλιν  είπον.  Simi- 
lia  inveniuntiir  saepissiiiie.  Quo  cum  usii  res  alterae  duae  cohaerent: 
usiis  frequentissimus  verbi  φηβίν  ad  euni  prorsus  modum  qiio  La- 
tiiii  pomint  „inqiiit",")  et  verborum  singulorum  collocatio  Latina  ma- 
gis  qiiani  Graeca. 

PoiTo  Latine  magis  qiiam  Graece  dicta  videntur  haec:  των  δε 
μη  εχόντων  εδέΰματα,  λυμαίνεται  η  (5«ρ|  αυτών.  (Scilicet  ad  he- 
braismos  Graecae  dictioiiis  Hermae  vix  concludere  licet.)  Item  ώμοΰε 
γαρ  δ  κύριος,  τους  άρνηόαμένους  τον  κΰριον  αυτών  άπεγνωρίβ&αι, 
από  της  ζωής  αυτών  τους  δε  πρότερον  άρνηβαμενους ,  όί-ά  την 
πολλην  αυτού  εύύπλαγχνίαν  ίλεως  εγένετο  αύτοΐς.  Huc  acceduiit 
loci  plures  qui ,  nisi  adhibitis  lectionil)iis  Latinis  iisqiie  ut  videtur 
vitiosis,  vix  queimt  intellegi.  Ita  Vis.  I,  2.  legitur:  Ή  δε  είπε  Τι 
ύτυγνος  6  μα/,ρόϋ-υμος  ...  τί  οϋτω  κατηφής  τχι  Ιδέα  και  ούχ  ιλα- 
ρός; Και  είπον  αυτί]  'Τπό  τίνος  γυναικός  άγαθωτάτης  λεγούΰης 
μοι  οτι  etc.  Eadem  iii  cod.  Palat.  sic  habent:  „Et  dixit  mibi:  Quid 
tristis  es  tu,  longanimis" . . .  „quid  sic  vultu  tristis"  (sic)  „es  et  iion 
hilari"  (sic)?  „Et  ego  dixi  ei:  Α  femina  bona  dicente  mibi  quod" 
etc.  Haec  Latine  certe  et  dici  qiieimt  et  intelleguntur,  non  item 
Graece.  Vulgato  vero  textu  extrema  sic  exbibente:  „Domina,  contu- 
melia  mibi  ol)iecta  est  a  femina"  etc,  probabile  fit  textiim  Palatinum 
vitio  laJjorare  eoqiie  etiam  ab  interprete  Graeco  expresso.  Simili  ra- 
tioiie  utilur  lociis  Sini.  IX,  14.  Ibi  Graece  legitur:  Νυν,  φημί,  κύ- 
ριε δήλωβόν  μοι  δια  τί  6  πύργος  χαμαΐ  ουκ  ωκοδόμηται . . .  "Ετι, 
ψηβίν,  άφρων  ει  και  άΰύνετος.  Ανάγκην  εχω,  φημί,  κύριε  πάντα 
επερωτάν ,  διότι  etc.  "Ετι,  quod  in  apograpbo  est,  omnino  ab  im- 
proba  emeiidatione  profectum  est  unius  ex  describentibus  pro  οτι: 
hoc  ut  ex  Latinis  co(iicibus,  ita  ex  orationis  continuatione  perspi- 
cuum  fit,  unde  etiam  boc  sequitur,  in  Latino  textu  vulgato  recte  ad- 
ditum  esse  „ideo  interrogas."  Quod  additamentum  in  codice  Pala- 
tino  desideratur,  piiriterque  in  fragmentis  Graecis  Lipsiensibus ,  quae 
a  siniili  codice  Latino  pependisse  perquam  probabile  est.  Ut  prae- 
teream  Vis.  III,  1 .  Αυπγι  ^Ερμά,  similiaque  alia,  memoratu  dignum  est, 
recuperato  vero  Simonidis  apograpbo   etiam  illud  perisse  Graeci  tex- 


11)  Notatu  dignum  est,  locis  Hermae  aliquot  Doctrinae  ad  Antioch.  Duc.  in- 
serlis  λ^ω  vel  λέγ€ΐ-  haberi ,  quibiis  iisdem  lextus  Graecus  IJpsiensis  ψηαϊν  po- 
nat.  Cf.  Sim.  VI,  3.  iJoctr.  ad  Antioch.  Καϊ  λέγπ  μοι  Οντάς  Ιύτιν  et  texU 
Gr.  Lips.  Ούτος,  φησίν ,  έατίν.  Ibidem  Doctr.  ad  Antioch.  Αέγω  αύτφ  "ΐΙΟ^ε- 
λον  γνώνκι,  χύριε  el  texl.  Gr.  Lips.  "ΐΐ&ελον ,  φημί,  κύριε,  γνώναι.  itcm  cf. 
Mand.  VI,  1.  uhi  Doclr.  ad  Anl.  sic  habct:  ^Ενετειλάαην  σοι  Iv  rij  ηρώτ»^  βν- 
Toly  tvu  φνλάξτις  την  πίατιν  xccl  τον  φόβον ,  καϊ  ϊγκοατεύατι.  ^ΛπεκρίΟ^ην 
Ναι,  κύριε,  ούτως  Ιστίν.  Λέγει  ΐ4.ΧΧα  νυν  β^έλω  αοι  οηλώύαι  και  τάς  άν^ 
νάμεις  αυτών,  ϊνα  νοήσεις  την  δύναμιν  ην  'έχουοι  καϊ  Ινέργειαν.  Textus 
vero  Graec.  Lips. :  "Ένετειλάμην  αοι,  φηύίν ,  h  τ^  ηρ.  Ιντ.  ϊνα  φνλ.  την 
τΐίατιν  καϊ  τον  φόβον  καϊ  την  Ιγκράτειαν.  Ναί,'φημί,  κύριε,  jikkavvy 
^έλο)  αοι,  φηαίν,  Οηλώααι  καϊ  τας  δυνάμεις  αυτών,  ϊνα  νοηα^ς  τις  αυτών 
τίνα  δύναμιν  'έχει  καϊ  Ινέηγειαν. 


Liv  DE  HERMAE  GR.  LIPS.  FONTE. 

tus  ornamentiim  Vis.  IV.  cap.  3.  inventum:  ποίω  τρόπω,  quod  La- 
tini  τρόπον  et  τόπον  vocabula  confundentes  reddunt  „qiio  loco"  vel 
„quem  in  locum."  Periit,  inquam:  ex  codice  enim  suo  iii  Atho 
monte  Simonides  fideli  maiiu  hausit  ποίω  τόπω.  Qiiod  vix  dubito 
quin  Graecus  codex  ciim  tot  aliis  e  Latino  assuniserit:  nisi  quod 
origo  Latini  liuius  vitii  in  vetustioribiis  Graecis  quaerenda  est.  J 

Denique  vero  si  qiiid  momenti  argiimentis  nostris  decsse  vide- 
bitur,  id  omne  compensant  loci  diio,  qiiibus  cfiiae  in  Graecuin  textiuii 
vitia  transiere,  non  possimt  non  ex  Latinis  denvari.  Alter,_ciiius  , 
iam  supra  meiitio  iniecta  est,  habetur  Vis.  III,  3.  πανούργος  ei  περί  | 
τας  γραφάς,  cjuod,  quum  de  tiirri  eiiisque  ratioiiibus  sermo  sit, 
ineptissimum  est.  Fluxit  vero  iude  quod  pliires  Latini  codices,  in 
quiljus  etiam  Vaticaniis  est  Dresselii,  non  item  Palatiniis,  praebent 
„versutiim  te  esse  circa  scripturas",  confusis  quippe  verbis  „circa 
structuras"  —  de  singulis  aediiicandae  turris  rationilms  agitur,  quam 
in  rem  οίκοδομαί  vel  simile  quid  ab  auctore  scribi  poterat  —  et 
„circa  scripturas."  Quae  coiifusio  ut  in  Latinis  farillinie  poterat 
fieri,  ita  in  Graecis  fieri  prorsus  nequibat,  nisi  si  (fuis  Latina  Graece 
verteret. 

Plus  etiam,  si  fieri  potest,  alter  lociis  valet.  Vis.  II,  3.  Graece 
scriptum  est:  Έρεΐς  δε  Μαξίμω  Ίδον  Ο'λί'ψίς  έρχεται.  At  quid 
tandem  Maximus  iste  sibi  vult,  quum  per  totum  lil)runi  nidli  Maxinio 
locus  sit?  Quid  rei  essct,  iioii  latuisse  videtur  Sinionidein,  vel  po- 
tius  doctum  Simonidis  adiutorem  Lipsiensem:  eoriim  enim  (q)era 
repositum  atque  post  etiam  editum  est:  Έρεΐς  δέ'  ίδον  0"λ/ψ^5  f?- 
χεταί  μεγάλη  βφόδρα,  quo  cognito  ad  „Maxinuim"  explicandiiiii  noii 
opus  est  Oedipo.  Vulgatus  textus  Latimis  babet:  „l)ices  auteiii:  Ecce 
magna  (Vat.  cod.  Magna  ecce)  tribulatio  veiiit."  Inde  quae  Graecae 
lectioni  lux  affulget,  paullo  curiosiiis  inquirenti  iain  satis  erit.  Ne 
tamen  quicquam  ad  explaiiandain  rein  et  ad  i)ersiiadonduni  ipsis 
incredulis  nobis  desit,  Pal.  codex  —  id  quod  iam  ante  lios  diio  fore 
menses  cum  R.  Anger  viro  doctissimo  comimmicavi  —  non  niodo 
„Maxima  ecce"  praebet,  sed  ipsum  vitium  Graeci  textus,  teste  iVJberto 
Dressel,  accuratissime  praeit  hunc  iii  modiim:  „Dicis  aiitem  maximo. 
Ecce  tribulatio  supervenit." 

Quae  quum  ita  sint,  nullus  dubito  qiiin  Simonidois  fragmentis 
Graecum  textum  nacti  simus  eum,  quo  quis  aetate  media  vertens  La- 
tina  deperditum  Graecum  ipsius  qui  fertur  Hermae  coinpensare  stu- 
duerit.  Quo  de  interprete  iain  subtilius  viderint  alii.  Non  deeriiiit 
quidem  qui  etiam  tot  argumentorum  coniimctorum  vim  sul)terfii- 
giant:  nimirum  simt  qui  probabilitatis  certique  sensuin  aut  iiatura 
non  habent  aut  studiis  amiseruiit,  quiqiie  verum  tanquam  adversarium 
malunt  convincere  quam  iiitegro  animo  invenire.  Poterunt  illi  conii- 
cere  textum  fragmentoriim  Lipsiensium ,  antiquissimus  quum  sit,  ex 
.Latinis,  i.  e.  ineptissime  illatis  nonnullorum  codicum  Latinorum  aper- 
tis  vitiis,  subinde  esse  corruptiim.  Quam  coniecturam  cum  similibus 
omnibus  concedamus  aliis.  Nobis  vero  de  ipsa  re,  qiiemadiuodimi 
exposuimus ,  tantopere  persuasum  est,  ut  argumentorum  plus  afferre 
supersedeamus.    Invenient  plura   qui  Palatinum   codicem,    haud  leve 


DE  HERMAE  GR.  LiPS.  FONTE.  LV 

editionis  PP.  AA.  Dresselianae  ornamentum,  nec  neglectis  iis  quae 
praeterea  ex  Latinis  codicibiis  prolata  simt  profereiiturque ,  cum 
Graeco  textu  Lipsiensi  contulerint/^)  Qiiem  textum  si  quis  dolebit 
magno  quo  valere  videbatur  lionore  momentoqiie  destitutum,  quam- 
vis  iii  sii])sidiis  libri  Hermae  criticis  non  iiltimo  loco  poiiendus  sit, 
eiun  memorem  esse  velim,  in  re  nulla  quamvis  docta  aut  gravi  quic- 
qiiam  veritate  nobilius  esse  aut  maius.  Quam  in  omni  labore  quo- 
minus  ambeamus  studiosissime,  non  impedit  quod,  ut  in  veteri  est 
proverbio  et  ipsi  satis  compertum  usu  habemus,  veritas  odium  parit. 

Scribebam  Lipsiae  d.  20.  m.  Jul.  1856. 

Constant.  Tischendorf. 


12)  Hiinc  ipsum  passim  ex  Graeco  textu  nostro  corrigi  posse  non  mirum  est. 
Graecus  enim  interpres  qimm  codicem  Simonideum  —  id  quod  ipsa  vitiorum,  qui- 
bus  tria  folia  saeculi  XIV.  laborant,  frequentia  docet  —  tum  codicem  Palatinum 
aetSte  anteit.  Correctionis  lalis  exemplum  est  Vis.  III,  9.  „Quando  ergo  operas 
matris  earum  servaveris,  omnes  poteris  videre."  Scribendum  est  consultis  Grae- 
cis:  --  senaveris  omnes,  poteris  vivcre. 

Eandem  in  rcm  haiid  scio  an  ea  quoque  converti  qiieant  quae  libro  Pa- 
storis  Hermae  in  codice  indeqiie  eliam  in  Simonidis  apographo  praeposita  legiin- 
tiir.  Legunlur  illa  qiiidem  miriim  in  modiim  corrupta:  quod  magnam  ccrte  par- 
tem  ex  imperitia  fluxit  Simonidis  in  legendis  primis  maxime  codicis  siii  foliis  per- 
saepe  lapsi.  Ceterum  ab  eo  textu,  quem  edilor  princeps  ex  falsato  Simonidis  apo- 
grapbo  hausil  el  in  prolegomenis  pag.  IX.  conalus  est  restituere ,  magnopere  dif- 
fert  verum  apograplium.  Nihilominus,  iit  iam  vidit  editor  princeps,  clariim  est 
illud,  codicis  notam  vel  polius  prologum  vel  maxime  ab  eo  pendere  loco  hist. 
eccl.  Eusebii  (III,  3.),  "bi  Pastoris  Hermae  mentio  fit.  Illa  vero  verba  interpres 
Latini  textus  ad  significandam  libri  a  se  Graece  vertendi  antiquitatem  gravitatem- 
que  apUssime  labori  suo  praeponere  polerat. 

Quae  supra  de  Graecitate  Ilermae  Lipsiensis  diximus,  vim  suam  minime 
eo  amiltunt  quod  unum  vel  altenim  ex  iis  quae  „Latina  potius  quam  Gracca  essc" 
signiiicavimus,  apud  Graecos  non  inauditum  est.  Hoc  enim  si  esset,  unde  tan- 
dem  haberet  Graecus  Hermae  Latini  interpres  sermonis  patrii  non  ignarus?  Ita,  ut 
de  σναψέλλιον  in  Steph.  Thes.  Ling.  Graec.  traclato  taceamus,  vocis  κερβικάριον 
inler  Darbarismos  iam  Herodianus  de  soloecism.  mentionem  fecit.  Ita  etiam  exem- 
pla  sunt  genitivorum  absolutorum  eiusdem  fcre  —  ne  iusto  plus  dicamus  —  cuius 
reprehendimus  modi,  iit  in  Nov.  Test.  iiniim  certe  qiiamquam  vix  ad  nostra  com- 
parabile  invenitur  Matlh.  1,  18.  μνηστενθ-είδη^  γαρ  της  μητρός  αυτού  Μαρίας 
τφ  ^Ιωσηφ,  πρϊν  η  ΰννελϋ^εΐν  αυτούς  ενρέϋ^η  iv  γαβτρϊ  εχονϋα.  Quam  in 
rem  cf.  Win.  Gramm.  d.  N.  T.  Sprachid.  pag.  187.  Nihilominus  in  ea  standum 
est  sentenlia,  locutiones  lales  tot  coniunctas  multo  magis  Graecum  Latmorum  in- 
lerpretem  eumque  aevi  medii  antiqua  Graecitate  maiorem  in  modum  fatiscente  insi- 
gnis  quam  Hermam  scriptorem  alterius  aevi  ineuntis  non  inglorium  prodere.  Quas 
ad  locutiones  si  quid  accedit  eiusmodi  quod  aliter  ne  possit  quidem  nisi  ex  inter- 
prelandis  Latinis  explicari,  cuius  generis  sunt  vitia  Latinis  codicibus  plane  propria 
Graece  versa,  sani  opinor  iudicii  est  non  amplius  haerere  in  dubiis  aut  inter  cre- 
dibilia  fluctuare,  sed  confidenter  firmiterque  certum  sequi. 


N.  B.  Ex  ed.  pr.  nonnulla  invito  apographo  male  in  nostram  transierunl. 
Hinc  dele  574,  1-5.  ταϋτα  585,  U.  Iv  592.  II.  1.  y.a\  593.  II.  2.  μετά  594,  18. 
oi.  Item  572,  6.  apogr.  habet  ως  pro  οτι  576,  25.  γνωΰΟ^ηϋεται  578,  33  sq. 
μοι  λέγεν  581,  25.  potius  μνείαν  pro  μνήμην  ct  27.  oh  In^  586,  22.  δουλεΰ- 
πεται  (corrige  -τε)  595,  12.  καϊ  pro  από  tertio  598.  ta'.  2.  καΟ^έδραν  621, 
14.  το  όϊ  όεύτ.  cl  40.  λαμπιδόνι  (corrige  -ηη-).  Praclcrca  578,  6.  apogr. 
potius  αυτής  quam  αυτ^  habet  588,  7.  άπόλλουΰαν  590.  III.  4.  των  προτέρων. 


ΝΟ ΤΙΤΙΑ  CODICUM. 

De  Romanis  Patrum  Apostolicorum  libris  calamo  exaratis  cum 
niliil  fere  anteliac  innotuerit,  eorum  quos  vidi  atque  excussi  non  solum 
numerum  externamque  speciem,  sed  auctoritalem  etiam  paucis  indicabo. 

a.   Codd.  hihliolhecae  Valicanae. 

1.  Cod.  Vaticanus  859,  membraneus,  foliorum  quaternariorum  mai. 
288,  saec.  XI  graeca  ac  docta  manu  scriplus.  Insunt  inter  alia  aliornm 
opp.  '^Τπόμνη^ια  είς  ayiov  απόοτολον  Φίλιππον  Mε^^ωδίov  τζάτρων 
τον  ΰοφωτάτον  εις  τον  εΰχατον  καιρόν  ^ιονυβίου  Αρεοπαγίτου  τνερϊ 
της  ουράνιας  Ιεραρχίας,  τνερί  μυΰτιηής  ϋ'εολογίας,  περί  Ό-είων  ονομά- 
των, τον  αντοϋ  εκ  των  ερωτικών  νμνων,  περϊ  εκζληΰιαύτικης  ιεραρχίας, 
έπιβτολαΐ  διάφοροι'  Αόγοι  Ίακωβον  άδελφον  τον  κνρίον  και  άρχιεπι- 
ϋκόπον  ^ροΰολυμων '  Γρηγορίου  Ναζιανξ7}νου  λόγος  εις  το  γενεΟ-λιον 
του  κνρίον  Ίηΰον  Χριβτοϋ.  Scquunlur  scrmones  Basilii ,  Chrysostomi 
et  in  fol.  255.  πίΰτις  των  αγίων  τιη'  των  εν  Νίκαια  κα\  διδαΰκαλία, 
quam  excipiunt  alii  Eusebii,  Epipbanii  et  Cbrysostomi  sermones.  In  fol. 
151  — 195.  Ignatii  leguntur  Epistolae  prolixiores  hoc  ordine:  ad  Tral- 
lianos  (deest  initium),  Magnesios,  Tarsenses,  Pbilippenses,  Philadelphenses, 
Srayrnacos,  Polycarpum,  Antiochenos,  Heronem,Ephesios,  Romanos.  Sequi- 
tur  ,Ep.  Polycarpi  ad  Philippenses'  (fol.  195 — 198),  quacum  ea  Cuniunctim 
(198  —  211)  extat  quae  ,Barnabae'  nomine  circumfertur.  Codex  est 
optimae  notae,  scribendi  quidem  ratio  nostrorum  Graecorum,  idcirco  ob 
itacisnium  vocales  ac  dipliUiongos  haud  raro  permutans.  Inscripliones 
rubrae.  Nierses  ille  Ghelazensis,  qui  eum  olim  possidebat,  in  calce 
Epistolae  Barnabae  nolulam  secmone  Armeniaco  adscripsit. 

Qui  cum  anno  1173  obierit,  facile  apparet  Angelum  Maium,  cuin 
lacobsono  (Palres  Apost.  ed.  pr.  p.  V.)  Codicem  ,saeculo  forsitan  ΧΙΙΓ 
assignaret,  in  hoc  quoque  errasse.     Signavi  lit.  F. 

2.  Cod.  Ottobonianus  348,  charlaceusj  folioruni  qualernariorum 
min.,  ineuntis  saeculi  XIV.  In  secundo  folio:  Jgnatii  et  Polycarpi  raar- 
tyrum  beatorum  Epistolae  graecae/ 

,Ex  Codicibus  loannis  Angeli  Ducis  ab  Altaemps.^ 
Insunt  autem  (fol.  2 — 63)  undecim  Ignalii  Epp.  recensionis  longio- 
ris,  prima  ad  Trallianos  acephala  ul  in  Vat.,  eodemque  ac  illic  ordine. 
Subsequitur  (fol.  63 — 84)  ,Polycarpi  ad  Philippenses'  Ep.,  quam  frag- 
menlum•  Ep.  ,Barnabae'  absque  dislinctione  excipit.  Compendiis  scriptus 
est  haud  raro  ambiguis.  Adsunt  in  margine  scholia,  adnotationes,  cor- 
rectiones  ac  coriieclurae  haud  .contemnendae.  Tituli  rubri.  Ex  uno 
fonte  cum  Vaticano  fluxisse  videlur.     Signavi  0. 


CODICUM  NOTITIA.  LVii 

3.  Cod.  Regius  30.,  membraneus,  foliis  octonariis,  saeculi  XI 
ineunlis.  Insunt  opp.  ,Dionysii  Areopagitae'  cuni  glossis  haud  indoclis, 
necnon  ad  ,Ioannem  Aposlolum'  spectanlia  (1  — 160).  Post  ea  frag- 
menlura  Epislolae  ,Ignalii  ad  Ephe&ios'  exhibetur  iii  sex  foliis  cum 
diaiidio.  Variae  auteiii,  qiias  largilus  est,  lecliones  in  prelio  sunt  liaben- 
dae.     Hic  Codex  nobis  est  R. 

4.  Cod.  Valicanus  S13,  charlaceus,  foliorum  qiialernariorum  321, 
die  23  Novembr.  anni  1378  per  amauuensem  absolulus.  Esl  Menologium 
(,Melaphrastae  mensis  Deceinbr.  a  IV  usque  ad  XX'),  cui  praevius 
πίναξ  αριϋτος  του  παρόχττος  βιβλίου.  Ιη  fol.  304 — 312.  habes  ,marly- 
riuui  Ignalii.'  Codex  salis  correclusj  in  culus  calce:  Ειληφε  τέλος  η 
βίβλος  αυτή  εν  μ,ψη.  νοεμβ^ίω  ΚΓ'  του  έτους  ^4ω'  οη.  της  νυν  τρε- 
χονΰης  ίνδίκτου  ογδόης.  ^Ιηβοϋ  Χριΰτοϋ  τον  παντοκράτορος :  (ΐε^ινη- 
ύ&ε  TtcctQog  μον  τον    Ιγνίαίον.     Nomen  ei  feci  Ε. 

5.  Cod.  Valicaniis  815,  niembraneus ,  sacculi  XIV  incuntis,  folio- 
rum  194  qualernariorum  mai. ,  in  cuius  primo  legilur  .Mctaphraslae 
luensis  Decembris/  et  Tlival  σύνϋ-ωκος  ταύτης  της  βίβλου.  Inter 
Saoctonim  vitas  habes  ,martyrium  Ignalii'  fol.  41 — 51.  auctorc  Simeone 
Metaph.,  diligenter  quideui  conscriplimi.     Codex  erit  N, 

6.  Cod.  Valicanus  866,  membraneus,  foliis  dimidiatis  395,  saeculi 
X.  Ex  eo  (fol.  185  — 188)  ,acta  Ignalii  raartyris'  deprompsi  inedila. 
Aiia  insuDl  marlyria,  Epistolae  Sanctorum  similiaque  adhuc  parum  cognita. 
Signavi  Vat. 

7.  Cod.  Regius  81,  pergamenus,  foliis  97  octonariis,  indole  atquc 
aeUle  notabilis,  cuiu  accedal  ad  saec.  IX.  Inesl  (fol.  13 — 88)  ,velus 
latina  versio  duodecim  Epp.  Ignatii'  numcris  quidcin  riibris  inscripla- 
rum,  sed  absque  mittcntis  cl  accipieiitis  noniinc.  Sequitiir  ,  Ilironis 
Laus  Igoalii,  vclus  latina  versio  Ep.  Polycarpi  ad  Philippenses  (89 — 95), 
vila  Polycarpi'  ^95 — 97),  qua  absolula  amanuensis  hosce  versus  rubros 
apposuit: 

Huius  opus  scripli  finalilcr  explicit  islic. 
Hic  liber  Ignatii  radialur  dogmale  sancti 
Huic  si  quis  nequam  sanclo  sublraxeril  unquam, 
Ad  finem  vitae  baralbri   crucielur  in  ignc. 
Libnim  olim  possidebat  Loys  Carticr.     Nomen  dcdi  Reg. 

8.  Cod.  Palalinus  150,  mcmbraneus ,  foliis  qiialernariis  inin., 
saeculi  XIV.     In  fronte  est  nianu  rcc.  ,Maneli'  127.     Tum  manu  vetere : 

In  hoc  voluminc  liacc  opuscula  continenlur  laji  ordine. 
Primum   aepistole    XII    bcali    ignatij    mailyris  qiiae  suh  his   inscri- 
plionibus  continentur. 

1"   ad  Mariam  cassoboiilanam. 
2"   ad  Trailianos. 
III.    ad  Magncsianos. 
lill.    ad  Tarsensfis. 
V.   ad  Philippenses. 


LVIII  CODICUM  NOTITIA. 

VI.    ad  Philadelphenses. 
VII.    ad  Smirnenses. 
VIII.    ad  Policarpiim  episcopura. 
VIIII.    ad  Anliochenses. 

X.    ad  Hyronera  diaconum  successorem  suum. 
XI.    ad  Aephesios. 

XII.    ad  Romanos.     Laus    ignatij.      Epislola    beali    Policarpi 
discipuli  johannis  evangeliste  ad  philippenses. 

Epistolae  VII  Beati  Antonij  abbatis  ad  diversa  monastoria  Dei  gralia 
liber  pastoris.  diseipoli.  pauli  apostoli.  quem  paulus  meminil.  in  epistola. 
ad  romanos. 

Opusculum  S.  Xisti  pilliagorici  philosophi. 

Inest  igitur  ,Ignatii  et  Polycarpi  Epistolarum  vetus  lalina  versio/ 
qualem  exhibet  nosler  Cod.  Reg.    De  indole  eius  cfr.  num.  10.  Signavi  Ρα/. 

9.  Cod.  Vaticaniis  3848  in  4"  mai.,  raembraneus,  in  fol.  1 — 40. 
,Hermae  Pastorem'  exhibet  scriptum.  Exaralus  est  exeunte  saec.  XIV. 
Nullae  capilum  secliones ;  literae  singularum  Visionum  sicuti  cuiusvis 
Mandalorum  ac  Simibludinura  initiales  depictae;  tiluli  niinio  praescripti. 
In   folio  primo: 

INCIPIT  PROLOGUS  LIBRI  PASTORIS  . 

IN  HOC  CORPORE  CONTINETUR. 

liber  qiii  appellatur  pastoris  qiiem  sancliis  Ilicronimus  presbiler  in 
calbalogo  illuslrium  viroruin  inler  ecclesiasticos  scriplores  ita  meminif 
dicens*  Herman  cuius  aposlolus  Paiilus  ad  Romanos  scribens  meminit 
salutate  flegontam  bermen  patrobain  bernian  et  qui  cum  eis  sunt  fralrcs 
et  asserunt  auctorem  esse  libri  qui  appellaliir  paslor  et  apud  quasdam 
graeciae  ecclesias  publice  legitiir  revera  ulilis  liber  multique  de  eo 
scriptorum  veterum  usurpavere  leslimonia  sed  apud  latinos  pene  igiio• 
tus  est. 

LIBER  PASTORIS. 

Liber  pastoris  nuntii  penitentie.  Mandala  ac  Simililudines  eius 
quibus  apparuit  et  loculus  est  herme.  Cui  etiara  in  principio  apparuit 
ecclesia  in  variis  figuris.  Sunt  ergo  visioiies  ecclesie  numero  quattuor 
pastoris  iiunlii  penilentie  visionum  nuinerus  quinque  mandata  eiusdem 
numero  duodecim  similitudines  ipsius  numero  decem. 

Visiones  in  Cod.  revera  extant  illae  quattuor;  quibus  expletis  in- 
scriptio  legitur:  ,Visio  quinta  de  mandatis.'  Sequunlur  autem  ipsa  man- 
data,  qiiae  librario  nostro  sunt  ,Visio  quinta.'    In  fine  eorum: 

jExpliciunt  mandata 
Incipiunt  similitudines  Prima   similitudo/ 

Similitudo  ,sexta'  in  Codice  incipit:  ,Quidam  cum  haberet  fundum 
(Simililudo  5,  2);  seplimae  exordium:  ,Post  dies  deinde  non  multos  (Sim. 
5,  2.  sub  finem);  oclavae  initium  idem  est  ac  sextae  in  libb.  impressis.  Simi- 
litudini  (in  Edd.  ,seplimae')  sequcnti  deest  titulus,  apparet  tamen  locus 
ei  apponendo  apertus;  Similitudo  ,nona'  in  Edd.  est  ,octava;  nona'  Edd. 
in  Cod.  Vat.  inscribitur  ,Similitudo'  X.    Ibidem  (c.  13  Edd.)  ita  divisum 


CODICUM  NOTITIA.  LIX 

est,  ut  vocc.  ,HEe  enim  virgines  potestates  simt/  loco  inscriptioni 
apponendae  praevio  relicto  et  lilt.  Η  coloribus  ornala ,  novam  Simili- 
tiulinem  inducere  videantur.  Ullima  (libb.  inipr.  ,decima')  tilulum  in 
fronte  fert  nullum,  liltera  tamen  inilialis  Ρ  colore  caeruleo  depicla  est. 

Epigraphe : 

Explicit  liber  pasloris  discipuli  beati  pauli 

Aposloli  *.•  Deo  gratias. 

Cod.  Vat.   ex   eodem  fonte  pervenit,  quo  illi,    quibus  Cotelerius  et 

Fellus    usi    sunt ;    propius    tameii    accedit    ad  Ms.  Lambelhanum.  '  Haud 

raro  negligenler  scriptus  est,  hic  et  illic  manu  docla  correctus,    bonas 

lecliones    exbibens    baud  paucis    pravis    commixtas.     Nonnimquam    scri- 

bilur:    jFubibus ,  scobas ,    lintheum,   exureserunt,    consumala,    exarceba- 

verunt,   impartite,    exilant,    exeptis,    apperuisti,    diffiniri,    inquesierunt, 

exoleraogesim ,    sintbensem'    (synlbesim),    ,set,  planatavit,    discipaverunt, 

discensiones:  scrabri,  coros,  iradicelur,   colidiana.'     Signavi  Vat. 

10.  Cod.  Palalinus  150,  membraneus,  formae  8«^,  qui  in  fol. 
94  — 180  jPastorem  Hermae'  scriptum  habet,  exaratus  esl  saec.  XIV. 
Nullae  capitum  sectiones;  depictae  sunt  Visioniim,  Mandatorum,  Simili- 
ludinuni  initiales  litterae.     Inscriplio: 

Incipit  libellus  sancti  pastoris.     Incipit  visio  prima  quam  vidit  herma. 
Visionem  quartam  excipit  inscriplio : 
Explie  visio  IIII  qua  vidit  de  ecclesia. 
Incipiut  pastoris  raandala  duodecim. 
Tituli  Mand.  VI.  VII.  VIII.  IX.  XII.  non  adscripti  sunl;   palel  autem 
locus  iis  praefigendis. 

In  flne  Mandalorum:  AMEN.  Expliciunt  mandata  pastoris  numero 
duodecim  '.'  > 

INCIPIVNT.     SIMILITVDINES.     DECEM  QVAS 
MECV  LOQVVTVS:    EST.  SIMILITVDO 
PRIMA  :  . 
Similitudines  V.  VIII.  X  carent^  lilulo,  non   tamen  loco    ei    adscri• 
bendo.     In  fme  Sim.  nonae:    'ΑΜΗΝ,  post  decimam:  άμην. 

Hic  Codex  magni  faciendus  est,  quippe  qui  ποψενος  latinam  lar- 
gialur  versionem,  quae  hactenus  nullibi  innoluerit.  Quae  qiiidem  versio 
cum  in  Visionibus  non  paucum  discrepet  ab  ea,  quam  in  libris  edilis 
evulgatam  legimus,  hic  illic  in  Mandalis  et  Simililudinibus  fortasse  alius 
texlus  graeci  quam  illa  interpretalio  est.  Pro  anxictate  sua  huius  ver- 
sioiiis  auctor  pracpositionibus  latinis  saepius  modo  Graecorum  iitiliir,  in 
reliquis  quoque  non  sine  lalinitatis  iniuria  graeca  plus  quam  par  est, 
adeo  graramalico  genere  neglecto,  reddit,  fitque  infidebs  ob  nimiam  ver- 
tendi  sollicitudinem  atque  fidelitalem  ad  litterara.  Multas  VV.  doctorum 
coniccturas  confirmat,  baud  paucos  locos  difficultalibus  obslruclos  elc- 
ganti  sentcntiarum  conformalione  ingcniose  iUustral.  Voces  uncinis  in- 
clusas  cquidem  addidi.  Scribitur  passim:  ,acthnicos,  aepulatus,  aege- 
runt,  saed ,  haerbe,  quaerele,  exiebant,  luxoriosis,  popoli ,  dipsichia, 
excederunt,  intellegere,  emitlis'  (emilis),  ,chrocinum,  simulachrum,  hy- 
emps,    lemplare,    doepalatam ,    subslulisset,    emmancipiebat,    histi,    hii, 


LX  CODICUM  NOTITIA. 

pampynos,    extuarent'  (exstarent),  jadsequuti,  aspri,  obsculari,  percoepi, 
raenolilha,  cenasli,  poene'  (paene),  ^abentibus,  langunt/     Signavi  Pal 

b.     Codices  aliarum  Ubliothecarum. 
cc,    Romae. 

11.  Cod.  Angelicus  ,B.  2.  4,'  membraneus,  foliis  dimidiatis,  saeculo 
XI  nilide  diligenterque  scriplus.  Inter  alias  sanclorum  vitas  extat  (fol. 
61  —  68)  ,iiiartyrium  Ignatii/  Siiiieonis  Metaph.  Codex  passim  emendatus 
est  manu  secunda,  quam  puto  esse  saeculi  XII.     Signavi  Λ. 

12.  Ms.  Barberinum  7,  cuiiis  seciindo  folio  Lucas  Holstenius  in- 
scripsit : 

,S.  Polycarpi  Episcopi  et  Martyris  Epislola  ad  Philippenses.' 

,S.  Barnabae  Apostoli  ακέφαλος.     Ex  Mslo.  bibliotbecae  S,  Silveslri 

in  Quirinali  collata  cum  Msto.  vetustiore  Vatic.  bibl/ 

Utriusque   Ep.    apographum  Holstenii    est;   texlus  aulem  ex  optirao 

fonte  provenit.     Codex  ipse  monasterii  S.  Silvestri  in  Quirinali   non    su- 

perstes  est,  neque  iile  PP.  Thealinorum,  quem  contulit  I.  Vossius.    Ms. 

Vaticanum    ab  Holstenio    allegatura    est   noster   Cod.    Vat.  859,    passim 

lantummodo  ab  eo  irispeclus.     Signavi  B. 

13.  Ms.  Barberinum  68: 

,S.  Ignalii  Martyris  Epistoiae  graecae  ex  Codice  Vaticano  428  a 
Leone  Allatio  erutae.' 

Cod.  Vaticanus  descriptu$  fruslra  quaeritur,  cum  illc  numero  428 
insignitus  Ignaliura  non  contineat,  neqiie  ad  Valicanum  859  aul  Ottobo- 
nianum  348  ne  ex  longinquo  quidem  accedat.  Lecliones  praebet  baud 
contemnendas.  Ex  Cod.  Mediceo  breviorem  Ignatii  Epp.  recensionem  ex- 
bibenle  varias  lectiones  margini  Allatius  apposuit,  haud  raro  tamen  suas 
coniecturas  pro  libri  scripli  iectionibus  tacite  venditans.  In  quarto  Msti. 
fol.  legitur: 

Τον  εν  'Άγίοις  'Ίεροιιάρτνρος  'Ιγνατίου  Άρχιετΐΐΰκόπου 
'Αντιοχείας  ΈηιύτοΙαί  :  ^,  et  in  pag.  subsequenli: 
"Ελεγχος  των  τον  'Ιγνατίου 
ΙΒ  Έπιϋτολών. 
α.  Προς  Μαρίαν  Καΰβοβολίτην. 
β.  Προς  Τραλληβίονς. 
γ.  Προς  Μαγνηβίονς. 
δ.  Προς  τους  εν  Τάρΰω. 
ε.  Προς  Φιλιτίταβίονς,  τΐερϊ  βαπτίβιιατος. 
ς.  Προς  Φιλαδελφεΐς. 
ζ.  Προς  Σμ,νρναίονς. 

η.  Προς  Πολνκαρπον  επίΰκοπον  Σμνρνης. 
-θ•.  Προς  ΆντιοχεΙς. 
ι.  Προς  "Ηρωνα  διάκονον  Αντιοχείας, 
ια.  Προς  Έφεβίους. 
ιβ.  Προς  'Ρωμαίους.     Signavi  C. 

14.  Ms.  Barberinum  501.     Ιη  fol.  5  Holstenius  notavil: 
,S.  Ignatii  Epistolae  genuinae  et  apostolicae  simplicitatis.* 

,Ex  antiquissimo  Codice  Msto.  bibliothecae  Mediceae  Lucas  Holste- 
nius  descripsit  et  versionem  latinara  addidit.'     Signavi  D, 


CODICUM  NOTITIA.  LXI 

15.  Cod.  Casanatensis  G.  V.  14,  chartaceus,  folionmi  octonarioruin, 
non  ima  eademque  manu  scriptus,  saeculi  XV.  Manus  saeculi  XVII  in- 
diciilum  praemisil,  qiiera  anle  hos  quiiulecim  annos  ita  oonceptum  inveni : 

„S.  P.  N.  Sophronii  Archiep.  Hierosolymilani  Homilia  pro  SS.  Pelro 
el  Paulo  die  quarta  ualalium. 

Capita  novem,  quae  fama  erat,  loannem  Italum  philosophum  suos 
auditofes  docere,  a  Sacra  Synodo  danmata  Indiclione  15. 

Didymi  contra  Manicheos. 

Didymus  hic  fuit  palria  Alexandriiis  alqiie  ab  alio  Didymo  Alexan- 
drino  Grammalico  seniore  distinguendus,  iiec  eliaui  Cunfundendus  cuni 
Didymo  Monacho  Aegyplio. 

Cateaa  Graecorum  Palrum  in  Evangelium  Lucae. 

S.  Alhanasii  Arcliiepiscopi  Alexandrini  ad  Anliochum  Principem  seu 
Ducem  de  pliirimis  variisque  quaestionibus  Responsiones  CXXXVIII  omni- 
bus  Christianis  scilu  ulilissimae. 

S.  Ignatii  Martyris  Epistolae  ad  Smirnaeos,  ad  Polycarpum,  ad 
Ephesios,  ad  Magnesianos,  ad  Philadelphienses,  ad  Tralianos,  ad  Mariam 
(duae  supposililiae) ,  ad  Tarsenses. 

S.  Gregorii  Thaumalurgi,  non  Theologi  dicti,  Neocaesareae  Episcopi 
MeUphrasis  ia  EcclesiasteD. 

Pholii  epistolae  duae:  prima  ad  Nicolaum  II,  altera  ad  Michaelem 
Bulgarii  PriDcipem. 

S.  Palris  nostri  Simeonis  lunioris  Theologi  de  triplici  precalionis  raodo. 

S.  Cyrilli  Archiep.  Alexandrini  dc  raystica  coena  et  de  ablutione. 

S.  Dorolhei  Episcupi  Tyri  et  Marlyris  de  nominibus  Apostoloruin 
et  eomm  praedicalionis,  inorlis  ct  scpullurae  loco. 

S.  Polycarpi  Smiroaeorum  Episcopi  et  Martyris  Epistola  ad  Phi* 
lippenses." 

Quae  quidem  opp.  in  ipso  Codice  sequunlur  alio  ordine.  Nam 
cateDam  Ulain  graecorum  Palrum  in  ev.  Lucae  excipiunt  ,novera  (po- 
Uus  octo)  Ignalti  Epp.'  iii  48  foliis  cum  dimidiu  nitidc  scriptae.  Surit 
autem  eaedem,  quas'l.  Vossius  ex  pretioso  illo  Codice  Mcdiceo  7  Plu- 
lei  LVIl  primus  evulgavil.  Ac  milii  quidem  iibrum  Casanatensem  per- 
luslranli ,  Mediceus  ei  fons  alquc  exem|)lar  fuisse  diu  visus  esl.  Ut 
iU  opinarer,  cum  indoles  ulriusque,  lum  uilimae  Epistolae  {προς  τους 
iv  Ταραω)  externa  ulrobivis  rae  movit  species.  Casanalensis  quippe 
eodem  modo  desinit  quo  Mediceus,  co  tamen  discrimine,  quod  illio 
sequunlur  qtialluor  folia  cum  diniidio  alba.  Sed  id  qiiidcni  aliunde  cx- 
plicanduui  videlur.  Nam  ut  omnium  novem  (vel  octo)  Epp.  inscriplionem 
aliaque  huiuscemodi  plura  omittam,  ex  coniparalionc  amborum  Mss. 
accuratius  inler  se  instituta  apparel  notabibor  lcclionum  discrcpanlia.  Crc- 
dibilc  tamen  esl,  ulrumque  Cod.  ex  eodem  velustissimo  archelypo,  per 
ambages  quidem,  enianasse.  lUud  niinirurn  Epislolam  ad  Tarsenses  in- 
legram  habebat.  Verumlamen  casu  quodam  faclum  esse  videtur,  ut 
bbrarius  Codicis  Casanalcnsis  eam  illinc  non  transscribere  polueril, 
quamvis  pnus  obscrvatarii  ac  inensuralam,  idcoquc  spaliuni  ci  inlegrae 
describendae  reliqucril.  ijuare  iragnicnluiii  lanluiiirnodo  cx  Mediceo 
transscripsiL     Hinc  Casanalensis  et  Blediceus,  quod  ad  textura  Epistolae 


LXII  CODICUM  NOTITIA. 

ad  Tarsenses  allinet,  plus  solito  coeunt.  Quae  cum  ita  sint,  Casana- 
tensi  in  mullis  locis  plus  auctoritalis  Iribuendum  puto,  quam  Mediceo. 
Incst  quoque  ,Polycarpi  Ep.  ad  Philippenses/  Cum  ea  contextim 
exlal  in  22  foliis  cum  dimidio  ,Ep.  Barnabae/  quam  quidem  praevius 
ille  indiculus  ignoral.  Una  eademque  manus  utramque  scripsit  saec. 
XV,  diversa  quidem  ab  ea,  quam  in  Epp.  Ignatii  vidimus.  Hic  Cod. 
eril  C. 

β.    Florenliae. 

16.  Cod.  Mediceus  (Plut.  LVH  num.  7)  membraneus,  in  4^  mai., 
iudice  Bandinio  saeculi  XI  (Catal.  codd.  gr.  Bibliolhecae  Laurenlianae  tom. 
II  p.  347,  Florenliae  1768.).  Est  miscellaneus.  Post  alia  inveniunlur 
jlgnalii  Epp.  novem ,'  quales  exhibet  Cod.  Casanatensis.  Descriplus  fuit 
per  Salvinium  m  usum  Aldrichii  et  ab  Holstenio,  pluries  inde  ab  I. 
Vossio  usque  ad  lacobsonum  collalus.  Neque  ego  labori  peperci,  neque 
pro  me  C.  Tischendorf,  Th.  Heyse,  P.  del  Furia,  siquidem  etiam  post 
aliorum  curam  diligentiamque  probatam  praecipua  loca  denuo  religiose 
contulimus.     Signavi  L. 

17.  Cod.  Mediceus  (Plut.  VII  num.  21)  chartaceus,  saec.  XV  in 
4^  min.  Insunt  (cl'r.  Bandinius  1.  c.  lom.  I  p.  269)  ,Divt  Ignatii  Episto- 
lae  inlerpolalae  XI,  Polycarpi  una,  et  Hippolyli  de  consummatione  Mundi, 
et  Antichristo,  et  de  secundo  advenlu  D.  N.  lesu  Chriti  oratio/  Cum 
Ep.  Polycarpi  coniuncta  extat  ,Barnabae  Epislola',  quod  Bandinium  effu- 
git.  Hunc  quoque  Codicem  ego  et  amici  pro  me  in  omnibus  locis,  qiii 
aiicuius  momenli  videbantur,  posl  alios  iterum  iterumque  inspeximus. 
Signavi  F. 

Qui  praeter  hosce  in  Commentariis  Codices  passim  nominabunlur, 
eorum  notilia  per  alios  PP.  Apostol.  edilores  iam  dudum  publici  iuris 
facta  est.  Idcirco  nostra  illustratione  non  indigere  videbantur.  Confer 
vero  quae  siipra  in  recensendis  singulorum  Patrum  editionibus  hanc  in 
rem  a  nobis  dicta  sunt. 


Index  tabulae  lapidi  ineisae. 


1.  Cod.  Casan.  Ep.  S.  Ign.  ad  Smyrn.  [CJ 

2.  Cod.  Vat.  866.  Fol.  186.  a.  [Vat.] 

3.  Cod.  Vat.  813.  Fol.  305.  a.  [E] 

4.  Cod.  Vat.  815.  Fol.  41.  a.  [N] 

5.  Cod.  Vat.  859.  Fol.  167.  a.  [V] 

6.  Cod.  Casan.  Finis  Ep.  S.  Polyc.  ad  Phil.  cmn  Ep.  S.  Barn.  coniiinct.  [CJ 

7.  Cod.  Ottob.  348.  Fol.  64.  a.  [q] 

8.  Cod.  Reg.  30.  Fol.  161.  b.  [R] 

9.  Cod.  Palat.  150.  Fol.  134.  b.  [Pal.] 

10.  Cod.  Vat.  3848.  Fol.  9.  a.  [Vat.] 

11.  Cod.  Reg,  81.  Fol.  89.  a.  [Reg.] 


LXIII 


CODEX  SIKAITICUS. 

ΒΑΡΝΑΒΑ  ΕΠΙ2Τ0ΑΗ 
I. 

Χαίρετε  ϋϊοι  και  ϋ-νγατερεΰ  εν  ονόματι  χυριον  τον  αγαπηΰαντοΰ 
ημαΰ  εν  ιρηνη 

μεγάλων  μεν  όντων  και  πλονΰΐων  των  του  ΰ^εον  δικαιωμάτων  ειΰ 
νμαα  νπερ  τι  και  καϋ•  νπερβολην  νπερενφρενομε  επι  τοιΰ  f*axo!()iota 
και  ενάοξοισ  νμων  πνενμαβιν  ου  το  εμφντον  τηα  δωρεαΰ  πνευματικηΰ 
χάριν  ειληφαται  διο  και  μάλλον  αυνχαιρω  εμαυτω  ελπιζων  6ω&ηναι 
OTt  αλη^ωΰ  βλέπω  εν  νμιν  εκκεχνμενον  απο  τον  πλουΰιον  τηΰ  αγα- 
πηα  χνριου  πνενμα  εφ  νμαΰ  οντω  με  ε^επληξεν  επι  νμων  η  επιπο- 
^τ]τη  οψιΰ  νμων  πεπίΰμενοΰ  ονν  τοντο  και  αννιδων  ^  εμαντω  οτι  εν 
νμιν  λαληΰαα  πολλά  επιΰταμαι  οτι  εμοι  ΰννωδενΰεν  εν  οδω  δικαιοΰν- 
νηα  κνριοα  και  παντωΰ  αναγκαζομε  καγω  ειβ  τοντο  αγαπάν  νμαβ  νπερ 
την  ψυχην  μον  οτι  μεγάλη  πιΰτιΰ  και  αγάπη  ε^κατοικει  εν  νμιν  ελ- 
ηιϋει  ζωηα  αντον  λογιΰαμενοα  ονν  τοντο  οτι  εαν  μεληΰη  μοι  περί 
νμων  τον  μεροα  τι  μεταδονναι  αφ  ον  ελαβον  οτι  εαται  μοι  τοιοντοιβ 
πνενμαοιν  νπηρετηααιηι  ειΰ  μιθ{^ον  εΰπονδααα  κατά  μικρόν  νμιν  πεμ- 
πειν  ϊνα  μετά  τηα  πιβτεωο  νμων  τελιαν  εχηται  την  γνωΰιν'  τρία  ονν 
δόγματα  εατιν  χνριον'  ξωη '  πιΰτιΰ  ελπιΰ '  αρχή '  ^  κα^  τελοΰ  ημών  και 
όιχεοαννη  χριαεωΰ  αρχή '  **  και  τελοΰ  αγάπη  ενφροΰννη  και  αγαλλιαΰεωΰ 
έργων  εν  δικαωΰννηΰ  μαρτνρια'  εγνωριΰεν  γαρ  ημιν  ο  δεΰποτηΰ  ita 
των  προφητών  τα  παρεληλν&οτα  και  τα  ενεΰτωτα  ^  των  μελλόντων 
δόνα  ατιαρχαΰ  ημιν  γενΰεωΰ  ων  τα  κα^  εκαΰτα  βλεποντεΰ  ενεργούμενα 
χα&ωα  ελαληΰεν  οφιλθ|ϋεν  πλονΰίωτερον  και  ντρηλοτερον  προΰαγειν  τω 
φοβω  αντον  εγω  δε  ονχ  ωΰ  διδαΰκαλοΰ  αλλ  ωΰ  ειΰ  εξ  νμων  νποδιξω 
ολίγα  δι  ων  εν  τοιΰ  παροναιν  ενφραν^ΰεϋϋ-ε 

IL 

ημερίον  ονν  ονΰων  πονηρών  και  αντον  τον  ενεργονντοα  εχοντοϋ 
την  εξονΰιαν  οφιλομεν  εαντοιΰ  προΰεχοντεβ  ^  εκζητειν  τα  δικαιώματα 
κνριον  τηα  ονν  πιΰτεωα  ημών  ειαιν  βοηϋ^οΐ'  φοβοα'  νπομονη  τα  δε 
αννμαχονντα  ημιν  μακροί  μια'  και  εγκρατια'  τοντων  μενόντων  τα  προα 
KV^uyv  αγνωα  αννενφρινονται   αντοια'  αοφια'  αννεαια   επιατημη   γνω- 


1)  **  αυψίβωα   —    2)  3)  punctum  posl  αρχή   utroque  loco  rasum  est. 
4;  ••  addidit  xca.  —  5)  **   προσεχοντεα  xai 

e 


LXiv  BARNABAE  EPISTOLA.  II.   111. 

ΰιΰ  ηεφανερωκεν  γαρ  ημιν  δία  πάντων  των  προφητών  οτι  οντε  Ό^ν- 
αιων  οντε  ολοκαντωιιατων  οντε  προοφορων  χρηζεί  λέγων  οτε  μεν  τι 
μοί  πληΌ•οϋ  των  ϋ'νΰίων  νμων  λέγει  πνριοβ  πληριΰ  ειμί  ολοκκντωμα- 
των  και  ΰτεαρ  αρνων  και  αίμα  τανρων  %αι  τράγων  ον  βονλομε  ονδ 
αν  ερχηΰϋ'ε  οφ^^ηναι  jiiot  τιβ  γαρ  ε'ξεζητ7]6εν  ταντα  εκ  των  χιρων  νμων 
πατιν  μον  την  ανλην  ον  προΰϋ-ηοεΰ&αι  ονδ  ε  εαν  φερι^ται  ΰεμιδαλιν 
ματαιον  ϋ'νμναμα  βδελνγμα  μοι  εβτιν  ταΰ  νεομηνιαα  νμων  και  τα  ΰαβ- 
βατα  ονκ  ανέχομαι  ταντα  ονν  κατηργηΰεν  ϊνα  ο  καινού  ι  ^  νομοβ  τον 
κυρίου  ηκμων  ^  ιηΰον  χριατον  ανεν  ζνγον  αναγτιηβ  ων  μη  ανϋ•ρωπο- 
ποΐ7}τον  εχη  την  προΰφοραν 

λέγει  δε  πάλιν  προβ  «υτουσ  μη  εγω  ενετιλαμην  τοιβ  πατραβιν 
νμων  εαπορενομενοια  εκ  γηα  αιγνπτον  προβενεγκαι  μοι  ολοκαντωματα 
και  ϋ'νβιαΰ  αλλ  η  τοντο  ενετιλαμην  αντοιΰ  εκαβτοΰ  νμων  κατά  τον 
πληβιον  εν  τη  κάρδια  εαντον  ^  κακιαν  μη  μνηΰικακιτω  και  ορκον 
ψενδη  μη  αγαπαται  αιΰϋ'ανεβϋ'αι  ονν  οφιλο^ιεν  μη  οντεΰ  αΰννετοι  την 
γνωμην  τηα  αγα&ωΰννηϋ  τον  πατροΰ  ημών  οτι  ημιν  λέγει  ϋ-ελων  ημαα 
μη  ομοιωΰ  πλανωμενονΰ  εκεινοΐΰ  ξητιν  πωβ  προβαγωμεν  αντω  ημιν 
ονν  οντωύ  λέγει  θυσκν  τω  Ό'εω  κάρδια  ΰνντετριμμενη  οΰμη  ενωδιαα 
τω  κνριω  κάρδια  δοξαζονβα  τον  πεπλακοτα  αντην  ακριβενεΰ^αι  ονν 
οφιλομεν  αδελφοί  περί  τηα  ΰωτηριαΰ  ημών  ίνα  μη  ο  πονηροα  παριβ- 
δνΰιν  ϊ  *  πλαν7]6  ποιηϋαΰ  ημιν  εκΰφενδονηΰη  ημαα  απο  τηα  ζωηα  ημών 

m. 

λέγει  ονν  πάλιν  περί  τοντων  προα  αντονα  ϊνα  τι  μοι  νηατενεται  λέγει 
κνριοα  ωα  αημερον  ακονβΌ'ηναι  κρανγη  την  φωνην  ϋμων  ον  ταντην 
την  νηατιαν  εγω  ε^ελεξαμ7}ν  λέγει  κνριού  ονκ  ανθ'ρωπον  ταπινονντα 
την  ψνχην  αντον  ονδ  αν  καμψηται  ωύ  κρικον  τον  τραχηλον  νμων 
κοίΐ  αακκον  και  αποδον  νποατρωαηται  ονδ  οντωα  καλεαεται  ντ^ατιαν 
δεκτην  προα  ημαα  ^  λέγει  ϊδον  αντη  νηατια  ην  εγω  ε^ελε^αμην  λέγει 
κνριοα  ονκ  ανθ-ρωπον  ταπινονντα  την  ιΰνχην  αντον  άλλα  λνε  παν 
ύννδεαμον  αδικιαα  διάλυε  ατραγγαλιαα  βίαιων  ανναλλαγματων  αποατελλε 
τεϋ•ραναμενονα  εν  αφεαει  και  παααν  αδικον  αννγραφην  διααπα  δια- 
ϋ-ρνπτε  πινωαιν  τον  αρτον  αον'  και  γνμνον  εαν  ειδηα  περίβαλε  αατε- 
γονα  ειααγε  εια  τον  οίκον  αον'  και  εαν  ϊδηα  ταπινον  ουχ  νπερο-ψΐ] 
αντον  ονδε  απο  των  οικιών  τον  απερματοα  6ον  τότε  ραγηαεται  προϊ- 
μον  το  φωα  αον  και  τα  ϊ"|Μ-ατο:  ^  αον  ταχεωα  ανατελει  και  προπό- 
ρεναεται  εμπροαΌ-εν  αον  η  δικαιοαννη  και  η  δόξα  τον  Ό'εου  περιατελει 
αε  κα  ^  τότε  βοηαεια  και  ο  Ο'εοα  επακοναεται  αον  ετι  λαλονντοα  αον 
ερι  ϊδον  παρειμι  εαν  αφεληα  απο  αον  ύννδεαμον  και  χειροτονιαν  και 
ρήμα  γογγναμον  και    δωα  πινωντι    τον    αρτον  αον    εκ  ιρνχηα  αον  και 


1)  2)  t  et  κ  prima  manu  deleta.  —  3)  ε  prima  manu  suppletum.  —  4)  Ϊ 
prima  mami  deletum.  Ad  ποιηύασ  **  addidit  (v.  —  5)  **  addidit  άε.  -  6)  « 
suprascriptum  elegantius  est  quam  quod  **  correctori  conveniat,  tamen  nec  primae 
manus  esse  satis  manifestura  est.  Nihilominus  verisimile  est ,  ipsum  scriptorem, 
anlequam  absolveret  ϊματια,  quod  omnino  videtur  scripturus  fuisse,  ϊαματα  re- 
posuisse,  postea  vero  «  cum  punctis  super  t  instauratum  esse.  —  7)  κα  prima 
manu  notatum. 


BARNABAE  EPISTOLA.  HI.  IV.  LXV 

ψνχην  τεταπινωμενην  ελαιηΰειΰ  ειΰ  τοντο  ονν  αδελφοί  ο  ^  μακροΰνμοΰ 
προβλεψαβ  ω6  εν  αχερεοΰννΐ]  πίΰτεναει  ο  λαοσ  ον  ητοιμαΰεν  εν  τω 
ηγαττημενω  αντον  προεφανερωαεν  γαρ  ημιν  περί  πάντων  εινα  μη  προΰ- 
ρηΟΰωμε^α  ωΰ  επιλχηοι  τω  εχινων  νομών  ^ 

IV. 

δει  ονν  ημαΰ  περί  των  ενεΰτωτων  επι  πολν  εραυνωνταϋ  εχζητιν  τα  δυνά- 
μενα ^  ημασ  ΰωζειν  φνγωμεν  ονν  τελειωΰ  απο  πάντων  των  έργων  τηβ 
ανομχαβ  μηποτε  καταλαβη  ημαΰ  τα  έργα  τηβ  ανομιαβ  και  μιΰηαω- 
μεν  την  πλανην  τον  ννν  καιρόν  ίνα  εΐ6  τον  ι^ελλοντα  αγαπηαωμεν  * 
μη  δωμεν  τη  εαντων  "ψνχη  ανεΰιν  ωΰτε  εχιν  αντην  εξοναιαν  μετά 
αμαρτωλών  χαι  πονηρών  ϋνντρεχιν  μηποτε  ομοιω&ωμεν  αντοιΰ '  το  τε- 
ΰον  αχανδαλον  '^γεγραπται  ^  ηγγιχεν  περί  ον  γεγραπται  ωα  ενωχ  λέ- 
γει ειΰ  τοντο  γαρ  ο  δεΰποτηΰ  ΰνντετμηκεν  τονΰ  χαιρονΰ  και  ταΰ  ημε- 
ραΰ  ϊνα  ταχννη  ο  Ί]γαπημενοΰ  αντον  και  επι  την  χληρονομιαν  ηξ,ει 
Ιεγει  δε  οντωΰ  χαι  ο  προφητηΰ  βαΰΐλειαι  δεχα  επι  τηΰ  γηΰ  βαΰιλεν- 
ΰονΰΐν  χαι  εξαναΰτηΰεται  όπισθεν  αντων  |ΐ*ικροσ  βαΰιλενΰ  οβ  ταπινω- 
ΰει  τρίΰ  νφ  εν  των  βαβΰεων  ομοιωΰ  περί  τον  αντον  λεγι  ^ανίί^λ'* 
χαι  ϊόον  το  τέταρτον  &ηριον  ποντ^ρον  χαι  ϊΰχνρον  χαι  χαλεπωτερον 
πάρα  πάντα  τα  θί^ρια  τηΰ  γηΰ  κοτί-  ωσ  ε^  αντον  ανετιλεν  δεχα  χλερατα  ^ 
χαι  ε|  αντων  μιχρον  χεραβ  παραφναδιον  και  ωΰ  εταπινωΰΰεν  '^  νφ  εν 
τρία  των  μεγάλων  χερατων  ΰννιεναι  ονν  οφιλεται  ετι  δε  καί.  τούτο 
ερωτώ  νμαΰ  ωΰ  ειΰ  εξ  νμων  ων  ϊδειωΰ  δε  χαι  πανταΰ  αγαπών  νπερ 
την  "ψνχην  μον  προΰεχειν  ννν  εαντοιΰ  χαι  μη  ομοιονΰ'&αι  τιΰιν  επιΰω- 
ρενοντεσ**  ταισ  αμαρτιαιΰ  νμων  λεγονταΰ'^  οτι  η  δια&ηχη  ημών  μεν 
αλλ  ziuvoi  οντωΰ  ειΰ  τελοΰ  απωλεΰαν  αντην  λαβοντοΰ  ηδη  τον  μωνΰεωΰ 
Ιίγει  γαρ  η  γραφή  χαι  7jv  μωνΰηΰ  εν  τω  ορι  ν7]ΰτενων  ημεραΰ  Ίμ  και 
ννχταα  'μ  χαι  ελαβεν  την  δια9Ί]χην  απο  τον  χνριον  πλακασ  λιθινασ 
γεγραμμεναΰ  τω  δαχτνλω  τηΰ  χειροσ  τον  κυρίου  άλλα  επιοτραφεντεΰ 
επι  τα  είδωλα  απωλεΰαν  αντην  λέγει  γαρ  οντωΰ  χνριοΰ  μωΰη  μωΰη 
χαταβη^ι  το  ταχοΰ  οτι  ηνομηΰεν  ο  λαοΰ  ΰον  ονΰ  εξηγαγεΰ  εκ  γηΰ  cctyv- 
;Γτον  χαι  ΰννηχεν  μωΰηΰ  χαι  εριψεν  ταΰ  δνο  πλαχαΰ  εκ  των  χειρών 
αντων  ^^  χαι  ΰννετριβη  αντων  η  δια&ηχη  ϊνα  η  τον  ηγαπημενον  ιηΰον 
ενχαταοφραγιΰ^η  εΐΰ  την  χαρδιαν  ημών  εν  ελπιδι  τηΰ  πιΰτεωΰ  αντον 
πολλά  δε  ^ελων  γραφειν  ονχ  ωΰ  όιόασκαλοσ  αλλ  ωσ  πρεπι  αγαπωντι 
αφ  ων  εχομεν  μη  ελλιπειν  γραφην  ^^  εΰπονδαΰα  διο  περί'ψημα  ^2  ν^ων 
προΰε^ομεν  εν  ταιΰ  εΰχαταιΰ  ημεραιΰ  ονδεν  γαρ  ωφεληΰει  νμαΰ  ο  παΰ 
χρονοΰ  τηΰ  πιΰτεωΰ  νμων  εαν  μη  ννν  εν  τω  ανομω  καιρώ  καί  τοισ 
μελλονΰιν  ΰχανδαλοιΰ  ωΰ  πρέπει  νϊοιΰ  •&εον  αντιΰτωμεν  ϊνα  μη  ΰχη 
παριοδνΰιν  ο  μελαΰ   φνγωμεν   απο    παβηΰ    ματαιοτητοΰ   μΐΰηΰωμεν  τε- 


1)  ο  Tidetor  prima  manu  suppletum.  —  2)  non  correclum.  —  3)  άν  prima 
ex  γί  coirectiim  vuJelur.  Eadem  maou  euprascripium  est  a.  Pro  ytvo- 
μινα  igilur  ipse  scriplor  όνίαμίΐα  reposuil.  —  4)  **  αγατιηί^ωμίν  —  5)  priraa 
maoa  Dolatam. — 6)  λ  prima  manii  nolalum.  —  7)  σ  prius  leviler  rasum  el  signis 
noutam.  —  8)  9)  -Tta  el  -τασ:  nil  mutatum. —  10)  **  aviov  —  11)  **  γρα- 
φαν  —  12)  In  bie  nil  correctam  est. 


Lxvi  BARNABAE  EPISTOLA.  IV.  V. 

λιωΰ  τα  έργα  τηβ  πον^ιφαΰ  οδον  μη  καΰ•  εαυτουσ  ενδννοντεΰ  μ,ονα- 
ζεταί  ωβ  ηδη  δεδικαιωμενοι  αλλ  επι  το  αντο  βννερχομενοι  ΰννζητείτε 
περί  του  κοινή  Ονμφεροντοΰ  λέγει  γαρ  η  γραφή'  οναι  οι  ΰννετοι  εαν- 
τοια  και  ενωτνιον  εαυτών  επιΰτΎΐμονεΰ  γενωμεϋ'α  πνευματικοί  γενωμε&α 
ναοΰ  τελιοΰ  τω  ϋ'εω  εφ  οΰον  εοτιν  εν  ημιν  μελετωμεν  τον  φοβον  του 
ϋ•εου  φυλααΰιν  αγωνιζωμεϋ^α  ^  ταΰ  εντολαβ  αυτού  ϊνα  τοια  '^  δικαιω- 
ΐιιασιν  ο  κυριοΰ  απροβωπολημπτωα  κρινι  τον  κοΰμον  εκαΰτοΰ  καΰ•ωβ 
ετνοιηβεν  κομιειται  εαν  η  αγα^Όβ  η  δικαιοβυνη  αυτού  προηγηΰεται  αυ- 
τού εαν  η  πονηρού  ο  μί6ΰ•ο6  τηΰ  πονηριαΰ  εμπροΰΰ•εν  αυτού  ϊνα  μη- 
ποτε  επαναπαυομενοι  ωβ  κλιμοι  επικαΌ-υπνωΰωμεν  ταια  αμαρτιαιο  7}μων 
και  ο  πονηρού  άρχων  λαβών  την  κα&  ημών  εξουβιαν  απωΰηται  ημαΰ 
απο  τη6  βααιλιαΰ  του  κυρίου  ετι  δε  κακινο  αδελφοί  μου  όταν  ^  νοεί- 
ται όταν  βλέπεται  μετά  τηλικαυτα  ΰημια  και  τέρατα  ^  γεγονότα  εν  τω 
ϊΰραηλ  και  ουτωβ  ενκαταλελιφΟ•αί.  αυτουβ  προΰεχωμεν  μηποτε  ωΰ  γε- 
γραπται  πολλοί  κλητοι  ολίγοι  δε  εκλεκτοί  ευρε{^ωμεν 

V. 

εια  τούτο  γαρ  ϋπεμινεν  ο  κυριοσ  παραδονναι  την  ΰαρκα  ειΰ  καταφ&ο- 
ραν  ϊνα  τη  αφεΰει  των  αμαρτιών  αγνιβϋ'ωμεν  ο  εοτιν  εν  τω  αιματι 
του  ραντιΰματού  αυτού ' 

γεγραπται  γαρ  περί  αυτού  α  μεν  προβ  τον  ϊβραη)ί  α  δε  προΰ 
ημαβ  λέγει  δε  ουτωβ  ετραυματιαΰ-η  δια  ταΰ  ανομιαΰ  ημών  και  μεμα- 
λακιΰται  δια  ταβ  αμαρτιαΰ  ημών  τω  μωλωπι  αυτού  ημιβ  ϊαΰ•ημεν  ωα 
προβατον  επι  βφαγην  ηχϋ•η  και  ωΰ  αμνοΰ  αφωνοΰ  εναντίον  του  κι- 
ραντοΰ  αυτόν  ουκουν  ϋπερευχαριΰτιν  οφιλομεν  τω  κνριω  οτι  και  τα 
παρεληλυ&οτα  ημιν  εγνωριΰεν  και  εν  τοιΰ  ενεΰτωΰιν  ημαΰ  εΰοφιΰεν  xat 
ειΰ  τα  μέλλοντα  ουκ  εΰμεν  αΰυνετοι 

λέγει  δε  η  γραφή  ουκ  αδικωΰ  εκτινεται  δίκτυα  πτερωτοΐΰ  τοντο 
λεγεί  ort  δικαιωβ  απολιται  ανΰ'ρωποΰ  ο  έχων  οδού  δικαιοΰυν7}ΰ  γνω- 
ΰιν  εαυτόν  ειΰ  οδον  ΰκοτουα  αποσυνεχεί 

ετι  δε  και  τούτο  αδελφοί  μου  ει  ο  κυριοΰ  ϋπεμινεν  πα^ειν  περί 
τηΰ  ψυχηο  ημών  ων  παντοΰ  του  κο^ι^ου  κυριοΰ  ω  ειπεν  ο  Ό-εοσ  απο 
καταβοληϋ  κθ(ί|Μ.οι;  ποιηύωμεν  αν&ρωπον  κατ  ικονα  και  κα-Ο•  ομοιωΰιν 
ημετεραν  πωΰ  ουν  ϋπεμινεν  ϋπο  χιροΰ  ανΌ-ρωπων  πα&ειν  μαϋ-εται  οι 
προφηται  απ  αυτού  εχοντεΰ  την  χάριν  ειΰ  αυτόν  επροφητευΰαν  αυτοσ 
δε  εινα  καταργηθεί  τον  θάνατον  και  την  εκ  νεκρών  αναΰταΰιν  δείξει 
οτι  εν  ΰαρκι  έδει  αυτόν  φανερωΌ'τ^ναί  ϋπεμινεν  ϊνα  και  τοιΰ  πατραΰιν 
την  επαγγελιαν  αποδώ  και  αυτοί?  εαυτω  τον  λαον  τον  κενόν  ονομα- 
ζων  ^  επιάεί/^ει  επι  την  ^  γηΰ  ων  οτι  την  αναΰταΰιν  αυτοΰ  ποιηΰαΰ  κρινι 


1)  **  ϊνα  «γ.  ~  2)  **  εν  τοια  Ad  διχαιωμασιν  **  supplevit  αυτού 
ενφρανθ^ωμεν.  —  3)  Εΐ  prima  manus  et  **  notavit.  —  4)  **  addidit  τα.  — 
5)  **  ετοιμαζων  —  6)  **  τησ 


BARNaBAE  EPISTOLA.   V.  VI. 


LXVII 


Editio. 

εχη^^ε  \  νπερι^γαπηΰεν 

αμαρτωλονα  εια  ftnravotav 

viov  &εον  είναι 

7ΐω6  αν  εΰω9'η6αν  οι  άνθρωποι 

οτι  τον  \  χειρών 

βλεποντεα 

εΐύ  τοντο  ηλ^εν  εν  ΰαρκι 

χεφαλαιωβη  \  αντον 

Ιεγει  γαρ 

οτι  εξ  Ι  [και  αλίοβ  τιροφψηβ] 

τοίταξω  \  ποιμένα 

τότε  αχορηια^ηοεται 

αντοβ  Ι  χα^λωϋον 
πονηρενομεν(αν  βνναγωγαι 
χαι  ταΰ  ΰιαγοναΰ 


Codex    Si  naili  cu  s. 

εκΊ]ρν(5ΰεν  \  νπερηγαπηϋαν 

αμαρτωλονΰ 

ftvat  VLOV  -Θ-εον 

ονδ  αν  πωύ  οι  αν&ρωποι  εΰωΘΎ}βαν 

οτε  τον  \  των  χιρων 

εμβλεποντεα 

εν  ααρκι  ηλ&εν 

αναχεφαλαιωαη  \  αντων  {**αντον) 

Κεγει  {**Κεγει  γαρ) 

εξ  {**οτι  εξ)  \  desiint 

παταξωΰιν  }  ποιμένα  εαυτών 

τότε  απολιπεται  (**  τότε  αχορπιαϋ^}- 

(>εται  και  απολιται) 
αντοΰ  δε  \  και  καϋ-ηλωοον 
ανναγωγη  πονηρενομενων 
ταΰ  δε  ΰειαγοναΰ  μου 


VL 


εντολίρ^  Ι  διχαξομενοβ 
Tunrcta  νμεΐΰ  παλαιω&ηΰεα&ε 
»ς  Cfurrfov  |  τιολντελη 
οσ  eibruiet  επ  αντον 
αλλ  επει 

Φηκ€  η^ν  6αρ%α 
ο  xvQUHt  Ι  οννιψε 
χροιφανιροντο 

Χεγει  δε  χαι  μωαηϋ  αντοια 

ααελ&ετε 

χνριοα  τω 

ιαααχ 

χατοίκληρονομηΰατε  αχηην  γην 

τι  '  ελπιαατε  [φηαιν] 

[γαρ]  |  [εΐϋ] 

την  ρεονύαν  |  ημζον 

αναχαινιοαβ 

mc  αν  δε  αναπίαααομενονα  αντονΰ 

τίΧαΰμα  αν^ρωπον 

τιροο  ημαα 

Ιεγει  χνριοο  \  τιοιηΰω 

ειβεΐ^ετε 

βάλω  ύαρχινασ  αντοκί '  οτι  ημεΚλεν 

IV  6a{fxi  φανερονΰ^αΐ 

mdiv  χνριοβ  |  ^εω 


την  εντολψ  \  δικαιονμεί'οΰ 
νμΐ6  παντεβ  ωΰ  ιματιον  πάλαι- 
ω^ηΰεΰβ^αι  \  πολντελην  {**  -λη) 
ο  πιατενων  εια  αντον 
άλλα  ειπεν   (sed    rusuris  reposilum 

esl  αλλ  επει) 
τεΟ-ειχεν  την  ααρκαν  (ν  erasuni) 
χνριοσ  Ι  αννιετε 
προεφανερωϋ•η 

τι  λέγει  ο  αλλοβ  προφητηβ  μωΰηβ 
ειοελϋ-αται 
χνριοΰ  (**    addidit    τοΐ6  πατρααιν 

νμων)  τω 
ϊΰαχ 
χαταχληρονομηΰατω   την   {**  -ΰατε 

αντην)  γην 
τι  δε  Ι  ελπιαατε  {**  addidil  φηϋιν) 
γαρ  \  εια 

γη  (**γην)  ρεονααν  |  ημών  αδελφοί 
εχαινιαεν  (**  ανακαινιααα) 
ωα  αν  δη  αναπλαααοντοα  αντον 
πλααμα  ημών 
προα  ημαα  λέγει  κνριοα 
λέγει  δε  χνριοα  |  ποιώ 
ίκτελθαται 

εμβαλω  σαρκιναα  οτι  αντοα 
εν  ΰαρχι  εμίλλεν  φανερονα^αι 
χνριοα  ηαλιν  \  τω  ϋ-εω 


LXVIII 


BaRNABAE  EPiSTOLA.  VI.  VII.  VIIK 


Editio. 


Codex  Sinaiticus. 


λέγει  εξομολογηΰοιιαι 
εν  μεϋω  αδελφών  μου 
ζωοπο  υείται 
ουτωΰ 


εξομολογηβομ,Μ 
μελί  αδελφών  μου  \  το  μέλι 

εξωητνοίειται  (ε  prius  erasum) 
οντωβ  ουν 
τνροειρηκε    δε    επάνω  οτι,  αυξανεΰ-  προειρη-καμεν    δε  επάνω  και  αυ^α- 

^ωύαν  νεβϋ'ωΰαν  και  πληΰ'υνεΰ'&ωΰαν 

νυν  αρχειν  \  ε^ουΰια  αρχιν  |  εξουΰυαβ 

κυρυευΰη  αυρι,ευβεί 


νπ. 


ξωοποιηΰη  \  πωΰ 

λάου  Ι  εντοληΰ  αυτού 

-θ-ανατω  |  ε^ολο&ρευ'Ο^ΐΐΰεται, 

νπερ  \  ημελλε 

ιΰοιακ, 

Όνΰιαΰτηριον  τελεβ&η 

επειδή  εμε  ειπεν 

λάου 

(ΐαρκα 

ΰακτίω  και  ΰποδω 

παΰ'ειν  νπερ  αυτών 

πωϋ  ουν  ενετειλαζο 

τον  ενα  ειβ  ολοκαύτωμα  νπερ 

τον  δε  ενα  \  ποιηΰουΰιν 
ΐϊ^σου  Ι  περιϋ-ειτε 
και  αφαιρεί  \  επιτιϋ"τΐ6ΐν 
λεγομενον  |  ραχί,-ί^ 
ταυτηβ  μονηϋ  τηύ  ()θ!χου 
και  τούτο 

επικαταρατον  εΰτεφανωμενον 
επει  δε 

εξουθ•ενηβαντεβ  και  κατακεντηΰαν- 
τεΰ  κοίί.  ει^-τται^αντεσ 

ϋ'εου  Ι  ομοιωΰ  και  τι  tovro 

και  ιΰουό  \  ιν'  όταν 

εκπλαγηΰονται 

ιδε  τον  τύπον 

ειΰ  μεβον  \  κεΐ|ΐιενο(>  ινα  οβ  εαν 

δει  Ι  κυριευΰαι 


ζωοποιηΰι  \  omissum 

ναού  Ι  εντοληΰ 

*omisit  Ι  εξολεϋ'ρεν&ηβετε 

επι  {**νπερ)  \  εμελλεν 

ϊΰακ  (correclum  ϊοαακ) 

Ό-υσιαν  τελεβ&ηναι  (sic,  corrupte) 

επι  (**επειδη)  εμεν  (**ψ^) 

λαον  μον 

ΰαρκαν  (nec  mulatum  teste  ed.  min.) 

ΰακκον  και  βποδου 

πολλά  παΌ-ειν  ϋπ  αυτών 

α  ενετιλατο 

το    έναν    (**ενα)    ειβ    ολοκαύτωμα 

τον  ενα  ϋπερ 
τον  δε  έναν  {**ενα)  \  ποιηϋωΰιν 
&εου  (**ιηϋον)  \  περιθεται 
φερι  (**και  αφερι)  \  επιτ.  αντο 
γενομενον  (** λεγομενον)  \  ραχηλ 
ούτω  μονηβ  τηβ  ραχουβ 
τούτο  εΰτιν 

εΰτεφανωμενον  επικαταρατον 
επειδή 
και  ε^ου&ενηΰαμεν  (ipse  *  addidit 

και,  sed  εμπτ.  ηοη  mulavit)  εμ- 

πτυΰαντεΰ 
του  'Θ'εου  \  ομοιοΰ  εχεινω  ειο  τούτο 
ειΰουΰ  (**ϊΰουΰ)  \  ινα  όταν 
εκπλαγωΰιν 

είδε  ^*ειδετε)  τον  τραγον  τον  τύπον 
μεΰον  Ι  ^•εμενοΰ  οτι  ωΰ  εαν 
έδει  Ι  κυριευΰαι  αυτού 


εντέλλεται  \  εν  οιΰ 

την  ΰποδον  παίδια  \  βαλλειν 


νιπ. 


εντεταλται  \  εν  οκϊ  ειΰιν 
τα  ποτιάια  ΰποδον  \  βαλιν 


BARNABAE   EPISTOLA.  VIII.  IX. 


LXIX 


Editio. 

ro  xoxjnvov  ow  ^vXov  και  τον  vo- 
camov 


οντω  I  catlovjjxi  λέγει, 

0  μοοχοϋ  ow  εβτιν  ο  ιηΰονβ 

επι  αφαγην  |  ανδρεΰ  [αμαρτωλοί] 
οι    δε    ρίίντιζοντεΰ   παιδεβ   εναγγε- 

L•ζoμεvoί 
αγνιύμον  τηβ  χαρδιαα  OiC  εδωχε 

δεχαδνο  (bis)  |  αι  φνλαι, 

/ΜΙ  κϊααχ  χαι  ια)ίωβ 

τον  ΐ9}σου  επι  ίνλω  διοΐί 

τον  νοΰωπον 

πονηροί  χαι  ρνπαραι  \  χαι  αλ/ων 

οντω  Ι  ακοτεινα 


G  ο  d  e  χ   S  i  η  a  i  ι  i  C  U  S. 

το  χοχκινον  (**addidil  επι  ^νλων) 
ει  δε  πάλιν  ο  τνποΰ  ο  την  βταυ- 
ρον  και  το  εριον  το  κοκχινον 
και  τον  (**το)  νΰΰωπον 

οντωΰ  \  εν  απλοτητι  λέγεται 

νομοβ  χριστοσ  ΐ7]ΰονα  (**ο  μοαχοα 
ο  ιηΰονΰ)  εβτιν 

επι  την  αφαγην  \  ανδρεο 

οι  {**οι  δε)  ραντιζοντεο  τταιάεσ 
{**παιδεβ  οι)  εναγγελιααμενοι 

αγνιομον  (**addidil  τηα  χαρδιαΰ) 
_οιΰ  εδωκεν 

φ  (bis)  Ι  φνλαι 

ϊβακ  ϊακωβ^ 

ι?^()θυ  επι  ξνλον  και  οτι 

το  νΰΰωπον 

ρνπαραι  και  πον7]ραι  \  ο  αλγών 

οντωΰ  \  ΰκοτια  {**ΰκοτινα) 


IX. 


ημών  χαι  την  1uιtρδuxv 


ο    XVQIOC 

πίρημη&ησΜ&ε 

/ΜΙ  πaL•v   το  πνεύμα  χνρΜν  ηρο- 

φητενιι 
awovacam 
τηό  φωνηύ 
tva  αχονοαντεα  λογον  πιατεναωμεν 

t]  γαρ  περιτομη  |  εφ  η 
ίοοφιζεν  |  οδε 

[νεαν]  εντολην  \  μη  Οπειρητε 
επι  αχαν<^αα  \  τω  κνριω  νμων 
7uριτμη^ψε  το  ΰκληρον  τηΰ  καρδιαα 

ου  μη  ΰχΧηρννψε 

/ΜΙ  πάλιν  ιδον 

απεριτμψα  αχροβνΰτα  \  κάρδια 

περιτεμνεται 

εκ  των  διαρκών  αντων 

τέκνα  \  περί  πάντων  πλοναιωΰ 

ο  πρωηοβ  \  προβλεψαα 

τριών  \  δεχα  χαι  οχτώ 

τοντω  \  μάθετε 


ημών  την  ΰαρκανρδιαν  (*ipse  χαρ- 
διαν  resliluit  quuui  lam  ΰαρκαν 
scripsissel) 

κνριοΰ 

περιτ/Λ>/ται  {**περιτμηΰΊίΐται) 

liaec  verba  desunl 

ακονΰαται  {**ακονΰατω) 

φωνή  {**φωνηΰ) 

ίνα  ακονΰωμεν  λογον  και  μη  μό- 
νον πιΰτενΰωμεν  ημιΰ 

άλλα  και  η  ττεριτοιίΑΐ?  |  εφ  ηΰ 

εΰφαξεν  {**εΰοφιζεν)  \  ωδε 

εντολην  \  μη  ΰπειρεται 

επ  ακαν&αιΰ  \  τω  ϋ•εω  νμων 

περιτμηται  (non  mulaluiii)  την  ΰκλη- 
ροκαρδιαν 

ον  ΰκληρννειτε 

ϊδον  (**improbavit)  λαβε  πάλιν  ϊδον 

ακροβνΰτιαν  \  καρδιαα 

περιτεΓ^Ατ/ταί 

εκ  τηα  δια^κηα  αντων 

τέκνα  αγαπηα  |  περί  πάντων 

πρωτοα  \  πλοναιωα  προβλεψαα 

γ  Ι  δεκαοχτώ 

αυτω  \  μα&ετε  οη 


LXX 


BARNABAE  EPISTOLA.   IX.  X. 


Editio. 
είτα  tova  τριαχοΰιονΰ 


Codex   Sinaiticus. 


KccL  δίαΰτημα  ποιηβαβ  λεγεν   tqlu- 
κοβίονΰ 
το  δε  δεκαοχτώ  ιώτα  δεχα  ητα  οκτώ  το  δεκαοκτώ^  reliquis  male  praeter- 

inissis 


ετι  δε 

εν  τω  ταυ 

τουϋ  τριακοΰιονΰ  |  δυΰίν 

εν  ενι 

ουδέν  ο  την 

τηΰ  δίδαχ7]β  \  αλλ  οιδα  οτι 


οτι  δε 

εν  τω   {τω    ipse*    supplevil)    τρια- 

κοβτω  (**εν  τοντω) 
τριακοΰιονΰ  |  ita  revera  codex 
εν  τω  ενι 

οιδεν  (**  Ιι.  Ι.  interpunxil)  οτι  την 
τηβ  διαϋ-ηκηΰ  \  άλλα  οτι 


Χ. 


ειρηκεν  \  ονδε  (quater) 
τίορακα  \  πάντα  ιχθ-υν 
λεπίόα  |  αντω 
αρα  Ι  μωΰηΰ 
ειρηκεν  Ι  ον  μη 
όμοιοι  εισι  χηιροιΰ  |  όταν  γαρ 
κνριον  εαντων  \  νοτερηϋ'ωΰιν 
και-  ο  Ι  όταν  τρωγη 
ονκ  οιδε  τον  ηνριον 
ηειναζη  \  ονδε  μη  φαγηβ  φηβιν 
ονδε  τον  κόρακα 
κολληϋ'ηβη 
ποριζειν  εαντοιΰ 
αλλ  Ι  εττιττ^ρου^ι-ν  |  ωΰ  εν  ακερ. 
περιτνατονντεΰ  και  καβ-ημενα  αργά 
ταντα  εκζητει 


καταφαγη  |  ον  μη  φαγηΰ 

ΰμνραιναν  \  πολνποδα 

ονδε  ΰηπιαν 

ομοιωϋ•η6η  κολλωμενοΰ 

ειβ  τελοΰ  ειβιν  ο;(?ε|3εκ? 

κεκριμενοι 

εν  τω  βνθ-ω  \  ωβ  τα 

αλλ  εν  Ι  ον  φαγη  φηβιν 

ον  μην  φηΰιν  \  τοντο  γαρ  το  ξωον 

ποτέ  δε  ϋ-ηλν  \  ον  μη  γαρ 

ομοιωΰ'ηΰη  τοιΰ  τοιοντοιβ 

ανομιαν  \  τω   ΰτοματι 

ονδε  κολληϋ'ηΰη   τακ?    ακαϋ•αρτοι6 


ειπεν  \  οντε  (quater) 

κορακαν  (**  -κα)  |  ΐχϋ-νν 

ί^εξίΐάα  {**λεπιδα)  \  εαντω 

αρα  ονν  |  μωνΰηΰ 

ειπεν  \  ον 

εισιν  όμοιοι  χοίρων  \  τοντεΰτιν  όταν 

κνριον  Ι  νϋτεροννται 

ωβ  καί  ο  |  orojr  τρώγει 

τον  κνριον  ονκ  οιάεν 

επι  (viliose,  **πί.να)  |  οντε  φαγη 

οντε  τον  κόρακα 

κολλη&ηΰη  ονδε  ομοιωβ^ηβη 

εαυΓοισ  ποριζειν 

άλλα  Ι  περιτηρονΰιν  |  εν  ακερ. 

περιπατονντεΰ  και  περιβλεπονται 
ηνα  εκδνϋωΰιν  5ί-α  την  πλεονε- 
|to;v  ωΰ  και  τα  ορνεα  ταντα  μονά 
(**ad(:lidit  ίια  κοπον)  εαντοιΰ  ον 
ποριζει  την  τροφην  άλλα  και  τα 
{**αλλα  αργά)  κα'&ημενα  εκζητει 

φαγη  \  ον  φαγη 

ΰμνρναν  \  πωλνπαν 

ονδε  ΰηπ.  ον  μη  φαγωΰιν 

ομοιωΟ•ηΰη 

εΐΰιν  α()ε|5εκί  ειΰ  τελοβ 

κεκριμενοι  ηδη 

τα  εν  τω  βνϋ^ω  \  ωΰ  και  τα 

άλλα  εν  |  ον  μη  φαγη 

ον  μη  φηΰιν  \  οτι  το  ζωον  τοντο 

ποτέ  '&ηλν  \  ον  μη 

γενηβηΰ  τοιοντοΰ 

ανομιαΰ  \  εν  τω  σω^Αατι 

ονδε  ταιΰ   την   ανομιαν   ποιονΰαιβ 


BARNABAE  EPISTOLA.  X.  XI.  XII. 


LXXI 


Editio. 

ταια  την  avoμutv  ποιονΰαίΰ  τω 

ΰτομϋαι 
πίρί  των  βρωμίαων   μεν  ουν   μω- 

ΰησ 
εν  τινενμεαι,  |  βρωματων 
χίηεδεξαντο  |  τριών  δογμάτων 
δαβιδ  Ι  χαί  λέγει  ομοιωα 
τια&ωΰ  οι  ιχθ.  |  ο  χοίροΰ 
επι  χα&εδρα  |  τα  χαθΊ]μενα 
έχετε  τελειωα  |  γνωαεωβ 
αλλ  είπε  μωΰηϋ  \  φαγεα^ε 
μαρνχωμενον  \  ο  την  τροψι^ν 
μίίετωντων  \  έργον  εΰτιν 
μοίρνχωμενων  \  χνριον 
μωοηα  \  ονν 
Ιαλονμεν 
η^εληαε  χνριοα 


Codex   Sinailicus. 

εν   τω    ΰτοματι    και   αχαΰ'αρΰια 

χολίηΰ^ΰει 
περί    μεν    των    βρωματων    λαβών 

μωνσηύ 
οντωα  εν  πνενματι  \  βρωΰεωΰ 
προΰεδεξαντο  \  των  αντων  τρι.  δογμ. 
δανειδ  \  και  λέγει {**  ΆάύκΙιΙ  ομοιωδ) 
κα&ωΰ  και  οι  ϊχθ.  |  οι  χοίροι 
επι  χαϋ-εδραν  \  χαΰ-ημενα 
εχε  τελιωβ  \  βρωΰεωβ 
πάλιν  λέγει  μωναηβ  \  και  φαγεΰΟ'αι 
μαρνχονμενον  \  ort  την  τροφην 
μελετονντων  \  εΰτιν  έργον 
αναμαρνχωμενον  \  τον  χνριον 
μωνΰηΰ  \  δε 
διχαιωβ  λαλονμεν 
η&εληΰεν  ο  χνριοΰ 


XI. 


ζητηαωμεν  δε  ει  |  ημεληΰε 

του  ατανρον  \  ειΰ  αφεσιν 

πΐίΟύδε^ωντία  \  λέγει  ονν 

φρίξατω 

9όο  μεγαλΛ  χαι  πονηρά 

tmeav  Ι  Ιαχχσυσ  ανντετρψμενονο 

Cmv  Ι  ανιτεταμενοι 

ίίφηρημενησ  \  θυρασ 

βντ^Ιαΰω  \  αχοτεινονα 

xvQiOC  Ι  χατοίχηβει 

uta  τι  λέγει  εν  τω  νιω  \  το  νδωρ 

εαται  \  απορρνησεται 

ωβει  χνονβ  |  αοεβειβ 

νυν  δε  λέγει  \  απορρνηΰεται 

εξελθη  \  βτοματοα 

εαται  εια  επιατροψην  χαι  ίλττι^α 

ηαλιν  Ι  ο  δο^ααει 

χαι  οβ  εαν  \  τοντο  λέγει 

τον  φοβον  \  ελπίδα 

εχοντεύ  εν  τω  πνενματι 

06  εαν  Ι  πιατεναη 


ζητηα.  ταντα  ει  \  εμεληΰεν 

περί  τον  ϋτανρον  \  αψεβιν 

προΰδεξονται  \  λέγει  γαρ 

πλιον  φραξατω  (**φριξατω) 

δνο  κ«ι  πονηρά 

ζωηα  Ι  βο^ρον  θανάτου 

αεινα  \  ανεπτο(μενοι  (**ανιπτ.) 

αφειρημενοι  \  πνλαβ 

ΰννχλαβω  Ι  ΰκοτονβ 

εγω  κνριοβ  \  κατοιχηβεια 

haec  ilesunl  |  χαι  το 

και  ε^ται  |  απορνηβεται 

ωα  ο  χνονβ  |  οι  αύεβειΰ 

ννν  δε  ο  λέγει  \  απορνηΰεται 

εξελεναεται  \  ϋτοματοα  νμων 

εαται  καν  επιΰτροφην  και  ελττιάα 

και  πάλιν  |  δοξάζει  {**δοξααει) 

και  00  αν  \  ha«ic  desunl 

και  τον  φοβ   \  ελπιδαν  (ν  erasum) 

εν  τω  ττνευματι  εχοντεο 

οβ  αν  Ι  πιΰτεναει 


X«yovn  χαι  \  επι  ατανρον 
tv  τω  μωαη  \  νπομνηαη 
μωαη  |  αταυρον 


ΧΠ. 


λέγων  οη  και    \   περί  τον  ατανρον 
τω  μο)ναη  \  νπομνηβει 
μωαεωβ  \  τον  ατανρον 


LXXn 


BARNABAE  EPISTOLA.  XII.  XIII. 


Ε  d  i  t  i  o. 

και  τον  μ.ελλοντοΰ  |  εαν  μη 

μωΰηο  |  πηγηβ 

eTcc&eie  νψηλοτεροβ 

οντω  Ι  πάλιν  κ<χϋ•ειλε 

πάλιν  εϋ•ανατονντο   \  και  εν  ετερω 

απειϋ•ονντα.  \  και  πάλιν 

αντον  ζωοποιηΰαι 

ον  δοξωβιν 

εποιηΰε  γαρ  \  γεγονεν 

εν  Ό'λΐ'ψει  \  αντοβ  μωΰηΰ 

εβται  |  οντε  γλυπτον  οντε  χωνευτον 

ποιεί  Ι  δει^η 

μωΰ^β  Ι  εν  δοκω 

νπερ  αντων  \  δεομενοα 

προα  αντονβ  μωβηο 

νεκροβ  ων 

και  εν  τοντω 

τταντα  |  μωβηΰ 

τω  ιηβου  τω  τον  νανη  νιω 

επιΌ•εια  \  τούτο  όνομα 

οτι  πάντα  ο  πατήρ 

περί  τον    νιον   [αντον]    ιηΰον    νιω 

νανη 
και  επιΘ'εια  \  έπεμψε 
καταΰκοπον  \  [είπε]  λαβε 
εκ  ριζών  εκκοψει 
πάντα  τον  οίκον 
ιδε  Ι  ονχ  \  αλλ  \  τνπω  και 
Ι^ελλουσι  λέγειν 
ο  χρίΰτοδ  νιοβ  εατι  δαβιδ 


των  αμαρτωλών  λέγει 
ειπεν  ο  κνριοβ 
τω  χρι6τω  μον  κνριω 
εκρατηΰα  τηΰ  <5f^to;^  αντον 


εμπροΰΰ•εν  αντον 
ιδε  πωβ  λέγει  δαβιδ 
νιον  ϋ'εον 


Codex    Sinailicus. 

τον  μελλοντοΰ  \  εαν  μη  φηαιν 

μωνΰηΰ  \  πνγμηΰ 

νιρηλοτεροβ  βταΰΊΰ 

οντωΰ  \  κα&ιλεν 

εΌ'ανατονντο  \  και  πάλιν  εν  ετερω 

απιθ?^  Ι  πάλιν 

αντοΰ  ζ^^οποιηΰει 

ον  (**ον  αν)  δοξονΰιν 

εποιηΰεν  γαρ  κυριοσ  |  εγενετο 

ειΰ  'Θ'λΐ'ψιν  Ι  οντοα  μωνβηΰ 

εβτιν  Ι  ούτε  χων.  οντε  γλνπτ. 

αντοΰ  ποιεί  \  δείξει 

μωνΰηβ  \  ενδοξωΰ 

περί  αντ.  |  δεηβιν 

μωϋηβ  προΰ  αντονβ 

αντοΰ  ων  νεκροΰ 

πάλιν  και  εν  τοντοιΰ 

πάντα  {**τα  πάντα)  \  μωνΰηΰ 

ί-•)^(?ου  νιω  νανη 

επιϋ•εΰ  (**-'9•εκ?)   |  τοντο  το  όνομα 

οτι  ο  πατήρ  ΰον  (**ΰον  improbavit) 
πάντα 

περί  τον  νιον  ιηΰον  λέγει  ονν  μων- 
ΰηΰ ιηΰον  νϊω  νανη 

επιθεισ  |  επεμπεν 

αντον  καταΰκοπον  \  λαβε 

εκκοψεκ)  εκ  ριξων 

τον  οίκον  πάντα 

είδε  Ι  ονχι  \  άλλα  \  τνπω  δε 

μελλονΰιν  (**addidil  λέγειν) 

χριΰτοΰ  νιου  δάδ  εΰτιν  αντοΰ  ο  (ipsa 
prima  manu  improbalum)  προ• 
φητενει  δάδ 

των  αμαρτωλών 

ειπεν  κνριοΰ 

τω  κνριω  μον  (**χριΰτω  μον  κνρω) 

εκρατηΰεν  τηΰ  δεΙιασ  {**χηΰ  χειροΰ 
τηΰ  δεξιαΰ)  αντον 

αντον  (**εμπροΰΰ•εν  αι;του) 

είδε  πωΰ  δάδ  λέγει 

υιον  Ό-εου  λέγει  (**improbavil  λεγ.) 


xm. 


αλλ  ιδωμεν  \ 
η  ο  πρωτοΰ 


κληρονόμου 
και  ει  η  δια&ηκη 


ειδωμεν   δε  \  κληρονομεί 
οπρωτοΰ{**ειοπρ.)  \  καιηδια&ηκη 


BARNABAE  EPISTOLA.  XIII.  XIV. 


LXXIII 


Editio. 

νυν  I  εκα.  και  εξηλ&ε 
Ιαοΰ  λαον  νπερεξει 

iacuni  Ι  τκτ  η  ρεβ. 

jCQoa  τον  ιωβηφ 

εατερηΰε 

εφραϊμ  χοι  τον  μανααοη 

^εΐων  ινα  ενίογηθ-η 

χείρα 

εναλλάξ 

[την  δεξιαν]  \  εφραϊμ 

ηνΜρ]ΰεν  Ι  μαναΰΰη 

εατιν  νιοβ  \  τε^ειχε 

τον  λαον  είναι  τούτον  |   απειχομεν 

οτε  πιατενααα 

πάτερα 

δι  ίίχροβνατιαα  <.  τω  κνριω 


Codex    Sinaiticus. 

ουν  Ι  είτα  ε^]λ&εν 

νπερεξει    λατοΰε     λαον    (corrupte, 

**νπερεξει  λ«οσ  λαον) 
ϊΰαχ  {**ϊααα)ή  \  κ«ι  τιΰ  η  ρεβ. 
ηροΰ  ϊωΰηφ' 
εατερεαεν  {**ε6τερηβεν) 
εφραψ    (etiam   inlVa)    και  μαναΰαη 
&ελων  τον  εφραιμ  ϊνα  ενλογηβη 
χίΐραν  (ν  erasum) 
εναλλάξ  (** εναλλαξαα) 
την  δεξιαν  \  μαναϋΰη 
ενλογηΰεν  \  εφραιμ 
νιου  εβτιν  |  εοικεν 
τον  λαον  τοντον  είναι  \  απεχομεν 
οτε  μονοΰ  niuTFvoaO 
αβρααμ   πάτερα 
δι  ακροβνΰτιαν  \  τω  ϋ•εω 


XIV. 


αΧλα  ΐψτ  διαθηκην 

τ.  ηίηρ.  6owca 

U  όεδωκεν  ζψονμεν  \  μΛοαηα 

ηαοαραχοντα  (bis)  |  έλαβε 

οη  ffvofiarfiav  ο  λαοα  βον  ονσ  εξη• 

γαγΈϋ  εχ  γηα  αιγντετον 
fXDMyettv     πaL•v     γωνενματα 
ταα  πλακαΟ  \  μεν  γαρ 
ο  KVQioc  Ι  (εινο(]  εια  λαον 
δ^  αντον  κληρονομονντεα 

*νρισυ  ίηΰον 

λντραπίαμενοα  ημασ 

ετοιμαααι  εαντω  \  ενιο^ναω 

εξ  οίκον  Ι  γινύ>ακετε 

(και  πάλιν  ο  προφητηα  λέγει 
ιδον  τε9εικα  οε  εια  φωα  ε^νατν 
τον  είναι  α  ε  ειΰ  αωτηριαν  εωύ 


άλλα  ειδωμεν  ει  η  όκχ^κι^ 

δονναι  τ.  πατρ.  δονναι  (sic) 

ει  δεδωκεν  \  μωνΰηύ 

τεΰΰερακοντα  et   μ  \    ελαβεν  μωΰηϋ 

ταα  γεγραμμ. 

οτι  ο  λαοα  οον  ον  εξηγαγεα  εκ  γηβ 

αιγνπτ.  ηνομηΰεν 
εποιηααν  εαντοια  χωνενματα 
*omisil  Ι  μεν 
κνριοβ  Ι  εια  λαον 
δια  τον  κληρονομονντοα    (**a(Uli(lil 

κνριον  ιηαον) 
κνριον  ιηαον  {**κνριον  χριατον) 
λντρωβαμενον  ημαα  (sic) 
εαντω  ητοιμααε  \  ϊΰχναω 
και  εξ  οίκον  |  γινωΰκομεν 
πάλιν  ο  προφητηα^  λέγει πνενμα 

κνριον  επ  εμε  ον  εινεκεν  εχριαεν 

με  εναγγελι  βααΰ•αι  πτωχοιϋ  απ- 


1)  Pofteriores  hnjas  capitis  eenlentiae  permntato  orrlinn  leguntiir  in  codice. 
Qoapropter,  at  nno  conspecta  porcenseri  possint  omnia,  iicciirale  utriimqiif  ex- 
•cnpsi  t«xtam  Restat  ut  addam,  posl  ηροφητηο  **  hupc  aiJdidisse  vcrha :  λέγει 
ϊάου  TtOiixu  (it  tt(i  (ftoa  ti/vo>v  τον  tivtti  at  ειο  αοιηριαν  (0)σ  εαχατον 
τησ  γηα  ηυτωπ  λ(γίΐ  (λίγίΐ  siipra  Hneam)  χυριοα  ο  λντηο)ααμενοα  rff  ο  xheo(t 
χαι  TtaXiv  ο  προ<(ητηα,  »ed  omuia  pror»ii8  ab  ipso  aufiorf»  tit  videtur  erasa 
sant,  quain  aniroadverti»Ael  eadem  infra  legi. 


Lxxrv 


BARNABAE  EPISTOLA.  XIV.  XV. 


Edilio. 

εΰχατον  τηΰ  γηΰ  λεγεί  κνρνοα 
ο  λντρωΰαμ^ενοβ  βε  ^  ε  ο  (?)  και 
παίιν  οπροφψηΰ  λέγει  πνεύμα 
κνρίον  επ  ε  με  ον  εινεκεν  εχριΰε 
με  ευαγγελίΰαΰϋ-αι  τ ατιε  ινοιο 
χάριν  απεΰταλκε  με  ιαΰαΰΟ'αι 
τονΰ  ϋνντετριμμενονβ  χην  καρ- 
5t-av  κι^ρυξαι  αιχμαλωτοιΰ  αφεσιν 
και  τνφΚοιΰ  αναβλεψιν  και  κα• 
λείίαί.  ενιαντον  κυρίου  δεκτον 
και  ημεραν  ανταποδοβεωύ  τναρα- 
καλεβαι  τνανταΰ  τονΰ  πενϋΌννταβ. 


Codex  Sinaiticus. 

εϋταλκεν  με  ϊαΰαϋΰ'αι  τονΰ  6υν- 
τετριμμενουΰ  την  κα:ξ)5ιαν  κη- 
ρυξαί.  αιχμαλωτοιΰ  αφεσιν  και 
τυφλοιΰ  ανα|3λε'ΐ/;ιν  καλεί?  ε  ενι- 
αντον κνριον  δεκτον  και  ημεραν 
ανταποδοΰεωΰ  παρακαλεΰε  παν- 
ταΰ  τονΰ  πενϋ•οννταΰ  πάλιν  ο 
προφητηΰ  λέγει  ΐδον  τε^ε^κα  σε 
εκ?  φωΰ  εθνών  τον  είναι  (**a(l- 
(lidil  ΰε)  εκ?  ΰωτηριαν  εωΰ  εΰχα- 
τον  τηΰ  γηΰ'  οντωΰ  λέγει 
κνριοΰ  ο  λντρωΰαμενοΰ  ΰε  θ  ε  ο  (? 
ιΰ ραη  λ 


XV. 


ετι  και 

ot  νιοι  μον 

εν  τη  ήμερα  \  εν  αντη 

οτι  ΰνντελει  κνριοΰ  εν  ε^ακιΰχιλιοιΰ 

ετεΰι  τα  πάντα 
παρ  αντω  χίλια  ετη 


αντοΰ  δε  μαρτ. 

ΰημερον  ήμερα  εΰται  \  τα  πάντα 

και  καταργηΰει  τον  καιρόν  ανομον 

την  ΰεληνην  και  τονΰ  α(?τερασ 

εν  τη  ήμερα  \  -ϊ^^ιακεν 

aytaijat  ει  μη  καθαροσ 

εν  jroiijtv 
ιδ  ονν 

καταπανομενοΰ  αγιάζει 
δίκαια  \  απολαβοντεΰ 
ονκετι  \  ανομιαί? 
γεγονότων  δε  καινών 
νπο  κνριον  \  τότε 
αντοι 
τα  (?α/3ΐ3ατα  υμών  ονκ 


εμοι  δεχτά  |  αλλ 
και  ο  ιηΰονΰ 

ειΰ  τονΰ  ονρανονΰ 


οτι  {**ετή  ονν  και 

οι  νιοι  μον  (**οι  νΐ.   ιΰραηλ) 

τη  ήμερα  \  αντην 

ort  εν  εξακιΰχιλιοιΰ  ετεΰιν  ΰνντελεΰι 
κνριοΰ  τα  (?υνπαντα 

παρ  αντω  ΰημαινι  χίλια  ετη  (**ad- 
didit:  μαρτνρει  γαρ  μοι  όαυειί 
λεχων  οτι  χίλια  ετη  εν  οφθαλ- 
μοιΰ  ΰον  ωΰ  η  ήμερα  η  εχ&εΰ 
ητιΰ  διηλΌ•εν  και  φνλακη  εν  ννκτι) 

αυτοσ  δε  μοι  μαρτ. 

ήμερα  κνριον  εΰται  \  τα   ΰννπαντα 

κατα(>^?^σει  τον  καιρόν 

τονΰ  αΰτεραΰ  και  την  ΰεληνην 

τη  ήμερα  \  ηγιαΰεν 

αγιαΰαι  (**addi(lil:  ει  μ/η)  καϋ•α- 
ροΰ 

εντταλιν  (**εν  παΰιν) 

ει  δε  ον  (**οι;ν) 

καταπανομενοι  αγιαΰομεν 

ίικαιωθ-εντεσ  |  και  απολαβοντεΰ 

μηκετι  \  τηΰ  ανομιαΰ  > 

καινών  δε  γεγονότων 

νπο  τον  κνριον  \  ον  (**τοτε) 

αντοι  γαρ  (^*γαρ  improbavil) 

τα  ΰαββατα  ονκ  (priraa  manu  ex 
νκ  factum) 

δεκτά  |  άλλα 

και  ο  ιηΰονΰ  (**και  ο  κνριοΰ  ημών 
ιηΰονΰ  ο  χρκ?το(?) 

εκ?  ονρανονΰ 


BARNABAE  EPISTOLA.  XVI.  XVII.  XVIII. 


LXXV 


XVI. 


Editio. 
CT»  xai  I  πωσ 

sni  την  οόον  \  αντον  \  αλλ  ωσ 
σχεδόν  γαρ  ωβ  τα  ε^νη 

αφιερωβαν  |  η  τιϋ  τι/ν  γην 

γνωτε  \  αντων 

περαΰ  γονν 

αντον  ΟΜοδομηΰονΰιν 

γίνεται 

οι  των  έχθρων  ν7ΐ7]ρεται 

ανοιχοδομηΰονβιν  |  ημελλεν 

xot  ο  ναοα  χαι  ο  λαοα  \  ήμερων 

τίοραδίοΰει  \  ξψηαωμεν  ονν 

Οίχοδομη^αεται 

εν  ονομ4χτι  |  ημαΰ  |  ην  ημών 

οτι   ημεν    ττλτ^ρίΜί    ειδωλολατρειαΰ 

ontoa 
%αι  ειδωλολατρεια  ημεν  οικοΰ  dai- 

μovuύv 
προαεχετε  \  χνριον 
au  τω  ονόματι  χνριον 
nws  Ι  αυτού  τηα  ετιαγγελιαα 
τουϋ  τ.  ^ν.  δεδονλωμενονσ 
^vffttw  Ι  ο  εατι 

βλί  εισ  Ι  ενοικοχτντα  \  εν  αντω 
f0ftt  αντον  j  τουτεοτι 


Codex    Sinaiticus. 
ετι  δε  και  |  ωσ 

εισ  την  οικοδομψ  \  αυτών  \  ω6 
ΰχεδον    εισ    τα   έθνη   γαρ   (**γαρ 

iniprobavil) 
αφιερωΰαν  γαρ  |  η  την  γην 
ε^'τωκαται  |  ϋμων  {**αυτων) 
περαΰ  γε  το  ι 

οικοδομηϋουϋιν  (**•αονΰιν  αντον) 
deest 

xort  OL  των  εχΰ'ρων  ϋπηρεται 
ανοιχοδομηαωΰίν  \  εμελλεν 
και  ο  λαοΰ  και  ο  ναοσ  |  των  7]μερων 
και  παραδωαει  \  ζητηΰωμεν  δε 
ει  (ipsa  prima    manu  punolis  nota• 

lum)  οικοδομηϋ'ηΰεται 
επι  τω  oiOjuorn  |  νμαβ  \  ημών 
οτι  ην  πληριΰ  μεν  ειδωλολατριαΰ 

και  ην  οικοβ  δαιμονίων 

προβεχετε  δε  \  τον  Ό'εου 
επι  το  όνομα  (**atldi(lil  κνριον) 
πωα  (**οπωσ)  |  τηΰ  επα/^ελιαο 
τοιο  τ.  Ό•αν.  δεδονλωμενοιΰ 
την  ^ραν  \  εοτιν  (**ο  εστίν) 
άλλα  εια  \  κατοικονντα  \  επ  αντω 
μητεαντοα  \  τούτο  εατιν  {**τοντε6τιν) 


χνιι. 

ελπ(|;ει  μου    η  ψχτιη   τη   επι9νμια  ελπίζει  μου  (**a(idi(lil  ο  νουα  και) 

μου    μη    παραλελοιπεναι    με    τι  η  ψνχη  (**addi(lil  τη    επι^υ/ϋΐα 

των  ανηκόντων   υμιν   εια  ΰωτη-  μον  μη)  παραλίλιπεναι  τι  (**ad(l. 

Qucv  ενεατωτων  των  ανηκόντων  εια  αωτηριαν) 

ηερι  των  μελλόντων  περί  των  ενεατωτων  η  μελλόντων 

γράφω  γράφω  {**γρα'φω) 


χνπι. 

μεταβωμεν  δε  και  επι  ετεραν  γνωαιν  μεταβωμεν  δε  εφ  ετεραν  και  (**  ίπι• 

prul)avil)  γνωαιν 
η  τί  τον  φωτοϋ  (  απ  αιώνων  η  τον  φωτοα  |  απο  αιώνων 

χαιρον  χαιρου  του  νυν 


LXXVI 


BARNABAE  EPISTOLA.  XIX. 


Ε  fl  i  t  i  0. 
αντη  |  QnsvGEi  \  bv  αντη 
αγαπ.  τον  ΰε  ποιΐ]6αντα 

μετά  των  πορενομενων 

ο  ουκ  αρεΰτον 

ταπεινοφρων 

ονκ  αρείΰ 

ληιρη  Ι  κατά  τον  πλ?;(ϊιον  ΰου 

τη  ipvp]  \  ο  τον  ϋ'εον 

εν  anad-ciQeia  τίνων 

ον  λήψη  προόωπον 

ον  μη  μνηΰυκακ,ηΰηβ 

ον  μη  δίψνχηΰηβ 

όνομα  κνρων 

νπερ  την  ψνχην  ΰον 

ανελειβ  \  ον  μη  αρηα  |  αλλ 

φοβον  κύριοι»  |  oiof  μη  γένη 

μετά  δl•κc(Lωv  και  ταπεινών 

προβδεξαι 


δίγνωμοΰ 

ονδε  διγλωΰβοΰ  παγιΰ  γαρ  ϋ'ανατον 

εβτιν  η  διγλωβΰια 
νποταγηΰη  κνριω  ■κνρίοΐΰ  ωβ  τνηω 

&εον 
εν  αιβιννη  και  φοβω 
ον  μη  επιτα^,ηΰ  παί-^ισκί/  η  δονλω 

ΰον 
επι  τον  αντον 
ον   φοβη'θ-ηΰη 
οτι  ηλΰ-εν  ον  κατά 
ονκ  ερειΰ  ίδια 
εν  τοιβ  αψ'&αρτοιΰ 
εν  τοίΰ  φϋ'αρτοιβ 
άτομα  \  περί  την  ψνχην  6ον 
ΰνΰπων  Ι  οφϋ-αλμον  βον 
ημεραΰ  κριΰεωΰ  \  ημεραΰ  και  ννκτοΰ 
εκζητηϋειΰ 
καΌ•  εκαβτην   ημεραν    τα  τνροβωπα 

των  α^ί-ων 
η  5ta  λογού  σκοπών 


ειΰ  λντρωΰιν  \  των  αμαρτιών  ΰον 


XIX. 

Codex  Sinailicus. 
τοιαντη  \  βπενΰη  \  εν  ταντη 
αγατν.  τον  ποιηΰαντα  6ε  φοβηθ-ηβη 

τον  6ε  πλα6αντα 
μετά  πορενομενων 
ο  ονκ  ε6τιν  αρε6τον 
ταπινοφρων  κατά  τταντα 
ονχ  (**ονκ)  αρΐ6 
λημψη  \  κατά  τον   πληΰ.  ΰον 
τη  ψνχη  6ον  \  τον  ϋ•εον 
εν  ακαΰ'αρΰια    τίνων   (**a(l(li(l.     ου 

λημιρη  βονλην  πονηραν) 
ον  λημψη  προ6. 
ον  μνη6ΐκακη6εΐ6 
ον   μη  διψνχηΰειΰ 
το  όνομα  6ον  (**κνριον) 
νπερ  την  ιρνχην  ΰον  {**ωΰ  εαντον) 
αποκτενειΰ  \  ον  μη  αρειΰ  |  άλλα 
φοβον  ^εον  |  ον  μη  γένη 
μετά  ταπινων  και  άικαιων 
προΰδείη  ειδωΰ  οτι  ανεν  ΰ•εον  ον- 

δεν  γεινεται 
διγνωμων 
ονδε  γλωΰΰωδηΰ  cetera  de.sunl 


νποταγη  (ηοη  altigil  norreclor)  κν• 

ριοκί  ωΰ  τνπω  &εον 
αιΰχννη  και  φοβω 
ον  μη  επιταξειΰ  δονλω  ΰον  η  παι- 

διΰκη 
επι  τον  αντον  d-εον 
ον  μη   φοβηϋ^ηΰονται 
οτι  ονκ  ηλ&εν  κατά 
και  ονκ  ερειΰ  ϊδια  είναι 
εν  τω  αφϋ-αρτω 
εν  τοιΰ  -^Vi^TOttj  (**φϋ'αρτοιΰ) 
το  ΰτομα  \  νπερ  τηΰ  ιρνχηΰ  ΰον 
**  ΰνΰτελλων  \  τον  οφϋ-αλμον  ΰον 
ημεραν  κριΰεωΰ  \  ννκτοΰ  και  ημεραΰ 
και  εκζητηϋειΰ 
καϋ•  εκαΰτην  ημεραν   (**addi{lit  τα 

προΰωπα  των  άγιων) 
η  ota    λογον  (**addidil    και    έργον 

και  κοπον)    κοπιωντι    (τι  rasum 

videlur) 
ειΰ  λντρον  \  αμαρτιών  ΰον 


BARNABAE  EPISTOLA.  XIX.  XX.  XXI. 


LXXVII 


Editio. 
γαγγνΰΐΐϋ  παντι   αιτονντι  <?ε  διδον 

ηροΰτι^εια  \  τον  πονηρον 

xρ^vεus  |  ειρηνενΰειβ  δε 

δνναγων  \  εξομολογηΰη 

εηι  αμαρτ^αο  ύον 

ονχ  ηξειύ  εν  προοενχη  ΰον 

αντί}  εατιν  η  οδοΰ  τον  φωτοα 


Codex    Sinailicus. 

γογγνβη    (**γογγν6εια    atque    addi- 
(lil  παντι  τω  αιτονντί  6ε  διδον) 
προα^ίΰ  Ι  πονηρον 
και  χρινειϋ  \  ειρηνενβειβ 
ΰνναγαγων  \  εξομολο/ί^σει 
εν  αμαρτίαιΰ  ΰον 
ον  προαε^εια  επι  προΰενχην 
haec  *  omisit,  **  supplevit. 


XX. 


όχολια 

εατι  γαρ  οδοα 

αιωνιον 

τα  ofeoXoxnrca 

παραβααια  \  ιιν&αδεια 

ηκί^μαχείΜ  μαγεία  πΙευνεξίΛχ  αφοβία 

^εον 
η/ν  αΐη^ειαν 
(το  ψενδοα]  αγαπωντεΰ 
κροόεχοντεϋ  \  αλλ  |  ^ιαταια 
ίλίονντεϋ  \  χίχτατιονονντεσ 


αχολιαΰ  (η  ο  η  mutatum) 

οδοβ  γαρ  εΰτιν 

α,ιωνια  (ηοη  alligit  correclor) 

απολΧυντα  (**τα  απολλ.) 

παραβαΰειΰ  |  ανΟ^αδια 

φαρμάκια    αφοβία   (**ad(lidil  Ό-εου) 

αλη&ιαν 

αγαπωντεΰ  ιρενδη 

ον  προΰεχοντεβ  |  άλλα  |  ματαιότητα 

ελεωντεύ  Ι  και  y,aτaπovovvτε6 


XXI. 


παλον  0W  Μη  |  κνριον 


tnnoTtoiocia 

{χηί  itu  ουα  εργαοαα^ε  με^  εαν- 


μη  εγηξααλειπψε  |  εγγνα  γαρ 

νομο^εται  αγαΟ^οι 

ο  παντοβ  τον  χοαμον  κνρ. 

επιατημην  ΰννεύιν  |  εν  νπομονη 

γινια^ε  δε  ^εοδιδαχτοι  εκζητονντεβ 

ινα  βω^τμε  |  ωσ  ετι 

μη  είλε^πητι  μηδενι  αχηων 

εατι  γαρ  ταντα  α^να 

όιο  χαί  μάλλον 

αφ  ων  ηδννη^ην  ειο  το  ενφραναι 

νμαα 
νμων.  αμηγ 


τον  χνριον 


χαλον  εατιν 

γεγραπται 

ανααταΰειβ  {**αναατααι6) 

ανταποδομα 

έχετε    με&    εαντων    εια    ονα    έργα 

ΰηΰ&ε 
το  καλόν  ρ/  ενλιπηται  \  ενγνΰ 
νομο^εται  αγα&ων 
ο  τον  παντ.  κοΰμ.  κνρ. 
οννεαιν  επιβτημην  \  νηομονην 
γιγνεαϋ-ε  δε  εκζητονντεα 
ινα  ενρε&ηται  |  εωΟ  ετι 
μη  ενλιπηται  μηδενι  εαντων 
εατιν  γαρ  άξια  (**a^tov) 
δ  10  μάλλον 
αφ  ων  ηδννη^ν  (**aildidil  εια  το 

ενφραναι  νμαα) 
νμων: 
Epigraphe : 
επιατολη  βαρναβα 


LX  XVIII 


HERMAE  PASTOR.  VISIO  I. 
I. 


Edilio. 
αρχή  6vv  Ό-εω  βίβλου  λεγομενηϋ  ποι-  ποψην 

(ΐην 
οραβιΰ  α 

πεπρακεν  \  παίδιβκην  τίνα 
ταντην   —  — 
μετά  χρονονΰ  πολλονΰ  ....  αυτήν 


Codex  Sinaiticus. 


ενΰ  τον  ποταμον  τφεριον  ειδον 


χείρα  \  εξεβαλον 

ίδων  δε  το  καλλοβ  αυτηβ 

ευτνχηβ  \  τοιο  τροποιύ 

έτερον  δε  ουδέν 

εδο^αζον  \  οτί. 

χαι  όννοττοτί.  xat  ευτνρεπείΰ  εL6L 

aTtr^yays  |  δι  ανόδου  αίίκινον 

ο  αν&ρωποβ  \  τ/δυνατο 

απερρωγωβ 

ειΰ  ταΰ  οχΌ•αβ  (sed  apogr.  in  mar 

gine  τα  ομαλά) 
επίϋ^ω  τα  γόνατα  μου   |   τω 
ταΰ  α|Μ-αρτ^αί)  μου 
ηνοί,χ&η 

την  γυναίκα  |  και  λεγουΰαν 
εμβλειί^αΰ  δε  αυτή  \  λέγω 
τι  ΰυ  ωδε 
ΎΙ  δε  φηΰίν  \  ανεληφ'&ην 


deesl 

πεπρακεν  με  |  ροδή  τινι 

ταυτην  ανεγνωριΰαμην 

μετά  χρονον    τίνα    (*/addidit   ϊδον 

αυτήν)  λουομενην 
ειΰ  τον  ποταμον  τον  τιβεριν '  είδον 

(verl)o  ειδον  %*  puncla  imposuil, 

sed  videnlur  rursus  abstersa,  vix 

enini  apparent) 
την  χιρα  {****χείρα)  \  εξηγαγον 
ταυτηΰ  ουν  ειδών  το  καλλοΟ 
μακάριου  |  τω  τρόπω 
έτερον  δε  ουδέ  εν  (*^*  ουδέν) 
και  δοξαζοντοΰ  \  ωΰ 
και  εκπρεπειΰ  και  δυνατοί  ειΰιν 
απηνεγκεν  με  |  δι  ανοδιαα  τινοα 
αν&ρωποΰ  |  εδυνατο 
απερρηγωΰ  (inlaclum  raansit) 
ειΰ  τα  ομαλά 


κυριω  τι&ω  τα  γόνατα  \  τω  9εω 

ταΰ  αμαρτιαΰ  {*^*  μου  ταΰ  αμ.) 
ηνυγη 

την  γυναίκα  εκινην  \  λεγουΰαν 
βλεψαΰ  δε  ειΰ  αυτήν   |  λέγω  αυτή 
τι  ωδε  {**τι  ΰυ  ωδε) 
η  δε  απεκρί'&η  μοι  \  ανελημφϋτ^ν 
προΰ  κνζίΐον  |  αλλ  \  μου  τα  ζίτ/ρατα  προΰτον  κυριον  \  άλλα  \  τα  ρήματα 


ένεκεν  τηΰ  εκκλ.  αυτού 

ποιώ  τρόπω 

η  ποτέ  ΰοι 

αΐΰχρον  λογον 

[σε]   ωσ  ΰ•υγατεραν  ηγουμην 

με  εκατακριναΰ  \  dm  τι  μου 

ywat  Ι  τα  πον?^ροί  ταύτα 

επι&υμια  τηΰ  πορνειαΰ 

και  ου  δοκει 

επι  την  καρδιαν  αυτού 

αμαρτία  γαρ  εΰτι  μεγάλη 

η  δο^α  αυτού 

εν  τω  ουρανω  \  πρα^^ιιατι 


ένεκεν  τηΰ  αγιαΰ  εκκλ.  αυτού 

ποιώ  τοπω  {*^*  τρόπω) 

η  ποτέ  δε    (δε   improbavit  *^*)   σοί 

εΰχρον  ρήμα 

ΰε  ωΰ  '9•εαν  ηγηΰαμην 

ΰε  ενετραπην  ωΰ  αδελφην  \  τι  μου 

ω^νναι  Ι  ταπον.ταυτ.καιακαΰ'αρτα 

η  fTrt^vjLita  τηΰ  πονηριαΰ 

η  ΰοι  (*ψ*  ου)  δοκει 

αντου  επι  την  καρδιαν 

αμαρτία  γε  εΰτιν  καί-   μεγάλη 

η  δόξα  αυτών  (*^*  αυτού) 

εν  τοιΰ  ουρανοιΰ  \  πράγματι  αυτού 


οι  δε  τταλί-ν  [πονηρά]  βουλευομενοι  οι  δε  ποντ/ρα  βουλευομενοι 

και  γην  ερωντεΰ  και  γαυριωντεΰ 

των  μελλόντων  αγα&ων  των  άγαμων  των  μελλόντων 


HERMAE  PASTOR.    VISIO  I,  2.  3. 


LXXIX 


Editio. 

πολλά  μεταμ,εληβονΰιν 
ελπιδαΰ  \  αλλ  |  απεδωκαβι 
ΰον  τα  αμαρτήματα 
χαί  όλον  τον  οίκον  ΰον 


Codex    Sinailicus. 

μετανοηβουβιν 

ελπίδα  \  άλλα  |  απεγνωχαβιν 

τα  αμαρτήματα  Gov 

και  όλον  τον  οίκον  ΰον 


Π. 


εαντω  \  αμαρτία 
εξιλεωΰομαι,  \  ποιοιΰ 
IV α  ίλατενΰη  μοι 
διαλογίζομενον  εν  τη  κάρδια 

χατενωπιον  μον 

εξ  εριων  λευκών 

τιρεΰβντηΰ 

λαμπροτατω 

ηΰτιαΰατο  με  έρμα  χαίρε 


η  δε  είπε 

τι  ΰτνγνοβ 

και  αΰτοναχητοΰ  (apogr.  αΰτομ.) 

και  ειπον  αντη 


νπο  τινοο  γνναικοΰ  |  λεγονΰηΰ  μοι 

πράγμα  τοιοντον  \  εκφρικτοΰ 

εαν    αναβη    επιΟνμνα    η    πονηρον 

έργον 
ο  εγκρατηΰ  και  απεχομενοΰ 
απλοτητοΰ 


εμαντω  \  η  αμαρτία 

εξίλαΰομαι  \  ποιοιΰ  (**  et%*  η  ποιοιΰ) 

ϊνα  ΐλατενΰητε  (U.ot 

διακρινοντοΰ  εν  (**addidit  τη)  κάρ- 
δια μον 

κατεναντι  μον 

εξ  εριων  (%*addidit  χιονινων) 

πρεΰβντειΰ 

λαμπρωτατω  (ηοη  correclum) 

αΰπαζεται  μ.  ε.  χ.  καγω  λνπονμε- 
νοΰ  και  χαίρων  (*^*  κλαίων)  ει- 
πον  κνρια  χαίρε 

και  ειπεν  μοι 

τι  ΰτνγνοΰ  ερμαΰ  (ΰ  erasum) 

ο  αΰτομαχητοΰ 

καγω  ειπον  αντη  (%*addidit  κυ- 
ρία ovtdKjfioi?  [videtur  μοι  γε 
abscissum]  γεγονεν) 

νπο  γννεκοΰ  \  λεγονΰηΰ 

το  7r(>ayfia  τούτο  |  έκπληκτου 

εαν  επιΰ•νμηΰη  πονηρον  έργον 

ο  ενκρατηΰ  ο  απεχομενοΰ 
παΰηΰ  απλοτητοΰ 


m. 


ονχ  ένεκα 

οργίζεται  ΰοι 

και  ειΰ  νμαΰ  τονΰ  γονειΰ  αντων 

επιΰτρεψηΰ  |  αλλ  αφηκαΰ 
καταψ'θ-αρηναι  δεινωΰ 
οργίζεται  ΰοι  |  αλλ 
τα  γεγονότα  πονηρά 

εν  τω  οίκω  ΰον 

δια  γαρ  τα  εκεινίον  αμαρτήματα 

βιωτικίον  πραγμάτων 

η  πολλή  ενΰπλαγχνια 


ονκ  ινεκα 

οργει'ζεται  (%*  addidil  ΰοι) 

η  αντονΰ  (*^*και  ειΰ  ημαΰ)  η  (%*im- 

probavil)  τονΰ  γονειΰ  αντων 
επιΰτρεψη  (*^*  -'ψηΰ)  \  άλλα  αψηκεΰ 
καταψ'θ-αρηναι 
ΰοι  Οζί/εί-^εται  |  άλλα 
τα  προγεγονατα  τα  (%*  improbavil) 

πονηρά 
εν  τω  οικο)  (%*addidil  ΰον) 
δια  γαρ  ταΰ  εκείνων  αμαρτιαΰ 
ί-όιωτικων  {*^*βιωτικων)  πράξεων 
η  πολνΰπλαγχια  (ηοη  correctum) 
f 


LXXX 


HERMAE  PASTOR.  VISIO  I,  3.  4.  II,  1. 


Editio. 
ίϋχνροτΐοιηβε  και  εϋΈμελιωβεν 

ροίΰ'νμηΰείβ  \  ιβχνροποιηΰεία 

χαλκενβ 

οντωΰ  ο  λογοβ 

καθημερινού  και  δίκαιου 

ΰον  τα  τέκνα 

οιδαΰ  Ι  μετανοηΰωΰιν 

παν'θηναι  \  κνρια  μον 

μεγαλαΰ  και  'θανμαβταα 

ων  ονκ  Ι  συνιεναι 

των  ονν  εβχατων  ρημάτων 

ημιν  βνμφορα  και  ήμερα 


iwajiist  κ«ι  κραταιά 
ο  τη  μεγάλη  ΰννεΰει 
αντον  βουλή  \  τη  κτιαει 
ετνι  των  νδατων 
την  εκκληΰιαν  αντον 
ενλογηΰεν  \  γίνονται 
IV α  αποδώ  αντοιβ 


Codex  Sinaiticus. 

και  ϊ6%νροποιη6ΐ  ΰαι  και  θεμελιω- 

ΰΐ  ΰαι 
ραθ•νμηβηβ  |  ειϋχνροποιει 
ο  χαλκ. 

οντω  (*^*ουτωσ)  και  ο  λογοβ 
ο  κα'θΎ)μερινοΰ  ο  δικαιοα 
ΰον  και  (*^*  improbavil)    τα  τέκνα 
οιδα  Ι  μετανοηΰονΰιν 
παηναι  \  κνρια 
μεγαλωΰ  και  Ό•ανμα6τωΰ 
ο  ονκ  Ι  βαΰταΰαι 
τα  ονν  εΰχατα  ρήματα 
ημιν  ΰμφορα  (sic)  και  ήμερα  (*^*  εξ 


και    εν    σν|«φορα  ημην. 
quicquam 


απερ  ελαβον 


ημεραι 

Sic.) 
ον    αγαπώ   (sic,     neque 

mutalum  esl) 
iwaftft  κράτα  {*^*  κραταιά) 
και  τη  μεγ.  ΰννεΰει 
βονλη  Ι  τη  κτκίι  αντον 
επι  νδατων 

την  αγιαν  εκκληΰ.  αντον 
ηνλογηΰεν  |  γεινεται 
ϊνα  αποδοι    αντον    {**  ϊνα   αποδώ 

αντοιΰ) 
α  παρελαβον 


IV. 


οτε  ονν  ετελεΰεν 

ηλϋΌν  τεΰβαρεΰ  νεανιύκοι  και  ήραν 

την  καΰ-εδραν 
λέγω  αντη 
τα    εΰχατα    αρεΰτα   τα    δε   πρότερα 

χαλεπά 
τα  δε  πρότερα  \  τοκ?  εΌ•νικοΐΰ 
δνο  ανδρεΰ  ηλ'Ο'ον 
α;πηλ•0^ον 

οπον  και  η  καΌ^εδρα  \  απαγονΰα 
λέγει  μοι 


οραΰιβ  β' 


ειΰ  κωμην 
ον  περνΰι 
περιεπατονν 


ετελεΰεν  {*^*  οτε  ονν  ετελ.) 

ηλΰ-αν  τεΰΰαρεΰ  νεανιαι  (%*addidit 

και  ήραν  την  καθεδραν) 
και  λε^ω  αντη 
τα   εΰχατα    (%*afldidil    αρεΰκι    τα 

δε  πρότερα)  χαλεπά 
τα  δε  πρώτα  \  τοιΰ  εϋ•νεΰιν 
δνο  τινεΰ  ανδραΐΰ  εφανηΰαν 
απηλΟ-αν 

οπον  η  καϋ'εδρα  \  νπαγονβα 
λέγει 


Ι. 


οραΰιο  βί 


εΐΰ  κωμαΰ 


ον  κε  (%*καΟ  περΰι  (*^*  περνΰι) 
περίπατων 


HERMAE  PASTOR.  VISIO  11,  1.  1. 


LXXXI 


Editio. 

Tiz^vGiv  I  xaG  προτεραβ 
μετά  δε  το  εγερϋ^ηναι 
κατεναντί  |  περυβυν 
βίβλιδαριον  \  απαγγειλαι 
δοΰ  δη  μοι 
βLβL•δaQLOV 


Lva  μεταγρα-ψω  αντο  λαβε  φηβίν 
αυτό  χαί  αποδωβειβ  μοι  ελαβον 
εγω 

ευριΰκον  \  τελεΰαντοα  ονν  μου 

βίβλιδαριου 

απο  τηΰ  χειροβ 

V710  τινοσ  δε  ουκ  οιδα 


Codex    Sinailicus. 

περνΰι  |  ταΰ  προτερον 

μετά  το  (%*  addidit  h.  1.  δε)  εγερϋ'ψε 

απέναντι  \  προτερον 

βίβλαριδων  \  αναγγειλαι 

δο6  δε  μοί 

βιβλιδιον  {διο  rescripsit  prima  ma- 

nus  sine  rasura.    Priora  prorsus 

latenl) 
εινα  μεταγραι^ωμαι  αυτόν  (*^*αντο 

el  addidil  λαβε  φηΰιν   και   απο- 

δωΰίΰ   μοί)    ελα|3ον    (*^*   addidit 

ε^ω) 
ηυριΰκον  \  τελεΰαντοΰ  ουν 
βιβλιδιου 

εκ  τηΰ  χιροβ  το  βιβλιδιον 
νπο  τινοβ  (**add.  δε)  ουκ  ϊδον 


Π. 


μετά  δε  ημεραβ  ιε 


το  ΰπερμα  6ου  ηΘ^ετηβεν 
εβλααφημηΰεν 
προεδω'κε  τουβ  γον.  αντου 
εν  αμαρτία  \  αλλ  ετι 
και  τακ?  ασελ^ειαισ  και  ϋυμφοραιβ 
αυτών  και  πονηριαίΰ 

και  τη    αυμβιω   τη   μελλουΰη    ϋου 

αδελφή 
τη  γλωαΰη  |  αλλ  ακουβαΰα 
ταύτα  τα  (>r/|Liara 
εξει  Ι  και  μετά 
τότε 

παΰι  δε  τοΐ6  αγιοιΰ  αφεβιν  εττα^ει 
ε'ξ  οληα  καρδιαα  \  μετανοηοωαι 
απο  των  καρδίων  αυτών 
ετι  [τια]  αμαρτηΰαβ  γενηται 

αυτόν  \  γαρ  αι  τ^μεραι 

τοιΰ  δε  ε\}νε6ΐ 

εωΰ  τηα  εβ/ατηβ 

αυτών  \  εμμείνατε 

μη  διψυχηΰητε 

υπομενειτε 

τηγ  ζωην  αυτών  \  ο  κυριοβ 

τον  κυριον  αυτών 


μετά   δε   δέκα   κα^   πέντε  ημαιραΰ 

C^*  ημεραβ) 
το  ΰπερμα  6ου  έρμα  ηϋ'ετηβαν 
εβλα6ψημηΰαν 

προεδωκαν  τουβ  γον.  αυτών 
εν  πονηρία  \  άλλα  ετι 
τα6  αΰελγιαβ    και  6υνφυρμου6  πο• 

νηρια6    και    ουτω6    επλη6θ'η6αν 

αι  ανομιαι  αυτών 
και    τη     6υμβ.    6ου   τη    μελλου6η 

(*^*  addidil  6ον)  αδελφή 
τηΰ  γλω66η6  |  άλλα  ακου6α6α 
τα  ρήματα  ταύτα 
ε'ξεΐ6  (ηοη  mulaluin)  |  μετά 
ποτέ  (%*τοτε) 
και  πα6ΐν  τοΐ6  αγιοΐ6 
εξοληΰτη6καρδια6  \  μετανοηβουβιν 
απο  τη6  καρδια6  αυτών 
επι     (ηοη     correclum)    αμαρτη6εΐ6 

γενηται 
αυτουβ  \  αι  ήμερε  {*^*-ραι) 
και  τοΐ6  δε  εϋ^νεβιν 
εω6  εβχατηΰ 

αυτών  (*^*  εαυτών)  \  ενμινατε 
μη  διψυχηΰιτε  (*^*-χηθητε) 
νπομενεται 

την 'ζωην  αυτών  (*J*' εαυτών)  \  κυριοα 
τον  χρΐ6τον  (*^*  κυριον)  αυτών 


LXXXII 


HERMAE  PASTOR.  VISIO  II,  2—4. 


Edilio.  CodexSinaiticus. 

τονΰ  μελλονταβ  τονβ  vvv  μελλονταΰ 

τονΰ  δε  προτερον  αρνηΰαμενονΰ  τοια  δε  προτερον  ο;()ΐΊ^(7ο;|Μ,ενοΜ? 

δια    την   πολλην    αυτού  ευϋπλαγχ-  δια  την  πολνΰπλαγχνίαν 

ViCiV 


ΙΠ. 


μνηβικακει  |  ποαδειαν  δι^,αιαν 

μνηβίκαζία 

ιδLωτLκaΰ 

δία  ταΰ  μεν 

ταια  Tr^oiyiitartaKy 

αποβτηναι  \  απο  τον  'Θ•εον  τον  ζωντοΰ 

η  απλοτι^το;  ΰον  |   και  7]  εγκράτεια 

εμμεινηβ  \  βωζει 

060 L  δε  εν  ακακ. 

κατιβχνΰονΰί 

αδίαφΰ-αρτον  εχονβίν 

φανη  \  πάλιν  —  — 

γεγραπται 

εν  τω  ελδαδ  και  μωδηδ 


μνηύικακηϋηβ  \  παίδια  δίκαια 

μνηΰικακια  (*^*η  μνηβ.) 

ϊδιωτικαΰ  (*^*  ^ιωτί-κασ) 

δια  ταΰ 

τεΰ  (*ψ*  ταΐΰ)  πραγματιαιΰ  (*^*αμαρ• 

τιαιο) 
αποβτηναι  ΰε  \  απο  θεού  ξωντοΰ 
η  απλοτηύ  ΰον  \  και  η  πολλή  ενκρατια 
ενμινηβ  \  ΰωζειβ  (ηοη  mulatum) 
και  πορενομενονΰ  εν  ακακ. 
κοίτκ?χΐίου(?ί.ν 

ον  διαφϋ'αρηΰοντε  (^^-νται) 
φανη  (^^  δοκη)  \  πάλιν  a^vt^tfat 
ωσ  γεγραπται 
εν  τω  ε  (punclo  notatum  est)  ελδαδ 

και    ^ωδατ   {μ  prima    manu    su- 

prascriptum  videlur) 


IV. 


απεκαλνφΰ^η  δε  αδελφοί 


νπο  τινού  νεανιβκον  \  λεγοντοβ 

το  βιβλιον 

τιΰ  ονν  εϋτιν 

η  εκκληΰια  φηΰιν  ειπον  ονν  αντω 
δια  τι  ονν  πρεββντερα  οτι  φη- 
ΰιν 

έδωκα  τοιΰ  πρωτοιΰ 

πεποιηκαΰ  \  προΰ'Ο'ηναι 

αποτελεΰω 

γνωΰ&ηΰονται 

^ξία-ψεκί  ονν  δνο  βφλιδαρια 


πεμ-ψεισ 

επι^ε^ζχχπται 

ΰν  δε  αναγνωΰειΰ 


ειΰ  αντην 


απεκαλνφ&η    δε   μοι    αδελφοί  κοι- 

μωμενω 
νπο  νεανιΰκον  \  λεγοντοΰ  μοι 
το  βιβλδιον  {%*  βιβλιδιον) 
τ^''  (%*ι^ί^(?)  ονν  εΰτιν 
η  εκκλί^σια  φηΰιν  (**supplevit  ειπον 

αντω  5ια  τι  ονν  πρεΰβντερα  οτι 

φηΰιν) 
δ  έδωκα  τοιΰ  πρεΰβντεροιΰ 
εποιηκαΰ  (*^*πεποιηκαΰ)  \  πζ)θ(?θί.ναι 
επιτελέσω  (sed  ipse*  ΓββΙϊΙυίΙαποτελ.) 
γνωριΰϋ•ηΰεται 
γρατρειΰ   (%*  γρ.  ονν)    δνο    βιβλα- 

ριδια 
πεμψηΰ   (ex  η  rasura  reslitutum  ι) 
επετρεπται  (**επιτετρεπται.  Sic.) 
ΰν  δε  αναγνωΰη  \  ειΰ  ταντην 


HERMAE  PASTOR.  MSIO   III,   1. 


Lxxxni 


Edilio. 
οραΰιό  y' 

οραίσιν  ίΐδον] 
-■   ''-τηγγειλceτo 

τηΰ  πρεαβντεραδ  εκειν»;σ 
Γ/;   »'ΐ•κτι  ωφ^η  μοι  |  ££πεν 
ενδεηΰ    χαι     ΰττονδαι^οβ     είΰ     τον 

γνωναι 
ΐρονιζειύ 

luXlm  φ€(νκί^}ΰομαι  <το»  |  δείξω 
λαΧηΰαι  αχπην 
τόπον  Ι  ηξω  έχει 
αννωψΐύα 
οπον  αχηη  ελθειν  έμελλε 

ΰνμψελλιον  Ι  όυμψελλίον 

ΧΜ  εποτνω  λεντιου 

Uvov  χαρτΐαΰιον 

ίδων  ονν  Ι  χαι  ωοει 

εν  εμίΐυτω 

εξωμολογονμην  τω  χνριω  ταΰ  αμαρ• 
τιαΟ  μον  ωθ  και  προτερον.  η 
δε  ηΧ^εν  μετά  νεανίσκων  εξ 
0V6  xat  προτερον  ειοραχειν  και 
(Οταθι;  μοί  χαι  7ίατηχρθ€(το  ττροα- 
βνχιψίναΌ  χαι  ίξομοΐογονμίνον 
tm  Mvgtm  ταύ  αμαρτίαα  μον 

χαι  ζίψ<ιμ{νη  μου  Ι^ει 

xahv  e^ayrcrv  εραηα 

η  εί  αντηα  μετά  αεαντον 

Φΐγεί(}ε  \  εια  το  avμψελL•ov 

μετά  το  ίΐναχίορηααι 

μον(αν  ημ.  γεγ.  \  α  βοι  λέγω 

^ύοντού    μον   εια   τα    δεξιά   μέρη 

xa^usai 
ουκ  ειααε  με   αλλ  εννενει  μοι  τη 
χε^ρ»    ινα   ειο  τα   αριοτερα  μέρη 
χα^ιΟω  λογιζομενον  μον  ονν  χαι 
ΧνΊίονμενου   οτι   ον%   ειαοεν   με 

ο  ειο  τα  δεξιά  \  ενηρεύτηχοτων 
νπερ  τον  ονοματοβ  αντον 

αλλ  ωα  εμμενεια 

τη  απΧοτψί  |  μεινον 


Codex  Sinaiticus. 
οραοΐΰ  γ 

ην  ειίον 

ην  μοι  επηγγειλατο 

δια  τηΰ  πρεΰβντεραα 

αντη  τη  ννχτι  μοι  ωπται  \  ειπεν  (uot 

ενδεηΰ  ει  χαι  ΰπονδεοα{*^* -δαιοΰ) 
ειΰ  το  γνωνε 

χονδριζειΰ  (*/  χρονιξεια) 

ενφανιΰΰΊ]ΰομε  βοι  \  διξω  6οι 

λαλί^σαι  αντην  {*^^  αντη) 

τον  τόπον  \  εχι  (*^*ί?ξω  εκι) 

αννετρ^^φιαα 

οπού  διεταξαμην  {*^*εταξαμην)  αντη 
ελΰΈΐν 

βνμ-ψελιον  Ι  Ονμ'ψελιον 

χ.  ε.  λεντιον 

λινονν  καρπαβινον    (*^*  χαρπαΰιον) 

ϊδων  Ι  ωΰει  (*^*και  ωϋει) 

εν  εαντω  (sed  correclum  εμαντω) 

εξομολογονμην  τω  χνριω  πάλιν  ταβ 
α|Μ,αρτια(>  μον.  (Reliqua  propler 
ο|ΐιοιοτε'λευτον  exciderunt.  Con- 
senlit  cuin  Sinaitico  codex  Lali- 
nus  Paldtinus.) 


αψαμενη   {*/   και    αψ.)     μ.    λέγει 

(%*add.  μοι) 
πάντα  αιρωτων  έρωτα 
τι  εξ  αντηα  {*^*  μετά  ΰεαντον.  Sic.) 
εξεγείρει  \  προΰ  το  ΰνμψελιον 
χαι  μετά  το  αναχωρηΰαι 
χαι  μονών  ημ.  γεγ.  \  ο  ΰοι  λέγω 
^ελοντοΰ  ονν   μον  καθ•ΐΰαι  ειο  τά 

δεξιά  μέρη 
ονχ  ιασεν  με  (**  supplevil:  εννενει 

|Liot  τη  χειρι  εινα  ειΰ  τα  αριατερα 

μέρη  χα^ιΰω  διαλογιζομενον  μον 

[*^*  supplevit    χαι    λυττον/ιιενον] 

οτι  ονχ  ιαΰεν  με) 
ο  ειΰ  τα  δεξιά  μέρη  \  εναρεΰτηχοτων 
εινεκα  μον  τον  ονοματοΰ   (*^*  τον 

ον.  μον) 
αλλ   ωΰ  μενίΰ   (*^*  άλλα  ωΰ  ενμε- 

νιΰ) 
τη  απλοτητι  αον  \  μινον  (*^*εμμινον) 


LXXXIV 


HERMAE  PASTOR.  VISIO   ΠΙ,  1—3. 


Editio. 

χαΰΊΰειϋ  \  av  εργαΰονται 
u  εκείνοι  υπενεγκαν 


Codex    Sinaiticus. 

καΰ•ιη  I  εαν  εργαΰωνταυ 
cc  και  εκ.  νπηνεγκαν 


II 


νηενεγχαν 

ενεχα  τ.  ονο(ΐατο6  τον  ϋ-εον 
δια  του  ονομ,ατοα  του  &εου 
KccL  των  [εξ]  αριβτερων 
και  αι  εηαγγελιαι 

και  εχωΰι  ^οξαν  τίνα 

ΰυ  δε  κατεπΐ'Θ•νμοΰ  ει 

και  παντεβ  δε  ot  μη 

ατνο  των  αμαρτ.  αυτών 

ταύτα  δε  ειπονβα  \  αυτή  τιρ.  τ.  ποδ. 

τηΰ  χειροα  μου  \  ήγειρε 

ΰνμιρελλιον  \  κ^'Ο-ε^εται 

ιδού  ονχ  οραβ 

ωκοδομουμενον  εη  υδάτων 

τε  Ι  ωκοδομψο 

εξ  Ι  τουβ  λιϋΌυβ 

τοιΰ  νεανιΰκοίΰ 

ωκοδομουν 

ελκομενουΰ 

την  αρμογην  αυτών 

ουΰ  μεν  —  ουΰ  δε 

κατεκοπτον  και  ερριτντον 

άλλοι   δε   λιθΌί.  πολλοί  κύκλω   του 

ηυργου  εκειντο 
εκ?  την  οικοδομην 
τουΰ  ριπτομενουβ  \  ειΰ  την  οόον 
εκ  τηΰ  οδού 
επι    πυροβ   εκπιητονταΰ   καί^    και- 

ομενουΰ    ετερουβ   δε    πιπτονταβ 

εγγυβ  υδάτων 

κυλιΰ&ηναι  ειβ  το  ύδωρ 


υπηνεκκαν  (ηοη  correctuin) 

εινεκεν  του  ονοματοϋ 

δια  το  όνομα 

καί  των  (ηϋ  suppletum)  αριύτερων 

και   ε    αυτέ   (*^*  αι   αύται)    επαγ- 

)/ελί.αι 
και  εχουΰιν  δοξαν  τιναν  (%*  τίνα) 
ΰυ  δε  κατεττι^υ^ικ? 
κ.  παντ.  {*^*παντ.  δε)  οι  μη 
ατνο  πάντων  των  αμαρτ. 
τταυτα:  ειπαΰα  \  αυτηΰ  πρ.  τ.  ποδ. 
μου  τηΰ  χιροΰ  \  ε^ί-ρι 
βυμιρελιον  \  εκαΌ'εζετο 
μέγα  πράγμα 

λέγει  μοι  ύυ  ϊδου  ονχ  οραβ 
οικοδομουμενον  επι  ϋδατων 
δε  Ι  ωκοδομιτο 
*εξηκοντα  (*^*  εξ)  \  λιϋΌυβ 
τοισ  εξηκοντα  (%*ε|)  νεανιύκοιύ 
οικοδομούν 
ελκομενουΰ    (λ  prima   manus  super 

ν  ut  videtur  reseripsit) 
την  αρμογην  αυτήν 
τουΰ  μεν  —  τουΰ  δε 
κατεκοπταν  και  ετιθΌυν 
οι  εκιντο  (nil  suppletum) 

επι  (*ψ*εκί)  την  οικοδομην 

ριπτομενουΰ  \  ειΰ  το  αυτό 

haec  desunt 

επι  πυρ  ενπιπτονταΰ  (**  supplevit 
και  κεομενουΰ  ετερουΰ  δε  εμπι- 
πτονταΰ  (%*  εμ  improbavit)  εγ- 
γυβ υδάτων 

κυλιΰ'&ηνε  ειΰ  το  ϋδωρ  καιττερ  ϋ•ε- 
λοντων  εκκυλιΰϋ•ηναι  (*^,*κυλιΰΰ'.) 
και  ελ&ιν  ειΰ  το  ϋδωρ 


ΠΙ. 

δει^αΰα  δε  μοι  ταύτα  τα  πράγματα   δι^αΰα  μοι  ταύτα  ηΰ•ελεν  αποτρεχειν 
....  ςίποκρί'θ'ειΰα  λέγει  μοι  λέγω  αυτή  κυρία  τι  μοι  ωφελοΰ 


HERMAE  PASTOR.  VISIO  111,  3.  4. 


LXXXV 


Editio. 


xai  ιλαρωτεροί  γίνονται  xcci  ταύτα 
αχονΰαντεα  γινωακονΰί  τον  Ο^εον 

η  δε  εφη  \  οντοι 

εαν  αχονβαντεΰ  μετανθ7ΐαωΰί  και 
αντοι  χαρηϋονται 

αοι  γαρ  τα  πάντα 

ηετίληρωμεναι 

€ίπο)»ίλνψεία 

τον  μεν  πνργον  \  οικοδομημενον 

ο  εαν  0W  ^εληΰ  \  αποχαλνψαί 

Ιεγει  μοι  \  ο  εαν  ενδέχεται 

οτΐοχαλνφΘΎγναι  ΰοι 

προο  τον  &εον 

μη  διψνχηΰηΰ  ο  εαν  ίδηβ 

εφ  νδατων  |  ειπον 

Λονονργοβ  ει  ττερι  ratf  γραφαΰ 

εχξψηαείύ 

ενρηΰεκί  \  εφ  νδατων 

axovcov  Ι  δι  νδατοα 


Codex  Sinaiticus. 

ταντα    εωραχοτι   και   μη    γινωϋ- 

χοντι  τι  εΰτιν  τα  πράγματα  απο- 

κρι&ισα  juoi  λέγει 
άνθρωπε  (*^*  ανϋ-ρωποΰ) 
και   ακονΰαντεα   γεινωσκονΟιν    τον 

κυριον 
εφ?;  Ι  αυτοί 
εαν    ακονΰωΰιν    και   μετανοηαωΰιν 

(%*  addidit  και  αντοι)  χαρηαον- 

ται 
γαρ  ΰοι  πάντα 

*επληρωμενε  (%*  πεπληρωμεναι) 
αποκαλνψειν  (%*  -ψεισ) 
ο  μεν  πνργοΰ  \  οιηοδομονμενον 
ο  αν  ονν  ϋ-εληΰηΰ  \  μοι  αποκαλνψαι 
λέγει  \  ο  εαν  δεχψαι  (**εαν  ενδεχ.) 
ΰοι  αποκαλνφϋ^ηναι 
περί  τον  ΰ•εον 
μη  διιρνχηαειΰ  ο  αν   ειδηο 
επι  νδατων  \  είπα 
haec  desunl 
εκ^ι^τισ 

ενριΰκειΰ  |  επι  νδατων 
άκουε  Ι  δια  νδατοα 


IV. 


axoxift^ui  δε  Ιεγω  αχηη 

<{ 

[οι]  οικοδ.  τινεο  ειαιν 

η  δε  εφη  οντοι  ειοιν 

δια  τοντων  ονν  \  εξ 

νπερε'/ρντεβ  αντων 

την  διαφοραν  \  την  δνναμιν 

π€ηηων 

aλL•ι  γαρ  ΰον  τιροτ. 

βείτιονα 

αοι  απεκαΧνφ^    και    ετι    αττοκα- 

λνφ^αεται 
ει  αρα  εαται  ταντα  η  ουκ  εαται 

αλη^  εατιν 

ονδεν  εατιν  έξωθεν  \  ταντα 


αποκριΰ'εια  λέγω  αντη  κνρια 

*εξη7ίοντα  (*^*  ε^) 

οι  οικοί.  τινεβ  ειΰιν  κνρια 

οντοι  εκτιν 

δια  τοντων  \  **improbavil 

ϋ7Γερεχοντε(ί  αυτουσ 

την  εξοδον  \   την  όυνα;*ιν  αντων 

εκ  πάντων 

άλλοι  γαρ    (**el%*    supplev.    αον) 

προτ. 
βελτιονεα  αον 
αποκαλνφ&ηαεται     (*^*    praeposuit 

απεκαλνφΌ-η  και) 
*l»aec   omisil    (**  .sujiplevil    ει   αρα 

εατιν  ταύτα  ει  [sic]  ουκ  εατιν) 
εατιν  αλη&η 
ουθεν  έξωθεν  εατιν  \  τναντα 


LXXXVI 


HERMAE  PASTOR.  VISIO  III,  5.  6. 


V. 


Editio. 
ovv  I  OL  μεν 
Kcci  δίδαΰκαλοί 

κατά  την  βεμνην  διδαΰκάΚιαν 
τοιβ  dovXoLG  τ.  ^εον  τον  λογον 
πάντοτε  εαυτοιϋ  αννεψίονηΰαν 

εΰχον    και    αλλήλων    ηκονΰαν    δια 

τοντο  εν  τ.  οικοάο^ΐ'»^ 
ει6  την  οικοδομην 
ϋυμφωνονντεβ 

ωκοδομημενων 

οι  κεκοψημενοι  και  πα&οντεβ 

ένεκα  τον  ονοματοΰ  τον  κνριον... 

....  και  κατωρϋ^ωΰαν  ταΰ  εν- 

τολαΰ  αυτού 


.....  εν   τη    ^tarst   τον  κνριον 

και  ηιβτοι 
ειΰ  το  ποιειν  το  αγαϋ-ον 
ονχ  ενρεϋ'η  \  ερριπτονν 
οι  ημαρτηκοτεΰ  \  («,εταχωρηο>αι 
ονκ  ατίεριφ&ηύαν 
μετανοηύονΰιν 
οι   ονν   μετανο[ηϋοντεΰ   εαν]    μετά- 

νοηβωϋιν 
τη  πκττει  εκείνη 

εζο fovrat  κ. . 

εξονΰιν  οτι  πάρα  τω  τννργω  κείνται 


Codex    Sinaiticus. 

ννν  ι  οι  μεν  ονν 

και  διδαΰκαλοι  και  διάκονοι 

κατά  την  ΰεμνοτητα 

τοιβ  εκλεκτοιβ  τον  ϋ•εον 

και  παντοται  αντοιβ  βνμφωνηΰαν- 
τεΰ 

εΰχαν  (**  supplevit  και  αλλήλων 
ηκονον  δια  τον)  το  εν  τ.  οικ. 

desunt 

βνμφωνονντεΰ  τεΰ  αρμογεβ  (%*τακ? 
-γαιΰ)  αντων 

οικοδομον  μένων 

οι  παΰΌντεβ 

ένεκεν  τ.  ονοματοα  τον  Ό^εον'  τονΰ 
δε  ετερονϋ  λι&ονβ  τονΰ  φερομε- 
νονα  επι  (*^*  ακο)  τηϋ  ^ηραβ 
θ•ελω  yvrovat  τινεϋ  ειαιν  κυρία' 
εφη  τονβ  μεν  ειΰ  την  οικοδομην 
νπαγονταΰ  και  μη  λατομονμενονΰ 
τοντονβ  ο  κνριοβ  εδοκιμαΰεν  οτι 
επορεν&ηααν  εν  τη  ενΰ-ντητι  τον 
κνριον  και  κατορϋ'ωβαντο  ταΰ 
εντολαΰ  αντον 

νέοι  ειΰιν   εν   τη  ηιΰτι   και  πιστοί 

ειΰ  το  αγα^οποιειν 

ενρε^η  \  εριπτονν 

ημαρτηκοτεΰ  |  μετανοηΰαι 

μακράν  ονκ  απεριφτ^σαν 

μετανοι^σωσιν 

οι  ονν  μελλοντεΰ  μετανοειν  εαν  με- 

τανοηΰονΰιν 
εν  τη  τιιΰτι '  εαν  ννν  μετανοηΰωΰιν 
εχουσιν  τόπον  αλλ  εΰονται  εκβολοι 
εχονΰιν  πάρα  τω  πνργω  κκΐ-β-αι 


νι. 

τονΰ    κατακοπτ.    και    μακράν   ριπ•   τονΰ  δε    κατακοπτ.    απο   τον  πνρ- 

τομενονΰ  απο  τον  πνργον  γον 

.  .  .  άιοτι  επ   .  .  .  τηΰ  ανομιαΰ       οντοι  εκ?ιν  οι  νϊοι  τηΰ  ανομιαΰ 
ειΰ  νποκριΰιαν  \  ανομία  εν  υποκρκίΐ  |  πονηρία 

ωφέλιμοι    ειΰ    την    οικοδομην    τον   ενχρηΰτοι  ειΰ  οικοδομην 

πνργον 
δια  ταΰ  πονηριαΰ  αντων  δια  ταΰ  πονηριαΰ  αντων  δια  τοντο 

ΰννεκοπηΰαν  και  πορω  (%*  πόρρω) 


HERMAE  PASTOR.  VISIO  ΠΙ,  6.  7.  lxxxvii 


Editio.  CodexSinaiticus. 

απεριφηΰαν  δια  την   οργην   του 
κνρίον  οτι  παρωργιΰαν  αυτόν 
τονΰ  δε  ετερονΰ  λι&ουβ  τονΰ  δε  ετερονΰ 

xdi  μη  υπαγονταΰ  υπαγονταβ  (*^*  μη  υπαγ.) 

[οντοί  εψωίριακοτεβ  είϋιν  ούτοι  οι  μεν  ειρωριακοτεΰ  εt(y^v 

μη  επιμειναντεΰ   δε  εν   αντη    μηδέ  μη    εττιμενοντεΰ    δε     εν    αυτή   (nil 
κολλωμενοι  τοιΰ  αγιοιβ  δια  τούτο        supplelum) 
άχρηστοι  εκ?ιν 
εχοντεβ  εν  τακ?  καρδιαιβ  εν   τ.    καρδ.    εχοντεΰ 

οι  εια Ttov  ειρηνην  εχοντεΰ  άλλα  προΰωπον  ϊρηνηα  εχοντεΰ 

όταν  δε  αποχωριΰΰ-ωΰιν  όταν     δε    απ    αλλήλων    αποχωρη- 

ΰωΰιν 
αι  πονηριαι  εν   τακί   καρδιαιΰ  αυ-  αι   πονηριαι    αυτών   εν   ταιΰ  καρ- 
τών εμμ.  5i.at(y  εμμ. 
αΰ  εχουΰιν                                           αΰ  εχου(?ιν  ot  λιΌ-οι 
οι  πεπιΰτευκοτεΰ  μεν                         τιεπιΰτενκοτεΰ  {*^*πεπ.  μεν) 
και  το  πλειΰτον   μεροΰ   εχοντεΰ   εν  και  το  πλιον  μεροΰ  εχουΰιν   εν  τη 

δικαιοΰννη  δικ. 

εχοντεΰ  \  λέγει  μοι  |  οι  εχοντεΰ  εχου(?ιν  |  μοι  λέγει  \  εχοντεΰ 

εχοντεΰ    δε    πλουτον    του    αιωνοΰ  εχοντεΰ  δε  και  πλουτον  αυτών  και 
τούτου  την  ουΰιαν  όταν  ^ενϊ^ταί        ίι,α  ταο"  πραγματιαΰ  ατΰαρνουντε 
^λιιριΰ  όί-α   τον   πλουτον  αυτών       τον  κυριον  αυτών 
και  ταΰ  πραγματειαΰ   απαρνούν- 
ται αυτόν  τον  κυριον 
αποκρι&εΐΰ  \  ωΰπερ  γαρ  και  αποκριΰ'εΐΰ  \  ωΰπερ  (*^*ωΰπ.  γαρ) 

τω  χριΰτω  \  απο  σεαυτου  τω  κυριω  \  απο  (%*  απο  δε)  ΰεαυτου 

ηΰϋ^α  Ι  ευχρηΰτοΰ  και  ωφέλιμου  ει    ηΰ  \  ευχρηΰτοΰ  ει  και  ωφέλιμου 
ηΰ^ε  τω  θεω  γεινεΰ^'ε  τω  ϋ'εω 

και   γαρ   ΰυ  αυτοΰ  χραΰαι  εκ   των  haec  desunt 
αυτών  λι&ων 

νιι. 

ειδεΰ  \  απο  τηΰ  οδού  ουΰ  ειδεΰ  \  εκ  τηΰ  ο^ου 

αφινουΰιν  την  οδον  την  αληϋ'η  αφιουΰιν  την  οδον  αυτών  την  αλη- 

&ινην 

ανοδιαιΰ  \  το  μετανοηΰαι  ανομιαιΰ  \  του  μεταν. 

τηΰ  αΰελγειαΰ  και  τηΰ  Trovt/^taa  ων  τηΰ  αΰελγιαΰ  αυτών  και  των  πονη- 

ειργαζοντο  ριων  ων  ηργαΰαντο 

^ελειΰ  γνωναι  τινεΰ  εκ?ιν  τινεΰ  ε«)ί.ν 

όταν  ελ&η    αυτοιΰ    ειΰ    μνήμην    η  όταν     αυτοΐΰ    ελϋ-η    ειΰ    μνιαν     η 

γνωΰιΰ  αγνοτηΰ 

πονηρευονται  \  πονηριών  πορεύονται  \  επι&υμιων 

επ  αυτήν  επηρωτηΰα  ετι  ετι  αυτήν  επ7]ρωτηΰα 

εξουσι  |  αλλ  ειΰ  \  τόπον  εχουΰιν  |  άλλα  ειΰ  |  πυργον 

εαν  |3ασανκίθωί)ΐ  και  πληρωΰωΰι  όταν  βαΰανιΰ&ωΰιν  και  εκπληρωΰω- 

οειν 


LXXXVIII 


HERMAE  PASTOR.    VISIO  III,  7.  8. 


Editio. 

τ.  αμαρτ.  αντων 
βαΰανων  αντων 

εαν  αναβη 

αντων  μετανοηΰαι  .... 

δια  την  ΰκληραν  καρδιαν 


C  ο  (Ι  e  χ   S  i  η  a  i  t  i  C  U  S. 

των  αμαρτιών 

βαΰανων  αντων  δια  τα  έργα  α  ηρ- 

γαΰαντο  πονηρά 
αιαν  (*:^,*£ο;ν)  δε  μη  αναβη 
ον  6ωξ.     αντων    (%*  addidit  μετανοηΰαι)  ον 

ΰωζ. 
δια  την  ΰκληροκαρδιαν 


νιπ. 


άλλο  (detr 


εμβλειραΟα  \  ο  πνργοΰ  οντοα 

η  ταβ  χειρασ  κρατονΰα 

^m  ταντηα 

η  περιεζωβμενη 

οΰ  αν  ακολον&η  ανταιΰ 

εν  τ.  ζωη 

πονηρών  έργων  αφε|εται  πιβτενων 

οτι    εαν    αφε^ηται   παβηβ  επιϋ•, 

κληρονομηθεί 
ετεραι  κνρια  πέντε  τινεβ  ειβι 
η  δε  ακακία 

η  δε  επιοτημη  η  δε  αγάπη 
ποιηΰηΰ  \  γνωναι  φημι 
τ.  δνναμειΰ  αντων 
νπ  αλλήλων 
καϋ^ωΰ 

τοντων  ονν  \  'θ'εια  εισιν  |  οΰ  αν 
επερωτηοα  αντην   περί  τον  καιρόν 

φωνην  μεγαλην  \  εποικοδομονμενον 
εωϋ  αν    ονν  ο  πνργοΰ  οικοδομον- 

μενοβ 
ε^ει  το  τελοβ 
μηκετι 
ί^ρκει  ΰοι  ταντα  ....    μετά  τρειϋ 

ημεραΰ 


νοηβαι  γαρ  δει  πρώτον,  εντέλλομαι 

601  πρώτον 
πάντα 
καΰ•αρΐ6ΰ^ωΰιν 


άλλο    (ο    ex    α    ipse*    fecil)    ϊδειν 

(%*addidit  τι) 
βλει^^αίΤα  Ι  ο  πνργοΰ 
η  κρατονΰα  ταΰ  χιραΰ 
δια  ταντην 

η  περ.  και  ανδριζομενη 
οΰ  αν  ονν  ακολονϋ•ηΰη  αντη 
εν  τ.  ζωη  αντον 
των   πονηρών    έργων  αφεξεται   και 

παΰηΰ  επιβ•.  και  κληρονομηΰη 

έτερε  (*^,*-ραι)  κνρ.  τινεΰ  εισιν 

η  δε  επιΰτημη  η  δε  ακακία 

η  δε  αγάπη 

ποιηΰ  \  φημι  γνωνίίΐ 

τ.  5υνα|ΐΐί.σ  αΰ  εχονΰιν 

απ  αλλήλων  αι  δνναμιΰ  αντων 

κα'θ^ωΰ  και 

τοντων  |  &ia  εΰτιν  \  οΰ  αν  ονν 

επηρωτων  δε  αντην  περί  των  και- 
ρών 

φωνή  μεγάλη  \  ετι    οικοδομονμενον 

Οΰ  εαν  (*+*ω(?  εαν  ονν)  ΰνντελεΰϋ•η 
ο  πνργοΰ  οικηδομονμενοΰ 

εχι  τελοΰ 

μηκαιτι  (*^*  μηκετι)  μαι 

αρκετοί  {*^*αρκενη  ΰοι)  η  νπομνη- 
ΰιΰ  αντη  και  τοιΰ  αγιοιΰ  και  η 
ανακαινωΰειΰ  των  πνενματων 
νμων  αλλ  ον  ΰοι  μονω  απεκα- 
λνφΰ•η  αλλ  ϊνα  παΰιν  δηλωΰεΐΰ 
αντα  μετά  τριΰ  ημαιραΰ  (*^*ημε- 
ραΰ) 

νοηΰε  ΰε  (ΰε  ex  τε  correclura)  δει 
πρώτον 

αντα 

κα-θ-α^κϊωσιν  (*^*  καϋ^αριΰϋ•ωΰιν) 


HERMAE  PASTOR.  VISIO  III,  9.  10. 
IX. 


LXXXIX 


Editio. 

Εφ  νμων  |  βταξαντοα 

διχαιωΰ-ψε 

xai  πααηΰ  \  πανΰαι 

εν  εαντοια 

ίηηιίαμβανετε  \  νΰτερονμενοι,β 

αφ^ονιχίν  τη  ϋαρχι  αυτών 

εηιαπωνται 

λυμαίνονται  την  σαρχα 

η  0€κρ|  αιτίων  \  τα  βωμ,ατα 

ερχομενην  \  ετελεο&η 

αγα^οτΐοιηααί  \  ουχ  εξετε 

γαυριωντεα 

Οτεναζωδιν  |  αποβηϋεται 

μετά  τηο  ....  άγαμων 

01  φ<ζρμαχ.  μεν 

βτντον  Ι  εοχιρρωμενοι 

χ.  χαρδ.  υμών  χαί  ΰυγχεραϋαι  νμων 

την 
(χνται  αι  διχοστασία»  ίίτνοατερηαωΰί' 

τ.  ζ.   υμ. 

η€αδειαν 
υχερ  υμών 
τ.  χνριω  υμών 


Codex    Sinaiticus. 

εφ  νμαβ  \  *^*ταξαντοα 

διχαιω&ητε  χαι  αγιαΰ^τε 

%αι  απο  παΰηΰ  \  τιαηνε  (*^* -ναυ) 

εν  αντοιΰ  (*^*  εαντοισ) 

αντιλαμβανεΰϋ'αι  \  ϋΰτερημενοίΟ 

αβ^ενιαν  τη  ϋαρχι 

επιετωνταί  (*^*  επιϋπωνται) 

λνμενι  την  ΰαρχαν  (*^*  -κα) 

η  ΰαρξ  \  το  ΰωμα 

επερχομενην  |  τελεοΰτ] 

aya^oicouLV  \  ουκ  εξετε 

γανριωμενοί  {*^*γανρονμενοι) 

ατενα^ονΰιν  |  αναβηαεται 

μετά  των  «ya^rov 

Οί  φαρμακ.  μεν  ουν 

εαυτών  \  ενεϋκιρωμενοι 

ταΰ  καρδ.  νμων  και  (%*add.  ΰννκε- 

ραϋαι  νμων)  την 
ανται.  ε  (*^*  αή  δι%ο6τααιαι  αύται 

(*^*addid.  νμων)  αποΰτερηΰονβιν 

τ.  ι  νμ. 
ηεδιαν  (%*παιά.) 
νπερ  ημών  {^^*νμων) 
τ.  χνριω  ημών 


Χ. 


ηΟα»  Ι  σνμψ£λλ(ον 
βαΐηνιγχαν  εια  τον  πυργον 

τούτων  το  τιροοωτιον  ουχ  ειδον 

νπαγουοαν  δε 
ανΗρανια^η 
ιρωτηβαι 

τιιρυαινη  (apogr.  περιουνη) 
δευτέρα  \  σαρχα 
τίρεοβυτεραα 

ην  η  το  προτερον  |  ιυπρεπεβτατη 
χαι  επί  αυμψελλιου  δε 
[εωά]  \  λεγουβαν  |  Ιηψη 
χαί  αυτή  |  ωφθ^ 
τι  αυ  υπο  χείρα  αιτοΰ 
σαρχα  αρκούνται   αοι   αι  αποκαλν- 
ψίίύ  αύται  μητι  δννη 


απηνεγκαν  \  αυμιρελιον 
απηνεγκαν     και     αντο     προΰ    τον 

πνργον 
τούτων  (*^*  addidil    το)   προΰωπον 

ονκ  ϊδον 
νπαγονΰαν  (%*addidit  δε) 
ενεφανηΰ&η  (correctqin  -vιΰ^'η^ 
επερωτηααι 

περΰννη  (nec  inulalum) 
έτερα  |  σαρκαν 
πρεΰβντερα  (*^*-ρασ) 
ην  το  προΰωπον  \  εκπρεπεατατη 
και  επι  ανμψελιον 
ileesl  Ι  λεγονΰαν  μοι  |  λημψη 
αυτή  (*  *  και  αντη)  \  μοι  ωφϋ•η 
οτι  αν  υπο  χιρααιτιααι  (iiil  iiiulalum) 
ααρκα  (*^*  addidil  αρκουοιν  αοι  ot 

αποκαλνψεια  αύται)  μητι  δννη 


xc 


HERMAE  PASTOR.  VISIO  IU,  10—13. 


Editio. 

iSsiv  ων  εωρακαΰ 

Lvu  μοι  η  αποκαλνψιΰ 

νπο  ΰον  Ι  ανταβ 


Codex    Sinaiticus. 

ων  εωρακαΰ  ϊδειν 
ϊνα  αποκαλυψειΰ 
αηο  ΰον  Ι  αυτά 


XI. 


περί  των  τριών 
επί  ααϋ-εδραΰ  \  μεμ,αραβμ,ενον 
αμαρτιών  \  και  των  διιρνχ. 
ελπιδαΰ  \  προΰδεχονται  \  κοιμην 
οντω  και  νμειβ 

παραδεδωκατε  |  επερριιρατε 
ίια  τούτο  ονν 

εκαϋ•ψο  ....  η&ελον  γνωναι 
επι  καΰ'εδραβ  κα^ι^ε^  |  ειδον 


περί  των  (%*ad(lidil  γ) 

επι  κα^εδραν  \  μεμαραμμενον 

μαλακίων  \  και  ^ιψυχ. 

έλπιζαν  Ι  προΰδοκωβιν  |  κοιμηαιν 

οντω  (*^*  οντωβ)   και  νμειβ  μαλα- 

κΐ6ΰ•εντεβ 
παρεδωκατε  \  επερΐ'\\}ατε 
δια  τι  ονν 

εκαΰ'ψο  ηΰ•ελον  γνωνε  (%*•ναί.) 
ειΰ  καϋ'εδραν  κα&εζεται  \  εχια 


χπ. 


ϋαρκα  \  απελπιΰη 
προΰδεχεται 

την  εΰχατην  ημεραν  τηΰ  ζωηΰ 
κληρού 

και.  ακονΰαβ  είηγερϋ•η 
ονκ  επανακειται  αλλ  εβτ.  και  ανα- 
νεονται  αντον  το 

πραγμάτων  \  αλλ  ανδρ.  |  ούτω 
αποκαλνψιν  ην  νμιν  ο  κνριοΰ  απε- 
καλνφεν 

ενΰπλαγχνιβΰ'η  εφ  νμων 
ανανεωααι  το  πνενμα  νμων 

ενεδνναμωϋ-ητε  \  νμων  εχαρη 
εδηλοποιηαεν  |  οληϋ  τηβ  καρδιαο 
ειρηνενητε 


βαρκαν  |  ϊδη  αφελπικωβ 

προΰδεχετε  (*^*•ται) 

την  ημεραν  τηβ  εΰχατηϋ  ζωηΰ 

κληρονομιά  (cod.  -νια) 

ακονΰαβ  δε  εξεγερϋ'η 

ονκαιτι  ανακιται  άλλα  εϋτ.  και 
ανανεοντο  (*^*  ανανεονται  αν- 
τον) το 

πράξεων  \  άλλα  ανδρ.  \  οντωΰ 

αποκαλνψει  (**  -  'ψειν  unaque  ad- 
didit  ην  νμιν  ο  κνριοβ  απεκα- 
λνΊΐ;εν) 

εβπλαγχιΰ&η  (sic)  εφ  νμαΰ 

αναναιωΰατο  (*^*  ανεναιωΰατο)  τα 
πνε^ΐΜ-ατα  νμων 

εδνναμωϋ•ητε  \  αντων  εχαρη 

εδηλωΰεν  \  οληβ  καρδιαΰ 

ειρηνενεται 


ΧΙΠ. 


καλην  και  ιλαραν 


ωΰ  γαρ  εαν  \  αγαΟ•η  τι6  α^^ελια 
ενϋ^εωα  \  περί  τον  λοιπόν 
ανανεοποιειται  το  πνενμα  αντον 
οντω  Ι  ελαβατε 
ϋνμιρελλιον  et  -λλιον 


καλην    και  ιλαραν    και    καλην   την 

μορφην  αντηβ 
ωβ  εαν  γαρ  \  αγγελία  αγαΟ'η  τιΰ 
ενϋ'νβ  Ι  λοιπόν 
ανανεονται  αυτού  το  πνενμα 
οντωβ  Ι  ΐληφατε 
βνμψελιον  et  -λιον 


HERMAE  PASTOR.  VISIO  III,  13.  IV,  1.  2. 


χα 


Edi'tio. 

τεσΰαραβ  ποδαΰ 
οι  εξ  οληΰ  \  απεχειΰ  ηδΐ] 
€ίίτΐ]αηΰ  περί  ίοΐοτιαλνψεωΰ 
xoi  εαν  δε  τι 


Codex  Sinaiticus. 


τεαΰαρεβ  ποδαα 
εξ  οληΰ  Ι  απεχεια 
αιτηΰειβ 
εαν  η  δε 


ορααια  ά' 


ορααιβ  δ' 


οραοιβ  ην  ct^ov  |  ημεραΰ  » 

ίΐϋ  τντιον  τηΰ  ^λιψεωΰ   τηα  εηερ- 

χομενηΰ 
εν  τη  οδω  τη  χαμ,πηλη 
ίΐύ  τον  αγρον 
arriv  (οα  αταδια  ι    ραδιωβ 

μονοα  δε  |  αξιω 

αντου  εx1dηδuzΰ 

ινα  με 

δαιη  την  μεταΧηψιν  ηααι  rouT  δον- 

Χοιο 
δείξαι  Ι  ι/χοί  |  %αι  εν  αντω 
τε&εμεΙιωμ(νον  \  ειδον 
και  too  προέβην 
tv  (αντω 

tytiifovaiv  |  οντω  δε 
α>αει  otco  αταδιον 
γενομένου  δε  μει'ζονοα   τον  χονιορ- 

τον 
χητού  Ι  τω  fifv  μη%εί 
ίοαει  χεραμον 
χλαιειν 

νπανεμνησ&ην  \  αχηκοα 
ηιοτιν  τον  &εον 
έδειξε  fioi  μεγαλεκον 
δεδωχα  \  ρνζων  \  ώστε 
τηL•xovτov  χτηνοα  εχτειναΟ  εαντον 

χαμαι 
γίωτταν 
μεχρΜ  οτον  \  τεαααρα 


ην  ειδον  Ι  ημεραα  εικοΰι 
haec  desunt 

τη  οδω  τη  κα^ιπαν?^ 

desunl 

εΰτιν  δε  ωΰει  ΰταδια  τεααε  ραδιωο 

(%*ίεκα  ραδιωα) 
μονοβ  (*^*μον.  ονν)  |  και  άξιων 
εχχληβκχβ  αυτόν 
ϊνα  μοι  (ηοη  correctum) 
δω  την  μετανοκχν  τοιΰ  δονλοια 

διξε  μοι  \  ωβ  ηχοϋ  \  εμαντω  (sic) 

τε&εμελιωμενοΰ  \  ϊδων 

χαι  προΰεβην  (sic) 

εν  εαντω  {*J^  εμαντω) 

εγιρωαιν  |  οντω  γαρ 

ωθ  απο  ΰταδιου 

γεινομενου  μιζονοΰ  κα*  μιζονοα  κο- 

νιορτον 
χητοβ  τι  \  τω  μηχι 
ωΰ  καιραμον  (%*  ωΰει   καιραμιον) 
κλιναι  τα  γόνατα  {*^*κλαιειν) 
επανεμνηοόην  \  ακτ^κοειν 
πιστιν  του  κνριον 
εδιδαξεν  με  μεγαλιων 
έδωκα  \  ροιζω  |  ωΰ  δε  (*^*ωΰτε) 
τηλικοντο  χητοΰ  εκινι  αυτό  (*^*  εαν• 

το)  χαμαι 
γλωΰΰαν 
μειρειΰ  οται  {*^*οτον)  \  τεΰΟΕρα 


Π. 


μετά  το  \  ηαρελ&ειν 
ίδου  νπαντα  Ι  ω0ει 


μετά  δε  το  \  προελ&ιν 
νηαντα  (%*ί^ου  νπ) 


xcii  HERMAE  PASTOR.  VISIO  IV,  2.  3. 

Editio.  CodexSinailicus. 

εν  λενκοιβ  ^  εν  λενκοίΰ  (%*a(l(lidit  και)  νποδψ 

μαΰι,ν  λενκοίβ 

δε  η  κατακ.  |  τριχαβ  αυτηβ  δε  ην  η  κατακ.  \  yiQCiG 

απο  τ.  προτερ.  \  ανερ  \  καγω  εκ  τ.  προτερ.   \  ανθ-ρωπε  \  και  εγω 

νπηντηβε  \  τηλικοντον  απηντηΰεν  |  τηλίκοντο 

πολλή  ενΰπλαγχνία  πολνΰπλαγχια  {-χυα  ηοη  correctum) 

προΰ  κνριον  προΰ  τον  κυριον 

δια  τον  μεγάλου  και  δια  του  άγιου  αγγέλου  και 

ο  κυριοα  απεβτειλε  απεβτιλεν 

τον  επι  τ.  θηρίων  τον  επι  τ.  ϋ"ηρ.  οντά 

ου  το  όνομα  αυτού  ϋ'εγρι  ου  τ.  όνομα  εΰτιν  γ  (ipse  *  exslin- 

xil)  ϋ'εγρει  {ρ  supplelum) 

λυμηνη  \  και  μεγαλην  λυμην  εξεφυγεΰ  λοιμανη  \  μεγαλην  Ό'λί.'ψιν  εκπεφευγαβ 

οτι  τηλικουτον  ϋ-ηρ.  και  οτι  τηλικουτο  'Θ•ηρ. 

κυρίου  \  μεγαλεία  \  ειπον  του  κυρίου  \  μεγαλια  \  είπε 

τηα  μελλουΰηΰ  'θ'λΐ'ψεωΰ  ϋ'λΐ'φεωβ  τηΰ  μελλουϋηΰ 

δυνηΰεΰϋ'ε  δυνηβηα&ε  {^^^δυνηΰεβ^ε) 

η  κάργια  η  κάρδια  ϋμων 

ταΰ  λοιπαϋ  ημεραΰ  τηΰ  ζωηΰ  υμών  ταβ  λοιπαβ  τηΰ  ζωηβ  ημαιραΰ  ϋμων 

επιρρίψατε  ταΰ  καρδιαΰ  υμ.  επιριιραντεΰ  ταΰ  μεριμναΰ  υμ. 

dwaTcct  και  αποΰτρεψαι  δυνατι  και  αποΰτρεφι 

αποΰτειλαι  ftacJrtyaG  τ.  διψυχοιΰ  ε^απηΰτελλι  μαστι^.  ϋμιν  τ.  διιρυχοιΰ 

γεγενηΰ'θ'αι  γεννηϋ'ηναι 

ΠΙ. 

και  ηρωτηΰα  \  χρωμάτων  ηρωτηΰα  \  χρημάτων  (*ψ*χρω|Μ'•) 

ο  κοσ|ΐιοσ  ουτοΰ  εΰτιν  \  πυροειδεΰ  ουτοΰ  ο  κοΰμοΰ  εΰτιν  \  πυρροϊδεΰ 

αιματωδεΰ  εματωΐδεΰ  (*J^  αιματοϊδεΰ) 

δει  Ι  απολεΰϋ'αι  praelermissum  |  απολλυΰϋ•αι 

υμειΰ  εΰτε  οι  εκφευγοντεΰ  ϋμειΰ  οι  εκφυγονταιΰ 

ούτω  και  |  οι  κατοικουντεΰ  εν  αυτω  ουτωΰ  και  \  οι  κατοικουντεΰ  εν  αυτοιΰ 

εμμειναντεΰ    και    πυρω&εντεΰ    υπ  (ΐιιναντεί)  και  ποιρωίϊεντεΰ  (*^*  πυρ.) 

αυτόν  υπ  αυτών 

το  χρυΰΐον  \  αποβαλεΰΌ•ε  χρυΰιον  |  αποβαλιται 

ο  ερχομένου  εΰτιν  ο  επερχομένου 

κατοικηΰουΰιν   οι  εκλ.    του   κυρίου  κατοικουΰιν  οι  εκλ.  του  d-εου.    Re- 

οτι  αΰπιλοι  και  κα&αροι  έσονται       liqua  praetermissa    nec  suppleta. 

οι  εκλελεγμενοι  υπο  του  Ό'εου 

μη  διαλειπηΰ  ταύτα  λάλων  μη  όιαλιττ^^ί?  λάλων 

και  τον  τύπον  \  τηΰ  μεγαληΰ  τύπον  \  μεγαληΰ 

'Θ'εληΰετε  ουδέν  εΰτι  ϋ'εληΰητε  ουδέν  εΰται 

των  προγεγραμμενων  τα  προγεγραμμενα 

ταύτα  ειπουΰα  απηλΟ•εν ,    και   ουκ  ταύτα  ειπασα  (*^*  ειπουΰα)  απηλ'&εν 

ειδον  ποιώ  τοπω  απηλ&ε  (*^*  supplevil  και  ουκ  ϊδον  ποιώ 

[νοχ     quae    sequebatur    exlremo 
margine  abscissa]  απηλϋ•εν) 

'ψοφοΰ  Ι  οπιΰω  νεφοΰ  \  ειΰ  τα  οπιΰω 


HERMAE  PASTOR.  VISIO  V.  MANDATUM  I.  II. 


XCIII 


Editio. 

ορ<χύΐ6  ε' 

τΐοοϋενχομενον  μου  εν  τ.  ο/κ.  μον 
επι  τηβ  χλιιη^β  \  ανηρ  \  αιγείον 
£Λ*  τον  ωμον  |  ειβ  την  χαρά 
ξχντηϋτΜΟαμψ 

περ^εχα^ίΰε  μοί  \  νπο  τ.  ΰεμν. 

ΰν  γαρ  τιβ  ει 

εγω  φημι 

[ο]  τιοιμην  ω  παρεδο&ηΰ 

αντον  ΙαΧονντοΰ 

ιδέα  Ι  εχεινοΰ  εατιν 

κίηείαβε  \  μη  ακίχννου 

αλΙ  ιοχνρ. 

ιδεύ  το  προτερον  πάντα 

α%ηα  τα  μετά  τα  οντά  (sic   apogr.) 

νμιν  ανμφεροντα 
ηρωτον    γρα-ψον    ταβ  εντολαβ  και 

ταβ  ηαραβολαβ 


αναγιν.  tnrtaa 

και  ταϋ  ηαραβοΧαο 

awov9tanto  μου  φυL• 

βαηΐηψίσ^ε 

προΰ&ψε  [δε]  vcu4f  αμ.  νμ. 

αποΙηψεοΘτ  απο  τ.  χυρ. 

Ttavia  οντω  γραψαι  ο  τιοιμ.  ενετειΚατο 


Godex  Sinailicus. 

αποχαλυ'ψεια  ε 

προΰενξαμενον  μου  εν  τ.  οίκω 

εΐΰ  τψ  κλινην  |  ανηρ  τιβ  \  λευκον 

επι  των  ωμών  \  εια  την  χιραν 

αντεαπαΰαμην  (ηοη  correclum.  Ea- 
dein  scriplura  iam  supra  ) 

τταρεκαθισεν  μοι  |  απο  τ.  αεμν. 

ΰν  γαρ  τι  (*^*  τισ  ει) 

εγω  γαρ  (%*iniprobavit)  φημι 

ειμί  ο  ποιμην  ω  παρεδο&ηβ 

λαλουντοα  αυτού 

ειδεα  \  εκινοο  ην 

ελαβεν  \  μη  ΰυνχυννου 

άλλα  ϊΰχυρ. 

ειδεα  προτερον  ταύτα 

αυτά  τα  καιφαλεα  (%*κεφ.)  τα  οντά 
υμιν  ϋυμφορα 

πρώτον  πάντων  ταβ  εντολαΰ  μον 
γραψον  γ,αι  ταβ  παραβολαβ'  τα 
δε  έτερα  καΰ-ωβ  βοι  δι'ξω  οντωβ 
γραψειβ '  δια  τούτο  φηβιν  εντελ- 
λομε  βοι  πρώτον  γράψε  ταβ  εν- 
τολαβ και  παραβολαβ 

αναγειν.  αντα 

■και  παραβολαβ 

αχουβαντεβ  αυτασ  ςρνλ. 

απολημψεβϋ^ε 

αλλ  ετι  προβ^ται  ταισ  αμ.  ϋμ. 

απολημιρεοϋ-αι  πάρα  τ.  κυρ. 
ουτωβ  γράψε  ο  ποιμ.  ενετιλατο 


εντολή  α  εντολή  α' 

εατι  ^εοα  εβτιν  ο  ■Ο^εοβ 

%αί  φοβηϋητι  αυτόν  χαι  αποβαλειβ  πιβτευβον  ονν  αυτω  και  φοβη^η- 
παύ.  ηονηρ.  απο  βου  τει  (*-τειν)  αυτόν  φοβηΟ'ειβ  δε  εν- 

κρατευβε  ταύτα  φύλαξε  και  απο- 
βαλιβ  παβ.  πονηρ.  απο   βεαυτου 

ηαο.  αρετ.  χαι  διχαιοαυνην  |   ζηβη  παβ.  αρετην  δικαιοβυνηβ  \  ξηβηβ 


βΟίΧονηιτα 

πqyηρutv  την  ατιολλυβαν 

βχονων  ενοχοο  εβη 


εντολή  β> 

απλοτηταν  {**  -τητα) 

την  πονηρ.  την  απολλυουβαν 

ο  ακουων  ενοχοα  ει 


XCIV 


HERMAE  PASTOR.  MANDATUM  II.  ITI. 


Editio. 

εαν  πιΰτενβηΰ   τη  γ,αταλαίια  η  αν 

ακουβηβ 
πιβτευααϋ  γαρ  και   ΰυ  αντοβ  ε|εκ5 

....  του  αίελφον  ΰου 
ενοχ.  εβη  τη  αμαρτία 
πονηρά  η  ηαταλαλια  και  ακαταΰτα- 

τον  δαψονιον 
ε^ειβ 
τταντΛ  ομαλά  και  ιλαρά  τα  έργα 

εκ  τ.  κοπών  ΰον  \  εκ  των  ιδκύν 

νποκριβει 

εδ[ω6ε]  μη  διακρινων  τι  δω 


ξηβεται 


ί5(νιατω<ί 


Codex  Sinaiticus. 

εαν  γαρ  πιβτευβηβ  τηΰ  καταλαλιαΰ 

ηα  αν  ακονΰηΰ 
πιΰτενύαβ  και  ΰυ  αντοβ  ε^ειβ  κατά 

τον  αδελφού  ΰον 
ενοχ.  εβη  τηΰ  αμαρτιαΰ 
πονηρά  καταλαλια  ακαταΰτατον  δε• 

μονιον  (%*  δαιμ.)  εΰτιν 

πάντοτε  (*^*  πάντα)  ϊλαρα  και  ομαλά 
(%*  supplevit  έργα) 

εκ  τ.  κοπούν  \  απο  των  ϊδιων 

αποκριΰει  (*^  νποκρ.) 

τελείϊαί  απλωΰ  αντην  ετελεΰεν  μη- 
^^^  (*♦*  μηδέν)  διακρινων  rtvt 
δω  η  μη  δω 

Hac  voce  exit  exlrenium  codicis  fo- 
liuin  integrum.  Folii  eius  quod 
sequitur  fragmenlum  priraum  lo- 
tum  adscribemus,  additis  iis  quae 
edilor  codicis  singulis  versibus 
supplenda  duxit. 
[αμι]αντοα 


εντολή  γ' 

πάλιν  λέγει  μοι  α- 
λ'ί^'θ'ειαν  αγάπα  και 
παΰα  αληϋ'εια  εκ 
τον  ΰτοματοΰ  ΰον 
εκπορευεΰ&ω  ί- 
να το  πνενμα  ο  'Θ'εοΰ  κατ• 
ωκιΰεν  εν  τη 
ααρκί-  ταντη  αλη-Θ'εΰ 
ενρεϋ'η  παιροί  παΰιν 
ανϋ'ρωποιΰ  και  ον- 
τω  δοξαΰΌ'ηΰε- 
ται  ομον  ο  εν  ΰοι  κάτοι- 
κων οτι  κνριοΰ  αλη- 
'Θ'ΐνοΰ  εΰτιν  εν  παντι  ρη- 
|ΐΑαη  και  ονδεν  παρ 
αντω  ιρενδοΰ  οι 
ονν  'ψενδομενοι 
αθετούσα  τον  κυριον 
και  γίνονται 


εντολ[η  γ'] 

πάλιν  μ[οι  λέγει  α] 

λϊ^^ιαν  α[γαπα  και] 

παΰανι  α[λη9ια  εκ]*) 

τον  ΰτομ[ατοΰ  ΰον] 

εκπορε[νεΰ•&ω  ϊ] 

να  το  πνενμ[α  ο  ο  ^εοΰ  κα] 

τωκηΰε[ν  εν  τη] 

ϋαρκι  ταν[τη  αλη&εΰ] 

ευρεΌ-η  [πάρα  παΰιν] 

αν&ρωπ[οιΰ  και  ον] 

τωΰ  δο'ξ[αΰ&ηΰε] 

τοίΐ  ο  κνριοΰ  ε[ν  ΰοι  κατοι] 

κων  οτ[ι  ο  κ'ΐ;ζ)ΐθ(?  αλη] 

ϋΊνοΰ  ε[ν  παντι  ρη] 

ftatt  κα[ι  ονδεν  πα] 

ρ  αντω  ιρίενδοΰ  οι] 

ονν  ιρενίδομενοι] 

α&ετονΰΐιν  τον  κνριον] 

[κα]ι  γειν[ονται] 


")  Correctum  est  παύα  αλ. 


j 


HERMAE  PASTOR.   MANDATUM  IV. 


xcv 


Praelerea  ile  huius  mandati  lexlu  nihil  superest  nisi  χη,  eo  qui- 
deiii  loco  quo  αφεξεται  iii  texlu  Lipsiensi  scriplum  est,  unde  lexlum 
Sinailitum  praehuisse  αττεχηται  probabile  fil,  et  iillima  verba  —  ρο• 
τκτον  Φευΰμκτοο  (pro  πνευματοβ)  ζηα.  τ.  Ό-εω. 

Sequunlur  mandali  δ'  secliones  prima  et  altera  inlegrae  usqiie 
ad  verha  πίχρα  βον  πάντα'  πρώτον  μεν. 


Editio. 
εντολή  δ' 


Ι. 


Codex  Sinaiticus. 
εντολι^  ^ 


αγνειαν 

και  μη   αναβαινετω 

η  περί  πονηριαα 

η  περί  τοιοντ.   ομοιωμάτων 

αμαρτιαν  μεγαλην 

η    ενϋνμηβια    η    ττονί^ρα:    επι    ττ/ν 

καρδίαν  ΰον  αναβη 
και  εαν   ετεραν  ωβαυτωβ  πονηριαν 

εν&νμηΰη  πονηρά  εργαζη 

εργαζηται  et  τοντοϊ 
εαντω  'κατεργάζεται 
ει  γνναίχαν   φημι  .  .  .  κνριε  πιβ- 

την 
μητι  αμαρτανει  \  ο  ανζων  |  ονχ 
εαν  δε  γνω  ο  ανηρ  αντηΰ  τ.  αμ. 
επιμεινη  τη  αμαρτία  αντηΰ 
κ.  ανζη  μετ  αντηΰ  ο  ανηρ 
εαται  τηΰ  αμαρτιαΰ 
τηΰ  μοιχειαΰ  αντηΰ 
ποιηΰει  \  μεινατω 
την  yuvatxa  και  ετεραν  γαμ 
αντοΰ 
μετά  το   απολν&ηναι    την   ywatxa 

μετανοηΰη 
επι  τον  ίδιον  άνδρα  επιΰτρειραι 

μεγαλην  εαντω  αμαρτιαν 

τοιΰ  γαρ  \  ο  ανηρ 

καύ  ανδρι 

εαν  την  ΰαρχα  αντον  fttavi^ 

ποιη  τα  όμοια 

καν  τοιοντοιΰ  εργοίΰ  επιμεινη 

μετανοηΰει 

και  μηδέ  συί;τ/^ί. 

είτε  γννη  είτε  ανη{/ 

εν  τοντοιΰ 


αγνιαν.    Item   infra  μοιχια. 

μη  αναβενετω 

η  πονηριαΰ  {^^η  περί  πορνειαΰ) 

η  περί  τοιοντ.  τίνων  ομοιωμάτων 

μεγαλην  αμαρτιαν 

η  ενΰ'νμηΰειΰ  επι  κ,αρδιαν  ΰον 
αναβη 

και  εαν  έτερα  {***-ρ^'^)  οντωΰ  πο- 
νηρά {*^*-ραν,  ut  videlur)  αμαρ- 
τιαν εργαζη  {*J^  εργαΰη) 

εργαΰηται  et  τούτο 

εαντω  εργάζεται  {****  κατεργάζεται) 

κνριε  φημει  (****  φημι)  η  (ηοη  (;or- 
reelum)  γνναικα  έχων  τιΰ  πιΰτην 

«^α  αμαρτανι  \  ΰννζων  \  ονκ 

εαν  δε  γνοι  ο  ανηρ  τ.   αμ.  αντηΰ 

επιμενη  τη  πορνια  αντηΰ 

καί.  ΰννζϊ]  ο  ανηρ  μετ  αντηΰ 

γεινεται  (****  γιν.)  τ.   αμ.  αντηΰ 

τηΰ  μοιχιαΰ 

ποιηΰη  |  μενετω 

την  γννα  (****  γνναικα)  ετεραν  γαμ. 

οντοΰ  (*^*  αντοΰ) 

μετά  το  απολνΰαι  (*^*  απολνΌ'ηναι) 
την  γνναικαν  μετανοηΰη  η  γννη 

επι  τον  εαντηΰ  άνδρα  ϋποΰτρεψε 
{**''*.ψαι) 

μεγαλην  αμαρτιαν  εαντω 

τοισ  δε  (***Y^Q)  Ι  ^  ^^VQ  «^^^<ϊ 

aildilur  κιται  (****  κε/.τ.) 

εαν  χιΰ  την  σαρκαν  αντον  (*^*θ'αρκα 
εαντον)  ικ-ιαν»? 

τα  ομοιώματα  ποιη 

και  εν  τοιΰ  τοι.  εργ.  εαν  ενμενη 

μετανοη 

και  μη  ΰνζηϋΊ   ^^*ΰννζη^ι) 

είτε  ανηρ  είτε  γννη 

εν  τοιΰ  τοιοντοιΰ 

g 


XCVI 


HERMAE  PASTOR.  MANDATUM  IV. 


Editio. 


Codex  Sinai  ticus. 


iva  η  πρα^ίβ  αυτή  οντω  ανντελειταί   ϊνα  αντη  η  πραξιβ  (**  et  *^*  add. 

οντωβ)  ΰυντελεαηται  (*^*  -^ηταή 
ώστε  μηκετι  αμαρτανειν  αλ'λα  εια  το  μ.  αμαρτανειν 

εστί   τον   δυνάμενου    ιαΰιν   δούναι  εΰτιν  (*^*  addidit  ο  δυναμενοα  ϊααυν 


αυτοβ  γαρ  εβτιν  ο  έχων 


δούναι  αυτοα  γαρ  εστίν)  ο  έχων 


Π. 


ηρωτηβα  δε  \  λέγων  κνριε 
ο  κυρίοΰ  μου  \  ανεΰχον  {*^^αναΰχου) 
πεπηρωται  απο  τ.  προτερ.  πραξ. 
ουϋ-εν  {*^*  ουδέν)  νοω 


ηρωτηβα  \  πάλιν  λέγων 

ο  τίυριοΰ  |  αναβχου 

πετνωρωται  α.  τ.  προτ.  μου  πρα^. 

ουδέν  νοω 

φηϋιν  ωσ  αυτό  τούτο  το  μετανοη-  ool  φηΰιν  αυτό  τούτο  το  μετα- 
ΰαι  ύυνεαιβ  εβτι  μεγάλη  νοηβαι    ΰννεαιν   είναι   το   μετά- 

νοηΰε  φηΰιν  ΰυνεΰ.  εΰτιν   μεγ. 

ΰυνηκε  γαρ  ο  αμαρτηΰαΰ  οτι  εποιηΰε  συνιει  γαρ  ο  ανηρ  ο  αμαρτηΰαΰ  οτι 
το  πονηρον  έναντι  κυρίου  και  πεποιηκεν  το  πονηρον  εμπροΰϋ•εν 
ανεβη  επι  την  καρδιαν  αυτού  του   κνριον    και     αναβεννει    επι 

την  χαρδιαν  αυτηΰ  (*J^  αυτού) 

και  μετανοηβαΰ  ουκ  ετι  και  μετανοεί  και  ουκαιτι  {*^*ουκετι) 

την  -ψυχην  αυτού  \  βλεπειΰ  ουν  φηΰιν  την  εαυτού  ψνχην  \  βλεπειΰ  ουν 

η  μετάνοια  ΰυνεΰιΰ  εΰτι  μεγάλη        η  |ΐ*ετ.  (**  el  %*  suppl.  σΐ'νεσισ)εστίν 

δια  τούτο  ουν  5ια  τούτο  (%*addidil  ουν) 


Sequilur  fragmentum  eiusdera  foiii 
perlinet.     Dabimus  inle 

καρδιογνωΰτηΰ 
ων  ο  κυριοΰ  και  πάν- 
τα προγινωΰκων 
εγνω  την  αΰ&ε- 
νειαν  των  ανϋ•ρωπων 
και  τί^ν  πολυπλο- 
κιαν  του  διάβολου 
οτι  ποιηΰει  τι  κακόν 
τοιΰ  δουλοΐΰ  του 
^•εου  και  πονηρευε- 
ται  ειΰ  αντουΰ  πο 
λυευΰπλαγχνοΰ  ουν 
ο  κυριοΰ  ευΰπλαγχνι- 
ΰ&η  επι  την  ποι- 
ηΰιν  αυτού  και  ε- 
&ηκε  την  μετα- 
νοιαν  ταυτην  και 
εμοι  η  εξουΰια  τηΰ 
μετανοιαΰ  ταυτηΰ 
εδοΰ-η  άλλα 
λε^ω  σοι  ςρί^σι 


ullimuiii,  quod  ad   mediam  sect.   III. 
grum  ul  priuiura  dedimus. 

[καρδιογ]νωΰτηΰ 

[γαρ  ων  ο]  κυριοΰ  και  παν 

[τα  7Γρο)/ι]νωσκων 

τι^ν  αΰ&ε 

[νιαν  τω]ν  ανθρώπων 

[και  τ-ί^ν]  πολυπλο 

[κιαν  του]  διάβολου 

[οτι  ποΐί^]σι  τι  κακόν 

[τοισ  δου]λοιΰ  του 

[Ό-εου  και  π]ορηρενΰε  {*:^*7ΐονηρ.) 

[ται  ειΰ  αι;]τοι;σ  πο 

[λυΰπλαγ]χνοΰ  ουν 

[ων  ο  κυριοΰ]  εΰπλαγχνι 

[ΰϋ'η  επι]  την  ποι 

[ηΰιν  αυτ]ον  και  ε 

[&ηκεν  τ]ην  μετά 

[νοιαν  τ]αυτην  και 

[εμοι  η  ε]έουσια  τι^σ 

[|ΐιετανο]ιασ  ταυτηΰ 

[εδοΟ'η]  άλλα  εγω 

[σοι  λεγ]ω  φη  .  .  .  . 


ΒΑΡΝΑΒΑ  ΤΟΥ  ΑΠ02Τ0Α0 γ  ΕΠΙ2Τ0ΑΗ. 


BARNABAE  APOSfOLI  EPISTOLA. 


Ι.     Posl  salutalionem   scriplor   sese  cum  fralribus   ex  eo   aliquid  com- 
mumcaiurum  annunlial,  quod  ipse  accepent. 

Avele,*  filii^  et  filiae,  in  nomine  Domini  nostri  lesu  Christi,  qui  nos 
dilexil,  in  pace.  Magnaram  et  honestarum  Dei  aequitatum*  abundanliam 
sciens  esse  in  vobis,  supra  modum  exhilaror^  beatis  et  praeelaris  spiri- 
libus  vestris,  quod  sic  naturalem^  gratiam  accepislis.  Propler  quod 
plurimum  gratulor  mihi,  sperans'  liberari,  quia  vere  video  in  vobis  in- 
fusum  spiritum  ab  honesto^  fonle  Dei,  cum^  persuasum  mihi  sit  hoc,  et 


1")  Inscriptionem  illam  //  ΦΕΡΟ- 
ΜΕΝΗ ΤΟΥ  ΑΓΙΟΥ  ΒΑΡΝΑΒΑ 
ΑΠΟΣΤΟΑΟΥ  ΕΠΙΣΤΟΛΗ  ΚΑ- 
ΘΟΛΙΚΗ in  edilione  (priiicipe)  Hiig. 
Meiiardi  praeviain,  qui  scriplum  Bartiuba 
acfphahim  evulgarunl  post  eum,  varie 
mataverunt.  Apud  Eiiseb.  H.  E.  III,  25. 
esl  η  φερομένη  Βαρνάβα  Ιηιατολη. 
Origenes  (|iiidem  leliquit:  Γέγοαπται 
δη  iv  τη  Βαρνάβα  καϋ^ολιχη  (πισιολί^ 
conlra  Cels.  Ι,  b3.  Tom.  XVIIi.  Ρ.  Ι.  ρ. 
116.  ed.  C.  Η.  Ε.  Lommatzsch,  Beroliiii 
1S31 — 1848.  Etiamsi  obiler  taiiluiTi  ali- 
qiiis  indolis  atque  iiigcnii  liiieumenta 
liuiiis  Epislolac  φυσιογνωμονΗν  voluerit, 
oam  ad  proprium  defmilumque  lcctorum 
coetum,  riec  ad  universaleni  dalam  fuisse, 
facile  sibi  pcrsuadcbit.  Verurnlamen  posse 
<;am  pro  caplii  Oiigi.-nis  eodem  iure  ca- 
Iholicam  dciiominarc,  quo  cuiiisvis  aliiis 
Ab.'xaridriiii  scripliim,  ufrno  ccrle  infilias 
ibil.  Codiccs  Hibliolh.  l]arb(!iinae,  Ca- 
sanalensis,  Florenliiiac,  Oltoboiiianac,  Vali- 
ranac,  qiios  conluli,  epitliotun  ilhid  iii 
siil)scripliori<;  noii  agiiosciirit.  Nos  qiii- 
tU-m  duce  Cod.  Vaticatiu  lituhiiri  expres- 
simns.     Cfr.  iiifra  c.  21.  πυΐ.  12. 

2)  Vetus  Epislolae  iriliTprelalio  la- 
tina,  ca  quidcni  mciKlis  al•ιιtHIatιs  et 
marica  exlal  iii  Codicc  Corbcieiisi,  (jiii 
antc  sacc.  IX.  exaralii.s  «liciliir.  Illinc 
qiialliior  prima  capila  el  dimidium  quiiili, 

l*AT«hS    Al-UST, 


cum  graece  !desint,  mutuavimus.    Capitum 
autem  lemraata  nostra  simt. 

3)  Fideles  evangelio  regencrati  ap- 
pellantnr  filii,  patrcs  aiitem  Apostoli,  qui 
eos  spiritualilcr  genuerunt.  Cfr.  I.  Joan. 
2,  28.  I  Cor.  4,  15.  16.  17.  Gal.  4,  19. 

4)  Ita  Vossius  correxit  Cod.  mendum 
aequilale.  Velcri  hiiius  Ep.  Intcrpreti 
(δικαίωμα  cst  recte  faclum,  rectitudo,  sed 
eliam  slalutum,  iustiliac  praeceplum.  Prior 
sigiiificatio  hic,  altera  rcpeiitur  in  sqq. 
capp.  Cfr.  infra  c.  10.  16.  21.  Rom.  5,  18. 
el  Luc.   1,  6.  Rom.  1,  32.  2,  36. 

5)  III  Joan.  4. 

6)  Vet.  int.  infia  c.  9.  την  εμφυ- 
Ίον  (ίωρ6άν\ατΐ\1ηα1ητα1β  donum.  Unde 
Men.  eum  heic  εμφυτον  legisse,  recle 
coniecil  adiiotaiis:  Naluralis  gratia  esl 
firma,  ultius  radicata,  bcne  insila,  el  plan- 
lala  in  anima  iusli.  Eodem  sensu  in  ex- 
ordio  Ep.  Igiiatii  ad  Ephesios  Αποάίξά- 
μίνος  Iv  Θίφ  το  πολυαγάηητόν  βου 
όνομα,  ο   χέκτηύΒε  ^uatt  δικαία. 

7)  Ι.  e.  spciaris  lorc,  ιιΐ  periculis 
irniniiiciilibiis  expcdiamiiii.  (Ά'ν.  irifra  c.  2. 
ifiiliiiin.  Forsari  scribcridutn  sperans  vos 
libnari,  sc.  in  Chrislo  =  redimi. 

8)  Forlo  eral  Ιξ  άζιολυγον  ηηγης 
ϋεοΰ.  Gallicciolli  veilil:  giacche  vedo 
vcraccmente  Irasfiiso  iri  voi  lo  spirilo 
dair  aiiluievolc  foiitc  divirio. 

9)  Meii.   Vuss.   et   alii   maiori   inlcr- 

1 


1^^ 


BARNABAE  EPISTOLA.  I. 


pleniis^"  sciam,  qiiia,  dum  ad  vos  atlloquor,  niiilla  mihi  hona  successerunt 
in  via  acquitatis  Domini."  Ideo,  fratres/^  et,  cgo  cogilo  diligere  vos  su- 
per  aniniam  meam;  quia  magnitudo  iidci  cl  dileclio  habilat  in  illo/^  et 
spes  vitae  illins.'''  Cogitans  ergo ,  hoc^^  qiiodsi  curae  mihi  fuerit,  lU 
vobiscum  parliar 
αφ'  ου  ϊλαβον  μέρους     .     .     .     .     ex  eo  quod  accepi,    futurum  mihi, 

talilms    spirilu    servienli/®    hoc    in 

§ΰπονδα6α  κατά     iTiercede,  adproperavi"  pauca  vobis 

μικρόν  υμΐν  πεμψαι,  ϊνα  μετά  της     mittcre,  iit  fidem  consummatam  lia- 
πίΰτεως   υμών    τελείαν    'ε'χψε    καϊ     beatis  et  scienliam. 
την  γνώΰιν.^^ 

Tres  sunt  crgo  conslituliones^^  Domini ;  vitae  spes,  initium  et  consum- 
malio.  Propalavil^"  cnim  Dominiis  per  Prophetas  quae^^  praeterierunt, 
et  futurorum  dedit  nobis  inilia  scire.  Sicut  ergo  locutus  est,  honestiiis 
el  allius  accedere*^  ad  aram  illius.  Ego  autem  non  tanquam  doctor, 
sed  unus  ex  vobis ,  demonstrabo  pauca ,  per^^  qiiae  in  plurimis  laelio- 
res  sitis. 


pimclionis  signo  ante  cum  distinguunt, 
qiiae  cohaerent  male  distrahentes.  Pro- 
nomen  hoc  ad  sequens  membnim  qiiia 
sqq.  spectat. 

10)  In  graeco  fuisse  videlur  οτί  πε- 
πεισμένος y.al  πλήρης  εϊμΐ  εϊάώς, 
vel  πεπεισμένος  καϊ  πληροφορη&εϊς 
(Rom.  4,  21.).  ProponQnl  plenius  Men. 
Voss.  Fortassis  plane. 

11)  I.  e.  multum  percepi  spiritnalem 
fructum  cx  evangelio  intei  vos  praedicato, 
qnippe  quo  in  rectam  semitam  perducti 
fneritis. 

12)  Cod.  fors,  si  Menardo  fidcs  ha- 
benda.  Quod  lectionis  monstrum  procul 
dubio  ex  usitatissimo  illo  siglo  frs  = 
fratres  ortum  esse  iam  vidit  Vossius. 

13)  I.  e.  in  hac  le,  in  hac  dilec- 
tione  proximi  vera  consistit  dilectio,  vera 
fides  el  firma  spcs.  Aliter  alii  hunc 
lociim  interpretantur.  Schnitzenis  verba 
in  illo  ad  antecedentia  infusum  spirilum 
refert,  hunc  spiritiim  infusiim  fontem  di- 
lectionis,  fidei  et  spei  esse  affirmans. 
In  illo  =  in  uomino  esse,  Henrico  Rhode 
placet.  Hefele.  Reclc  Gallicciolli:  per 
questa  ragione,  ο  fratclli,  io  altresi  rico- 
nosco  essere  mia  obbligazione  lo  amarvi 
piucche  la  mia  vita  medesima:  in  questo 
consistendo  la  sublimita  della  Fede,  la 
Carita,  e  la  Speranza  di  vivere  con  esso. 

14)  Menardo  illius  idem  est  ac  ae- 
ternae. 

15)  Editores  inde  a  Mcnardo  nsque 
ad  novissimum  eorum  Hefelium  vbb.  quasi 
curae  mihi  fueril,  ul  vobisctim  pariiar 
ex  eo,  quod  accepi  uncis  seu  reticentiac 
signis  a  reliqnis  scgregantes  scnsiim  ob- 


fuscarunt.  Verumtamen  hoc  non  abundat, 
iili  Menardo  videbalur;  spectat  enim  ad 
sequens  membrum.  Quapropter  ante 
commate  distinxi.  Codicis  lect.  quasi  ni- 
hiliest;  dedi  quodsi.  Sensus:  Cogitanti 
ergo  mihi  curae  quodammodo  hoc  fuit, 
ut  vobiscum  partiar  ex  eo  qiiod  accepi, 
persuasus  qiiippe,  fore  nt  in  meam  ip- 
siiismet  mercedem  redundet,  si  animis 
vestris  praestoler. 

16)  spiritns  servientes  Men.,  qui  coni. 
spiritu  servientes.  Lege  spiritu  servienli 
cum  marg.  Clerici.  Litera  s  in  Cod.  per- 
peram  afflata  erat  voci  spiritu  ex  ea 
qiiae  subsequitiir. 

17)  Ila  scribendum  Clorico  monente 
ex  IITim.  4,9.  21.  Tit.  3,  12.;  adpro- 
piavi  ed.  Men. 

18)  Graeca  habes  in  Clcmentis  Alex. 
Strom.  II  c.  6.  p.  445.  ed.  Potter. 

19)  Forte  διατάξεις. 

20)  Sensus:  Talem  gradationem  Deus 
iam  per  Prophetas  indicavit.  Hi  enim 
a)  praedicabant  'βροιτι  vilae,  prophetan- 
tcs,  quae  b)  nunc  evenenint  (initium  vitae), 
et  qnae  c)  fnliira  siint  (consummationem 
vitae).    H. 

21)  Ila  ed.Oxon.correxitijfMiapiidMen. 

22)  Aut  legas  accidile  proponente 
Men.,  aut  scribe  ita  honestius  el  allitis 
acccdere  ad  aram  illins  nos  oportet.  Elo- 
cutio  ad  aram  Domini  accedere  =  ad 
vernm  {in  spirttu  el  veritate)  Dei  cullum 
ascendere.  Cfr.  Hebr.  13,  10.  Eodem 
sensu  in  Hermae  Past.  Sim.  8,  2.  nunthis 
Doinini  dicit:  ego  eos  super  aram  probabo. 

23)  Cfr.  IJoan.  1,  4. 


BARNABAE  EPISTOLA.  II. 


3 


II.    Nova  Chrisii  lex  sine  iugo  necessUatis ;  unde  sacrificia  ludaeorum 
iam  vacua  sunl  reddUa. 

Cum  siiit  ergo  dies  nequissimi  /  et  conlrarius  habeat  huius  saeculi 
poleslalera ,  debeiuiis  adleiuleiiles  iiKjuirere  aequilales  Domini. 

Tijg-  μίν   ovv  πίΰτεως  ημών  Fidei    ergo    nostrae  adiulor  est 

είσϊν  oi  ΰνλλτ{7ΐτο^ες  φόβος  καΐ  timor  et  suslinenlia ;  quae  aiitem 
νπομονη'  τα  δε  ϋιψμαχονντα  ημίν  iiobiscum  pugnanl,  palienlia  cst  el 
μα-ΛροΒ^νμία  καϊ  εγκράτεια.  Τοντων  conlinenlia.  Haec  cum  apud  Do- 
ovv,  τα  προς  τον  Κνριον,  μενόντων  minum  perinanent  casla,^  conlaetan- 
άγνώς,  αννενφραίνονται,  αντοίς  σο-  liir  iliis  sapientia  et  inlelleclus. 
φ(α,  αννεβις.  επιΰτημη,  γνώβις. 

Adapcruit  enim  nobis  per  omnes  Prophetas,  quia  iion  iitilur  noslris  bo- 
sliis,  neque  vicUmis,  iieque  oblalionibus,  baec  diceus :  ,Quo''  niibi  mul• 
liludinem  sacrificionini  veslrorum  ?  dicit  Dominus.  Plenus  sum  hoio- 
causloraalibus  arietuui  ct  pingiiaminibus  agnorimi•,  et  sanguinem  hir- 
corum  el  laurorum  nolo ;  nec  si  venialis  viderf'  mihi.  Quis  enim  ex- 
quisivit  baec  dc  manibus  veslris  ?  Calcare  aulam  meani  non  adiicietis. 
Si  adluleritis  niihi  similaginem ,  vanum;  supplicamenlum  execralio  mihi 
est  Neomenias®  veslras  et  diem  magnuni  noii  siislineo;  ieiunium  el  fe- 
rias  el  dies  feslos  vestros  odil  aniina  mca.'  Haec  eigo  vaciia  fecit,  ut 
nova  lex  Domini  noslri  lesu  Cbrisli,  quae  sine  iugo'  necessilatis  est, 
humanam"  habeat  oblalionem.  Dicit  Doininus  ilerum  ad  illos :  jNumqiiid^ 
ego  praecepi  parenlibus  veslris,  cuni  exieriint  de  lerra  Aegypti,  ut  offer- 
rent  Diihi  hoslias  et  vicliiiias  ?  Sed  hoc  praecepi  illis  dicens :  unusquis- 
que***  veslruiD  advcrsus  proxinium  non  babeat  maliliani,  ct  iuiamentum 
mendaiD"  non  amel/*'     InlcUigere  ergo  debcmus,   cum  ηυη  siinus  sine 


Cap.  IL  l)ltaPaalnsadRphe$.5,(16.) 
fmtmiamdiet  mali  %unt.  Mali  ilidiiiliirdics 
ob  neipiitiani  homintim,  iii  qiiiltiis  regtial 
peecatam.  Hic  aiitem  iiicipit  priina  pars 
haios  epistolae :  et  primo  propoiiil,  qiiHrc 
sint  Dei  iastificationes  ct  niaiHlaln  itiqiii- 
renda;  tam  reccnset  virliiles,  (jiiiiMis  iidcs 
no$lra  falcienda  sil;  laiideniqiie  osteiidit, 
qDaoi  rani  ΓυοηηΙ  liidaei,  qui  universiiin 
institiam  in  suis  sacrifidis  et  caeremo- 
niis  legalihiis  positam  essc  censiicniiil, 
o^tenditqac  eiiismodi  sarronim  aholitio- 
nera.  Jirn.  Cfr.  I  Petr.  5,  8.  Gallicriolli: 
Ma  perchi  qiiesli  sono  i  1<•ηιρί  scelera- 
liiisimi,  e  Salana  ha  ia  sigiioria  di  qiicsto 
*«culo,  dobbiamo  con  aUeii/ioiic  consul- 
Ure  le  legtn  del  Signore. 

2)  Gracca  ex  Clcm.  KUrx.  1.  I. 

3)  Qaalora  qiiesU;  idcfio  illibatc  iiicio 
rhe  rigiiarda  il  Signorn,  in  un  coii  «sse 
gioiftcono  sapienza,  inlclbfllo,  Kcicnza  c 
fojrnizione.  G.  Scieiilia  qiiippc  sinc  lldij 
fi  %\nf.  virtiilibn»  ή  roninnclis  ίηΠ3ΐ. 
lam  siqiiiiur  arniralior  ΰιχακομύτων 
disqiiisilio  paido  ante  coraincndala. 

4)  IsaL  I,  11—14. 


5)  ova^  nv  ερχησ&ε  6ψβ•ηνα(  μοι 
ΚΧΧ,  imdc  Meii.  corrcxil  Cod.  leelionem 
vidcre. 

G)  Cfr.  Clomentis  Rom.  Hom.  XIX. 
c.  22.  p.  392.  ed.  Dresscl.  "Ενβ^εν  γονν 
τις  Ικ  της  Μωύαεως  ηαραόόαεως  με- 
μαϋ^ηχώς ,  αΐτιώμενος  τον  λαον  Ιπϊ 
αμαρτίας,  νιους  νεομηνιών  των  κατά 
σεληνην  καϊ  ααββάτων  άηεκάλει.  Vid. 
bisliii.  Λρυΐ.  Ι.  η.  37. 

7)  Cfr.  Gal.  5,  J. 

8)  Ι.  e.  oldylio  ipsiiis  hominis  ve- 
leris  focderis  satriliciis  iam  est  substi- 
luenda. 

9)  Jerem.  7,  22.  23. 

10)  Zadiar.  8,  17. 

11)  (^ave  liaec  niiitps  ciim  Mcnardo 
el  i)xoiii<!nsilMis  iri  mcndax ;  esl  enim 
piisca  voxlatitia,  nl  docet  (lliaiisins  Lih.I. : 
Mcndum  inmcndacii  sifjniftcatiotii' dicilur; 
mcnda  in  ciUpa  opcris  aut  curpnris.  Hinc 
factiim  mendax.  Clericus.  Cfr.  A.  Gelli 
.Nocl.  Attir.  I,  7,  5.  »•1  XX,  0,   14. 

12)  liahel  Ms, ,  habcal  corii.  Mi?n., 
forlc  amel  vel  habeat  Coleleriiis  in  marg. 
Mihi  quidem  in  textu  gr.  Ιχέτω  =  ha- 


BARNABAE  EPISTOLA.   II.  III. 


inlelleclu,  coiisilium  beiiignitalis  palris  noslri ;  quia  nobis  dicit,  volens 
nos  simililcr  crranles^^  quacrere,  qucmadmotlum  ad  illum  accedamus. 
Nobis  enini  dicil:  ,Sacrificium^^  Deo  cor  conlrihulaliiiii,  et  hiimilialum 
Deus  non  despicit.'  Cerlius  crgo  inquirerc  debemiis,  fralres,  de  noslra 
salule,  ul  nc  quando  babeal^^  inlroilum  in  nobis,  et  averlal^®  nos  a 
vita  nostra. 

III.  Aliud  est  ieiunium  ludaeorum,  Chrislianorum  aliud. 
Dicit  ergo  ilerum  de  bis  ad  illos:  ,Ul^  quid  mibi  ieiunatis,  ut  bodio 
audialur  vox  veslra  iii  clamorc?  Non  lalc  ieiiinium  elegi,  dicit  Domiiius, 
ul  quis  humiliet  animam  suam  sine  causa.  Neque  si  curvaveris  qiiasi 
circulum  colliim  luiini,  el  sacciim  te  circumdederis,  el  cinerem  straveris ; 
nec  sic  celebrabis  ieiuniiim  acceptum.'  Ad  nos  aulem  sic  dicit:  ,Cum^ 
ieiunaverilis,  solve  omnem  nodum  iniustiliae,  et^  omnem  consignalionem 
iniquam  dele ;  rcsolvc  suflocaliones  impolentium^  commerciorum ,  dimilte 
quassalos  iii  rciiiissiuncm,  ct  omnem  cautionein  malignam  dissipa.  Frange 
esurienli  panem  tuuin,  et  egenos  sine  tecto  induc  in  domum  tuam.  Cuni 
vidcris  nudiim,  vesli,  ct  domcslicos  seminis  tui  non  despicies.  Tum 
erumpel  teinporaneum^  lumeu  tuum,  el  vestimeiita*'  lua  cilo  oriuiilur;' 
et  praeibil  anle  le  iuslilia,  ct  claritas  Dei  circumdabit  te.  Tunc  excla- 
mas,*  et  Deus  exaudiet  le;  cuni  adlmc  loqueris,  dicet:  ecce  adsum,  si 
absluleris  a  te  nodum  el  suadelan/  malorum,  et  verbiim  murmurationis, 


bclo  scripliim  fuisse  videliir  =  et  iu- 
ra7ncnium  eius  mendmn  non  liabclo.  Cfr. 
Oiig.  cunlra  Cels.  VII,  1.  T.  XX.  p.  1. 
ed.  Lommatzsch  lY ,  ΙξολοΟρ^υϋέί'- 
των  αυτών,  υί  πάντες  πίρισντησμοϋ 
άπολυϋέντίς  εϊπωύι  το  ^ξής  Ικείνφ, 
τό'  ,έκονσίως  ϋύϋω  αοΐ''  λογικην  καϊ 
ay.unvov  ϋυαίαν  ή Qou(f  βροντές  τ  φ 
Οεψ  των  δλων.  Malilia  aulem  dere- 
licta  ληγικην  καϊ  ακαπνον  ϋ^νύίαν, 
(piam  Dous  nostcr  ηοη  despicit,  ei  of- 
ferre  possumiis. 

13)  Simili  modo  nos  enanlcs  cnm 
vclcris  foedcris  populo  i.  e.  nos  iudai- 
zantes.  Respicil  simul  inlolleclus  pleni- 
tudinem  Chrislianorum  ( Col.  2 ,  2.)  et 
raenlis  cccilalcm  ludaeonim  (II  Cor.  ?.,  11. \ 

14)  Ps.  50,   19. 

15)  Menardo  videlur  decsse  voc.  Sa- 
tan,  vel  conlrarius,  vcl  siinile  aliqiiid. 
Forlassis  neqiiam  ohanleccdentiiim  simi- 
liludincm  neqiiamh  amanuensi  excidit. 
Eodcm  modo  legitur  iiifra  c.  4.  nc  quando 
quiesccnies  iam  vocali  addormiavms  in 
pcccaiis  noslris,  ct  Nequam  accipicns  rlqq. 

16)  Ita  Rliode.  Ms.  cvcrlal.  CAr. 
Ignat.  ad  Eph.  c.  17.:  μη  αίχμαλω- 
rCarj  νμας  Ικ  του  προκειμένου  ζην. 
//.  Hhodii  emcndalione  vix  opus  erat; 
nam  idem  omnino  vbb.  everlere  ct  aver- 
tcre  haud  raro  signiiicant.  Cfr.  Hermae 
Past.  Sim.  6,  2.:    ct   averlit    (^cvcrtitque 


Cod.  Palatiiius)  cos  α  veritalc.  lam  Gal- 
licciolli :  acciochc  il  malvaggio  non  mai 
Irovi  adito  in  noi,  c  nc  allontani  dal 
noslro   instituto  dl  vita. 

Cap.  III.  1)  Reprobat  Esaias  iciuninm 
bidaeuium,  quod  cum  fastii  erat  et  tri- 
slitia  aiTectata  ad  ostcntationem,  qiiale  est 
ieiunium  hypocritarum  Mallh.  6.,  et  bonis 
operibus  vacuiim  malisque  plenuin.  Men. 
Isai.  58,  4.  5. 

2)  Fortc  ^Eav  νηατεύης.  Isai.  58, 
6  -  10. 

3)  Vocc.  el  omnem  consifjnationem 
iniquam  dcle  ex  margine  irrepsisse,  coque 
releganda  cssc  vidit  Coleleniis,  cum  sint 
altera  versio  verbonim  πάααν  συγγρα- 
(frjv  αδικον  άιάσπα,  quac  iiiiia  sic 
redduiitiir:  ct  otnncm  caulionem  sqq. 

4)  Impotons  ut  alibi  inconiincns,  in- 
solens ,  ejfrenaius ,  vchcmens ,  impaiiens, 
siii  non  pulens.  Sic  Cic.  IV.  Fam.  9. 
Victoria  eliamsi  ad  ineliores  venit,  tamcn 
eos  ipsos  fcrocioics  impoleutioresque 
reddil. 

5)  πρωίμον  LXX,  i.  e.  matutinum. 
Mcn.  Scnsus:  Gloriam  apud  Dcum  tibi 
adqiiircs  ipsum  ila  magnificando. 

G)  Ιάματα  LXX,  i.  e.  sanilales,  pro 
quo  quidam  legeruiit  Ιμάτια.     Men. 

7)  orientur  legetidiim  momiit  Men. 

8)  exclamahis  scribi  vult  Men. 

9)  χειροτονίαν   LXX.      Nolum    est 


BARNABAE  EPISTOLA.   III.  IV. 


el  dedcris  esurienli  panem  cx  aiiimo.'  In  hoc  ergo,  fralrcs,  providcns 
esl  el  miserirors  Deus,  qiiia  iii  siniplicilale  crediUirus  essct  populus, 
quem  coiiiparavil  dilecto  siio,  alquc  ante  oslendit  omuibus  nobis,  ut  non 
incurramus,  lanqiiam  proselytij  ad  illorum  legcm. 

IV.     Error  huius  temporis  fugiendus,   simulque  iam  vocalis  cavendum, 
ne  legis  contemp(u  lanquam  iuMificali  superbiant* 

Oporlct  crgo  de  inslanlibus*  mulluiii  scriilantes  scribcre,  quac  nos^ 
possiiil  sanare.  Fugiamus  ab  omiii  opcre  iniquitatis,  ct  odio  babeamus 
errorera'  huius  lemporis,  ut  fuluro  diligamur.'*  Non  dcnius  animac'^ 
noslrae  spaliuin,  ut  possil  babere  polestalcm  discurrcndi  cum  iiequissi- 
uiis  el  peccatoribus ,  ne  quando  similcimis  illis.  Coiisummala  cnim  lcn- 
lalio,*  siciil  scriptuni  csl,  [el]  sicul  Dauiel'  dicil,  adpropinquavit.  Prop- 
ler  hoc  cniiu  Dominus  inlercidil"  tcmpora  et  dies,  iit  accelcret  dileclus 
illiiis  ad  hercdilaleni  suani.  Dicit  sic  propbela:  ,Regiia'^  in  terris  dcccm 
rcgnabunl;  cl  resurget  relro  pusillus/"  qiii  dcpoiicl  Ires  in  uniim.'  De 
regiiis  siiiiniler.**  De  hoc  ipso'^  dicil  iterum  Daiiiel:  ,Et^^  vidi  quartam 
besuam,  ncquain  et  forlem,  el  saeviorein  cacteris  besliis  marinis,  el  ap- 
panierunt  illi  decem  cornua;  et  ascendit  aliud  cornu  breve  in  medio 
iUonim,  et  deiecil  cornua  Iria  de  maioribus  cornibus.'  Intelligere^''  crgo 
debemus.     Adbuc'^  ct  rogo    vos    tanquain    uniis  ex  vobis,    omnes  amans 


illQd  digito  loqui,  u(  complici  significe- 
Inr  qnid  dical  quidve  laceaU  cnm  in  ne- 
foliis  qootidianis,  Itim  cnram  iiidicibus. 
Cfr.  ProT.  6,  12.  13. 

Cap.  IV.  l)Menardii$  inflantibus  iurc 
meriloqnr  roai.  p.  Cod.  histanlibus,  Voss. 
kii  taiibmt,  Cni.  his  tanlis,  tcI  in$lnniihus. 
In  Iritn  irra^co  fnisse  mihi  Tidctnr  /1ΰ 
ovw  ntfH  των  (ηατωτων  χτλ.  =  dc 
qaibos  nnnr  qaacriliir.  Ea  autcm  intel- 
ligit,  quae  insila  lcge  ad  vcleris  et  iiovi 
foeoeris  condilioncra  inviccm  pfTlincnl. 
Cfr.  infra  r.   17. 

2)  non  Ms. 

3)  Quamciinqiica  li-gis  riatiiralis  rccta 
»einita  aIiiTralioni'in,  praeseiliin  ellmico- 
ruin  inlclligo  crror<?m  {την  Ίων  ΪΟνων 
άνομ(ί(ν)^  qiio  illiid  lcinpus  vcl  maxiinc 
aegroUbal.  Opera  iniqiiilalitj  rugitMiila 
idcm  quod  (onsorlium  elliniconiin  saepe 
in  PP.  ApostoL  striplis  sibi  voliitil. 

4)  fulura  dUujamus  leg.  ci'iis<;l  Mcn. 

5)  appclilo.    G. 

{',)  Vid.  Is.  10,  22.  2X 

7)  Dan.  i),  21.  2Π.  27.  Copiila  cl 
excidistie  videliir.  Addidi  cain  aiile  sicul 
Daniel. 

8)  lla  \vnau\um  moncl  Mcn.  in  inar- 
ginr,  inxla  ilhid  Daniclis  Scptuaginla  heh- 
domadae  abbrevialae  $ unl.  i>fr.  Mallli.  2 1 , 2 2. 

9)  Dan.  7,  24.  Eliain  LXX  βασι- 
Ittai.  VnlgaUi  \en\o  .'icruraliiis  ciim 
teitii  bebreico  Hege%. 


10)  Alilcr  in  vnlgata  edltionc:  El 
alius  consurqct  poal  eof: ,  ei  ipsc  potcn- 
tior  cril,  nt  in  tcxtn  gracco  ct  hobraico. 
Vonim  Apostolus  vorha  nnn  rodflidit,  scd 
scMisiiin,  alhidciis  ad  illiid  |)arvuliim  cortiii, 
ijuod  de  niedio  ilcccm  cormmni  qiiartae 
Itosliae  orhim  tria  de  cornilms  primis, 
hoc  est  tres  regos  conlrivit.  Ille  ergo 
rox,  qiii  diciliir  caeleris  potenlior,  ab 
Apostulo  appellatnr  piisillus,  quia  per 
illiid  parvum  cornu  sigiiiricalur.   Mvn. 

11)  Snhnnai  diccndum  esl :  qiiac  ncinpc 
ctim  suis  rcgiliiis  ab  illo  poleiiliorc  fiiri- 
(litus  ('vortiMiliir.   Mcn. 

12)  [.  e.  <le  bac  ipsa  rc.  Alii  siib- 
aiidinnl  pusillo  =  Atilicbristo. 

13)  PiOfcrri  liaec  ex  sensn  polius, 
quain  ex  sacro  Codice,  admonct  Mcn. 
Cfr.  Dan.  7,  7.  8.      . 

14)  Sensiis:  Oiiidnam  illiid  Sniplii- 
ra<!  sigiiiricol,  iidbis  cst  |K'rscru(aii(liini, 
—  ΕΐίΜΐίιη  duriioiislraic  aiirldii  iti  atiinio 
(isl,  focdiis  cnm  Dfi»  iiiiliiiii  oli  Israclis 
prrlidiarn  riiissc  adiiibilatiiiii,  iarrMpn; 
n;iiovaliim  ciim  Novrjllis  iti  (iib•,  (^oin- 
rniMila  aiilein  Hcliiaiioniin  myslica  ad 
vbb.  omnc  cornu  Isracl  Tlirrii.  2,  3.  do- 
conl:  Cuncla  fucrunl  iUila  in  capilc  Israel ; 
cumquc  prccaverunl ,  ablala  sunl  ab  cis, 
cl  dala  sunl  (jcnlibus  scculi.  El  hoc  csl^ 
quod  scriptum  csl  in  Danielc  7,  7.:  Ecce 
hfstia  i;lc. 

15)  I.  e.  ΤΠρας  γέ  τοι. 


6 


BARNABAE  EPISTOLA.    IV. 


super  aiiimam  meam,  ut  altciKlalis  vobis,  et  non  similelis  eis ,  qui  pec- 
cala^**  sua  congerunt,  et  dicunt:  quia  teslanientum  illorum,  non"  et  no- 
strum  cst.  Noslrum*^  autem,  quia  illi  in  perpelimm  pcrdiderunt  illud, 
quod  Moyscs  accepit.  Dicit  eiiim  Scriplura:  ,El^"  fuit  Moyses  in  monte 
ieiiiiians  XL  diebus  ct  XL  noclibus;  et  acccpit  lestamenlum  a  Domino, 
tabidas  lcpideas,  scriptas  nianu  Dei/  Sed  conversi  in  idola  perdiderunt 
illud.  D'c;t  enim  Domiiius  Moysi:  ,Moyses/*'  dcscende  celerius ,  quia 
praeteriit  legem  populus  tuus,  quem  eduxisti  de  terra  Aegypti.'  Et 
proiecit  Moyses  tabulas  lapidcas  de  mariibus  suis,  et  conlraclum  est  le- 
stamenliim  corum,  ut  dileclio  lesii  consignelur  in  praecordiis  vestris  in 
spem  fidei  illius.^^  Propler  quod  adtendamus  novissimis  diebus.  Nihil 
enim  proderit  nobis  omne  leiiipus  vitae  noslrae  et  fidei ,  si  non  odio^^ 
iniquum  et  fuluras  lentalionfts  liabeamus,  sicut  dicit  filius  Dei :    ,Resista- 

Ergo    considerate  opera 
vos    tanquam  iustiticati ; 


mus      omni  iniquilali,  et  odio  babeamus  eam 


Non  separalim  debetis  seducere 


sed  in  uniira  convenientcs  inqiunte. 
et  prosit.     Dicit  enim  Scriptura: 

UvaL  ov  ΰννετοι  παρ  εαυτοις, 
καϊ  ενώπιον  αντών  επιΰτήμονες. 
Πνευματικοί   γενώμεϋ•α,   ναός    τέ- 


16)  Ι.  e.  opera  iniquilatis  et  eiTorcm, 
de  quibus  supra  dixerat. 

17)  Ita  dedi  ex  coniectura.  Apud 
Menardum  habes  qiiia  teslamenlum  illo- 
rum  et  nosirum  est,  quara  lect.  editores 
Fr.  Reithmayr  excepto  repetierunt.  Is 
enim  quia  lestamenlum  illorum,  et  non 
nostrum  est  evulgavit,  asserens  ita  exlare 
in  Cod.  ms.  Nescio ,  an  fides  habenda. 
lam  de  altera  parte  illius  erroris  disceptat, 
quem  in  capitis  inilio  fugiendum  fratri- 
bus  intimaverat,  i.  e.  de  totius  legis 
Moysaicae  contemptu  ex  spirituali  su- 
perbia.  Huc  spectant,  quae  mox  legun- 
lur:  Non  separatim  dcbetis  scducere  vos 
tamquam  iustificati  sqq.  Qui  cum  Me- 
nardo  legunt  quia  testamentum  illorum 
et  nostrum  est,  id  quidem  ad  ludaistas 
referentes,  sentenliarnm  progressum  in- 
tercidunt  confunduntque. 

18)  Sensus :  lam  nostrum  profecto 
est  illud  foedus  divinum,  quia  rlqq.  Cfr. 
infra  c.  13  et  14. 

19)  Exod.  31,  18.  34,  28. 

20)  Exod.  32,  7.  Deut.  9,  12. 

21)  Ostendit,  quomodo  vetus  testa- 
mentum  sit  etiam  Christianorura,  cum 
videlicet  repudiata  lege  a  ludaeis,  quod 
quidem  significatur  per  fractiiram  tabu- 
lanim,  nova  lex  data  est  scripta,  non 
in  tabulis  lapideis,  sed  in  tabulis  cordis, 
cum  illis  a  Deo  repudiatis  Christiani  fue- 
nint  adoptati  in  novum  popiihim,  iit  in- 
fra    de    eadem    tabularum    confraclione 


quod  commimiter  dileclis  convcniat 

,Vae  illis,  qui  sibi  solis  intelligunt, 
et  apud  se  docti  videntur.'  Simus 
spiritales,  simus  lemplum^''  consum- 

agens  recte  docet  S.  Barnabas,  accepto 
lestamento  a  bidaeis  per  idololatriara 
abieclo.  Quod  quidem  lestamcritum  in- 
lelligilur  tanliim  de  decalogo,  qui  in 
duabus  tabulis  Dei  digito  scriptis  et  a 
Moyse  fractis  contincbalur.  Oiigenes  libro 
primo  contra  Celsum  piimas  tabulas  di- 
cit  esse  legem  in  cordibus  hominum  scrip- 
tam,  quae  ciim  superfusione  peccatorum 
esset  abolila,  iterum  Deus  dedit  scriptam 
in  excisis  pcr  Mosen  tabnlis  lapideis,  iii- 
mirurn  prophelico  sermone  praeparante 
animam  post  primum  peccatum  ad  se- 
cundas  Dei  literas.    Men. 

22)  Ms.  modo. 

23)  Nullibi  in  N.  T.  haec  Christi 
verba  legunlur.  Unde  aut  a  quodam 
eius  discipulo  auctorcra  ea  audisse,  aut 
ex  variis  similibus  locis  (Jac.  4,  7.  IITim. 
2,  19.  et  Ps.  119,  163.)  sac.  Scripturae 
ipsam  sententiam  conflatam  esse  statu- 
endiim  videlur.  Cfr.  dictum  illud  Sal- 
vatoris  in  Act.  20,  35. 

24)  De  lucis  et  tenebrarura  via  plura 
infra  c.  5.  20. 

25)  I.  c.  subtrahere,  nisi  forle  scri- 
hendum  ducerer^gerere.  Cfr.Hebr,  10,25. 
Tit.  1,  10. 

26)  Isai.  5,  21.  Graeca  leg.  in  Clem. 
Alex.  Strom.  II.  c.  7.  p.  447.  Vocc.  pa- 
renthesi  inclusis  vetus  nostra  latina  versio 
non  convenit. 

27)  Gal.  6,   1.  I  Cor.  3,  16.  17. 


liARXABAE  EPISTOLA.    IV.  V.  7 

λείος   τω  Θεώ.      Εφ     ΰΰον   εΰτϊν     malum  Deo ;  iii  quanlimi  est  in  no- 
εφ'   ημίν  j    μελετώμεν    τον   φόβον     bis,    meditouuir^^  timorem  Dei,    el 
του  θεον,  xai  φνλάΰΰειν  αγωνιξώ-     custodiamus  inamlala  illius. 
με&α  τας  εντολας  αντοϋ  (ϊνα  εν  τοις 
δι•/Μίώμαΰίν  αντοϋ    ενφραν&ώμεν). 

Dominus" '  ηοη  accepta  persona  iudicat  mundum ;  iinusquisque  secundum 
quae  facit  accipicl.  Si  iuerit  boiiiis,  bonitas  cum  autcccdit ;  si  nequam, 
merces  uequitiae  eum  sequitiir.^''  Adtendile,  ne  quando  quiesceutes^^ 
iaiu  vocali  addonuiamus  iii  peccalis  nostris,  et  Nequam  accipiens  pole- 
slalem  noslram^"  suscilelur/^  et  [uos]  excludal  a  regno  Domiui.  Adhuc 
et  illud  iulelligile,  cuiu  viderilis^*  lanla  sigua  et  monslra  iii  populo  lu- 
daeorum,  et  sic  illos  dcreliquit  Doniiiius.  Adleiidamus  ergo,  ne  forle, 
sicul  scriptum  esl,  ,muUi^''  vocali,  pauci  elecli'  iiiveiiiamur. 

V.  Chrisli  morle  nos  salvati,  ludaei  iudicati. 
Propler  hoc  Domiuus  siislinuit  Iradcre  corpus  suuni  in  exterminiuni, 
ul  remissionc  peccatorum  saucliiiceuiur,  quod  esl  sparsione  saiiguinis  il- 
lius/  Scriplum  esl  enini  de  illo,  quaedam  ad  populum  ludaeorum,  quae- 
dara  ad  nos.  Dicit  aulem^  sic:  ,Vulneralus  est  propter  iniquilates  no- 
stras,  et  vexalus  cst  propler  peccata  iioslra;  sanguine  illius  sanati  su- 
mus.  Tanquam  ovis  ad  viclimam  adductus  estj  et  sicut  agnus  coram 
londentc  se,  sic  noii  aperuit  os  suum/  Supergratulari  ergo  debemus 
Domino,  quia  el  praelerita  nobis  osleiidit,  et  sapicntes  fecit,  et  de  fu- 
turis  non  suiiius^  sine  iulclleclu.  Dicit  autem:  ,Νοη  iniuste  tenduntur 
relia  avibus.'*  Hoc  dicit,  quia  iuslc  peri5l^  bomo  babens  viam  veritalis, 
scieatiam,  el  se  a  via  tenebrosa  non  coiitinet  adbuc.  El  ad  hoc*'  Domi- 
nus  susUnuit  pali  pro  anima  noslra,  cum  sit  orbis  lcrrarum  Dominus, 
cui  dixif  die  anle  conslilulionem  saecul•:  jFaciamus**  bominem  ad  ima- 
ginem  et  similitudinem  noslrain.'  Quomodo  ergo  sustinuit,  cum  ab  ho- 
mioibus  hoc  palerelur,  discilc.  Propbelae,  ab  ipso  babentes  donum,  in 
illuin  proplietaverunt ;  ille*  aulem,  ut  vacuam  faceret  mortem  et  de  mor- 

28)  Cfr.  Isai.  33,  18.  4)  Prov.    1,    17.     Sensus:    Quamvis 

29)  Cfr.   I  Pelr.    1,    17.    Gal.   2,  G.     ob  niraiam  Dornini  misoricordiain  sapien- 
I  Cor.  3,  8.  lcs  redditi  noii  simus  sine  intellcclu,  ca- 

30)  Cfr.  Isai.  5S,  8.  vcndum  lamen  nobis  est,  ne  in  rclia  uti 

31)  Cfr.  Mattli.  25,  5.  αψι  aves   incidamus,   in   via   tenebrariim  pe- 

32)  sopra  di  noi.    G.  rcuntes.    Cfr.  A.  Ililgcnfcld :   Die  Aposlo- 

33)  Ila  coni.  Meu.,   susciiet  Cod.    In     lischei»  Vater.     Halle   1853.  p.   16. 
utroque  deest  [iios].  5)  Meiito   Vossius  Menardi   improbat 

3t)  Hierosoiyma  urhs  iarn  diriila  erat  correclionein  peribit  p.  pericl,    cum  non 

(infra  c.  16.);    iinde  viderilis  rion  fuluri  hoc  minus    quam   alteriim  in   usn   fuerit 

exacli,  sed  perfccli  temporis  forina.  aevo  posteriori.  Ila  cl  alihi  inlcriel,  cxiet 

35)  Mallh.  20,   16.    22,  14.      Vocc.  et  transiet,  eliam  apud  Tibulliim  I,  4,  27. 

sicul  scriptum  csl  glossam  oleiil.  Cfr.  Bucricmann  ad  Laclaril.  IV,  13,  24. 

Cap.  V.     1)  I  Pctr.  1,  2.  (>)  Ε    inollnj    il    Sigriore    coinporlo 

2)  Sc.  ad  nos.  Cfr.  Isai.  53,  δ.  7.  paliie.    G.    Forlc  πέρας  γε. 

3)  In    vcleri   Codic<!,     ex   qiio    Men.  7)  Sc.  paler.    Mcn. 
hanc  versioiiein  cvulgavit,  sic   crat :    El  8)  Geti.  1,  2(5. 

de  fuluris  non  simus ,   sumus  sinc  inlcl-  9)  Coristr. :  llbiaiitcm  —  quia  incariie 

leclu.     Sed  expungendum  csse  «»n««  iam  oporlcbal  ciim  adpanuc,    nl  vacuam  fa- 

ille  intellexit.     Sensus:   Haud  ignari  su-  cercl  morlein  et  de  morluis  resurrectio- 

mas  eoniJD,  quae  veiilura  eunt.  iieifl   oslenderel  —  busUnuil  (i.  e.    pali 


8  BARNABAE  EPISTOLA.    V.  VI. 

luis  resurrcclionem  ostenderet,  quia  in  carnc  oporlebat  eum  adparere, 
siislinuil,  ut  proniissiim  parcnlibus  reddercl,  cl  ipse  sibi^" 
τον  λαυν  τον  καινόν"  ετηυμάζων  Ιπιδείξτ^^  επ\  της  γης  ων,  οτι  την 
ανάΰταΰίν  αυτός  ποιηβας  γ,^ινεν^  Πέρας  γε  τοι^*  δLδάΰκωv  τον  Ίΰραηλ, 
και  τηλίκαϋτα  τί^ατα  %αϊ  ΰημεΐα  ποιών ,  εαηρν'ξε ,  y.al  νηερηγάπηϋεν 
αντόν.^^  "Οτε  δε  τους  ίδιους  Άποατόλους ,  τους^^  μ,ελλοντας  κηρύΰ- 
ϋειν  το  ευαγγελιον  αυτοϋ ,  ϊξελε^ατο ,  οντας^''  υπέρ  πάΰαν  άμαρτίαν 
ανομωτερους  —  ϊνα  δεί^η ,  δτι.^"  ουκ  ήλϋ•ε  ,καλε'σαι  δικαίους,  αλλά 
αμαρτωλούς  εΙς  μετάνοιαν*"  —  τότε  εφανερωβεν  εαυτόν  υίον  Θεοϋ  είναι. 
Εί^^  γαρ  μη  'ήλϋ-εν  h  ΰαρζΐ,  πώς  αν  εοώ&ηβαν  οί  αν&ρωποι  ,  βλέ- 
ποντες  αυτόν;  οτι  τον  μέλλοντα  μη  είναι  ηλιον,  έργον  χειρών  αυ- 
τοϋ υπάρχοντα,  βλέποντες  ουκ  ίοχύουΰιν^^  εις  τάς  ακτίνας  αυτοϋ  άν- 
τοφΰ'αλμηοαι.  Οϋκοϋν'^'^  6  υίδς  τοϋ  Θεοϋ  είς^^  τοϋτο  ήλϋ•εν  εν  βαρκΐ, 
Χνα  το  τελειον  τών  αμαρτιών  κεφαλαιώογ}^'^ .  τοις  άιωέαΰιν  εν  0•ανάτω 
τους  προφητας  αυτοϋ.  Οϋκοϋν  εις  τοϋτο  υπεμεινεν.^^  Αεγει  γαρ  ο 
Θεός '  ,τί)ν  πληνην^^  της  ΰαρκος  αυτοϋ ,  οτι  ε'ξ  αυτών, '  [καΐ  αλλο^ 
προφήτης] '  ^'  ,  όταν  πατάξω  τον  ποιμένα ,  τότε  ΰκορπιϋ&ήϋεται  τα 
πρόβατα  της  ποίμνης.'  Αϋτος  ηΟ'εληΰεν  ουτω^^  πα^Έΐν  έδει  γαρ 
Χνα  επ\  ^υλου  πάϋ-τι.  Αεγει  γαρ  6  προφητεύων  επ'  αυτω'  ,φεΐοαί^^ 
μου  της  ιρυχης  αττό  ρομφαίας,  καΌ'ηλωϋόν'^"  μου  τάς  βάρκας^  οτι''^  πο- 
νηρευομενων  (Jwayroyal  επανεϋτηΰάν  fioi."  Καϊ  πάλιν  λεγεί'  ,Ιδοϋ^^ 
τέ'&εικά  μου  τον  νώτον  εις  μάϋτιγας,  καϊ  τάς  ϋιαγόνας^^  εις  ραπίΰ- 
ματα '  ^*  το  δε  πρόΰωπόν  μου  '^&ηκα  ως  ΰτερεάν^^  πέτραν.^ 

VI.     Prima  alque  secunda  crealio  passione  Chrisli  iam  α  prophelis 

annunliala. 
"Οτζ   οϋν   εποίηΰεν   εντολην,    τι   λέγει -^    ,Τίς^   6   κρινόμενος   μοι; 
Αντιατητω  μοι.^    '!ff  τις  6  δικαζόμενός^  μοι;  Έγγιΰάτω   τω  τταιίΐ  κυ- 

potuit  et  passus  cst),  iit  promissiim  pa-  Β  C  F  0  V  cum  ed.  pr.  Chrislus  in  iudi- 

rentibusredderet,  etpopuhim  novumetc.//.  cium  vocabil  morluos  ab  ipso  rcsuscilatos. 

10)  In  Codd.  manusciiptis,  quotquot  J4)  7τε'()«?  J"  ίτ/Betvar.  lect.  ap.Voss. 
alii  el  nosmet  ipsi  cxcussimus,  graeca  15)  ηυη  crcdidcrimt ,  ncc  dilcxerunt 
hucusqiic  desiderautur.    Quae  subseqmin-  illiim  vct.  Int. 

tiir,  cum  Ep.  Polycarpi    ad  Philippenses  16)  του?  reslitni  c.  Mcn.BCOV;  deest 

iibivis  coriiuncta  extant:  «λλ«  τον  νηΐρ  in  F.     In  marg.  Cod.  C  man.  sec:  ποίοι 

ημών  άποβ^ανόντα.  xai  Jt'  ημάς  υπό.  οι  άηόητολοι  προ  της  εκλογής  αυτών, 

τον  λαόν   Β,    άπο&ίκνόντα.     Καϊ   όι^  17)  Hiinc    locum    Origenes     defendit 

ημάς   νπό    τον  Xcwv  C  Ο  \ ,    ου   γαρ  contra  Cels.  1,63.  Tom.XVlIL  Ρ.  Ι.  ρ.  1 1(5. 

τον  νυν  ηγάπηααν  αίώνα,   άλλα  τον  cd.  Lommatzsch. 

νπερ     ημών     άπο&ανόντα     χαϊ     όι'  18)  Matth.  9,  13. 

ημάς   νηό    τον    λαόν   F.   Interpretalio  19)  Coniunge    haec    ciim   verbis    an- 

autem   latina,    quae    veisionem    veterem  leced, :  in  carne  oportebat  eum  apparere. 

abhinc  excipit,  Cotelerii  cst,  ab  Hefelio  Eandein  sentenliam   lepeiies    iii   oraculis 

quidem  iam  refusa  ct  a  nobis  passim  cor-  Sibyllinis,  Prooem.  V,  10 — 15.  Galland. 

rccta  atqne   castigata.  Bibliolh.  T.  I.    //. 

11)  y.aivov  coni.  Men.,  idem  χενον  20)  ίαώ&ηααν  οί  ανϋ^ρωποι,  βλέ- 
in  textu  ul  Β  C  F  Ο  V,  el  ipse  sibi  po-  ποντες  scripsi  c.  F  0  V,  Ιαώβ^ηαεν  ot 
pulum  parans  Int.  vet.                     '  ανβ^ροίτιοι  βλέποντες  Β  C,  Ιΰωί^ημεν 

12)  Ιπιδεί'ξτι  Voss.,  Ιπεί^ειξει  (sic)  (1.  ^αώ&ηύαν)  άνθρωποι;  βλέποντες 
C,  Ιπιδεί'ξει  BF  Ο  Men.,  qiii  lcgi  viilt  Men.,  ΙσόίΟησαν  ίίνΟ^ρωποι  οι  βλεπόν- 
Ιπέδειξε.    Ιη  V  ίηϊ  δείξει.  τες  Voss.,  quam  leclionem  editoribus  ad 

13)  χρινεΐ  recle   coni.  Men.,  κρίνει  novissimum  usque  pro  lubito  variare  pla- 


BARNABAE  EPISTOLA.    V.  VI.  9 

populiim  iionim  parans,  dum  in  terris  degit,  ostenderct,  quod  facla 
resiirreclione  ipse  esset  el  iiKlicalurus.  Porro ,  doccus  Israclem ,  at- 
qiie  lam  magna  prodigia  el  sigiia  faciens,  praodiravil,  ac  illuin  [Israe- 
lem]  siininie  dilexiL  Ouaiidei  aulom  Aposlolos  suos,  (pii  ipsius  Evange- 
lium  essenl  praedicaturi ,  elegiU  bomines  oniiii  peccalo  iniquiorcs  —  ut 
oslenderet,  qiiod  non  venil  ,vocare  iuslos  sed  pcccalores  ad  poeniten- 
liam'  —  lunc  palani  fccit,  se  esse  Πϋιιηι  Dei.  Nisi  vero  in  carne  vc- 
nisset,  quoinodo  servali  fuissenl  homines,  cimi  euni  videreiit?  quando- 
quidem  ii,  qui  solem  Imnc  aliqiiando  desilnnuii,  opiis  inanuum  eius, 
aspiciunt,  non  valenl  radios  illiiis  oblueri.  Porro  igilur  filius  Dci  ideo 
in  carne  venit,  ut  sumiuam  iiiiponercl  pcccalis  eoruin,  qiii  ad  morteni 
perseculi  sunl  prophetas  ipsiiis.  Ob  lioc  igitur  passiis  cst.  Dicil  eniiii 
Deus,  ,plagam  carnis  eiiis  ab  illis  esse',  et  alius  propbela:  ,cum  pcrcu- 
tiani  paslorem,  lunc  dispergcnliir  ovcs  gregis.'  Ipsc  autcm  ,sic*  pali 
voluit;  oporlel)al  qnippc,  iil  in  ligno  pateretur.  Dicit  eniiii,  qiii  de  illo 
prophelavit :  ,parce  animac  meac  a  gladio;  .  clavis  confige  carnes  meas, 
quia  coDcilia  malignanlium  insurrexerunt  in  mc/  Et  riirsus  ait:  ,cccc 
posui  dorsuiu  meuui  ad  flagella,  ct  gciias  ad  alapas;  facicm  autcm  mcam 
posui  sicul  solidaui  pclraui/ 

VI.     Prima  atque  secunda  crealio  passione  Christi  iam  α  prophelis 

annunliala. 

Cum  autem  fecit,    quod  praeceptum  ei  fuerat,  qiiid  ait?    ,Quis  esl, 
qui  liUget  mecum  ?     Resislat  niibi.     Vel  quis  csl,  qui  iudiciuni  incat  ad- 


cttiL     Velns  qaoqae  lat:   (homodo  pos~  occidcrent,    unde    ipsis    interilus.      Cfr. 

$imt  k«mimfs  tamuri.  Zachar.  13,  7.  Miilth.  26, 31.  Marc.  14, 27. 

21)  ΙσχύσονσίΡ   OV.     Suhinde    ad-  2b)  ούτως  0,  I.  e.  cnici  adfixus. 
didi  τ  ας  anle  αχτίνας  c.  Β  C  F  0  V.  29)  Ps.  21,  21. 

22)  Profprl    aliam    raiisain    ad\fnlus  30)  Ps.    IIS,    120. 
Cbrifu.,  alconsummareatur  pecrala  fu<iae-  31)  Ps.  21,  17. 

onnn  addila   Christi   morte.    Men.     Cfr.  32)  Isai.  50,  6.  7.     Cfr.  Iiislin.  Apo- 

Nallli.  23,  31.  sqq.  Ιομ.  I.  η.  3S. 

23)  Scribo  i/ff  c.  Β  C  0  V,  ^ff  Mcn.  33)  σιαγώνας  HV. 

el  riqq.                 ^  31)  (κ(πισμόνί^  el  var.  lcct.  ap.Voss. 

24)  xnftdaioiafi  V.  35)  I.  e.  iimnobilis  permansi. 

25)  V η iufiviv  scn[isi  c.  C0\,  νττέ-  Cap.  VI.     1)  Sc.  ό  νόμος. 
μπνί  Β  Mcri.   el   rlqq.                             ^  2)  Isai.  59,  S.  9. 

26)  ηΐηγην  lcgo  c.  Β  0  V,  πηγην  3)  Vocc.  Ιίντκττητω  μοι  dcsiiiit  iii 
C  Meii. ,  qui  aiitlonj  vrt,  Inl.  Icgctidiiiti  C  cl  ap.  Meii.  Iti  Π  oid(»  vlilt.  ila  pro- 
proponit:  τ^ηληγ^  της  σαοκός  αυτού  cfdil:  τις  ό  χοινόμίίός  μοι;  η  τις  ό 
ημίΐς  ΙάΟημη'^  plaga  cnrnis  {corporis  δι-καζόμίνόςμοι-,Άντιατητωμοι'ίγ- 
IriL  vel.)  iUiun  omnet  $anati  sumus.  Vid.  γιαάτο)  τφ  παιδϊ  xvqCov.  Λ|μπΙ  Vos- 
I»ai.  53,  %.  Zachar.  13,  0.  Qiii  lcclid-  siiitii  liabes  τ(ς  ό  χοινύμενός  μοι,  άν- 
nem  Cod.  C,  πηγην  relincre  vdiL,  logal  τιστητω  μοι;  rj  τις  ο  (εικαζόμενος 
is:  την  πηγην  της  σ(((>χ6ς  αντον,  μοι,  (γγισάτω  τφ  ηαιόϊ  κυρίου ;  κτλ. 
δτι  (ξ  αυτών (ί.  f.  πρίΗΐητ ων  (γ^νετο),  Erral  liolslcniiis,  Vossiiim  νχ  Mcdiceo 
όταν  πατάξω  κτλ.,  ita  iit  diios  locos  cl  C<idice  Val.  «'xiiiixTc  assoreiis  τϊς 
cilatOA   aiirtor  iri   iinunri  <;(inte.\iiftril.  ό    κρινόμενος    μοι ;    αντιΰτητω    μοι. 

27)  [χα\  αΙ)Μς  προί/ητης]  restitiii  //  τις  ό  εικαζόμενος  μοι,  ίγγιύάτω 
t-\  Int.  vel.,  qiii  Irgil:  Kl  nliiis  proplicla.  τ  φ   π.  κ. 

SrnlcriUaniin  ncxii»:   Dorninus    ρ<Ί•   |»ro-  1)  (Juis  acijualis  fulurus  cst  mihi  = 

ph<?Us   pracdixii.  fon•  iit  Iufl.-ici  Clirisluiu  είκασόμενος  leg.  vcl.  Inl. 


ΙΟ  BARNABAE  EPISTOLA.    VI. 

QLOv.  Ουαϊ  υ(ΐΐν'  δτι  πάντες  νμεΐς  παλαίω&ηϋεϋϋ-ε  ως  ίμάηον,  καΐ 
αης^  καταφάγεται  νμάς/  Καϊ  πάλιν  λέγει  ο  προφήτης'  ,επεϊ'^  ως 
λίϋΌς  ίϋχνρος  ίτεϋ'η  εις  ϋνντριβήν '  ίδον  εμβαλώ''  εις  τά  ϋ'εμέλια  Σιών 
λί^ον  πολυτελή,  εκλεκτον,  άκρογωνιαΐον,  εντψον.'  Είτα  τι  λέγει;  ,,Και 
og"  ελπίβει  Ιπ^  αντον ,  ζηαεται  εις  τον  αιώνα.^  Έπϊ  λί'&ον^  ονν  τιμών 
η  Ιλπίς;  Μη  γένοιτο'  αλλ'  επεϊ  εν  ιαχύει  'ε'&ηκε  την  αάρκα^'^  αυτοϋ 
6  κνριος.  Αέγει  γαρ'  ,καϊ  εΌ•ηκέ^^  με  ως  ΰτερεάν  πέτραν.^  Λέγει 
δε  πάλιν  ο  προφήτης'  ^λίΰ•ον^^  ον  άπεδοκίμαϋαν  οι  οίκοδομονντες, 
οίτος  εγενήθ-η  εις  κεφαλήν  γωνίας.^  Κα\  πάλιν  λέγει'  ,αντη^'"^  εβτϊν 
η  ημέρα  η  μεγάλη  καϊ  ϋ'ανμαΰτη,  ην  εποί7]6εν  ο  κύριος.^  Απλονατερον 
νμΐν^*  γράφω ,  ίνα  βννιητε '  έγώ  περί'ψημα^^'  της  αγάπης  υμών.  Τι 
ονν  λέγει  πάλιν  ο  προφήτης;  ,Περιέΰχε^*^  με  ΰνναγωγη  πονηρενομένων, 
εκνκλωΰαν  με  ωΰει  μελιβααι  κηριον,  και  ,επι  τον  ιματιΰμον  μου 
εβαλον  κληρον.'  'Εν  ΰαρκϊ  ουν  αντοΰ  μέλλοντος  φανερονοΰ'αι  καϊ 
πάοχειν,  προεφανεροντο^*^  το  πάΰΌς.  Αέγει  γαρ  6  προφήτης  έπϊ  τον 
Ίΰραηλ'  ,οναϊ  ττ}  'ψνχ^  αυτών,  οτι  βεβονλευνται^^  βουλην  πονηράν 
καθ'  εαυτών,  ειπόντες'  ^δηΰωμεν  τον  δίκαιον ^  οτι  δνβχρηΰτος^^  ημΐν 
έύτίν.^  Αέγει^^  δε  καϊ  Μωαής  αυτοΐς'  ,ίδου^^  τάδε  λέγει  κύριος  ο  Θεός' 
ειόέλϋ-ετε^^  εις  την  γην  την  άγα^ην ,  ην  ωμοϋε  κύριος  τω  'Αβραάμ 
καϊ  Ίβαάκ  καϊ  'Ιακώβ ,  καϊ  κατακληρονομή6ατε~'^  αυτήν,  γην  ρέουϋαν 
γάλα  καϊ  μέλι.^  Τι  λέγει  η  γνώΰις  ,^"^  μάϋ•ετε.  Έλπίϋατε  [φηβϊν  ,]^^ 
επϊ  τον  εν  ΰαρκϊ  μέλλοντα  φανεροϋβϋ-αι  νμΐν  Ίηΰοϋν.  "Αν9•ρωπος  [γαρ] 
γη  εΰτι  πάΰχονΰα'  άπο  προΰώπου  γαρ  της  γης  η  πλάΰις  του  'Αδάμ 
εγένετο.  Τι^"^  ούν  λέγει'  ,[εις]  την  γην  την  άγαϋ•ην ,  την  ρέουααν 
γάλα  καϊ  μέλι';  Ευλογητος  6  κύριος  τ^μών ,  6  ΰοφίαν  καϊ  νουν  τέ- 
μενος εν  ημΐν  τών  κρύφιων  αύτοϋ.  Αέγει  γαρ  6  προφήτης'  ,παρα- 
βολην^^  κυρίου  τις  νοήΰει,  ει  μη  ΰοφος  καϊ  επιϋτημων  καϊ  αγαπών  τον 
κύριον  αύτοϋ;'  Έπεϊ  ούν  άνακαινίΰας^^  ημάς  εν  τη  άφέΰει  τών  αμαρ- 
τιών, εποίηΰεν  ημάς  άλλον  τύπον  ^  ως  παιδίων^^  'εχειν  την  ψυχην,  ως 


5)  σ^ί  Ο,  man.  sec.  correclum  ίησ?}?.  sui.     Isai.    28,    ί6.     Cfr.    Rom.   9,  33, 

6)  Esa.  8,  (14,)  potius  iuxta  sensum,  I  Petr.  2,  6. 
quam   verba,   quemadmodum  Pauliis    ad  8)  ώς  Men. 

Romanos:    Sic    scriptiim  est:   Ecce  pono  9)  λ^^ου  Voss.  Dein  C  ad  oram:  fe- 

in   Sion    lapidem    offensionis    et    petram  cit  polentiam  in  brachio  suo. 

scandali.     Apud  Esaiam  enim   sic  habe-  10)  σαρξ   Christi    propter    ϊσχύν  a 

tur:     In    lapidem    aulcm    offensionis    et  Propheta  λίβος  vocatur.    //. 

pclram   scandali    duabus    domibiis   Israel  11)  Ita   nostri  Codd.  onines,   εϋ-ηκα 

iuxla  textum  hebraicum,    non  iuxta  sep-  LXX  in  Isai.  50,  7. 

tuaginta  interpretes,  qui  negatiouem  ap-  12)  Ps.  117,  22. 

ponunt.     Tangit    locum  Petnis    epist.  I.  13)  Ps.    117,  24.     Loquitur     de   ea 

cap.   2.     Et   lapis    offensionis ,    et  petra  die,  qua   lapis   reprobatns    factus   est  in 

scandali   his,    qui   ojfendunt    verbo ,    nec  caput  anguli.  H. 

credunt.     Hic  igitur  lapis   positus  est  in  14)  ύμίν  Β  C  0  V  vet.  versio  lat.  et 

afflictionem  et   contrilionem,    eorum   vi-  Clem.  Alex.  recte,  ημΐν  Men.  Voss.  Tum 

delicet,    qiii    non    credent,   iuxta    lociim  ΰννιεΐτε  V  0,    ad   cuius    oram   m.   sec. 

Petri  citatiim.    Est  etiam   lapis  offensio-  αννιητε.     Amannensis  Cod.  C  hic  evol- 

nis  et  petra  scandali  propler  ignominiam  vendum  monet  Clem.  Alex.  Strom.  V.  ubi 

ciTicis,  ex  qua  multi,  increduli  videlicet,  locus  extat  io  cap.  10. 

scandalizabuntur.   Men.  15)   Cfr.  I  Cor.  4,  12.  13.  el  Ign.  ad 

7)  Ιμβάλλω  Men.  et  cum  aliis  He-  Eph.  c.  18. 
felius  contra  auctoritatem  Codd.  Β  C  F  0  V  16)  Ps.  21,   17. 

et  Int.  vet.,  quorum  lect.  έμβαλώ  repo-  17)  Ps.  117,  12. 


BARXABAE  EPISTOLA.    VI.  11 

versum  uie  ?  Appropiiiqiiet  puero  Domini.  Vae  vobis ,  quia  oniiics  vos 
velerascelis  quasi  veslimenluiii,  el  linea  dovorabit  vos!'  Et  ilerum  dicit 
prophela:  ,quoniam  sieul  lapls  forlis  posiliis  est  iii  ooutrilioncm;  occe 
iuiuiittaiu  in  fiindamenla  Sionis  lapidcm  preliosum,  elccluiii,  aii^iilareni, 
honorabilem/  Deinde  qiiid  loquilur?  ,Et  qui  speraverit  in  illuiii,  vivet 
iu  aelerniim.'  In  ,lapide'  ergo  spes  uoslra  ^  Absil;  sed  quia  Dominus 
in  forliludine  posuil  corpus  suum.  Ail  namquc :  ,et  posiiit  mc  siciit  so- 
lidam  pelram.'  Adhuc  aiilciu  dicil  prophela:  ,lapidem  qiicm  reproba• 
verunt  aedificanles,  bic  faclus  csl  iu  caput  aiiguli.'  El  ilerum  ait:  ,baec 
est  dies  magna  el  mirabilis,  qiiam  fccit  Uoniinus.'  SimpUcius  vobis 
scribo,  ul  iiileHigalis,  ego ,  purgamenluiii  veslrae  cbarilali.s.  (jiiid  vcro 
porro  djcit  propbela?  ,Obsedil  iiic  concilium  malignanlium,  circuiiidedc- 
ruDt  me  sicul  apes  favum,'  el  ,supcr  vcslem  meam  miserunt  sorlem.* 
Cum  igilur  iii  carne  esset  apparilurus  ct  passuriis,  praemonslrala  cst 
ipsius  passio.  Nam  in  Israelem  dicit  prophcla:  ,vae  aniuiae  eorum,  (luia 
pessimum  consilium  inieriinl  adversus  semctipsos,  dicenlcs:  alligemus 
iusluni,  quoniam  molcslus  iiobis  est.'  Sed  et  Moses  dicit  ad  illos :  ,eccc 
isU  ait  Dominus  Dcus:  intralc  iu  terram  ))onam,  quam  iuramcnlo  pro• 
misil  Dominus  Abrabae  et  Isaac  et  lacob;  et  ut  bercditatcm  possidete 
eam,  terraiii  fluentem  lacte  et  melle/  Quid  dicat  cogiiitio,  discite : 
jSperate/  iuqiiil,  ,in  lesum,  qui  in  carne  maiiifeslandus  est  vobis.'  Homo 
eDini  esl  lerra,  quae  palilur;  ex  subslaiitia  eiiim  lerrae  formalus  est 
Adam.  Quid  ergo  dicit:  in  ,lGrram  bonam,  lacle  ac  melle  flueiitem?' 
Benedictus  sit  Domiuus  nosler,  qiii  sapientiam  et  inlclligenliam  occul- 
tonim  suorum  posuil  iu  nobis.  Dicit  eiiim  prophela:  ,parabolam  Domini 
quis  iotelliget,  nisi  sapieiis  et  peritus  el  diligcns  Douiiiium  suum?'  Ubi 
igilur  nos  renovavit  per  remissionem  peccatorum,  aliuin  nos  fecit  typum, 
qao  tafflquam  pueronini  aDimani  baberemus,    quemadniodum  nosmct  ipsi 


18)  xvQioy  scr.  C.  etiam  Mi-laphraslcs  Barnabae  velus  legil, 

19)  l*s.  21,  19.  Cfr.  luslin.  ΑρυΙ.  textui  reddeiida  osse  cx  Clem.  Alcx.  iam 
1.  n.  3S.  vidit  Davisiiis. 

20)  προ<Τ€φαν£(>οΰτο  C.  Cfr.  I  Ti-  29)  Heic  incipil  sccunda  loci  biblici 
molb.  3,  16.  Exod.  33,  1.  intcrprelatio  allcgorica  scii 

21)  βίβονίίυνται  Β  Ο  man.  sec.  el  gnostica.  Terra  illa  1)  prirnum  buma- 
Men.  pro  coDiect.  in  marg.,  βίβονλευται  nam  Chrisii  naluram  denotahat,  nunc  2) 
C  V  0  pr.  man.  el  Men.  iii  texln.  Isai.  Christianos  j)cr  sulvatorcm  rcnalos  = 
3,  9.  Sap.  2,  12.     Cfr.    iustin,    Dialog.  pueros  Dci  innuit.    //. 

cum  Tnnhont  n.  17.  30)  ilaec  veiha  in  sacris  libris  frus- 

22)  ovaxQiaiogQ..De\n  ^cn\is\tai(v  tra  qiiaercritur.  Similia  occurnmt  Esai. 
c.  OV,  ^ατ(  BC  cl  edili.  40,   13.  Prov.  16.    Eccles.   1,  10.  Po^e- 

23)  Ap.Clenii.Alcx..Strom.V,10.p.  683.  rxis  in  Clem.  Alex. 

24)  Exod.  33,  1.  31)  άνα/.αινίύία  0,    iri  inaig.  Χαως 
2h)  ιΙαΟ.^ατεϊί0\  ΊηιαώμοαίνΟ.  αναχαινίοας.     iNoii  iiiilii  displiceiel  iiif. 

26)  Levit.  20,  24.  apuxcapiaai,  si  apodosis  posl  intl  siiic 

27)  I.  e.  profundior  Vderis  Tett.  el  iaclura  abessc  possel.  Coriiiiiiclio  hic 
afUiquae  oecommiae  divinae  cofinilio  —  iii  supra  {intl  ώς  λίϋ-ος  χτλ.)  cerlc 
homini  chri$tiano  reclusa.    Cfr.  Ncari-  ahiindal. 

der   K.  G.  I,  415.     //.    Iii    Cod.    (l    ad  32)  ηαιδίων  iil  scrihcivm,  mihi  fa- 

oram:    Hic  esl  cibus  nulidun,  qucm  Pau-  cilc  pcrsiiasil  lo.   Kratiz,    (uiii    atite  hos 

lu$    dicit   in    epist.    ad    llebraeos    c.    5,  qiiitidccim   aritios   Hcrolirii   ijc  loco  luxii- 

(12 — 14.).  rato  fmTum   (:omiiimii(airl,    el  ila  video 

25)  Vocc.  [φησϊν]  [yttQ]  [<^f],  '1"««  ahllcfelioiioslea  cdiluin;  n((iJiovlH^i)\ 


12  BARNABAE  EPISTOLA.   VI.  VII. 

ftv  δε  ανατΐλαΰβο^ιενονς  αντονς  ημάς.  Asyu  γαρ  η  γραφή  τζερί  ημών^ 
ώς  λέγει,  τω  νίω'  ,ποίηβωμεν^^  'χατ  εικόνα  %α\  κ«ό•'  όμοίωΰιν  ημών 
τον  ανΰ^ρωηυν,  καϊ  αρχέτωΰαν  των  <&ηρίων  της  γης,  καΙ  των  πετεινών 
τον  ονρανον,  κα\  των  Ιχϋ-νων  της  •θ'αλάΰΰης.'  Καϊ  είπε  κνριος^  Ιδών 
το  καλόν  πλάβμα^  ανΰ•ρωπον  ,αν'ξάνεΰ^ε,'^'*'  καϊ  πληΟ'ννεΰϋ'ε ^  καϊ  πλη- 
ρώνατε την  γην/  Ταντα  προς  τον  υίόν.  Πάλιν  ΰοι  επιδεί'ξω  ,^^  πώς 
προς  ημάς  δεντεραν  πλάβιν  εττ'  εσχάτων  εποίη(5εν.^^  Αεγει  κύριος' 
^ίδου^''  ποιηΰω  τα  εΰχατα  ώς  τα  πρώτα.^  Είς^^  τοϋτο  ονν  εκηρνξεν  6 
προφήτης'  , εισέλθετε^"  εί^  γην  ρέουοαν  γάλα  καϊ  μέλι,  καϊ  κατακυριενΰατε 
αυτής.  Ιοε  ονν  ημείς  αναπεπλαΰμε&α ,  καϋ-ως  πάλιν  ενετερωπρο- 
φήτϊ}  λέγει'  ,Ιδον,'^^  λέγει  κύριος,  ε^ελώ  τοντων,  τοντέβτιν  ών  προέβλεπε 
το  πνεύμα  κνρίον ,  τας  λιϋΊνας  καρδίας,  καϊ  βαλώ  ΰαρκίνας  αντοΐς^ ' 
οτι  ηαελλεν^^  εν  ΰαρκϊ  φανερονΰϋ•αι ,  καϊ'^^  εν  ημΐν  κατοικεΐν.  Ναός 
γαρ  άγιος,  αδελφοί  μου,  τώ  κνρίω  το  κατοικητηριον  ημών  της  καρ- 
δίας. Λέγει  γαρ  πάλιν  κνριος^'^ '  ,καΥ^  εν  τίνι  οφϋ'ηΰομαι  τω  κνρίω 
Θεώ^^  μον  ^  καϊ  δοξαθΰ•ηΰομαι ;'  Λέγει'  ^ε'ξομολογηβομαί  (Jot*'  εν  εκ- 
κληβία  εν  μέΰω  αδελφών  μον,  καϊ  ψαλώ  ΰοι'^'^  άναμέβον  εκκληΰίας  αγίων/ 
Ονκονν  τϊμεΐς  εΰμεν,  ονς  είΰηγαγεν  εις  την  γην  την  άγαΌ'ην.^^  Τι  ονν 
το  γάλα  καϊ  μέλι•  "Οτι  πρώτον  το  παιδίον  μέλιτι,  είτα  ^άλακτι  ζωο- 
ποιειταΐ'  οντως^^^  και  7'}μεΐς  ττ}  πίΰτει  της  επαγγελίας  %αϊ  τω  λόγω 
ξωοποιονμενοι  ξη6ομεν^^  κατακνριενοντες  της  γης.  Προεί^ϊ}κε  δε  επάνω, 
οτι  ανξανέΰΰ^ωΰαν ,  καϊ  αρχέτωΰαν  τών  ιχ^νων.  Τις  ονν^^  6  δννάμε- 
νος  ννν  άρχειν  &ηρίων ,  η  ιχ&νων ,  η  πετεινών  τον  ονρανον -,  Λιΰϋ•ά- 
νεβϋ^αι  γαρ  οφείλομεν,  οτι  το  άρχειν  έξονβία  εβτϊν ,  ϊνα  τις  επιτά'ξας 
κνριενΰη.^^  Ει^^  ονν  ον  γίνεται  τοντο^'^  ννν,  άρα  τϊμΐν^^  εϊρηκεν. 
Πότε -,'^  Οταν  καϊ  αντοϊ  τελειω&ώμεν  κληρονόμοι  της  δια&ηκης  κνρίον 
γενέβΰ•αι. 

VII.     leiunium  lypus  et  hirciis  emissarius  figura  lesu  passuri. 

Ονκονν  νοείτε,^  τέκνα    ενφροΰννης,    οτι   πάντα    6    κάλος  κνριος 
προεφανέρωβεν  ημΐν ,    ϊνα  γνώμεν  ,  ω  κατά  πάντα  ενχαριΰτονντες  οφεί- 


vulg,  παιδιού  Dav,     fiisi  cfficiamini  si-  Men.  ίνδεί'ξω.    Iii  0  V  vocc.  προς  ημάς 

cut    parviiU    C    ad     oram,       Dein     dedi  rcpetunliir  antc  Ιπ''  Ιΰχάτων. 

ώς   αν  0£    άναπλασαομένονς   αυτούς  36)  Sic    scr.    Codd/   nostri    omncs, 

7;^«?  ex  F  0  V,  ως  αν  και  αναπλαύ-  ^ηοινϋε  vulg, 

αομένονς  αντος  ημάς  Β  C  et  Mcn.,  qui  ^^.  ,,.  1    ττ  r  ι 


Lectione  Codicis   C  admissa,  siipplendiim 


Hilgenfeld  1.  c.  p.  46.  ambigunt,  vel  po- 


aliquid    erit,    quod    nom.^  itJro?  innnit.  ^'"^    Jp^^^""*'    «^    ^^™    ^'    Scnplurac 

Vocabuhim   πνενματι   antc    άναπλ.    cx  clocutionem    haec   verba   sint   referenda. 

τ  .     1  »          4*  •        i<    Γ^ιι.,ο.    „t    ^•ι>;  Evolvant   11  Lor.    0,    1/.      Quare   ama- 

Inl.    lat.    restitui    vult    relliis:    at    miln  .       ,              η  \•  •    η        , 

•1         •   .    «     1  ^     .    V,    .oo„    ,;,i„t...  nuensis  ad  marg.  Lodicis  C  rccle  notal: 

quidcm    inlerpretamentiim   csse    videtiir,  ,.  ,        ,        .      ",             .    , 

.•  •   •       ■>.    .^Ί '      /„     ^  ^^t-.c    c,  Velera  transierunl,  eccc  facia  sunt  omnta 

participio    ανάπλασα  ο  μένους  satis    sii-  rt     ^       10    10    m    λ          οι     κ 

^             .                         Γ        ^»  nova.    Cir.  les.  43,  18.  19.  Apoc.  21,  5, 

pcrquc  lam  exprcssum.  ,  ±^.     u      1            ,     . 

33)  Gen.  1,  26.  Cfr.  Dicta  B.  Alhini  38)  I.  e.  respectu  secundae  hiiins 
Lcvitac  (vel  potiiis  Alciiini)  snper  illiid  creationis  ( regenerationis  christianae) 
Geneseos  Faciamtis  homincm  ad  imagincm  praedicavit  propheta :  inlrate  etc. ,  i.  e. 
et  similitudinem  nostram.  rcnascmiiii.    11. 

34)  Gcn.  1,  28.  39)  εΐαέλϋ^ατε  Β  0  V. 

3δ)  Ιπιδεί'ξω  scripsi  cnm  Β  C  F  Ο  V  40)  Scripsi  'Ίδε   (altice   "Ιδε)    c.    Β 

et  var.  lect.    ap.  Voss. ,    qui   in  lextu  c.  C  F  0  V,  Ιδου  Men.  et  rlqq.  edilt. 


BARNABAE  EPISTOLA.   VI.  VII.  13 

(lenuo  ficti  fucriraus.  Nam  de  nobis  scri}»lura  dicit,  loqiientc  palre  ad 
filiuni :  jfaciaraus  liomincm  ad  imaginem  et  ad  similitudinem  noslram ;  et 
pracsiot  bestiis  terrae,  et  volatilibus  coeli,  et  piscibus  maris/  Tum  Do- 
ininus  videns  homineni,  pulchrum  rigmoiituni  suuui,  ail:  ,crescite  et  mul- 
Uplicamini,  el  replete  terram.'  Haec  ad  fiUiim.  Iierum  aiilem  tibi  oslen- 
dani,  quo  modo  quoad  iios  ullimis  lemporibus  secundam  croalionem  per- 
egerit.  Dicit  enim  Dorainus:  ,ecce  faciam  novissima  tamquani  priora/ 
Hoc  respiciens  praedicavit  prophela:  ,iiilrale  in  terram  lacle  el  melle 
nuenlem,  et  douiinamini  ei/  Ecce  igilur,  nos  denuo  formati  suimis ; 
quemadniodiim  rursus  in  alio  prophela  dicit:  ,ecce,'  inqiiit  Doininus, 
,aufcraui  ab  eis/  hoc  esl  ab  eis  qiios  spiritus  Dumiiii  pracvidebal,  jCorda 
lapidea,  el  immitlaiu  ilUs  corda  carnea;*  quia  in  cariie  voliiit  apparere, 
el  habilare  in  nobis.  Temphim  cnim  sanctum,  fratres  mei,  Domino  est 
liabitatio  cordis  nostri.  Etenim  iterum  ait  Dominiis:  ,iibinani  apparebo 
coram  Doniino  Deo  meo ,  ct  glorificabor?'  Ait:  ,confilebor  tibi  in  ec- 
clesia,  in  medio  fralrum  mcorum,  et  cantabo  tibi  in  medio  ccclesiae 
sanctorum/  Ilaque  nos  sumus,  quos  introduxit  in  lerram  bonam.  Scd 
quare  lac  et  mel?  Quoniam  infans  primum  mellc,  luiic  lacte  viviscit: 
iU  et  nos,  fidc,  quam  babcinus  promissis  Dei,  et  verbo  praedicalionis 
vivificaU,  vivcuius  lerram  possidentes.  Superius  vero  praedixit:  ,crescant 
el  praesint  piscibus/  Quis  potest  nunc  praeesse  bestiis,  vel  piscibus, 
vel  cocli  volucribus?  Scire  enim  debcmus,  ,praeessc'  poleslatcm  desig- 
nare,  ut  quis  inipcrct  ac  dominclur.  Etsi  id  nunc  iion  contingat,  pro- 
misU  id  sane  nobis.  Quaudo  fict?  Cum  et  ipsi  adeo  perfecti  erimus, 
ut  hercdes  simus  lestaiucnli  Domini. 

Vll.     leiunium  Itfpus  el  hircus  emissarius  figura  lesu  passuri. 

Intelligile   ergo,   filii   diiectionis  ac  laclitiae,   quod   bonus  Dominus 
omnia  nobis  pracmonstravit,  ut  cognosccrcnms,  cui  in  oiiinibus  gratias  agerc 

•41)  Ezech.    11,   19.    3ϋ,  2ϋ.    C    ad  49)  Nos    sumus ,    quos   introduxit   in 

onm  et  lUbo  cor  eariie.  lerram  lacle  cl  mellc  mananlcm  C  ad  oram. 

42)  Scribo   ημ€λλίν    c.   Β  F  0  V  pl  50)  Ila  cx  Β  F  0  V,  υϋτω  C  Men. 
tcxta  graeco  Mciiardi  iii  nolis,  qui  qui-  51)  ζήσωμεν  0  V.    De  hac  terra  il- 
dem  ed.  ίμελλεν ,    iil  hahcs  iii  C.    Mc-  lud:  bcali  miles,    quoniam   ipsi  posside- 
nardum  i»ccu(i  sunl  rlqq.  hunt  lcrram,    id  csl  dominabunlur  lerrae 

43)  Cfr.  loaij.   1,   14.  qiiaudo  C  ad  oratn. 

44)  Voceni  xvQtog,  qiiam  ncc  velus  52)  r(g  odv  Ο  V,  τίς  νΰν  coni.  Men., 
legil  iiilen»res,  aul  raalc  addiUim  pulcs,  ^^  ^,^y  β  (j  jyj,.,,  j,,  ι,,χΐ,,^  ,,ι,;  ^ρ^^Ι  sq. 
aut  non  ad  Deum,  sed  ad  J'roj>lu'lum  ^fjy^  Vocal.ula  τ£  ουν  ΰ  δυνάμενος 
(BaTid)  referas.  —  Nolcs  deiiide,  liiscc  γζ,^  iinynv  (^ηοίων,  ή  ϊχΟύων  in  texlu 
veriiw  itrUam  loci  ilJius  liil.lici  cxplica-  (:,„|.  ij.  ,,iaelermis.sa  ipsius  margini 
lioncm  allcgoricam   seii    gnosticain    iiici-  adscripla  exlant. 

pirc,  quac  lenam  illam  de  ecclcsia  chri-  53»  χηο^ύση  scr.  C. 

4h\  I*•»    41    'i  '  Scnsu.s:  in  pracsenli  quidem  tm•- 

,'ρΙ     ■-       '/'      -   ο ,  ~  i> /•  u  perium  illnd    in  vuliirrps  clc.    non    lcnc- 

40)  ίψ  xvoiu)  τ  φ  Ο  εφ  UL  Mcn.        '  ,  ,  ,      ■     . 

4<)  (iouoXfjynaouul  σοι  u  C,  Ιξο-       ,■         ,     '  ,■  η 

μοΙί/νησοιμΜ    σοι   (i  V.      Deeel    pron.         \.  .       ~    '    r  „  :     u 

45)  σο*  rc.po.ui  Jx  Β  (marg.)  F  0  V  •^'•)  νμ,ν  L.l  M.u  .„  nol.s  ημ,ρ 
νμνησω  Ot  LXX.  Cap.  Vll.    1)  vorjte  0  V, 


14  BARNABAE  EPISTOLA.   VII. 

λο^ιεν  αΐνεΐν.  ΕΙ  ovv  6  νίος  τον  Θεον,  ων  κνριος,  καϊ  μέλλων  κρίνειν 
ζώντας  χαϊ  νεκρούς,  επαϋ-εν,^  ϊνα  ri  ηληγη  αυτόν  ζωοποιηΰΥ)  ημάς' 
πιΰτενΰωμεν ,  οτι  ο^  mo?  του  Θεοϋ  ουκ  ηδυνατο  παϋ'εΐν ,  εΐ  μη  5t''* 
ημάς.  Άλλα  καΐ  ΰτανρωΰ'είς  ίτΐοτίζετο  οξει  κα\  χολί)."^  Άκούΰατε,  πώς 
περί  τούτου  πεφανέρωκαν^  οί  ιερείς  του  λάου.'  Γεγραμμένης  εντολής 
αύτοϋ,  ος  αν^  μη  νηβτενΰη  την  νηΰτείαν  ^  ϋ-ανάτω  εξ,ολθ'θ•ρευ'9ηΰεται^ 
ενετείλατο  κύριος,  ^πε\  κα\  αντος  ύπερ  των  ημέτερων  αμαρτιών  ημελλε^ 
το  ΰκενος  του  πνεύματος  προοφερειν  'Θ-υΰίαν'  Χνα  καΐ  6  τύπος  6  γενό- 
μενος επ\  Ίΰαακ,  του  προΰενεχϋ'εντος  επϊ  το  Ο-υΰιαϋτηριον ,  τελεϋ0•7}^^ 
Τι  ούν  λέγει  iv  τώ  προφήτη ;  ,ΚαΙ  φαγετωΰαν^^  έκ  του  τράγου ,  του 
προΰφερομενου  τί^  νηΰτεία  υπέρ  παΰών  τών  αμαρτιών.*  Προϋεχετε  ακ- 
ριβώς '  ,καΐ  φαγετωΰαν^^  οί  ιερείς  |Liovot  πάντες  το  ϊντερον  απλυτον  μετά 
ο^ον?.'  Προς  τί;  'Επειδή  εμε ,  είπεν  ,^^  ύπερ  αμαρτιών  μέλλοντα  του 
λαοϋ  του  καινού  προοφερειν  την  ΰάρκα  μου,  μελλετε^^  ποτίζειν  χολην 
μετά  οξους '  φάγετε  ύμεΐς  μόνοι^  του  λαοϋ  νηΰτεύοντος  και  κοπτομενου 
επϊ  ΰάκκω^^  και  ΰποδώ.  "Ινα  δεί^τι^^^  οτι  δει  αύτον  παΟ•εΐν  ύπερ  αυ- 
τών. Πώς  ούν  ενετείλατο ;  προΰεχετε.  ,Λάβετε^"^  δύο  τράγους  κάλους 
κ«ι  ομοίους,  και  προϋενεγκατε '  και  λαρετω  ο  ιερεύς  τον  ενα  εις 
ολοκαύτωμα  ύπερ  αμαρτιών.^  Τον  δε  ενα  τί  ποιηΰουΰιν ;  'Επικατά' 
ρατος,^^  φηΰΐν ,  6  εϊς.^  Προΰεχετε,  πώς  6  τύπος  του  Ίηΰοϋ  φανερού• 
ταί..  ,Καϊ^^  εμπτύΰατε^^  πάντες,  καϊ  κατακεντηΰατε ,  και  περί'&ειτε^'^  το 
ϊριον  το  κοκκινον  περϊ  την  κεφαλήν  αύτον '  καϊ  ούτως  εΙς  ερημον  βλη- 
ϋ'ητω.'  Καϊ  όταν  γενηται  ούτως ^  άγει  6  βαΰτάζων  τον  τράγον  εις  την^'^ 
'ερημον,  καϊ  αφαιρεί  το  εριον ,  καϊ  επιτί&ηβιν  επϊ  φρύγανον  το  λεγό- 
μενον  ραχίη,^"  ον    καϊ   τονς   βλαστούς    ειώ^αμεν    τρώγειν   εν  ττ}  χωρά 

2)  Ό  νιος  χ^εού  επαϋεν,  haec  per  (το  σκεύος)  passam  esse  docuerit.  Quum 
communicalionem  idiomatum  dicla  siint  autem  Barnabas  supra,  in  hoc  ipso  ca- 
Cfr.  Francke  in:  Zeitschrift  fiir  luth.  pile,  filium  Dei  passum  esse  dixerit, 
Theol.  ed.  Rudelbach  et  Guerike.  1840.  clare  apparet,  doctrinam  eius  cum  or- 
Fasc.  II.  p.  81.   H.  Mox  ζωοποιήΰει  V.  thodoxa  fide  concoidare.    Passa  est  enim 

3)  Articulus  deest  ap.  Men.  in  cruce  humana  Christi  natura  ciim  di- 

4)  In  his  et  aliis  verbis  mors  Christi  vina  arctissime,  sed  άσυγχντως  etc. 
vicaria  a  Barnaba  docetnr.  Cfr.  Francke,  coniuncta;  quo  fit,  ut  per  commiinicatio- 
1.  c.  p.  86.  H.  Scribo  (f^'  c.  Β  C  F  0  V,  nem  idiomatum  ulnimque  dici  possit: 
tTifV  editt.  Menardiim  seciili.  a)  filius  Dei  passiis  est,    et  β)  Christus 

5)  Cfr.   Ps.  68 ,  22.    Matlh.  27 ,  48.  corpus  siuim  iii  hostiam  obtulit. 
Marc.  15,  23.  10)  τελέα&η  Men. 

6)  ηεφανερωκαν  Β  C  0  V  c.  Men.,  λλ\  τν  '  c    •  . 

qui  immerito  substitui  vult  formam  lon-  ,  V^  .    'ίν'''    ^^^^\^^"Ρ^"^«    «"^  «^ 

giorem    πεφανερώκααι.       Cfr.     Wincr  ''^''^'^    tradit.ones     potius,     quae    mter 

Grammatik    d.    neutcst.  Sprachidioms   p.  Pnmaevos     Clmslianos     inyaluerunt     de 

,-n      ,    jY                          ^                     ^  ludaeonnn  ritibus  in  testo  expiatorio  ce- 

*  "N  \f    '         •,•      r  ΛΛ  ~        *  4  lebratis,    respicere   videtur.     Cfr.   Num. 

/)  Men.    invitis    Codd.    ναού    pntat  ιπ'-ιιτ.    rvi  τ      u  λ  η 

,        Λ  e  c      ~  w  ,  ί  19,   /.  11.  Inst.  Dial.    c.    Trvph.   n.  40, 

legendiim.  ot  ιεοει^ς  =  Movses  et  Aron.  m    ,  η       i     τ  j        ολ       i      lii        τττ  " 

^  c\    '  οΛ  :,**  ,,       /    ..    ,.r>    o(»  Terlull.  adv.  lud.  c.  24.  adv.  Marc.  III.  i. 

8)  ως  ρ.  ος  αν  Men.  Levit.  23,  29. 

9)  εuελλεC.  Subsequens  το  apposui  12)  Vitiosam  lect.  suam  (/^ίυ^ίτωσαΐ/, 
ex  Β  (marg.)  F  0  V,  Observat  H:  I.  e.  Φ'^β  priiis  fiiit  etiam  in  B,  ipse  Men. 
corpus  suum.  Sensus  est:  mandato  de  mutavit  in^  φαγετωσαν.  Tum  το  εν- 
ieiunio  Dominus  typum  passionis  suac  "^Η^ον  V,  τον  έτερον  BC,  τον  έντερον  Ο. 
praehere  voluit.  Si  quis  hunc  epistolae  Gemiinam  lect.  lam  vidit  Men.,  elsi  edd. 
nostrae  locum  solum  spectaret,  Barnabam  "^^^  έτερον  (sic). 

Nestorianismi    accusare    possct,    quippc  13)  εΐπεν  (sc.  6  κύριος)  coni.  Dav., 

qui    humanam    lantum    Christi    naturam    εΐάον  Β  C  0  V  Men. 


BARNABAE  EPISTOLA.    VIl. 


15 


ac  laudes  offerre  debeanms.  Si  ergo  Dei  filius,  qui  est  Domimis  et  iiidi- 
calurus  est  vivos  ac  morluos,  passus  est,  ut  plaga  ipsius  vividos  nos 
redderel;  credamus,  iioii  poluisse  filium  Dei  pati  nisi  propter  nos.  Cruci 
vero  affixus  aceto  ac  felle  polabalur.  Aiidile,  qiiomodo  de  hac  re  indicia 
dederint  sacerdotes  populi  iudaici.  Scripto  praecepto,  ut,  qiii  ieiiiniura 
non  ieiunaret,  morle  exterminareliir,  praecepit  Dominus,  quia  et  ipse  pro 
peccatis  iioslris  vas  spirilus  oblalunis  erat  in  hosliam;  ut  el  impleretur 
iigura  facla  in  Isaac,  qiii  siiper  altare  fuit  oblatus.  Quid  igitiir  dicil 
apud  prophelam  ?  ,Et  nianducenl  de  birco ,  qui  in  dic  iciuiiii  offerlur 
pro  omnibus  peccalis.  Allendile  diligcnler:  ,et  mandiicent  soli  ac  omnes 
sacerdoles  inleslinum  noii  lolum,  cum  acelo/  Ad  quid?  Quoniam  me, 
inquil,  pro  novi  populi  dehclis  oblalurum  carnem  meam ,  potaluri  estis 
felle  cum  acelo;  ideo  comedite  vos  soli,  diim  populus  ieiunat  et  plangit 
io  sacco  et  cinere.  Haec  iit  oslenderet,  quod  oporleret  ipsum  mori 
pro  illis.  Quomodo  igitur  praecepil?  AUendite.  ,Siimite,'  inquit,  ,duos 
hircos  bonos  et  siiniles,  et  offerle  eos;  et  accipiat  sacerdos  unura  in 
holocaustum  pro  peccalis/  De  allero  vero  quid  facient?  ,Maledictus/ 
inquiU  ,unus.*  Altendite,  quo  paclo  figura  lesu  manifeslelur.  ,Et  coii- 
spuile  iUum  omnes,  ac  lancinate;  el  iniponite  lanam  coccineam  circa 
capul  eius;  et  sic  in  deserlum  emiUalur.'  Et  cum  ita  faclura  fuerit, 
qui  portat  hircuin,  abducil  eum  in  erenium,  et  aufert  ab  illo  lanam,  et 
ponit  eam  supcr  frulicem,  qui  vocalur  rubus,  cuius  germina  in  agris 
reperU  solemus  luanducare;   et  buius  solius   vepris  fruclus  dulces  sunt. 


14)  μ^λλ(ται  C  Men.  iii  lextu,  idem 
μίλλίτί  tn  niarir. 

15)  aaxxov  0  V. 

16)  όίίξίΐ  V. 

17)  Cfr.  Baehr.,  Symb.  Π,  679.  H. 
LeTiL  16.  7.  »qq. 

16)  οίμοίως  absqae  acrentu  C. 

19)  ίρίύς  0.  Ταπί  vocc.  νη^ρ  άααρ- 
fUSv  sobianxi  ex  F  0  V  marg.  Codicis 
Β  et  veL  Inl. 

20)  =  ντκτΛ  Cfr.  Baehr  I.  c.  p.668.  H. 

21)  Haec  sane  not^anda ,  ciim  gra- 
pliic«  exprimanl  Chrisli  passionom,  qiiac 
etiain  ol»ervat  Tertullianiis  lib  1.  contra 
Indaeos,  et  lili.  3.  conlra  Marcionem: 
Umtu  aMttm  eorum  circumdaius  coccino 
maUdietus  et  contputalut  el  convulsus 
el  ecmpunetut  α  populo  extra  civila- 
tem  abiiciebatur  in  perdilionem ,  mani- 
fetiii  nolaiut  intignibus  Chrisii  pas- 
iionit^  qui  coceinea  circumdatus  rcs/c,  el^ 
contpulalui  et  omnibus  contumeliis  af- 
flieluM  fxlra  cirilatem  crucifixus  cst.  Quac 
quidem  rircnmslanliac  a  Haniaha  nolatac 
^ΐΛΐ  non  «int  iri  Scriptiira,  tiimi;n  pcr 
Iradition^m  inriotii<?nitit  iil  alia  pliira, 
qoac  in  hac  (>piHlola  coiiliricndir,  quoil 
impraesenliantm  oslrndifrc  operac  prcliiim 
daii.  Ariliqiii  igiiiir  llcliraei  praeler  le- 
gem  ecriplam  babebant  quasdam   tradi- 


liones  non  scriptas,  iil  notnm  est  ex  Phi- 
lone  bidaeo  lib.  de  circumcisione:  τ«ιίτ« 
ovv  €!ς  άκοάς  ηλϋ^ε  τάς  ημετέρας  αρ- 
χίΐιολογούμενα  πάρα  θεσπέσιοι  ς  αν- 
όράσιν,  οϊ  τα  Μωαέως  ον  παρέργως 
όιηρμηνευααν.   Mcn. 

22)  Ila  c.  Β  Ο  V  Voss.,  Ικπτύσατε 
C   Int.  vet.  Men. 

23)  περι&ητε  Ο  V. 

24)  τον  Voss.  in  margine  pro  var. 
lecl.     Turn  άίρερεΐ  C. 

25)  ραχίηλ  Men.,  qui  leg.  putal  ρα- 
χόν.  Vossio  auclore  dcdimus  ^κχίη. 
Γη  Β  C  Ο  V  et  marg.  Vossii  ραχίλ.  Tiim 
βλαύτονς  Β  0  V  c.  Vossio ,  βαατονς  C, 
βάτους  Mcn.,  φπ  in  notis  scrihil:  ,In 
tcxtu  Graeco  ov  τους  βάτους  corruptc 
Ifigitnr ;  nam  βατός  oxylone  esl  pcrvius^ 
cl  βάτος  gravitoiio  rubits.  L<'gft  igilui• 
ου  και  τα  βάτινα'  esl  cnim  βάτινον 
rnictns  riihi.  Oalciiiis  2  dc  alimcnlis 
των  βάτων  καρηον  όνομάζουσιν  ot 
ηαρ^  ημΤν  άν^^ρωποι  βάτινον  id  csl, 
ruhonmi  ΓηιοΙπιτι  noiniii.uil  lioiiiiii(.'s  πο- 
slii  βάτινον.''  Μίτηίηί,  Hotii.u'  saopiiis 
iTifi  vidisse  (lic  fcslo  S.  Aii(lr<!ao  Apo- 
sloli  (30  ΓΠί'π,  NoviMnhis)  anlc  tompltmi 
ipHi  dfMiicaliim  (Saril'  Andrca  il<'lla  Vallc) 
popiilo  ramoH  V(;ndi  ciiin  diilci  ΓπιγΙιι 
(legno  di  Sant*  Andrea  seu  legno  santo 


16  ΒΑΜΑΒΑΕ  EPISTOLA.    VII.  VIII. 

ίνφΰτίοντες  ταύτης  μονής  της  ραχου  ol  καρποί  γλυκείς  zlGlv.  Il 
ονν  καί  τοντο ;  Προΰέχετε'  τον  μεν  ενα  Ιπι  τό^"  ϋ^νΰιαϋτηριον  ^  τον 
δε  ενα  i7tLκaτάρaτov,  καΐ  οτυ^^  τον  Ιπικατάρατον  εΰτεφανωμενον  ]  Ετιεϊ 
όε  οψονται  αυτόν  τότε  ττ}  ήμερα,  τον  ποοηρη  έχοντα  τον  κοκκινον 
περϊ  την  βάρκα,  καΐ  εροϋΰυν'  ονχ  ουτός  εστίν,  ον  ποτέ  ημείς  εΰταυ- 
ρώΰαμεν  ε'ξον^•ενη6αντες,^'^  καϊ  κατακεντηΰαντες,  κα\  εμπαί'ξαντες ;  ^Αλη- 
^ώς  ούτος  ην,  6  τότε  λέγων  εαυτόν  υίον  Θεοϋ  είναι.  Πώς  γαρ  ομοίως 
και  τι  τουτο^  ομοίους  τους  τράγους  κάλους  και  ιύους ;  ιν  όταν  ιοω- 
6LV  αυτόν  τότε  ερχόμενον ,  iκπλaγήΰovτaL•^'^  επΙ  vrj  όμοιότητι  του  τρά- 
γου. Ουκοϋν  ϊδε^^  τον  τύπον  του  μέλλοντος  πάΰχειν  Ίηβοϋ.  Τι  δε, 
οτί  το  yριov  είς^^  μεΰον  των  ακανθών  τι0•εα6ΐν]  Τύπος  εβτΐ  του  Ίη- 
ΰου  ττΙ  εκκληύία  κείμενος ,  Χνα ,  ο^'^'  εαν  θ-ελτ}  το  εριον  αραι  το  κοκ- 
κινον,  δεϊ^^  αυτόν  πολλά  παϋ•εΐν ,  5ιά  το  εΓι/cii.  φοβεράν  την  ακανϋ-αν, 
και  ϋ'λιβέντα  κυριείσαι.''^  Ούτω,'**'  φηΰϊν,  οί  Ο-ελοντες  με  ίδεΐν,  καϊ 
αψαοϋ-αί  μον^^  της  βαΰιλείας,  οφείλουβι  ϋ'λιβέντες  καϊ  παθόντες  λαβείν  με. 

VIII.     luvencae  rubrae  sacrificium  lypus  Chrisli  eiusdemque  regni. 

Τίνα  δε  δοκεΐτε  τύπον  είναι,  οτι  εντέλλεται^  τω  ^Ιΰραηλ  προΰφερειν 
δάμαλιν  τους  άνδρας,  εν  οϊς  α/Λα^τ/αι  τελειαι,  καΡ  ΰφά'ξαντας  κατα- 
καίειν  καϊ  αϊρειν  τότε  την  ΰποδον  παιδία,^  κα\  βάλλειν  εις  άγγη^  καϊ 
περιτΐ'3•εναι  το  εριον  το  κοκκινον  επϊ  ^ύλον  ,^  καϊ  τον  ϋοΰωπον  καϊ 
ουτω^  ραντίζειν  τα  παιδία  κκθ•'  ενα  τον  λαόν  Χνα  άγνί^ωνται^  άπο 
των  αμαρτιών ;  Νοείτε ,  πώς  απλότητα  λέγει  υμΐν.  '^Ο  μόΰχος  ουν^ 
εβτϊν  6  ^Ιηΰοϋς'  οί  προΰφέροντες  άνδρες  άμαρτωλοϊ^  οί  προΰενεγκαντες 
αυτον^  επϊ  ΰφαγην.  Είτα  ουκετι  άνδρες  [άμαρτωλοϊ\  ουκε'τι  αμαρτωλών 
η  δό'ξα.^^    Οί  δε  ραντίζοντες  παίδες  ^    ευαγγελιζόμενοι  ημΐν  την  άφεΰιν 


i.  e.  diospyros  lotus) ,   quos   hic  fortasse  Davisius  lcgit:  επειδή  oipovrai  αυτόν, 

intelligendos    esse    prius   putabam.     Sed  ravTrj  κτλ. 

procul  dubio  mora  rubi  indicantur.  3)')   Sc.  Christum  in  die  iudicii.  Mcn. 

26)  ταύτης  μόνης  ιης  οάχον  coni.  Dein  τον  ηυδηηη  ρ.  τον  ποδηρη  C. 
Voss.  haec  adnotans:  ,Ma]e  alius  alitcr  32)  ^ξον^^ννήσαντες  C. 
emendavit.  Paulo  post  lege:  καϊ  ο,  τι  33)  Dcdi  ηώς  γαρ  ομοίως  καϊ  τι 
τον  Ιπικατάρατον  ^(ίτε^ανωμένον.  τοντο,  ομοίους  τους  τράγονς  κάλους 
Ita  infra:  ο,  τι  cFt  το  εριον  Ιπϊ  το  καϊ  ΐϋονς ;  vcrbo  λ^γει  snbaudito.  Ιη 
ξνλον.  Quomodo  particula  δτι  et  in  Codd.  Β  C  F  Ο  V  et  var.  lect.  ap.  Voss. 
hac  epistola,  et  apnd  alios  aulores  sae-  est  πώς  γαρ  ομοίως  εΙς  τοντο  κτλ., 
pissime  accipilur.  Male  itaque  viri  docti  praetermissa  tamen  copvila  καϊ  ante  ϊσους 
haec  corrigunt.'  οϋτω  μόνης  της  (5«-  in  F  V.  Mcnaidns  in  textu  ηώς  γαρ 
χους  Β  C  c.  Men. ,  qui  scribi  vult  του-  ομοίως  καϊ  τούτον.,  sed  adnotat:  In 
τον  ραχον  expunctis  tribiis  primis  vo-  toxlu  gr.  ηώς  γαρ  ομοίως,  male;  lcge 
cabulis;  οϋτο)ς  μόνης  της  ραχοϋς  Ο  \  ώς  ουν  όμοιος.  Sic  in  textii  gr.  καϊ 
et  Voss.  in  texlu.  τούτον    1.  ούτως.     Sensis    horum  est: 

27)  Ita  estinFOV,  ^/crt  Β  C  et  edd.  'Sicut   ergo  Chiistus    similis   est    duobus 

28)  t6  om.  Men.  illis  hircis  in  die  ieiunii  ad  populi  expia- 

29)  δτι  =  CHV,  sicuti  c.  8.  "Οτι  cTi  tionem  oblalis,  sic  similes  hircos  et  aequa- 
τυ  ίριον,  c  10.  "Οτι  δε  Μωσής,  ct  lcs-subaudi:offerripraeccpitMoyses.Apud 
alibi.  Vocc.  καϊ  οτι  τον  ^ηικατάρα-  Cot.  ad  marg.  pro  conieclnra  ώς  γουν 
τον  desideranlur  in  BC  et  ap.  Menardiim.  όμοιος,  κατά  τοντο  ομοίους.    Davisius 

30)  δη  Β.  Tiim  αυτόν  τότε.  τλ]  ίη-  proponit  ηώς  γαρ  όμοιος;  εΙς  τοϋτο 
terpungunt  C  V.    Post  «urov  parnm  rcclo  ομοίους. 

coramale  dislinguunt  Men.  Voss.   et   alii.  34)  Ικπλαγίαονται  0  V. 


RARNABAE  EPISTOLA.    VII.  VIII.  17 

Cur  vero  et  hoc?  Alleuiiite:  ,uiium  quidem  super  allare,  alterum  verum 
malediclura/  Et  quare  qui  malediclus  esl  coruiialur  (  Quia  videbunt 
eiim  illa  die  habeutem  circa  corpiis  talareiii  coccineam,  et  dicenl:  iionne 
hic  est,  quem  nos  aliquando  despeclum,  compuncluni  ac  illusuiii  cruci- 
fiximus?  Vere  ille  est,  qui  lunc  se  dicebat  esse  filium  Dei.  Quomodo 
similiter  el  cur  hocce  ,similes  hircos  piilcliros  et  aeqiiales  V  Ut,  cum 
viderint  eum  tunc  venienlem,  percellantur  de  Iiirci  similitudine.  Vide 
igilur  figuram  lesii  passuri.  Quaiu  ob  rera  vero  lanam  in  medio  spi- 
narum  pouiint?  Id  est  tigura  lesu,  ecclesiae  proposita.  Ponunt  autem 
lanam  in  spinis,  ut,  qui  voliieril  lanam  coccineam  auferre,  eo  qiiod  spina 
rormidabilis  sit,  debeat  plurima  sufferre,  et  affliclaliis  potiri  iUiiis.  Sic, 
inquit,  qui  voluiit  iiie  videre  et  ad  regnuin  meum  pervenire,  debent  per 
aiflictiones  et  lormenta  possidere  rae. 

Mll.     luiencae  rubrae  sacrificium  lypus  Chrisli  eiusdemque  regni. 

Quain  aulem  figuram  pulalis  esse,  quod  praecipilur  Israeli,  ut  ho- 
mines  consummatae  nequiliae  iuvencam  airerant,  et  eam  maclalam  coin- 
buranl;  ulque  tunc  pueri  toUant  cinerem  el  iii  vasa  mittant;  postea  ba- 
culo  alligent  lanam  coccineam  cum  byssopo ;  et  sic  populum  siiigulatim 
pueri  aspergant,  ut  a  peccatis  purgelur?  Aspicite,  quomodo  in  simplicitate 
nobis  loqualur  Dominus.  Vitulus  isle  lesus  est;  bomines  nequam  qui 
aflTenint,  sunt  ii  qui  Dominum  ad  nccem  oblulerunt.  Sed  niinc  non 
amplius  sunt  viri  oequam,  nec  amplius  pro  peccatoribus  babenlur.  Pueri 
▼ero  aspergenles  stinl  qui  nunliaveruut  nobis   remissionem    peccatoruni, 

35)  XoiTt  lefi  vull  Meii.  Cfr.  Iqsud.  F  0  V  el  Int.  vcl.   Tolits  autetn  locus  in 

DiaL  c.  TrfplL  il  111.  his  tribus  Mss.  ila   sonat:   xal   περιτι^ 

96)  *mk  Meo-,  ίΐς  id^m  coni.  in  marg.,  ^^vccl  x6  %qiov  το  κόχκινον  Ιπϊ  ξνλον. 

■t  etl  ia  Β  C  0  V.    Articulum  τώΐ'  anle  fJi  πάλιν  ό   του   σταυρόν,    το   ίριον 

itiutw9iip  <ΝΒ.  Men.     Tum  η^^ασιΒ  C  το  κόχκινον.    κιά    τον  νσϋωπον  κτλ. 

C  e^^  Deesse     τφ  ξύλφ  haud  male  suspicalus 

37)  Sr  C  Men.  io  Ufxlu.  ος  ideni  ίη  est  Meti. 

■arg.     Tum  αραι  Β  C  0  V  Men.  Voss.  5)  ούτως  0  V.     Dein    παιδεία    ρ. 

38)  tya  c.  indic.  praes.  habes  eliani    παιδία  scr.  V  et  pr.  man,  0. 

1  Cor.  4,  6.  Gal,  4,  17.     Videndiim  ta-  6)  αγνίζονται  VO,   iri    hoc   quidem 

neo,  an  hic  et   illic   non  potius  substi-  emcndatum  in  άγνίζωνται.     Tum  από 

tiieoda  sit  forma  <fy  ob  Itacismum,   vo-  c.  Davisio  p.  υπό  BCOV  Men. 

caJem    η  promisciie  in  scribendo   iisur-  7)   Cinn    vct.    Int.    Meaardus    scribi 

paotem  pro  diphthongo  €i  eodemqiie  modo  \\x\i  ομοιότητι.  ^ 

proDanciaiitem.  8)  Ueposui  ουν  ex  BCFOV,  ούτος 

39)  χνρΐίύααι  Codd.  nostri  oranes,  odiU.  seculi  Meti.,  qui  vocetn  deleri  ma- 
χυριώααι   Men.  Iu<;iil,  ciiin  dcsit  ap.  Iiit.  vcterem.  Hiero- 

40)  οντοίς  0  V.  nynms  in  c.  43.  Ezcchielis,  iibi  ad  huius 

41)  αφασΟ^ί  μου  V  Ο,  in  hoc  qiii-  Epislolac  aucluntalem  inovocal:  Vilulum 
aem  rniilatura  iii  αίΐ^ασί^έ  /^ov,  iii  C.  aulcm,  qui  pro  nobis  mmolalus  esl,  et 
Men.  uipua^aC  μου.  Deiii  όφίίλουσιν  multa  scriplurarum  loca,  el  praecipue 
OV.     Reepicerc  vidirliir  ad  Mallh.  10,  24.  Harnabac    cpislola,     (μιαβ    liahetur    inter 

Cap.   VIII.      1)    ίντέλεται    C.      Cfr.  Scripluras  ajiocnjplias,  mminat. 
Nom-  19,  2  »qq.  Hfbr.  l.J,  11.  i))  προσινεγκύντες  αυτών  ρ.  προ- 

2)  xta  excidit  eililioni  Μ<•ιι.  Siibindc  Οέν^γκηντίς  αύτ^ν  C.  ^ 
σφάξαντίςΒ^()\.  κuτuκuίtιv»cr.\.  10)   ί?τ«    ούκέτι    άνδρες,    ούχέτι 

3)  Tiaidtia  V  cl  pr.  man.  Ο.  αμαρτωλών  η  δόξα  Β  Ci)  V  Mcn.,   qiii 
4 1  Vocc.  inX   ξνλον  acccHfterunt  ex    prupusuit:   tha  ούκέτι  άνδρες  άμαρ^ 

PaTKU  ATOfT.  2 


18  BARNABAE  EPISTOLA.    VIII.  IX. 

των  ά(ΐαρτίών  καΐ  τον  άγνίβμον  της  καζ)ά/ο;?•  οϊς  Ι'ίωκε  του  ευαγ- 
γελίου την  ίξουΰίαν  —  ούύι  δενΜδνο  εις  μαρτύρων  των  φυλών,  οτι 
δεκαδυο  αί  φυλοά  του  ^Ιϋραηλ  —  εις  το  κ7]ρύΰ6ειν^^  ^ια  τι  δε 
τρεις  παίδες  οί  ραντίζοντες ;  Εις  μαρτύρων  Άβρααμ  KaV^  Ίΰαακ  %αϊ 
'Ιακώβ,  οτι  ούτοι  |ii£j'aAot  τω  Θεω.  ''Ότι  δε^^  το  εριον  επϊ  το  'ξύλον; 
''Ότι  η  βαΰιλεία  τοϋ^^  Ίηαοϋ  επϊ  ξύλΓο'  διότι  οί  ελπίξοντες  επ 
αύτον^^  ζηΰοντοι  εις  τον  αιώνα,  ^dia  τι  δε  αμα  το  εριον  καϊ  τον^*' 
υβΰωπον ;  "Οτι  εν  τγ  |3ο;θ'ί.λεία  αυτοϋ  τ/,αεραι"  εβονται  πον7]ραϊ  %αϊ  ρυπα- 
ραϊ,  εν  αις^^  ημείς  σωϋ'ηΰόμεΟ•α'  οτι  καϊ  αλγών  ΰάρκα^^  ίί-ά  του 
ρύπου  του  ύΰΰώπου  ίαται.  Καϊ  δια  τούτο  ούτω'^^  γενόμενα  ιψΐν  μεν 
εΰτι^^  φκνεζ)^,  εκείνοις  δε  ΰκοτεινά'  οτι  ουκ  ηκουΰαν  φωνής   κυρίου.^^ 

IX.  Circumcisio  veieris  teslamenti  spiritualiler  inleUigenda. 
Αεγει  γαρ  πάλιν  περί  τών  ώτιων/  πώς  περιετεμεν  ημών  %α\  την 
καρδίαν.  Λέγει  6  κύριος  εν  τω  προφήτη'  ,εις  άκοην  ώτίου  ύπηκου- 
ϋάν^  μου/  Καϊ  πάλιν  λέγει'  ,ακοΎ^^  άκούΰονται  οί'^  πό^ρωϋ'εν,  α  εποίηΰα 
γνώϋονται.^  Καϊ  ,περιτμηΰ'ηΰε6ΰ•ε  ,^^  λέγει  κύριος,  ,τας  καρδίας  υμών/ 
Καϊ  πάλιν  λέγει  *  ,  άκουε  Ίΰραηλ ,  οτι  τάδε  λέγει  κύριος^  6  Θεός 
ΰου/  Καϊ  πάλιν  το  πνεύμα  κυρίου  προφητεύει'  ,τίς  εΰτιν''  ο  ϋ•έλων 
ξηΰαι  εις  τον  αιώνα;  ΆκοΎΐ  άκουΰάτω  της  φωνής  του  παιδός  μου/ 
Καϊ  πάλιν  λέγει'  ,άκουε  ουρανέ,  καϊ  ενωτίξου  γη  ,^  οτι  κύριος^ 
ελάληΰε/  Ταύτα  εις^'*  μαρτύρων.  Καϊ  πάλιν  λέγει'  ,άκούΰατε^^  λόγον 
κυρίου  άρχοντες  του  λαοϋ  τούτου.'^  Καϊ  πάλιν  λέγει'  ,άκούΰατε,^^ 
τέκνα,  της  φωνής  βοώντος  εν  ττι  ερημω.'  Ούκοϋν  περιετεμεν  ημών 
τάς  ακοάς,  ϊνα  άκούΰαντες  λόγον  πιΰτεύΰωμεν'^^  η  γάρ^"^  περιτομη, 
έφ'  y  πεποί'Θ'αΰιν,  κατηργηται.     Περιτομην  γαρ  εϊρηκεν  ου  ΰαρκος  γε- 

τωλοϊ,  ονκέη  αμαρτιών  η  δόξα.     Το-  y.alcapaaS^aC μου  της  βαύιλείας,  οφεί- 

tum  membrum  ab  vet.  Int.  non  agnitum  λουΟι  ^λιβεντες  καϊ  ηα&όντες  λαβείν 

Davisins  censet  delendum.    Scd  nil  mu-  με.    Vid.    et   infra    c.    15.    noiiniillunim 

tes.    Sensus:  Viri consummatae  nequitiae  Codd.  lectionem   et  vnlg.   αγιάσεις  av- 

iuvencam    afferentes    aspersione    postea  την  iv  χεραϊ  κτλ. 

peccatis  cnm    toto    populo  piirgati  siint.  18)  ημέραις   Men.,    in   notis   ημεΐς 

Ita  nosmet   ipsi  redomptione  per  Icsum  ut  Β  C  0  V  Voss. 

Christum  iam  non  snniiis  peccatorcs  iiti  19)  Viilg.  art.  την  antc  σάρκα,  pcr 

prins,    sed    fratres    ipsins    Deique    filii,  sc  quidem  probabilcm,  omisi  c.  Β  C  F  0  V 

cuius  histitiae  Christiis   passionc   sua    ac  restituiqne    siibindc    lectioncra    ex    meis 

morte  expiatoria  pro  nobis  satisfecit.  qnaltuor  Codd.  et  textii  Menardi  δια  του 

11)  Cfr.  Ps.  121,  4.  ρύπου  του  νσσώηου  ρ.   Cotelerii  con- 

12)  καϊ  om.  OV.  iectura    του  ρύπου  δια   του  ύσσώπου. 

13)  οτι  δε  C  Ο  V  Β,  ίη  cnins  marg.  Cotelerius  autem  et  qui  eiim  seciiti  sunl 
Holsteniiis  monet  legendum  hi  vcl  τί  Hefclio  non  cxcepto,  quid  ρύπος  heic 
δε  interrogative.  Sequens  το  anle  εριον  significct,  parum  capiunt.  Descendit  enim 
om.  Men.  ex  ρύω  {ρύομαι)  et  ρξω.     Sensus:  Si- 

14)  του  om.  0  V.Deinde  c.  Β CFOV  cuti  acgrotantes  quidam  sibi  medentiir 
excliisi  τφ  ante  ξύλω,  quod  auctore  hyssopi  succo  expurgante,  ita  nos  sanali 
Menardo  rcpetieruntediti.ad  iiniim  omnes.  sumus   lavacro   et   abstersione    sanguinis 

15)  Dedi  ^λπίζοντες  Ιπ^  αύτον  c.  Christi.  Vocc.  δια  του  ρύπου  ct  ante- 
B  C  F  0  V  et  var,  lect.  ap.  Voss.,  ίλπί-  ced.  ημίρα  ...  .  ρυπαραΐ  alterutro  sese 
ζοντες  εΙς  αυτόν  vulg.  interpretantur.    De    hyssopi    virtiite   ab- 

16)  To  Β  CFOV.  stergendi  Origenes  Hom.  octava  in   Lev. 

17)  ^i/aif=abl.  insti•.,  cuirespondet  c.  10.  Tom.  IX.  p.  330.  ed.  Lommatzsch 
praep.  δια  inseqiientis  membri.  Cfr.  dicit:  lungitur  tamcn  ad  emendationem 
supra  c.  7.  in  fine  oi  β-έλοντές  με  Ιδεΐν,  leprae  huiiis  etiam  coccus  tortus,  socia- 


BARNABAE  EPISTOLA.  VIII.  IX.  19 

et  purificalionem  cordis,  quibiis  dedit  evangelii  praeilicandi  poleslalem ; 
quique  sunl  duodocini,  iii  Iribuum  tesUmonium,  qiiia  apud  Israelitas 
duodecira  eranl  Iribus.  At  cur  Ires  pueri  aspergonles  l  Nempe  iii  le- 
stimonium  Abrahami  et  Isaaci  et  lacobi ;  quod  ii  iiiagiii  fuerint  coram 
Deo.  Cur  vero  lana  in  ligno  [baculo]  i  Quia  iii  ligno  lesiis  dominiuni 
suum  tenet,  cuius  causa,  qui  in  illum  sperant,  vivenl  in  aclenuim.  Qiiare 
aulem  siuiul  lanain  et  hyssopum?  Quoniaiu  iii  regno  illius  erunl  dies 
raali  ac  sordidi,  quibus  iios  salvi  erimus:  quandoquideni  qiii  corpore 
aegrolal,  emundanle  hyssopi  succo  ciiratiir.  Et  propler  boc  quae  ila 
se  habeiit,  nobis  nianifesla  siinl,  iUis  [ludaeis]  aulcm  obscura,  quia  noii 
audierunt  vocem  Doniini. 

IX.     Circumcisio  veleris  teslamenli  spirilualiter  inlelligenda. 

Loquilur  porro  scriplura  de  aiiribus  noslris,  quomodo  eas  et  cor 
noslnim  circuinciderit  Doniinus.  Ail  Domiiuis  apud  Propbetam:  ,in  au- 
dilu  auris  obedierunt  niibi.*  Et  ileruni  dicit:  ,audilu  audient,  qui  longe 
absunlj  quac  feci,  scient/  Et:  ,circumcidile  corda  veslra/  ait  Dominus. 
El  rursus  ail:  ,audi  Israel,  baec  dicit  Dominus  Deus  liius.'  Ilerumque 
spirilus  Doinini  propbetat:  ,quis  esl,  qui  vult  vivere  in  perpetuum?  Au- 
dilione  audiat  vocem  filii  mei/  Et  ilerum  dicit:  ,audi  coelum,  et  auri- 
bus  percipe  lerra,  quia  dominus  locutus  est/  llaec  in  lestimonium. 
Rursusque  ail:  ,audite  verbura  Domini  principes  populi  huius/  Et  ad- 
huc :  ^audile  fiUi  vocem  claraantis  in  deserlo.'  Ergo  circumcidit  aures 
noslras,  ul  audilo  verbo  crederemus ;  circumcisio  enim,  in  qua  illi  con- 
fidebant,  abrogala  est.  Praecepit  enim  Dominus,  circumcisionem  non 
carnis  esse  raciendam*,  illi  aulem  praeceplum  boc  transgressi  sunt,  quia 


tor  el  hjMopas.    Coccus  tortus  figuram  4)  Χ(ά  οί  ρ.  ol  Mcn. 

Mcri  Mogvinb  continct,  qai  At  eius  la-  5)  ηεριτμηΟησετοα  OV,  in  lioc  qui- 

lere  per  ianceae  vuluus  eiortus  est.  ,El  dcm  τΐέριτμηΟ^ησεσ&ί  adoram.ler.  4^  4. 

hjMopas/     Hoc   genns    hfritae   Daluram  G)  Vulg.  ό  anle  κύριος  omisi  c.  Β  C 

habere  medici  rerunt,  ut  diluatet   cxpur-  F  0  V  ct  LXX  Iir.  7,  2. 

gel,  si  qiiae  illae  peclori  hominum  sor-  7)  Ila    nostri    qnatluor   Codd.,    ^arr* 

de•    ex  cornjptione   noxii  humoris  inse-  Men.  ct  rlqq,  Ps.  33,   13. 

deriot    Uede  el  necessario    in  expurga-  S)  Scripsi   γή  ρ.  vulg.  η  j/^  c.  Β  C 

tioae  peeeatomi  huiuscemudi   graminis  FOV  LXX  Isai.  ],  2. 

fifnra    siiscepta    eeL  —   »Scripserim    iv  9)  Dedi   κύριος   c.   Β  C  F  0  V   LXX, 

βίς  ημ(Τς  σω9Ύΐσόμί&α,   χαϊ  δτι  άλ-  vet.  ΙηΙ.  Voss.,  ό  ϋ^εός  Meri.  ct  alii. 

γώ>  κτλ.  10)    Sc.    circumsisionis    aurium   Deo 

20)  όντως  Ο  V.  acccplae.    II.    Maluerim   Ιλάλησε  τηϋτα 

21)  laiiv  OV.  (Ις  μαρτύρων  c.  Men.  ut  sil:  Duminus 
•    22)  Art.  του  leclionis  vulg.  anlc  κυ-  liaec  lociilus  csl,    cocliim    el  tenain  in 

qCov  omisi  c.  Β  C  F  0  V.  tfsUmoniiun  (lcslcs)  advocans. 

Cap    IX.    1)  «ίτ/ων  Mcn.  Tum  ημών  \  ]}^  Kvulgavi  ^rixo^^ari  .x  Β  C  F  0  V, 

euani  0  m    exlu,    quod    ami.o..cns.s  a.l  ,>,^,^/,,  Mch.  Voss.  el  alii.    Dcin  scripsi 

oraro  m..lav,  ,r.  v^on-    Cfr.  Dcul.  21,  U.  ^^^               ^^^         ^    «  (marg.)  F  0  V 

LefU.  19,  23.    Ep.  ad  D.ognet.  c.  4.  ίχχ,  ^oLV;;?  B(lcxlns)  C  vulg.  lsai.40,3. 

2)  ΰητικουσε  Iftgendum  proponit  Men.  13)  K.iidi  πιατεύαω^εν  ex  Β  F  0  V 
c.  LXX  Ps.  17,  44.  et  mar^.  Voss. ,    πιατίυαωμην  (sic)  C, 

3)  iHai  .'53,  13.     Quelli  ctie  8ono  da  ηιαηνωμεν  viilg. 

Iiinghi  perfetUimerite  irit(;rideranno;  cono-  14)  ti  γαρ  ρ.  η  γαρ  Ο  V.  ucin  ττε- 

sc«raono  qoali  cosc  io  abhia  adoperalo.  G.  ποΙΟ^ααι  Β  C  c.  vulg. 

2• 


20  BARNABAE  EPISTOLA.    IX.  X. 

νη^ήναι'^^  άλλα  παρεβ7]ΰαν ,  οτι,  άγγελος  πονηρός  iΰ6φL•ξεv^^  αντους. 
Αεγει  προς  αντονς '  ,τάδε  λέγει  κνριος  6  Θεός  νμών^  —  οίε"  ευρίΰκω 
[νέαν\  ϊντολην  —  ,μη  ΰπείρψε  έπϊ  ακάν^ο;?/^  περιτιιηΰ'ψε^^  τω 
xvQUu  νμών.^  Kcu  τι  λέγει;  περιτμΊΐ'&ητε  το  6κληρ6ν  της  καρδίας 
υμών,  καϊ  τον  τράχηλον  νμών  ον  μη  βκληρύνητε.^"'  Καϊ^^  πάλιν '  ,ιδου 
λέγει  χνριος'^^  πάντα  τα  ϊ^νη  άπερίτμητα,  άκρόβνΰτα'  ο  δε  λαός 
οντος  άπερίτμητος  καρδία.^  '^λλ'^^  έρεΐς'  καϊ  μην  περιτέμνεται  ο  λαός 
εις  ΰφραγίδα.''^*  Άλλα  καϊ  πας  Σνρος,^^  καϊ  Άρα^,  καϊ  πάντες  οι  ιερείς 
των  ειδώλων.  Άρα^^  ούν  κάκεΐνοι  ίκ  των  διαϋ^ηκών  αντων  ειΰίν;  Άλλα 
καϊ  οΡ'  Αιγύπτιοι  εν  περιτομη  είβίν.  Μά&ετε  ούν,  τέκνα,  περϊ  πάν- 
των πλουαίως ,  ou  ^ Αβραάμ  ^  6  πρώτος  περιτομην  δούς ,  εν  πνενματι 
προβλεψας  εις  τον  Ίηΰονν^^  περιέτεμεν ,  λαβών  τριών  γραμμάτων  δόγ- 
ματα.  Αεγει  γαρ'  ,και  περιέτεμεν  Αρρααμ  £κ  του  οίκον  αυτού  άν- 
δρας δέκα  καϊ  οκτώ  καϊ  τριακοβίους.''  Τις  ούν  tp"  δοΒ^εΐΰα  τούτω^^ 
γνώΰις;  Μά&ετε  τους  δεκαοκτώ  πρώτους,  είτα  τους  τριακοΰίους.  Το 
δε  δεκαοκτώί^^  ιώτα  δέκα^  ητα^^  οκτώ.  "Εχεις  Ίηβοϋν.  "Ετι  δε  ο 
ΰταυρος^"^  εν  τω  Ταυ  ημελλεν^^  εχειν  την  χάριν,^*^  λέγει  καϊ^''  τους  τρια- 
κοβίους.  Αηλοΐ  ούν  τον^^  μεν  Ίηύοϋν  εν  τοις  δυαϊν  γράμμαΰιν,  καϊ 
Ιν  ένϊ  τον  ΰτανρόν.  Οίδεν  6  την  εμφυτον^^  δωρεάν  της  διδαχής  αυτού 
ϋ'έμενος  εν  ημΐν.  Ονδεϊς  γνηΰιώτερον  h'μa'^'εv  απ  εμού  λόγον  '*"  «λλ'^^ 
οΐδα,  οτι  ά^ιοί  έΰτε  νμεΐς. 

Χ.     Quae  Moses  de  escis  praecepil,  spirUualUer  capienda,    quemadmo- 
dum  iam  α  Davide  faclum  esse  videmus. 

"Οτι  δε  Μωΰης^   εϊ'ρηκεν'  ,ού^  φάγεϋϋ'ε  χοΐρον,  ούδε  άετον,   ον^ε 
οξύπτερον,   ονδε  κόρακα,   ούδε  πάντα    ιχ-θ-υν,    ος^  ουκ  'έχει  λεπίδα  εν 


Ιδ)  γενη9^ην€(ΐΒ,γεννη&ηνκι  COV  23)  Sic  c.  nostris  quattuor  Codd.  et 

Men.  Voss.  F  p.  ^λλά  vulg. 

16)  Ita  nostri  qualtiior  Codd.  et  F,  24)  Retinui  ΰψραγίδα  c.  Β  F  0  V 
Ιαόφιαεν  vulg.                                   ^  Voss.,  (σφαγιάα  sine  accentii  C),  qiiam- 

17)  Scripsi  οάε  i.  e.  εγωγε  ρ.  ώδε,  vis  puriori  graecilati  acceptius  fuisset 
quod  coni.  Men.  vulgoque  edilores  ex-  properispomenon ;  ϋφράγιδα}(\αι\.  Huic 
presserunt  Inlerprctem  vet.  secuti,  δ  (ΓΑ  veteris  foederis  signo  sigillum  illud  filii 
idem  in  lexlu,  ο  ίί  B,C  F  0,  otri(.sic)V,  Dei  (baptismus)  respondet,  quo  signati 
man.  pr.  miitatum  in  οδε.  Deinde  [v^m']  etiam  qui  mortui  erant  in  regnum  Dei 
suppleri  vull  Mcn.  auclore  [nt.  vet.  Tum  intraverunt.  Cfr.  Hermae  Past.  Sim.  9, 16. 
σπβίρητκι  ρ.  ύπείρητε  Men.   ler.  4,  3.  25)  Adeas  Coteleriura  h.  1.  commen- 

18)  Dedi  ίπϊ  άκανθας  c. FOV,  ίπϊ  tantem. 

uyMVx^civCjn  άκάν^^ανΒ,Ιπ  ακανϋαν  26)  αρκ  Β  Ο  V.    Dein  scrip^i  αυτών 

(sic)Men.,^7i*«;iai'^a/ffVoss.etrlqq.c.LXX,  (i.  e.  ^Ιουδαίων)  c.  Β  C  F  0  V,  αντον  vulg. 

19)  Vossii  δε  post  ηεριτμήχ9ητε  27)  Art.  ot  post  Vossium  reslitui  c. 
omisi  c.  BCFOV  LXX  Men.  Vocabiila  FO  V,  deest  in  Β  C  Men.  Tum  είσι 
καϊ    τί  λ^γει ;     κα\    ττεοιτμηΟητε    το  Β  C  vnlg. 

ακληρόν  της  καρδίας  υμών  desideran-  28)  ^Ιηαονν   auctore    vet.  Int.    coni. 

lur  in  C  B,  cuius  qiiidem  margini  adscri-  Dav.  suffraganlibus  nunc  0  V,  viov  Β  C  F 

buntur.    ler.  7,  26.  Men.  et  plerique  libb.  irapress.     Ex  Β  C 

20)  Ila  lego  c.  Β  C  FO  V,  σκληρύ-  FOV  interpunxi  \)OSt  ηεριέτεμεν  {CF  0 
νετε  vulg.  περιίτεμε)    ciim    prius    post    ^Ιηύοΰν 

21)  καϊ  deest  in  OV.  (vldv)    commate  distinguerelur.     Neque 

22)  Exclusi  vulg.  art.  ό  ante  κύριος  Codd.  lectionem  vlov  piorsus  ciim  non- 
c.  BCFOV  LXX  ler.  9,  25.  26.  nuUis  conlempserim.    Namque  lesus  est 


BARNABAE  EPISTOLA.    IX.  X.  21 

maliis  angelus  docebal  illos.  Ait  ad  eos:  ,haec  dicit  (lominiis  Dcus  ve- 
sler'  Λ'φίϊιίοιη  novam  lieic  logem  inveiiiu):  ,noIite  sercre  super  spiiias ; 
circumcitliiiiini  Douiino  veslro.'  Et  quid  vult  sibi  Doniinus  liisce  verbis? 
,Circumcidile,'  dicit,  ,duritiara  Cuidis  vcslri,  el  cervicem  veslram  ne  in- 
durelis.'  Alque  iterum:  ,ecce,  dicit  Dominus,  onines  geules  incircum- 
cisae  sunt,  ac  praepiiliiim  liabent;  isle  vcro  popuUis*  [ludaeoruni]  ,eoide 
esl  incircumcisus.'  Al  inquies:  et  vero  ille  populus  in  signum  focdciis 
circumcidilur,  Veruiii  el  circiimcidiinlur  Syri  oimies,  ac  Arabes,  ac  oni- 
nes  sacerdoles  idolonmi.  Hinc  ergo  i>erl!iienl  illi  qiioquc  ad  eorum  le- 
stanientum  <  Sed  el  Aegyplii  circuiiicisiouem  usurpaiil.  Discile  igilur, 
filii,  de  omnibiis  abuiide,  quod  Abraliamus,  qui  priiims  dedit  circumci- 
sionera,  in  spiriUi  prospicicns  iii  lesum  circimicidil,  arcanam  Irium  lit- 
terarum  doclrinain  adbibens.  Narral  eniin  scriplura:  ,et  circunicidit 
Abrahamus  e  domo  sua  CGCXVHI  viros.'  Qiiae  ergo  illi  in  hoc  dala  est 
cog:oitio  ?  Discile  prinio  dccem  et  oclo ,  dein  Irecenlos.  Decem  aulcui 
el  oclo  expriiiuinlur,  per  I  decem,  per  II  octo.  llabes  inilium  iiomiiiis 
lesu.  Adhiic  vero  crux  in  figiira  iillerae  Τ  graliain  redeinplionis  nosliae 
eral  signatura;  quapropler  ait  .Irecenlos.'  Ostendil  itaque  lesiim  iii  dua- 
bus  liUeris,  et  crucem  in  lerlia.  Scit  boc,  qui  profundius  doiium  doc- 
trinae  suae  posuil  in  uobis.  Nemo  inagis  germaiium  a  me  accepit  ser• 
monem;  sed  scio,  vos  diguos  esse. 

X.     Quae  Moses  de  escis  praecepil,  spmlualiler  capienda ,   quemadmo- 
dum  iam  α  Davide  faclum  esse  videmus. 

Quare autem  510*^6$  dixil:  ,noiiiiiaiulucabili.s  suemiieqiie  aquilam  iicque 
accipilrem   neque  corvum  nec  ulluni  pisccm,  qui  non  babeal  squaniam?' 


(,   ob   proniis$ion(>m   fac-  3ti)  Aliler  Gallicciolli:  Ma  porcho  la 

iri  omncs  i^enlps  in  ipsiiis  croce  iiolla  Τ  duveva  avcre  il  bel  niodello, 

•«niine.  dicc  <?  Irecenlo. 

29)  Refprenda  videnlur  »Λ  (ion.   17,  ol)  καϊ  Β  (in  lcxlu)  C  0  V  Int.    vel. 
26.  27.,  coll.  Gen.  14,  1  J.  Men.,  yuQ  Β  iii  marg.  Voss. 

30)  η  om.  Men.  38)  τύ    C  Meii.     Dein    δυσϊ    γράμ- 

31)  τοντω   Β  ('    Men..    iui  i^   ο  V,  μααι  Η  C  c,  viilg. 

αντφ  \Oss.    De   hiiiiiscemodi  γνώοίως  39)  k\u(f()iTov  V  0,  hic  qiiideni  cor- 

gi-nere  //.  dispulavil  iii  libro:  Das  Send-  iPcliim    iri    βμφυτον.     VAr.   supra    c.    1. 

schreibfn  des  Ap.  Barnabas  p.  83  sq.  naturulem  r=z  nalura  insitam. 

32)  Scripsi  dixwoxfio  c.  OV  ex  aiia-  40)  1.  <*.  φ  ΙμοΙ  (ϋυς  Ιστϊν,  προς 
lo|Eria  anlecedentiiim ,  ίΓ/χ«  χκϊ  όχτο)  τονς  γνηαιωτέ(>ονς  λ^γεσ&αι.  Iiilellige 
BC  C.  ΙηΙ.  vel.  el  vulff.  Vox  (ϊ^κα  οχ-  γνώσιν.  Ιιάί'ΐη  γνηύιωτίροι-  snut  ac  ίη 
cidit  ap.  Mcn.  Iii  F  extare  iiiihi  assi-ri-  Ipiialii  Kp.  ad  Kpli.  c.  12.  συμμύσται. 
tur  τό  o(y.a  οχτώ,  Ιόίτη.  ητα  χτλ.  (>lr.  (Ίβιη.  Ηοιπ.  ΙΙοιιι.  XIX,  25.  ed.Diessel. 
Cfr.  Clem.  .4lcx.  Slroin.  VI.  r.  11.  p.  7S2.  41)  αλλά  vulg. 
PrndenliiinPsTcomachiampracr.  v.5Gsqq.  Ca|».  X.    1)    Lrgfs    Mosaicas  rituales 

33)  (ha  (10,  in  hoc  qiiidcin  miila-  allogorice  cvitlicatitiir,  (picin.Mlniodurn  ab 
luoi  in  ητα.  OrigctM;    uliis(pi(!    Alcxainlriiiis    racliim  et 

31)  Rccepi    hi   dl  L•    ατανοος    ex  ad  πκ^ϋπηι  afvurn  usqiic  liic  illic  sciinus 

BFOV  cl  var.   lecl.   ap.  Vos».,    οτι  όί  contimialuin. 

ό    σταυρός  C,    δτι   όί    σταυρός   Meii.  2)  Lifvil.  11.  1)<•η!.  14.  LocuR  a  Clcm. 

Η  riqq.  Alcx.    laudatus  Strom.  II.  c.  15.  p.  464, 

35)  ταυ  ημέλλίν  F  Ο  V,    f  ημβλ-  el  V.  c.  8.  p.  077. 
Itv  Β  C.     Menardi  ημίλλιν  iam  iii  Clc-  3)  οϋτί   ηΰν  ΙχΟ^υν  S  V  el  Ο,    ίπ 

rici    ed.   a.    1608    faclum    esl   ίμιλλ^ν,  qno  qiiidem  οΐίΐί  πάντα  Ιχβίν  ος  lia- 

qnod  repetiit  Hef.  bt•»  man.  sec,  οΐ/τί  πάντα  ίχ^υν,  6'fBC 


22  BARNABAE  EPISTOLA.    X. 

αύτώ',*  Τρία  ελαβεν  εν  ry  ΰννεΰει  δόγμ,ατα.  Πέρας  γε  τοι  λέγει^  αν- 
τοΐς  εν  τω  ^εντερονομίω'  ,%αϊ  διαϋ'ήΰομαι^  τιρος  τον  λαον  τούτον  τα 
δικαιώματα  μον/  Άρα^  ονκ  εϋτιν  εντολή  Θεον  το''  μη  τρώγειν ;  Μω- 
ΰής  δε  εν  πνενματι  ελάληΰεν.^  Το  ονν  χοιρίον^  προς  τοϋτο  ειρ7]κεν' 
ου  μη  κολληΰ•ήατι,  φηβίν,  άνθ-ρώποις  τοιουτοις ,  οΧτινες  όμοιοι  είΰι 
χοίροις.  '^Όταν  γαρ  βπαταλώβιν ,  επιλανΟ-άνονται  του  κυρίου  εαυτών 
όταν  δε  ύΰτερηϋ-ώοιν^  επιγινώΰκουοι  τον  κυριον.  Καϊ  ο^"  %οϊρος,  όταν 
τρωγτ)^  ουκ  οϊδε  τον  κυριον  υτκν  δε  πεινάζτ],^^  κραυγάζει'  καϊ  λαβών 
ηάλιν^'^  ϋιωπα.  ,Ουδε  μη  φάγης,^'^  φτ/σΐν,  τον  άετον,  ουδέ  τον  οξυπτε- 
ρον,  ουδέ  τον  ικτΐνα,  ουδέ  τον  κόρακα.^  Ου  μη,  φτ/σΐν/*  κολληϋ-ηατ^^ 
άνϋ'ρώποις  τοιούτοις ,  οϊτινες  ουκ  οϊδαβι  δια  κόπου  καϊ  ίδρώτος  πο- 
ριζειν  εαυτοις  την  τροφην ,  αλλ  αρπαζουΰι  τα  αλλότρια  εν  ανομία 
αυτών  καϊ  επιτηροϋΰιν  ,^^  ώς  εν  άκεραιοΰύντ}  τνεριπατοϋντες}^  Καϊ 
κα^"ημενα  άργα  ταύτα  εκξητεΐ,  πώς  αλλότριας  ΰάρκας  καταφάγτ} ,  οντα 
λοιμα  Ty  πονηρία  αυτών.  Καϊ  ου  μη  φάγης,  φηαϊ ,  σμ-ύραιναν ,  ουδέ 
πολύποδα,  ουδέ  ΰηπίαν.'  Ου  μη,  φηΰϊν ,  ομοιωΰ^ηβΎ}  κολλώμενος  άν- 
ϋ•ρώποις  τοιούτοις,  οΧτινες  εις  τελο^  εΐβϊν  άβεβείς ,  καϊ  κεκριμενοι^'''  τω 
ϋ•ανατω '  ώς  καϊ  ταύτα  τα  Ιχ&ΰδια  μόνα  επικατάρατα  εν  τω  βύϋ•ω  νηχε- 
ται,  μη  κολυμβώντα  ,^'*  ώς  τα  λοιπά,  αλλ'^^  εν  τ)]  γτι  κάτω  του  βυΰ•οϋ 
κατοικεί.  Αλλά  καϊ  τον  δαΰύποδα  ου  φάγη ,  φηοίν.^^  Προς  τί;  Ου 
μη  γεντ(^^  παιδοφΰ'όρος,  ουδέ  όμοιωΰ'ηΰϊ)  τοις  τοιούτοις'  οτι  ο  λαγωος 
κατ  ενιαυτον  πλεονεκτεί^'^  την  άφόδευϋιν.  '^'Οΰα^^  γάρ  ετη  ξη,  τοβαύτας 
έχει  τρυπάς.  ^Λλΐ!^'^  ουδέ  την  υαιναν  φάγτ}.'  Ου  μην ,  φηΰϊν  ,^^  γένη 
μοιχός,  ονδε  φΰ•ορευς,  ουδέ  όμοιω^ηβη  τοις  τοιούτοις.  Προς  τί ;  Τοντο^^ 
γαρ  το  ζώον  παρ'  ενιαυτον  άλλάαϋει^^  την  φύΰιν,  και  ποτε  μεν  άρρεν, 
ποτέ  δε  Ό-ήλυ  γίνεται.  Άλλα  καί  την  γαλην^^  εμίΰηΰε  καλώς.  Ου  μη 
γαρ,  φηΰϊν,  ομοιω'&ήατ}  τοις  τοιοΰτοις,  οΧους  άκούομεν  άνομίαν  ποιοϋν- 

4)  Ίοις  (sine  accentu)  λόγοις  ]^.  τοι  16)άλλά¥ 0\η\ξ.Ύ\\τηανιώνοϊη.^βη. 

λέγει  C.  Post  λέγει  Men.  add.  λυγοις.  17)  Libenter    rescripserim :    Ιπιτη- 

^)όιαϋ^ησονται  C  et  Β  Men.intextu,  ρονσι    τους  Ιν  άκεραιοσύνιτ^   περιπα- 

όιαβ^ήσομαι  ulerque   in  marg.,    ut  exh.  τοϋντκς'    y.ai    γάρ    /.α&ημενα    αργά 

Ο  V.  Deiit.  4,  1.  ταϋτα.     Vide  Theophilum    Antiochenum 

6)  άρα  Β  C  Ο  V.  Lib.  II.  ρ.  110.     De  liisce  porro  legibus 

7)  το  noslri  omnes.  Margini  tamen  similiter  αλληγορεί  Aristeas  apud  Euse- 
Cud.  Β  Holsleniiis  rubro  adscripsit  του,  bium  Praep.  Evang.  Lib.  VIII.  c.  9.  p. 
ab  ipso  poslea  obliteratum.  320.;  alio  vero  modo,  ne  plures  memo- 

8)  Ιλάληαε  C  c.  vulg.  rem,  Cyrillus  in  lulianum  p.  317.  et  sqq. 

9)  Dedi  το  ουν  χοιρίον  c.  BCFOV,  Nec  mirum,  cum  sensus  allegoricus  non 
το  (leg.  τον)  ουν  χοΐρον  Men.,  το  ουν  in  ipsa  re  sit  situs,  sed  a  scriptoris  pen- 
χοίριον  \oss.                             ^  deat  ingenio.     ΰαν.    Cfr.  Ps.   63,  5  —  7. 

10)  ό  om.  Men.  Tum  τρώγει  V  0,  18)  In  vet.  versione  lat.  additur  sic 
heic  quidem  correctum  in  τοώγψ  aves  istae  solac  sibi  non  acquirentcs  escam. 

11)  πεινάύϊ]  Β  C  0  V.            '  19)  κεκρυμμένοι  CB,  heic  quidem 

12)  Codd.  Β  C  post  λαβών  distia-  κεκριμένοι  rubro  ad  marg.  Illud  ma- 
guiint  commate,  quod  Men.  et  Voss.  po-  vult  Gallicciolli,  qui  vertit:  Non  ti  as- 
siierunt  post  πάλιν.  somiglierai,    accoppiandoti   con  loro,    a 

13)  In  marg.  Β  nibro  scriptura  est  quelli  iquali  iinalmente  sono  empj,  e  si 
φάγει  lineola  postea  inducta,  in  textu  occultano  per  mettere  altrui  a  morte. 
φάγιτις  cura  rlqq.    ΊηχΆ  φηαϊ  BC   vulg.  Adnolat   autem:    Cio    meglio    fa    al  pro- 

J^)  φηαϊ  Β  C  vulg.  posito,  sapendosi  che  le  seppie  spargono 

15)  Integra  lectio  ap.  Clem.  Alex.  et    il   loro   atramento,    e   i    polipi   non    so 

vet.  Int.  extat  ούδε  όμοιω^^ησι;!.  qual  umore ,    che   non   li    lascia  distin- 


BARNABAE  EPISTOLA.   X.  23 

Tria  dogmala  in  inlelleclu  comprohendil.  Porro  ail  illis  Dominus 
in  deuterouomio :  ,et  disponam  ad  populiim  hunc  praecepla  inea.'  Nonne 
ergo  mandatum  Dei  esl,  ne  mandyrent?  Est;  sed  Moses  in  spiritu 
loculus  est.  Quapropter  sic  ,suem'  ail,  quasi  dicerel:  iion  adhae- 
rebis  homiiiibus  talibiis,  qui  similes  sunt  porcis.  Nam  cuni  iii  deliciis 
vivunt,  Domini  siii  oblivisciinlur;  cuni  aiitem  deslilmmUir  necessariis,  Do- 
minura  agnoscunt.  Et  qiiidem  porciis,  quando  comedil,  dominum  non 
novil;  quando  auteni  esiiril,  clanial:  et  accepla  ileruni  esca  lacel.  ,Nec 
mauducabis/  inquit,  ,aquilam ,  neqiie  accipitreni,  neque  inilvuni,  nequc 
corvum.'  Non  adhaerebis,  dicit,  iis  bominibus,  qui  nesciuiU  sibi  laborc 
ac  sudore  parare  victum,  sed  aUcna  rapiuiit  inique;  et  cum  vidcanlur 
in  simpHcilale  ambulare,  lamen  abis  insidianlur.  Et  aves  islacj  dum 
oliosae  sedent,  quaerunt,  qiiomodo  alienas  carnes  devoreiit,  suntque  iu 
malilia  sua  pesUferae.  ,Nec  manducabis,'  inquil,  ,muraenaiii,  neque  po- 
lypum,  neque  sepiam.'  Non ,  iiiquit,  adbaerebis,  iiec  siinilis  eris  huius- 
modi  hominibus,  qui  in  perpeluiiin  impii  sunt,  el  ad  niorlem  sunt  adiu- 
dicati;  queraadaiudum  isli  piscicuH,  soli  maledicli,  iii  profundo  volutaii- 
lur,  nec  ul  rebqui  pisces  emergunt,  sed  iii  lerra,  quae  in  profundo  maris 
est,  degunl.  Sed  et  ,Ieporcm,'  inquit,  ,ηοη  coraedes.'  Quamobrem?  Id 
esl,  non  eris  puerorum  corriii)lor,  iiec  similem  le  lalibus  efficies;  quo- 
niajn  lepus  annis  siugulis  spurciim  cubile  mulliplicat.  Quot  enim  annos  vivit, 
tot  habet  foramina.  ,Sed  nec  byaenam  manducabis/  Non  profeclo  eris, 
inquit.  aduller,  neque  corruplor  puerorum,  iieque  tabbus  assimilaberis. 
Quarc  ?  Quia  islud  animal  annualim  sexum  mutat,  et  modo  fit  mas,  modo 
femiua.  Sed  et  muslelani  iuslo  odio  proseculus  est.  Dissimileiu,  inquit, 
le  praebebis  viris  illis,  quos  audiinus  ore  impiiro  nequiliain  patrare ;  nec 


gvere  dal  suolo  io  cui  sono:  geltano  poi  Haoc  autom   vox   significal  spurcum  cu- 

le  loro  trecce.  ο  nagelli  iiilomo  lc  for-  bile ,  (piod  η  λίβηρις  (cunicubis)  sive  η 

bici    e   famhe    de'   cancri  e   simili    cro-  λέπορις  (piolaiuiis  iioviim  multiplical,  ut 

slacri ,    e  col   loro   bccco   forandone  la  inter  oinnes  rei  vciiaticac  (piodaiii  iuodo 

buccia,  li  divorano.  peritos  salis  conslat.    Lopus  qnidem  τρύ- 

20)  xoiliyi/SoiTaC,  man.sec.oisupra.  πας  nunquam  fodil,   et  quac  habet  cu- 

JJl)  Sic  Codd.    nostri   omiies,   άλλα  Itilia  z«/>*  ηα^ραν  polins  rcnovat,  uon 

vulg.     Deinde  scripsiiniis  κάτω  c.  FO  V,  χατ     Ινιαυτόν.     Quarc    Colelerii  veisio 

χατά  Η  C  el  libri  impr.  ah  Hefelio  repelila  quoniam  lepus   annis 

22)  Apud  Voss.    perperam  irrepsil  ό  singulis  auummullipliculdhaiiclonsmenle 
anle  ψησίν.  prorsus  aliciia   esse  videlur.    Reclius  vel. 

23)  γίνηται  11  0  V.  bil.    qttia   lepics   singulis    annis    facil  ad 
2i)  ηλ(ον(κτη()\.     Dein  atioJtv-  adsellandum   singula   foramina.     Cfr.  illi 

aiv  C  0  VB,  hic  nibro  ad  marg.  άφό-  oixoifO^oQoi  Lp.  Ιί,'ΐι.  ad  Lph.   c.  Ib. 

QtvOiV.     Recla    liuius    loci  inkTpretatio  25)  Vid.  Clcm.  Ale.x.  Pacdag.  II.  c.  10. 

pendct  ab  illa  Tocis  ntuooifO^OQog,  qnac  I'•  220.  221.  22.i. 

praecedit.     Non   csl  puerorum  corruplor,  2(>)  άλλα  0   c.  viilg. 

ut  in  periodo  subscqiiciiti,  iiec  eo  dicilur  27)  Scribo  υύ  μην,  φηύϊν  c  FOV, 

sen«a,    quo  M«dea    τιαιδοί^Ο^όρος,    scil  ου  μη,  (/ησί  Η  il  viilg. 

denolal,    qiti  iii  (•xcidiiim    rf-njin   domc-  2S)  Cfr.  Clcin.    Alex.   I.   I.  Colel.  in 

»ttcanjm     pronus     dispcrsioiie    forlunac  noslr.  loc.  «Ί  sqq. 

alqne    dissipalione    familiae   niiiiain    in-  20)  άλλάσση  0  V.    Mox   leg.   γίν€- 

leritamque  accelerat,  ideoqtic  (ilios  pcrdil.  ται   ν.  iiostiis    omtiibiis,   codice  F    non 

Ac  ilhid  quidcfD  ob  Vcncrem,  niins  mi-  exccplo,  yiyvtrtu  vulg.  ^ 

merosa»  8ncbifica.«i  nimii*  frcqnefilai:    ad  30)  γάλην  \i  V,  γαλην  d  0.  Subiiidc 

eas    την  cufodivaiV  allegorice    refcj-as.  (μίσηη^ν  0  V. 


24  BARNABAE  EPISTOLA.    X.  XI. 

τας  τώ  ΰτόματι  δι'^^  ακαΟ-αρΰίαν  ουδέ  κολληϋ-ηϋτι^^  ταΐς  άκα^'άρτοις, 
ταϊς  την  άνομίαν  ποιονΰαις  τώ  ΰτόματι.  Το  γαρ  ζώον  τούτο  τω  ΰτο- 
ματι  %νίΐ.  Περϊ  των  βρωμάτων  μϊν  ονν  Μωΰής  τρία  ά()7|Μ.ο;τα:  εν 
πνενματι  ελάληΰεν  οί  δε  κ«τ  επίϋ-νμίαν  της  ΰαρκος  ως  περϊ  βρωμά- 
των  χεταδεξαντο.^^  Ααμβάνει^*  δε  τριών  δογμάτων  γνώΰιν  ^αβίδ,  καΐ 
λέγει  ομοίως'  ,μακάρως  άνηρ ,  ος  ουκ  επορεύ&η^^'  εν  βουλτ]  άύεβών,^ 
κα&ώς  οί  ί%%•νες  πορεύονται  εν  ϋκότει  εΙς  τα  βά&η '  ,καϊ  εν  οδώ  αμαρ- 
τωλών ονχ  εΰτη,^  καϋ'ως  οι  δοκονντες  φοβεΐΰΰ•αι  τον  κυριον ,  άμαρ- 
τάνονΰιν  ως  6  χοίρος'  ,καΐ  επϊ  κα^εό^ρο;^'^  λοιμών  ουκ  εκάΌ'ΐΰεν,'^'' 
κα^•ώς  τα  πετεινά  τα  καθι5ίλ£ΐ'«  εις  άρπαγην.  "Εχετε  τελείως  καΐ  περϊ 
της  γνοόαεως.^^  ^Αλλ"^^  είπε  Μωΰης'  ,φάγεϋϋ^ε  παν  διχηλονν'^"  καΐ  μα- 
ρυκώμενον.^  Τι  λέγει;  Ό"*^  την  τροφην  λαμβάνων  οιδε  τον  τρεφοντα 
αντον,  και  επ'  αντώ  άναπανόμενος  ενφραίνεΰ'&αι  δοκεΐ.  Καλώς  ειπε^^ 
βλέπων  την  εντολην.  Τι  ονν  λέγει )  Κολλά6ϋ•αι  μετά  τών  φοβούμενων 
τον  κνριον ,  μετά  τών  μελετώντοιν ,  ο  ελαβον ,  διάύταλμα^^  ρήματος  εν 
TYJ  καρδία,  μετά  τών  λαλονντων  τα  δικαιώματα  κυρίου  και  τ7]ρούντων, 
μετά  τών  ειδότων ,  οτι  ή  μελέτη  έργον  εύτϊν'^^  ενφροΰννης ,  και  μα- 
ρυκωμένων  τον  λόγον  κυρίου.  Τι  δε  το  διχηλονν;  ''Ότι  καϊ  6  δίκαιος'^^ 
εν  τούτω  τω  κοΰμω  περιπατεί,  και  τον  αγιον  αιώνα  εκοεχεται.  βλέ- 
πετε, πώς  ενομο&ετηΰε  Μωβής  καλώς.  ^Αλλα  πόΰ•εν  εκείνοις^^  ταύτα 
νοηβαι  η  ΰυνιεναι ;  "^ΗμεΙς  ονν  δικαίως  νοήΰαντες  τας  ίντολας  ,  λαλού- 
μεν,  ως  ήΰ•εληΰε  κύριος.  Αια  τούτο  περιετεμε  τας  ακοας  ημών  καϊ 
τας  καρδίας,  ϊνα  ΰυνίωμεν  ταύτα, 

XI.    Baptismus  el  crux  in  V.   Τ.  praefigurala. 

Ζ,ητήϋωμεν  δε,  ει  ήμεληΰε^  τώ  κυρίω  προφανερώΰαι  περϊ  τού  νδα- 
τος  καϊ  του  ΰτανρού.  Περϊ  μεν  τού  νδατος  γεγραπται  επϊ  τον  Ίΰραηλ, 
πώς  το  βάπτιΰμα,  το  φερον  εις  αφεΰιν^  αμαρτιών,  ου  μη  προΰδέ'ξων- 
ται,^  αλλ'  εαυτοί?  οίκοδομήΰουΰιν.'*^  Αεγει  ονν  6  προφήτης'  ,εκϋτηΟ-ι^ 
ουρανέ,  και  επι  τοντω  φριξάτω  ή^  γη,  οτι  δνο  μεγάλα  καϊ  πονηρά 
Ιποίηβεν  6  λαδς  ούτος'  εμε  εγκατέλιπον ,''  πηγήν  ζώΰαν  ^  καϊ  εαυτοΐς 
ωρυξαν  λάκκους  ΰνντετριμμενονς,^     Μή^  πέτρα  έρημος  εΰτι  το  ορός  το 


31)  Sic  C.  nostris  Codd.  omnibiis,  graeca  corrupta  el  diice  vel.  Int.  in  hunc 
άιά  vulg.  fere   modum    castiganda    esse    videntiir: 

32)  κολληβ^ήσι  OV.  έχετε τελείανηερϊτηςβρώαβως γνώσιν. 

33)  Scripsi  κατεόέξαντο  c.  Β  C,  39)  ^χχ^  ,„,  Locus  laudatus  ap. 
quod  accuralius  respondet  versioni  vet.  ciem.  Alex.  Strom.  V.  c.  8.  p.  677.  et 
perceperunt;    ηροϋεδεξαντο    F  0  V  c.  Paedag.  III.  c.  11.  p.  298. 

Voss.    et   reliquis.     Excidit   hoc  verbum  .^x    p^     •.       ,,         o, 

textui  Menardi:     Cfr.  tamen  c.  11.  initio  ^*^^ /if ?/ ^J  ^'"•    Tum  ««ρυ>Γω,«ε- 

ov  μη  προα^ξωνται.  ^^^  ^•  «P^   Men.,    qnam    formam    do- 

34)  Cfr.  Clcm.  Alcx.  Strom.  II.  c.  15.  "^««    d.alectns    cum  usitatiori  ^τ,ουκω- 
^gi  μενον,  ut  est   in  F,  hic  et  infra  permu- 

*    db)  Ιπορεν^η  C,seaad  oram  Bea-  ^^'^    non    auserim ;    μαρνκόμενον    C. 

tus   vir ,    qni   non    ahiil    etc.     Ps.  1,    J.  ^^'  '^'^^* 

Tum  χαΟώς  Β.  41)  6  accessit  ex  Β  F  0  V  etlnt.  vet. 

36)  κα&ίδραν  V,  etiam  Β  pr.  man.  Vhb.  την  τροφην  λαμβάνων  —  τϊ  υνν 

37)  Ικά^ισε  Β  C  c  vulg.  λ/ρ'ε*  ηοη  extant  in  C.    Cfr.  Iren.  V,  8. 

38)  Ita  Β  C  F  OV  Men.,  cui  quidem  42)  είπεν  0  V. 


BARNABAE  EPISTOLA.    X.  ΧΙ.  25 

adhaerebis  iiiipuris  islis  femiuis,  qiiae  infandiim  facinus  ore  perpelrant. 
ADimal  eiiiiii  illuil  ore  concipit.  Moses  igilur  tle  escis  loquens  Iria  de- 
creta  loculus  est  iii  spirilu;  illi  vero ,  iiixla  carnis  ciipidilatcm,  (iiiasi 
de  escis  simpliciter  egisset,  acceperunt.  David  vero  horuin  trium  nian- 
datorum  sensum  spiritualcm  comprehenilit,  cl  ait  simililer:  ,beatus  vir, 
qui  iion  abiit  in  coucilio  inipiorum,'  siciil  ii  pisces  ambulaiit  in  leiiebris 
ac  maris  profundo;  ,et  in  via  peccatorum  non  stelil,'  sicut  ii  qui  viden- 
lur  timere  Doniinum,  et  veluli  siis  peccanl;  ,cl  iu  calhedra  irrisuriiiii 
non  sedil,'  quemadmoduui  aves  quae  ad  rapiiiam  sedcnl.  Ouinino  sciisus 
spiritualis  cognitioni  adlendatis.  At  Moses  poiro  dixit:  ,nianducabiUs 
omne  bifidum  ac  riiminans.'  Quid  ail?  Ruminaus  est  is,  qui  accepta 
esca  meminit  niitrientis,  ct  satialus  dc  co  [nulrilore]  laelatus  conspicitur. 
Recle  dixil  Moses,  respiciens  ad  maiidalimi.  Quid  ergo  ail^  Adhaerciidum 
esse  ad  eos,  qui  liQienl  Doininum,  qui  in  corde  meditanlur,  quod  ac- 
ceperiint  praeceplum,  qui  loquunlur  ac  servant  mandala  Domini,  qui 
sciunt,  medilationem  opus  esse  laeliliaej  et  Domini  sermonem  ruminant. 
Quid  vero  sibi  vult  bifidum?  Quod  et  iustus  in  hoc  mundo  ambulat,  et 
sanclum  exspeclat  saeculum.  Videle,  quam  pulchre  sanxcrit  Moses.  Sed 
undeDam  ilHs  baec  inlelligere  ac  coniprehendere  ?  Nos  vero  iuste  maii- 
data  iDtelligcules  loquimur,  quomodo  Dominus  istis  praeceptis  sibi  voluit. 
Proplerea  enim  aiires  nostras  et  corda  circumcidit,  ut  ista  animadvertamus. 

XI.     Baplismus  el  crux  in  F.  T.  praefigurala. 

Quaeramus  vero,  an  Domino  curae  fuerit,  praeraonere  de  aqua  el 
de  cnice.  Et  quidem  de  aqua  scriptum  est  in  Israclitas,  quo  niodo 
bapUsmuiii ,  qui  aflTert  pcccatorum  rcmissioneni,  non  sint  recepluri,  sed 
alium  sibi  paraturi.  Dicil  itaque  prophela:  ,obslupcas  coelum,  et  super 
hoc  iohorrcal  lerra,  quia  duo  magna  et  niala  fccit  populus  hic:  me  de- 
reliqueruoL,  fonlein  vivum,  et  foderunl  sibi  cislernas  conlritas.  Num- 
quid    pelra    slcrilis*    [aquanim    expers]    .osl    nions    sanclus    mcus    Sion? 

43)  βίάαταλμα  nec  apiul  srriptores  3)  ηροαδέ'ξονται  0  V. 
claseicos,  nec  in  V.  el  N,  T.,  nec  apud  4)  Nori  nccessum  esse  piilo,  ul  cum 
Dn  Cangiam  reperilur.  Dcrivandum  cst  Vossio  et  Col.reponamus  ο/;ίονο^αί^(Τοι;σ'Λ; 
a  άιαστ^λλοιιαι,  imperare,praecipere.  II.  riam  τω  υϊκοδομίΐν  ini>Uluendi  vel  fa- 
Vox  βιάαταίμα  occurril  ap.  Clem.  Alex.  cicndi  vis  incssc  itolest,  ducla  ab  aedi- 
I.  c.  Pro  Οίάσταλμίζ  Meri.  Ιί-μί  viill  iiciis  inctapliora.  Dav.  Inlelligil  Hartiabas 
βιάγαλμα^  quam  vocom  ego  quidcm  noti  «rehra  ct  siipeistiliosa  Iiulaeoniin  bap- 
cognosco.     Fortasse  όιάγγΟ.μα.  lismala,    Mcii.     Scjibo    οίκυδομησουαιν 

44)  Sic  ecr.  iioslri  Codil.,  Ιατι  vulg.  ^•  *^  ^^  οϊκοδυμηαοναι  \\  C  νπίμ.     Cfr. 

45)  y.nX  6  dixuiog  a\u\\  raliorifi  ha-  i^bnc.  7,  4. 

biU  Codd.  F  0  V,  ubi  esl  ό  J/;i«/Of.  x«l  h)  ίκστηΟι.    BCV,    ίχΰτητι    Men., 

iv,  iri  Β  C  viilg.  6  δίκαιος  Iv.  txaiaiH  0  Voss.    Jer.  2,    12.    13. 

46)  alhjv  var.  ΙίτΙ.  ap.  Vossinm.  Mar-  L')  \  '"  ^^,'"""•  Ρ'•  «"PiniHl.lil.nu  est. 
Kini  Β  ad.scriptum  o«l  la.  Ι'ύ.λον,  poslea  ^  '}  γ>^«^^^•"^οί;  ^>  V.  I..  ...;.γκ  C. : 
oblileratiim  (lerelnjuerunl  fonlem  vtvum.    Dc  bap- 

47)  I.  e.  bidad.s.    Men.  '""''^•  i«^«^i  ^'-ί•-  ^^'  .    .  _  . 

8)  rorlassc  Iim;  <!l.  a|Mi<l  LXX  lcgcn- 
Cap.  XI.  ^l)  ήμ0.ησ€  scribo  c.  CF     uum  ρΜσυντίτρημ^νους  {συνπΊρηίνω) 

Men.  Voss.,  ημαψίν  0  V,  ^μ^λησε  Β.  =  fissas,  pcrforatas,  iil  iiic  Tafr-liiis  V.C. 
2)  ttau6Qov  wftaiv  leg.  pulat  Men.     moncl.    //. 

Cfr.  Francke  1.  r.  i•.  %7  mj.  9)  igai.  10,  1.  2. 


26  BARNABAE  EPISTOLA.    XI. 

ayLov  μον  Σιών^^  "Εύεΰ&ε  γαρ  ως  πετεινού  νοΰΰοϊ,  ανιητάμενοι  νο6- 
ΰιας^'^  ίιφΐ^ρημένης.'  Καϊ  πάλιν  λέγει  6  προφήτης'  ,εγώ^''^  πορεύϋομαι 
εμπροβϋ-έν  6ον,  καΐ  ορη  ομαλιώ,  %αϊ  ^ύρας  χαλκάς  ανντρίιρω,  %αϊ  μο- 
χλούς ΰιδηρονς  ΰυν&λάΰω,^^  καϊ  δωΰω  ΰοι  '^ηβανρους  ΰκοτεινονς,  από- 
κρυφους^ αόρατους,  ϊνα  γνώϋιν^"^  οτι  κύριος  ο  Θεό?.*  Καϊ'  ,κατοι- 
κήΰει^'^  εν  νψηλω  ΰπηλαίω  πέτρας  Ιοχυράς.^  Ε^τα  τι  λέγει  iv  τω  υίω ; 
,Το^"^  ύδωρ  αύτοϋ  πιΰτόν  βαΰιλέα  μετά  δόξης  Ο'ίρεβϋ'ε,  καϊ  ή  'ψυχή 
νμών  μελετηθεί  φόβον  κυρίου.''  Καϊ  πάλιν  εν  αλλω  προφήττ}  λέγει ' 
,εΟται  ο  ταϋτα  ποιών  ως  το  ξύλον  το  πεφυτευμένον^^  παρά  τάς  διε- 
ξόδους των  υδάτων,  ο  τον  καρπον  αύτοϋ  δώΰει  εν  κκί.()ω  αύτοϋ '  καϊ 
το  φνλλον  αυτοϋ  ουκ  άπορρυήΰεται,  καϊ  πάντα,  οΰα  αν  ποιή,  κατευοδω- 
'ϋ'ηΰεται.  ϋυχ  ούτως  οι  αβερεις,  ουχ  ούτως  αλλ  ή  ωΰει  χνονς ,  ον 
εκριπτει  ο  άνεμος  απο  προΰωπου  της  γης.  ^ια  τούτο  ουκ  αναΰτη- 
ΰονται  άΰεβεΐς  εν  κρίΰει ,  ούδε  άμαρτωλοϊ  εν  βουλτι  δικαίων '  οτι  γι- 
νώακει  κύριος  όδον  δικαίων,  καϊ  όδος  άϋεβών  άπολεΐται.^^^  Αίΰϋ'άνεΰΌ'ε, 
πως  το  νοωρ  και  τον  ΰταυρον  επι  το  αυτό  ωριβεν.  ίουτο  γαρ  λέγει 
μακάριοι,  ο'ί ,^'^  επϊ  τον  ΰταυρον  ελπίΰαντες ,  κατέβηϋαν  εις  το  ύδωρ, 
οτι  τον  μεν  μιαΰ'ον^  λέγει^^^  εν  καιρώ  αύτοϋ'  τότε,  φηΰϊν ,  άποδώβω. 
Νϋν  δε  λέγει'  ,τά  φύλλα  ούκ  άπορρυήΰεται.'^*  Τοϋτο  λέγει'  οτι  πάν 
ρήμα,  ο  εάν  έξέλΌ•τι  ε'ξ  υμών  άιά  τοϋ  ΰτόματος  iv  πίΰτει  καϊ  άγάπτ}, 
εΰται^"*  εις  επιΰτροφήν  καϊ  ελπίδα^^  πολλοίς.  Πάλιν  έτερος  προφήτης 
λέγει  ,και  ην  η  γη  του  Ιακωρ  επαινουμενη  τταρα  παΰαν  τήν  γην. 
Τοϋτο^^  λέγει  το  ΰκεϋος^^  τοϋ  πνεύματος  αύτοϋ  ^  ο  δοξάΰει.^"^  Είτα  τι 
λέγει;  ,Καϊ^^  ήν  ποταμός  ελκών  εκ  δεξιών  ,^^^  καϊ  άνέβαινεν  εξ  αύτοϋ 
δένδρα  ωραΓα*  καϊ  ος  εάν  φάγγ)  εξ  αυτών,  ί^^ί^εται  εις  τον  αιώνα.' 
Τοϋτο  λέγει,  οτι  ήμεΐς  μεν  καταβαίνομεν  εις  το  ύδωρ  γέμοντες  αμαρ- 
τιών καϊ  ρύπου, ^^  καϊ  άναβαίνομεν  καρποφοροϋντες  εν  ττ)  καρδία  τον 
φόβον  καϊ  τήν  ελπίδα  εις  τον  Ίηΰοϋν^"^  έχοντες  εν  τω  πνεύματι.  ,Καϊ 
ος^'"  εάν  φάγτ}  από  τούτων,  ζήΰεται  εις  τον  αιώνα.'  Τοϋτο  λέγει,  ος 
αν,  φηΰϊν,  άκούΰτι^'^  τούτων  λάλου  μένων ,  καϊ  πιΰτεύΰτ] ,  ^τ^σεΓα^  εις 
τον  αιώνα. 


10)  ^ιών    LXX,   Σινά  C  Ο  V   vulg.  15)  Isai.  33,  16.     Sensus :    Christus 

In  β  αίτιον  μου  (ίινά,  ad  oram  άγιόν.  est    aqua  pcremiis,    in    cacumine   montis 

li)  νοασοϊ  —  ι^οσσί«?  scripsi  c.  VO,  fonlem  habens.   H.    κατοίκησης  0  \. 

in  quo  quidem  postliac  νεοσσοί  factum  16)  Isai.  33,  16  — 18.    Sensiis :     In 

est ;  νεοσσοί  —  νοσσιάς  Β  C  F,  νεοσ-  perpeluum   gratia    Chrisli    vobis    adfluit ; 

σοι — νεοσσιΰς  vulg.    Apnd  LXX   quo-  aliquando  vero  videbilis  etiminmaiestate, 

que  Isai.  16,  2.  occurrit  forma  conlracta  el  replebiinini  reverentia.    H. 

νοσσός.      In    C    Men.    άνιστάμενοι   ρ.  17)  ^^  ^^  ξ^χ^^  ^^  ηεφντευαένον 

άνιητάμενοι,  Β  in  textu  άνιστάμενοι,  ^  (^i^  ^ρχ^ι)  ς  q  y,  ως  το  ξύλον  ηεφν- 

ad    oram    άνιπτάμενοι.     Sensns:    Sinc  τ^νμένον  Men.,    ώσπεο  ξύλον  το  ηε~ 

me  eritis  sicuti  piilli  nido  privali.  φντενμεΥον  Β  (in    rnaig.)    Voss.     lu  C 

12)  Isai.  45,  2.  3.  Sensus:  Per  pro-  ^^\  ο^-^^.  ^ήί  tamquam  lignum ,  quod 
phetani  Christus  de  sc  nuntiat:  ,Ego  —  pianiatum  est  secus  decursus  aquarum. 
fons   viviis  (iit  supra)  —  beabo  vos.'   H.  jj^  laplismo  et  cruce.    Cfr,    Ps.  1,  3—6. 

13)  σννηάσω  Β  C  c.    vulg. ,    σνν~  jg^   .  ^^^j^j  c.  Β  C  F  0  V. 
κλάσω  (sic)  V,  συνκλασω  0,  cui  favet  m     i>    -  λγ 

συγκλάσω  LXX.    συγκλάν  μοχλούς  vix  ^^>  tni\ oss.  male. 

dici  polest.  20)  άπόλειται    correctum    in    άπο- 

14)  γνώστη  =  scias,  ot  o'.  λεΐται  0. 


BARNABAE  EPISTOLA.   Χί.  27 

Erilis  enira  velut  avis  piilli  avolanles,  iiido  ablalo/  El  riirsiis  ait  prophela: 
,ego  ibo  anle  te,  el  montes  complanabo,  et  porlas  aeiieas  coiiteram,  et 
vecles  ferreos  confringam ;  et  dabo  libi  ibesauros  occultos,  absconditoSj 
invisibiles,  ut  scianl  quia  ego  Domiims  Deus/  Et:  ,habitabit  iii  excelsa 
spelunca  pelrae  fortissimae.'  Deiude  quid  ail  deFilio?  ,Aqua  illiiis  fide- 
lis'  [perennis] ;  ,regem  ciim  gloria  videl)itis,  el  anima  vcslra  meditabitur 
tiniorem  Domini.'  Et  ilerum  in  alio  prophela  dioit:  ,erit  qui  baec  fe- 
cerit,  tanquain  ligniim  qiiod  plantalimi  esl  secus  decursus  aquarum,  quod 
fructuni  suum  dabit  in  leuipore  suo;  et  foliuni  eius  noii  defluctj  et  om- 
nia,  quaecuuque  faciet,  prosperabuntur.  Non  sic  impii,  non  sic;  sed 
tanquam  palea,  quam  venlus  dispeUit  a  facie  terrae.  Ideo  iion  stabunl 
impii  in  iudicio,  neque  peceatores  in  consilio  iiistorum;  quoniam  novil 
Dominus  viam  iustorum,  et  iler  inipiorum  peribit/  Aniniadverlite ,  quo- 
modo  aquam  et  crucem  simiil  descripsit.  IHud  cnim  significat:  beali, 
qui,  cum  sperassenl  in  crucem,  descenderunt  in  aquaiu ;  quia  raercedeni, 
inquit,  in  tempore  suo  habebunt,  id  est,  liinc  relribuam.  Nuuc  vero  ait: 
jfolia  non  defluenL'  Hoc  signiticat:  omnis  sermo,  qui  ex  ore  vestro 
exierit  m  spe  et  caritale,  erit  in  conversionem  ac  spem  nuillis.  Rur- 
suni  alius  propbeta  dicit :  ,el  erat  terra  lacobi  laudata  supcr  omnem  ler- 
ram/  Haec  significant  vas  spiritus  eius,  quod  glorificabit.  Deinde  quid 
dicil?  ,Et  erat  fluvius  a  dexlra  fluens,  et  ex  eo  emergebant  arbores 
pnlchrae:  el  quicunque  ex  illis  manducaverit ,  vivet  in  aelernum.'  Hoc 
ait,  quod  nos  descendimus  quideni  in  aquam  pleni  peccatis  ac  sordibus ; 
iode  autem  eraergimus  fructum  afl*erentes,  in  corde  timorem  et  in  spi- 
riUi  spcm  in  lesum  habenles.  ,El  quicunquc  ex  illis  iuaiiducaverit,  vivel 
io  aeternum/  Id  dicit:  quicumque  eos  audierit  prophelanles ,  et  credi- 
deril,  rivet  in  perpetuum. 


i 


21)  tS^iOe  Β  C  vulg.  respicere    (int)  καϊ   αύτος    vntQ  των 

22)  ο?  om.  C  Men.  ημετέρων  αμαρτιών  ημελλε  το  σκεύος 

23)  D«r.  Icg.  putal  εξει.  του    πνεύματος    πουσφέρειν    χ^^υσίαν 

24)  Dedi  άηο(ί(>υήσεται  c  ΰ  C  Κ  Ο  V  c  7.),  vix  crediderini ;    ohstal  cnim  ver- 
yfU.lect  ap.  \oss^  ά7ΐο(ίρνη0^ήσετκι\\ι\^.  l)um ,  sive  legis  άοξάσει ,  sive  ό^οξάζει. 

25 1  iatk  V  0,  tn  hoc  quidem  mula-  Locus   polius   ud    id    prospicit    tcinpus, 

tniD  in  Tulg.  quo  Chrislus  cum  gloria  ad  niutidum  iu- 

26)  intatQOffTiv     <fk    καΐ    Ο.πίδα  (iicandiim  adpyrehil. 

Β  C  Men.  30)  Evulgavi  δο'ξάαει  c.  C  F  0  V  cl 

27)  Sopbon.  3,  19.  Meii.  ex  coiiieclura,  δοξάζει  Β  Mcii.  i» 

25)  Clem.  Alex.  Slrom.  III,  12.  p.  .550.  lcxlu  c.  Iiil.  vet. 

xut  ην  η  γη  τον  *Ιαχώβ  ίπ(ανουμ(νη  31)  Ezech.  47,   12. 

;r.  7ΐ.  τ.  y. ,   <(ησϊν   6    τιροιιητης ,    το  32)  δεξειών  Ο. 

αχίνος  πνεύματος  αυτός  ύο'ξάζο)ν  π=:  33)  ρύπους  Ιομΐ  νιιΐΐ  Μοιι.   Malc. 

ifte  Inudant  corpux  humanuvi.     liarnabas  34)  είς   τον  Γν    (λ  Vossii    var.  lect. 

dixil:  llaecterba  ufjnificanlcorpus  Chrisli,  vlov  j».  ^ίηύούν  ex    eiTonca  iiilcrprela- 

quod  propheta  laudibus  e/jferl.     Alias  την  liotic    sigli  Γν    I».    vv  (Ιηύονν  ρ.  vldv) 

γήν  ^Ιαχώβ  de  novo  populo  Dei  scu  de  urla   i-ss*;  vidi-liir. 
coela    Chn.stianonim    int''rpn'tatiis    κιιηι.  35)  ώς  Mcri. 

Cfr.  libelhim  meam :    Das  Spridschreilwn  36)  ακούσει  Ο  V.     l)i.'iii  scripsi  λα- 

de»  Αρ.  Baniabas.    Tiibing.  1840.  p.95. //.  λουμ(νο)ν  ν.  U  (iiiarg.)  FO  V  var.  Icct. 

29)  Voc.  σχεΰος  glorificatnm  Cliristi  ap.  Voh«.,  καλουμένων  Β  (loxt.)  C  vulg. 

corpas  ad  saaiflciam   io    cnice  oblaliim  Tiim  πιστεύσίι   ρ.  ηιατεύση  Β  C  Ο  V. 


28  BARNABAE  EPISTOLA.   XII. 

XII.     Alibi  quoque  in  V.  T.  crucis  el  Chrisli  menlio  lypica. 

^Ομοίως  πάλιν  περ\  τον  βτανρον  ορίζει  εν  αλλω  τν^οφηττ}  λεγοντι ' 
,κο;1'  τιότε  ταντα  ΰνντελεΰϋ^7}ϋεται ;  Αεγεί^  ανρίος '  όταν  ξυλον  κλιΌ^ί^  καϊ 
αναΰτη  καϊ^  όταν  εκ'ξνλον  κί^αο;  ΰταξτ}.^  "Εχεις  πάλιν  επϊ  ΰτανρον,  καϊ  του 
ΰτανρονβΰ-αι  μέλλοντος.  Αεγει  δε  πάλιν  εν  τω  Μωοτ},  πολεμονμενου 
του  Ίΰραηλ  νπο  των  αλλοφύλων^  Κα\  ϊνα  υπομνηϋϊ]  αυτούς  πολεμον- 
μενους ,  οτι  ^ιά  τάς  αμαρτίας  αυτών  παρεδόΰ-ηΰαν  εις  ϋ-ανατον ,  λέγει 
£tV'  T^V'^  καρδίαν  Μωΰη  το  πνεύμα,  ϊνα  ποιήϋΎ)  τύπον  ΰτανρον,  και 
του  μέλλοντος  πάϋχειν '  οτι ,  εάν  μη^  ελπίβωΰιν  ίπ'  αντω ,  εις  τον  αι- 
ώνα πολεμηϋ^ηΰονται.^  Τίΰ-ηΰιν"^  ούν  Μωΰης  εν  εφ'  *εν  οπλον  εν 
μέΰω  της  πηγης,^  καϊ  ΰτα&εϊς  υψηλότερος  πάντων  ενέτεινε  τάς  χείρας,^ 
καϊ  ουτω^"  πάλιν  ενικ«"  ο  Ίΰραηλ.  Είτα,  οπόταν  πάλιν  κα&εΐλε ,  πά- 
λιν^'^  εθ-ανατοϋντο.  Προς  τι;  "Ινα  γνώΰιν ,  οτι  ου  δύνανται  ΰωΟ^ηναι, 
εάν  μη  έπ  αύτώ^^  ελπίΰωΰιν.  Καϊ  εν  ετέρω  προφ7}τγ}  λέγει'  ,ολην^^ 
την  ημέραν  εξεπέταβα  τάς  χεϊράς  μου  προς  λαον  άπειΰΌυντα  καϊ  άν- 
τιλέγοντα  όδώ  δικαία  μου/  Καϊ  πάλιν  Μωϋης  ποιεΐ^^  τύπον  του  Ίη- 
6οϋ  {οτι  δει  αύτον  πα&εΐν ,  καϊ  αυτόν  ξωοποιηβαι  ,^^  ον  δό^ωΰιν  απο- 
λωλεκέναι  εν  ΰημείω),^''  πίπτοντος  του  Ίΰραηλ.  Έποίηΰε^^  γάρ  πάντα 
οφιν  δάκνειν  αυτούς,  καϊ  άπέϋ'νηΰκον ,^'  επειδή  η  παραβαΰις  5ια  του 
όφεως  εν  Εύα  γέγονεν  ϊνα  ελέγ'ξϊ}  αυτούς,  οτι  δια  την  παράβαΰιν 
αυτών  iv  -θλίψει  'Ο'ανάτου  παραδοΌ'ηβονται.  Πέρας  γέ  τοι  αυτός  Μω- 
ΰης  εντειλάμενος ,  ,ούκ  εϋταΓ^'  ύμΐν  ούτε  γλυπτόν  ^  ούτε  χωνευτόν  εις 
Θεόν  ύμΐν  ,^  ποιεί,  ϊνα  τύπον  του  Ίηΰοϋ  δείξτ}.  Ποιεί  ούν  Μωΰη  ς 
χαλκοϋν  όφιν,  καϊ  τίΟ-ηβιν  εν  δοκώ  ,^^  καϊ  κηρύγματι  καλεΐ  τον  λαον. 
Ελ'χτόντες  ούν  iπϊ  τό  αυτό,  εδέοντο  Μωΰέως,  ϊνα  νπερ'^'^  αυτών  άνε- 
νέγκη  δεόμενος  περϊ  της  ιάΰεως  αυτών.    Είπε  δε  προς  αυτούς  Μωΰης ' 

Cap.   ΧΙί.     1)   Εχ    libro    apocrypho.  impleiat    impudentissimns    iste    nebulo. 

Cfr.  Iltig.  hisl.  eccl.  p.  131.  sq. //.  Quem-  Vossius.   In  Cod.Barberino  vocem  ταϋτα 

admodnm  Ignatius  siios  habnil  iiiterpola-  eadem  excipinnt,  quae  exscripsit  Vossius, 

lores,  quiilliimcorruperint:  ita  neqne  de-  his  lamen  siibiiinctis  καϊ  εΙρήνη  πολλή 

fuit,  quiid  ipsnm  quoqueinBarnaba  licere  γεγονεν    ini    της    βασιλείας    νεβρώϋ• 

sibi  crediderit.     In  altcro    enim  Romano  y.ca  μονήτονος  a/Qi  της  σήμερον,  Ιπϊ 

codice    haec     sequebanfnr:     καϊ     πότε  δε  της    βασιλείας  νεβρώχ9   καϊ    πον- 

ταύτα    των    ηρώων    Τύγχανε ,    των  τίππυυ  νιου  χάμ  ουκ   ήν.     Holslenius 

τέκνων  του  Σήμ,  καϊ  αυτός  πρώτος  hoc    additamento    uncinis    incluso    atque 

Ιβασίλευσεν  Ιπϊ  της  γης.    τφ  δξέητα-  obliterato    margini    inscripsit:    Ihic    octo 

κοσιοστω    ετει    της    τρίτης   χιλιάδος  folia  ex    nescio   quo  alio    operc   irrepse- 

Ικτίσϋ^η  Βαβνλών  ή  μεγάλη,  καϊ  ^βα-  rant,  scriptoris    rcccnlissmi   et    nugacis- 

σίλενσεν  ^v  αύτ\]  ΝεμρώΟ ,  καϊ  μετά  simi].     Hinc  suspicor,  Holstenii  apogra- 

ταυτα    Ιποίησαν    εαυτοΐς    νΐοϊ    Χάμ  phum  prodisse  ex  Cod.  PP.  Theatinorum 

βασιλέα,  ov  το  όνομα  ΙΙούτιππος,  καϊ  a  Vossio  qnidem  collato,  sed  Romae  non 

TO)  επτακοσιοστω  Ινενηκοστω  Ιννάτφ  iam  superstite. 

ετει  της  γ    χιλιάόος ,   ετει  δε  τρίτο)  2)  Dedi  Αέγει  c  Β  C  F  Ο  V   Men., 

της  βασιλείας  Νεμρώθ,  εηεμψεν  αν-  χ^χ  χ^γ^,,  vet.  Int.  elVoss.,    cui    adhae- 

δρας   δυνατούς   Ικ   των  νίών  'Ιαφεϋ  γ^^^  Cot,  gt  qui  eum  repetierunt. 
σοφούς    πάνυ    τεχνίτας   καϊ   άρχιτέ-  3)  Εχ.  IV.   Esdrae  5,  5. 

κτονας,    και  κατηλ')-ον  επι  την  εωαν  ...,,.,        .      ,         ^     -,     ,- 

ποόςΜονήτονα  νΐόν  Νώε,  καϊ  φκο-  4)  Intelhgendus    Amalec     Exod.    1/ 

δόμησαν  αύτψ  ηόλιν,  καϊ  Ιπωνόμα-  18  sqq.    Meuardus  refert  ad  lustin.  Dial. 

σαν  αυτήν  Μονήτονα  κατά  τήν  προ-  f-    TiTPh;    »•    11   •    Ρ'  /,^-^•    Tert.   adv. 

σηγορίαν   αυτόν.     Sed   haec    satis    ad  Ι"^•  ^-  10-  adv.  Marc.  III,  18. 
gustum.    Plures  enim  paginas  nugis  istis  5)  καϊ  εΙς  ρ.  εΙς  Men.     Tum  μω- 


BARNABAE  EPISTOLA.   XII.  29 


XII.     Alibi  quoque  in   V.   T.  crucis  el  ChrisU  menlio  typica. 

Similiter  et  enicem  significal  in  alio  proplieta  dicente;  ,et  quando 
haee  consumiiiabiintur  ?  Dicit  Dominus:  ciim  lignum  iiiclinatum'  [succisum] 
,demio  erectiim  consUterit,  et  cum  de  ligno  sanguis  stillaveriL'  Habes 
ilenini  de  cruce,  et  de  eo,  qiii  erat  cruci  affigeudus,  praesagiiim.  Ad- 
huc  vero  hac  de  re  dicil  in  Mose,  quando  Israel  impiignabalur  ab  ali- 
enigenis.  Et  ut  commonefacerct  eos ,  quod  ])ropter  peccala  sua  trade- 
rentur  ad  morteni ,  ad  cor  3Iosis  dicil  spirilus  ,  iit  faciat  figuram  crucis 
el  eiiis,  qiii  erat  passurus;  quia,  si  in  hunc  iion  speraverint,  in  perpe- 
liium  vincenlur.  Posiiit  ilaque  Moses  ariiia  su})er  anna  in  medio  ag- 
geris,  et  omnes  supereminens  nianus  extendit,  sicqiie  rursus  Israelilae 
viocebant.  Cum  autem  ilerum  nianus  deinillebat,  iterum  occidebantur. 
Cur  hoc?  Ut  cognoscerent ,  quod  non  possent  servari,  nisi  per  spem  in 
illom.  Et  in  alio  propheta  dicit:  ,tota  die  expandi  maniis  meas  ad  po• 
pulum  iDcreduIum  et  coulradicentem  viae  iustae  meae.^  Et  iterum  Mo- 
ses  facit  figuram  lesu  (qiiod  passurus  esset,  et  vilara  praebiturus  ipse, 
quem  putabant  necasse  in  signo  crucis)  cadente  Israel.  Quoniam  enim  pec- 
catum  per  serpenlem  in  Eva  conligitj  effecit  Deus,  ut  ciincti  serpentes 
morderent  eos;  et  moriebaulur,  ul  argueret  eos,  quod  propter  peccala 
sua  in  angustias  mortis  esseut  Iradeiidi.  Denique  Moses,  qui  praece- 
perat:  ,ηοη  erit  vobis  neque  sculptile,  neque  conflatile  in  Deum  vestrum,' 
ipse  id  facit,  ut  ostendat  figuram  lesu.  Facit  ergo  Moses  serpentem 
aeDetim,  ac  coUocat  in  Irabe,  alque  per  praeconem  convocat  populum. 
CoDgregati  igilur  orabant  Mosen,  ut  pro  ipsis  sacrificaret,  deprecans  pro 
sanauone  eonim.     Dixil  autem  Moses  ad  illus:  ,euui/  inqiiit,  ,aliquis  ex 


oitH  0  \\  μωσ^α  Β  et  rorsan  C,  ubi  13)  inl  σταυρφ  Davis.    Vetus  Int. : 

T^  ηνίϋμα.  in    cruce    Christi.      Subinde    έλπίσωΟί 


i 


6)  lu perpttmmm  ttHctntur,  ita  ut  num-  Β  C  vulg 

qua  Tictoram   iagmn  excnlere  possint;  14)  isai.  (jS,  2.     Cfr.  lustin.  Apol.I. 

■am  Iwec  est  inlcrdum    vis  ^τΙμ  πολί-  „.  35.  Djai.  c.  Tryph.  n.  97. 

μον^αι.   CUr.  I5)  noitiv  C 

')  riOijai  B.  16)  Ita  Dav.,  ίωοττοιτ/'ίΤουοΤίΟ  V  Men., 

8)  ηηγης  Β,  πηγμης  C,  idein  est  qui  coni.  χ«*  οτι  αυτός  Ιζωοποίησε 
ηοίγμης  ιη  Ο  V,  πηγής  correctum  ιη  \^  ρ,  ^  et  quia  ipse  viviiicavit,  iierape 
ηηγμης  Men.,  qui  quidem  adiiotat:  genus  humanum ;  ζωοποιησουΰιν  Β  C. 
Loco  της  πηγμης  legendum  pulo  ioi)  Xum  άόξυνσιν  ρ.  όυξωσιν  Ο  V.  Su- 
πηγματος,  quod  Ijoc  Ioco  est  atjger,  li-  j,i„de  ^πολωχέναι  ρ.  άπολωλε/.έναι  C. 
cel  impropne.  Nam  proprie  πήγμα  17)  Sc.Tot;ar«i;(Joi/.Cfr.lustin.DiaI.  c. 
«ea  pe(^a  est  macbioa  ligtica   seu  cuii-  Tryph.  n.  72.   n.  1)4. 

ligiuUJo  imtar  poutis,   iii   qua   qiiis  slat,  ι^,χ  ν         οι    <>            ι          ο    « >■ 

«Γ  aliis   eminci.s    ab    oiDuibus   vidcalur  ^    ^Ta  ^^'  ^  Ί?•/"'"\^Λ  i^' 

■^     _,   I    .•        '           rr'         I      '  of  Jfiorii   mulatuni   iii   ovx  (σταΐ  (sic) 

mno  esl  leclio  ;n?yi?i.   Πηγή  \el  παγη,  ^    ^.         ^?    Γ) 

uli    apud    llesvcbium ,    locnin   exttlsum  *          •     *,  i^. 

signiUcaU          *  2\)  έν  άοκφ  (iull,  Ινάύξως  BCO\ 

9)  lU  cnix  effigiabaliii.  '^''^"•  'Ί  I>l<'n<l<»c   cdill.    Uecluin   iara  vi- 

10)  otJzii^  t.  BC  Mcri.,  οί;τωί  F  Ο  V  ^'l  ^^I^'"• 

Voes.  el  rlqq,  edilt.  22)  ΰπ^ρ  D  (lcxlus)  C  c.  vulg.,  πίρΐ 

l])ApiidM«n.>Uy£(addilaranle/}//'xa.  Β  (marg.)  0  V  var.  lecl.  ap.  Voss.    Sae- 

12)  ilodm  C  el  ed.  Men.  vocc.  x«-  piiis  pra('|»osiiio  uri^Q  in  Cudd.  a  libra- 

»7ίΓλ#,  πάλιν  cxcideruut.  riis  ιπ,-ιΙ*;  |triniulala  esl  t•.  π(ρ(. 


30  BARNABAE  EPISTOLA.    XII.  XIII. 

,οταν,  φηοΐν  ,^^  ^^]%^]}  τι?  νμών  ^  ελ&έτω  επϊ  τον  οφιν  τον  επϊ  του 
^νλου  επίκεψενον  y  καϊ  ελτΐΐΰάτω  ταοτενΰας  ^  οτι  νεκρός  ων  δύναται 
ξωοποίηΰαι'  %αϊ  παραχρήμα  ΰωϋ'7]οεταυ.^  Καϊ  ούτως  εποίονν.  'Έχεις 
'λαϊ'*  εν  τούτω  ττ/y  δο'ξαν  τον  Ίηΰον ,  οτι  εν'^''  αντω  πάντα,  καϊ  εις 
αυτόν.  Τι  λέγει  πάλιν  Μωβης  rc5^^  Ίηΰον,  τω  τον  Ναυη^''  νιώ,  Ιπι• 
3•εις  αντω  τοντο  όνομα,  οντι  προφήττ},  ί-να  μόνον  ακουΰτ)  πας  ο 
λαός,  οτι  πάντα  ο  πατήρ  φανεροί  περϊ  του  νιου  [αντοϋ]^*^  Ίηΰον  υίω 
Ναυη;  Καϊ  επι&εϊς  τοϋτο  όνομα,  οπότε  έπεμψε  κατάύκοπον  της  γης, 
[εϊπε]'^^  ,λάβε^^  βιβλίον  εις  τας  χείρας  6ου,  καϊ  γράιρον  α  λέγει  κύ- 
ριος' οτι  εκ  ριζών  έκκόιρει  πάντα  τον  οίκον  του  ^Αμαληκ  6  υιός  του 
Θεοϋ  ίπ'  έΰχάτων^^  των  τϊμερών.'  "Ιδε,^'^  πάλιν  Ίηϋοϋς  ούχ  υιός 
άνϋ•ρώπου ,  αλλ'  υιός  του  Θεοϋ^^  τύπω  καΐ^*^  εν  ΰαρκϊ  φανερω&είς. 
Έπεϊ  ούν  μέλλονΰι  λέγειν,  ort^'  ο  Χριΰτός  υιός  εΰτι  ^αβ\δ ,  φοβού- 
μενος καϊ  ϋυνιών  την  πλάνην  των  αμαρτωλών  λέγει*  ,είπεν  ο  κύριος 
τώ  κυρίω  μου'  κάί^ου  εκ  δεξιών  μου,  εως^^  αν  ϋ-ώ  τους  εχΰ'ρούς  ΰον 
ύποπόδιον  τών  ποδών  αον.'  Καϊ  πάλιν  λέγει  οντως^^  Ήβαΐας'  ,εϊπε 
κύριος  τω  Χριύτω  μου  κυρίω  ,"^*^  ου  ίκράτηϋα  της  δεξιάς  αύτοϋ ,  επα- 
κοϋΰαι  εμπροβϋ'εν  αυτοϋ  εΌ•νη,  καϊ  ιΰχύν  βαΰιλεων  δια^ρηξω.'^^  "Ιδε, 
πώς  λέγει  ^αβϊδ  αυτόν  κύριον  καϊ  υίόν  Θεοϋ. 

XIII.     De  populo  haerede. 

Άλλ'  ϊδωμεν,  εΐ  ούτος  ο  λαό?  κληρονόμος^  η  ό^  πρώτος,  καϊ  ει  τ} 
διαϋ'ηκη  εις  ημάς,  η  εις  εκείνους.^  Άκούΰατε  νυν  περϊ  του  λαοϋ ,  τι 
λέγει  η  γραφή.  Έδεΐτο  δε  Ίΰαάκ  περϊ  '^Ρεβέκκας^  της  γυναικός  αύτοϋ, 
οτι  ϋτεΐρα  ην'  καϊ  ΰννέλαβεν  είτα.  Καϊ^  εξηλϋ'ε  '^Ρεβέκκα  πν^έΰϋ'αι 
παρά  κνρίον ,  καϊ  είπε  κύριος  προς  αύτην'  ,δύο^  ε&νη  εν  τη  γαβτρί 
ΰου,  καϊ  δύο  λαοϊ  εν  τη  κοιλία  ΰου,  καϊ  λαός  λαοϋ  υπερέχει,  καϊ  6 
μείζων  δονλεύΰει  τω  ελάΰΰονι.^  Αίϋΰ'άνεβϋ'αι^  οφείλετε,  τις  ό  Ίΰαάκ, 
τις  η  '^Ρεβέκκα,  καϊ  επϊ  τίνων  δέδειχεν ,  οτι  μείζων  ο  λαός  ούτος,  η 
εκείνος.  Καϊ  εν  άλλη  προφητεία  λέγει  φανερώτερον  6  'Ιακώβ  προς  τόν 
Ίωβηφ  τον  υίον  αύτοϋ,  λέγο^'  ,ιδού ,''  ουκ  εΰτέρηΰέ  με  κύριος  του 
προΰώπου  ΰου'  προΰάγαγέ  μοι  τους  υιούς  6ου,  ίνα  εύλογη6ω  αυτούς.' 
Καϊ  προ6ηγαγεν  Έφραϊμ  καϊ  τόν  Μανα66η,  Ο^έλων  ϊνα  εύλογηϋ•η^^  οτι 

23)  φησί  vulg.  et  Β  C  ,  qiii  snbinde  31)  [είπε']  Cot.  ex  Int.  vet. 
scr.  a€ix&y  τις  ut  ediderat  Men.  c.  lec-          32)  Exod.   17,   14. 

tione    quidem    marginali    δηχϋ^ι^.     Num.  33)  ^tt'  αϊαχάτων  0  V. 

21,  9  sqq.  *  34)  Codd.   BCOV  εϊδε   idem   valet 

24)  oi  Men.  ac  ϊδε,    ut  Cot.    c.  Int.   vet.  recte  coni. 

25)  Coloss.   1,   16.    Cfr.  Hebr.  1,  2.  pro  ol  6k  viiig. 

Finis  legis  et  prophetarum  Christiis.  35)  Articuliim    ό  ante  νιος  avS^.    ct 

26)  Iv  τφ  ρ.   τφ  Β  ad   oram.  νίός  τ.  ϋ•.,  qui  est  in  Β  C  vulg. ,   omisi 

27)  νκβή  Β.  c.  Ο  V  sublata  interpunctione  ante  τνηψ 

28)  Cfr.    Num.   13,   17.    luslin.  Dial.  in  plerisque  edd.  obvia.     Eo  modo  ver- 
c.  Tryph.  n.  113.  borum  emphasis  plurimum  elevatur.    Ex 

21))  Β  ad   oram  Holstenii   manu:    an  F  mibi  notatur  ούχ  ό   νίός  ctvd•. ,  «λλ' 

leg.    μονονον.     Deindc    ό    addidi  ante  νιος  τ.  S•. 
λαός  c.  BCFOV.  36)  Betineo  καϊ    c.  Β  C  Men.  p.  δε 

30)  \_αντον'\    resliluit   Fcll.    anctore  0  V   Int.    vct.  Voss.    cum   interpunctione 

Int.  vet.     Tum    νιων  V.     In  Β  scriptum  ante  τΰπψ.     Cfr.  I  Tim.  3,  16. 
est  νίφ  ναβη.  37)  lesum  non  Dei,   sed  filium  esse 


BARXABAE  EPISTOLA.    XII.  XIII.  31 

vobis  iiiorsus  fueril,  veuial  aJ  serpenlom  iu  ligiio  positum,  et  credat 
atque  speret,  qiiod,  lioet  ille  non  vivat,  polesl  vitam  praeslare;  et  coii- 
festim  servaLilur/  Alque  ila  faeieLanU  Ilabes  eliam  in  hoc  gloriaiii 
lesii:  quod  iii  ipso  sunt  omnia  et  in  ipsiim.  Qiud  iteruiu  dicit  Moscs 
ad  losiie,  filium  Navae,  cum  illi,  prophelae,  id  nominis  [Iusiie=Iesus] 
iiuponerel,  ideo  solum,  iil  omnis  populus  inlelligeret,  ralrem  dc  filio 
siio  lesu  cuncta  manirestassc  filio  Navae?  Imposilo  igitur  eo  nomine, 
qiiando  misit  eum  in  exploraloreni  lcrrae  [Canaan],  dixit:  ,accipe  librum 
in  nianus  luas,  et  scribe  quae  dioil  Dominus:  radicibiis  exscissurum  csse 
filium  Dei  in  novissiiiiis  diebus  omnem  domiim  Amaleci.*  Ecce  nirsum: 
non  filius  hominis,  sed  Dei  filius  lesus,  qiii  in  figura  el  in  carne  ap- 
paruit  Quoniam  vero  dicluri  erant,  Cbrislum  esse  filiiim  Davidis,  refor- 
midaos  et  intelligens  errorem  sceleraloriim,  ait  David:  ,dicit  Dominus 
Douiino  meo :  sede  a  dexlris  meis,  donec  ponam  ininiicos  tuos  scabelUim 
pedum  tuorum.'  El  Isaias  porro  ita  loquitur:  ,dixit  Dominus  Gbristo 
nieo  Domino.  cuius  apprebendi  dexleram,  ut  obediant  ei  gentes,  et  for- 
liludincm  regum  disruinpam.*  Ecce,  quomodo  David  eiim  Dominum  vocet 
el  Dei   filium. 

XIII.    De  populo  haerede. 

Sed  videamus,  iilrum  bic  populus  haeres  sit,  an  vero  prior;  et 
utrum  testanientum  ad  nos,  an  ad  illos  perlineat.  Aiidile  niinc,  quid 
seriplura  dicat  de  populo.  Orabat  Isaacus  Rebeccae  uxoris  suac  causa, 
quod  esset  sterilis ;  et  illa  poslhac  concepit.  At  Rebecca  egrcssa  est 
ad  interroganduni  Doniinum,  et  dixit  Dominus  ad  iilam:  ,duae  gcntes  in 
olero  Uio  sunl,  ac  dtio  popuU  in  vcnlrc  tiio,  atque  unus  popuhis  allcrum 
sepenbit,  el  maior*  [nalu]  ,senicl  minori.*  Debelis  iutelligere,  quis  sit 
baacas,  qiiae  Rehecca,  ct  de  qiiibusnam  dcclaravcrit,  quod  popiilus  hic 
sit  maior  qiiam  ille.  Et  in  alia  propbelia  manifeslius  loquilur  lacobus 
ad  Γιΐίιιπι  suuin  loseplniiii,  dicens :  ,eccc,  Dominus  non  privavil  me  facie 
lua;  adduc  mihi  filios  luos,  iit  benedicaiii  eis.'  Et  adduxit  Epbraimum 
et  Maoassen,   cupieDs  ut  bencdicerelur,    quia   erat   nalu  maior.     Ilaque 


Daviil,  ludaei  el  oiim  iis  bidaizanles  dic-  4)  Ila  interpuiixi  cx  Β  C  0,  cum  ftr«, 

luri  erant.    Ps.  109,  1.  Matlli,  22,  43 — 45.  i.  o.  ίπειτα,   piius  Iraherelur  ad  meni- 

38)  Xva  var.  lect.  ap.  Voss.  brum   soquens;    αυν^λαβεν    βίτα'    xal 

39)  οντος  V  Ο,  in  hoc  qnidem  emcn-  V,  αυνέλαβεν  εϊτα,  χαϊ  in  F  dislingni 
datnni,  iit  iam  »if  ουτο}ς.     In  Β  crat  η  ad  mc  relatiim  cst 

βασιλείας  ρ.  'Ησαΐας.    Isai.  45,  1.  5)  Oen.  25,  23. 

40)  In  Β  xvQqt,  siipra  tw  sine  ac-  6)  αϊαί^άνεαϋε^,  prius  ctiatn  in  0. 
r«>ntn  el    iola  subscripto.     LXX    quoqiic  7)  (\^,^^    48    1 1    9 

ΰ.α(,ί,ηξο^  Cler.,  „1  cxh.bcnl  Β  C  0  V.  ^^,,^,,,,,,  ^ud.  V,  in  quo  l.ahcs  χαϊ  cum 

Cap.  ΧΙΠ.  1)  ο  add.  Col.;  extal  qiio-  ininc.ih  al  τον  sftilt  μανασση.    Iri  BCFO 

qiic  in  Β  C  0  \.  xul  ηροσηγαγεν  (((ραί'μ  τον  αανααση' 

2)  Cfr.  siipra  c.  5  el  6.  iyatnv   ϊνα   ενλογηΟ^ι),    iil    (li;<lil   Mnn., 

3)  Inler  ταρϊ  el  'Ρεβ^χχας  n-peliin-  ioniiiifns  qiiidiTn  χαϊ  προαηγαγε  τόν 
liir  ίη  Β  vocc.  τον  ?mov,  poslea  ex-  Μανασαη,  χαϊ  Έ(/(>αίμ'  ϋ^έλων  ^k 
punctac.     ilen.  2δ,  21.  Horn.  9,   1(J — 12.  ΛΙανασση,  iili  cbl  ap.  Int.   vet. 


32  BARNABAE  EPISTOLA.    XIII.  XIV. 

πρεΰβυτερος  ην  6  γαρ  Ίω6ηφ  προΰηγαγεν  εις  την  δεξιαν  χείρα  τον 
πατρός  Ίακωβ.  Είδε  δε  'Ιακώβ  τνπον  τψ*  πνενματι  τον  λαον  τον 
μετα'ξν.  Καϊ  τι  λέγει ;  Καϊ  εποίηβεν  'Ιακώβ  ίναλλά'ξ  τας  χείρας  αντον, 
καΧ  ετιε^ηκεν^"  [ττιν  δε'ξιαν]  επϊ  την  κεφαλήν  Έφράϊμ,  τον  δεντερον 
καϊ  νεωτερον^  καϊ  ηνλόγηβεν  αντόν.  Καϊ  εΐπεν^^  Ίωΰηφ  προς  Ιακώβ' 
,μεταΌ-ες^^  ΰον  την  δεξιαν  επϊ  την  κεφαλήν  ΜαναΰΟη,  οτι  πρωτότοκος 
(ΐον  ίΰτϊν  νίός/  Καϊ  είπεν  'Ιακώβ  προς  Ίωΰηφ'  ,οΐδα,^^  τεκνον,  οίδα' 
αλλ'  6  μείζων  δονλενοει  τω  ελάβαονι,^"^  καϊ  οντος  δε  ενλογη&ηοεται.' 
Βλέπετε^  επϊ  τίνων  τεΟ'εικε,  τον  λαον  είναι  τοντον  πρώτον,  καϊ  της 
δια&ήκης  κληρονόμον.  Ει  ονν  'έτι  καϊ  δια  τον  Άβρααμ  εμνηΰ^η,^^ 
απείχομεν  το  τελειον  της  γνώΰεως  ημών.  Τι  ονν  λέγει  τω  'Αβραάμ, 
οτε^^  πΐΰτενΰας  ετέϋ'η  εις  δικαιοΰνν7]ν ;  ^ίδον  τέΌ•εικά  αε"  πατέρα  ε&νών 
των  πιΰτενόντων  δι'^^  άκροβνϋτίας  τω  κνρίω.^ 

XIV.     Testamentum ,  quod  Moses  accepit,  posleaque    conlrivU,  Dominus 
per  lesum  Chrislum  iam  renovavii. 

Ναί.^  Άλλα  την  διαΌ•7]κην,  ην  ώμοΰε  τοις  πατράΰι  δονναι  τω 
λαω,  ει  δέδωκεν  ,^  ζητονμεν.  /Ιέδωκεν  αντοϊ  δε  ονκ  εγένοντο  α^ιοι 
λαβείν  δια  τας  αμαρτίας  αντών.  Λέγει  γαρ  6  προφήτης'  ,καϊ^  ην  Μω• 
6ης  νηΰτενων  εν  ορει  Σίνα,  τον  λαβείν  την  δια&ηκην  κνρίον  προς 
τον  λαον,  ημέρας  τεΰβαράκοντα  καϊ  νύκτας  τεβΰαράκοντα."*'  Καϊ^  'έλαβε 
πάρα  κνρίον  τας  δνο  πλάκας  γεγραμμένας  τω  δακτνλω  της  χειρός  κν- 
ρίον εν  TcvfVjLiart  •*^  καϊ  λαβών  Μωαής  κατέφερε  προς  τον  λαον  δονναι. 
Καϊ  είπε  κνριος  προς  Μωβην'  ,Μωβη ,  Μωΰη ,  κατάβηϋ•ι  το  χάχος, 
οτι  ηνόμηΰαν'  ο  λαός  ΰον,  ονς  εξι^γαγες  εκ  γης  Αίγνπτον.''  Καϊ  ΰνν- 
ηκε  Μωβης,  οτι  εποίηΰαν  πάλιν  χωνενματα,^  καϊ  'έρριψεν  έκ  των 
χειρών  τας  πλάκας,  καϊ  ΰννετρίβηϋαν  αί  πλάκες  της  διαΰ•ηκης  κνρίον. 
Μωβης  μεν  γαρ  'έλαβεν,  αντοϊ  δε  ονκ  εγένοντο  άξιοι.  Πώς  δε^  ημείς 
έλάβομεν ,  μάΰ•ετε.  Μωβης  Ό'εράπων^''  ών  'έλαβεν,  αντος  δε  6  κνριος 
ημιν  'έδωκεν ,  [είναι]^^  εις  λαον  κληρονομιάς,  δι  ημάς^^  νπομείνας. 
Έφανερώ^η  δε,  ίνα  κάκεΐνοι  τελειωΰ•ώΰι  τοις  α|Μ,α^τ?ί|ΐια;(>ί ,  καϊ  ημεϊς 
δι  αντον  κληρονομονντες  διαΰ-ίμην  κνρίον  Ίηβον^^  λάβωμεν ,  ος^^  εις 
τοντο  ητοιμαβθ'η,  ίνα  αντος  φκι^ε  1? ,  τάς  ηδη  δεδαπανημένας  ημών 
καρδίας^^    τω    ^ανάτίρ    καϊ    παραδεδομένας^'^    ττ)    της    πλάνης    ανομία 

9)  τφ  a  Gallandio  ct  Hefelio  perpe-  16)  Scripsi  οτε  c.  Int.  vet.  VO,  ad 
ram  omittitur.  Art.  τον  anle  λαοϋ  et  cuius  oram  οτ/,  BCF  vulg.  Subinde 
μεταξύ  desideratur  ap.  Men. ;  addilus  Codd.  ίπίύτίυαας  mutavi  in  participium 
est  in  Β  ad  oram  antc  μεταξύ,  iibi  in  Hefclii  τί  ονν  λέγε l  τφ  Αβραάμ;  Ι'Οτι 
C  ηοη  extat.  Eodem  scnsu  Act.  13,42.  Ιπίστενσας,  ίτέβ-η  εϊς  άικαιοσννην 
το  μετα'ξν  ύάββατον  =  Sabbato  in-  Ιδον  τεΊ^εικά  ύε  πατέρα  ΐΌ^νών  των 
sequenti.  Cfr.  Clem.  Rom.  Ι.  Ep.  ad  π ιατ ενόντων  δια  άκροβυϋτίκς  τφ  κν- 
Cor.   C.  44.  ρ£ο)'   gemiino    auctoris    sensui    ηοη   re- 

10)  Ita  leg.   c.  0  V,  ί&ε&ηκεν  (sic)    spondct.     Verum    iam    vidit   Coteleiius. 
F,  ξί^ηκεν  BC  vulg.,  transtulU  Int.  vet.     Gen.  15,  6.   17,5.  Rom.  4,  3.  11  sqq. 
Subinde  supplevi  [την^εζιαν]  ex  Int.  vet.  ιη\  ι^βηχά  ϋε  Ο  V. 

11)  Sic  scr.  Codd.  nostri,  ειτιε  vulg.  ^cn  j  >       η  j  i         .  •      i>  '       i 
12^  Gen    48    18  ^  ^*  ^^""•  "ostris,  Ota  vulg. 

13)  Gen!  48,'  19.  Cap.   XIV.     1)    Cum   Codd.   BCOV 

14)  ^λάττονί  0  V.  punctum  pono  post  Ncu,   quod  spectat 

15)  ίβ^νήα&η  Β  (ad  oram)  0  V.  ad  praecedentis  enuncialionis  finem.    In 


BARXABAE  EPISTOU.    XIII.  XIV.  33 

losephiis  adduxit  eiim  ad  nianiiin  dexteraiu  patris  sui  laeobi.  Vidil  au- 
tem  spiritu  lacobiis  figuram  populi  venturi.  Et  quid  narrat  soriptura^ 
El  commiitavit  lacobus  maniis  suas,  el  [dexteram]  posuit  siiper  caput 
Epliraimi,  minoris  ac  iunioris,  et  benedixit  illi.  Dixilque  losephiis  ad 
lacobum :  jtransfer  dexleram  tiiaiii  super  capul  iManassis,  quia  priniitivus 
filiiis  meiis  est.'  Et  respondit  lacobus  losepho:  ,scio,  iili,  scio ;  sed 
luaior  serviet  miiiori;  benedicelur  aulem  eliam  ille.'  Aspicite,  de  qiii- 
busnam  vobierit,  esse  biinc  primum  populum  ct  leslamcnli  baeredeni. 
Si  ergo  adhiic  et  per  Abrahamum  popuhis  ille  conimemoratiis  est,  lunc 
scientia  nostra  ad  perfeclionem  est  redacta.  Quid  igilur  dicit  Deus 
Abrahamo,  cum  fides  in  iustiliam  ei  aUribiita  fuerit?  ,Ecce  posiii  te 
patreiii  gentiiun,  quae  in  praeputio  credunl  Domino.* 

XIV.     Teslamentum ,    quod  Moses  accepit,  posteaque   conlrivil,  Dominus 
per  lesum  Chrislum  iam  renovavil. 

Ita  sane.  Sed  quaerimus,  an  dederil  Dominus  testamentum ,  quod 
palribus  iuravit  se  populo  datiirura.  Dedit  quidem;  verum  illi  propler 
peccala  sua  indigni  fueranl  qui  acciperent.  Dicit  enim  propheta:  ,et 
Moses  in  monte  Sina  ieiunavit  qaadraginta  diebus  el  quadraginta  nocti- 
bus,  ut  testamentum  Doniini  ad  populum  accipereU'  Et  accepit  a  Domino 
duas  tabulas  scriplas  digilo  manus  Domini,  in  spirilu ;  sumtasque  Moses 
deferebat  ad  populum  ul  Iraderet.  Et  dixit  Dominus  ad  Moseii :  ,Moses, 
Moses,  descende  celeriler;  inique  cnim  sc  gessit  populus  tuus,  qucm 
de  lerra  Aeg)'pti  eduiisli.'  Intellexitque  Muses  quod  ilerum  feceraiit 
UnagtDes,  et  proiecil  de  manibus  labulas,  conlritaequc  sunt  tabulac  tc- 
stamenU  dominici.  Accepit  itaque  Moses  testamentum ;  ipsi  vcro  digni 
non  fuerunL  Quomodo  aulem  nos  id  acceperimus,  discile.  Moses,  cuin 
esset  ramu!u5,  illud  accepil;  nobis  autcm  ipse  Dominiis  Iribuit,  esse  iii 
populum  haeredilalis,  pro  nobis  passus.  Apparuit  vero,  ut  lum  illi  [lu- 
daei]  in  peccalis  consummarenUir,  lum  nos  per  ipsum  haercdes  facti 
Uomini  lesu  testamentuni  acciperemus,  qui  deslinatus  erat,  ut  ipse  in  ter- 
ris  apparens  praecordia  nostra,  iam  a  morte  assumta  et  Iradita  erroris  in- 


Me.    F    Tirgula    ibidem    disUngui    inilii  10)  Cfr.  Hebr.  3,  5. 

aseernnt  11)  [dvai}  supplevit  Dav. 

2)  όίβωχί  Β  C  c.  vulg.  Suadenle  12)  δι  τιμάς  Β  C  F  0.  Eodem  spec- 
lo.  Franz  relinui  ζητονμιν  c.  Β  C  F  0  V  lal  (Γ^  Η  υμάς  (sic)  in  V,  δια  ημάς  viilg. 
.Men.  el  Voss.,  ζητώμεν  Dav.  ex  Int.  vet.  13)  Ila  margo  Col.,    ημεΓς  διά  του 

3)  Exod.  24,   IS.  Vid.  supra   c.  4.  κληοονομυΰντος  διαβ-ηκην  κυρίου  Ιη- 

4)  /χ'  Β  (hic  et  raox  in  texlu)  C  Men.  ϋου  C  0  V  Men.,  δια  τυϋ  κληρονομούν- 

5)  Exod.  31,   18.  τος   την    (ad    oram)   διαΟηκην    κυρίου 

6)  ηνίύματι    desideraliir   ap.    Mfni.  ^Ιησού  Β.     Snhitidc  λάβομίν  V. 

f-l  in   C,  ubi  tamen  laciinarn  amanninisis  14)  Heic  in  Mss.  el  Kdilioiiiltiis  malo 

.-idnotavil  in  marg.  Iransposila   legiinUir,  (piao  iiifni  iinris  () 

7)  Lego  ήνόμησαν  c.  C  Voss.,  ηνό-  inclusa  cl  a  nohis,  dino  \'(:[n\  iiili'r|)icl(', 
μηΟίν  BFOV  c.  LXX  pI  viilg.  Deiri  loco  sno  rcsliluta  smil.  Cir.  libcllum 
ιης  pro  y^f  Β.    Exod.  32,  7.  Deiil.  9, 12.  mcinn:  Das  Scndschreiben  dee  Ap.  Bar- 

%)  χονίύματα    Β  Ο  V,   qiiod    iri    C  nahas,  p.  10(5.    //. 

rnaii.  scc.  inulavil  in  χονίύματι  15)  καρδίας  rx  Inl.  vet.  praecordia. 

J)  δϊ  r.  Β  C  F  0  V  Voss.;  deest  ap.  κακίας  Β  C  0  V  Mrn.   Voss. 

Men.  el  alios.  16)  παραδέδωμένας  Β  (supra)OV. 

Patkeu  apo»t.  3 


34  BARNABAE  EPISTOLA.   XIV.   XV. 

τρωύάμ.ενος  εκ  του  ΰκότονς,  δLά&ητaι^''  εν  ημΐν  δίαϋ^7}χην  λόγω.  Π- 
γραπταί  yciij ,  πώς  αντω  6  πατήρ  εντέλλεται,  λντρωϋάμενος  ημάς  εκ 
του  ΰκότους,  ετοψάααι  εαυτω  λαον  αγίον.  yUγει  ουν  6  προφήτης' 
,εγώ^^  κύριος,  ο  Θεό?  ΰου ,  έκάλεΰά  6ε  εν  δικαίοΟυντ},  καϊ  κρατηΰω 
της  χειρός  ΰου,  καϊ  ενιϋχύϋω  6ε,  καϊ  'εδωκά  6ε  εις  δια'&ηκην  γένους, 
εις  φως  έΌ-νών,  άνοΐ'ξαι  οφθαλμούς  τυφλών,  %αϊ  εξαγαγεΐν  εκ  δε6μών 
πεπεδημένους ,  εξ  οϊκου  φυλακής  κα'&ημένους  Ιν  6κότει^  Γινώΰκετε 
ουν,  πόθεν  ελυτρώϋ•ημεν.  (Καϊ  πάλιν  6  προφήτης  λέγει'  ,ίδου ,  τέ- 
•θ^εικά  6ε^^  εις  φως  έϋ'νών,  του  εΙναί  6ε  εις  6ωτηρίαν  εως  ε6χάτου  της 
γης,  λέγει  κύριος  6  λυτρω6άμεν6ς  6ε  Θεός.')  ΚαΙ  πάλιν  ο  προφήτης 
λέγει'  ,πνεϋμα  κυρίου  επ'  έμε ,  ου  εϊνεκεν^^  εχρι6έ  με,  ευαγγελί6α6θ•αι 
ταπεινοΐς  χάριν '  άπέ6ταλκέ  με  ιά6α6&αι  τους  6υντετριμμένους  την  καρ- 
δίαν,  κ-ί^^υξοίΐ  αιχμαλώτοις  αφε6ΐν,  καϊ  τυφλοΐς  άνάβλεψιν,  καϊ  καλέΰαι 
Ινιαυτον  κυρίου^^  δεκτον  καϊ  ημέραν  άνταποδο6εως,  παρακαλέ6αι  παν- 
τας  τους  πενΟ•ουντας.^ 

XV.     De  falso  el  vero  Sabbaio. 

"Ετι  καϊ  περϊ  του  6αββάτου  ^ε'^ραπτίΥΐ  εν  τοις  δέκα  λόγοις ,  εν 
οϊς  ελάλη6εν  εν  τω  ορει  Σινά  προς  Μω6ην  κατά  πρ06ωπον'  ,zaV 
άγιά6ατε  το  6άββατον  κυρίου  χερ6Ϊ  κα&αραΐς  καϊ  καρδία  κα&αρα. 
Καϊ  εν  ετερω  λε^ει*  ,ίάν  φυλάξωΰιν^  οί  υιοί  μου  το  ΰάββατον  ,^  τότε 
ίπιΰ•η6ω  το  ελεός  μου  Ιπ  αυτούς.'  Το  6άββατον  λέγει  εν  άρχγ}  της 
κτί6εως '  ,καϊ  έποίη6εν  6  Θεός  εν  εξ  ημέραις  τα  έργα  των  χειρών 
αύτοϋ ,  καϊ  6υνετέλε6εν  εν  ττ]  ημέρα  τγ  εβδόμη  ,'^  καϊ  κατέπαυΰεν  εν 
αύτΤι,^  καϊ  ηγία6εν  αύτην.'  Προ6έχετε  ,  τέκνα,  τι  λέγει  το  ,6υνετέλε6εν 
iv  εξ  ημέραις.'  Τούτο  λέγει,  οτι  6υντελεΙ^  κύριος  εν  εξακΐ6χιλίοις 
Ϊτε6ΐ  τα  πάντα'  η'  γαρ  ημέρα  παρ'  αυτω  χίλια  ετη.  Αυτός  δε  μαρ- 
τυρεί, λέγων  '  ,ιδού,^  6ημερον  ημέρα  ε6ται  ώς  χίλια  ετη.^  Ούκοϋν,  τέκνα, 
εν  *εξ  ημέραις,  εν  τοις  έ'ξακιΰχιλίοις  ετεΰι ,  6υντελε6'Θ'ηΰεται^  τα  πάντα. 
,Καϊ  κατέπαυΰε  τη  ημέρα  τη  εβδόμη.'  Τοϋτο  λέγει '  όταν  ελϋ•ών  ό 
υιος  αυτού  και  καταργη6ει  τον  καιρόν  άνομου,  και  κρινεί  τους  α6ε- 
βεΐς,  καϊ  αλλά'ξει  τον  ηλιον  καϊ  την  ΰεληνην  καϊ  τους  ά6τέρας,  τότε^^ 
καλώς  καταπαύΰεται  εν  ττι  ημέρα  ττ}  εβδόμτι.  Πέρας  γέ  τοι  λέγει' 
,άγιάβεις  αύτην  χερΰϊ'^^  κα&αραΐς  καϊ  καρδία  καϋ•αρα/  Ει  ουν, 
ην  ο  ν^εος  ημεραν  ηγιακεν,  νυν  τις  ουναται  αγια6αι,  ει  μη  καϋ•αρος 
ών  τ]}  καρδία  εν  πάΰιν ,    πεπλανημεϋ•α.    "Ιδ^^^  ουν    άρα  τότε^^  καλώς 

17)  διάϋ^ητε  V  Ο,  hcic  quidem  cor-  Cap.  XV.  1)  Exod.  20,  8.  Deiit.S,  12. 
reclum  in  vulg.                                                    2)  φυλάξωσι  Men.  Jer.  17,  24  sqq. 

18)  Isai.  42,  6.  7.  3)  Rccepi  το  σάββατον  ex  BCFOV 

19)  τέ&ηκά   σε  C  Ο  V.    Isai.  49,  6.  Int.    vet.,    τά    σάββαια    vulg.     Deinde 

20)  Scribo  tivay.ev  c.  C  0  V  LXX,  Ιπιϋη  το  ρ.  Ιπι&ησω  το  C. 
ηνβκεν  F,  tvey.ev  Β  vulg.  Suliindc  C  4)  ey.nj  LXX.  Gen.  2,  2. 
Υχριύέ  με  (ίΥχριύέ  με  Men.)  ρ.  έχρισε'  5)  Ιπ"'  avTtj  Men. 

με.     Ιη  Ο  ϊχρησε  με,  ad  oram  έχρισε'  6)  συντελεί  ost  futiiii  Altici.     Unde 

με.     Isai.  61,    1.  2.  superflua    reddilur    Menardi     coniectiira 

21)  Sic  Codd.  nostri  omnes,  yvQioj  συντελέσει.  Vocc.  6  ϋίυς  iii  J3C  ap. 
Men.  et  var.  lecl.  ap.  Voss.  Tum  άντα-  vet.  Int.  et  Men.  mXc  κύριος  ol)via  omisi 
ηοδόσεως  BCOV  LXX,  άναποδόσεως  c.  FO  V  suadente  Fianz.  Qiiid,  si  y.v- 
Men.  et  alii.     Cfr.  Isai.  63,  4.  ριος  6  ϋεος  legeris? 


BARNABAE  EPISTOLA.    XIV.  XV.  35 

iqiiilati,  redimens  e  lenebris,  verbo  suo  disponat  in  nobis  testamentiim. 
Scriptiim  quippe  esl,  quomodo  Pater,  redempturus  nos  a  tenebris,  illi 
mandaverit  ut  sibi  pararet  populum  sanctum.  Dicit  igilur  propheta: 
,ego  Doniinus,  Deus  liius,  vocavi  te  iii  iustitia,  el  lenebo  mamim  liiani, 
et  corroborabo  te ;  et  dedi  le  in  testamentum  generis,  in  lucem  genliuni, 
ad  aperiendiim  oculos  caecorum,  et  ad  ediicendum  de  vinculis  illigatos, 
de  domo  carceris  sedentes  in  tenebris.  Agnoseile  ergo,  iinde  simiis 
redemli.  (Et  iterum  propheta  dicit:  ,ecce  posiii  te  in  lucem  genliiini, 
ut  sis  in  salutem  iisque  ad  exlremum  leriae;  haec  dicit  Doniimis  re- 
deuitor  liius.')  Riirsus  propheta  dicit:  ,spiritus  Domini  siiper  me,  propter 
quod  uiixit  me,  evangelizare  humilibus;  misit  me  sanare  contrilos  corde, 
praedicare  caplivis  reniissionem  el  caecis  visum,  et  nunliare  annuni  Do- 
iiiini  acceplum  el  diem  relribulionis,  consolari  omnes  lugentes. 

XV.     De  falso  et  vero  Sabbato. 

Adhuc  et  de  sabbalo  scriplum  est  in  decalogo  seu  decem  verbis, 
quae  Dominus  in  monte  Sina  loculus  est  ad  Mosen,  os  ad  os ;  ,et  sancti- 
ficate  sabbalum  Domini  manibiis  muiidis  et  puro  corde. '  Et  alibi  di- 
cil:  ,si  custodierint  filii  mei  sabbatiiin,  tunc  ponam  misericordiam  meam 
super  illos.*  Sabbali  meuiinit  Scriplura  in  principio  creationis:  ,fecitque 
Deus  in  sex  diebiis  opera  inanuum  siiarum,  et  desiit  die  septima,  et 
ea  requievit,  et  sanclificavil  cam.'  Advertile  filii,  qiiid  dicat:  ,consum- 
iiiavil  in  sex  diebus.'  Id  ail:  oninia  consumniabit  Dominus  in  sex  mil- 
lihus  annoruni;  nam  apud  illum  dies  aeqiiiparalur  mille  annis.  Ipscmet 
enim  testatur,  dicens:  ,ecce  hodicrniis  dies  erit  laniquam  inille  anni.' 
Ilaque,  filii,  in  scx  diebus,  hoc  esl,  in  sex  anuorum  millibus  consumnia- 
buntur  universa.  ,El  reqiiievil  die  seplinia.*  lloc  ait:  quando  veniens 
eius  Filius  (einpus  iuiqui  abolebil,  ac  iudicabit  impioSj  el  mutabit  soleni 
ac  lunain  steliasque ;  tunc  pulcbre  requicscet  die  soplima.  Deniqiie  ait: 
jSaDctificabi.s  eani  nianibus  nmiidis  et  corde  puro.'  Si  ergo  quam  diem 
Deus  sancdficavit,  aliquis  iiunc  polest  sanclificarej  nisi  sit  per  omnia 
mundus   corde,    erravimus.     Vide    ergo:    cerle  lunc    pulchre   quiescens 


7)  Cfr.  Π  Pelr.  3,  8.  praep.     h     c.  0  V     Iril.     vclcrc.      Cfr. 

8)  Ps.  89,  4.  c.  15.  init. 

9)  σνντίλ€σ9ησονται  Β  C.  14)  ό  adiunxi  c.  BCFOV,  scripsique 

10)  xai  Int.  vcl.;    deest  in  Β  C  0  V.  '/  f  ^^^"?,  'i^  '^«":  Υ««•  ,^οΐ.  ^ay.ev  ρ. 

Njbinde  >:αταογήσηϋ(:θ,  in  ψ.ο  ,ηαπ.  X?;ff  ^  "^'^-^  ^^'^•"f   '"Ζ  Ρ•  ^^?  ^'   ,^^ί 

nec.  χαταοχησί  ^^^'     ^  ^'^-   '^'   ^^  0"    '"f »•   '«<?• 

...    ,^'    ,              ...            ,    ,  τις),   τί?  Voss.,   ulerquo   cnrn  Int.   vet. 

11)  ανομίας    roni.    Men. ,    άνομου  inicrrogandi  sigrio  disting.iens  posl  7Γ«σ/, 
Ffll.     In   Codd.    BCOV   cl    tfxlii  Mon.  ρ,.^,  ,,„,,  ,„.|ρ,|  ^,^^,^  ,.    ο  V. 
fcvTov.     Dem  αλλαξη  0  V.     Aiilctfdeii.s  j5^  ^^  (;,„!,]    i3(j(jv  lccliotie  €i  ak 
xta  non  fsl  in  B.  facile  efiiciliir  /J^,  ul  (-oni.  Dav.;  εΐ  rf' 

12)  I,  c.  verum   sahbalum  α  gecundo  M«n.,    qiii    c.   Iiil.   \cA.   legi  vnll  εΐάεις. 
demum   ririlur  Christi   adventu.     De   Chi-  lilfm    siil)ind<!  (.oni.  ovv  p.  oi)J"  ,   quod 
liasmo    Bamabao    vidc    lihidliim    mfuin:  exliibetil  <;tiam   nostri  qiialliior  Codd. 
^'•ndschreiben  des  Ap.  Barn.  p.  110  sqq.  !(})  οτι  poKliilal  Mon.    Tnm  άγιάζη 

Francke,  I.  c.  p.  80  sq,    //.  0  V,  ηγίακε  proporiit  Mcn.     Μυχ  υννη- 

13)  Iv  χίροϊ   Β  C  F    vnlg.      Omisi  αώμεΟκ  0. 

3* 


36  BARNABAE  EPISTOLA.    XV.  XVI. 

καταπανό μένος  αγιάζει  αντην^  οτε  δννηΰυμεϋ•α  αντοί  δίκαια,^''  απολα- 
βόντες  την  επαγγελίαν ,  ονκεη  ονΰης  ανομίας,  γεγονότων  δε  καινών 
πάντων  νπο  κνρίον.^*^  Τότε  δυνηοόμεϋ-α^'^  αντην  άγιάααι ,  αντοϊ  αγια- 
ΰϋ-εντες  πρώτον.  Πέρας  γέ  τοι  λέγει  αντοΐς'  ,τάς^''  νεομηνίας  νμών 
και  τα  ΰάββατα  νμών  ονκ  ανέχομαι.'^  '^Ορατε^  πώς  λέγει'  ον  τα  νυν 
0ά^|3ατα  ^jLiol  δεκτά,  αλλ'  ο'^^  πεποίηκα,  εν  ω,  καταπανΰας  τα  πάντα, 
άρχην  ημέρας  ογδόης^^^  ποιηΰω,^^  ο  εύτιν ^  άλλου  κόβμον  αρχήν.  ^ι6 
καϊ  άγομεν^^  την  ΐίΐμέραν  την  ογδόην  εις  ενφροΰννην ,  εν  rj  καϊ  ο  Ιη- 
ΰονς  άνέβτη  έκ  νεκρών.     Καϊ  φανερωϋ'εϊς  άνέβη  εις  τους    ουρανούς.^" 

XVI.     Templum  spiriluale  Domino  iam  constructum. 

'Έτι  καϊ  περϊ  τον  ναον  ερώ  νμΐν,  πώς  πλανωίΜ-ίνοί-  ot  ταλαίπωροι 
^πΐ  την  οδον^  ηλπιβαν ,  καϊ  ονκ  επϊ  τον  Θεον  αντον  τον  ποιηβαντα 
αυτούς,  αλλ'  ως  οντά  οίκον  Θεον.  Σχεδόν  γάρ^  ως  τα  ε&νη,  αφιέρω- 
σαν αυτόν  έν  τω  ναώ.  Άλλα  πώς  λέγει  κνριος,  καταζ))/ών  αντον  ^  μά- 
Ό^ετε  *  ,τίς  εμέτρ7]ΰε  τον  ονρανον  ΰπι&αμί],  η^  τις  την  γην  δρακί ;  Ονκ 
ίγώ',''  ,Αέγει  κύριος'  6^  ού^ανο^  μοί.  ΰ'ρόνος ^  η  δε  γη  νποπόδιον  τών 
ποδών  μον  '  ποίον  οΓκον  οικοίορίσετε*  μοι^  η  τις  τόπος  της  καταπαύ- 
ΰεούς  μον  ,•'  Γνώτε  οτι  ματαία  η  ελπϊς  αντών.^  Πέρας  γονν  πάλιν 
λέγει'  jt^of ,  οι  καθελοντες  τον  ναον  τοντον^  αντοϊ  αντον  οικοδομή- 
ϋονϋιν.'^  Γίνεται.''  ζ/ιά  γαρ  το  πολεμεΐν  αντονς  καΘ•Ύΐρέϋ•η  νπο  τών 
εχΌ'ρών  ννν  καϊ  αντοϊ  oi  τών  εχϋ'ρών  ΰπη^εταί  άνοικοδομηΰονΰΐν^  αν- 
τον. Πάλιν  ως  ημελλεν  η  πόλις  καϊ  ο  vaog'"*  καΐ  ο  λαός  Ίΰραηλ  πα- 
ραδίδοΰϋ'αΐγ  εφανερώ'&η.  Λέγει  γαρ  η  γραφή'  ,καΥ^  εΰται  έπ  εσχά- 
των" ημερών ,  παραδώΰει  κύριος  τα  πρόβατα  της  νομής  καϊ  την  μάν- 
δραν  καϊ  τον  πύργον  αντών  εις  καταφ8•οράν.^  Καϊ  έγένετο  καθ'  α^^ 
ελάλτ^σε  κύριος.  Ζητηΰωμεν  ονν ,  εΐ  εΰτι^^  ναός  Θεον.  "Εΰτιν  οπον 
αντδς  λέγει  ποιεΐν  καϊ  καταρτίζειν.  Γέγραπται  γάρ'  ,καΐ^*  εΰται,  της 
εβδομάδος   ΰνντελονμένης   οικοδομηϋΎΐϋεται^^   ναός  Θεον   ενδό^ως^^  επϊ 

17)  άίκαιαν  leg.  nolal  Men,  nendum   est,   aiit  diceiulum,    scriplorem 

18)  Hic  iam  Menardus  et  Vossius  heic  Christum  dominica  die  in  coeliim 
punclo  distinxerunt,  quod  a  Cotelerio  ascendisse  docere  cum  Marc.  16,  14sqq. 
(ed.  a.  1672.),  Clerico  et  aliis  iii  com-  Luc.  24,  51  contra  Matth.  28,  10  sqq. 
matis  signiim  male  convcrsnm  fuit.  Act.  1,  3.     Codices  eliam  in  hoc  sequen- 

19)  όυνηύώμεβ^α  Β,  σο  ad  oram.  dum  duxi.     Nam  Β  exh.  ανέστη  Ικ  ve- 

20)  Isai.   1,  13.  κρών,  καϊ  φανερωί^είς  κτλ.    Ο  ανέστη 

21)  δ  dedi  c.   BCFOV,   α  vulg.  Ικ  νεκρών  καϊ  φανερωΟ^εϊς  κτλ.,  pla- 

22)  Illa  sex  millia  annorum  desinunl  nius  C  V  ανέστη  Ικ  νεκρών,  καϊ  φα~ 
die  ultima  (i.  e.  septima)  ultimae  he-  νερωίί^εϊς  κτλ.  Libri  impr.  aiit  Iv  y 
bdomadae.  Ergo  novum  aevum,  Dei  re-  καϊ  ό  ^Ιησούς  ανέστη  Ικ  νεκρών,  καϊ 
gnum,  sequenti  octava  die  incipit.   //.  φανερω&εϊς  άνέβη  εϊς  τους  ουρανούς, 

23)  πονησω  0V,  ποιησων  ριορο-  aiit  interpunctionem  omnino  negligiint. 
nit  Voss.  Ea  lectio  a  Vossio  ex  inferiori  Cap.  XVI.  1)  Retineo  την  όόον  c. 
Mcn.  margine  huc  male  transposita  esse  BCFOV  vulg.,  et  de  via  (Cfr.  Act.  19, 
videtur.  Deinde  Ιστι  vulg.  In  0  pr.  23.  et  22,  4.)  legis  Mosaicae  ad  tem- 
man.  exaraverat  ό  έστϊν.  αλλ'  ου  κό~  plum  Domini  ducente  agi  puto.  Quae 
σμον  αρχήν.  propter  lectionem  vulg.   τον  Ό-εόν   αυ- 

24)  αγωμεν  Ο  V.  Solerane  sciipto-  τον  repetendum  censui  c,  Β  C  pro  τον 
ris  diei  dominicae  primaevo  tempore  ce-  d-abv  αυτών,  ut  est  iaFOV.  Secundo 
lebratae  teslimonium.  casu   admisso  refriget  anlithcsis.     loter- 

25)  Aut  post   νεκρών  punctum  po-  pres   vet.   aedem   legit,  unde  τον  olxov 


BARiXABAE  EPISTOLA.    XV.  XVI.  37 

sanclificat  aliqiiis  eam,  ciim  polerimus  ipsi  iiisla  facere,  accepta  proniis- 
sioDe,  delela  iniqiiilate,  novalis  vero  cimclis  a  Domino.  Tunc  polerinms 
iliem  illaiii  sancliticare ,  si  nos  ipsi  prius  fuerimus  sanotificali.  Demum 
illis  dieit:  ,noviIunia  vestra  et  sabbata  veslra  non  fero/  Cernite ,  quo• 
inodo  loquatur:  iiou  milii  accepta  siint  praesentia  sabbala,  sed  illud 
quod  ego  feci ;  quaudo  scilicet ,  imiversis  linem  iniponens ,  octavi  diei 
faciaiu  initium,  hoc  esl^  initium  allerius  nmndi.  Idcirco  et  diem  oclavum 
in  laetilia  aginius,  qiio  el  lesus  resurrexil  a  niorliiis.  Et  ciim  appa- 
ruisset,  ascendit  ad  coelos. 

XVI.     Templum  spiriluale  Domino  iam  conslruclum. 

Adhuc  el  de  templo  dicani  vobis ,  quomodo  errantes  miseri  non 
iQ  ipsum  Deiim,  creatorem  ipsorum,  spem  babueriinl,  sed  in  viani,  quasi 
doniiis  Dei  esset  Naiii  fere  instar  gentiiim  illum  in  teniplo  venerali  sunl. 
Sed  quomodo  Dominus  loqiialur,  leniplunique  irritum  faciat,  animad- 
verlite:  ,quis  niensus  est  coeliim  spilhania ,  aul  qiiis  terram  palma? 
Nonne  ego  ?  Dicil  Doniinus:  coelum  mihi  Ihronus  est,  terra  autem  sca- 
l)elluiu  pedum  nieorum.  Qiiam  mihi  doimim  aedificabitis,  aut  quis  locus 
requielis  meae^'  Cognoscite,  quod  vana  est  spes  illorum.  Et  tandem 
nirsus  ail:  ,ecce,  qui  deslruxeninttemplum  hoc,  ipsi  illud  aedificabunt.' 
Idque  evenil.  Naiu  quia  bellum  gessenint,  ab  hostibiis  destnictum  esl 
leniplum;  nunc  el  ipsi  hoslium  minislri  reaedificant  illiid.  Iteriim,  quod 
Iradenda  essel  civitas  una  ciim  teniplo  et  cum  populo  Israelitico,  est 
declaratum.  Ail  quippe  scriptiira :  ,el  erit  in  novissimis  diebus ,  tradet 
Dominus  oves  pascui  el  ovile  el  turrim  eoriim  in  exitium/  Atque  con- 
ligil,  quemadmodum  locutus  esl  Dominus.  Quaeramus  itaque,  an  exstet 
adhuc  tcmplum  Dei.  Eiistit,  ubi  ipsemet  se  illud  facere  ac  perficerc 
testaUir.     Scnptum  enim  est :  ,el  eril,  hcbdomada  completa,  aedificabitur 

'  onL  Men.,  τόν  όόμον  proposuit  Cot.,  rc  di  Babilonia,  prese  e  incendio  Gcro- 
jov  ουβόψ  scribi    voluil   Mazoch.   For-    solima  col  Tempio,  4  Reg.  XXV.     Dopo 


scribendiim :   ίπ\    την  οδον    (vel  LXX  anni  di  schiavilu,  Ciro  re  di  Persia 

9r>qav)  αυτών  ηλτιιααν,   χαϊ  ovx  Ιτιϊ  per  ordine    di  Dio  rifabbrico  il  Tempio, 

τον  &f6v  τον  ηοιησαντα  αντονς  χτλ.  2  Paral.  XXXVI,  22,  23.     Ε  Ιο   reidifi- 

2)  Evnlpavi  η  e.\  BCFOV  Int.   vet.,  carono    gli   Ebrci    ministri    e   suddili   di 
xal  \α\μ.  LXX  Isai.  40,  12.  Ciro,   1  Esdr.  I  e  II.     Cio  precisaraenlc 

3)  ό  supraaddiliir  in  C.  qui  dicc  S.  Barnaba,  avvertendo  insiemc, 

4)  Ila  BOV  LXX,  οΙχοβομηαατ€  C  che  tutlo  verificossi  a  puntino. 
Men.     In  V  voc.  olxov  man.  sec.  supra-  8)  άνοιχοδομηϋονβι  Β  Meii. 
addilnr.    Isai.  66,   1.                                           9)  Vocc.  χαϊ  δ  ναός  exciderunt  ap. 

5)  I.  c.  gentes  Israelitanim.  Voss.  el  alios. 

6)  οίχοΰομήσονσι     Β    C     c.     vnilg.  10)  Haec,  prout  hic  habentur,   non 
Isai.  49,  17.  sunl  in   tola  Scriplura.   Men.     Cfr.    Isai. 

7)  Spirilaliler,  iil  mox  videbitiir.  Men.  c.  5.    Jer.  c.  15  et  25.  Mich.  c.  4. 
K;)dem  Galiiccioili  ad  templum  Saloinoriis  11)  ίπαιαχάτών  (sic)  V. 

rffprt     observaiis:    Veramcnte    Giiiliano  12)  xaOa  B,  χατά  ρ.  χαθ^'  «  Men. 

.'«poi.tata    ordino,    chc   gli  Ebrei    ricdiii-  13)  lam    dcslruclo   lemplo    Hicrosol. 

r;f?>f;ro  il  Tempio,  il  che  noii  riiisci  pi;r  quacrit,  an  allcnim  lcmphim  successurum 

U•  fiammc  rhe  iiscivano  dalla  lirra.     Ma  sil,    Men.   Ιύτϊ  0  V. 
.[lu-io    ff,sfndo    accadiito    circa    raimo  14)  Daii.  9,  24.  25.  27.  Aggac.  2,  10. 

(\c\\'  Kra   \olgare  370,  non  puo  qiii  es-  1.5)  οΙχοδομηΟηαονταί  C   Mcn. 

'•ere  indicalo  da  S.  Barnaba.     .Nabiizar-  16)   Stripsi  ίνάόξως  c.  0  V  liit.  vc- 

dan  duoque  geoerale  di  >abucodooo»or  tere  Cleiii.  Alex.,  ένδοξος  Β  C  F  vulg. 


38  βΛΠΝΑΒΛΕ  EPISTOLA.    XVI.  XVII.  XVIH. 

τώ  οΐ'οματί-  ηνρίον/  Ενρίΰκω  ονν  οτι  εϋτι^'^  ναός.  Πώς  oW^  oho- 
δομηΰ'ηΰεταί  εν  ονό|ΐι«τί.  ην  ρ  ίου ;  μύϋ-ετε.  Προ^'^  τον  ημίίς  πιβτενοια 
τώ  Θεώ  ήν  ημών  το  κατοίκητ7]ριον  της  καρδίας  ηρ&αρτον  και  αβϋ^ε- 
νες,  ίος  άλ7}^ώς  οίκοδομητος  ναδς  δια  χειρός'  οτι  η  μεν  πλήρεις  ειδω- 
λολατρείας  οϊκος,  καϊ  είδωλολατρεία  ημεν  οίκος  δαιμονίων  ,'^^  δια  το 
ποιεΐν'^^  οϋα  ην  εναντία  τώ  Θεώ.  Οίκοδομη^-ηβεται  δε  επί  τω'^^  όνό- 
fian  κνρίον,  προΰέχετε,  'ίνα  ο  ναός  κυρίου  ενδόξως~^  οικοδομη'Θ'γι.  Πώς ; 
μά&ετε.  yίaβόvτες  την  αφεΰιν  τών  αμαρτιών,  καϊ  ελπίΰαντες  επϊ  τώ 
ονόματι  κνρίον  εγενόμε{^α~'^  καινοϊ,  πάλιν  εξ  αρχής  κτί^ό^^ενοι.  ^ιο 
εν  τω  κατοικητηρίω  ημών  αληϋ-ώς  ό  Θεός  κατοικεί  εν  ημΐν.  Πώς; 
*Ό  λόγος  αντον  της  πίΰτεως,  η  κληΰις  αντον  της  επαγγελίας^  η  ϋοφία 
τών  δικαιωμάτων,  αί  εντολαΐ  της  διδαχής,  αυτός  εν  ημΐν  προφητεύων, 
αυτός  iv  ημΐν  κάτοικων  τους  τώ  'Θ•ανάτ(ύ  δεδονλωμενονς^^  άνοίγων 
ημΐν  ϋ-νραν  τον  ναον,  ο  Ιβτι  βτόμα,^^  (ΐιετοίνοιαν  διδονς  ημΐν,  είΰάγει 
εις  τόν  άφβ'αρτον  ναόν.  "Ό  γάρ^''  ποϋ•ών  ϋω^ηναι  βλέπει  ονκ  εις 
τόν  άνϋ'ρωπον ,  «λλ'  εις  τόν  εν  αντώ  ενοικονντα  καϊ  λαλονντα  εν^^ 
αντώ ,  εκπληβϋόμενος  επϊ  τώ  μηδεποτε ,  μήτε  τον  λέγοντος  τα  ^tJ|M.arci 
άκηκοέναι  εκ  τοΌ^"  ϋτόματος,  μήτε  αντόν  ποτέ  επιτε&νμηκέναι  ακονειν. 
Τοντεΰτι^^  πνευματικός  ναός  οίκοδομονμενος  τώ  κυρίω. 

XVII.     Prioris  Epislolae  parlis  conclusio. 

'£φ'   οΰον  ην  iv  δυνατώ  καϊ  άπλότητι  5ί^λο3σαι  νμΐν,^  ελπίζει  μου 

η  ιρνχη ,   τη  Ιπι&νμία   μον    μη  παραλελοιπεναι    με   τι    τών    ανηκόντων 

ύμΐν^  εις  ΰωτηρίαν,  ενεύτώτων.^    Έαν  γαρ    περϊ  τών  μελλόντων  γράφω 

νμΐν,  ου  μη  νοηΰητε,  δια  τό  εν  παραβολαΐς  κεΐΰϋ•αι.    Ταντα  μεν  οντως^ 

Χνΐΐί.     AUera  Epislolae  pars.     Dq  duabus  viis. 

Μεταβώμεν  δε  καϊ  επϊ  ετέραν  γνώΰιν  καϊ  διδαχ7]ν.  Όδοϊ  δνο^ 
εΐΰϊ  διδαχής  καϊ  εξονβίας ,  η  τε  τον  φωτός,  και  η^  τον  ΰκότους.  δι- 
αφορά δε  πολλη^  τών  δυο  οδών.  'Εφ'  ης  μεν  γάρ  εΐΰι  τεταγμένοι 
φωταγωγοϊ  άγγελοι  τον  Θεον,  εφ'  ης  δε  άγγελοι^  τον  ΰατανά.  Καϊ  ο 
μεν  εΰτι^  κνριος  απ'  αιώνων  καϊ  εις  τονς  αιώνας,  6  δε  άρχων  καιρόν 
της  ανομίας. 

17)  εστίν  Ο  V.  21)  ηοιην  V. 

18)  ονν  om.  Β  (ίη  textii)  C  Men.  22)  τό  pr.  man.  0. 

19)  Clem.  Alex.  Strom.  II.  c.  20.  p.  23)  iv(^όξως  0  V  Int.  vet.  et  Clem. 
490.     Barnabas  hic  tristem  hominis  sta-  Alex.,  ενδο'ξος  Β  C  Mcn. 

tum  anle  advenlum  Christi  describit.  Cfr.  24)  Ita  Β  C ,    ^n\   τω  υνυμα.   Ιγε~ 

Francke,  Ι.  c.  ρ.  83  sq.    //.  νωμε^'^α   ρ.   ini   τφ    ονόματι    κυρίου 

20)  Scripsi  οτι  ημεν  πλήρεις  εΐ-  ^γενόμεθ^α  V,  Ιπϊ  τψ  ονόματι.  )γε~ 
δωλολατρείαςοϊκος,κ.αϊ είδωλολατρεία  νώμεϋ-α  corrcctum  in  Ιγενόμεϋα  Ο. 
ημεν  οίκος  δαιμονίων  αχ  coiiiectura,  Ιη  F  vocc.  του  κυρίου  deesse,  sed  nihil 
οτι  ην  πλήρης  μϊν  εϊδωλολατρείας  aliud  scio.  Ante  κυρίου  vulg.  add.  τον. 
οίκος  είδωλολατρεία  ην  οίκος  δαιμω-  2δ)  Rescripsi  τους  τφ  χ^ανάτφ  δε~ 
νίων  Β  (in  textu,  η  είδϋ)λολατρεία  cum  δονλωμ^νονς  c  Β  C  F  Ο  V  Men.  Voss., 
art.  ad  oram)  CFOV  et  plerique  lihb.  qiiod  alii  perperam  mutarunt  in  τοΐς 
impressi  c.  Men.,  quia  pleni  cramiis  ado-  τ  φ  &ανάτφ  δεδονλωμενοις.  Accusa- 
rationibiis  idoloriim,  et  erat  domus  dae-  livus  pendet  ex  verl)0  εϊύάγει.  Ita  enim 
moniorum  Int.  vet.  et  Clem.  Alex.  IIol-  legendiim  pnto  c.  Β  F  0  V  p.  εϊαάγαγε 
stenius  ad  oram  Cod.  Β  notat,  vocahula  C  Men.  (in  texlu)  Voss.,  εϊαήγαγε  Men. 
{_εΙδωλολατρεία  ην  οικος^  ab  ipso  iincis  in  notis. 

inclusa,  videri  expungenda.  26)  Cfr.  Rom.  10,  10.  καρδίι^  γαρ 


ΒΛΓχΝΛΒΑΕ  EPISTOLA.    XVI.  XVII.  XVIll. 


39 


pracclare  lemplum  Dei,  iu  noinine  Domiiii.'  luvenio  igitur  quod  leiiiplum 
exislit.  Qua  ralione  ergo  aedificabilur  iii  iiomiuc  Doiiiini,  discile.  Anlc- 
qiiam  Deo  crederemus,  erat  cordis  noslri  doniicilium  corruplioni  ol)- 
noxium  el  imbecille,  ad  inoduui  teiupli  vere  per  manus  acdiiicali ;  roferlasi- 
(|iiidem  eramus  idololalriae  domus  et  idolorum  cultu  daemonum  dunii- 
eiliuiu ,  quia  feciinus  qiiaeciiniqiie  Deo  coiilraria  sunl.  Aedilicahilur  au- 
tem,  allendile,  in  noiuine  Doinini,  iit  lenipluni  Domiiii  niagnilice  acdili- 
cetur.  Quomodo  ?  Discile.  Accepla  remissione  pcccatoruni  ct  spe  lia- 
bita  in  nomen  Domini,  facli  sumus  novi,  ileruin  ab  iiilciiro  creali.  Ideo 
in  Dobis,  iu  dumicilio  noslro ,  vere  Deus  habilat.  (juo  niodo  l  Verbum 
eius  fidei,  vocatio  eius  promissiouis ,  sapicnlia  maiidatoruin,  praccepla 
doctrinac,  imo  ipse  in  uobis  propbelat,  ipse  iii  nobis  inhabilal;  morli 
addictos,  porla  lcinpli  aperla,  id  esl  os,  et  pocnitentia  concessa,  nos  in 
templum  inlroducil,  quod  deslrui  iion  polesl.  Is  enim  qui  cupit  esse 
salvus,  non  in  boininem  respicil,  scd  in  euni  qui  in  hominc  Iiabilal,  al- 
que  iii  eo  lotjuilur;  admirans  quod  minquam  nequc  audicrit  cuin  lalia 
verba  ore  fundentem,  neque  ipse  lalia  aiidire  desideraverit.  Hoc  esl 
templum  spirituaie  Domino  constructuni. 

XVII.     Prioris  Epislolae  parlis  conclusio. 

QuanUim  poluit,  et  sine  obscurilalc  poliiit  vobis  raonstrari,  spes 
niihi  esl,  pro  stiidio  meo  iiie  nihil  oniisisse  eoriiin  quac  ad  veslram  sa- 
Intrm  spectant,  quaeque  siint  praesenlia.  Si  enini  dc  fiituris  scripsero 
vobis,  non  intelligelis ;  quoniaiii  in  abscondilo  posUuiu  est.  El  haec 
quidem  ad  hunc  raodura. 

XVIIL     Allera  Epistolae  pars.     De  duabus  viis. 

Transeamus  aiilcni  el  ad  altcrain  cognilionem  atque  doclrinam.  Duae 
sunt  Tiae  doctrinae  ac  polcstatis:  una  lucis,  altcra  tcncbraruiu.  Diflc- 
renlia  Tero  mulla  duanim  vianini.  Uni  siquidem  praeposili  sunl  angeli 
Dei  lucem  praeferentes ,  alleri  vero  angcli  Salanae.  Ac  iile  quidem  Do- 
iiiinus  est  a  seculis  et  in  secula;  hic  autem  princeps  temporis  iniqui. 


πιστ€νίται  ύς  διχαιοσύνην,  στόματι 
dk  όμολογΗται  είς  αωτηοίαν.  Deinde 
'/v{tiiy  dedi  c.  V  Inl.  vet.,  Ονηας  BCFO 
uilp.     Veniin  iam  vidit  Mcn.  iri  nolis. 

27)  Reposni  γαρ  c.  BCFOV  Iril. 
veL  el  var.  lecl.  ap.  Cot. ,  xal  \η\μ. 
Uox  vocc.  i/f  τόν  αν^ρωπον^  idV 
ΤοΜίαβ  pnalfrmWii. 

28)  Ip  Dav.  c.  Iiil.  vel.,  Ιπ'  BC  OV 
n.  et  pleriqiie  editt. 

29)  αυτού   ρ.  ix    του  Β    (in   (extu) 
Men.     Dcin    αυτόν  c.    Dav.,    αυτός 

llCFOV   Men.    el  pl#Tiqii<•  edill.     Tiim 
Ιτίίί^υμηχ^ναι   ρ.   ίπιτίΟ^υμηχίναι    C. 

30)  τουτέατιν  OV. 

Cap.  XVH.  1)  ύμΤν  BC  F  0  V  var. 
lecl.  ap.  Col.,  ημΐν  vnlg.  el  Inl.  vetiiti. 
Suhindc  ΙΙηίζη  V  0,  »ed  in  hoc  inari. 
tec.  malalum  in  vulg. 


2)  ήμΐν  correctum  in  ύμΐν  0. 

3)  I.  c.  de  quibus  nunc  disceplatiir, 
e.  g.  niirn  novum  focdus  veleri  sit  prac- 
ferpndiiin,  iiurn  adliiic  valeant  praecepla 
iiidaica  etc.  //.  ίνίΰτότων  0  V  Men., 
qiii  paiilo  anlc  άνοικόντων  ut  C. 

4)  Heic  desiiiit  vetus  lalina  versio 
in  Cod.  Corbeiensi  siiperstes. 

Cap.  XVin.  1)  Dc  diiabus  viis  Cfr. 
Coiisl.  Aposl.  VII,   1  sqq. 

2)  Lcgo  xal  ή  c.  Η  C  F  0  V ,  η  τε 
viilg.  Locus  laud.  ab  Orig.  (Κ;  |irinc. 
III.  c.  2.  ri.  4.  p.  314.  Tom.  X.\l  cd. 
Loiiimatzscb,  rt  llotii.  35.  in  Liic.  p.  18. 
Cfr.    lliTinac  l'asl.  Matid.  Vl,   1.  2. 

3)  πολύ  Hcr.  Β  ίλ 

4)  Cfr.  II  Cor.   12,  7. 

5)  ίστϊν  0  V.  Tiiiii  rcpnsiii  xal  cx 
Β  C  F  0  V. 


40  BARNABAE  EPISTOLA.    XIX. 

XIX.     De  via  lucis. 

'^H  ovv  όδος  του  φωτός  Ιΰτιν  αντη.  Έάν  τις  ΰ•ελων^  οδον  οδενειν 
επϊ  τον  ώριΰμένον  τόπον  ^  ΰπευϋει  τοις  ε^γοις  αντον.  "Εύτιν  ονν  η 
δοΰ•εϊ6α^  τΐμΐν  γνώΰις  τον  περιπατεΐν  εν  avrrj  τοιαύτη.  ^Αγαπηϋεις 
τόν  ΰε  ποιηΰαντα^  δο^άϋεις  τον  ΰε  λντρωΰάμ^ενον  εκ  ϋ'ανατον.  Εού) 
άτιλονς  ττι  καρδία,  καϊ  ηλονΰιος  τω  τΰνενματι.  Ου  κολλη&ηΰτ}  μετά 
των  πορευομένων  εν  οδω  d-ανάτον.  Μιΰηΰεις  παν^  ο  ουκ  άρεΰτον 
τω  Θεώ,  |ΐικ?λί()εΐ5  πάΰαν  υτΐόκριϋιν.  Ου  μη  εγκαταλίπτις^  εντολας  κυρίου. 
Ούχ^  ύιρώβεις  ϋεαυτον  ^  εΰτ}  δε  ταπεινόψρων.  Ουκ  άρεις  επϊ  (ΐεαυτον 
δό^αν.  Ου  λ7]'ψΎΐ^  βουλην  πονηραν  κατά  τον  τΐληΰίον  ΰου.  Ου  δώΰεις 
ττ{  ιρυχτΙ  ϋ-ράΰος.  Ου  τνορνεύαεις ,  ου  μοιχευΰεις ,  ου  παιδοφϋ'ορηϋεις.'' 
Ου  μη  ΰου^  6  λόγος  ο  του  Θεοϋ  ε'ξέλΟ'Υ}  εν  άκαΟ-αρϋία  τινών.  Ου 
ληψγι^  πρόΰωττον,  Ιλε^ξαι  τινο:  επϊ  παραπτώματι.^^  "Earj  πραυς,  εΰγ 
ηβύχιος.  "Εΰη^^  τρέμων  τους  λόγους  ους  ηκουβας.  Ου  μη  μνηΰικα- 
%ηύΐ)ς^^  τω  άδελφω  ΰου.  Ου  μη  δΐ'ψυχηΰης  ,^^  πότερον  εσται/*  η  ου. 
Ου^^  μη  λάβης  επϊ  ματαίΐο  όνομα  κυρίον.^^  Άγαπηΰεις^''  τόν  πληϋίον 
6ον  ύπερ  την  ι^υχην  ΰου.  Ου^^  φονευΰεις  τεκνον  εν  φθΌρα,  ουδέ  πά- 
λιν γενν7]ΰ'εν  ανελεΐς.  Ου  μη  αρτις^^  την  %ειρά  ΰου  από  του  υίοϋ  ΰου 
η  από  της  '&υγατρός  ΰου,  αλλ'  από  νεότητος  διδάξεις  φόβον  κυρίου. 
Ου  μη  γένι}  επι&υμών  τα  του  πληΰίον  ΰου,  ουδέ  μη^''^  γένη  πλεονεκτης. 
Ουδέ  κολληϋ-ήΰΥ}  εκ  ιρνχης  ΰου  μετά  υψηλών,  άλλα  μετά  δικαίων  καϊ 
ταπεινών  άναΰτραφηΰτ}.^^  Τα  ΰνμβαίνοντά  ΰοι  ενεργηματα,^^  ως  άγα^ά 
προΰδε^αι.  Ουκ^^  εΰΥ}  δίγνωμος,  ουδέ  δίγλωΰΰος'  παγϊς  γάρ  ϋ'ανατον 
εΰτϊν  η  διγλωΰΰία.  '^Τποταγηΰη  κνρίω ,  κυρίοις^'^  ως  τύπω  Θεοϋ ,  εν 
αιΰχύνΐ]  καϊ  φόβω.  Ου  μη  επίταξης  παιδίΰκη  η  δουλΓο^^  ΰου  εν  πικρία, 
τοις  επϊ  τόν  αυτόν  ελπίζουΰι,  μη  ποτέ  ου  φοβη&ηΰη  τόν  επ  άμφοτέ- 
ροις  Θεόν  ou  ήλϋ-εν  ου  κατά'^^  πρόΰωπον  καλέΰαι,  αλλ'  εφ'  ους  το 
πνεύμα  ητοίμαΰεν.^^  Κοινωνηΰεις^^  εν  πάΰι  τω  πληΰίον  ΰον,  ονκ  ερεΐς 
ϊδια'  ει  γάρ  εν  τοΓ?  άφϋάρτοις  κοινωνοί  εΰτε^  πόΰω  μάλλον  εν  τοις 
φϋαρτοΐς;  Ουκ  εΰη  πρόγλωΰΰος'^"^  παγϊς  γάρ  ΰτόμα^^  ϋανάτον.  "Οΰον 
ίυνασαι,    περϊ^^  την  ψυχην   ΰον    άγνενΰεις.     Μη  γίνον   προς  μεν  τό^^ 


Cap.  XIX.     1)  Participium  haud  raro  F  Ο  V  Voss.,   deesl   in  Β  C  ap.  Men.    el 

loco    verbi  finiti   apud    scriptores  eccle-  qui   eum    sequuntur.     Cfr.    Ciem.   Rom. 

siasticos  et  purioris  linguae  occurrit.  Vid.  Ep.    ad  Jacobum   c.   J3.    άνεπίληητον, 

Α.  Malthiae  Ausfuhrliche    gr.    Grammalik  ηολνπίΐρόν  τε    και  όηλον  τον  κατή- 

ed.   sec.  §.  556.    notae  1   et  2.     Subse-  χούντα  sivai  άίΐ. 

quens    δόόν  textui  insero    c.  Β  C  F  0  V.  '     9)  λημψη  V  0  ,  heic  quidem  emen- 

Forte  ταύτην  την  όάόν'  datum  in  λήψη,  apiid  Men.  λίψη.     Tum 

2)  δοϋ-ηαα.  V  et  pr.  man.  0.  dedi  Ιλεγξαι  c.  Β  C  F  0  V  var.  'lecl.  ap. 

3)  Evulgavi    παν    c.    Β  C  F  0  V   p.  \oss.p.  \u\g.  ίλεγξας.  Leclionem  Ιλ^γξαι 
ηοιεΐν  vulg.     Const.  Apost.  VII,   14.  reperio   etiam   in    duobus    optiniis  Rom. 

4)  Ιγκαταλίπη  Voss.  Codd.    Constilutionum    Apost.    VII,    10. 

5)  Const.  Apost.  VII,  8.  Novam  earuin   editionem   praeparavi    his 

6)  ληψει  V   et    pr.   man.   0.     Dein  maxime  Mss.  adiulus. 

τον  πλησίον  ρ.  τόν  πλησίον  Ο  V.  10)  Ita  BFOV  et  Const.  Apost.  1.  c, 

7)  Ita    dedi   ex  Β  C  F  0  V   et  Const.  παραπτώματα  C  vulg. 

Apost.  VII,  2  p.  παιάοφ^ορενσεις  vulg.,  11)  Isai.  66,  2.  Cfr.  Phil.  2,  12. 

qiiae  vox  est  infimae  graecitatis.  12)  μνησικακήσεις     C,     correctum 

8)  σον  scripsi   c.   F  0  V,  ioOt  Β  C  in  vulgatum. 

vulg.     Tum  addidi  ό  ante   του  ϋ-εον  c.  13)  όιψησης  Β  (ίη  textu)  C  Men.  el 


BARNABAE  EPISTOLA.   XIX.  41 


XIX.     De  via  lucis. 


Via  igitiir  liicis  haec  est.  Si  quis  cupit  ea  via  pervenire  ad  prac- 
finiliim  locam,  suis  operibiis  id  consequi  sludeat.  Coguilio  ilaque  nobis 
data  iu  hac  via  ambiilandi  eiusmodi  esl.  Diliges  creatorem  timm,  gloria 
afficies  eiuu  qiii  redemit  le  a  morte.  Eris  corde  simplex  el  spirilu  di- 
ves.  Non  adhaerebis  ad  eos  qiii  incedunt  iii  via  niorlis.  Odio  habcbis 
quodcumque  Deo  displicet,  odio  babeas  omuem  simulalioncin.  Ne  de- 
relinquas  mandata  Domini.  Te  ipsum  non  exallabis,  eris  aulem  hiimilis. 
Non  assumes  tibi  gloriam.  Non  capies  niahim  consilium  adversus  proxi- 
mum  tuum.  Non  dabis  animae  insolenliam.  Non  fornicaberis,  non  adul- 
leriiim  facies,  pueros  non  corrumpes.  Non  ex  te  verbiim  Dei  in  quo• 
rundara  impurilate  exeat.  Non  accipies  personam  ad  lapsum  cuiuspiam 
arguendum.  Eris  mansuetus,  eris  quietus.  Contremisces  ad  verba  quae 
audivisti.  Fratri  luo  ignosces.  Non  ambigas,  iitrura  futurum  sit,  necne. 
Ne  assumas  in  vanum  iiomen  Domini.  Diliges  proximum  tuiim  plus  quain 
animam  tuaiii.  Non  interiicies  foetum  in  abortione,  nec  etiam  interime.s 
post  nativitatem.  Ne  auferas  manum  luam  a  filio  luo  vel  a  filia  lua, 
sed  a  puerilia  docebis  eos  timorem  Domini.  Bona  proximi  lui  non 
concupisces,  nec  eris  avaru*.  Neque  ex  anima  tua  adhaerebis  superbis; 
sed  cum  iustis  atque  bumilibus  proficiscaris.  Qiiae  tibi  conlingunt 
vexaliones ,  lamquara  bona  admitle.  Non  eris  inconslans  nec  bilinguis ; 
laqueus  enim  mortis  est  lingua  duplex.  Subiicieris  Domino  Deo,  domi- 
nis  vero,  ul  Dei  iinagini,  in  verecundia  et  limore.  Ne  in  amariludine 
imperes  ancillae  aut  servo  tuo,  qui  in  eundem  sperant;  ne  forte  non 
limeas  Deum,  qui  super  ulrumque  est,  quoniam  non  venit  vocare  se- 
cundum  personam,  sed  secunduni  id  quos  Spirilus  praeparaverit.  Gom- 
iDunicabis  in  omnibus  cum  proximo  tuo,  nec  quidquam  dices  proprium ; 
81  eDim  in  incorruptis  consortes  estis,  quanto  magis  in  iis  quae  cor• 
nimpuDtur?  Non  eris  iingua  praeceps;  os  enini  laqueus  est  mortis. 
QuantuiD  poles,    castus   sis  anima.     Noli    porrigere  manus  luas  ad  acci- 


rar.  lecL  ap.  Voss.,    quod  quin  in  texlu  21)  Reccpi   άναΰτραφηΰτι  (verseris) 

repoDerem  ?ix    me  tenere   potui.     Idem  ex  BCFOV,   άναγραφήΰκ}  vulg.     Idem 

esl  ac  silire  de  veheraenter  desiderando.  est  άναύτρ^(ρ(ΐν  ac  αυμηορενΐΐν. 

Const.  Aposl.  VII,  11.    Cfr.  Ep.  I.  Clem.  22)  πάϋη  Const.  Apost.  VII,  8. 

ad  Cor.  c.  11  el  23.   Jac.  1,  8.  23)  Const.  Apost.  II,  6.  VII,  4. 

14)  Videlicet,  quod  Deus  per  Scrip-  24)  Cfr.  Ephcs.  6,  5. 

taras    promisit  seu   praedixil  esse    vcn-  25)  aovXrj  Men.,  1.  άούλφ  in  marg. 

turam,  nempe  iudicium,  merces  sancto-  Const.  Apost,' VII,  13. 

rnm  et  malonim  supplicia.    Men.  26)  Reposui  ov    χατκ   c.   BCFOV, 

15)  Ου  excidit  ap.  Men.           ^  ^yx  Ιπϊ  viilg.    Cfr.  Eph.  6,  9. 

V.  .\J^    r'  Γ  ^'  xl^ITr'^^'  7%""  27)  ήτοίμασε  Β  C  el  pleriquc  edill., 

κυρίου   i    Men.   Voss.   Cot.    Praepos.Uo  ^         ;j^  ^ζ^     ^^^.    ^J  g^  ^^    3^^ 

«ff  anunnai.  28)  (:fr.Act.4,32.  Const.Aposl.  VII,12. 

1/)  αγα7ΐησης\,  αγαπηααις  muta-  , 

liim  iri  άγαητ,σΗςΟ.    Cfr.  Joan.  15,13.  29)  προγνωϋσος    C  Men.,    in   nolis 

18)  Const.  Aposl.  VII,  3.  'eg•  πρόγλϋ)αύος. 

19)  ουκ  άρεις  Const.  Apost.  VII,  12.  30)   στόμα  di-sidoralnr  in  C. 

Cfr.  Eph.  6,  4.  31)  Ila  Dav.,  νη^ρ  HCOV  Mcn.  Voss. 

20)  ουό'    (sine   spiritu)    ov    μη    ρ.  32)  του  li  (iri  lexlii)  C.     Cfr.  Eccli. 
ούάέ  μη  V.   Const.  Aposl.  VII,  4.  4,  31.  (v.  36  vulg.)  Const.  Apost,  VII,  11, 


42  BARNABAE  EPISTOLA.   XIX.  XX.  XXI. 

λαβείν  εκτείνων  τας  χείρας,  προς  δε  το  δούναι  ϋυΰπών.  Άγαπηϋείς, 
ώς  κόρην  6φΟ•αλμοϋ  ΰον ,  πάντα  τον  λαλοϋντά  6ol  τον^^  λόγον 
κυρίου.  Μνηΰ&ηϋΎ]^^  ημέρας  κρίΰεως,  ημέρας  %α\  νυκτός.  Έκζητη- 
ϋεις  κα&  εκαΰτην  ημεραν  τα  προΰωπα  των  αγίων,  η  οια  λογού  άκο- 
πων καϊ  πορευόμενος  εις  το  παρακαλεΰαι,  κα\  μελετών  εις  το  ΰώΰαί 
ιΙ)νχην  τω  λόγω'  η  δία  των  χειρών  ΰον  εργάΰ}/'''  εις  λντρωΰιν  των 
αμαρτιών  ΰον.  Ου  διΰτάΰεις^"^  δούναι,  ονδε  διδονς  γογγνΰεις.  ,ΤΙαντϊ^^ 
αΐτονντί  ΰε  δίδου ''  γνωΰη  δε  τις  6  του  μιΰϋΌυ  καλός  άνταποδότης. 
Φυλάξεις  α  παρέλαβες,  μήτε  προΰτΐ'&εϊς ,^^  μήτε  αφαιρών.  Εις  τέλος 
|ΐικτι}σεΐί  τον  πονηρόν.  Κρίνεις^'*  δικαίως.  Ου  τίοιήΰεις  ΰχίΰμα,^^  ει- 
ρηνεύΰεις  δε  μαχόμενους  ΰυνάγων.  Έ'ξομολογήΰΎ}'^'^  επϊ  άμαρτίαις  ΰον. 
Ουχ^^  ηξεις  εν  προΰευχη  ΰου  εν  ΰυνειδήΰει  πονηρά.  Αντη  έΰτιν  ή 
οδός  του  φωτός. 

XX.     De  νια  ίβηβίνανηιη. 

'^Η  δε  του  μέλανος  όδός^  έΰτι  ΰκολια^  και  κατάρας  μεΰτη.  Εΰτι 
γαρ  οδός  ΰ-ανάτου^  αιωνίου  μετά  τιμωρίας ,  εν  τ}  έΰτΐ  τα  άπολοϋντα^ 
την  ιρυχήν  αυτών'  είδωλολατρεία ,^  ^■ραΰύτης,  ϋιρος  δυνάμεως,  υπό- 
κριΰις,  διπλοκαρδία,  μοιχεία,^  φόνος,  αρπαγή,  υπερηφανία,^  παράβαΰις, 
δόλος,  κακία,  αυ&άδεια,  φαρμακεία,  ftaysto!,  πλεονεξία,  αφοβία  Θεοϋ. 
/Ιιώκται^  τών  άγα&ών,  μιΰοϋντες  τήν"^  άλή'&ειαν,  [τό  ιρεϋδος]  αγαπών- 
τες,  ου  γινώΰκοντες  μιΰϋ•όν  δικαιοΰύνης,  ου  κολλώμενοι  άγαϋ^ώ ,  ου 
κρίΰει  δικαία  χήρα  καϊ  όρφανώ^'^  προΰέχοντες,  άγρυπνοϋντες  ουκ  εις 
φόβον  Θεοϋ,  άλλ^  έπ\  τό  πονηρόν,  ων  μακράν  καϊ  πόρρω  πραυτης 
καϊ  υπομονή,  άγαπώντες^^  μάταια,  διώκοντες  άνταπόδομα,  ουκ  έλεοϋν- 
τες  πτωχόν ,  ου  πονοϋντες  επϊ  καταπονουμένω  ,^'^  ευχερείς  εν  κατα- 
λαλια,  ον  γινώΰκοντες  τόν  ποιήΰαντα  αυτούς,  φονεΐς  τέκνων^^  φΰΌρεΐς 
πλάΰματος  Θεοϋ,  άτωΰτρεφόμενοι  τόν  ενδεόμενον ,  καταπονοϋντες  τόν 
'd-λιβόμενον,  πλουΰίων  παράκλητοι,  πενήτων  άνομοι  κριταϊ,  πανταμάρτητοι. 

XXI.     Epilogus  exhorlaiorius» 

Καλόν  ονν  εΰτϊ,  μαΰ•όντα  τα  δικαιώματα  κυρίου,  οΰα  προγέγραπται, 
εν  τούτοις  περιπατεΐν.    '^Ο  γαρ   ταϋτα  ποιών  εν  τη  βαΰιλεία  τοϋ  Θεοϋ 

33)  τόν  accessit  ex  Β  (marg.)  Ο  V.  ά(ά  τών  χειρών  commutavi  in  η,  inter- 
Deinde  exclusi  τοϋ  ante  κυρίου  c.  Β  punctione  totius  enunciationis  sanata. 
(texlu)  C  0  V  Mcn.  Apud  Voss.  λογόν  Lcctionem  ύκοπών  exh.  Β  Voss. ,  ακο- 
τυϋ  κυρίου,  \ά  Υ  τον  λόγον  ί ου  κυρίου,  πιών  C  Meii.,  κοπιών  Ο  \.     Forte  άιά 

34)  Pron.  αυτόν,  qnod  post  μνη-  λόγου  κοπιών  i.  ο,  instituendo  et  edo- 
σχ^ηύΐΐ  exh.  BC  vulg.,  omisi  c.  F  0  V.  cendo  operam  navans  (sudans).  Cfr.  I. 
Scribe  sallem  κυτοϋ.  Vocc.  -ημέρας  Tim.  5,  17.  Tum  μελετοΐς  Β. 
κρίύεως  non  lcgimlnr  in  C.  Subinde  36)  αργάσει  OV;  in  utroque  deest 
transposui  ημέρας  καϊ  νυκτός  c.  C,  τών  ante  αμαρτιών,  ίη  Β  articulum 
νυκτός  καϊ  -ημέρας  FOV  vulg.  Ge-  sec.  man,  obliteravit.  Cfr.  I  Cor.  4,  12. 
nuina  lamen  leclio   in  Cod.  Β  latere  vi-  Const.  Apost.  VII,  12. 

detur,  ubi  habes  μνηαβήοη  αυτόν  καϊ  37)  διαϋτάύίΐς  Β. 

-ημέρας    καϊ    νυκτός.      Rectius    Consf.  38)  Matth.  5,  42.  Liic.  6,  30. 

Apost,   VII,  9.     μνηαΌ-ήα^}    όε     αύτοϋ  39)  προτι&εϊς  Β,  quod  forsan  prae- 

-ηαέρας  καϊ  νυκτός.  '  stat.  Const.  Apost.  VII,   14. 

35)  rj  dedi  c.  Β  C  F  0  V,   καϊ  vulg.  40)  Ibid.  VII,  10. 

lisdem  quinque  Mss.  nisus  κ«1  vulg.  anle  41)  Ita  Β  0  V,    αχημα  C,    Οχημα 


BARNABAE  EPISTOLA.    XIX.  XX.  XXI.  43 

piendiim,  ad  danduni  vero  coiitralierc.  Diliges  ut  pupillam  oeuli  liii 
omnera  qui  libi  loquetur  verbum  Domini.  Iii  memoriam  luam  die  noc- 
luque  revocabis  iudicii  diem.  Exqiiiras  quotidie  vulliis  sanctorum ,  et 
iii  sermone  eos  perscrutans ,  et  ad  exhorlandum  incedcns,  et  mcditans 
quomodo  aniniam  verbo  luo  servare  possis;  et  manibus  luis  operaberis 
ad  redemlionem  peccatoriim  tuorimi.  Non  dubilabis  dare,  iiequc  nuir- 
luurabis ,  cum  das.  ,Omni  pelenli  te  tribue  ;*  cognosces  aulem  qiiis  sit 
l)Oiius  mercedis  retributor.  Servabis  quae  acccpisU,  nec  addcns,  iiec 
demens.  Malus  odiosus  libi  crit  in  perpeluum.  Iiisle  iudicabis.  Non 
facies  dissidium;  sed  paceiu  conciliabis  inler  conlcndcntes,  eos  associans. 
Confiteberis  peccata  lua.  Non  accedes  ad  orationem  tuam  in  conscienlia 
iiiala.     Haec  est  via  lucis. 

XX.  De  via  tenehrarum. 
Via  autem  tenebrarum  obliqua  est  plenaque  maledictionis.  Est  enim 
via  morlis  aelernae  cuin  supplicio,  iii  qiia  sunt  qiiae  pcrdunt  animam 
boniinum:  idololalria,  lenierilas,  elalio  ob  potcnliam,  siniulatio,  cor  du- 
plex,  adulteriuni,  homicidium ,  rapina,  superbia,  Iransgressio,  dolus,  ma- 
lilia,  arroganlia,  veneficium,  niagia,  avaritia,  nullus  Dei  timor.  In  qua 
sunt  bonoruin  perseciitores,  osores  veritalis,  amatores  mendacii,  non  co- 
gnoscentes  mercedem  iusliliae,  non  adiuncti  ad  bonum,  viduae  et  pupillo 
Don  aUendentes  ex  iuslo  iudicio,  vigilanles  non  ad  limorcm  Dei,  sed  ad 
niaiitiam,  a  quibus  longe  ac  procul  sunt  niansuetudo  et  patientia,  qui 
diligunt  vana,  consectanlur  remuneralionein,  non  miserentur  inopis,  non 
laborant  iu  gratiam  labore  ac  aerumnis  confecti,  ad  obtrectalionein 
prompli ,  non  cognoscenles  crealorem  suum ,  liberorum  inleremptores, 
in  aborlioDe  corrumpentes  Dei  crealuram,  aversanlcs  cgenum,  opprimen- 
tes  afnictum,  divituin  advocati,  pauperum  iniqui  iudiccs;  per  omnia 
peccatores. 

XXI.     Epilogus  exhorlalorius. 
Aequum    igitar  est,  ul  boino    edoclus    mandata  Domini,    quotquot 
priue  icripla  sunl,  in  eis  ambulet.     Qui  enim  ea  periicit,  iii  regno  Dei 


Men.     Dein  μαχόμενους  ^C0\,  ί^^^Χ^~  ^o  ^ρενδος  ante   άγαηώντες ,    quod  in 

μ^νοις  Men.  Voss.  Const.  Apost.  VH,  10.  niillo     noslronim    qualluor    Mss.    extat, 

42)  Const.  Apost.  VII,  17.  ncc  est    in   F.     Vciam    lectioncm    Meii. 

43)  Ibid.  VII,  17.  iam  indicavit  obseivans:  Lcge  «/«πώι/- 
Cap.  XX.     1)  Const.  Aposl.  Vli,  8.  r«f   hoc   modo:    μιαούντες   άλψ'^ειαν 

2)  σχόλια  Ο  V.  αγαπώντας  i.  e.  odio  haltciitcs  verita- 

3)  Vulg.  τον  ante  ϋ^ανάτου  oinisi  c.  lis  amalores;    aiil   certe    vidctiir    deesse 
BCFOV.     Dein  ίστιν  0  V.  nomcn    Λρεϋδος  i.   c.    niondacium,     hoc 

A)_  άποαλονντα  C,  άπολλούντα  V,  niodo:  άγαπώντες  ιρενδος  i.  e.  aman- 

αποΐλύντα  (sic)  0.  l•^*'  meudaciiim.     Cfr.  Const.  Apost.  I.  c. 

δ)  ttdo)).o).arQBia  BOV  Col.,  ϊδω-  10)  o(fav(f)  B. 

λολατηία  M«  ri. ,  ειδωλολατρία  C  Voss.  n)  ^(γαπόντες    F    et    0    in    tcxtu, 

0)  fxotyitt  0  V,                            ^  άγαπώντες   ίιι    rnarg.     Dein    ανταπό- 

7)  υπεοψιανεία  Ο  V.     Dein  avd-a-  ^(^μα  scr   0  V 

δ(α\    ,ιαομα^.ία  μαγία  OV.      ^  •         .              yMτaπovovμέvoJ 

8»  Suband.cndurn    .hso.    Εν  y    είσί  ,,,,us    <•.  HC  Κ  Ο  V.     Snhhuk    εύ/%εΐς 

ante  Οιωχται  lam  Mcn.  animadvi;rlil.  u\Am      '          -    \t  ,                   λ  ν     ' 

9)  την  addidi  r.  Β,    ad  cuius  rnarg.  «^^^^•  ^νχε,χη,ς  Mcn. 

Holstenius  recle  nolat,  supplendum  essc  ^3)  τέχνοιν  V, 


44  BARNABAE  EPISTOLA.    XXI. 

δοξαΰΰ'ηΰεται '  ο  ΙκεΓνα*  iκλεγoμεvoς  μετά  των  Ι'ργων  αντοϋ  βννακολεϊται, 
Jia  τοϋτο  άνύϋταβις,  δια  τούτο  άνταπόδοΰις.  'Ερωτώ  τους  νπερεχον- 
τας^  ει  τινά  μου  γνώμης  άγοί'Θ'ης  λαμβάνετε  ΰνμβονλίαν  έχετε,  εΙς  ους 
ίργάϋαΰϋ'ε f^  μεΰ''  εαυτών'  μη  ^γκαταλείπητε.^  'Εγγνς  γαρ  tj*  ήμερα, 
iv  ή  ΰυνατΐολεΐται  πάντα  τώ  πονηρω.  Έγγυς  6  κύριος  καϊ  6  μιΰ&ος 
αντοϋ.  "Ετι  καϊ  ετι  ερωτώ  νμάς'  εαυτών  γίνεβΟ'ε  νομοΘ'έται  άγα'&οϊ, 
εαυτών  μένετε  αύμβουλοι  πιστοί,  άρατε  Ι|  υμών  πάΰαν  νπόκριϋιν. 
"^O^  δε  Θεός,  ο  παντός  του  κόΰμου  κυριενων  ^  δώη  υμΐν  ϋοφίαν ,  επι- 
ΰτημην,  ϋύνεΰιν^  γνώϋιν  τών  δικαιωμάτων  αυτού,  εν  υπομοντ}.  Γίνε6ΰ•ε 
δε  'Θ'εοδίδακτοι ,  εκξητοϋντες,  τι  ζητεί  κύριος  αφ'  υμών,  κα\  ποιείτε, 
Χνα  ΰω'&ητε  εν  ημέρα  κρίαεως.  Ει  δε  τις  εΰτιν  άγαΰ•οϋ  μνεία  ^  μνη- 
μονεύετε μου,  μελετώντες  ταύτα,  ϊνα  καϊ  η  επιϋ'υμία  καϊ  η  αγρυπνία 
εις  τι^  άγαΟ-ον  %ωρηΰη.  Ερωτώ  υμάς  ^  χάριν  αιτούμενος,  '^ίΐς  ετι  το 
καλόν  ακεϋός''  εατι^  μεϋ'^  υμών,  μη  ελλείπητε  μηδενϊ  αυτών,  άλλα  ΰυν- 
εχώς  εκξητεΐτε  ταί;τα,  καϊ  άναπληροϋτε  πάβαν  εντολύ^ν'  εΰτι  γαρ  ταϋτα 
άξια.  jdib  καΓ  μάλλον  εβπούδαβα  γράιραι,  αφ'  ων  ηδυν7}ϋ'ην,  εις  τό^" 
εύφραναν  ύμας.  Σώζεΰϋ-ε,^^  αγάπης  τέκνα  καϊ  ειρήνης.  Ό  κύριος  της 
δόξης  καϊ  πάΰης  χάριτος  μετά  του  πνεύματος  υμών.    Άμην.^^ 


Cap. XXI.     i)  εναντία  coniecit  Mcn.  3)  Ιγκαταλείπητε   dedi    ex  BFOV, 

atl  ea  referens,  quae  supra  fiieranl  expo-  Ιγχαταλίηητε  C  vulg. 
sila.  (c.  20).  4)  Adscripsi  ή  c.  BCFOV. 

2)  Ιργάσαύβεϋ.^ΟΥΟΥ  Men. Voss.  5)  Locus  cit.  a  Clcm.  Alex.  Slrom.II. 

Cot.,  εύεργάααύ&ε  al.  Fortassis  είργά-  c.  18.  p.  472. 
(ίαΰ&ε.  Accipe  de  labore  in  vinea  Domini.  6)  το  Men. 


BARNABAE  EPISTOLA.   XXI. 


45 


gloria  cumulabitiir ;  qiii  vero  alia  clegeril,  simul  cum  suis  opcribiis  peri- 
bit.  Proplerea  resurreclio ,  proplerea  relributio.  Rogo  vos ,  proceres, 
si  honae  voluntalis  meae  consilium  accipere  velitis :  babealis  vobiscimi, 
pro  qiiibus  laboraslis;  ne  eos  derelinqiialis.  Prope  eniin  est  dies,  in 
qua  omnia  cum  malo  peribunl.  Prope  est  Dominus  et  merces  eius. 
Eliam  alque  eliani  rogo  vos :  cstole  vobis  boni  legislalores,  vobis  manete 
consiliarii  fideles,  lollile  ex  vobis  oranem  bypocrisim.  Deiis  auleni,  qiii 
universo  luundo  dominalur,  det  vobis  sapienliam,  scientiain,  intelligentiam, 
cognilionem  inandatonim  suorum,  ciim  perseveranlia.  Efliciamini  aulem 
docli  a  Deo,  exqiiirenles  qiiid  a  vobis  rcquirat  Dominus;  et  cfficite  ut 
salvi  silis  in  die  iiidicii.  Si  qua  vero  est  in  vobis  boni  recordalio,  me- 
mentote  mei,  haec  verba  mea  inedilaules,  ut  et  desiderium  et  vigilantia 
mea  in  aliquod  bonuni  evadaf.  Rogo  vos,  gratiam  postulans.  Cum  ad- 
huc  in  hoc  pulchro  vase  estis,  in  nullo  iiorum  mandatorum  deficite,  sed 
indesineuler  haec  exquirile,  et  adimplele  omne  mandatum;  haec  namque 
digna  siinL  Quare  vel  maxinie  id  operam  dedi,  quanlum  in  me  fuit, 
ut  scribereiu  vobis  qiio  exhilararera  vos.  Salvete,  filii  dilectionis  et 
pacis.     Dominus  gloriae  et  omnis  graliae  sil  cum  spiritu  vestro !    Amen. 


7)  axivog  =  corpus.  Supra  c.  7. 
de  corpore  Chrisli :  ίπύ  x«*  αυτός 
vnkg  των  ημετέρων  αμαρτιών  ημελλε 
τό  σχεύος  τού  πνεύματος  ηροσφέοειν 
»υα(αν.    Cfr.  Ι  Thess.  4,  4. 

S)  Ιατιν  Ο  V.  Deinde  scripsi  ^Jl- 
Ιίίηητε  c.  BCFOV,  έχλείτιητε  vulg. 

9)  χάί  in  texta  posoi  ex  marg.  B. 


10)  τα  Mcn. 

11)  αωζεαβ^αι  Β. 

12)  Epigraphe  'Επιστολή  Βαρνάβον 
του  αποστόλου  συνεχδημου  Παύλου 
του  αγίου  αποστόλου  ost  \η  Β ,  Ιπι~ 
στολή  Βαρνάβα  του  αποστόλου  συν- 
εχόήαου  Παύλου  του  αγίου  αποστό- 
λου ιη  V;  nullam  exhibenl  CFO. 


ΚΑΗΜΕΝΤ02 

ΠΡ02  ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ  ΕΠΙΣΤΟΛΗ  AJ 


Ι.     Salulalio.     Laus  Corinthiorum  anle  orlum  schisma. 

[ΪΖ"  εκκλ7β6ία  τον  Θεοϋ ,  η  παροικονΰα^  ["ΐΡωρ/ν],  ττ}  εκκληΰία 
τον  Θεον  f  τΤ]  πα[ροίχον]6Ίί}  KoQLvdOVy  κλητοΐς,  ηγί[α6μεν]θίς  εν  Ό^ελη- 
ΐιατί  Θεού,  δια  τον  [κνρίον  ημ]ών  Ίηΰον  Χρίβτον.  [Χάρις  ν]αΐν  καϊ 
ειρήνη  άπο  παντο[κράτ]ορος  Θεον  δια  Ίηΰον  Χριβτον  πλΎΐ&ννΰ-είη. 
[z/m  τας]  αιφνιδίονς  %αϊ  επαλληλονς  [γενομ]ένας  ημΐν  ϋνμφορας  και 
[τζερ^ιτζτώοεις,^  αδελφοί,  βράδιον  [νομ]ίζομεν'^  επιύτροφην  7ΐεποίη[κεν]αι 
περί  των  επιζητούμενων  [πα]ρ  νμΐν  πραγμάτων  ^  αγαπητοί ,  της  τε 
αλλότριας  καΐ  ξενης^  τοις  εκλεκτοις  τον  Θεον ,  μιαρας  καϊ  άνοαίου 
ατάύεως,  ην  ολίγα  πρόΰωπα  προπετη  καϊ  ανϋ•άδη  νπάρχοντα  εις  το- 
ϋοντον  άπονοίας  εξέκανΰαν,  ωΰτε  το  ΰεμνον  καϊ  περιβόητον''  καϊ  παΰιν 
άνϋ'ρωποις  άξιαγάπητον  όνομα  νμών  μεγάλως  βλαΰφημη&ήναι.  Τίς^ 
γαρ,  παρεπιδημηύας  προς  νμας ,  την  πανάρετον  καϊ  βεβαίαν  νμών  πί- 
ΰτιν  ουκ  εδοκίμαΰεν ;  την  τε  ΰώφρονα  καϊ  επιεική  εν  Χριΰτω  ενβε- 
βειαν  ονκ  εϋ'ανμαΰεν;  καϊ  το  μεγαλοπρεπές  της  φιλοξενίας  νμών  ηΰΌς 
ονκ  εκηρνξεν ;  καϊ  την  τελείαν  καϊ  άΰφαλή  γνώΰΐν^  ονκ  εμακάριοεν ; 
Απροΰωποληπτως  γαρ  πάντα  εποιεΐτε ,  καϊ  τοις  νομίμοις^^  τον  Θεον 
iπoρεvεΰ^'εy  νποταΰΰόμενοι  τοις  ηγονμενοις^^  νμών,  καϊ  τιμήν  την  κα- 
ϊ) Ea  inscriptio  est  editionis  princi-  2)  ηαροικεΤν  =  peregiinari ,  iit  in 
pis  (Patr.  Junii  a.  1633).  in  Cod.  Alcxan-  exordio  Ep.  Polycarpi  ad  Philippenses, 
drino,  qni  unicus  priorem  Clemenlis  Ep.     et  alibi, 

cum  alterius  fragmento  exhibet,   praeter  3)  Clcmcnlis  Epislolani  fcrvente  per- 

ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ A.  nihil  iii  fronte  ap-  scculione  DoDiitiani  scriplam  fuisse,  nec 
paret;  cadem  antem  epigraphe  iii  ipsins  quo  tempore  procella  Ncronc  impeiatore 
Epistolac  calce  subiecta  extat.  Qiias  edi-  in  Christianos  piOtitnis  cxstiteiit,  cum 
tores  a  primo  ad  ultimiim  usque,  ul  Co-  allis  persuasum  liabeo.  Namque  subitae 
dicis  lacunas  explercnt,  proposuerunt  illac  ac  inviccm  sibi  succedcnles  calami- 
coniecturas ,  nos  qiioque  eas  iincinis  in-  lalcs  ad  Domiliani  polius,  qiiain  ad  Ne- 
cliisimiis,  In  ipsis  aiilem  lacunis  in-  ronis  impcrium  qnadranl.  Favent  tesli- 
dicandis  miia  quaedam  singnloriim,  qni-  monia  Eusebii  11.  E.  Ili,  15  — 17.  accu- 
bus  Codicem  inspiccre  coutigit,  oiTeiidit  ralius  inter  se  comparala.  Hnins  Ep. 
discrepantia,  ita  ut  ca  ciilicae  pars  etiam  cap.  5,  ubi  auctor  ad  Neronis  lempora 
post  rciteratam  messem  messorc  indigere  respici,  niilliiis  momenti  est  ad  nostruni 
videatur.  Versio  latina  Cotelerii  est,  ab  locum  alitcr  iiiterprelandura. 
Hefelio  nobisque  hicillic  emendata;  lem-  4)  Ad  supplendam  hanc  lacnnam  Ju- 

matura  series,  qualis  ex  Gallandio  concin-     niiis  piiraum  νομίζομεν  substituit;  loco 
nata  ap.  Hefelium  proslat.  lamen  ilerum  inspeclo,  reponendum  ipsi 


CLEMENTIS 

EPISTOLA   AD    CORINTHIOS    I. 


I.     Saluiatio.     Laus  Corinthiorum  ante  orium  schisma. 

Ecclesia  Dei,  quae  Romae  peregrinaliir,  Ecclesiae  Dei,  qiiae  Co- 
rinlhi  peregriualiir ,  vocalis,  sanctificatis  voluntale  divina,  per  Dominum 
nostrum  lesum  Chrislum.  Gralia  vobis  et  pax  ab  omnipotenle  Deo  per 
lesum  Chrisluni  mulliplicetur.  Propler  subitas  ac  sibi  iiivicem  succe- 
dentes  calamilates  ct  casus  adversos,  qui  nobis  acciderunl,  tardius,  fra- 
Ires ,  nosuict  ipsos  converlissc  exislimamus  ad  ea  qiiae  fuerant  quaesila 
a  vobis,  dilecli,  el  ad  sedilionem  inipiam  ac  deleslandam,  Dei  cleclis 
peregrinain  et  alienam,  quam  pauci  liomines  tenierarii  et  audaccs  iii 
tanlum  insolenliac  accenderunt,  ut  bonorificum  cl  illustre  nomen  veslrmn, 
el  ah  omiiihus  amari  digiuim ,  vebeincnler  blaspbemaretur.  Quis  enim, 
apud  vos  diversalus,  oiiini  virtute  plenam  rirmainquc  ac  slabiicm  fulcm 
vestram  non  probavit<  sobrianique  ct  niodcralam  in  Cbrislo  pielatem 
noo  est  admiralus?  cl  splendido.s  ac  liberales  bospilabtatis  veslrae  niores 
Don  praedicavil?  el  pcrreclani  cerlamque  cognilionein  veslram  non  bea- 
tam  exisliraavit?  Oninia  enim  sinc  pcrsonaruui  inluilu  a  vobis  facla  sunt, 
el  in  Dei  legibus  anibulaslis,  praeposilis  veslris  subdili,  et  presbyleros, 


Tidebatnr  βναοίζομ^ν.  IHud  repetioniiil 
margoCotoirfrii  (lG72),Culomesins(1634), 
Wotlonos.  Alii  '/vwQiCofjtv  absque  iusta 
cansa    proponiint. 

5)  £x  lioc  dicendi  modo  nonnulli 
coliigunt,  (^hristianos ,  qiii  Corinthi  de- 
gerenf,  lileris  a  Roinaiia  fccb^sia  cxpe- 
lisee,  nt  ad  ipsoniin  dis»i(iia  de  mtinprc 
fcc\fis\a9>\\co  scdanda  aiictoritatc  siia  in- 
lercederH.  Fama  poliijs  de  Corinlliio- 
nim  sedilione  Romarn  perlatnm  essi;  vi- 
detiir.  Cfr.  infra  c.  17  el  Hilgenfeld  d. 
Aposl.   Vaeler  p.  54  nol.  2. 

fi)  Cod.  AIpx.  ξύ'οις,  qnod  ab  ama- 
niiensi,  diphlliongos  o/,  €i ,  η  oli  ilacis- 
raum  pro  tiliitii  perniiilantp,  prociil  dn- 
l»io  poHittim  fnit  pro  adierl.  ξ^νης  ili- 
dpin  honarile.  Idcirco  de  advenis  in 
lerra  non  cogitandiim. 


7)  Simili  modo  infra  c.  47.  το  σ£- 
fjvov  της  π^ριβοήτον  φιλα^ελ(ρ(ας 
υμών  ίμείωααν. 

8)  Τίς  γάη  —  θεοΰ  Ιπορενεαθ^ε 
locus  tilatns  a  (llcmentc  Alcxandrino 
Slrom.  IV.  c.  17.  p.  010.  cd.  Poll. 

9)  Cfr.  Ep.  Uarnabac  c.  6. 

10)  Hanc  es.sc  genuinam  lectionem, 
(^olomcsins  collegit  <;x  serl.  3  el  40  et 
Clcrn.  ΛΙοχ.  1. 1.,  tnrn  Ms,  cxliihcat  νόμοις. 

11)  Vruesidcs  {ηγούμίνοι)  iioii  lideni 
siiiil  ac  presbylcri.  lllis  qiiippfi  omnos 
aibiiJincraiiliir,  qtii  (Mclcsiac  rcgcndac 
ac  f^n\)('.iniiU(\;n'  ronstiltili  siiiit,  ciim  pros- 
byliToniin  iioniiii••  a  (uiiiiacvis  (llirislia- 
iiis  app<'llan'tifiir  fjalics  tioii  soliim  of- 
(icii  caHsa,  scd  etiam  oh  honorcm.  Cfr. 
Lipsius ,  d<i  Clpincrilis  Roinani  Epislola 
ad    Corintbios  priore    disquisitio    p.  28. 


48  Ι.  CLEMENTIS  AD  COR.   I.  II.  III. 

ϋ-ηκονΰαν  απονεμ.οντες  τοΐς  παρ'  νμΐν  πρεϋβυτεροις.  Νεοις  τε  μέτρια 
καϊ  ΰεμνα  νοεΐν  έπετρεπετε '  ywat^/v  τε  εν  άμώμΓΟ  κα\  βεμν'^  %αϊ 
ayvfi  ΰννειδηΰει  πάντα  επυτελεΐν  παρηγγέλλετε ,  ϋτεργονΰας^^  ζα^ηκόν- 
τως  τους  άνδρας  εαυτών  '  εν  τε  τω  κανόνί  της  υποταγης^'^  νπαρχονΰας, 
τα  κατά  τον  οίκον  ΰεμνώς  οίκονργείν  εδιδάϋκετε^  πάνυ  ΰωφρονονΰας. 

Π.     Conlinualio  laudis  prioris  Connlhiorum. 

Πάντες  τε  εταπεινοψρονεΐτε ^  μηδέν  άλαζονενόμενοί^  νποταΰΰόμενοι 
μάλλον  η  νποτάΰΰοντας,^  ηδιον  δίδοντες  η  λαμβάνοντες.^  Τοΐς  εφοδίοίς^ 
τον  Θεοϋ  άρκονμενοι,  καϊ  προΰεχοντες  τους  λόγους'*^  αυτόν  επιμελώς, 
εΰτερνιβμενοι^  ητε  τοΐς  ΰπλάγχνοις,  κα\  τά  πα^-ηματα  αντον  rjv  προ 
6φΰ•αλμών  νμών.'^  Οντως  ειρήνη  βα&εΐα  καϊ  λιπαρά  εδεδοτο  παΰιν, 
καΧ  άκόρεϋτος  πόϋ-ος  εΙς  άγα&οποιΐαν ,  καϊ  πλήρης  πνεύματος  άγίον 
εκχνΰις  επϊ  πάντας  ^γίνετο '  μεϋτοί  τε  οβίας  βονλης ,  εν  άγα^η  προ- 
ϋ'νμία  μετ'  ενΰεβονς  πεποι&ηΰεως  ε'ξετείνατε  τάς  χείρας  υμών  προς 
τον  παντοκράτορα  Θεον,  ίκετενοντες  αντον  ίλεως''  γενε6θ•αι^  εϊ  τι  άκον- 
τες ημάρτετε.  'Αγων  ην  νμΐν  ημέρας  τε  καϊ  ννκτος  νπερ  πάΰης  της 
άδελφότητος  f^  εις  το  ΰωζεαΰ•αι  μετ'  ελεονς  καϊ  ΰννειδηΰεως^  τον  άρι- 
'Θ'μον  των  εκλεκτών  αντοϋ.  Ειλικρινείς  καϊ  ακέραιοι  ητε,  καϊ  άμνηΰί- 
κακοι^*^  εις  άλληλονς.  Παΰα  ΰτάΰις  καϊ  παν  βχίϋμα  βδελνκτον  νμΐν ' 
επϊ  τοΐς  παραπτώμαοι  τών^^  πληΰίον  επενϋ'εΐτε '  τά  νΰτερηματα  αντών 
ϊδια  εκρίνετε.  '^|ΐίετα|«-ελϊ]τοι  ητε  επϊ  πάΰτ}  άγα^οποιΐα,  ,ετοιμοι^'^  εις 
παν  έργον  άγαΰ'όν.^  Tfj  παναρετω  καϊ  ΰεβαΰμίω  πολιτεία  κεκοβμημενοι, 
πάντα  εν  τω  φόβω  αντον  επετελεΐτε '  τά  προΰτάγματα  κα\  τά  δικαιώ- 
ματα τον  κνρίον  επΥ^  τά  πλάτη  της  καρδίας  νμών  εγέγραπτο. 

III.     Trislis  Corinlhiacae  ecdesiae  stalus  post  sedilionem   ex  invidia  el 
aemulatione  obortam. 

Πάΰα  δόξα  καϊ  πλατνΰμος^  εδόϋ'η  νμΐν,  καϊ  έπετελεΰΌτ}  το  γε- 
γραμμενον'  ,εφαγεν^  καϊ  ϊπιεν,  καϊ  επλατννϋ'η  καϊ  επαχνν&η,  καϊ  άπε- 
λάκτιΰεν^  6  ηγαπημενος.'  Έκ  τούτον  ζήλος  καϊ  φθ-όνος  καϊ  'ερις  καϊ 
ατάΰις,    διωγμός  καϊ    άκαταΰταβία,    πόλεμος   καϊ   αίχμαλωΰία.     Οντως 


Lipsiae    1855.     Ibidem   contra    Rolhium  diderim ,    quibiis    in    hac   peregrinationc 

et    alios   satis    demonstratum    est,    Cle-  ad   viclum    quolidianum  Christi  fidelibus 

mentis  Epistolam  niliil  discriminis  faccre  opus   est :    id   quidem    ob    praecedentia. 

inter  episcopos  et  prcsbyleros.    Duorum  Cfr.   I  Tim.  6,  8.    Hebr.   13,  5.      Idem 

tanlum  ecclesiasticorum  magistratuum  di-  exprimit  Gallicciolli :  contenli  della  prov- 

stinctio  in  ea  cernitur:  episcoponim  seu  videnza  che  Dio  vi  concedeva. 

presbyterornm,  et  diaconornm.  4)  Apud  LXX  saepe  coniungitur  ver- 

12)  Quae  in   Ep.  Polycarpi   ad  Phi-  biim  ποοϋέχειν  cum  accus.    Cler. 

lipp.  c.  4.    occurrunt  similia ,  Gul.  Bur-  5)  Apud  Suidam  et  Hesychium  ατερ- 

tono  a  Clemente  mutuata  videntur.  νίζομαι   =  Ινΰτερνίζομαι   complcctor, 

13)  Similiter  infra  c.  7.  της  χλη~  quia  complecti  fit  pectora  coniungendo. 
σεως  κανόνα,  c.  14.  της  λειτουργίας  Hinc  sensu  in  pectus  admitto  saepius 
ycivova.     Cfr.  Gal.  6,  16.  usurpatur  a  scnptoribus  christianis.    Post 

Cap    II.     1)  Eph.  5,  21.  I  Petr.  5,  5.  ^rf  subaudiasw^roi;'?.    Cfr.  Const.  Aposl. 

2)  Act.  20,  35.  Prooem.  in  lib.  I. 

3)  I.  e.  commeatns  et  apparatus,  qui-  6)  Cfr.  Gal.  3,  1.  Passiones  Christi 
biis  opiis  est  in  militia  noslra  christiana.  per  communicationem  idiomatum  τά  πα- 
Wolt.   Viatica   heic  potius   ea  esse   cre-  ϋ^ηματα  του  ϋ^εον  vocantur,  cf.  Moh- 


Ι.  CLEMENTIS  AD  COR.    I.  II.  ΙΙΪ.  49 

qui  sunt  inler  vos,  debito  honore  prosequenles.  luvenibiis,  ut  moderata 
el  honesta  seclarentur,  mandaslis;  iDulieribiis  in  incuipabili,  honesla  et 
casla  conscienlia  oninia  peragere  iussislis,  ililigentes  niarilos  suos,  prout 
officium  poslulatj  et  in  obedientiae  canoiie  se  continenles,  rcs  doniesti- 
cas  cum  gravitate  admiiiislrare  dociiistis,  omnino  honesle  se  gerenles. 

II.     Conlinualio  laudis  prioris  Corinlhiorum. 

Omnes  hiimili  animo  eralis,  iii  nuUa  re  inani  glorialioiii  dedili,  aliis 
subiecli  polius,  quaiu  alios  vobis  subiicientes,  lubenlius  dantes,  quam 
accipienles.  Dei  vialico  coiUenti,  et  ad  verba  eius  diligenler  altendentes, 
inlime  recondita  in  visceribus  servabatis  verba  eius,  eiusque  passiones 
vobis  prae  oculis  erant.  Sic  alla  et  abundans  pax  ciim  inexplebili  be- 
nefaciendi  desiderio  omnibiis  dala  fuit;  plena  eliam  super  omnes  spiri• 
tus  sancti  effusio  facta  esl;  sanctaqiie  volunlate  pleni,  sincera  animi  ala• 
critale,  cum  pia  confidenlia,  manus  vestras  ad  Deum  omnipolenlem  ex• 
tendistis,  supplicantes  ei ,  ut  esset  erga  vos  animo  propilio ,  si  quid  in- 
viu  peccasselis.  Diu  nocluque  sollicili  eratis  pro  universa  fralernitale, 
ut  numenis  electorum  Dei  iiiisericordia  et  bona  conscienlia  salvaretur. 
Sinceri  et  simplices  eralis,  alque  iniuriarum  invicem  immemores.  Se- 
dilio  omnis  et  scissura  vobis  aborainationi  erat;  proximoriim  delicta  lu- 
gebatis;  illorum  defeclus  veslros  censebalis.  Benefacti  nullius  poenilebat 
vos;  ,ad  omne  bonum  opus  parali.'  Ornati  virtutum  plena  et  veneranda 
viUe  ralione,  omnia  in  timore  eius  pcragebatis;  mandala  et  praecepta 
DomiDi  in  UtiUidine  cordis  veslri  scripta  erant. 

III.     TrisUs   Corinihiacae    ecdesiae   slalus    post   sedUionem    ex   invidia 
et  aemulalione  obortam. 

Onuiis  bonor  et  dilalatio  vobis  data  esl,  et  scriplum  illud  impletum 
esl:  ,edi(,  bibil,  dilatalus  et  incrassatus  est,  ct  recalcitravit  dilectus/ 
Ab  hoc  foDte  zelus  et  invidia  el  coDtentio  et  facliones,  persecutio  et 
seditio,    beUum    el   captivitas    maDarunt.     Sic  viles    contra   bonoratos, 


ler,  Athanas.  I.  pag.  6.  el  Lamper.  hisl.  git,   electos  salvos   reddit.    Cfr.  II  Tim. 

Iheol.  criL  I.  p.  65.  H.  ed.  IV.  2,    19.      Fortassis    ita    transponendum: 

7)  lonius,  Fell.,  Cotel.,  Colom.,  Ittig.  iig   το    αώζεσχ^αι    τον  άριϋ-μόν    των 

el   Coust.    mahint   tleojv.     Nihil    autem  Ικλεκτών  μετ^    Ιλέονς   xal    αυνειάή- 

mato;  Ιλίως  enlm,  ul  post  Wotton.  vidit  ϋεως  αυτόν, 

Gallandius,  adverbialiler  usurpatum,  ;jro-  jo)  Ila     coiii.   Jiinius,    poslquam    c. 

fUtt  Tel   Mmo  proptlto,  salis  consonum  Ms.  edid<ijal  άναμνησίχαχοι.     Ilinc  Bir- 

esl  τφ  ytvia»iu.  lac.     Cfr.  II.  Machab.  Hus  παναμνηαίκαχοι  proponil. 
i,  37.  Hebr.  8,  n.                        ^  jj^  Ila  proi.osuil  Junius  p.  Msli  τοΓί, 

Petr   2    r    ^*^*^'*'"''"    αγαπάτε.    I  Colelerius   et   Colomesius   mallent   των, 

9)  Foiiasse  legendum  csl  auv«.rri>,'.  ';^\  ^^J^^^*""'  ^'^''''   P'""'   '°*^   ^^^' 
Ott}g-=commiteraiione,  Milgefuhl;   scu :  \2\  Ti    Τ     1 

Οντοίτηηεως,  communi  oratione.    Rhode.  .^l  ,,   '     '-    q 

Συνδέσεως,  concordia.    Jun.  Συνευόο-  ^*^'  *  ^'^^*   ''  '^* 

χηύίφς,    harnionia  animi.     Dav.    Lectio  Cap.    III.      1)   I.    e.    ampliludo.     Cfr. 

Meti  plac«t  Gailandio  vcrlenti:    unanimi  Hennae  Past.  Mand.  5,   1. 
eomsensu,  nt  infra    r.  34.    H.     Ego  φή-  2)  Dciit.  32,  15. 

dem  vocc.  μετ*  (Κους  χίά  σννειόησεως  3)  Ita  Iiinius  corrigcndam  ccnsel  Msti 

(i.  e.  ftcientia)  ad  illain  rcfero,  qui  cle-  lectionem  άπεγαλάκτισεν. 
PaTK£»  apost.  4 


50  Ι.  CLEMENTIS  AD  COR.   III.  IV.  V. 

επηγερ'Θ'ηΰαν  οι  άτιμοι^  ετΛ  τους  εντίμ,ονς^  οί  άδολοι  επΙ  τους  ένδοξους, 
οί  άφρονες  επΙ  τους  φρόνιμους,  οί  νέοι  επί  τους  πρεΰβυτερους.  ^άώ. 
τοϋτο  πόρρω  απεΰτιν  η  δυκαιοαύνη  καϊ  είρψη,  εν  τω  απολείπειν  εχα- 
ΰτον  τον  φόβον  του  Θεοϋ,  %αί  εν  τη  πίβτει  αυτού  άμβλυωπηΰαι,  μηδέ 
Ιν  τοις  νομίμοις  των  προΰταγμάτων  αυτοϋ  πορευεβ&αι,  μηδέ  πολιτεΰε- 
a&al•  κατά  το  ζα'&ηκον  τω  Χριΰτω,^  άλλα  εκαΰτον  βαδίζειν  κατά  τάς 
έπίϋ•υ^Λίας  αυτοϋ  τάς  πονηράς ,  ζηλον  αίικον  κα\  άαεβή  άνειληφότας,^ 
δι'  ου''  καϊ  ϋ•άνατος  εΐΰηλϋ'εν  εις  τον  κόΰμον. 

IV.     Mulla  mala  ex  hoc  fonte  iam  antiquis  lemporibus  profluxerunt. 

Γέγραπται  γάρ  ούτως'  ,καϊ^  εγενετο  ftf-O•'  ημέρας,^  ηνεγκεν  Κάϊν 
άπο  των  καρπών  της  γης  <Θ•υ6ίαν  τω  Θεω ,  καϊ  "Αβελ  ηνεγκεν  καϊ 
αυτός  άπο  των  πρωτοτόκων  των  προβάτων,  καΧ  άπο  των  ΰτεάτων 
αυτών.  Καϊ  επεΐδεν^  ο  Θεός  επϊ  "Αβελ  καϊ  επϊ  τοις  δωροις  αΰτοΰ* 
ΙπΙ  δε  Κάϊν  καϊ  επϊ  ταΐς  ΰ-υΰίαις  αυτοϋ  ου  προΰεαχεν.  Καϊ  ελυπιίϋΐ] 
Κάϊν  λίαν,  καϊ  ΰυνεπεΰεν  τω  προΰωπω  αυτοϋ.  Καϊ  είπεν  6  Θεός 
προς  Κάϊν'  ϊνα  τι  περίλυπος  εγενου ;  καϊ  ϊνα  τι  ΰυνεπεΰεν  το  πρόΰω- 
πόν  ΰου ;  ουκ  εάν'*'  όρ&ώς  προΰενεγκϊ}ς,  όρϋ^ώς  δε  μη  διελης,  ημαρτες; 
'^Ηΰυχαΰον '  προς  ΰε^  η  άποΰτροφη  αυτοϋ,  καϊ  ΰϋ^  άρσεις  αυτοϋ.  Καϊ 
είπε  Κάϊν  προς  "Αβελ  τόν  άδελφόν  αυτοϋ'  διελ&ωμεν  εις  το  πεδίον. 
Καϊ  εγενετο  εν  τω  είναι  αυτούς  εν  τω  πεδίω,  άνεΰτη  Κάϊν  επϊ  "Αβελ 
τόν  άδελφόν  αυτοϋ,  καϊ  άπεκτεινεν  αυτόν. ^  '^ Οράτε,  άδελφοϊ,  ζήλος  καϊ 
φθόνος  άδελφοκτονίαν  κατειργάΰατο.^  Αιά  ζηλος^  ο  πατήρ  ημών  ^ Ιακώβ 
άπεδρα  άπο  προΰώπου  Ήΰαϋ  τοϋ  άδελφοϋ  αυτοϋ.  Ζηλος^  εποίηΰεν 
Ίωΰηφ  μέχρι  Όανάτου  διωχϋ•ηναι,  καϊ  μέχρι  δουλείας  είΰελϋ•εΐν.  Ζήλος 
φυγεΐν^^'  ηνάγκαΰε  Μωϋΰήν  από  προΰώπου  Φαραώ  |3ο:(?ιλεω5  Αιγύπτου, 
iv  τω  άκοϋΰαι  αυτόν  άπο  τοϋ  ομοφύλου  '  ^τίς  ΰε  κατεΰτηΰεν  κριτην 
η  διχαΰτην  Ιφ'  ημών;  μη  άνελεΐν  με  ΰύ  ϋ•ελεις ,  ον  τρόπον  άνειλες 
εχ'&ες  τόν  Αίγύπτιον;'  ζίιά  ζηλος^^  Ααρών  καϊ  Μαριάμ  Ι'ξω  της  πα- 
ρεμβολής ηύλίΰΟ•ηΰαν.  Ζήλος^^  Αα^άν  καϊ  Άβειρών  ζώντας  κατηγαγεν 
εις  αδου ,  δια  τό  ΰταΰιάΰαι  αυτούς  προς  τόν  ϋ'εράποντα  του  Θεοϋ 
Μωϋΰην.  Αιά  ζηλος^^  Ααβϊδ  φϋ'όνον  ϊΰχεν  ου  μόνον  υπό  τών  αλ- 
λοφύλων, αλλά  καϊ  υπό  Σαούλ  βαΰιλεως  Ίΰραηλ  εδιώχϋΊ], 

V.     Νοη   minora   novissimis  lemponhus   inde  orla  sunl  mala,     Pelri  el 
Pauli  marlyrium. 

*Αλλ^  %va  τών  αρχαίων  υποδειγμάτων  παυΰώμε&α,  ϊλ&ωμεν  ίπϊ 
τους  ϊγγιΰτα  γενομένους  άϋ'λητάς.  Αάβωμεν  της  γενεάς  ημών  τα  γεν- 
ναία υποδείγματα.    Αιά  ζηλον  καϊ  φϋ'όνον  [οί  μέγι]ΰτοι^  καϊ  δικαιότα- 


4)  Isai.  3,  5.  Gal.  5,  19  sqq.  Cap.  IV.     1)  Gen.  4,  3—8. 

b)  χριστιανφ   coni.  Iiinius,    τφ   Iv  2)  Ita  LXX,  ο /iwe  i//erMr«  textus  hebr., 

χριϋτφ  Davis.    Sed    recle    Jac.    conlra  post     multos    dies    vulg.     interpretatio. 

monet,   auctorem  metonymice  loqni,   iit  Gallicciolli:    Avvenne   al   terminar    delle 

Paulum  ap.  II  Cor.   1,  21.   Eph.  4,  20.  stagioni. 

et  alibi,    ubi    vox  ΧριΟτός  christianam  3)  επι^εν  scr.  Cod.  Alex. 

cum  fidem,  tum  praxin  compleclitur.  4)  Sensus,   ut  iam  Irenaeus  IV,  34. 

6)  Ob  numeriim   plur.   cfr.  Ep.  Bar-  docet,   is    est :    secundum   quod   videlur, 
nabae  c.  14.  οτι  ηνόμηΰαν  όλαός  aov.  recte  et   legitime    oblulisti    munera    lua: 

7)  Sap.  2,  24.  quoad  autem  animam  tuam,  non  recte  — 


Ι.  CLEMENTIS  AD  COR.  III.  IV.  V.  51 

inglorii  contra  gloriosos,  insipientes  contra  sapientes,  iiivenes  conlra  se- 
niores  insurrexerunt.  Hanc  ob  causam  procul  absunt  iustilia  et  pax, 
cum  unusquisque  Dei  timorem  deseral,  et  in  fide  eiiis  caecutiat,  neque 
iii  inslitutis  praeceptorum  eius  ambulet,  aut  vitam  Christo  dignam  degat, 
sed  secundum  pravas  ipsius  concupiscentias  incedat,  iniquam  et  impiam 
invidiam  resiimendo,  per  qiiam  mors  in  mundum  intravit. 

IV.     MuUa  mala  ex  hoc  fonte  iam  antiquis  temporibus  profluxerunL 

Sic  enim  scriplum  est:  ,et  factum  est  post  dies,  oblulit  Caiii  ex 
fruclibus  terrae  sacrificium  Doniino;  Abel  autem  obtulit  et  ipse  de  pri- 
mogenitis  ovium  suarum  et  de  adipibus  earum.  Et  respexit  Deus  super 
Abel  et  super  muiiera  eiiis;  siiper  Cain  aulem  et  super  sacrificia  eius 
iiou  adverlit.  Et  conlristatus  est  Cain  vaide,  et  concidit  vullu  suo.  Et 
dixit  Deus  ad  Caiii:  quare  trislis  factus  es,  et  quare  concidit  vultiis  luus? 
Nonne,  si  recte  offeras,  non  autem  recle  dividas,  peccasti?  Quiesce,  ad 
le  revertitur  donum  luuni,  et  luae  iterum  erit  poleslatis.  Et  dixit  Cain 
ad  Abel  fratrem  suiini :  Iranseamus  in  campura.  Et  factum  est,  dum  es- 
sent  in  campo,  siirrexit  Cain  super  Abel  iratrem  suum  et  occidit  eum.' 
Videtis,  fratres,  propter  zelum  et  invidiam  fralricidium  commissura.  Pro- 
pter  zelum  pater  nosler  lacob  a  facie  fralris  siii  Esau  aufugit.  Zeliis 
effecit,  ut  losepb  ad  morlem  usque  exagitaretur,  et  iisque  ad  servitutem 
accederet.  Zelus  Mosem  a  facie  Pharaonis  regis  Aegypti  fugere  compu- 
lil,  cum  popularem  suum  dicentem  audirel :  ,quis  te  constiluit  arbitrum 
aut  iudicem  super  nos?  Numquid  tu  vis  me  occidere,  quemadmodum 
occidisti  heri  Aegyptium?'  Propler  zelum  Aaron  et  Mariam  exlra  castra 
slabulali  sunt.  Zelus  DaUian  et  Abiron  vivos  ad  inferos  detrusit,  quod 
cuni  Mose  Dei  famulo  sediliose  conlenderent.  Propler  zelum  David  non 
tantum  alienigenarum  invidiam  suslinuit,  sed  regem  etiam  Saul  perse- 
culorem  expertus  est 

V.     Non  minora  novissimis  lemporibus  inde  orla   suni  mala.     Petri  et 

Pauli  marlyrium. 

Sed  ut  vetera  exempla  relinquamus,  ad  proximos  athletas  veniamus. 
Seculi  nostri  generosa  exempla  proponamus.  Propter  zelum  et  invidiara, 
qui  maxiraae  et  iustissimae  ecclesiae  columnae  erant,  persecutionem  passi 


peclore  diviso,  absque  simplicilate  cordis.  8)  Gen.  27,  41  sqq.     Ms.  in  casibus 

Nolle    (in    Scheiner    etc.    Zeilschrift   fur  obliquis  plcniinque  exhibet  ζήλος  neutra- 

kath.  Theol.  t.  VI,  I.  p.  119.)  coniicit  le-  liler.    WoU.     Cfr.    Ign.     ad   Trall.    c.  4. 

geDdum    essc:    ορί^ώς    tH    μη  oia&yg  το  γαρ  ζήλος  κτλ.     Etiam  το  υβύωπον 

SC.    το   ηροβφερόμίνον   ι.  α.   si  sacri-  liabcs  in  Codd.  Mss.  Ep.  Barnabae  c.  8. 

ficium  non  recte  divisisti,   oplimam  par-  not.  16. 

tem  tihi  retinuisli.    //.  ed.  IV.  9)  Qgjj^  37^ 

δ)  l.  e.  ame  nourccipilur  donumluum^  JO)  Exod.  2,  14. 

Nolte:   προς   βού   ή    αποστροφή     uv~  \\)  ]\,ι^.  12,  14.  15. 

τοΰ  ί.  e.  α  te  orlum  est  odium  illius.  12)  Num.  16,  33. 

^  6)  Nolle  coniicit:    καϊ   σύ    άφψις  ^^^  iReg.  18,'8sqq.  ΦΟόν^ϊχΗντ=: 

avτovue.deHstaseumpcrseqm.ILedΛ\.  phLis  henV  gracca.    Ckr. 

t)  '/Μτιιργασατο  (Ά.  pr.,   qnod  in-  '  ^                      ^ 

vito  Ms.  nunnulli   mulaniut   in  χατΗρ-  Cap.  V.     1)  Sic  lac.  supplevit,  spatio 

γάααντο.  lacunae  accuratius  diinenso.   Cfr.  Gal.2,9. 

4* 


52 


Ι.  CLEMENTIS  AD  COR.   V.  VI. 


τοι  6τύλ[οί  εδίω^χΰ-ηΰαν,  καϊ  εως  ϋ-ανάτοΐν  ήλ&ον'\.^  Αάβωμεν  προ  6φ- 
ϋΌίλμώΙν  ημών]  τους  άγαϋΌνς^  Άποΰτόλον[ς.  Ό  Πετρ]ος  δυα  ζηλον 
α^ί-κον*  ουχ  [ενα,  ου]δε  δυο ,  αλλά  πλείονας  νπΐηνεγκεν]  πόνους,  καΐ 
ούτω  μαρτυρ[7}6ας]  επορεύ&η  εΙς  τον  6φείλ[6μενον]  τόπον^  της  δόξης, 
^icc  ζηλον  [καϊ  ο]  Παύλος  υπομονής  βραβεΐον*^  υ[πέΰχ]εν,  επτάκις'' 
δεΰμα  φορεΰας,  φ[υγα]δευΰ•εϊς  ,^  λιΌ'ααΰ-είς.^  Κήρυξ  γ[ενό]μενος  ϊν  τε 
τγι  ανατολή  καϊ  εν  [trj]  δυΰει ,  το  γενναΐον  της  πίΰτεως  αυτού  κλέος 
ελαβεν,  δικαιοβυνην  δίδάξας  όλον  τον  κόΰμον,  καϊ  επϊ  το  τέρμα  της 
δύβεως^^  ελϋ'ών,  καϊ  μαρτυρηαας  επϊ  των  ηγονμενων.^^  Ούτως  απηλ- 
λάγη του  κόΰμου,  καϊ  εις  τον  αγιον  τόπον  επορευϋτ} ,  υπομονής  γενό- 
μενος μέγιΰτος  υπογραμμός. 

VI.     Conlinualio.     Plures  alli  martyres. 

Τούτοις  τοις  άνδράΰιν  οΰίως^  πολιτευΰαμενοις  ϋννηϋ'ροίΰθτ}  πολύ 
πλήθος  ίκλεκτών,  οϊτινες  πολλας  αΐκίας  καϊ  βαβάνους^  δια  ξήλον  πα- 
ϋ'όντες,  υπόδειγμα  κάλλιβτον  εγενοντο  h  ημϊν.  /ίια  ζήλος  διωχΌ-εΐααι 
γυναίκες,  Δαναΐδες  καϊ  /ίίρκαι^^  αικίβματα  δείνα  καϊ  άνόϋια  παϋ^οϋβαι, 
ίπϊ  τον  τής  π[ί]6τεως  βέβαιον  δρόμον  κατηντη[ΰαν']  ,  καϊ  ϊλαβον  γέρας 
γενναΐον  αί  αΰ&ενεΐς  τώ  αώματι.  Ζτήλος  άπηλλοτρίωΰεν  γαμετας  ανδρών, 
καϊ  ήλλοίωΰεν  το  ρηϋ-εν  υπό  του  πατρός  ημών  Αδάμ'  ,τοϋτ[οΥ  νυν 
06τοϋν  εκ  τών  όΰτέων  μου,  καϊ  ΰαρξ  εκ  τής  ΰαρκός  μου/  Ζήλος  καϊ 
^ρις  πόλεις  μεγάλας  κατέΰτρειί^εν,  καϊ  ε&νη  μεγάλα  έξε^ρίξωϋεν. 


2)  εως  Ό^ανάτοΙν  ηλϋ•ον'\  Wottonii 
coniectiira  est,  εως  ^ανάτο[ν  άεινον^ 
ed.  pr.  Cfr.  supra  c.  4.  Ίωσηφ  μ^χρι 
■d-ανάτου  όιωχί^ηναι. 

3)  όγαατονς  (mirabiles)  coni.  Davis. 
Nolte;  άγιους  vel  πρώτους  coni.  lu- 
nius,  alius  ^^είους,  est  qui  cum  eodem 
lunio  xo(>?^(/)atoi;?proponat,  omnino  con- 
tra  simplicem  ac  castum  aucloris  modura 
dicendi.  In  Ep.  ad  lacobum  Apost.  c.  1. 
(p.  10.  ed.  Dressel)  Petrus  Clementi  est 
ό  καλός  καϊ  δόκιμος  μα,&ητης. 

4)  διά  την  αμετρον  προς  ανθρώ- 
πους   στοργην του    νυν   βίου 

βιαίως  το  ζηνμετηλλαξεν  Clem.  Rom.  1.  c. 

5)  Cfr.  Act.  1,  25.  Ep.  Polyc.  ad 
Philipp.  c.  9. 

6)  Cfr.  I  Cor.  9,  24.  Hesychii  in- 
terpretationem  vocis  βραβεΐον  Gallandius 
pariim  sapiens  verlit :  patientiae  cerlamen 
sustinuit. 

7)  Paulum  septies  in  vincula  conie- 
ctum  esse  unde  cognoverit  Clemens  equi- 
dem  non  satis  perspicio.  Acta  enim 
Apostolorum  quum  de  hac  re  taceant, 
alterutriim  slatuendum  est:  aut  ex  ec- 
clesiae  trfttitione  rem  haiisit  ille,  aut 
coniecturam  fecit  ex  loco  2  Cor.  XI,  24. 
Ibi  quum  quinquies  se  captivum  fuisse 
Paulus  profiteatur,  Clemens  fortasse  si- 
mul  meminit  captivitatis  quam  apostolus 


et  Caesareae  et  Romae  passus  est.  Cfr. 
Zeller,  Theol.  Jahrb.,  1848,  p.  530.  Co- 
terum  ea  qiioquc  quae  paullo  post  de 
Pauli  morle  narrantiir  non  tam  ex  Ac- 
tis  Apostolonini  quam  ex  alio  quo  fonte 
petita  esse  nemu  mirabilur,  qui  Acta 
omnino  nihil  de  extremis  apostoli  fatis 
tradere  perpenderit.  Neque  tamen  qiiid- 
quam  eorum  quae  Clemens  de  Paulo 
commemorat  cum  Aclorum  narralionibus 
pugnat;  itaque  colligi  nequit,  Acta  Cle- 
mentis  aetate  nondum  literis  mandata 
esse.  Ltpsius  p.  128.  1.  c.  Hebraismus 
est  =  πολλάκις,  pluries. 

8)  Act.  13,50.  14,6.  II  Cor.  ll,22sqq. 

9)  Act.  14,  5.  19. 

10)  Italiam,  in  specie  Romam,  his 
verbis  notatam  putant  omnes,  qui  du- 
plicem  Pauli  captivitalem  Romae  negant, 
e.  g.  Baur,  (Tiibing.  Zeitschr.  1831.  IV. 
p.  150.  Pastoralbriefe  d.  A.  Paulus,  1835. 
p.  63  sqq.)  et  Schenkel  (Stud.  n.  Krit. 
1841.  I.  p.  75.),  quibiis  το  τ^ρμα  της 
όύαεως  =  το  τέρμα,  εαυτού,  ο  Ιν 
Tjj  ΰύύει.  His  accedunt  Matlhies  (Er- 
klg.  d.  Pastoralbriefe  1840.  p.  186.), 
cui  τέρμα  r.  δ.  =  meta,  centrum  Occi- 
dentis,  ergo  Roma,  et  Scbrader  (d.  Apost. 
Paulus  I.  p.  234.),  cui  τέρμα  r.  ά.  est 
finis  Occidentis  versus  Orientem,  ergo 
Italia.    Econtra  aeHispania  (Rom.  15, 24.) 


Ι.  CLEMENTIS  AD  COR.  V.  VI. 


53 


siml,  et  venerunt  iisque  ad  mortem.  Ponamus  nobis  ante  oculos  bonos 
Aposlolos.  Propter  zelum  iniquum  Petrus  noii  iinum  aut  alterum,  sed 
plures  labores  sustulit,  atqiie  ila  martyrium  passiis  in  debilum  gloriae 
locura  discessit.  Propter  zelum  et  Paulus  patienliae  praemium  reportan- 
dum  siistiniiit,  seplies  in  vincula  coniectus,  fugatus,  lapidatus.  In  oriente 
ac  occidente  verbi  praeco  factus ,  illiistrem  fidei  suae  famam  sortilus 
est,  in  iustitia  mundiim  universum  inslruens,  et  ad  occidentis  terminos 
venieDs,  et  siib  praefeclis  marlyrium  siibiens.  Sic  e  mimdo  migravit, 
et  iii  locum  sanctum  abiit,  palientiae  sumnmm  exemplar  existens. 

VI.     Continualio.     Plures  alii  marlyres. 

Viris  islis  sancle  vitam  instituentibus  magna  electorum  mullitudo 
aggregata  est,  qui  siipplicia  mulla  et  tormenla  propler  zelum  passi,  exem- 
plar  oplimum  inter  nos  extiterunt.  Propter  zelum  mulieres  persecutio- 
nem  passae,  Danaidae  et  Dircae,  postquam  gravia  et  nefanda  supplicia 
sustinuerunt,  ad  firmum  fidei  cursiim  pertigerunlj  et  debiles  corpore 
nobile  praemium  acceperunt.  Zelus  uxorum  animos  a  maritis  abalienavit, 
et  diclum  patris  nostri  Adami  mulavit :  ,hoc  iam  os  ex  ossibus  meis,  et 
caro  ex  carne  mea.'  Zelus  et  conteiUio  urbes  magnas  evertit,  et  gentes 
numerosas  funditus  delevit. 


h.  I.  exponiint  Pearsonus,  Neander  (K. 
G.  I.  p.  79.  et  Gesch.  d.  Pflanzung  I. 
p.  265.),  Guerike  (Bcitrage  p.  122.), 
Hug  (Einl.  II.  p.  322.)  ct  Olshausen 
(Stud.  u.  Krit.  1838.  IV.  p.  953— 957.). 
Hispaniae  aul  alii  terrae  remotiori  favent 
Scholt  (Erdrtcnmg  chronol.  Pimkte  1832. 
p.l23.)elWocher(Tab.0nartalschriftl83u. 
IV,  626  sqq.).  Pro  brilannia  denique, 
tesle  Jacohsono,  contendunt  Usserius 
(Brit.  Eccl.  Antiq.  c.1.)  el  Slillingsfleet, 
Orig,  Brit.  c.  1.  H.  In  Ep.  Clem.  Rom. 
ad  Jacobum  c.  1.  hic  coinmcntaiius :  τον 
Ισόμενον  άγαϋ^ον  ολω  τω  κόσμω  μη~ 
νΰααι  βκσιλέα,  μέχρις  Ιντανϋ^α  ττ} 
'Ρωμ^  γενόμενος,  ϋ-εοβονλητο)  όιδα- 
σχαλίκ  σώζων  άνθ^ρώπονς,  αυτός  του 
νυν  βίου  βιαίως  το  ζην  μετηλλαξεν. 

11)  Sub  Tigellino  et  Nymphidio  Sa- 
bino ,  ultimo  Neronis  anno  Romae  do- 
minantibus.  Ilug  (Einl.  II.  p.  323).  Alii 
h.  1.  de  duobus  libertis  et  amicis  Nero- 
nis,  Ilelio  Caesariano  et  Polyclelo  expli- 
cant,  qui  Ncrone  in  Graecia  degenle 
A.  67  omnia  gubernaninl.  Schott.  (I.  c. 
p.  129.)  et  Neander  (Gesch.  d.  Pflanz. 
I.  265.)  h.  1.  ita  explicanl:  coram  ma- 
ijinlralibus  et  principibus  terrae  veritalem 
chrislianam  professus  esl.   //. 

Cap.  VI.  1)  luniiis  eil.  Ο^είως,  ad 
marg.  veram  Msli  lecl.  όσίως  adponens. 

2)  Ita  editorcs  Cod.  lect.  πολλαϊς 
ΗΪχίαις  y.u\  βάσανοι  ς  corrigcndam  pu- 
larunt.     Conieclaverim:   οϊτινες  Iv  ai- 


κίαις  xat  βάσανοι  ς  πολλά  παϋ^όντες^ 
άια  ζήλον  υπόδειγμα  κάλλιστον  Ιγε- 
νοντο  iv  ήμΐν.  Zelus  quippe  eorum 
ττρός  ζηλον  και  μίμησιν  των  εϊς  ού- 
ρανιον  τρίβον  όάεύειν  d-ελόντων  καϊ 
}λπί<ίας  εχόντων  βασιλείας  ουρανών 
όπολαύειν^  άιά  ϋ-λίψεων  καϊ  πόνων 
πολλών,  οίον  τ  ας  τ  ών  μαρτύρων  πα- 
λαίστρας καϊ  αγώνας.  Cfr.  Epiph. 
Monachi  et  Presb.  ed.  Dressel  p.  45. 

3)  Ila  Cod.  Alex.  teste  Jacobsono. 
Ediderat  lunius  [^/ίαναΐδες  καϊ  ζίίρκη], 
qiiae  lectio  sponte  sese  commendat.  Co- 
telerius  substituendum  monet  ζίανάη  τε 
καϊ  /Ιίρκη,  Colomesio  lubenter  assen- 
tiente.  Ulramque  Nerone  Imp.  fide  illu- 
stres  faeminas  fuisse,  ille  opinatur,  quam- 
vis  et  traditio  et  historia  de  eis  silescat. 
Boisius  ευσεβείς  καϊ  πισταϊ  scribi  vult, 
άγναί  τε  καϊ  άίκαιαι  Davisius.  Ιη  Arte 
crit.  Clericus  coni.  άνευ  αίόοϋς  καϊ 
δίκης,  sine  reverentia  et  iurc,  h.  e.  irre- 
verenter  habito  sexu  inferiore,  et  contra 
ius  ct  fas.  Ex  Acl.  17,  34  ct  9,  36. 
/Ιάμαρι,ς  καϊ  ζίορκάς  lestituendum  vi- 
dotiir  Suschkio.  Cum  Rninarto  lacob- 
soriiis  ea  verba  esse  glossema  opinatur 
in  textiim  intrusum. 

4)  Gen.  2,  23. 

5)  Si  urbs  Hierosolymac  iam  fuisset 
dinila,  Clemens  novissimum  et  cebeni- 
mum  hoc  exemplum  vix  silentio  prae- 
tcriissel.  Cfr.  Windischmaiin,  vindic.  Pe- 
Iriii.  pag.  54. 


54  Ι.  CLEMENTIS  AD  COR.  VII.  VIII. 


VII.     Adhorlalio  ad  poenitentiam. 

Ταντα,  αγαπητοί,  ου  μόνον  νμίίς  νονΰΈτουντες  επιΰτέΚλομεν,  άλλα 
καϊ  εαυτούς  υπομίμνηΰκον[τες]  '^  εν  γαρ  τω  αυτώ  εΰμεν  ΰκάμμα[τί], 
%αϊ  6  αυτός  ημϊν  άγων  επίζεί[ται].  ^io^  άπολείπωμεν  τάς  κενάς  [και] 
ματαίας  φροντίδας,  καΐ  ελϋ•ω[μεν']  ετά  τον  ευκλεή  καΐ  ΰεμνον  τ^ης 
αγίας  κλη]ΰεως^  ημών  κανόνα.'*^  [Βλεπω]μεν,  τι  καλόν,  και  τι  περπνον 
[καϊ  προ']ΰδε7ίτ6ν^  ενώπιον  του  ποί[ηΰαντ']ος  τϊμας.  [Άτενία^ωμεν  εις 
το  αϊμα  του  Χριβτον,  [καϊ  ϊδ']ωμεν  ώς  εύτιν  τίμιον  τω  Θεώ  [πατ(>1]'' 
αυτοϋ  ο  τι  όιά  την  ημετεραν  [^6ωτ'\7]ρίαν  εκχυΌ'εν  παντϊ  τώ  κό[ΰμ]ω 
μετανοίας  %άριν  υπηνεγκεν.  [^Ανέλ'θ^]ωμεν  εις  τάς  γενεάς  πάβας,  [καΐ 
κα^ταμάϋ-ωμεν  οτι  εν  γενεά  [καΐ]  γενεά  μετανοίας  τόπον  £άω[κ]εν  ο 
δεΰπότης  τοις  βουλομενοις  επιΰτραφηναι  επ'  αυτόν.  Νώε''  εκηρυξεν 
μετάνοιαν,  καϊ  οί  υπακούΰαντες  εΰώΰ^ηΰαν.  Ίωνάς'^  Νινευΐταις  κατα- 
ΰτροφην  εκηρυ'ξεν'  οί  δε  μετανθ7}ΰαντες  επΙ  τοις  άμαρτημαΰιν  αυτών 
ε^ιλάΰαντο  τον  Θεόν  ίκετεύϋαντες ,  καϊ  ϊλαβον  ΰωτηρίαν,  χαίπερ  αλλό- 
τριοι του   Θεοϋ  οντες. 

VIII.     ConlinuaUo, 

Οί  λειτουργοί  της  χάριτος  του  Θεοϋ  διά  πνεύματος  αγίου  περϊ 
μετανοίας  ελάληβαν ,  καϊ  αυτός  δε  ο  δεβπότης  τών  απάντων  περ\  με- 
τανοίας ελάληαεν  μεϋ•*  όρκου '  ,ζώ^  γάρ  εγώ,  λέγει  κύριος,  ου  βούλομαι 
τον  ϋ-άνατον  τον  αμαρτωλού,  ώς  την  μετάνοιαν  *'  προΰτιΌ-εϊς  καϊ  γνώμην 
άγαΰ•ην'  ,μετανοηβατε,^  οΐκος  ^Ιΰραηλ,  άπό  της  ανομίας  υμών.  Εϊπον^ 
τοις  υίοΐς  του  λαοϋ  μου'  εάν*  ώβιν  αί  άμαρτίαι  υμών  άπό  της  γης 
εως  του  ουρανού,  καϊ  iav  ωΰιν  πυρρότεραι  κόκκου  και  μελανώτεραι^ 
δάκκου,  καϊ  επιΰτραφητε^  προς  με  i^  όλης  της  καρδίας,  καϊ  εϊπητε 
Πάτερ '  επακούϋομαι  υμών  ώς  λαοΰ  ayiov.*'  Καϊ  εν  ετερω  τόπω  λέγει 
ούτως'  ,λούΰαβ^ε^  καϊ  καθαροί  γεvε(S^'ε ,  άφελεϋ&ε  τάς  πονηρίας  άπό 
τών  ιρνχών  υμών,  απέναντι  τών  όφΰ-αλμών  μου'  ττανσασθ'ί  άπό  τών 
πονηριών  υμών,  μάϋ^ετε  καλόν  ποιειν,  έκξητησατε  κρίΰιν,  ρύΰαΰ&ε  άδι- 
κούμενον^  κρίνατε  όρφανώ,  [κ]αϊ  δικαιώαατε  χήρα'  καϊ  δεϋτε  καϊ 
[δι]ελεγχΘ•ώμεν,^  λέγει.  Καϊ  εάν^  ώϋιν  [αι]  άμαρτίαι  υμών  ώς  φοινικονν^ 
[ώς]  χιόνα  λευκανώ'  έάν  δε  ωΰιν  ώς  κόκκινον ,  ώς  'εριον  λευκανώ. 
Καϊ  εάν  ϋ^έλητε  καϊ  ειΰακούΰητέ  μου,  τά  άγα&ά  της  γης  φάγεβ&ε' 
εάν  δε  μη  &έλητε  μηδέ  ειΰακούΰητέ  μου ,  /ιια'χαιρα  υμάς  κατέδεται  *  το 
γάρ  ΰτόμα  κυρίου  έλάληΰεν  ταύτα.'  Πάντας  ούν  τους  αγαπητούς  αυτού 
βουλόμενος  μετανοίας  μεταΰχεΐν,  εΰτηριξε  τώ  παντοκρατορικώ  βονληματι 


Cap.  VII.  1)  lunius  ex  Ms.  νπο-  3)  Ita  snpplevitliinius,  τ[fλf/tJJσ'fωf 
ιαr^σ■χo^'[τ£g■],  quod  Colomesiiis  tacile  Millius ,  id  quidem  ad  baptismum  rcfe- 
mulavit  in  νπομι/ίΐνη(Τ>!ον[^τες^.  Sed  rens,  ciiins  χάνων  seu  regula  χενών 
illud  quoque  graecum  est.  Cfr.  ea  vox  ^Kt^aratwj',  dcquibus  liic  sermo,  yjjov- 
ap.  Passow  in  Lexico  gr.  et  Orph.  hymn.  τίδων,  renunliationem  inprimis  po- 
77,  6.    ed.  Herm.  p.  345.  stularet. 

2)  Cfr.  Ep.  Polyc.  c.  7.  4)  Cfr.  de  Wette  ad  II  Cor.  10,  13. 


Ι.  CLEMENTIS  AD  COR.    VII.  VIII.  55 


VII.     Adhorlalio  ad  poenUenliam. 

Haec,  charissimi ,  non  tantum,  iit  vos  officii  vestri  admoneamus, 
scribimiis ,  sed  eliam ,  iit  nos  ipsos  commonefaoiamus ;  in  eadem  eniiii 
areua  versamur,  et  cerlamen  idem  nobis  impositum  est.  Qiiare  inanes 
et  vanas  curas  relinquamus,  et  ad  gloriosam  et  vanerandam  sanctae 
vocationis  noslrae  lineam  [metam]  veniamiis.  Quid  piilchrum,  quid  iu- 
cundum  et  acceptum  coram  opifice  nostro  sit,  videanms.  Sanguinem  Christi 
intentis  oculis  intueamur,  iit  quam  pretiosus  sit  Deo  patri,  consideremus, 
qiii  propter  nostram  saluLem  eflusiis  toli  mimdo  poenitentiae  gratiam 
obtulit.  Reciirramus  ad  omnes  mundi  aetates,  et  discamus,  quod  in  omni 
generatione ,  volentibus  ad  ipsum  converti,  Dominus  poenitentiae  locum 
concesserit.  Noe  poenitentiae  praeco  fuit,  et  qui  ei  oblemperarunt,  sal- 
vali  siint.  lonas  Ninivilis  excidiiim  praedicavit;  illi  autem,  peccatorum 
poenitentiam  agentes,  precibus  Deum  placarunt,  et  saliitem  consecuti 
sunt,  licet  alieni  a  Deo  essent. 

VIII.     Continuatio. 

Divinae  graliae  ministri  Spiritu  santo  afflati  de  poenitentia  loquuti 
sunt.  Ipse  etiani  rerum  oinnium  Dorainus  ciim  iuramento  de  poenitentia 
loquulus  esl:  ,vivo,  inquit  Dominus,  nolo  mortem  peccatoris,  sicut  poe- 
nitentiam;'  addens  insiiper  dictum  egregiiim:  ,resipiscite,  domus  Israel, 
ab  iniquitale  vestra.  Dic  filiis  popiili  mei:  si  peccata  vestra  a  terra  ad 
coelum  usque  perlingant,  si  cocco  rubriora  et  cilicio  nigriora  fuerint, 
et  ad  me  ex  loto  corde  conversi  fueritis  et  dixeritis,  Pater;  tanquam 
populo  sanclo  aiirem  vobis  praebebo.'  Et  in  alio  loco  sic  dicit:  ,lava- 
mini  et  mundamiiii,  aiiferle  mala  ex  animabus  vestris,  ab  oculis  meis, 
quiescite  a  malitiis  veslris,  discile  facere  bonum,  qiiaerite  rectiim,  libe- 
rate  oppressunij  iudicate  piipillo,  et  iuslificate  viduam;  et  venite  et  di- 
spulemus,  dicit  Dominus.  Et  si  fuerint  peccata  vestra  qiiasi  phoenicium, 
sicut  nivem  dealbabo,  si  aulem  fiierint  ut  coccinum,  sicut  lanam  dealbabo. 
Et  si  voliieritis  et  audieritis  me,  bona  terrae  comedetis;  si  autem  no- 
luerilis,  neque  exaudiverilis  me,  gladius  devorabit  vos;  os  enim  Domini 
loculum  est  haec'  Volens  igitur,  omnes  dilectos  siios  poenilentiae  fieri 
participes,  eiTalum  illiid  omnipotenli  sua  volunlate  roboravit. 


5)  Cfr.  I  Tim.  2,  3.  5,  4.  ^  6)  Cfr.  ler.  3,  22.  19. 

6)  [πατρϊ]  lego  c.  Bleekio,   [«ί^α]  7)  sic   Cl.   Al.    Paedag.    1.  1.    c.  10. 
lih.  jmpr.     Cfr.  J^lp.  1  Petr.  1,   19.  ubi    ultima  ista    sub    Ezechielis   nomine 

7)  Cfr.  Gen.  7.  I  Petr.  3,  20.  II,  2,5.  laudat,    cuius    ctiam   videnlur    esse  su- 
Vid.  infra  c.  9.  periora.    ^inc   itaqiie    firmatui•    cl.    Co- 

8)  Jon.  3.  lclcrii  coniectiira.    Colotn.    Ed.  princeps 
Cap.  VIII.     1)  Ezech.  33,    11.  ;t«c3  άγίω  c.  Mslo. 

3)  Lzech.  32,   12.  ^C   r  ^ -i  ,         ~ 

4)  Cfr.  Ps.  102,  II.  Isai.  1,  18.  ^)  Ιόι]£λεχϋ^ωμεν    Ms.    ap.     Woll. 

5)  Sic  Ms.  Hanc  formam  hahes  sae-  ^^    •'^^• 

pius  apnd  LXX  el  apiid  Strabonera  XVI,  10)  Sc.  voluntate  atque  consilio  eos 

12.    Jac.  redimeiuli. 


56  Ι.  CLEMENTIS  AD  COR.    IX.  X. 


IX.     Exempla  Sanclorum,  qui  fide  el  obedienlia  elc.  gratiam  Dei  sunt 
conseculi.     Enoch  el  Noe. 

^ib  υπακουβωμεν  tyj  μεγαλοπρεπεΐ  καΐ  ενδόξφ  βονληΰει  αυτού, 
κ«1  ίκέται  γενόμενοι  τον  ίλέονς  καϊ  της  χρηβτότητος  αντον,  π()06πε6ω• 
μεν  χαϊ  ίπιΰτρεψωμεν  ετύ  τους  οίκτιρμονς  αντον,  αττολιποντες  την  μα- 
ταιοπονίαν,^  την  τε  εριν,  καϊ  το  εΙς  θάνατον  αγον  ζήλος.  Άτενίβωμεν^ 
εις  τον  ς  τελείως  λείτονργηΰαντας  τη  μεγαλοπρεπεΐ  δοξτ)  αντον.  Αα- 
βωμεν^  '£νώχ,  ος  iv  υπακο})  δίκαιος  ενρε&εϊς  μετετεΟ'η^  κα\  ονχ  ενρεϋ•η 
αντον  'θάνατος.  Νώε'*'  πιατος  ενρε&είς,  δια  της  λειτονγρίας  αντον 
τίαλιγγενεαίαν  κόΰμω  Ικτ/ρυξεν,  καϊ  διέοωΰεν  δι'  αντον  6  δεϋπότης  τα 
εΐαελϋ'όντα  iv  ομόνοια  ζώα  εις  την  κφωτόν. 

Χ.     Conlinualio.     Abraham. 

Άβρααμ,  6  φίλος^  ηροΰαγορενϋ-είς ,  τΐΐΰτος  ενρε9•η ,  Ιν  τω  αντον 
νπηκοον  γενέαϋ'αι  τοις  ρημαβι  τον  Θεον.  Οντος  δι^  νπακοης  εξηλ- 
θ•εν  ίκ  της  γης  αντον,  καϊ  εκ  της  ΰυγγενείας  αντον,  καϊ  εκ  τον  οΓκου 
του  πατρός  αντον,  όπως  γην  ολίγην,  καϊ  ΰνγγενειαν  αΰϋ•ενη,  καϊ  οίκον 
μικρόν  καταλιπων,  κληρονομηΰτι  τας  επαγγελίας  τον  Θεον.  Αεγει  γαρ 
αυτώ'  ,απελϋ•ε^  Ικ  της  γης  ΰον,  κα\  εκ  της  ϋνγγενείας  ΰον ,  καϊ  εκ 
τον  οϊκου  του  πατρός  ΰου  εις  την  γην  ην  αν  ΰοι  δείξω  '  καϊ  ττοιτ/'σω 
ΰε  εις  'εϋ•νος  μέγα,  καϊ  ενλογηΰω  6ε,  καϊ  μεγαλννώ  το  όνομα  αον,  καϊ 
'εβΎΐ  ενλογημενος'  καϊ  ενλογηΰω  τονς  ενλογονντάς  ΰε,  καϊ  καταράΰομαι 
τους  καταρωμενονς  ΰε,  καϊ  ενλογηΟ-ηΰονται  εν  ΰοι  πα(?ο:ι  αί  φνλαϊ  της 
γης.'  Καϊ  πάλιν  εν  τω  διαχωριΰΰ^ηναι  αυτόν  από  Αωτ^  είπεν  αντω 
ό  Θεός'  ,άναβλέιρας'^  τοις  όφΰ•αλμοΐς  ΰον,  νδε  από  τον  τόπον,  ον  ννν 
ΰν  εϊ ,  προς  βορραν  καϊ  λίβα^  καϊ  ανατολάς  καϊ  ϋ-άλαΰΰαν'  ότι  πά- 
ΰαν  την  γην,  ην  ΰν  όρας,  ΰοϊ  δώΰω  αντην  καϊ  τω  ΰπερματί  ΰον,  εως 
αιώνος.  Καϊ  ποιτ^σω  το  ΰπερμα  ΰον  ως  την  αμμον  της  γης'  ει  δύνα- 
ται τις  εξαρι^μηΰαι  την  αμμον  της  γης,  καϊ  τό  ΰπερμα  ΰον  ε'ξαριϋ•μη- 
ϋ'ηΰεται.'  Καϊ  πάλιν  λέγει'  ,εξηγαγεν^  ο  Θεό^  τόν  'Αβραάμ,  καϊ  είπεν 
αντω '  αναβλει\)θν  εις  τόν  ονρανόν  καϊ  άρίϋ^μηΰον  τους  άΰτερας ,  εΐ 
δννηΰτ}  εξαριϋ'μηΰαι  αντονς'  όντως  ε(7ται  τό  ΰπερμα  ΰον.  'Επίΰτενΰεν'' 
δε  Αβραάμ  τω  Θεώ,  καϊ  ελογίΰΰ'η  αντω  εις  ^ικαιοίί'υντ^ν.'  ^ιά  πίΰτιν^ 
καϊ  φιλοξενίαν  εδόΰ'η  αντω  νίός  εν  γηρα,  καϊ  δι'  υπακοής^  προΰηνεγ- 
κεν  αυτόν  ^νΰίαν  τω  Θεώ  προς  εν  τών  ορέων  ων  ϊδειξεν  αντω. 


1 


Cap.  IX.   1)  Ιη  simili  loco  Ερ.  Polyc.  Alexandrino  arguit ,    aul    eum  non  probe 

c.    2.     est    ματαιολογίαν,    quam    lect.  novit,    aut   mala  fidc  agit.     Eadem  enim 

Wolt.  heic  quoque  reponcndam  censet.  ratione    acluin   crit   de    authcnlia   ct  fidc 

2)  Idi ενίζω μεν  Co\om.,  testeJacob-  eorum  omnium,  qui  α  Clcmente  Alex.  us- 

sono.     In  mea   quidem  Colomesii   ed.  a.  quam   citantitr ,    scriplorum.     Nemo    enim 

1694    est  ΜΊενίαωμεν.     Ed.  Bernardiis  Patrum   maiorc   licentia   nsus   cst   m  ci- 

hunc  lociim  ex  Clem.  Alex.  Strom.  IV,  16.  tandis  autoribus,  sive  sacris,   sive  eihni- 

p.  610.  interpolatum   contendit.     Contra  cis ;  ctim  ei  in  morc  sit,  non  intcgra  au- 

quem  Wottonus  :  Irriti  sunt,  inquit,  huius  torum  verba  semper  recHare,  sed  pro  ar- 

conatus.     Qui  enim  liocmodo  ex  Clemente  bitrio  suo  nunc  contrahere,   nunc  de  suo 


Ι.  CLEMENTIS  AD  COR.    IX.  X.  57 


IX.     Ej-empla  Sanctorum,  qui  fide  el  obedienlia  eic.    gratiam  Dei  sunt 
conseculL     Enoch  et  Noe. 

Quare  magnificae  eius  el  gloriosae  volunlati  obsequamur,  el  suppli- 
ciler  misericordiam  et  benignitalem  eiiis  imploraiUes,  relictis  vanis  ope- 
ribus,  conlenlione  et  aemulalione,  quae  ad  morlem  ducil,  ad  miseralionem 
eius  advolvaniur  el  convertamur.  Fixis  ociilis  intueaimir  eos,  qiii  magni- 
ficae  eius  gloriae  perfecle  iuservierunl.  Sumanms  Enochum,  qiii  in  obe- 
dientia  iuslus  reperlus  transialus  fiiit,  neque  mors  eius  invenla  est.  Noe 
lidelis  iuveDtus  per  minislcriuiu  siuim  imindo  regeneralionem  praedicavit; 
et  per  eum  animalia,  quae  in  concordia  arcam  siint  ingressa,  servavit 
Dominus. 

X.     ConlinuaUo.     Ahraham. 

Abrahamus,  amicus  vocatus,  fidelis  inventus  est,  eo  qiiod  verbis  Dei 
oblemperaret.  Hic  per  obedienliam  e  lerra  sua,  e  cognalione  sua  et 
domo  patris  sui  egressus  est,  ut  exigua  terra,  cognatione  debili  et  domo 
parva  derelicta,  promissiones  Dei  possideret.  Dicit  enim  ei :  ,exi  de  terra 
lua,  et  de  cognalione  lua,  et  de  domo  patris  tui,  et  vade  in  terram 
quam  libi  demonslrabo ;  et  faciiim  te  in  genlem  magnam,  et  benedicam 
tibi,  el  magniOcabo  noraen  tuiim,  et  eris  benediclus;  et  benedicam  be- 
nedicentibus  Ubi,  et  maledicam  maledicenlibus  tibi,  et  benedicenlur  in 
le  omnes  Iribus  terrae/  El  rursus,  cum  a  Lot  secederet,  dixit  ei  Deus: 
,rcspice  oculis  luis,  el  vide  a  loco,  in  quo  ininc  lu  es,  ad  aquilonem  et 
airiciun  el  orieDlein  el  niare;  quia  oiiinem  lcrram  quam  tu  vides,  tibi 
dabo  eam  et  semini  luo  iisque  in  seculum.  El  faciam  semen  luum  si- 
cul  arenain  leirae;  si  poteril  aliquis  dinumcrare  arenani  terrae,  et  scmen 
taum  dinumerabilur/  Et  rursiis  dicil:  ,eduxit  Dcus  Abraham  foras,  et 
dixJt  ei:  respice  in  coelum  ct  nuniera  slellas,  si  poles  dinumerarc  eas; 
sic  eril  semen  luum.  Et  credidit  Abrabamus  Deo,  el  depulalum  (ist  ei 
ad  iuslitiam/  Propler  fidem  et  hospilalilalcm  datus  est  ci  filius  in  se- 
nectute,  et  per  obedientiam  oblulit  euiii  in  sacrificium  Deo,  in  uno  mon- 
Uiim,  quem  ei  ostenderat. 


inserere,  alia  omiilere,  alia  variis  modis  tomatum,   csl   φίλος    Θεον  —  προσψ 

mutare.  γορινϋ^η. 

3)  Gen.  5,  24.  Hebr.  Π,  5.  2)  Gcn.  12,  1-3. 

4)  Gen  6  8  7  1  Hebr  11  7  3)  Ad  Gcn.  18,  11.  respiciens  Nolte 
II  Pelr.  2,  5.'  Cfr.  'eupra  c.  7.  Noc  ^T' }"  ,V^  β,αχωρια^ην^ι  Αώτ  άτί 
secundam    .Silivll.  I,   135.    el   Thcophil.  «»^^o%"•  <^''•  ';• 

Antioch.  ad  Autol.  III,  \\).  p.  129,   ar.le-  i(    "'"•    ''^'  ??— *^•  ..       ,  . 

qnam  in  arcam  intrarel,    novam    murnlo  ^)  l\  '■   ""•»•"'"•'"    v|.rs„s ;    ila    dein 

generaUonera  valicinatns  «»l,  id  tcmporis  voc.^aA«atf«y   occidenl.s   caeli  plagara 

homines  ad  poenitcntiam  rcvocans.  "^  fi^  Γ        !*>    «>    fi 

Cap.  X.     1)  Cfr.  Isai.  41,  8.    II  P.i-  7)  Hom.  4,'3.* 

ralip.  20,  7.    ludil.  8,  19.  Jac.  2,  Τλ.  b)  G(mi.  21,  22. 

Apnd  Clcm.  Alex.,  qui  locum  recitat  cpi-  9)  Ilebr.  11,  17. 


δ8  Ι.  CLEMENTIS  AD  COR.    XI.  XII. 

XI.     Coniinuatio.     Lot.     Poena  dissensionis. 

Jia  φιλοξενίαν^  καΐ  ευΰεβειαν  Αώτ  εΰώ&η  εκ  Σοδόμων,  της  πε- 
ριχωρον  παβης  %ρίΟ•είαης^  δια  πνρος  καϊ  Ό'είον ,  πρόδηλον  τΐοιηΰας  6 
δεΰποτης,^  οτι  τους  ελπίζοντας  ετζ  αντον  ουκ  εγκαταλείπει,  τους  δε 
ετεροκλινεΐς  υπάρχοντας  εις  κόλαΰιν  καϊ  αίκιΰμον  τίϋ'ηαί..  Σννεξελϋού- 
ΰης  γαρ  αυτω  της  γυναικός  ετερογνώμονος  υπαρχούΰης  καϊ  ουκ  εν 
ομόνοια,  εΙς  τούτο  ΰημεΐον  ετέϋ'η  ^  ωΰτε  γενεΰϋ-αι  αυτήν  ΰτηλην  άλδς 
εως  της  ημέρας  ταύτης'^  εις  το  γνωΰτον  είναι  παΰιν^  οτι  οι  δίψυχοι^ 
καϊ  ot  διϋτάξοντες  περϊ  της  του  Θεοϋ  δυνάμεως  y  εις  κρίμα  καϊ  εις 
ΰημείωΰιν  πάβαις  ταΐς  γενεαΐς  γίνονται. 

XII.     Praemia  fidei  el  hospilalilalis.     Rahah. 

^ta  πίΰτιν^  καϊ  φιλοξενίαν  ε6ω9•η  '^Ραάβ  η  πόρνη.  Έκπεμφΰ'εν- 
των  γαρ  νπο  Ίηΰοϋ  του  του  Ναυη  καταΰκόπων  εις  την  %ριχώ,  εγνω 
6  |3ασ'ίλεΐ'?  της  γης,  οτι  -ί^καίΤι  καταΰκοπεϋβαι  την  χώραν  αυτών  ,^  καϊ 
εξεπεμψεν  άνδρας  τους  ϋυλληιρομενους  αυτούς  ^  όπως  ΰυλληφΰ-εντες 
'Θ^ανατωΰ-ώΰιν.  '^H  ουν  φιλόξενος  ^Ραάβ  είΰδεξαμενη  αυτούς  εκρυ^^εν 
εΙς  το  νπερωον  υπο  χην  λινοκαλάμην.  Έπιΰτα&εντων  δε  των  παρά  τον 
βαΰιλεως  καϊ  λεγόντων'  [άνδρες  προς  ΰε  ήλ]'θΌν  οι  κατάΰκοποι  της  [γης 
ημών],  εξάγαγε  αυτούς,  ό  γαρ  βα[6ΐλευς  ου]τως  κελεύει'  η  δε  άπεκρίΒτι' 
είΰήλϋΌν  [οι  δύο  άν]δρες,  ους  ζητείτε,  προς  με,  [άλλα  ταχε]ως  άπηλ- 
ϋ-ον,  καϊ  πορενο[νται'  ούχ]  νποδεικνύουαα  αυτοΐς  ε[κείνους].  Καϊ  είπεν 
προς  τους  άνδρας  '  [γινώ]ΰκουΰα  γινωΰκω  εγώ,  οτι  [κύριος  ο  Θεός]  υμών 
παραδίδωΰιν  νμΐν  [την  πό]λιν  ταύτην,  ο  γαρ  φόβος  καϊ  [τρό]μος  υμών 
επέπεΰεν  τοις  κ[ατοι]κοϋ6ιν  αύτην.^  "Ιβ^  Ιάν'^  ουν  γε[νηται\  λαβείν  αυ- 
τήν ύμας,  δια6ώθα[τε\  με^  καϊ  τον  οίκον  του  πατρός  μο[υ\.  Καϊ  είπαν 
αύττι'  Ι'σται  οϋτως,  ως  ελάληΰας  ημΐν.  '^Ω,ς  εάν  ουν  γνώ[ς]  παραγινο- 
μένους  ημάς,  ΰυνά'ξεις  πάντας  τους  ΰους  υπό  το  βτεγος  ΰου ,  καϊ  δια- 
ΰωΰ'ηΰονται'  ο6οι  γαρ  εάν  εύρεϋ'ώΰιν  Ι'έω  της  οικίας,  άπολοϋνται.  Καϊ 
προοεϋ-εντο  αύττ)  δούναι^  ΰημειον,  όπως  κρεμάΰτ}  εκ  του  οϊκου  αύτης 
κόκκϊνον '  πρόδηλον  ποιουντες,^  οτι  διά  του  αίματος  του  κυρίου  λύτρω- 
ύις  έ'ίϊταί  παύι  τοις  πιΰτεύουΰιν  καϊ  ελπίζουΰιν  επϊ  τον  Θεόν.^  '^Οράτε, 
άγαπητο\  ου  μόνον  πίβτις,  αλλά  προφητεία  εν  τγ  γυναικϊ  γέγονεν. 


Cap.  XI.     1)  Gen.  19.  IlPetr.  2,6.7.  niani    δεδυνημένος    ρ.    δεάννημαι    a 

Wottoniis    existimat,   S.    Patrem   procul  me  notalam. 

dubio  respicere   ad  II  Petr.  2,6.;   lu-  4)  Qiiamvis    multi    veterum    Palrum 

culentum   sane    testimonium,    secundam  (e.   g.  Irenaeus    adv.  haer.  IV,  31.)  tan- 

beati   Petri    epistolam    ab    iriitio   usque  quam  adhuc  manentis  huius  statuae  men- 

canonicam  fuisse,  atque  ab  ecclesia  Ro-  tionem    fecerint,    et    losephus    Flavius, 

mana  acceplam.   Jac.  eiusdem   cum  Clemente  aelatis  (Antiq.  I. 

2)  κρCvειv  =  pun^re:  frequensinlibb.  ^l'  ^O,  nonnullique  recentiorum  oculis 
N.  T.  ea  significatio.  Cfr.  loann.  18,31.  ''  «««^  usurpasse  narrent  fabulam  a- 
j,         2    12  ^^^^   ^^^^i    ^^   nescio    quid    ab    accolis 

^    *     '       *  spectatorum  oculis  subiectum  fuisse,  quod 

3)  Nominativus  absolutus  scriptoribus  illi   statuam    hanc   esse    nugabantur,    hi 
hcllenisticis    familiaris  est.     Cfr.  Winer,  imprudenter     credebant  ,     iam     liquidis 
Gramm.  des  neutest.  Sprachidioms  p.  168.  arguraentis  demonstratum  est.   Frey. 
edit.  IV.    H.     Vid.    quoque   Clem.   Rom.  5)  Eodem  sensu    infra    c.  23.     Cfr. 
Hom.  I.  init.   lectionem  Codicis  Ottobo-  lac.  1,  8.     Hermae  Past.  Vis.  1,  1.  4,  1. 


Ι.  CLEMENTIS  AD  GOR.  XI.  ΧΠ.  59 


XI.     Coniinualio.     Lot.     Poena  dissensionis. 

Propter  hospitalitatem  et  pielalem  Lot  e  Sodoma  salvus  evasit,  quum 
tota  regio  in  circiiitu  igne  el  sulphure  piiniretiir;  Domino  palam  faciente, 
qiiod  non  derelinquat  sperantes  in  ipsiim,  contra  vero,  qiii  a  mandatis 
eius  declinanl,  suppliciis  et  tormentis  puniat.  Uxor  enim  eius,  quae  iina 
cum  eo  egressa  est,  cum  ab  eo  dissentiret  iiec  iu  concordia  persiste- 
rel,  in  signuni  propterea  posita,  et  salis  stalua  usqiie  in  hodierniim  diem 
facla  est;  iit  omnibus  innolesceret,  quod  animo  dubii  et  de  polenlia 
divina  haesitantes  in  iudicium  et  signiim  omnibus  generationibus  pro- 
ponantur. 

XII.     Praemia  fidei  et  hospiialitatis.     Rahab. 

Propter  fidem  et  hospilalilalem  Rahab  meretrix  incolumis  servata 
est.  Missis  enim  a  Josiie  filio  Navae  ad  urbem  lericho  speculatoribus, 
rescivit  terrae  rex,  quod  regionem  eorum  exploraturi  venissent,  et  viros 
emisit,  qui  eos  comprehenderent,  ut  comprehensi  necarenliir.  Eos  igilur 
bospilalis  Rahab  suscipiens,  in  solario  domus  sub  lini  stipula  occultavit. 
Supervenientibus  autem  viris  a  rege  missis  ac  dicenlibus:  viri  ad  te  in- 
gressi  sunt  regionis  nostrae  exploratores ,  educ  eos,  sic  enim  imperat 
rexj  illa  autem  respondit:  ingressi  sunt  duo  viri  ad  me,  quos  quaeritis, 
sed  confestim  abierunt  et  vadimt;  iion  oslendens  eis  illos.  Et  dixit  ad 
viros:  sciens  sciOj  quod  Dominus  Deus  vester  urbem  hanc  vobis  tradit; 
timor  enim  et  pavor  vestri  incessit  incolas  eiiis.  Siraulac  igitur  capere 
illain  vobis  contigerit,  incolumem  me  servate  et  domum  palris  mei.  Et 
dixerunt  ei :  sic  erit,  ut  loquula  es  noLis.  Simulac  igitur  nos  appropin- 
quantes  cognoveris,  cognalos  tuos  omnes  sub  lecto  luo  congregabis,  et 
servabuntur ;  quotquot  vero  extra  domum  tuam  invenientur,  peribunt. 
Praelerea  ei  signum  dederunt,  ut  nempe  funiculiim  coccineum  e  domo 
sua  demilteret,  manifeslum  facientes,  quod  omnibiis,  qui  credunt  et  spe- 
rant  in  Deum,  per  sangiiinem  Domini  redemtio  futura  sit.  Videte,  di- 
lccli,  non  soium  fides,  sed  eliam  prophetia  in  muliere  fuit. 

Cap.  Xli.     1)  los.  2.   Hcbr.  11,  31.  speculatores  Rahab  signum  dederunt.  Ve- 

Clem.  Alex.    ut  solet,    fusiorem    nostri  rumtamen  quia  ov  μόνον  πίατις,  άλλα 

narrationem  abbreviavit  1.  c.  προφητεία    Iv    jrj    γνναικϊ  γεγονεν, 

2)  αυτών  Ms.  Sic  vertil  ctiam  lunius,  Rahab  exploratoribus  signurn  illud  indi- 
licet  ediderit  αυτού,  quod  repetiit  ver-  casse,  indicatum  ab  ipsis  accepisse, 
titqueColomesius  (1694),  et  alii  post  eum.  scriptorem  crcdidisse  aliquis  putaverit. 

3)  Τοις  κατο^^οϋσ,ν  αύτην.  Le-  g^  Allegoricae  h.iic  interprctationi 
cum  ergo  Clemenucomma  versiculi9.  ,,„.^/^  ^J  adstipulantur.  Cfr.  lustin. 
cap.  2.  losuae,  quod  a  mulUs  cditioni-  L.  ,  rr  u  1 1 1  ι  i  u  „ 
u  u  ,  •  Γ  I  .  •  •.  «•  \)\ά\.  c.  Trvph.  11.  111.  Iren.  adv.  haer. 
bus  abest,  in  Lomplutetisi  vero  ita  οίΤοι-  .λγ    on          ιίι       ι    μ    „     .      ι     ι:: 

,  ^.        »  '        >      '  /  C  IV,  20.  η.   12.  eu.  Massuct.  cl  alu. 

tur:   xai  τ.ατέπτηααον  navrsg  ot  κα-        ' 

τοικούντες  την   γην  αφ'  υμών  Colel.  7)  Haec  verba  ηοη  aliam  inlerpreta- 

4)  'Ω,ς  iav=  ώς  αν  (Winer,  Gramm.  lionem  patiuntiir  nisi  haric,  quae  proximc 
ed.  IV.  p.  285  sq.)  =  simulac.  Hcrm.  ad  Paiili  doclrinam  accedit.  Disertc 
ad  Vig.  943  sq.  //.  cnim  dicnnUir  moilc  Chrisli  expiata  csse 

5)  ηροσέϋ-εντο  Ooivat  =  Μωκαν  peccala  conim,  qiii  spi.-m  et  iiduciam  in 
ex  Hebraismo.  Colomesius:  El  ut  signum  Deo  posueriiil.  Nequc  id  contrarium 
daret  addiderunt ,  uli  anle  vcrterunt  lu-  est  Pauliiiac  doctriiiae,  qiiod  fidclcs  lan- 
nius  et  Cotelerius  contra  historiae  iidcrn.  lum  peccalorum  veniam  Christi  morle 
Non    enim    Rahah    speculaloribus ,    sed  accipcre  dicuntur.    Lipsius  p.  82.  1.  c. 


60  Ι.  CLEMENTIS  AD  COR.   XIII.  XIV.  XV. 

XIII.     Adhorlalio  ad  humililaiem. 

ΤατΐεινοφρονηΰωμΙεν]  ovv,  αδελφοί,  άτνοΟ'ψενοι^  παΰ[αν]  άλαζο- 
νείαν  καΐ  τνφος^  χαϊ  άφρ[ο]βννψ  καϊ  οργάς•  καϊ  ποιη6ω(ΐ[εν]  το  γε- 
γραμμενον  {λέγευ^  γαρ  το  πνεύμα  το  αγιον'  ,μη  κανχ[ά]6ϋ'ώ^  6  ύοφος 
iv  τγι  ΰοφία  αντον,  μηδέ  6  Ιαχνρος  iv  τη  ίΰχνϊ  αντ[ον~\,  μηδέ  6  πλου- 
ΰιος  iv  τω  πλούτω  αντον  '  αλλ'  η  6  κανχώμενος  εν  κνρίω  κανχάβϋ'ω, 
τον  εκξητεΐν  αντον,  καϊ  τΐοιεΐν  κρίμα  καϊ  δυκαίθΰνν[ηνΥ)  μάλιΰτα  με- 
μνημενοι  των  λόγων  τον  κνρίον  Ίηβον,  ονς  ελάληΰεν  δι>δάβκω[ν]  επιεί- 
κειαν  καϊ  μακροΒ•νμίαν.  [Ον]τως  γαρ  είπεν'  ,ελεεΐτε,^  ϊνα  ελεη[ϋ"η]τε' 
αφίετε  ,  Χνα  άφεϋ'Ύΐ  νμΐν '  ώ[ς]  ποιείτε ,  οντω  ποιη&ηΰεται,  νμ[ΐν] '  ώς 
δίδοτε,  όντως  δοΰ-ήβεται  [νμΐν] '  ώς  κρίνετε ,  όντως  κριϋ"ηΰετ[αι  νμΐν  * 
ώς  χρη]ΰτενεΰΰ'ε,  όντως  %ρη[ΰτενϋ•7ί]6εται  νμΐν  ω  μετρώ  με[τρεΐτε],  εν 
αντω  μετρηΟ'ήϋεται  νμΐν/  [Ταντη  τ]η  ίντολγ)  καϊ  τοΐς  παραγγελ[μα6ΐ] 
τούτοις  ΰτηρί^ωμεν  εαν[τονς  προςΥ  το  πορενεο^αι  νπηκόονς  [ημα]ς 
τοΐς  άγιοπρεπεΰι  λόγοις  ανίτον] ,  ταπεινοφρονονντες.  [Φη6]ϊν  γαρ  6 
άγιος  λόγος'  ,επί'  τίνα  [επι]βλε'φω,  αλλ'  η  επϊ  τον  πρανν  καϊ  [ηβν]- 
χιον  καϊ  τρέμοντα  μον  τα  λογία-/ 

XIV.     Magis  Deo  ohediendum  est,  quam  auctorihus  sedilionis. 

[/Ιι\καιον  ovv  καϊ  οΰιον,  άνδρες  άδελ[φ]οϊ,  νπηκόονς  ημάς  μάλλον 
γενέ[β]'θ•αι  τω  Θεω,  η  τοΐς  εν  αλαζονεία  καϊ  άκαταβταβία  μνΰαρον  ζψ 
λονς  άρχηγοΐς  εξακολονϋ'εΐν.  Βλάβην  γαρ  ον  την  τνχονΰαν  ,  μάλλον  δε 
κίνδννον  νποίΰομεν  μεγαν,  εαν  ριψοκινδννως  επιδώμεν  εαντονς  τοΐς 
-θ-ελημαΟί  των  άν&ρώπων,  οϊτινες  ε^ακοντίζονΰιν^  εΙς  ϊριν  καϊ  ΰτάΰεις^ 
εις  το  άπαλλοτριώΰαι  7]μάς  τον  καλώς  έχοντος.  ΧρηΰτενΰώμεΟ'α  αντοΐς^ 
κατά  την  ενΰπλαγχνίαν  καϊ  γλνκντητα  τον  ποιηΰαντος  ημάς.  Γέγραπται 
γαρ'  ,χρηβτοϊ^  εβονται  οικητορες  γης,  άκακοι  δε  νπολειφϋ'ήΰονται  επ' 
αντης  '  ot  δε  παρανομούντες  εξολεϋ-ρεν^^ηΰονται  απ  αντης.^  Καϊ  πάλιν 
λέγει '  ,  ε^ιϊον'*  άΰεβή  νπερνψονμενον  καϊ  επαιρόμενον  ώς  τάς  κεδρονς 
τον  Αιβάνον  καϊ  παρηλϋΌν,  καϊ  ιδον,  ονκ  ην,  καϊ  εξεξητηΰα  τον  τό- 
πον αντον,  καϊ  ονχ  ενρον.  Φνλαΰΰε  άκακίαν,  καϊ  ϊδε  ενϋ'ντητα ,  οτι 
εστίν  έγκατάλειμμα^  άνΟ'ρώπω  είρηνικω.' 

XV.     Adhaerendum  est  iis   qui  pacem  colunt,  non  iis   qui  eam 
colere  simulant. 

ToLVVv  κολλη&ώμεν  τοΐς  μετ*  ενΰεβείας  ειρηνενονΰιν,  καϊ  μη  τοΐς 
μεΌ•'  νποχρίβεως  βονλομένοις^  είρηνην,   Αεγει  γάρ  πον  ,οντος^  6  λαός 


% 


Cap.  XIII.     1)  Cfr.  Ι  Petr.  2,  1.  5)  Haec  verba  nec  Evangelio  Matth. 

2)  Genere  neutr.  ut  in  Concil.  Ephes.  6,  12 — 15.  7,  1.  2,  nec  Luc.  6,  36 — 38. 
Canon.   8.    Ιξονσίας   τύφος  κοϋμικης  omnino  σύμφωνα  sunt. 

ap.  Roulh.  Script.  Eccles.  Opusc.  p.  395.  6)  Praep.    προς   adiecit    Jac. ,    cum 

Ita   supra  c.  4.  ct  9.     το   ζήλος.     Edili  septem  vel  octo  literarum  laciina  in  Ms. 

ante  Jac.  τνφον  contra  fidem  Msti.  excipiat  tres  illas  εαυ. 

3)  Parenthesin  Hef.  opporlune  inter-  7)  Isai.  66,  2. 

posuit.  Cap.  XIV.      1)   Boisius    supplet   λό- 

4)  ler.  9,  23.  24.    I  Cor.  1,  31.    II  γους  \e\  ρήματα.     Sed  nihil  addendum ; 
Cor.  10,  17.  vox    enim    Ι'ξακοντίζω    saepius   legitur 


Ι.  CLEMENTIS  AD  COR.    XIII.  XIV.  XV.  61 

XIII.     Adhorlalio  ad  humUiiatem, 

Humilis  ergo  mente  siraus,  fratres,  fastum  omnem,  superbiam,  amen• 
tiam  el  iras  deponenles;  et  quod  scriplum  est,  faciamus  (dicit  enim 
Spiritus  sanctus:  ,ηοη  glorielur  sapiens  in  sapienlia  siia,  et  non  glorietur 
forlis  in  forlitudine  siia,  et  non  glorietur  dives  in  divitiis  suis;  sed  qui 
gloriatur,  in  Douiino  glorielur,  in  qiiaerendo  illum,  et  faciendo  ius  et 
iustitiam')  memoria  praecipue  recolenles  sermones  Domini  lesu,  quos 
aequitatein  et  longaniniilatcm  docens  loqiuitiis  cst.  Sic  cnini  dixit: 
,miseremini,  ul  luisericordiam  consequamini;  diniilUle,  ut  vobis  dimitta- 
lur;  prout  facitis,  ila  vobis  fiel;  sicut  datis,  ila  vobis  retiibuelur;  sicut 
iudicatis,  ila  iudicabimini ;  sicut  benigni  eslis,  ita  benigiiitalem  experie- 
mini ;  qua  mensura  metimini,  eadem  vobis  meiisurabilur.*  Hoc  praeceplo 
el  his  .maDdatis  slabiliamus  nos  ipsos ,  iit  in  obedientia  sanclorum  elo- 
quiorum  eius  cura  ouini  humililate  semper  ambulemus.  Dicit  enim 
verbum  sanctum:  ,super  quem  respiciam,  nisi  super  humilem  et  quielum 
et  IremeDlem  sermones  meos  ?' 

XIV.  Magis  Deo  ohediendum  est,  quam  auclorihus  sedilionis. 

lustuni  igUur  et  pium  est,  viri  fralres,  Deo  polius  obedienles  nos 
esse ,  quam  in  superbia  et  turbulentia  deteslandae  aemulalionis  duces  et 
auctores  sequi.  Detrimenlum  enim  non  leve,  immo  vero  grande  periculum 
sustinebimus ,  si  praecipilanler  voluntalibus  hominum  nos  Iradiderimus 
qui  ad  conlenlionem  el  seditiones  collineanl,  ut  nos  ab  eo,  quod  reclum 
el  bonum  est,  abalienent.  Benigni  crga  ipsos  simus,  secundum  miseri• 
cordiam  el  dulcedineni  creatoris  noslri.  Scriptum  esl  enim:  ,benigni 
iocolae  eruot  lerrae,  innocenlcs  relinquenlur  in  ea;  iniqui  vero  exlermi- 
DabuDUir  ab  iUa.'  Et  rursus  dicil:  ,vidi  impium  superexaltatiim  cl  ele• 
valum  sicut  cedros  Libani;  el  Iransivi,  et  ecce,  non  eral;  et  quaesivi 
locum  illius,  el  non  inveui.  Cuslodi  innocentiam ,  cl  vide  aequilalem, 
quoniam  suot  reliquiac  bomini  pacifico/ 

XV.  Adhaerendum  est  iis  qui  pacem  colunl,   non  iis  qui  eam 

colere  simulant. 

Adhaereamus  itaque  iis,  qui  cum  pietale  pacem  colunt,  non  autem 
iis,  qui  cum  siiniilalionc  pacem  volunt.    Dicit  cnim  alicubi :  ,populns  hic 

Terbam  nentnim.     Wotl.     Vertil  Gallic-  5)  Per  Ιγχκτάλαμμκ  mcmoriam  in- 

ciolli :    i  quali  lirano  ai   dissidio,  adno-  telligit    Eulhymiiis ;   qiiae   diiplici    modo 

lan»:  iaculaotor  =  collioeant  =  hanuo  conservalur,    vcl    per   prolem,    vel    per 

di   mira.  bona  opera.     Ingeniosissimus   vero  Fcr- 

2)  Iiinias,  Felloe  et  Colomesius  ma-  randus  locum  hniic  ila  παραφράζω' 
Innt  άλληλοίς=  milet  erga  no»  invicem  Eril  tempus  quo  insonli  homini  merces 
timus.  Forle  legcndiiin  csl  ίαυτοΐς,  congruens  rcpendelur.  Ulerquc  ad  ilymno- 
qaod  eaepusime  pro   άλλήλοις  usurpa-  graplii  mcnl«m.     Colom. 

3)  ProT    2    21    22  ^^^'    ^^*      ^^   λαλουμένοις   mavult 

4)  P«.  36,' 35-37.  Locas  ahhinc  DaV; ,  /JouAiuo^^mff  =  euadenlibus 
ad  c.  16.  luqae  recilalur  a  Clem.  Alcx.     ^°°*•   *^'^''• 

Slrom.  IV,  5.  p.  677.  2)  Igai.  29, 13.Marc.7,6.  Malth.15,8. 


69  Ι.  CLEMENTIS  AD  COR.    XV.  XVi. 

τοις  χείλεΰίν  μ^ε  τιμά,  η  δε  καρδία  αυτών  πό^ρω  απεΰτιν  απ  εμον.^ 
Καϊ  πάλιν '  ,τω  ατόματι^  αντών  ενλογονβαν*  ττ}  δε  καρδία  αυτών  [κα]- 
τηρώντο^  [Κ]αϊ  πάλιν  λέγει'  ,ηγάπηΰαν^  αυτόν  τω  ΰτόματι  αυτών , 
κ«1  τη  γλωΟΰΥΐ  αυ\τ\ών  εψεύΰαντο  αυτόν  η  δε  καρδία  [α]υτών  ουκ 
ευ'Θ'εΐα  μετ  αυτοϋ  ,  ουδέ  επιΰτ(ό9'ηΰαν  εν  τη  διαΰ'ηκγ  αντοϋ.  Άλαλα^ 
γενη&ητω  τα  χείλη  τα  δόλια^  [καΓ  έξολε^ρευΰαι  κύριος  πάντα  τα  χείλη 
τα  δόλια  κα\]  γλώΰΰαν  μεγαλορρημονα ,  τους  ειπόντας'  την  γλώβΰαν 
ημών  μεγαλύνωμεν,^  τα  χείλη  t/fitov  παρ'  ημΐν  εβτί'  τις  ημών  κύριος 
Ιβτιν  ,•  ^Απο  της  ταλαιπωρίας  τών  πτωχών,  καϊ  άπδ  του  ΰτεναγμοϋ  των 
πενήτων  νυν  άναΰτηϋομαι,  λέγει  κύριος,  '^ηΰομαι  εν  ΰωτηρία,  παρρη• 
ΰιάΰομαι  εν  αυτώ.^^ 

Χνΐ.     Chrislus  exemplum  humilUaUs. 

Ταπεινοφρονούντων  γάρ  εϋτιν  6  Χριΰτος ,  ουκ  επα ιρο μένων  επϊ 
το  ποίμνιον  αυτοϋ.  Το  ΰκηπτρον^  της  μεγαλωΰυνης  του  Θεοϋ ,  ο  κύ- 
ριος ημών  Χριΰτδς  ^Ιηΰοϋς^  ουκ  ήλ&εν  εν  κομπω  αλαζονείας  ουδέ 
ύπερηφανίας,  καίπερ^  δυνάμενος '  άλλα  ταπεινοφρονών,  καϋ'ώς  το  πνεύμα 
το  αγιον  περϊ  αυτοϋ  ελάληΰεν.  ΦηοΙ  γάρ'  ,κύριε,^  τις  επίΰτευΰε  τί) 
aHOrj  7}μών ;  καϊ  6  βραχίων  Κυρίου  τίνι  απεκαλύφθη;  Άνηγγείλαμεν^ 
Ιναντίον  αυτοϋ '  ως  παιδίον,  ως  ρίζα  εν  γτ}  διιρώΰη,  ουκ  εβτιν^  είδος 
αυτώ  ούδε  δό'ξα'  καϊ  εϊδομεν  αύτον,  καϊ  ουκ  είχεν  είδος  ούδε  κάλλος, 
άλλα  το  είδος  αυτοϋ  ατιμον,  εκλεΐπον  παρά  το  είδος  τών  άν&ρωπων' 
ανΟ•ρωπος  iv  πληγεί  ων  καϊ  πόνω ,  καϊ  ειδώς  φερειν  μαλακίαν ,  οτι 
άπεύτραπται^  το  πρόΰωπον  αυτοϋ,  ητιμάΰ&η  καϊ  ουκ  ελογίφ^η.  Ούτος 
τάς  αμαρτίας  ημών  φερει^  καϊ  περϊ  ημών  οδυναται,  καϊ  ημείς  ίλογιΰά- 
με&α  αύτον  είναι  εν  πόνω  καϊ  iv  πληγτ}  καϊ  εν  κακώΰει.'^  Αύτος  δε  ετραυ- 
ματίΰϋ'η  δια  τάς  αμαρτίας  ημών  καϊ  μεμαλάκιΰται  ίια;  τάς  ανομίας  ημών. 
Παιδεία  ειρήνης  ημών  επ'  αυτόν '^  τω  μώλωπι  αύτοϋ  τίμεις  ίά&ημεν. 
Πάντες  ως  πρόβατα  Ιπλανη'θημεν,  άνΰ^ρωπος  τι]  όδω  αύτοϋ  επλανηθη '  καϊ 
κύριο?  παρέδωκεν  αύτον  υπέρ  τών  αμαρτιών  ημών,  καϊ  αύτος  δια  το  κεκα• 
κώβΟ-αι  ουκ  ανοίγει  το  οτομα.  ίΐς  προβατον  επϊ  ΰφαγην  ηχΟ^η,  καϊ  ως  αμ- 
νός εναντ/ον  τοϋ  κείραντος  άφωνος^  ούτως  ούκ  ανοίγει  το  βτόμα  αύτοϋ, 
Έν  τΐ}  ταπεινώΰει  η  κρίΰις  ί^υτου  ηρϋ'η.^  Τηνγενεάν^^  αύτοϋ  τις  διηγηΰεταΐ', 
οτι  αίρεται  από  της  γης  η  ζωη  αύτοϋ.  Άπδ  τών  ανομιών  τοϋ  λο;οΰ 
μου  ηκει  εις  θ-άνατον.  Καϊ  δωΰω  τους  πονΐ]ρονς  άντϊ  της  ταφής  αύ- 
τοϋ, καϊ  τους  πλουβίους  αντϊ  τοϋ  θανάτου  αύτοϋ '  οτι  άνομίαν  ούκ 
εποίηΰεν ,  ούδε  ευρέθη  δόλος  εν  τώ  (JTOftart  αύτοϋ.    Καϊ   κύριος   βού- 

3)  Ps.  61,  5.  λε&ρεύααι  —  τ«  δόλια  χαϊ  uncis  in- 

4)  Ita  Ms. ,  pro  qiia  lect.  lunius,  cliisa  restiUiit  Wottonus  ex  LXX.  Libra- 
Cot. ,  Coloni.  et  alii  exhibent  formam  rius,  a  priore  δόλια  oculos  suos  ad 
ευλογούν  ab  LXX  interprctibus  muliia-  γλώύύαν  post  allerum  δόλια  conver- 
tam.  Hiiiusraodi  Dorismus  offenderc  non  teiis,  nianciim  reddidit  hunc  locura.  Woll. 
debebat,  cum  frequens  sit  ap.  scriptores  g)  μεγαλυνουμεν  LXX  et  Clem. 
Alesandrinos  aliosquc.     Cfr.  Slurzius  de  ^ι^χ    j^  ], 

dialecto    Maced    et   Alex.    c  9      Wincr,  ^^  ^^                           ^^^ 

Gramm.  dcs  neutest.  Sprachidioms  p.    3.  ^^„^^^j^.^      .^'           £  - 

ed.  IV.  et  Buttm.  Gramm.  §.  93.  V,  1.  *       ^ 

5)  Ps.  77,  36.  37.  Cap.  XVI.     1)  Locus  laud.  ab  Hiero- 

6)  Ps.  30,  19.  nymo  in  Isai.  52,  13.  Cfr.  Hebr.  1,  8.8,1. 

7)  Ps.   11,  4  —  6.     Verba   χαϊ  Ιξο-  2)  Hieron.   legisse  videtur:    καίπερ 


1.  CLEMENTIS  AD  COR.  XV.  XVI.  63 

labiis  me  honorat,  cor  aulem  eorum  longe  abesl  a  me/  Et  rursus:  ,ore 
suo  benedicebant,  et  corde  siio  maleilicebant/  El  nirsiis  dicit:  ,dilexe- 
runt  eiim  in  ore  suo,  et  lingua  sua  menlili  sunt  ei:  cor  autem  eorum 
non  rectum  cum  eo,  nec  fideles  habiti  siint  in  leslamenlo  eiiis.  Mula 
fiant  labia  dolosa,  el  disperdat  Doniiiius  universa  labia  dolosa  et  linguam 
magniloquam,  eos  qui  dixerunl:  liiiguam  noslram  magnificemus,  labia 
noslra  apud  nos  siinl;  quis  noster  doiiiinus  est?  Propler  miseriam  ino- 
pum  et  gemitum  pauperum  nunc  exsurgam,  dicit  Dominus;  ponam  eos 
in  salutari,    confidenler  agam  cuni  illis/ 

XVI.  Chrislus  exemplum  humiliialis. 
Chrislus  enim  eonim  esl  qui  humililer  de  se  senliiint,  non  eorum 
qui  supra  gregcni  eius  sesc  effeninl.  Sceplrum  maiestalis  Dei,  Dominus 
noster  lesus  ChristuSj  non  venil  in  iactanlia  superbiae  et  arrogantiae, 
quamvis  poluerit;  sed  in  bumilitate,  proiit  Spirilus  Sanclus  de  eo  lo- 
quulus  esL  Dicit  enim:  ,Domine,  quis  crcdidit  nunlio  noslro?  El  bra- 
chium  Doraini  cui  revelalum  est  ?  Annuiiciavimus  coram  ipso :  quasi  par- 
>TiIus  est,  sicut  radix  in  lerra  silieiiti ;  non  est  species  ei  neque  gloria; 
el  vidimus  eum,  el  non  habebat  speciem,  neque  decorem;  sed  species 
eius  erat  inhonorata,  deficiens  prae  filiis  homiiium.  Homo  est,  in  plaga 
et  moleslia  posilus,  et  sciens  ferre  dolorem;  quia  aversa  est  facics  eius, 
despecta  el  pro  nibilo  reputala.  Isle  peccata  nostra  portat,  et  pro  nobis 
dolel;  el  Dos  reputaviraiis  eiim  essc  merito  in  labore  et  in  plaga  et  in 
arfliclione.  Ipse  aulem  vulneralus  cst  propter  iioslra  peccala,  et  afflictus 
propler  noslras  iniquilales.  Punilio  ad  noslram  pacem  super  eum  venit; 
livore  eius  nos  sanati  suoius.  Omnes  quasi  oves  erravimus,  homo 
in  via  sua  erravil;  et  Doniinus  Iradidil  eum  propter  iniquitates  nostras, 
el  ipse,  adfliclus  liccl,  non  aperit  os.  Sicul  ovis  ad  viclimam  diictus 
esl,  et  sicul  agnus  corain  londcnle  mulus,  sic  non  apcrit  os  suum.  In 
homilitate  sua  landem  liberatus  est  a  poena.  Gencrationem  eius  quis 
enarrabil,  cum  de  lerra  tollalur  vila  eius?  Ab  iniquitalibus  populi  mei 
dactos  est  ad  mortem.  Et  liberabo  impios  ob  sepulchrum  eius ,  et  di- 
viles  ob  mortem  eius;  quia  iniquitalem  non  fecit,  neque  dolus  inventus 
esl  io  ore  eius.     Et  Dominus  vult  mundare  eura  a  plaga.    Si  obtuleritis 

πάντα    δυνάμενος;    verlit  enim:   cum  S)  Punilionem,   quae   nobis    debeba- 

posiit  omnia.     Burlon.  lur,  ut  pace   frueremur,   ipse  in  se  re- 

3)  Isai.  r,  53,  1  sijq.  ccpit.    Colom. 

4)  άΐ'ίτίίλίψεν,  exorli  sumus.  Ila  9)  I.  e.  maxima  denique  miseria  (in 
cl.  I**.  VossiuK.  Sic  Es.  42,  9.  pro  άναγ-  cnice)  pocriac  cl  tormcnla  eius  consum- 
yulat,  iegeridum  α>'«ΓίΓλα/.  Sic  enim  niabaiilnr,  cl  ilnem  aUigernnt.  //. 
Codex  Alex.  et  anliqiiissimiis  Esaiae  iibcr,  10)  Ob  ca,  qiiac  subscquuntiir,  Gal- 
qoera  Procopio  suo  praefixil  lohaniics  licciollnis  την  γίνεαν  noii  dc  mystica 
Curteriiis.    Colom.  aiil  iiiciiarrabili    gcncralionc   verhi    acci- 

5)  ori  ούχ  ϊατιν  lunius  el  qiii  piendiim,  scd  ad  lilcram  de  pravilale  il- 
eum  secuti  sunl,  eed  conlra  (idem  Msti  liiis  lempuris  liomiMiirn  putal  essc  intel- 
lesle  lacobsono.  ligcndum:    ,dcssa   c    pcro    lellcralmcnle 

6)  Visum  prae  piidorc  avertit  vel  iin'  csclamazione  fli  stupore  dcl  Profcla, 
abscondit.  il  (piale  indica  tantn  osserc  st.-ila  Ja  pra- 

7)  Nos  quidem  opinabamur,  eiim  essc  \\{k  degli  iiumiiii  ai  lempi  dd  Salva- 
immiindiim  «ivc  in  dolore  (LXX),  paliipie  lore,  cli«  noii  lia  possiJulc  descrivcrla, 
propter  eria  ipeius  peccala  a  Dco  pcr-  ο  iinmagiiiarla.  Lo  fanno  ecntire  mani- 
ciissam.  restamente  le  parole  che  eeguono/ 


64  Ι.  CLEMENTIS  AD  COR.    XVI.  XVII.  XVIII. 

λεται  καϋ'αρίΰαι  αυτόν  της  πληγης.^^  'Εάν  δώτε^^  περί  αμ,αρτίας^  η 
'ψνχη  νμών  οψεται  ΰπέρμα  μακρυβιον.  Καϊ  τινρίος  βονλεται  άφελεΐν 
απο  τον  πόνου  της  ι^υχης  αυτόν  ^  δεΐξαί  αντω  φως  y  καϊ  πλάσαι  τΡΙ 
ΰννεβεί,^^  διτίαιώΰαί  δίκαιον  εν  δονλενοντα  πολλοίς '^'^  καϊ  τας  αμαρτίας 
αντών  αυτός  άνοίΰει.  /dia  τοϋτο  αυτός  κληρονομηθεί  πολλούς,  καϊ  των 
Ιΰχνρών  μερυεΐ  ϋκνλα  ^  αν&'  ων  παρεδόϋ-η  εις  'd-άνατον  η  'ψνχη  αντοϋ, 
καϊ  τοις  άνόμοις  ελογίϋ&η '  καϊ  αντος  αμαρτίας  πολλών  άνηνεγκεν,  καϊ 
δια  τας  αμαρτίας  αντών  παρεδυϋ•η.'  Καϊ  πάλιν  αντός^^  φηΰιν'  ,Ι^ώ^® 
δε  εΙμι  σκώλτ/ξ,  καϊ  ονκ  ανΌ-ρωπος '  όνειδος  άνΌ'ρωπων  καϊ  εξονϋ•ενημα 
λαοϋ.  Πάντες  οι  ϋ'εωρονντες  με  ε^εμυκτηριοάν  με,  ελάληβαν  εν  χείλεβιν, 
ίκίνηΰαν  κεφαλήν'  ηλπιύεν  έπϊ  κύριον ,  ρυΰάβ'&ω  αντον ^  ΰωβάτω  αυ- 
τόν, οτι  '&ελει  «υτον.'  ^Ορατε,  άνδρες  άγαπητοϊ ,  τις  6  υπογραμμος  ό 
δεδομένος  ημΐν  ει  γαρ  6  κύριος  ούτως  εταπεινοφρόνηΰεν ,  τι  ποιηβο- 
μεν  ημείς J   οι  νπο  τον  ζυγον  της  χάριτος  αυτόν  δι'  αυτού  ελΌ'όντες  ;^'' 

XVII.  SancU,  praecipue  Abraham,  lob  et  Moses,  exempla  humilUalis. 
Μιμηταϊ  γενώμεΌ-α  κάκείνων ,  οϊτινες^  εν  ^ερ^ιιασιν  αίγείοις  καϊ 
μηλωταϊς  περιεπάτηΰαν,  κηρνΰΰοντες  την  ϊλενβιν  του  Χριΰτον  *  λέγομεν 
δε  Ήλίαν  καϊ  Έλιΰΰαΐον ,^  ετι  δε  καϊ  'Ιεζεκιήλ,^  τονς  προφητας'  προς 
τοντοις  καϊ  τονς  μεμαρτνρημενους.  ΈμαρτνρηϋΎ}  μεγάλως  Αβραάμ, 
καϊ  φίλος*  προ6ηγορεν3•η  τον  θεού,  καϊ  λέγει,  ατενίζων  εις  την  δό^αν 
τον  Θεον,  ταπεινοφρονών '  ,εγώ^  δε  είμι  γη  καϊ  αποδός.^  "Ετι  δε  καϊ 
περϊ  Ίώβ  οντω  γέγραπται'  ,ΐώβ^  ην  δίκαιος  καϊ  άμεμπτος,  άληϋ-ινος, 
ϋ-εοΰεβης,  άπεχόμενος  απο  παντός  κακόν.'  Άλλ'  αντος  εαντοϋ  κατη- 
γ[ορών  εϊπεν]  '  ,ονδεϊς^  καϋ-αρδς  απο  ρνπ[ον,  εάν  καϊ]  ^tftg  ημέρας  η  ζωη 
αυτο[νΥ  Μωνβης  πιβτος^  εν  δλω  [τω  οίκω]  αυτού  έκλη^'η,  καϊ  διά 
της  [νπηρε]σίας^  αντον  εκρινεν  6  Θεός  [ΑϊγνπτονΥ'^  διά  των  μαΰτίγων 
καϊ  των  [αικι]ΰμάτων  αυτών  αλλά  κάκε[ΐνος]  δοξα6Ό•ε\ς  μεγάλως  ουκ 
έμ[εγα]λορρημόνη6εν,  αλλ'  είπεν,  ε[κ  της]  βάτου  χ^ίί^ΐΜ-ατ^σ^ϋου  αντω  δι- 
δο[μέ]νου  '^^  ,τίς^^  είμι  εγώ,  οτί.  με  πέμπ[εις] ;  Έγώ  δε  είμι  ίΰχνόφωνος 
καϊ  βρ[α]δύγλω66ος.'    Καϊ  πάλιν  λέγει '  ,εγώ^^  δέ  είμι  άτμίς  άπδ  κνΰ-ρας.' 

XVIII.  David  exemplum  humililaHs. 
Τι  δε  εϊπωμεν  επϊ  τω  μεμαρτυρημένω  ^^αβίδ;  προς  ο  ν  εΐπεν  ο 
Θεός'  ,ενρον^  άνδρα  κατά  την  καρδίαν  μον ,  ^αβϊδ  τον  τον  Ίεΰΰαϊ, 
εν  ελέει  αίωνίω  Ιχ^ρισα  αντόν.'  'Αλλά  καϊ  αντος  λέγει  προς  τον  Θεόν' 
,ίλέηΰόν  με,^  6  Θεος^  κατά  το  μέγα  'ελεός  ΰον,  καϊ  κατά  το  πληϋ•ος 
τών  οίκτιρμών  ΰον  ε^αλειιρον  το  άνόμημά  μον.  Έπϊ  πλεϊον  πλϋνόν 
με  απο  της  ανομίας  μου,    καϊ    απο  της  αμαρτίας  μου  κα^άριΰόν   με' 

11)  ταΐς  ηληγα,ΐς  lun.  Colom.,  qui  Cap.  XVII.  1)  Hebr.  6,  12,  11,37. 
Codicis  lectionem  της  πληγής  margini  Clem.  Alex.  Strom.  IV,  17.  p.  610  sq., 
pro  coniectura  apponit.  qui     addit    y.al     τριχών     κκμηλείων 

12)  Ita   ed.    princeps,    δώται   coni.  πλέγμαύιν. 

Colom.     Sed  Codicis  lcclio  bene  stat.  2)  Ita  lun.  c.  Clem.  Alex,, 'jBA/iya/i  Ms. 

13)  Gallicciolli:    riempierlo    d'intel-  3)  καϊ  ^Ιωάννην  addit  Clem.  Alex. 
ligenza  =  πλησαι.  4)  Clr.  siipra  c.  10. 

14)  I.  e.  πάαιν.   Eodem  sensu  Rom.  δ)  Gen.  18,  27. 
5,  15.  19.  Dan.   12,  2.  coll.  loann.  5,  28.  6)  Job.  1,  1. 

15)  I.  e.  ipse  Christus.  7)  Job.  14,  4.  5. 

16)  Ps.  21,  7—9.  Hebr.  11,  37.  8)  ϋ^εράπων  addit  Clem.  Alex.  1.  c. 

17)  nd-όντος  Ms.  Cfr.  Num.  12,  7.  Hebr.  3,  2—5. 


Ι.  CLEMENTIS  AD  COR.    XVI.  XVIi.  XVIII.  05 

pro  peccatis,  anima  veslra  videbit  semen  longaevum.  Et  vult  Dominus 
euiii  auferre  e  dolore  aiiimae,  oslendere  ei  lucem,  et  formare  inlelligen- 
tia,  iuslilicare  iuslum,  hene  servieutem  nuillis;  el  pecoala  eorum  ipse 
porlabiU  Proplerea  ipse  possiilebil  miillos ,  et  forlUmi  dividet  spolia, 
pro  eo  quod  Iradila  esl  ad  mortem  anima  ciiis ,  el  in  iniquis  reputalus 
est,  el  ipse  peccala  nmllorum  liilil,  ct  propler  iniquilalcs  eorum  Iradilus 
esL'  El  rursus  ille  dicil:  ,ego  aulera  sum  vermis  et  nou  liomo,  oppro' 
brium  bominum  el  abieclio  plebis.  Omnes  videiUes  nie  deriserunt  iiie, 
loculi  suut  laluis,  nioverunl  capul,  dicenles:  speravit  in  Domino,  cripiat 
euin,  salvum  facial  eiim,  quoniaui  vidt  cum/  Videlis,  viri  dilccti,  quale 
nobis  excuiplar  sil  proposilum ;  si  enim  Dominus  ita  se  bumiliavit,  quid 
faciemus  nos,  qui  sub  iugum  graliae  eiiis  per  ipsum  venimus  ? 

XVII.    Sancli,  praecipue  Abraham,  lob  el  Moses,  exempla  humilitatis. 

Imilatores  simus  eliam  eorum  qui  in  caprinis  et  ovinis  pellibus 
adveDtum  Chrisli  praedicanles  circumicrunt,  Eliani  dicimus  et  Elisaeum 
et  Ezechiehim  prophelas;  et  cum  bis  eos  qui  in  scriptura  praeclaium 
lesUnioniuin  consecuti  sunl.  Magno  lestimonio  ornalus  est  Abraham,  et 
Dei  amicus  appcllalus  esl;  el  ipse  gloriam  Dei  inlenle  respiciens  in  bii- 
mililate  dixil:  ,ego  aulem  sum  lerra  et  cinis.'  Praelerea  et  de  lob  sic 
scriptum  est:  jlob  erat  iuslus  el  sine  criniine,  vcrax,  coleiis  Dcuiii,  ab- 
sunens  ab  omni  malo/  Sed  se  ipsum  accusaiis  dixit:  ,nemo  miindus  a 
sorde,  elsi  unius  dici  sil  vita  eius.  Moses  in  tota  Dei  domo  fidelis 
appelialus  est,  et  per  eius  minisleriiim  Deiis  Aegyplum  iudicavit  plagis 
el  vexationibus.  Sed  illc,  honore  magno  aflcclus,  grandia  noii  cst  locii- 
tus,  sed  cum  ex  rubo  orcaculuin  divinuni  ei  darclur,  dixit :  ,  qiiis  suin 
ego,  ul  Die  milUs?*GftciU  voce  ct  larda  lingua  sum/  £t  rursus  dicit: 
,ego  autem  sum  ollae  vapor/ 

XVIII.    David  exemplum  humilUatis. 

Quid  autem  dc  David,  qui  cgrcgium  teslimonium  obtinuit,  diccmiis  ί 
Ad  quem  loquutus  esl  Deiis:  ,invcni  hominem  secundum  cor  meum,  Da- 
vid,  lessc  fibum ;  in  misericordia  senipilerna  unxi  ciim.'  Alqui  ille  eliam 
dicil  ad  Deiiin:  ,niiserere  inei,  DeiiSj  secundum  magnam  misericordiani 
luam;  et  secuiiduni  mulliludinera  miserationum  tuarum  dele  iniquitalem 
ineain.     Amplius  lava  me  ab  iiiiquilatc    mca,    cl  a  pcccalo   meo   iiiunda 


I 


U)  Ita  Colomosiiis  ad   oram,    [τιρο-  11)  Ita  Μκ.  ap.  luiiimn,  non  άι[άυ- 

a7ti]a(ug  c.  Innio  in  lcxlu.  μέ']νον,  ut  (;xli.  Colorn. 

10)  lla   supplevil  WoUonue,  {δυααι,  1?}  Ρ^ί!•  '\'  }^^'  ^^■'        ,•         , 

τον    ΊαραηΙ]    lunia.s,    Γλ«όν    «^rou  „    l^)  '"   »'«"1«/""^»»"    ^'"'«'"«'i'    verba 

7/Τ(>«ή;.]  lar.   cx  inn.u;    Millii,    ηΐΓΤφ.ο  Mosis  nor.  ropcm.s. 
ad  Irihulalionee  \A  n;fcrens,  (pias  iri  di-  Cap.  XVIII.    1)  P».88,21.  Atl.  13,22. 

serlo  If^raeiitae  perpcssi  sonl.  Cfr.  Clcrn.  2)  I's.  50,  3 — 19. 

Rom.  Iloni.    19,  22.  in  Γιηε•  ρ.  392.  cd.  3)  Ita  Ms.,  ίυ^ύ  IiiniuR.    Illa  neiitr. 

DreMel.  fonna  est  ap.  LXX  cliam  II  Sam.  19, 18. 

PaTBBS  APOtT.  •      5 


66  Ι.  CLEMENTIS  AD  COR.    XVIII.  XIX.  XX. 

οτι  την  άνομίαν  μον  εγώ  γινώβκω,  καϊ  η  αμαρτία  μου  ενώπιον  μον 
ίΰτι  διαπαντός.  Σοϊ  μόνΓο  ημαρτον,  καϊ  το  πονηρυν  ενώπιον  ΰον  εποί- 
ηΰα'  όπως  αν  ^wivtfo^jjg  εν  τοις  λόγοις  ΰον,  καϊ  νικ7]ϋτ}ς  εν  τω  κρί- 
νεΰΌ'αί  6ε.  Ίδον  γαρ  εν  άνομίαις  αννελ7]φ&ην,  καϊ  εν  άμαρτίαις  εκίΰ- 
ϋηΰε  με  ή  μητηρ  μον.  Ίδον  γαρ,  άληϋ-ειαν  ηγάπηΰας.  Τα  αάτ^λα 
καϊ  τα  κ()υφια  της  ΰοφίας  6ον  iδ7]kωΰάς  μοι.  '^Ραντιεΐς  με  νΰβωπω, 
καϊ  κα&αριοΰ'ηΰομαι'  πλννεΐς  με,  καϊ  νπερ  χιόνα  λενκανϋ-ηΰομαι. 
^Ακοντιεΐς  με  άγαλλίαΰιν  καϊ  ενφροΰννην  ,  άγαλλιάΰονται  οΰτά  τετα- 
πεινωμενα.  Άπόΰτρεψον  το  πρόΰωπόν  ΰον  απο  των  αμαρτιών  μον, 
κα\ϊ]  πάΰας  τας  ανομίας  μον  ε^άλειτ^Ιον].  Καρδίαν  κα&αρανκτίΰον  εν 
iμo[ϊ],  6  Θεός,  καϊ  πνενμα  ενχΤες^  εγκαίνιΰον  iv  τοις  ε^κάτοι?  μον. 
Μη  άπο[^ρί]7ΐ;Ύΐς  με  απο  τον  προΰώπον  6ον ,  [καϊ  το  πνεν]μα  το 
«ytov  ΰον  μη  άντανε\λης  απ  ϊ\μον.  Άπόδος  μοι  την  άγαλ[λίαΰιν 
τ]ον  ΰωτηρίον  ΰον,  καϊ  πνενματι  [τΊγεμο^νικω  ΰτηρίΰόν  με.  ^ιδά[ξω 
ανό]μονς  τας  οδούς  ΰον,  καϊ  α[ΰεβεΙ]ς  επιΰτρειρονΰιν  επί  ΰε.  \^Ρνΰαί] 
με  ίξ  ο:Γ|«ίίτων,  ο  Θεό?,  ο  Θεός  της  [ΰωτ]ηρίας  μον.  [Άγαλλ]ιάΰεται 
?/  γλώΰΰά  μον  την  [δικ]αιοΰννην  ΰον.  Κνριε,  το  ΰτόμα  μον  [αν]οί'ξεις, 
καϊ  τα  χείλη  μον  αναγ[γ]ελεΐ  την  αϊνεΰίν  ΰον.  ''Ότι  ει  7][ϋ^]εληΰας  Ό-ν- 
ΰίαν,  έδωκα  αν'  ολοκαντώματα  ουκ  ενδοκ7}ΰείς.  Θνΰία  τω  Θεω  πνενμα 
ΰνντετριμμενον  καρδίαν  ΰνντετριμμενην  καϊ  τεχαπεινωμενην  6  Θεός 
ονκ  i^ovd-ενώΰει.^ 

XIX.  Haec  exempla  imilanles  pacem  quaeramus. 
Των  τοΰοντων  ovv  καϊ  τοιούτων  όντως  μεμαρτνρημενων  το  τα- 
πεινόφρον^  καϊ  το  νποδεες^  δια  της  υπακοής,  ου  μόνον  ημάς,  αΙΙα 
καϊ  τας  προ  ημών  γενεάς  βελτίονς  εποίηΰεν ,  τους  τε  καταδεξαμενους^ 
τα  λόγια  αντον^  εν  φόβω  καϊ  άληϋ-εία.  ΠολλώνΙ  ονν  καϊ  μεγάλων  καϊ 
ενδόξων  μετειληφότες^  πράξεων,  επαναδράμωμεν  επϊ  τον  εξ  άρχης  πα- 
ραδεδομενον  7'}μΐν  της  ειρήνης  ΰκοπόν,  καϊ  άτενίΰωμεν  εις  τον  ττατερα 
καϊ  κτιΰτην  του  ΰύμπαντος  κόΰμον ,  καϊ  ταΐς  μεγαλοπρεπεΰι  καϊ  ύπερ- 
βαλλούΰαις  αντον  δωρεαΐς  της  ειρήνης  ενεργεΰίαις  τε  ^ίολλη&ώμεν.'' 
"Ιδωμεν  αντον  κατά  διάνοιαν,  καϊ  εμβλεψωμεν  τοις  όμμαΰι  της  ιρνχης 
εις  το  μακρόΰ•νμον  αντον  βούλημα.  Νοηΰωμεν,  πώς  άόργητος^  υπάρχει 
τΐρος  πάΰαν  την  κτίΰιν  αύτοϋ. 

XX.     Pacem  el  concordiam  α  Deo  amari,  harmonia  mundi  et  ordo 
nalurae  demonslrat ;  unde  mulla  nobis  adjluunl  benficia, 

Oi  ονρανοϊ  rrj  διοικηΰει  αύτον  ΰαλενόμενοι  εν  εΙρηνη  νποτάΰΰον- 
ται  αυτώ '  7]μερα  τε  καϊ  νυξ  τον  τεταγμενον  υπ'  αντον  δρόμον  δια- 
νύονΰιν,  μηδέν  άλληλοις  εμποδί[ξ]οντα.  ''Ήλιος  τε  καϊ  ΰεληνη,  άΰτε[ρ]ων 
τε  χοροϊ  κατά  την  διαταγην  [α]ντον  εν  ομόνοια  δίχα  πάΰης  [π]αρεκ- 
βαΰεως  εξελίΰΰονΰιν  \το]νς  επιτεταγμενονς  αντοΐς  οριΰμονς.  Γηκνοφο• 
ροΰΰα,  κατά  το  ϋ-έλημα  αντον  τοις  ιδίοις  καιροΐς  την  παμπληΌ-η^ 
άνΰ•ρώποις  τε  καϊ  'θηρΰϊν  καϊ  πάΰιν  τοις  ουσιν  επ  αυτήν  ζώοις  ανατέλλει 

Cap.  XIX.  1)  lunius  ita  correxit  Msti.  Ύπο^εης  =  inferior,  siibditus.  Scapula. 
loct,  ταπεινόφρονον  a  lacobsono  evvil-  3)  L.    καταάεξομή'ονς    in    fntnro ; 

gatam.     Cfr.  snpra  c.  17.  ita  et  superiores  et  pracsentes  et  poste- 

2)  Ύποάέομαι  egeo,  humiliter  rogo.  ros,  ut  par  est,  memorat.   Dav. 


Ι.  CLEMEXTIS  AD  COR.    XVIii.  XIX.  XX.  67 

nie;  quoniara  iniquitatem  raeam  ego  cognosco,  et  peccatum  meiiui  coram 
me  est  semper.  Tibi  soli  peccavi,  ct  maluni  coram  te  feci,  ul  iuslifi- 
ceris  in  sermonibiis  luis,  et  vincas,  ciim  judicaris.  Ecce  enim,  in  ini- 
quilatibus  conceptus  siim,  cl  in  peccalis  concepit  me  nialcr  niea.  Ecce 
enim,  veritaleni  dilexisti.  Incerta  et  occiilla  sapieiUiae  tiiae  manifestasli 
mihi.  Asperge  me  nunc  hyssopo,  et  miindabor:  lava  iiie,  et  siipcr  nivem 
dealbabor.  Auditui  meo  da  gaiidiiim  et  laetiliani,  et  exullabunt  ossa  mea 
humiUata.  Averte  faciem  liiam  a  peccalis  meis,  el  omnes  iniquitales 
nieas  dele.  Cor  miindum  crea  in  nie,  Deiis,  et  spiritum  rccliim  innova 
in  visceribus  meis.  Ne  proiicias  me  a  facie  tiia,  et  spiritum  tuum  san- 
clum  ne  auferas  a  me.  Reddc  niibi  laetiliam  salutaris  lui,  el  spiritu,  qui 
carni  imperat;  confirma  nie.  Docebo  iniquos  vias  tiias,  et  inipii  ad  te 
convertentur.  Libera  nie  de  sanguinibiis,  Deus,  Deus  salutis  meae.  De- 
cantabit  lingua  niea  iuslitiam  luam.  Doniine,  os  ineuni  aperies,  et  labia 
mea  annunliabunt  laiidem  luain.  Oiioniam,  si  voluisses  sacrificiuni ,  de- 
dissem  utique;  sed  holocauslis  non  delectaris.  Sacrificium  Deo  spirilus 
eontribulalus ;    cor  coutritum  et  biimibalum  Deus  non  despiciet' 

XIX.     Haec  exempla  imilanles  pacem  quaeramus. 

Talium  igilur  et  lantorum,  qui  tani  clarum  elogium  consecuti  sunt, 
humilitas  et  per  obedienliam  subjectio  non  lanlum  nos,  sed  et  gene- 
rationes  anle  nos  mebores  reddidit,  eos  nempe  qui  in  timore  et  veri- 
lale  susceperunt  eloquia  eius.  Quare  mullorum  magnorumque  et  illu- 
strium  gestonim  parlicipcs  facti  reciirramus  ad  pacis  scopuni  nobis  ab 
ioitio  tradtUim,  et  totius  nnindi  pareiUem  ct  crcatorcm  diligenler  intiie• 
1— f »  atqoe  Ulius  magnificis  et  exsupcrantibus  donis  pacis  ct  bcnefactis 
erailer  adluereamiis.  Cogitatione  contcmplcmur  eum ,  ct  menlis  oculis 
lOBgaoimain  ejus  voluntatein  inlueaniur.  Vidcamus,  quantoperc  clemen• 
ton  se  praebeat  erga  omnem  crcaturam  suam. 

XX.     Pacem  et   concordiam  α  Deo   amari,    harmonia  mundi  et   ordo 
ruUurae  demonslral;   unde  mulla  nobis  adfluuni  beneficia. 

Cocli,  gubprnalionc  eius  commoli,  in  pacc  ei  subiiciunlur;  dies 
eliain  el  nox  nullo  sibi  inviccm  impedimento  conslilulum  ab  eo  cursum 
absolvunL  Sol  et  luna  ct  siderum  cbori  sccundiim  eius  mandalum 
sine  ullo  errore  in  concordia  sibi  conslilulas  disposilioncs  cvolvunt. 
Terra  gravida  secunduin  eius  vOluntalem  suis  lemporibus  bominibiis,  feris 
el  omnibus    quae  super  can»  sunt    aiiinianlibus    alimcnlum    in   abundan^- 


4)  Ad  nom.  resprcil  praccedcnlis  vcrbi  8)  H;innotii;im  rnmidi  (r.  20.)  insli- 
InoiriatVy  qui  ί•»1  ^iof.  Iik-iis,   rleinfMilr-ni   si•  pracbel  Deus  erga 

5)  Irnitari   vidcliir   aiictorcm    Ep.   ad  omriian  «ΓοβΙιΐΓ.ΊΓη.   //. 

Hebr.  12,   J.  Cap.  XX.     1)  Ms.  Ιι.ιΙμΊ    πανπλη&η. 

6)  rarticipes  πράξεων  enmus,  qiiia  Apnd  LXX  el  Scriploros  Alcxnndrinos  ν 
mvm  memoriani  nohis  prodit  S.  Scrip-  saopo  non  (olliqiicsi  it,  scd  rolincliir.  Jac. 
tnra.    Dat.  Kadcrn  scrihcridi  rntio  liaud  rnro  in  Codd. 

7)  Tpni^amtis  pacem  aeqiie  firmam,  l.inir<'ritiano  ιΊ  CaKanatcnKi,  qtii  hrcviorem 
ac  ea  in  rt^rwn  natura  tciictur.  //.  Kp[>.  Ign.itii  rcceriKionem  cxhihent. 

5• 


68  Ι.  CLEMENTIS  AD  COR.   XX.  XXI. 

τροφην,  μη  διγρΰτατονΰα ,  μηδέ  αλλοιοϋβά  τι  των  δεδογματίΰμενων 
υπ'  αντον.  ^Αβνΰ6ων  τε  άνεξιχνίαΰτα  καϊ  νερτέρων  ανεκδιήγητα  κρί- 
|ΐιατ«^  τοις  αντοΐς^  ΰυνεχεται  τνροΰτάγμαΰιν.  Το  %ντος^  της  απείρου 
&αλάΰΰης,  κατά  την  δημιουργίαν  αντον  ΰνβταΟΊν  εις  τας  ΰνναγωγας, 
ου  παρεκβαίνει  τα  περιτε^ειμενα''  αυτή  κλεΙΌ'ρα ,  άλλα  κα'&ως  δυετα'ξεν 
αυτί],  όντως  ποιεί.  Εϊπεν  γαρ'  ,εως^  ώδε  ηξεις,  καϊ  τα  κνματά  ΰον 
IV  601  ΰνντριβηϋεζαι/  ^^ηεανος''  άνϋ•ρώποις  απέραντος,  καϊ  οι  μετ' 
αυτόν  κόϋμοι  ταΐς  αυταΐς  ταγαΐς^  του  δεϋπότου  διενϋ'ννονται.  Καιροί 
έαρινοϊ ,  καϊ  ϋ-ερινοί,  καϊ  μετοπωρινοϊ ,  καϊ  χειμερινοί  εν  ειρήνη  μετα- 
παραδιδόαΰιν  αλληλοις.  ^Ανεμων  βτα&μοϊ  κατά  τον  ϊδιον  καιρόν  τήν 
λειτονργίαν  αυτών  άπροΰκόπως  επιτελοϋΰιν '  αέναοι  τε  πηγαϊ  προς  από- 
λανΰιν  καϊ  ύγίειαν  δημιονργη&εΐΰαι ,  δίχα  ελλείιρεως  παρέχονται  τους 
προς  ζωής  ανϋ-ρώποις  μαζούς'  τά  τε  ελάχιΰτα  τών  ζώων  τας  ΰυνελεν- 
ϋεις  αυτών  εν  ειρ7]νη  καϊ  ομόνοια  ποιούνται.  Ταϋτα  πάντα  6  μέγας 
δημιουργός  καϊ  δεοπότης  τών  απάντων  εν  ομόνοια  καϊ  ειρτ^νί^  προΰε- 
ταξεν  είναι,  ευεργετών  τά  πάντα,  νπερεκπεριΰβώς  δε  ημάς  τους  προΰ- 
πεφενγότας  τοις  οικτιρμοΐς  αντον ,  δια  τον  κυρίου  7]μών  Ιηΰοϋ  Χρι- 
ΰτον,  φ  η  δό^α^  καϊ  η  μεγαλωΰύνη  εις  τονς  αιώνας  τών  αιώνων,   ^Αμην. 

XXI.    Obletnperemus  Deo,  ηοη  sedilionis  aucloribus,  ne  innumera  illius 
beneficia  nohis  in  condemnalionem  cedanl.     Adhorlaliones. 

Οράτε,  αγαπητοϊ,  μη  αί  ευεργεβίαι  αυτού  αί  πολλαϊ  γενωνται  εις 
κρίμα  πάΰιν  ημΐν ,  εάν  μη  ά'ξίως  αυτοϋ  πολιτευόμενοι  τά  καλά  καϊ 
ευάρεβτα  ενώπιον  αυτοί;  ποιώμεν  με^τ  ομονοίας.  Αεγει  γάρ  που '  ,πνενμα^ 
κυρίου  λύχνος  ερευνών  τά  ταμιεΐα  της  γαΰτρός.^  "Ιδωμεν ,  πώς  εγγνς 
ίότιν,  καϊ  οτι  ονδεν  λεληΟ-εν  κύτόν  τών  εννοιών  ημών^  ουδέ  τών  δια- 
λογιΰμών  ων  ποιούμεΒ'α.  Αίκαιον  ουν  εΰτϊν ,  μη  λειποτακτεΐν  ημάς 
άπδ  του  'θελήματος  αντον.  Μάλλον  άνΰ-ρώποις  άφροΰι  καϊ  άνοητοις 
καϊ  επαιρομενοις  καϊ  εγκανχωμενοις  εν  αλαζονεία  τον  λόγου  αυτών 
προβκό'ψωμεν ,  η  τω  Θεώ.  Τον  κύριον  Ίηΰοϋν  Χριβτον ,  ου  το  αϊμα 
ύπερ  ημών  εδόϋ'η,  εντραπώμεν,  τους  προηγουμένους^  ημών  αιδεϋϋ-ώμεν, 
τους  πρεββυτέρους  7}μών  τιμήΰωμεν,  τους  νέους  παιδεύΰωμεν  την  παι- 
δείαν  του  φόβου  του  Θεοϋ ,  τάς  γυναίκας  ημών  επϊ  το  άγα&δν  διορ- 
ϋ•ωΰωμε9'α.^  Το  ά'ξιαγάπητον  της  άγνείας  ή^Ό?  ενδειξάΰ&ωΰαν,  το  άκέ- 
ραιον  της  πραυτητος  αντών  βονλημα  άποδειξάτωααν ,  το  εττίεικεί?  της 
γλωΰΰης  αντών  διά  της  φωνης^  φανερον  ποιηβάτωΰαν^  την  άγάπην  αν- 
τών μη  κατά  προΰκλίΰεις,^  αλλά  πάΰι  τοις  φοβονμένοις  τον  Θεον  οΰίως, 
ϊΰην  παρεχέτωβαν.  Τά  τέκνα  υμών  της  εν  Χριΰτω  παιδείας  μεταλαμ- 
βανέτωϋαν  μαΟ^έτωΟαν  τι  ταπεινοφροΰύνη  παρά  Θεώ  ίΰχύει,  τι  αγάπη 

2)  Κρίματα  =  υϊκονομίαι  Suidas.  ματα.     Antiquissimf  illa  Graecorum  tra- 

Ergo  =  rationes,  disposiliones.    Wottono  ditio  de  terris  trans  Oceanum  sitis    po- 

placet  κλίματα,    traclus,   sive  rcgioncs.  stea  rumoribus  per  Phoenices,  Carthagi- 

Birrius    existimat,   S.  Patrem  scripsisse  nienses    et    Gaditanos    imdique    sparsis 

χρνμματα,  occultae  voragines  (vox  Grae-  confirmata  est.     Cfr.  Alex.    v.  Humboldt 

cis    insolens).      lunius     et    alii    malunt  Kritische   Untersuchungen    uljer   d.    hist. 

κύματα,   undae.   H.     Gallicciollio    li.  1.  Entw.  der  geogr.  Kenntnisse  von  d.  Neuen 

χρίματα    idem  sunt    quod    κρίσεις  =  Welt   etc.  ubers.  v.  J.  L.  Ideler,  Berlin 

separationes,  segregationes.   Praestat  κΑ/-  1835.   Vol.  I.  ρ.  111  sq.     Subtilius  rem 


Ι.  CLEMENTIS  AD  COR.    XX.  XXI.  69 

tia  proferl,  non  haesilans,  neque  mutans  qiiidquani  eonini  quac  ab 
illo  (lecreU  sunt.  Abyssonim  invesligabilia,  ct  profundi  incnarrabiles 
iDslilutiones  eisdem  legibus  contincnlur.  Moles  ininicnsi  maris,  pcr  or- 
dinalionem  eius  iii  cuumlos  coagmenlala,  circumposita  sibi  claustra  non 
Iransgredilur.  sed  proul  ci  praecepit,  ila  facit.  Dixit  cnim:  ,buc  usque 
venies,  el  in  le  ipso  conlereiitur  fluclus  tui/  Oceanus  buniiiiibus  im- 
permeabilis ,  el  qui  Irans  ipsuin  suiit  niuudi,  eisdein  Domini  disposilio- 
nibus  gubernaiilur.  Vernae,  aeslivae,  auluranales  et  byeuiales  leiiipe- 
slales  in  pace  aliae  aliis  siicccdunt.  Vcntorum  staliones  pecubari  suo 
tempore  inuiius  siiura  sine  ofleiidiculo  obeiinl;  fontes  cliam  perennes, 
ad  usum  et  sanitalem  facti ,  ubera  sine  defeclu  ad  vitam  hoiiiinum  su- 
stentaiidam  pracbcnt;  el  auimalia  miuiiiia  in  pacc  et  concordia  coctus 
suos  faciuiiL  ilaec  omnia  niagnus  opifex  ct  omiiium  Domimis  in  con- 
cordia  et  pace  fieri  iussit,  benefaciens  oimiibus,  superabundaiUer  auleni 
nobis,  qui  ad  luiseraliones  eius  confugimus,  per  Dominum  lesum  Chri- 
slum,  cui  gloria  et  iiiaiestas  iu  secula  scculorum.     Amcn. 

XXI.     Oblemperemus  Deo,  non  sedilionis  auclorihus,  ne  innumera  illius 
beneficia  nobU  in  condemnationem  cedanl.    Adhorlaliones. 

Videte,  dilecli,  ne  beneficia  eius,  quae  multa  sunt,  nobis  omnibus 
in  coDdemnaUonem  cedant,  nisi  digne  illo  viventes  bona  et  accepla  in 
conspeciii  eius  cum  concordia  feceriinus.  Dicit  enim  alicubi:  ,spirilus 
Domini  lurcrna  scnitans  cavernas  venlris.'  Consideremus,  quam  prope 
sily  el  qiiod  cogitationuni  noslrarum  et  coUoquiorum,  quac  habemus, 
Dthil  ipsum  laleal.  Aequum  esl  igilur,  iit  non  sinuis  Iransfugae  a  vo- 
luntate  eius.  Homines  slullos  cl  insipicnlcs,  clalos  ct  in  sermonis  sui 
iacUDlia  glorianU^s  polius  quam  Deum  olTcndamus.  Dominum  lesum 
Qineliun,  cuius  sanguis  pro  iiobis  datus  cst,  pie  vcncrcmiir ,  pracposi- 
los  nostros  revereamur,  seniores  noslros  honoreniiis,  iuvenes  in  disci- 
plina  timoris  Dei  erudiamus ,  uxores  nostras  ad  id  quod  boniim  est  di• 
rigainus.  Amabiles  castitatis  morcs  oslcndant,  puram  el  sinceram  man- 
sQetudinis  suae  voluntalem  demonslrent,  linguae  suae  moderationem  voce 
Danirestam  faciant,  charilatem  suam  sine  personarum  acceplione  omni- 
bus  Deum  sancle  limenlibus  aequalem  exbibeant.  Liberi  vestri  discipli- 
nae  Chrisli  pafticipcs  sinl;  discant  quanlum  humililas  apud  Dcum  va- 
leal,  quid  casla  charilas  apud  Deum   possit,    quemadmodum   limor   eius 


diiadicatil     Lipsios     p.     151.     not.   3.  oliam   in    hoc    jmilatiir.     Rom.   11,  3B. 

I,     r,  Cfr.  Apoc.  1,  6. 

3)  Nolle    coni.      αυτού     sc.    O-tov  Cap.  XXI.     1)  Prov.  20,  27.  ex  me- 
//.  ed.  IV,  moria    prolaliirn.     Haec    ol  sqq.    nsqne 

4)  Gen.  f,  9.  ad    iinc.m    c.  22.   Icvi    cnm    discrepantia 
''  '  '•.  3S,  10.  Ps.  103,  t>.  rccilantur    a  Clem.  Alcx.  Strom.  IV,  17. 

.  3S,  11.  p.  01 1. 

.>     ..m.  Alex.  SUOm.  V,  12.  p.  (iui.  2)  Cfr.  Lipsius  1.  o.  p.  28. 

b)  L.    ίηιταγαΐς    vel     όιατηγαΐς  3)  (^fr.    Ep.  Polycarpi   ad  Phil.  c.  4, 

lun.  Fell.  4)  Pracstarc  vidctiir  Clcm.  Alcx.  Sia 

9)  Panlnm  Ap.  non  Hobim   iii    (inpm,  της  βιγης.     Compeffcanl    lingiiam   snam 

*9d   in  eiordiam  at   mediiim  Epp.  Hiia-  mnlieros. 

nn  όοξολογίαν  introducenlem ,    no8ler  5)  Crr.  1  Tim.  5,  21. 


70  Ι.  CLEMENTIS  AD  COR.   XXI.  XXII.  XXlil. 

άγνί}  πάρα  τω  Θεώ  ίνναται,  πώς  6  φόβος  αυτόν  κάλος  καΐ  μίγας  καΐ 
οώζων  πάντας  τονς  εν  αντώ  οβίως  άναΰτρεφομενονς  εν  καϋ-αροί  διάνοια. 
'ΕρευνΎμης*^  γάρ  ίβτιν  ίννοιών  καΐ  ενϋΊψηΰεων '  ον  η  πνοή  αντοϋ  ίν 
ημ,ΐν  ίβτϊν,  καϊ  όταν  ϋ'έλτι,  «νελεΓ'  αντην. 

XXII.     Adhorlationes  hae  roboraniur  fide  christiana,  quae  miseriam 
peccatorum  praedicat. 

Ταντα  δε  πάντα  βέβαιοι  rj  εν  Χριΰτώ  πίβτις '  καϊ  γαρ  αντος^  δια 
τον  πνεύματος  τον  αγίου  όντως  προΰκαλεΐται  ημάς'  ,^εΰτε,^  τέκνα, 
άκονΰατε  μου,  φόβον  κυρίου  διδάξω  υμάς.  Τις  εΰτιν  ανϋ'ρωπος  6  &έ- 
λων  ζωην  ^  αγαπών  ημέρας  ιδεΐν  άγαϋ'άς;  Παϋΰον  την  γλώΰΰαν  ΰον 
άπο  κακοϋ ,  κα\  χείλη  τον^  μη  λαληΰαι  δόλον-.  " Εκκλινον  άπο  κακόν, 
καϊ  ποί7]ΰον  αγαθόν.  Ζητηΰον  είρηνην,  καΐ  δίωξον  αντην.  Όφϋ-αλμοϊ 
κυρίου  επΙ  δικαίους ,  καϊ  ώτα  αυτόν  προς  δέηοιν  αυτών '  π[^ρ6θωπον 
δε]  κυρίου  επϊ  ποιοϋντας  κ«κ[ά,  του  εξολε]Ό•ρενΰαι  Ικ  γης  το  μνημ^ό- 
βννον]  αντών.  Έκεκραξεν"^  6  δ^ίκαιος],  καϊ  6  κνριος  ειϋηκονΰεν  αντ\^ον, 
καϊ  ^κ]  παθών  τών  Ό-λί'ψεων  άδυτου  ερρύ]ΰατο  αυτόν.  Πολλαϊ^  αί 
μάΰ[τιγες]  του  αμαρτωλού,  τους  δε  είλπίζον^τας  επϊ  κύριον  έλεος 
κύκλωσε  [ί].* 

XXIII.     Estole  humiles.    Credite  Chrislum  esse  venlurum. 

Ό  οίκτίρμων  κατά  πάντα  κ[αϊ  ευερ^γετικός  πατήρ  εχεί  ΰπλάγχνα 
Ι[πΙ]  φοβούμενους  αυτόν,  ηπίως  [τε]  καϊ  προΰηνώς  τας  χίίριτα?  αυ- 
τ[ο{5]  άποδιδοΐ  τοις  προοερχομένοι[ς]  αυτω  άπλτΙ  διάνοια,  ^ιο  μη  δι- 
ιρυχώμεν,  μηδέ  ινδαλλεΰ'ϋ•ω^  η  ιρυχη  ημών  επϊ  ταΐς  υπερβαλλούΰαις  καϊ 
ενδόξοις  δωρεαΐς  αυτού.  Πό^ρω  γενεαΰ•ω  αφ'  Ί]μών  η  γραφή  αυτη^ 
οπού  λεγει'^  ,ταλαίπωροί  είΰιν  οι  δί'ψυχοι,  οι  διΰτάξοντες  την  ιρυχην, 
οι  λέγοντες'  ταϋτα  ηκούΰαμεν  καϊ  επϊ  τών  πάτερων  ημών^  καϊ  ίδου 
γεγηράκαμεν ,  καϊ  ουδέν  ημΐν  τούτων  Ουμβεβηκεν.^  'SI  ανόητοι,^  ΰυμ- 
βάλετε  εαυτούς  ξύλω '  λάβετε  αμπελον.  Πρώτον  μεν  φυλλορροεΐ ,  είτα 
βλαΰτος  ^/νετοίί-,  είτα  φύλλον ,  είτα  ανΰΌς,  καϊ  μετά  ταϋτα  ο^ΐφ^Ι, 
εϊτα  ΰταφυλη  παρεύτηκυΐα.  Όρατε  οτι  εν  καιρώ  όλίγω  εις  πεπειρον  κα- 
ταντά^ ο  καρπός  του  ^ύλον.  Έπ  αληΌ'είας  ταχν  καϊ  εξαίφνης  τελειω- 
ϋ^ΰεται  το  βονλημα  αντον,  αννεπιμαρτνρονΰης  καϊ  της  γραφής '  ,ort^ 
ταχν  η^ει,  καϊ  ον  χρονιεΐ,  καϊ  εξαίφνης  η^ει  6  κύριος  εΙς  τον  ναον 
αντοϋ,  καϊ  6  αγιος,^  ον  ύμεΐς  προβδοκάτε/ 


6)  Cfr.  Hebr.  4,   12.  Schleusneri  Lexicon  in  LXX,    ibid.  voc. 

7)  άνελεΐ  coniectura  est  Davisii   p.  χεκρκγω. 
άνέλει   Cod.   Ms.  (leste   lacobsono),   et  ^)  P^  31,   10. 

I  Ipm     AiPY 

Cap.   XXIII.       1)   Vb.    Ινδάλλεαΰαο 

Cap.  XXII.     1)  Vid.  Clem.  Alex.  1.  1.  Fcllo  exponente  =  ^«>/r«^f(yi»«i.    Haud 

i\  D     Qo    ii      ic  ^"^^^    occunit   ap.  Homcrum.     Cfr.   φυ- 

l)  Ps.  06,  11—1».  αιοί,ο&αι  I  Cor.  4,  6. 

3)  αοϋ  margo  Cotelerii  et  Colomcsii  2)  lunius  mallet  λί^ίτα/.   Haec  verba 
c.  LXX  et  Clem.  Alex.  ex  Apocrypha  quadam  Scriptura  desumta 

4)  VarianlLXX  et  Clem.  Alex.   Adeas  fuisse    censent    Cotelerius     et    Grabius, 


1.  CLEMENTIS  AD  COR.    XXI.  XXII.  XXIII.  71 

bonus  esl  el  magiius,  servaiis  oniDes  qui  in  ipso  sancle  vcrsanlur  iii 
pura  menle.  Est  euiui  cogilationum  et  consilioruin  nicnlis  scrulalor,  cii• 
ius  spiriliis  est  in  uobis ;   et  quum  voluerit,  aufcrel  euiii. 

XXII.      Adhortationes   hae    roborantur    fide    chrisliana,   quae   miseriam 
pecca(orum  praedicat. 

Uaec  autcm  omnia  confirmat  fides,  quae  cst  in  Christo.  Ipse  euim 
per  Spirilum  sanclum  ila  nos  compellat:  ,venile  filii,  audile  me;  ti• 
morem  Domini  docebo  vos.  Qiiis  est  homo ,  qui  vult  vilani ,  diligeiis 
dies  videre  bonos  ?  Probibe  liiiguam  luam  a  malo,  et  labia,  ne  loquan• 
lur  dolum.  Declina  a  malo  ,  et  fac  bonum.  Quaere  pacera,  et  pcrse• 
quere  eani.  Oculi  Domiiii  super  iustos,  et  aiires  eius  in  preccs  eoriuu; 
vultus  aulem  Doiuini  super  facientes  iiiala,  ut  perdat  de  lerra  nieiuoriani 
eonim.  Claniavit  iuslus,  et  Dominus  exaudivU  eum,  et  ex  oiiiuibus  Iri- 
bulationibus  eius  liberavil  eum.  Multa  sunt  flagella  peccatoris,  speran- 
lem  autem  in  Doiiiino  misericordia  circumdabit.' 

XXIII.     Eslote  humiles.     Credile  Chnstum  esse  venturum, 

Misericors  in  oronibus  et  benignus  pater  viscera  erga  timentes  eum 
habet,  gratiasquc  suas  benignc  et  siiaviter  largitiir  iis  qui  ad  ipsum 
simplici  mentc  accediint.  Quare  animo  duplici  ne  siraus*,  neque  siiper 
eximiis  cl  honorificis  donis  eius  efTeralur  anima  nostra.  Longe  a  nobis 
absit  Scriplura  haec,  ubi  dicitur:  ,niiseri  siint,  qiii  animo  sunt  diipliccs 
el  dubii,  dicentes:  Haec  audivimus  eliam  len|pore  palrum  nostroruni, 
et  ecce,  conseniiinius ,  et  nibil  boruiii  nobis  accidit.'  0  fatui,  compa- 
rate  vos  arbori;  viteni  siimite.  Primuni  quidcni  foliis  nudalur,  germen 
postea  Gl,  ΓοΙίυιη  deinde  ct  flos,  poslbacc  uva  acerba,  tandem  demum 
ura  matura.  Videtis  quod  in  exiguo  tcmporc  fniclus  arboris  ad  nia• 
turitatem  perducitur.  In  verilale ,  brevi  et  subito  voluntas  eius  perli- 
cietur;  scriplura  eliani  leslimonium  pcrhibcnte,  ,quod  slalim  venlurus 
sit,  neque  tardabit,  el  slatim  veniet  Dominus  in  templum  suum,  ct 
sanctiu,  quem  vos  exspeclalis/ 


Spicil.   1.  26S.    Ouain  sententiam  luctiir  (v  ταΐς  xuQOiaig,  εΐ  αρα  ^arl•  ταΰτα, 

Orellias,    in   SelecUs    Patniin    Ecclesiae  η  ουκ  (Οτιν.     Quos   locos    iam  indica- 

Capilibas     ad     ^Εξηγησιν  pcrlinenlibus,  vcral  Cololeiiiis.    Jac.  ^ 

Turici,  1S30.     Contra    autem   WoUonus  3)  Cfr.    Malth.    24,   32.      Vocc.    Λ 

coniicil  loca  S.  lacob.  1,8.  el  II  S.  Pclr.  ανόητοι  —  ξύλου   fcrc   oadcni    leg.    iii 

.'J,  3.  4.    inler  *e  collata  iri  animo  Cle-  fragm.    illo    E|».  II.     ad    (loriiilli.   c.   11, 

iDeatis  fuis^e.     Senlentiam  qnod  adtincl,  cuiiis     aticlur    Clcrnctis    Hoiiiaiius     csse 

idcni     comparal    Karnalia<;    Kpist.    c.   19.  viilgo   diciliir. 

Ού  μη  όι^ρν/ηστ^ς  TtorfQov  ίστηι,    η  4)  Vfirhum  hoc  Novi   Foederis  Scri- 

oVf   el  HiTmai•  Vi.s.  3,  4,    »iriil  a  Cle-  ploriinis  iisilalissimum   csl.    Cfr.  Acl.  20, 


Alexandririo     tilaliir,     Slrom.    I.  15.     25,    13.      20,    7.     I  Cor.    10,11. 

θί{*»ς  τοίνυν  η  βύναμις  η  τφ  'Eouii  14,  30.    Jar. 

xtaii   &ηοχά).υ%ΐ)ΐν  ?Μλοΰαα  τα    ό(ία-  5)  Ilabar.  2,  3.    Malacli.  3,   1.     (Αι. 

μ»τ(ί,((ηθί,χαΪ7άά7ΐϋχα).νμματαάίά  Hcbr.   10,37. 
τους  4ίψνχονς,  ιούς  όιαλογιζομένους  6)  *ύίγγ€λος  LXX. 


72  Ι.  CLEMENTIS  AD  COR.   XXIV.  XXV.  XXVI.  XXVII. 

XXIV.     Futuram  resurrectionem  Deus  conlinue  noMs  in  natura  osiendit. 

Κατανοηβωμεν ,  aycf^t^rol,  πώς  6  δεΰτΐότης  ετζίδείκνυτοα  δίηνεκώς 
ημΐν  την  μελλον6αν  ανάΰταΰιν  εϋεΰΟ•οίί ,  ης  την  άτναρχηΐν]  εποιηΰατο 
τον  xvQiov  ^Ιηΰονν  Χριΰτον  εκ  νεκ[^ο5ΐ']  άναΰτηΰας.  "Ιδωμεν,  αγαπητοί^ 
την  κατά  καίΐρον]  γινομενην  άνάΰταΰιν.  '^Ημερ[α  κκϊ]  ννξ  άνάοταβιν 
ημϊν  δηλοϋΰ[ιν]'  κοιμάται^  rj  νυξ,  άνίύταται  η[μερα\'  η  ημέρα  απει- 
αιν,  ννξ  ^περ[χεται.  Βλεπωμ]εν  τους  καρπούς'  ο  ΰπόρος  [κόκκου]  τίνα 
τρόπον  γίνεται ;  'Εξηλ['&εν^  ο  ΰ]πείρων  καϊ  εβαλεν  εΙς  την  γην ,  [καΙ 
βληθ•ε]ντων  βπερμάτων,  ατινα  πέ[πτωγ,εν]  εΙς  την  γην  ξηρά  καϊ  γυμνά, 
δί[αλύεταί].  Εϊτ  εκ  της  διαλύβεως  ?/  μεγα[λειότ]ης  της  προνοίας  του 
δεΰπότου  [άνίΰ]τηΰίν  αυτά,  καϊ  εκ  του  ενός  πλεί[ονα]  Jaυ'ξει,  καϊ  εκ- 
φέρει καρπόν. 

XXV.     Phoenix  resurreclionis  nostrae  imago. 

[' Ιδω\μεν  το  παράδοξον  βη μείον  ,  το  [γι\νόμενον  εν  τοις  άνατολι- 
κοΐς  [τό]ποις,  τουτεϋτίν  τοις  περϊ  την  ΐ4ξ)ίν|3/ο;ν.  'Όρνεον  γάρ  εβτιν,  ο 
προΰονομάζεται  ΦοΙνι^}  Τοϋτο  μονογενές  υπάρχον  ζή  ετη  πεντακόΰια ' 
γενόμενόν  τε  ηδη  προς  άπόλυΰιν  του  άποϋ'ανεΐν  αυτό,  βηκον  εαυτω 
ποιεί  εκ  λφάνου  καϊ  6μΰρνΐ]ς  καϊ  των  λοιπών  αρωμάτων,  εις  ον  πλη- 
ρωΰ'εντος  του  χρόνου  εισέρχεται,  καϊ  τελευτα.  Σηπομενης  δε  της  βαρκος 
ΰκωλη'ξ  τις  γεννάται,  ος  εκ  της  Ικμάδος  του  τετελευτηκότος  ζώου  άνα- 
τρεφόμενος  πτε^οφυεΐ.  Είτα  γενναίος  γενόμενος  αϊρει  τον  ϋηκόν  Ικεΐ- 
νον,  οπού  τα  οΰτά  του  προγεγονότος  εβτϊν,  καϊ  ταϋτα  βαΰτάζων  δια- 
νύει^ απο  της  ^Αραβικής  χώρας  εως  της  Αιγύπτου  εις  την  λεγομενην 
Ηλιουπολιν.  Καϊ  ημέρας,  βλεπόντων  πάντων,  επιπτάς ,  επϊ  τον  του 
ηλίου  βωμόν  τίΰ'ηβιν  αυτά,  καϊ  ούτως  εις  τουπίΰω  άφορμα.  01  ούν 
ιερείς  επισκέπτονται  τάς  άναγραφάς  τών  χρόνων,  καϊ  εύρίΰκουΰιν  αυ- 
τόν πεντακοΰιοβτοϋ  έτους  πεπληρωμένου  ίληλυΌ-εναι. 

XXVI.     Resurgemus  igilur,  quod  el  S.  Scriplura  ieslalur. 

Μέγα  καϊ  ^αυμαβτον  ουν  νομίζομεν  είναι ,  εΐ  6  δημιουργός  ιών 
απάντων  άνάβταΰιν  ποιηΰεται  τών  όβίως  αυτώ  δουλευβάντων  εν  πεποι- 
^ηαει  πίΰτεως  αγαϋ'ης ,  οπού  καϊ  δι'  ορνεου  δείκνυΰιν  ημϊν  το  μεγα- 
λεΐον  της  επαγγελίας  αυτοϋ ;  [^ε^εί]  γάρ  που'  ,καϊ^  εξαναΰτηΰεις  με, 
καϊ  εξομολογηΰομαίΰοι.'  [κ]αί '  ,εκοιμη&ην^  καϊ  ϋπνωΰα,  εξηΙγ]έρΰ•ην^ 
οτι  ΰυ  μετ'  εμοϋ  ει.'  [Καϊ]  πάλιν  'Ιώβ  λέγει '  ,καϊ^  άναΰτήΰεις  [τη]ν 
βάρκα  μου  ταύτην,  την  άναντληβαΰαν  ταϋτα  πάντα.' 

XXVII.   Spe  resurreclionis  adhaereamus  Deo,  omnipolenti  et  omniscienli. 

Ταύττ}  ούν  τγ  ελπίδι  προΰδεδεύϋ-ωΰαν  αϊ  'ψυχαϊ  ημών  τω  πιΰτω 
εν  ταΐς  επαγγελίαις  καϊ  τω  δικαίςρ    εν  τοις  κρίμαΰιν.     Ό  παραγγείλας 


Cap.  XXIV.      1)  Ι  Cor.    15,  20.  23.  Ancorato  §.  84.  Ορρ.  Tom.  II.  ρ.  88.  ed. 

Col.  1,  18.  Act.  4,   10.  Petav.  Soph.  Trachin.  94. 

2)  Tertullianus  de  lesiirr.  §.  12.  hiinc  3)  Malth.    13,  3.  Lnc.  8,  5. 

locura    eleganter    redditlit.       Clemcntem  Cap.    XXV.       1)    Locus  recitalus    ap. 

Rom.  in  hoc  cap.  et  sequenti  haud  dnbie  Cyrilliim    Hicr.      Catech.     18,    8.       Cfr. 

ante    oculos   liabuit,    aut   uterquc    alinm  Herodof.  2,  73.  col.  Achill.  Tat.   3,   25. 

eundem    aiictorem.     Cfr.   Epiphanins    in  Tacit.  Ann.  6 ,  28.     Lucian,    de  m.  Per. 


Ι.  CLE5IENTIS  AD  COR.   XXIV.  XXV.  XXVI.  XXVII.  73 

XXIV.     Fttiuram   resurrecUonem  Deus  coniinue  nohis  in  nalura  ostendit. 

Consideremus ,  dilecli,  quemadiuodum  Dominus  futiirani  rcsuiTccli- 
onem  conlinuo  iiobis  ostendat,  cuius  primilias  Doniiiium  lesiim  Christum 
fecit,  suscilans  eum  a  niorluis.  Inlueamur,  dilecli,  resuiTeotionem,  quae 
onini  teuipore  fit  Dies  et  nox  resiirreeliunem  iiobis  ostendunl;  iiox 
cubal,  exurgit  dies:  abit  dies,  nox  ingniit  cl  inscqiiilur.  Iiiliieanuir 
fruges;  seminatio  grani  qiioniodo  fiaL  Egrcssus  esl  scminalor,  ct  scmen 
in  terrain  iecit,  et  iaclis  scniinibus  quac  nuda  cl  arida  iii  lcrram  cc- 
ciderunt  dissolvuntur.  Deindc  ex  dissohilionc  magna  divinac  providon- 
tiae  poleDUa  ea  resiiscilal,  ac  ex  iino  pliira  fiunt,  cl  fructiim  producunt. 

XXV.     Fhoenix  resurrecUonis  nostrae  imago. 

Contemplemur  signuiu  miral)ile,  quod  in  parlibus  oricnlis,  scilicet 
in  Arabia  et  viciniis,  fit  Avis  esl  quae  Phoenix  vocatur.  Ilaec  unigena 
eiistcns  annos  quingeiilos  vivit,  quiimque  iam  niorle  dissolvcnda  est,  c 
Ihure,  myrrba  et  reliquis  aromalibus  lociilum  sibi  struit,  qiicm  complelo 
annorum  spatio  ingredilur,  et  vilam  depouit.  Ex  cariie  vero  eius  putre- 
facta  vermis  quidam  nasciliir,  qui  animalis  defuiicti  humore  nutrilus 
plumescit  Auctis  postea  viribus  loculum  lollit,  in  qiio  ossa  parcntis 
recondiU  sunt,  eaqiie  porlans  iter  ex  Arabica  regione  in  Aegyplum  et 
urbem,  quae  Heliopolis  dicilur,  perficit.  Ac  speclantibus  omnibus  diurno 
tempore  advolaos,  super  allare  Solis  illa  oollocat,  alquc  ila,  unde  vc- 
nerat,  regreditur.  Sacerdolcs  conimenlarios  lcmporum  diligenler  inspi- 
ciimt,  el  impleto  anno  quingenlesimo  rcdiisse  illani  coinperiuiU. 

XXVI.     Resurgenms  igilur ,  quod  et  S.  Scripiura  lesialur. 

An  magouin  igilur  ct  admirabilc  aibilrabimiir,  si  rcruni  omnium 
opiffx  resargere  eos  Taciat,  qiii  in  bonac  fidci  confidenlia  rcligiose  illi 
iosenrierunt,  cum  per  vohicrem  piOmissionis  suae  magnificenliam  abunde 
nobis  patefacial?  Dicil  enim  alicubi :  ,suscilabis  me,  et  confitcbor  libi  j' 
el:  ydormivi  el  soporalus  suni;  surrexi,  quia  tu  mecum  es.'  Et  rur- 
fus  lob  dicil:  ,el  carnem  hanc  nieam  resuscilabis ,  quac  omnia  haec 
passa  esl." 

XXVII.     Spe  resurreclioms  adhaereamus  Deo,  omnipolenli  el  omniscienti, 

Hac  igilur  spe  animi  noslri  ad  eum  adslringanlur,  qui  fidelis  cst 
in  promissionibus ,  et  iustus  in  iudiciis.     Qui  mcntiri  veluit,   niulto    mi- 


27.  Pbilostr.  V.  A.  3,  49.    Tzetz.  Cliil.  (1854),   p.  451  sq(|.   Ililgcnfcld  I.  c.  p. 

5,  397  eqq.    PHn.   II.    N.    10,  2.   Ovid.  U4.  not.  18. 

MeL    14,  392  eqq.    Pomp.    Mel.    3,8.  2)  Jla  coni.  Cler.,  diavivH  Ms. 

.SUU  Silr.  2,  4.  3«.  —  Bo(  harl.  Fficroz. 

Tom.  m.  p.  809.    Wemsdorf.    Poel.   M.  Cap.  XXVI.     1)  CoK-lmus   el   Colo- 

T.  3.  p.  290.  Vid.  eliam  CnMizer,  Syml».  mpsius  hiioc  <l<'pn»mpl;i  γπμΙιιιιΙ  ex  Ps.  27 

et  Mylholog.   edil.  III.   T.  II.    p.  163,   r?l  (28.),  7,  alii  c  scrijito  «ριοιίαπι  iipocrjpho. 

R.  I.  F.  Hi^nrichsin,  dn  Phofniris  falmla  2)  Cfr.  Ps.  3,  0. 

apnd  Gra/Tos,  Komaiios  el  popiilos  ori-  3)  lol».    19,  25.  2G.     Hicronym.    dc 

i'n\a\tr%.     Parlicnla  I  Η   II,  Havniac  1825  hoc  loco :  jiiilliis  larn  aperlii  posl  Chri- 

c\.   1827.  Pippr,  Mydiolo^fii;    dcr    (hrist-  sliim,    quarn  islc    iiriti»  (^lirisliim    (|β  re- 

lirh<>n  KnriHt  (Wfimar  1847).  I,  44({«qq.  Riirrcclionc   loqnilnr.'      Opp.    T.   11.    p. 

Gfind«>rL,  Zeitschrin  fAr  Inther.  Theologie  438.  ed.  Vallara. 


74  Ι.  CLEMENTIS  AD  COR.    XXVII.  -ΧΧνίΙΙ.  XXIX. 

μη  'ψενδεΰΌ'αι^  τζολλώ  μάλλον  αυτος^  ου  ιρενβεται'  ονδεν  γαρ  αδύνατον 
πάρα  τω  Θεω,  ει  μΐ]  το  ιρενΰαΰΰ'αί.  Άναξωπνρηΰάτω  ονν  yj  ηίΰτις 
αντον  iv  ημΐν,  %α\  νοηΰωμεν  οτι  ηάντα  εγγύς  αντω  εΰτίν.  Έν  λόγω 
της  μεγαλωΰύνης  αντον  ΰννεΰτηΰατο  τα  πάντα,  καϊ  εν  λόγω  δύναται 
αυτά  καταΰτρεψαι.  ,  Τίς^  iρεΐ  αντω '  τι  εποίηΰας ;  η  τις  άντίΰτηβεται 
τω  κρατεί  της  ίΰχύος  αντον  ,•'  "Οτε  ϋ-ελει,  κα\  ώς  ^•ελει,  ποιηΰει  πάντα, 
καϊ^  ονδεν  μη  παρελϋ•γ}^  των  δεδογματίΰμενων  νπ*  αντον.  Πάντα  ενώ- 
πιον αντον  είΰϊ,  καΐ  ονδεν  λεληϋ'εν  την  βονλην  αντον.  ,ΕΙ  οί  ονρανοϊ 
δίηγοννται  δό^αν  Θεον ,  ποίηύιν  δε  χειρών  αντον  αναγγέλλει  το  βτε- 
ρεωμα.  ΐΤ  ήμερα  τί)  ημέρα  ερενγεται  ρήμα,  καϊ  ννξ  ννκτϊ  αναγγέλλει 
γνώΰιν  καϊ  ουκ  είοϊ  Aoyot  ουδέ  λαλιαϊ,  ών  ουχί  ακούονται^  αι  φωναϊ 
αυτών. ^ 


XXVIII.     Deus  omnia  videt,  ergo  fugiamus  peccata. 

Πάντων  ονν  βλεπομενων  καϊ  άκονομενων,^  φοβη&ώμεν  ο^υτον,  καϊ 
απολείπωμεν  φανλων  έργων  |ϋΐα^ά?  επι&νμίας,  ϊνα  τω  ελεεί  αντον  6κε- 
παΰΟ'ώμεν  άπο  τών  μελλόντων  κριμάτων.  Πον  γάρ  τις  ημών  δύναται 
φυγείν  άπο  της  κραταιάς  χειρός  αυτόν;  Ποιος  δε  κόΰμος  δεξεταί  τίνα 
τών  αυτομολούντων  άπ  αυτοϋ ;  Λέγει  γάρ  που  το  γραφεΐον'^  ,ποϋ^ 
άφηξ,ω,  καϊ  που  κρυβηβομαι  άπο  του  προΰώπου  ΰου]  'Εάν  άναβώ  εις 
τον  ουρανόν,  6υ  ει  έκεΐ'  εάν  άπέλΟ-ω  εις  τά  εΰχατα  της  γης,  εκεί  η 
δεξιά  ΰου '  εάν  καταΰτρώΰω'^  εις  τάς  άβυϋβους ,  εκεί  το  πνεϋμά  (Του.' 
Ποι^  ονν  τις  άπέλϋ"ΐ^,  η  πον  άποδράβγ^  άπο  τον  τά  πάντα  εμπεριέ- 
χοντος; 


XXIX.     Ει  accedamus  ad  Deum  in  sanclitale  cordis, 

Προβέλΰ'ωμεν  ονν  αντω  εν  όβιότητι  ιρνχης,  άγνάς^  καϊ  άμιάντονς 
χείρας  αϊροντες  προς  αντον,  άγαπώντες  τον  επιεική  καϊ  ενΰπλαγχνον 
ττατερο;  ημών,  ος  εκλογής^  μέρος  εποίηοεν  εαντω.  Οντω  γάρ  γέγραπται ' 
,οτε^  διεμέριξεν  ο  νιριΰτος  εΰνη ,  ώς  διέοπειρεν  νΐονς  'Αδάμ,  εβτηαεν 
όρια  ε&νών  κατά  άριΌ'μόν  αγγέλων  Θεον.  'ΕγενηΌ'η  μερϊς  κνρίον  λαός 
αντον  'Ιακώβ,  ΰχοίνιΰμα  κληρονομιάς  αντον  Ίΰραήλ.''  Καϊ  εν  ετέρω 
τόπω  λέγει'  ,Ιδον,^  κύριος  λο:|ΐι|3άνει  εαντω  ε'Θ-νος  εκ  μέΰον  εΰ•νών, 
ωΰπερ  λαμβάνει  άνΌ•ρωπος  την  άπαρχην  α'υτοΐ'  της  άλω'  καϊ  ε'ξελεύΰε- 
ται  εκ  του  εΌ-νους  εκείνου  άγια  αγίων.'' 


Cap.  XXVII.  1)  Hebr.  6,18.  Tit.  1,2.  6)  Ι.    e.   qiii    non    audiantur,    auditi 

2)  Sap.  12,  12.  11,  22.  "on  percipianlur. 

3)  Malth.  24,  35.  ^ap.  XXVIII.     1)    Subaud.  vn'   av~ 

4)  Wottonus     Fello     et     Colomesio  jou.    Bois. 

assentitur,    restituenlibus    παρηλ^-ε,    ni  2)    Leclionem     γραμεΐον    nonnullis 

forte  inseramus  ώατε,  et  legamus,  ωύτε  suspectam    alii  viri   docti    tuentur.     His 

Xttl  ονδίν  μη  παρέλθ•)^.  Jac.     Sed  cfr.  accedat  Simonius,    qui   eandem   illustrat 

Matth.  24,  34  sq.  in  Bibl.  Chois.  1 ,  273.   et  in  Critiq.  de 

5)  Ps.  18,  2.  3.  4.  la  Bibl.  Dupin  3,  70.   iterumque  hac  de 


Ι.  CLEMENTIS  AD  COR.   XXVII.  XXVUI.  XXIX. 


75 


nus  ipse  nientieliir;  nihil  eiiim  Deo  impossibile  praelerquam  mentiri. 
Exsusciletur  itaque  in  nobis  fides  cius,  et  quod  omnia  ipsi  propinqua 
sint,  considereDius.  Verbo  iiiaieslalis  suae  consliluit  omnia,  et  verbo 
suo  potest  illa  everlere.  ,Ouis  dicet  ei:  quid  fecisli^  Vel  quis  fortitu- 
dinis  eius  robori  resistet  V  Ouaiido  vull,  et  quomodo  vult,  oniiiia  faciet; 
neque  quidquam  ab  eo  semel  decrelum  praeleribit.  Omnia  coram  ipso 
suDl,  nihilque  eonsiliimi  eius  laliiil.  ,Si  coeli  enarrant  gloriam  Dci; 
opus  manuiuii  eius  aniiunUat  firiiiaiuentum.  Dies  diei  eruclat  verbuiu,  el 
Dox  nocU  indieat  ^cienliam;  et  noii  sunt  loquelae  ncquc  sermones, 
quorum  non  audiantur  voces/ 

XXVIII.  Deus  omnia  videt,  ergo  fugiamus  peccata. 

Cum  omnia  igiliir  eius  oculis  et  auribus  pateant,  meluanius  eum, 
et  impuras  cupiditates  pravonim  openim  deseramus ,  ut  a  futuro  iudicio 
eius  misericordia  tegauuir.  Qiionam  enim  quis  noslruni  a  potente  eius 
manu  fugere  potest?  Quis  mundiis  quenipiara  ab  eo  transfugara  recipiet? 
Dicit  enim  alicubi  Scriplura:  ,qiio  ibo,  et  ubi  a  facie  liia  occultabor? 
Si  ascendero  in  coelum ,  lu  illic  es ;  si  ad  terrae  exlrema  abiero,  dextra 
tua  illic;  si  stratum  posuero  in  abysso,  illic  est  spiritiis  luus.'  Quo 
igitur  abibit  quispiam,  vel  quo  aufugiet  ab  eo,  qui  omnia  compleclitur? 

XXIX.  Et  accedamus  ad  Deum  in  sanctiiale  cordis. 

Accedamus  ergo  ad  eum  in  sanctitate  animae,  castas  et  impollutas 
■ams  elevantes  ad  illum,  dibgentes  benignuni  ct  misericordem  palrcin 
■oslnuD,  qui  dos  sibi  ipsi  elcclionis  partcin  fecil.  Sic  eniiii  scriplum 
esl:  ,quaodo  dividebal  allissiiuus  gcnlcs,  quando  dissciuinavil  filios  Adac, 
coDsUUiit  tenninos  genliuin  seiuiidum  numerum  Aiigelorum  Dei.  Et  fa- 
cUis  est  pars  DomiDi  lacob,  ruuiculus  baeredilalis  eius  Isracl.'  Et  in  alio 
loco  dicit:  ,ecce  Dominus  toilit  sibi  genlem  e  medio  genlium,  prout 
homo  primilias  areae  suae  toUit;  el  ex  gentc  iila  saricta  sanctorum 
egredientur/ 


re  agit  p.  33.  Respons.  ad  Vossium, 
qai  immerito  existimavit  vocem  γραψίΐον 
ah  Aquila  foisse  confictam.    Galland. 

3)  P».  138,  7—10. 

4)  LXX  χαταβώ  vim  textiis  hehraici 
roioas  accorate  reddit,  qiiam  Clemcntis 
Kom.  vereio. 

5)  Hanc  Cod.  Ms.  lectionem  etiam 
Clericus  expreesit  in  ed.  a.  169S,  idem 
ΙΙού  in  ed.  a.  1724.  niendosc. 

Cap.  XXIX.     1)  Cfr.  ITim.  2,  8. 

2)  Ιαηιαβ,  Fellu.s,  Colom.  et  Cotel. 
mallent  δς  ημάς  Ιχί,ογής  y  Boi»iiis  ος 
ημάς,  re\  τ«  Ι&νη,  qiiod  prohal  Wol- 
tonus  propter  ea  qoae   seqnunttfr  citata 


e  Deuleronomio.  ους  Ιχλογης  potius 
rescribendutn  esse  putat  Davisius,  ut  ad 
vocem  ημών  rcferalur.  Davisimn  sc- 
qiiiintiir  Gallaiidiiis el  Schoeueinannus.Ire- 
naciis  I,  (i,  4.  p.  31.  «*d.  Massuel.  iav^ 
τους  (fh  vntQvxpovai^  Τ6λ((υνς  άπο- 
χκλοϋντες  χαϊ  στι^ρματη  Ιχλογής.  Jac. 

3)  DoiJl.  32,  8.  9. 

4)  Kccte  observavil  P'rcyiiis,  hiinc  lo- 
cura  Clernftnleni  i'flOrnias.sc  tiini  cx  Niim. 
18,27.  lurri  ex  II  Paral.  31,  14,  iil  »ι;ιι- 
Kiis  sit:  Dcus  .sibi  ox  reliqiiis  lioniitiihus 
separavil  nos,  et  f»'cil  ίχλογής  μ^ρος, 
iil  cx  arca  deccrpitur  η  άηηρχή  Dco 
Macra,  quae  iit  άγια  ηγίον.     Calland. 


76  Ι.  CLEMENTIS  AD  COR.  XXX.  XXXI.  XXXII. 

XXX.  Faciamus  quae  placenl,  fugiamus  quae  dispUcent  Deo,  ul 

benedicamur. 

^Aylov  ovv  μζφς  υπάρχοντας  ττοιηΰωμεν  τα  τον  «ytaCftov  πάντα^ 
φενγοντες  καταλαλίας ,  μιαράς  τε  %αϊ  ανάγνονς^  ϋνμπλοζας,  μεϋ'ας  τε 
κ«1  νεωτεριΰμονς  καϊ  βδελυκτας  επιθυμίας,  μνβαραν  μοιχείαν,  βδελν- 
κτην  νπερηφανίαν.  ,Θεος^  γαρ,  φηβϊν,  υπερηφσ,νοίς  άνητάΰΰεται,  τα- 
πεινοΐς  δε  δίδωΰι  χάριν.'  Κολληϋ-ώμεν  ονν  εκείνοις,  οίς  η  χάρις  άπο 
τον  Θεον  δέδοται.  'Ενδνΰώμε^α  την  όμόνοιαν ,  ταπεινοφρονονντες^ 
εγκρατενόμενοι,  άπο  παντός  'ψιϋ'νριΰμον  καΐ  καταλαλιας  πόρρω  εαντους 
ποωνντες,  'εργοις  δικαιούμενοι,^  κα\  μη  λόγοις.  Αεγει  γάρ'  ,6  τα  πολλά 
λέγων^  καϊ  άντακονΰεταν  η  6  ευλαλος  οϊεται  είναι  δίκαιος;  Ενλογη- 
μένος  γεννητος  γυναικός  ολιγόβιος.  Μη  πολύς  εν  ^rific^(itv  γίνου/  Ο 
έπαινος  ημών^  εΰτω  εν  Θεώ,  και  μη  εξ  αυτών '  αντεπαινετονς  γαρ  μιβεΐ 
6  Θεός.  Η  |ΐιο;ξ)τυ()ίθ!  της  άγαϋ-ης  πράξεως  ημών  διδόΰ&ω  νπ  άλλων, 
κα&ώς  εδό&η  τοις  πατράβιν  ημών  τοις  δικαίοις.  Θράϋος  καΐ  αν'&άδεια 
καϊ  τολμά  τοις  κατηραμενοις  υπο  τον  Θεον'  επιείκεια  καϊ  ταπεινο- 
φροσύνη καϊ  πραυτης  πάρα  τοις  ευλογημενοις  υπο  τον  Θεον. 

XXXI.  Videamus  qua  ratione  benediclionem  divinam  consequamur. 

Κολληΰ•ώμεν  ονν  ττ]  ευλογία  αυτού,  καϊ  ϊδωμεν  τίνες  αί  οδοϊ 
της  ευλογίας.  Άνατυλί'ξωμεν  τα  απ  αρχής  γενόμενα.  Τίνος  χαριν^  ην- 
λογη&η  ο  πατήρ  τίμών  'Αβραάμ;  Ονχϊ  δικαιοβννην  καϊ  αλη&ειαν  ^ιά 
πίΰτεως  ποΐ7]ϋας;  Ίΰαάκ^  μετά  πεποι&ηΰ[εως ,  γινώ]ΰκων^  το  μέλλον, 
ηδε[ως  εγενε]το  Ο-νΰία.  Ίακώβ^  μετά  ταπεινοφρ[οΰννης]  εξεχώρηβεν  της 
γης  ^^[toO  δι  άδεΧ\φόν,^  καϊ  επορεύ&η  προς  [Ααβάν],  καϊ  εδούλενοεν ' 
καϊ  έδό&[η  αυτώ]  το  δωδεκάϋκηπτρον^  του  [Ίΰραήλ]. 

XXXII.     Νοη  per  nos  ipsos  nec  per  opera  noslra,  sed  per  fidem 
iustificamur. 

[ΕΪ]  τις  καΟ^  εν  εκαβτον  £tAtx^t[vc3g]  κατανοηβΎΐ,  επιγνώΰεται  [τα 
με]γαλεΐα  τών  υπ  αυτού  δεδομε\νων^  δωρεών.^  Έξ  αυτοϋ^  γάρ  ίερεΐ[ς] 
καϊ  λευΐται  πάντες  οι  λειτουργ[ονν]τες  τω  0•νΰια6τηρίω  του  Θεον'  εξ 
αυτόν  6  κύριος  Ίηβονς  το  κατά  ΰάρκα'  εξ  αντον^  βαΰΐλεΐς  καϊ  άρχον- 
τες καϊ  ηγούμενοι,  κατά  τον  Ίονδαν'  τα  δε  λοιπά  ΰκήπτρα  αντον  ονκ 
εν  μικρά  δόξγ  ύπάρχουΰιν ,  ως  ^παγγειλαμενον  τον  Θεον'  ,οτι^  IVrat 
το  ΰπερμα  ΰον  cύς  οι  άοτέρες  τον  ονρανον.'  Πάντες  ονν  εδοξάΰ^-ηβαν 
καϊ  εμεγαλννϋ•ηΰαν,  ον  δι'  αντών,  η  τών  έργων  αντών,  η  της  δικαιο- 
πραγίας,  ης  κατειργάβαντο,  αλλά  διά  τον  'Θ-εληματος  αυτοϋ.    Καϊ  ημείς 

Cap.  XXX.     1)   άνάγνονς  proposuit  posita    videntur    ex  Rora.  2,  29.   I  Cor. 

lunius,  λάγνους  ex  Reverendi  parcntes  4,  5.  II  Cor.  10,   17.  18.  Prov.'27,  2. 
coniectura  legi  vult  Colomesius,  αγνούς 
est  in  Cod.  Ms.  Cap.  XXXI.     1)  Cfr.  lac.  2,  21. 

2)  Prov.  3,34.  lac.  4,  6.  IPetr.  5, 5.  2)  Haec    repugnare    videntur    sacris 

3)  Cfr.  Lipsius  1.  c.  §.3.    Oe  kisti-  liteiis    Gen.    22,   7  sqq,      Qimm    tamen 
ficatione  et  fide.    De  bonis  operibus.  Jsaacus    ne   mininiam    quidem    obiecisse 

4)  lob.  11,  2.  3.  remoram,  aut  vel  suspirhim  aut  qnerelam 

5)  Haec    et  proxime  sequentia  com-  emisisselegatnr,  haud  inepte  concluditur. 


Ι.  CLEMENTIS  ΑΠ  COR.    XXX.   XXXI.  XXXII.  77 

XXX.  Faciamtis  quae  placent,  fugiamus  quae  dispUcent   Deo,    ut 

henedicamur. 

Cum  igitur  portio  Sancti  simus,  faciamus  omnia  quae  ad  sanctita- 
tem  pertinent,  oblreclaliones  deYilanles,  impuros  ac  impiulicos  coinple- 
xus,  ebrielales,  novaruiu  reriim  sludia,  couciipiscenlias  aboiiiinaiulas, 
detestaudum  adullerium,  exsecrabilem  siiperbiam.  ,Deus  enim,  inquit, 
siiperbis  resislit,  humilibus  aulem  dat  graliam.'  Adglulineiniir  igilur  iis, 
quibus  gralia  a  Deo  concessa  est.  Induamus  concordiam,  bumiles,  con- 
linenles,  ab  onini  susurro  el  oblreclalionc  prociil  rccedenles,  operibus, 
non  aulein  verbis  nos  iuslificanles.  Dicit  enim:  ,qui  niulla  dicil,  et 
vicissim  audiel;  aiit  vir  verbosiis  putat  se  esse  iuslimi  ?  Beiiedicliis  na- 
lus  muherisj  brevis  vitac;  ne  raullus  sis  in  verbis.'  Sit  laus  iioslra  in 
Deo,  el  non  a  nobis  ipsis;  odit  enim  Deiis  eos  qui  semelipsos  laudaiit. 
TesUmonium  bonarum  noslrarum  aclioniim  ab  aliis  nobis  exbibealiir, 
sicut  palribus  nostris,  qui  iusli  erant,  exhibitum  est.  Temerilas,  arro- 
ganlia  el  audacia  malediclis  a  Deo;  moderalio  vero,  humililas  et  nian- 
suetudo  illis   qui  a  Deo  benedicli  sunt. 

XXXI.  Yideamus,  qua  ratione  })enediclwnem  divinam  consequamur, 

Eius  igilur  benedictioni  firmiler  adbaereamus,  el  quaenam  sint  be- 
nediclionis  viae,  videamus.  Animo  repetamus,  quae  ab  initio  facla  siint. 
Cuius  gralia  Abrabam  pater  noster  benedictus  fuil?  Noiine,  quia  iusti- 
tiam  el  verilalem  per  lidem  operalus  est?  Isaac  cum  confidenlia,  qiiasi 
fuUiniin  cognoscens,  libenter  faclus  esl  sacrificiuni.  lacob  in  bumililale 
ob  fratrem  secessit  e  lerra  sua,  el  profeclus  est  ad  Laban,  et  scrvivit; 
el  daU  suol  ei  duodecim  sceptra  Israelis. 

XXXIL     Non  per  nos  ipsos  nec  per  opera  nostray  sed  per  fidem 
iuslificamur. 

Si  quis  animo  sincero  singula  peipenderil,  donorum,  quac  a  Deo 
tributa  sunt,  magnificcntiaro  intelligct.  Ab  illo  cnim  orti  siint  saccrdo- 
tes  omnes  et  Levitae,  qui  allari  Dei  inscrviunt;  ab  illo  Dominus  Icsiis 
secuDdum  carnem;  ab  illo  reges,  principes  et  duces  per  fainiliam  Iii- 
dae.  Nec  rebquae  cius  Iribus  in  parvo  honore  siint,  promillenle  scili- 
cel  Doinino:  ,erit  semcn  tuum  tanquam  stellae  coeH.'  li  ergo  onines 
gloriam  et  araplitudinciu  conseculi  sunt,  non  per  scipsos,  aut  opera 
sua,  aut  iuslas  acliones,  quas  fecerunt,    sed   per    volunlalcm   cius.     El 


protnto  paraloque  animo  volantati  Dei  se  siimilur,    ut   I    Rcg.    11,   31  (35).    lu- 

sobiecisse.    Frev.  nius. 

3)  twf  yiVftKTXitfflegi  Tult  Wocherus.  Cap.  XXXH.     1)  Ta  f^eyaXeicc  των 

4)  Gen.  2S,  29.  νπ^   uvtoii  όεδομ[^ένων\   όω^κϋν  noii 

5)  Edd.  exhibent  αυ[τοΰ  φίύγων  de  donis  irilelligcnda  suiit  a  IJco  lacoho 
ά^έλ]φόν.  Supplcmenliim  scilicel  tre-  tribiitis,  scd  de  herieficiis  a  racolio  t» 
decim  litcraruni.  Al  iacuna  haec  minor  nobis  collocali».  Lipsius  I.  c.  p.  55.  nol.  '2. 
est  quam  ea  qiiae  proxiine  anleccdil,  2)  Suhaud.  7«κω/9.  Lcclio  Cod.  Ms. 
nbi  »€X  tantum  desidcrantiir.    Jac.  (ΐύτών  ri-ffnMida  ad  δω{>ίών. 

6)  Το  ΰωόίχάσκηητρον^=τ6  δω-  3)  Hom.  1),  5. 
δίχάφνΧον,  σχήητρον  eDim  pro  (fvky          4)  Geu.  22,  17.  28,  4. 


78  Ι.  CLEMENTIS  AD  COR.   XXXII.  XXXIII.  XXXIV. 

ovv  Slcc  'θ'ελ7ίματος  αντοϋ  iv  Χ()ίΰτω  'hpov  κλη'Θ•εντες,^  ov^  δι^  εαυ- 
τών δίκαιονμεΘ•α  ,  ονδε  δια  της  ηίιμετερας  ΰοφίας  η  ΰννεΰεως  η  εναε- 
βείας  η  έργων  ,  ών  κατειργαΰάμεΰ'α  εν  όΰιότητι  χαρδίας,  άλλα  δια  της 
πίΰτ[ε]ως,  δι'  ης  πάντας  του''  απ  αιώνος  6  τζαντοκράτωρ  Θεός  εδι- 
καίωΰεν    ώ  εΰτω  η  δόξα  εις  τους  αΙώνας  τών  αιώνων.    ^Αμ,ην. 

XXXIII.     Ne  derelinquamus  vero  bona  opera  el  chanlalem.     Operum 
bonorum  Deus  ipse  nohis  exemplum. 

TL^  οϋν  ποιήΰωμ,εν,  «ίελφο/;  ^Αργηΰωμεν  άπο  της  άγαϋΌποιΐα[ς]^ 
καϊ  εγκαταλείπωμεν  την  αγάπη[ν];  Μη&αμώς^  τοϋτο  εάβαι  6  δεΰ7τ6τ[ης] 
εφ  ημΐν  γε  γενη&ηναι,^  ό.λλα  ΰπεύϋωμεν  μετά  εκτενεία[ς]  καϊ  προθυ- 
μίας παν  έργον  άγαϋ'[6ν']  επιτελίΐν.  Αυτός*  γαρ  6  δημιουργός  καϊ  δ^ε- 
ΰπό'Ιτης  τών  απάντων  L•!  τοις  ερίγοις}  αυτού  αγαλλιάται.  Τω  γαρ 
παμμεγεΰ-εΰτάτω  αυτ[ο{']  κρατεί  ουρανούς  εΰτηριΰί[ν'],  κα\  τ^  ακατα- 
ληπτ(ύ  αυτού  ΰυ\νε6ει  διεκ66]μη6εν  αυτούς'  γην  τε  [διεχώρΐιΰεν  άπο 
του  περιεχον[τος  αυτ'Ιην  ύδατος ,  καϊ  ηδραΰεν  [επϊ  τό]ν  άΰφαλη  του 
Ιδίου  βουϊλημα'Ιτος  Ό^εμελιον  τα  τε  εν  αυ\τ^  ζ\ώα  φοιτώντα  τγ  εαυτού 
[προΰτα\ξει  εκέλευϋεν  εΙναί'  θάλα6[ράν  τε  κ'\α\  τα  εν  amij  ζώα  προδη- 
μι\_ουργη]αας  ενέκλειΰεν  ττ}  εαυτού  [δυ^νάμει.  Επϊ  πάΰι  το  εξοχωτατον 
[κα']ϊ  παμμεγεΟ-ες  κατά  διάνοιαν  [α]νΰ•ρωπον,  ταΐς  ίεραΐς  καϊ  άμώμοις 
χεροϊν  επλαϋεν  της  εαυτού  εικόνος^  χαρακτήρα.  Ούτως  γάρ  φηΰιν  6 
θεός'  ,ποιηβωμεν*^  avd-ρωπον  κατ  εικόνα  καϊ  κκΟ•'  ομοίωβιν  ημετε- 
ραν'  καϊ  εποίηβεν  ο  Θεός  τον  ανϋ-ρωπον ,  αροεν  καϊ  ϋ'ηλυ  εποίηΰεν 
αυτούς.^  Ταύτα  ουν  πάντα  τελειώΰας  επτινεΰεν  αυτά  καϊ  ηυλόγηβεν 
καϊ  εϊπεν'  ,αυ'ξάνεΰΌ'ε''  καϊ  πλη&ννεΰ&ε.^  "Ιδωμεν^  οτι  τε^  iv  εργοις 
άγαϋοΐς  πάντες  εκοβμηϋ'ηΰαν  οί  δίκαιοι'  καϊ  αυτός  ουν  6  κύριος,  ερ- 
γοις  εαυτόν  κοβμηΰας,  εχαρη.  Ιιηιρντες  ουν  τούτον  τον  υπογραμμον, 
άόκνως  προϋελϋ-ωμεν  τω  θ-εληματι  αυτοϋ '  ε^"  όλης  ίΰχνος  ημών  εργα- 
ΰώμεΰ^α  'έργον  δικαιοβννης. 

XXXIV.     Bonis  operibus  magna  apud  Deum  merces.     Concordia  iuncli 
precemur  eam  α  Domino. 

Ό  «yaO-og  εργάτης  μετά  παρρηΰίας  λαμβάνει  τον  αρτον  του  έργου 
αυτοϋ,  6  νω&ρος  καϊ  παρειμενος  ουκ  άντοφΟ-αλμεΐ  τω  Ιργοπαρεκτη 
αύχοϋ.  /diov  ουν  εΰτϊν,  προ'&ύμους  ημάς  είναι  εις  άγαΰ-οποιΐαν '  ε| 
αυτοϋ^  γάρ  εϋτι  τα  πάντα.  Προλέγει  γάρ  τ/μΓν  μδου^  6  κύριος,  καϊ 
ο  μιΰΟ•ος  αυτοϋ  προ  προΰώπου  αντοϋ,  άποδοϋναι  εκάβτω  κατά  το  'έρ- 
γον αυτοϋ.'    Προτρέπεται    ουν  ημάς   εξ    όλης   της   καρδίας   επ    αύτώ, 


5)  Qiiac  qiiidem  vocalio  ηοη  soliim  hliothccae  Vaticanae  extarc  asscrit  Script. 
per  Chrislum,  scd  eliam  in  Chrislo  facta  Vett.  nova  Collection.  T.  VII.  p.  84.  Me- 
esse  (licitur:  est  igilur  Christus  non  lam  lins  profecto  fuisset,  si  ipsum  locum 
instrumcntnm  quam  ipsum  iit  ita  dicam  cxscripsisset,  aut  Mstinnmerumindicasset, 
principium  vocationis.    Lipsius  p.  74.  l.c.  unde  alii  varr.  lectt.  in   publiciim  usiim 

6)  Vid.  supra  c.  30.  nol.  3.  verterent.     Codicem   adhuc  quaero. 

7)  Ita  Ms.,  τους  c.  lunio  Colomesiiis  2)  Ita  Ms.,  non  μηδαμώς,  uti  in  li- 
€l  alii.  bris  impressis  ante  lacobsoniini.   Jgnatins 

Cap.  XXXIII.     J)  Partem  huius  capi-  scribit  ad  Magn.  c.  7.  (nol.  5.)  ov  αμει- 

lis  Angelus  Maius  in  Codice  quodam  Bi-  vov  ουϋ^έν  Ιϋτιν. 


Ι.  CLEMENTIS  AD  COR.   XXXIl.  XXXIII.  XXXIV.  79 

nos  igitur,  ex  voluntale  eius  in  Christo  lesu  vocati,  non  per  nos  ipsos 
iiislificamiir,  neqiie  per  sapienliam  noslram  aut  inlelligenliam  aut  piela- 
teiii  aiit  opera,  qiiae  in  cordis  sanclilale  operali  sunuis,  sed  per  fulem, 
per  quam  omnipolens  Deus  ab  inilio  omnes  iustificavit;  ciii  sit  gloria 
in  secula  seculorum.     Amen. 

XXXIIT.     Ne  derelinquamus  vero   bona   opera   et  charitatem.     Operum 
bonorum  Deus  ipse  nobis  exemplum. 

Quid  igitur  faciemus,  fralres?  Cessabimus  a  bonis  operibus,  et 
cbaritalem  derelinquemus  ?  Neiitiqiiam  hoc  apiid  m)s  fieri  permiltat  Do- 
niinus,  sed  cum  diligenlia  et  animi  alacrilale  omne  opus  bomira  pera- 
gere  festineraus.  Ipse  enini  opifex  et  Dominus  oiunium  in  operibus  siiis 
exullaU  Coelos  enim  suprema  sua  el  maxima  polenlia  slabilivit,  illos- 
que  incompreheusibili  sua  sapienlia  ornavit;  terram  etiam  ab  aqua,  quae 
illam  ambit,  separavit,  et  siiper  immobile  propriae  voluntalis  fundamcn- 
lum  Grmavil;  et  animalia,  qiiae  iii  illa  versantur,  iussu  siio  praecepit 
esse;  mare  eliara,  ct  quae  in  illo  vivunt  animalia,  cum  prius  creasset, 
potenlia  sua  iucliisil.  Ad  haec  animal  excellenlissiraura  et  intellectus 
dignilate  celsissimiim,  bominem,  imaginis  suae  characterem ,  sacris  et 
intaminatis  manibus  formavil.  Sic  enim  dicit  Deus:  ,faciamus  hominem 
ad  imaginem  el  siinililudinein  iiostrara;  et  creavit  Dciis  hominem  ,  ma- 
sculum  el  foeminani  creavil  eos.'  Haec  igilur  omnia  cum  perfecisset, 
laudavit  ea  el  benedixit,  dixilque :  jCrescite  et  multiplicamini.'  Videamus 
iustos  omnes  bonis  operibus  ornalos  fuisse;  ipse  etiam  Dominus,  operi- 
hus  seipsum  ornans,  gavisus  est.  Habenles  ilaqiie  hoc  exemplar,  ad 
volunUtem  eius  impigre  acccdauius,  et  tolis  noslris  viribus  opus  iusti- 
Uae  operemur. 

XXXIV.     Bonis  operibus  magna  apud  Deum  merces,     Concordia   iuncti 
precemur  eam  α  Domino. 

Bonus  operarius  bono  animo  panem  operis  sui  accipit;  segnis  vero 
et  reraissus  locatorem  suum  non  audet  intueri.  Oportet  ergo  nos  ad 
bonum  faciendum  promlo  animo  esse;  a  Deo  enim  omnia  porrigunlur. 
Praedicit  enim  nobis:  ,cccc  Dominus,  et  merces  eius  coram  ipso,  ut 
reddat  unicuiquc  secundum  opus  suum.'  Itaquc  adhortando  nos  ad 
ipsum  convcrtit  toto  cordc,   ne  segnes   et  desides  simus  ad  omne  opus 


I 


3)  Ila  Iiinins;   cl  mihi    qnidcm  aori-  6)  fien.  1,  26.  27. 
stne    in   hoc   loco    aplior    essp.    vidctur.  7)  Gcn.  1,  2Θ. 
Schoencmannas  habel  Ιφ*   ημΐν  γένη-  8)  εϊδομίν  mavnlt  luniiis. 
^vat.     Editores    vero   caeteri  exhibcnl  i))  τί  (oni.  Birriiis,  τό  Ms. 
γίγενηΟ^ηναι ,   qnasi   praeteritum  γεγε-  10)  Cfr,  snpra  c.  5.    υπομονής  γ(- 
νηαΟ^κί  liesidcranles.    Jac.  νόμίνος  μέγιστος  νπογρημμός. 

4)  Recitatnr    hic     Iociih    ap.    loann.  11)  xal  ίξ  lcgi  viill  Hoisiiis,  a  qiio 
Dama<»c.,  Sacrae  Parall.    Lib,  I.  a.  %.  VIII.  nori  dissenlit  Woltonus. 

Tom.  II.  p.  310.  cd.  Le  Quien. 

0)  Ergo   ex  Ciemfinlis   senlcnlia    Dei  Cap.  XXXIV.  1)  I.  c.  του  ίργοπαρ' 

in  nobis  imago  est,  τνρη  oris  sublimitas,  ^xtov,  scil.  τον  θίον.   Boisius. 

sed  mentis  celsUado.  Bois.  2)  Isai.  40,  10.  62,  11.  Apoc.  22, 12. 


80  Ι.  CLEMENTIS  AD  COR.    XXXIV.  XXXV. 

μη  αργονς  ρ/τε  παρείμενους  είναι^  επϊ  πάν  έργον  αγα&όν.  Το 
τίανχημα  ιιμών  καϊ  rj  πα^ρΎ](ίία  εβτω  εν  αύτω  '  νποταβΰώμε&α  τω  ϋ'ε- 
λτίματι  αυτόν  '  κατανθ7]6ωμεν  το  πάν  πλη&ος  των  αγγέλων  αυτόν,  πώς 
τω  ϋ-εληματι,  αντον  λειτονργονβίν  παρεΰτώτες.  Λέγει  γαρ  η  γραφή ' 
,μνριαι*'  μυριάδες  παρειΰτηκειΰαν  αυτω^  καΐ  χίλιαι  χιλιάδες  ελειτονργονν 
αυτω,  %a\  εκεκραγον  '^  άγιος,  ayto^,  άγιος  κνριος  ΰαβαωϋ•,  πλήρης  πάϋα 
7}  κτίΰις  της  δο^ης  αυτού.  '  Καϊ  ημεϊς  ουν  εν  ομόνοια  επϊ  το  αυτό 
ΰυναχϋ'έντες,  τί]  ΰυνειδηβει,  ως  ε'ξ  ενός  οτόματος  βοηΰωμεν  προς  αυτόν 
εκτενώς,  εις  το  μετόχους  τΙμάς  γενέαϋ'αι  τών  μεγάλων  καϊ  ενδόξων  επ- 
αγγελιών αυτόν.  Λέγει  γάρ '  ,οψ'&αλμος^'  ουκ  είδεν,  καϊ  ους  ουκ  ηκου- 
ΰεν,  καϊ  επϊ  κο;ξ)5/αν  άν&ρώπου  ουκ  άνεβη ,  οΰα  ητοίμαΰεν  τοις  νπο- 
μενουβιν  αυτόν.'' 

XXXV.     Immensa  est  haec  merces.    Quomodo  assequemur  illam? 

'Ώ,ς  μακάρια  καϊ  'ϋ-ανμαβτά  τα  δώρα  τον  Θεον^  αγαπητοί.  Ζωη 
iv  ά^αναΰία,  λαμπροτης  εν  δικαιοΰνντ},  αληϋ-εια  εν  παρρηΰία^  πίοτις 
iv  πεποΐ'&ήαει ,  εγκράτεια  εν  (xymaftDJ '  καϊ  ταντα^  νπέπιπτεν  πάντα 
υπό  την  διάνοιαν  τΙμών.  Τίνα  ονν  άρα  εΰτϊν  τα  ετοιμαζόμενα  τοις  νπο- 
μένουΰιν ;  '^0  δημιουργός  καϊ  πατήρ  τών  αιώνων,  6  πανάγιος,  αυτός 
^ί-νωίϊκει  την  ποΰότητα  καϊ  την  καλλονην  αυτών.  '^Ημεΐς  ουν  άγωνιΰώ- 
μεΌ'α  εύρε'&ήναι  εν  τω  άριϋ^μώ  τών  υπομενόντων  αυτόν,  όπως  μεταλά- 
βωμεν  τών  επηγγελμένων  δωρεών.  Πώς  δε  IW«t  τοϋτο,  αγαπητοί ;  Έάν 
Στηριγμένη  r}  η  διάνοια  ημών  πίΰτεως^  προς  τόν  Θεόν ,  εάν  εκζητώ- 
μεν  τα  ενάρεϋτα  καϊ  ενπρόϋδεκτα  αντώ,  εάν  επιτελεβωμεν  τα  ανήκοντα 
τη  άμώμω  βονληβει  αυτόν,  καϊ  άκολον&ηΰωμεν  vfj  οδώ  της  αληθείας, 
άπορρίιραντες  αφ'  εαντών  πάϋαν  άδικίαν^  καϊ  αν  ο  μίαν ,  πλεονεΗαν, 
ϊρεις,  κακοηθείας  τε  καϊ  δ  όλον  ς ,  ιριϋ-υρίΰμους  τε  καϊ  καταλαλιάς, 
θεοΰτυγίαν ,  υπερηφανίαν  τε  καϊ  αλαζονείαν^  κενοδο^ίαν*  τε  καϊ  άφι- 
λο'ξενίαν^.  Ταντα  γάρ  οι  πράαΰοντες  ατυγητοϊ  τώ  Θεώ  ύπάρχουΰιν 
ου  μόνον^  δε  οι  πράΰϋοντες  αυτά,  άλλα  καϊ  οί  ΰννενδοκονντες  αυτοΐς. 
Λέγει  γάρ  η  γραφή'  ,τώ  δε  άμαρτωλω^  ειπεν  6  Θεός'  Χνα  τι  6υ 
διηγγ  τά  δικαιώματα  μου,  καϊ  αναλαμβάνεις  την  διαϋ•ηκην  μου  Ιπϊ 
ΰτόματός  6ον ;  Σν  δε  εμίϋηΰας  παιδείαν ^  καϊ  ε'ξεβαλες^  τονς  λόγονς 
μον  εις  τα  οπίΰω.  Ει  εθ-εώρεις  κλεπτην,  ΰννέτρεχες  αντώ^ ,  καϊ  μετά 
μοιχών  την  μερίδα  ΰον  ετίΟ'εις.  Τό  6τόμα  αον  επλεόνααε  κακίαν,  καϊ 
η  γλώΰΰά  ΰον  περιεπλεκεν  δολιότητα.  Κ[αΟ']ημενος  κατά  τον  άδελφον 
ΰον  κατελάλεις ,  καϊ  κατά  τον  νίον  της  μητρός  ΰον  ετί&εις  ΰκάνδαλον. 
Τα[ν]τα  εποίηΰας  καϊ  εΰίγηβα'  νπελαβες,  άνομε,  οτιεβομαί  ϋοι  όμοιος. 


3)  Davisius  vult:  προτρέπεται  ονν  let,  refellit  Hieronymus,  Epist.  101. 
-ημάς  Ιξ  όλης  της  καρδίας  Ιπϊ  τό  μη  (scil.  edd.  Vett.;  Ερ/ 57.  §.  9.  ed.  Val- 
άργους,  μηδΐ  ηαρειμένονς  είναι.  lars;   Ερ.  33.  ed.  Bened.)   et   ad  Esaiae 

4)  Dan.  7,  10.  cap.  64.  (Opp.  tom.  IV.  p.  760.  ed.  Val- 
δ)  Isai.  6,  3.  lars).  Vide  cl.  I.  A.  Fabricium,  Cod. 
6)  Haec    tamquam    e    Bibliis    petita  Pseud.  V.  T.  p.  1072.    Davis. 

laiidat    ctiam  Paulns.     At   nonrmlli  vete-  Cap.  XXXV.     1)  Est    oppositio    inter 

res  (e.   g.  Origen.  Tracl.  35.  §.   117.  in  ea  bona  quae    in  hac  vita  ex  Dei  gratia 

S.  Matt.)  ea  l•^  τών  "Ηλία  απόκρυφων  consequimur,   et  ea   quae    \n  altera  vita 

desiimta  stalucnmt;  qiios  acriter,  ut  so-  exspectamus.     Similis    ρηαις   illi    dicto 


Ι.  CLEMENTIS  AD  COR.    XXXIV.  XXXV.  81 

honiiin.  Glorialio  nostra  et  fiducin  iii  ipso  sit;  volunlali  eius  subiici- 
amur,  el  inulliludinem  iiniversam  angclorum  eius  diligenler  considere- 
nnis,  quomodo  adstantes  voliiiilaleni  eius  exeqiiaulur.  Dicil  enim  Scri- 
ptura:  .dena  millia  denum  millium  assistebant  ei,  el  niille  millia  deser- 
viebanl  ei  el  clamabaiil:  Sanclus,  Saiiclus,  Sanclus  Dominus  Sabaolh; 
pleua  esl  omnis  crealura  gloria  eius.'  Et  nos  ergo  conscientia  ducti, 
in  concordia  in  umim  congregati.  tanquam  ex  imo  ore  ad  ipsum  cla- 
meniiis,  iit  magnaruni  el  gloriosaruni  proniissionum  eiiis  parlicii)es  fianms. 
Dicil  enim:  ,ocuhis  non  vidit,  nec  auris  aiidivit,  nec  in  cor  bominis 
ascendit,  quanla  praeparavit  exspeclantibus  eiim.' 

XXXV.     Immensa  est  haec  merces.     Quomodo  assequemur  illam? 

Quam  beata,  dilecti,  et  mirabilia  sunt  dona  Dei!  Vita  in  imraor- 
lalitale,  splendor  iii  iuslilia,  veritas  in  libertale,  fides  in  coiifidenlia, 
lemperantia  in  sanctitale;  attamen  haec  omnia  sub  intellectum  noslrum 
cadunl.  Quaenam  igiliir  sunt,  quae  exspeclantibus  eiim  praeparanliir? 
Sanctissiraus  opifex  et  seculorum  paler  solus  quantilatem  et  pulchritudi- 
nem  eorum  novit.  Nos  igitur,  ut  promissorum  donorum  participes  fia- 
mus,  in  numero  exspeclantium  eum  reperiri  sunirao  sludio  contenda- 
mus.  Ouomodo  aulem  boc  fiet,  dilecti  ?  Si  fidei  in  Deiim  cognitio  noslra 
slabilila  fueril,  si  grata  illi  et  accepta  diligenter  quaesiverimus,  si  quae 
ad  iDcuIpatam  eius  voluntalem  speclanl  fecerimus,  et  viam  veritatis  se- 
quuli  fuerimus,  abiicienles  a  nobis  oninem  iniusliliam,  iniquitatem,  ava- 
riliam,  contentiones ,  malilias  et  fraudcs,  susurrationes  et  oblrectationes, 
odium  Dei,  superbiam,  fastum,  vanam  gloriam  et  inbospitalilalcm ;  qui 
enim  haec  faciunt,  Deo  odio  sunl,  neque  illi  sohim  qui  bacc  faciunt, 
sed  el  qui  eis  consentiiint.  Dicil  enim  Scriplura:  ,peccaluri  aulem  di- 
xil  Deus :  quare  lu  euarras  iuslilias  raeas,  et  assumis  lestamenluni  meum 
per  os  tuuin?  Tu  eiiiiii  odisti  disciplinam  et  proiecisli  sermones  meos 
relrorsum.  Si  videbas  furem,  currebas  cum  eo,  et  cum  adulteris  por• 
tionem  tuam  ponebas.  Os  luuin  abundavit  mabtia,  et  lingua  tua  con• 
cinnabat  dolos.  Sedens  adversus  fralrem  tuum  loquebaris  ,  et  filio  ma- 
Iris  luae  ponebas  laqueum.     Haec  fecisli   et  tacui ;    existimasti ,    inique, 


S.  loann.  Ep.  I.  3,  2.:  rC»' r/xrfi  θ£οί5  et   MilHus,    φιλοτιμίαν  maliint   lunius 

ίαμίν,  xiu  ονπω  ^ιαν(ρώχ^η,  rC  1σό~  el  Fellus,  φιλοάοξίαν    Birrins ,    φιλο- 

μί&α.    Frey.  y.eviav  Colelerius,    Colomesius    el    alii 

2)  Non  opns  est,  ul  scriliamus  J/a  rnargini  apponunt.  InMs.esl  ψιλοξίνίην. 
ηίστίως,  quod  placel  Iiinio,  Boisio,  0)  Ex  hoc  loco  conslare  polesl,  Cle- 
Fello,  CoteleriOf  Colomesio  el  aliis,  aul  mentcm  legisso  Rom.  1,  32.:  ου  μόνον 
c.  WoUono  legamus  niatet.  oi  ol  ποιονντβς^  άλλα  xctl  ol  αυνευ- 

3)  Rom.  1,  29 — 32.  δοχούνης    τοις    πράσσονσιν.      Hanc 

4)  χαινοδυξίαν   =    stiidiiim    renim  csse  veram  ac  giiniiinam  lectioncm,  op- 
i^Tamni  Birrins  aiiclorcm  scripsisse  opi-  limo  iiire  conlcndil  Millius.    WoU. 
Mtar.    .Sappissimfi  «ane  t  p,   ra  in  Mss.  7)  Ps.  49,  16 — 23. 

^oaitnD.     Cfr.  Ep.  Barnah.  r.  5.  nol.  11.  8)   Sic    luniiis    c.    LXX,    ΙξάβαλΧα 

tiw  λ«ών  τον  xuivov,  uh\  Codd.  riostri  Ms.,  ίξ^βαλί.ίς  WoUonus  el  alii. 

omoes  exhibent  τον  λαόν  τόν  xtvov.  9)  Pronofneri    hoc   exlal    in  Ms.,  uli 

5)  Sic  scribendum  censent  Wottonus  Millius  iam  dudum  teslatus  est.   Jac. 

PaTRES    AfOST.  6 


82       Ι.  CLEMENTIS  AD  COR.  XXXV.  XXXVI.  XXXVII. 

'Ελέγξω  ΰε,  καϊ  παραΰτηΰω  6ε  κατά  πρόΰωπόν  ΰον.  Συνετέ  δη  ταντα, 
οί  ετΐίλανϋ'ανόμενοι  τον  Θεον ,  ρ)ποτε  άρπάϋη  ώς  λεων^" ,  καΐ  μη  ύ} 
6  ρνόμ^ενος.  Θυΰία  αίνεβεως  δο'ξάΰει  με  ^  και  εκεί  οδός,  ην^^  δείξω 
αντω  το  βωτηριον  τον   Θεον.' 

ΧΧΧνί.     Omnis  bealiludo  noMs  per  Chrislum  Iribuilur. 

Αντη  η  οδός,  αγαπητοί,  εν  ή  ενρομεν  το  ΰωτηριον  ημών,  Ιη- 
ΰονν  Χριΰτον,  τον  αρχιερέα^  των  προΰφορών  ημών,  τον  προΰτάτην  καϊ 
βοηϋ-ον  της  άβϋ'ενείας  τιμών.  /Ιια  τούτον  άτενίζομεν^  εις  τα  υψη  τών 
ονρανών ,  δια  τούτον  ενοπτρίξόμε'&α  την  αμωμον  καϊ  νπερτάτην  όψιν 
αντον ,  δια  τούτον  ηνεωγβ•ηΰαν  ημών  οί  6φϋ•αλμοϊ  της  καρδίας^ ,  5ιά 
τούτου*  7]  άΰύνετος  καϊ  εβκοτωμένη  διάνοια  ημών  άναϋ•άλλει  εις  το 
Ό'αυμαΰτον  «υτου  φώς  ,  ίί-ά  τούτον  ηϋ'έληοεν  6  δεΰτΐοτης  της  α^ανα- 
τον  γνώΰεως  tJiLiai:  γεύ6αΰϋ•αι ,  ος^  ων  άπαύγαΰμα  της  μεγαλωούνης 
αντον,  τοΰοντω  μείζων  εΰτϊν  αγγέλων ^  οϋω  διαφορωτερον  όνομα  κε- 
κληρονόμηκεν.  Γεγραπται  γαρ  όντως'  ,6  ποιών^  τονς  αγγέλους  αντον 
πνεύματα,  καϊ  τονς  λειτονργονς  αντον  πυρός  φ}^όγα.*  Έπϊ  δε  τω 
υίω^  αύτου  όντως  είπεν  6  δεβπότης'  ,υίός  μου^  εΐ  αύ,  εγώ  ΰημερον 
γεγεννηκά  ΰε'  αϊτηΰαι  παρ'  εμοϋ ,  καϊ  δώΰω  ϋοι  εΟ•νη  την  κληρονο- 
μίαν  ΰον ,  κ[αϊ  την  κατά]βχεΰίν  6ον  τα  πέρατα  τ[ής  γης]•^  Καϊ  πάλιν 
λέγει  προς  αν[τόν '  ,  κά^Όν^  εκ  δεξιών  μον ,  εως  αν  [θο5  τονς\  Ιχ- 
^ρούς  ΰον  ύποπ6διο\ν  τών  πο']δών  ΰου.^  Τίνες  ούν  οι  [εχ&ροίΥ" ; 
Οί  φαύλοι  καϊ  άντιταΰα[όμενοι]  τω  'Θ-εληματι  τ[ον  Θεοί]". 

XXXVII.     Chrisius  dux  noster,  iios  mililes  eius;    quilihet  suum  ordinem 
el  stalionem  sitam  observet,  ul  membra  corporis. 

Στρατευΰώμεϋ•α^  ούν,  ανδ[ρες  άδελ^φοϊ^  μετά  πάΰης  εκτενεί[ας  εν 
τοις]  άμώμοις  προΰτάγμαΰιν  [αύτον].  Κατανοηϋωμεν  τους  6τρατ[ευο]- 
μενους  τοις  7]γουμενοις  ηΐμών],  πώς  εύτάκτως ,  πώς  εύείκτω[ςΥ ,   πώς 


10)  Vocc.  ώ?  λ^ωϊ^  ηοη  lcg.ap.LXX.  eum  csse   το   ακηπτρον   της  μεγαλω- 

11)  t/V  luentiir  Chrysostomus,  Hie-  σύνης  τον  Θεοϋ'  nec  ηοη  distingiiit  hu- 
ronymus,  Theodorelus^et  alii,  Euthymio  nianam  a  Divina  natura,  ciim  dicil  ό 
κ«ι9•'  ην  exponente;  r/  LXX.  Κύριος  ^Ιηαοϋς  το  κατά  σάρκα  {c.  32.): 

Cap.   XXXVI.      1)   Hic    videtur    esse  eiqiie  tribuit  όόξαν  καϊ  μεγαλωαύνην 

iimis  ex  iis  locis,  quae  Photio  displicue-  (c.  20.),  quac  soli  supremo  Deo  deben- 

runt,  qui    cap.    126.     Bibliothecae    haec  tur,    ίΐς   τονς    αΙώνας   τών   αϊώνων. 

habet:    Αΐτιάααιτο   δι    αν   τις  αυτόν  lesus  aiitem,   cnm  sit  unicus  Christiaiiae 

^v  τανταις' καϊ  τρίτον-,  δη.  professioiiis  ά(7/ε/ζ>£ ϋ?,  (lidlnr άρχιερενς 

αρχιερέα  καϊ  προστάτην  τον  Κνριον  τών   προΰφορών    ημών,    qnia    omnes 

ημών  ^Ιηύονν    Χριστόν    ^'ξονομάζων,  noslrae   προσψοραϊ  sive  oblationes  ηοη 

ούάε  τάς  ϋ-ίοπρεπβις  καϊ  ύψηλοτερας  aliter   a    Deo    accipiuntiir     eiqne    gratae 

αφηκε   περϊ   αυτοί)   φωνάς.    Quod    si  snnt,  quam  ex  intercessione  sumnii  Pon- 

lanto    Critico    displicueiit,    quod    lesum  tificis  nostri  lesu  Chrisli   τον  μεγάλον, 

vocat    Clemens  24ρχΐίρέα,    pelivit    cam  άιεληλνΟ^ότος  τονς  ουρανούς,  τον  νίον 

vocem  ex  S.  Paulo  ,'  Heb.  4,   15.  (addas  του  Θεον.  —  Wott. 
2,  17.  3,  1.  5,  10).     Neque  ab  eins  usii  2)  Ita  dedi  ciim  Jiinio,  Fello,  Colo- 

abhorret   B.  ignatius,    Epist.    ad  Philad.  mcsio,  Iltigio,  Freyio,  Wottono  et  Schoc- 

(c.  2).      Eadem   igitnr   Clementi  licentia  nemanno.      Cod.    Ms.    exbibet    άτενίαω- 

concedatnr,    praesertim    quum   S.   Pater  μη'.     Boisius,   Coteleiius,    Coustanlius, 

aiibi  agnoscit  τα  παβηματα  τον  Χρι-  Russelius,  Hornemannus  mallcnl  ατενί- 

ατον   esse   τα    παϋ^ηματα   τον  Θεον,  σωμεν  ....  ^νοπτριοώμεϋα.    Jac. 


Ι.  CLEMENTIS  AD  COR.   XXXV.  XXXVI.  XXXVII.  83 

quod  ero  libi  similis.  Arguam  le,  et  statuam  te  conlra  faciem  tuam. 
Intelligite  utique  haec,  qiii  obliviscimini  Deum,  ne  quando  rapiat  vos 
lanquam  leo,  et  non  sit  qui  eripial.  Sacrificium  laudis  honorificabit 
me,  et  illic  iter,  quo  ostendam  illi  salulem  Dei. 

XXX VI.     Omnis  healUudo  nobis  per  Chrislum  tribuilur. 

Haec  esl  via,  dilecti,  in  qua  salutare  nostriim  invenimiis,  lesum 
Chrislum,  oblalioiium  nostrarum  ponlificem,  infirmitatis  noslrae  palronum 
el  aiixiliatorem.  Per  biinc  coelorum  altitudinem  aspicimus;  per  hunc 
%-ultiim  eius  immaculatiim  et  excelsiim  speciilaraur;  per  bunc  oculi  cor• 
dis  nostri  aperti  sunt;  per  hunc  insipiens  et  obscurata  mens  nostra  in 
admirabilem  eius  luceni  reflorescit;  per  hunc  voluit  Dominus  nos  im- 
raorlaleni  cognitionem  gustare;  per  hunc,  qui  maieslatis  Dei  splendor 
existens,  tanto  maior  est  angelis,  quanto  excellentius  nomen  sortitus  est. 
Scriplum  enim  est:  ,qui  faoit  angelos  suos  spiritus,  et  ministros  suos 
ignis  flammam.'  De  filio  autem  suo  sic  dixit  Dominus:  ,filius  meus  es 
tu,  ego  hodie  genui  le;  postula  a  me,  et  dabo  tibi  gentes  haeredita- 
lem  tuam,  et  possessionem  tuam  terminos  terrae.'  Et  iterum  dicit  ad 
eum:  ,sede  a  dextris  meis,  donec  ponara  inimicos  tuos  scabellum  pe- 
dum  tuorum. '  Quinam  autem  sunt  inimici?  Homines  perversi,  et  qui 
divinae  Toluntati  resislunt. 

XXXMI.     Chrislus  dux  nosler,  nos  milites  eius;    quilibet  suum  ordinem 
el  sUitionem  suam  ohservet,  ul  memhra  corporis. 

Militemus  igitur,  viri  fralres,  omnibus  viribus  sub  inculpatis  eiiis 
praecepUs.  Consideremus  niililes,  qui  sub  ducibus  noslris  merent, 
qaain  ordioate,   quam  obedienler,    quam  submisse  imperala   exequanlur. 


3)  Eandein  locutionera  usurpat  B.  exhibent  Edd.  omncs  antc  Wottonum, 
Paulas  Ephes.  1,  18.   Jac.  nec  non  Russelius  et  Hornemannus,  av- 

4)  Videlur  S.  Pater  alludere  ad  Rom.  τιτασσ^όμενοι  τον  ΘίοΟ]  r^  ^ελη• 
1.  21.  el  Ι  Pelr.  2,  9.  Woti.  Locus  re-  μάτι  το  θέλημα  ϊδιον ,  Msti  fidei  ηοη 
ciutus  a  Clem.  Alex.  Stroin.  IV,  17  p.613.  niinns  qnam  scrmonis  usui  repngnat.  Jac. 

5)  Hebr.  1,  3.  4.  Cap.  XXXVII.     1)  Christiana   Religio 

6)  Pe.  103,  4.  Hebr.  1,  7.  Cfr.  Lip-  saepius  comparalur  militiac  propter  la- 
mt  I.  c.  p.  97.  bores  indefessos  et  pericula,    diim  eius 

7)  in\  dk  χοΰ  υΐοΰ  coni.  Bois.  officia  rite  peragamus,  subeunda.    Huius 

8)  Pe.  2,  7.  8.  Hebr.   1,  5.  mililiae  Chrislus  dux  est,   quem  oportet 

9)  P».  109,  1.  Hebr.  1,   13.  seqnamur  cl  vesligiis  cius  insislamus,  ut 

10)  lantus  dederal  oi  f/&QOi  αύτον,  ab  eo  mercedem  accipiamns.  Hinc  S. 
WottiNio•  rqioeuit  (χί^ροϊ  χνρίυν.  Hia-  Ignalius  (Ep.  ad  Polycarpum  c.  C. ) 
IM  μΜμι  Βοα  est  pluriiim  quam  sex  ϋρ^σκετε  φ  ατρατενεύΟε ,  αφ*  ου 
lilewnL   /«c  xul  τα    όψώνια   χομίζεσϋ^ε.     Vid.  Ιί 

11)  Ιη    hoc  loco  WoUonum   seniltis  Tirn.  2,  3.  4.    Wolt. 

fm,  qui  cernere   poterat  in  Cod.   Mslo.  2)  Hacc   Icclio,    a  Millio    iamdiidum 

tov   θεον,    qaae    foc«    hodie   quidern  probala,  qiiam  margiiii  adponunl  liinius, 

non     exslant.      Legimu»      aulpm    adhiic  Kiilliis  <!l  Colomesius,  quiii  vera  silequi- 

ΑΝΤΙΤΑΣΣ ΤΩ,ΘΕΑΗΜΑΤΙ  dem  niillus  duhilo;  legimus  enim  in  Co- 

ΤαθΕΑΗΜΑ  ...  I  ...  lacnna  posl  dic«    Msto    ΕΥΕΙΚΤΩ..       Porgamf-nae 

ΑΝΤΓΓΑΣΣηοη  capiente  piun;s  qiiam  reliquiae  laccrafi  lilerarn  ultiiriain  £1  lan- 

qainqtie  τβΙ  tex  literas.    Keclio  ergo  illa,  liirn    non   inlegratn   adhiic    cxhihenl :   li- 

qo«iD  de  f  no  Ucile  dederat  Iiinius,  quam  brariuH,  ul  videtur,  pro   Υ  scripseral  /, 

6• 


84  Ι.  CLEMENTIS  AD  COR.   XXXVIi.  XXXVIII.  XXXIX. 

νποτεταγμενως  ίπιτελίον^βι  τα  δίαταϋΰόμενα.  Ου  πάντ[ες\  εΙΰΧν  inaq- 
χοι,  ονδε  χιλίαρχοι,  ονδε  εκατόνταρχοι ,  ουδέ  ηεντηκόνταρχοι  ^  ουδέ  το 
καϋ•εξης'  αλλ'  εκαϋτος^  h  τω  Ιδίω  τάγματι  τα.  επιταϋβομενα  υπο  του 
βαΰιλέως  καϊ  των  'ηγουμένων  επιτελεί.  Οί  μεγάλοι  δίχα  των  μικρών 
ου  δύνανται  είναι ^  ούτε  οί  μικροί  δίχα  των  μεγάλων'  ΰυγκραΰίς  τις 
ioTiv  εν  πάβι,  καϊ  εν  τούτοις  χρηβις.  Αάβωμεν  το  αώμα  ημών. 
'^Η  κεφαλή  δίχα  τών  ποδών  ούδεν  ίϋτιν ,  ούτως  ούδε  οΓ  πόδες  δίχα 
της  κεφαλής'  τα  δε  ελάχιστα  μέλη  του  ΰώματος  ημών  αναγκαία  καϊ 
εύχρηΰτά  εισιν  ολω  τω  σώματι.  ^Αλλα^  πάντα  ΰυμπνεΐ,  καϊ  νπο[τα]γγί 
fita  χ^ήίται.  εις  το  ΰώζεϋϋ•αι  όλον  το  βώμα. 

XXXV11I.     Subiicianl  se  membra   ecclesiae,    el  nemo  se  exlollat]    nam 
omnia  bona  divinUus  accepimus. 

Σωζεΰ&ω  ούν  ημών  ολ[ον^  το  ΰώμα  iv  Χριΰτώ  ^Ιηΰοϋ,  καϊ  ύπο- 
ταΰβεΰΟΊωΥ  εκαϋτος  τω  πληϋίον  αύτοϋ ,  καϋ-ώΐς]  καϊ  ετεϋ-η  εν  τω 
χαρίϋματι  αύτοϋ.  Ό  ίΰχυρος  μη  άτημελείτω^  τον  άβΰ-ενη ,  ο  δε  αΰ- 
'&ενης  εντρεπετω  τον  Ιβχυρόν  6  πλούΰιος  επιχορηγείτω  τω  τττωχω,  ο 
δε  πτωχός  εύχαριΰτείτω  τω  Θεώ,  οτι  ϊδωκεν  αύτώ  δι  ου  αναπλη- 
ρωΟ^η  αύτοϋ  το  ύότερημα.  '^0  ϋοφος^  ενδεικνυΰθΊω]  την  ϋοφίαν  αυ- 
τού μη  εν  λoyo^c*,  αλλ'  εν  εργοις  άγαΌΌΐς'  6  ταπεινοφρονών  μη 
εαυτψ*    μαρτυρείτ\ω\,    αλλ'    εάτω   υφ'    ετέρου   εαυτόν    μ[αρ'\τυρεΐ6ϋ'αι. 

""Ο    άγνος*^    εν    τ?}   ΰαρκϊ '  καΐ    μη     άλαζονευέ6ϋ•ω,    γινώΰ[κων     οτι 

ετ'Ιερός  εϋτιν  6  επιχορηγών  [αυτω]  την  εγκράτειαν.  Άναλογι[βώμ']ε&α 
ούν,  άδελφοϊ,  εκ  ποίας  {υληςί^  εγενηϋ'ημεν ,  ποιοι  καϊ  τί[νες  ει]ΰήλ- 
ϋ-ομεν  εις  τον  κόΰμον,  [_ώς^  εκ  τ]οϋ  τάφου  καϊ  ΰκότους.  [Ό  ποιη]- 
ΰας  τϊμας  καϊ  δημιουργηΰας  [ειΰη^γαγεν  εις  τον  κόΰμον  αύτοϋ ^  [προ^ε- 
τοιμάαας  τας  ευεργεσίας  [αύτ^οϋ  ^  πρϊν  ημάς  γεννηΰ'ηναι.  [Ταϋ']τα 
ούν  πάντα  εξ  αύτοϋ  έχοντες  [ο]φείλομεν^  κατά  πάντα  εύχαριΰτεΐν  [αύ]- 
τω'  ω  η  δόξα  εις  τους  αΙώνας  τών  αιώνων.     Άμην. 

XXXIX.     Νοη  est   quo  exlollamur. 

"Αφρονες  καϊ  άΰύνετοι  καϊ  μωροϊ  καϊ  απαίδευτοι  χλευάξουΰιν 
ημάς  καϊ  μυκτηρίζουΰιν,  εαυτούς  βουλόμενοι  επαίρεαΰ'αι  ταΐς  διανοίαις 
αυτών.  Τι  γαρ  δύναται  'θ-νητός ;  η  τις  ιοχύς  γηγενούς;  Γέγραπται 
γάρ'  ,ούκ^  ην  μορφή  προ  6φΰ•αλμών  μου,  αλλ'  η  αύραν  καϊ  φωνην 
ηκουον '  τι  γαρ ;  μη  καΰ-αρος  εαται  βροτος  Ι'νανη  κυρίου ;  η  από 
τών  'έργων  αύτοϋ  άμεμπτος  ανηρ ,  ει  κατά  παίδων  αυτοί)  ού  πιστεύει, 
κατά  δε  αγγέλων  αύτοϋ  σκολιόν  τι  επενόησεν,  Ουρανός^  δε  ού  καθα- 
ρος  ενώπιον  αύτοϋ'  εα^  δε,  οι  κατοικοϋντες  οικίας  πηλίνας,  εξ  ών 
καΐ  αυτοί  έκ  του  αντοί;  πηλοϋ  έσμέν.  "Επαισεν  αυτούς  σητος  τρόπον, 
καϊ  από  πρωΐΰ'εν  εως  εσπέρας  ουκ  ετι  είσίν  παρά  το  μη  δύνασΰ•αι 
αύτους  εαυτοΐς  βοηΰ^ησαι  άπώλοντο.  Ένεφύσησεν  αύτοΐς ,  καϊ  ετελεύ- 
τ7]σαν,  παρά  το  μη  εχειν  αυτούς  σοφίαν.     Έπικάλεσαι^  δε,  εϊ  τις  σοι 

syllaba  proxime  sequente  i^/  eiiis  menti  strcnue,   qiiam    vocem  Fellns,    qiii  ipse 

obversante ;  et  literam  /  ex  inciiria  prae-  Mstum  non  inspexit,  stremie  tuetur.    Bir- 

lermissam  supra  lineam   postea  adpinxit.  rius  reponit  vel  εύειχτί'/.ώς  vel  deniqne 

Edd.    omnes,    Inniiim    secuti,    praebent  si  mavis  ενεκϋ^νμώς.    Jac. 
ενεχτιχώς,  corpore  bene  habito,  impigre,  3)  Vid.  infra  c.  41.  et  I  Cor.  15,  23. 


Ι.  CLE5IEi\TIS  AD  COR.   XXXVII.  XXXVIII.  XXXIX.  85 

Non  omnes  sunl  praefecti,  ueque  chiliarchae,  neque  centuriones,  neque  quiii• 
quagenarii,  et  sic  deiuceps ;  unusquisque  vero  iii  suo  ordiue  el  stalioiie, 
quae  a  rege  et  dueibus  imperanlur,  peragil.  Magni  siiie  parvis,  et  parvi 
siiie  magnis  consislere  iiequeunl ;  mixti  sunt  omiies,  et  iiule  usus.  Exem- 
plo  uobis  sit  corpiis  nostrum.  Capiit  sine  pedibus  nihil  est,  prout  ueque 
pedes  siue  capite:  minima  auteiii  corporis  nostri  iiiembra  universo  cor- 
pori  necessaria  et  ulilia  suul.  Imo  cuncta  conspiraiit,  et  una  eadem- 
que  subieclione  ad  conversalionem  lotius  corporis  iitunlur. 

XXXVIII.  Suhiicianl  se  membra  ecclesiae,  et  nemo  se  exlollat;  nam 
omnia  hoiia  divinilus  accepimus. 
Servelur  ilaque  corpiis  nostriim  in  Christo  lesu,  et  uniisquisque 
proximo  suo  subiiciatur  iuxla  ordineni,  in  quo  per  gratiaui  eius  posilus 
esl.  Fortis  ne  negligat  imbecillem,  imbecillis  forlem  revereatur;  dives 
paupcri  largialur,  paiiper  Deum  laudet,  qiiod  ei  dederit  per  quem  eius 
inopia  supplealiir.  Sapiens  non  in  verbis,  sed  in  bonis  operibus  sapieii- 
tiam  suaui  raanifestet;  huniilis  non  sibi  lestimonium  ferat,  sed  ab  allero 
sibi  ferri  siiiat.  Qui  carne  casliis  est,  iie  insolescat,  cum  sciat  alium 
esse,  qui  coiilinenliae  doiinm  ipse  tribuat.  Consideremus  ergo,  fratres, 
ex  qua  materia  facli  simus,  qui  et  quales  mundum  ingressi  simus ,  lan- 
quam  ex  sepulchro  et  tenebris.  Qui  nos  fecit  et  condidit,  praeparatis 
prius  benefactis  suis,  antequam  nasceremur,  in  mundum  suum  nos  in- 
troduxit.  Haec  igitur  orania  ciim  ab  eo  habeamus,  in  omnibus  gratias 
ipsi  agpre  debemus,  cui  est  gloria  in  secula  seculorum.     Amen. 

XXXIX.  Non  est  quo  extollamur. 
Stulli  unice  et  insipientes,  el  fatui  el  imperiti  derident  nos  ac  sub• 
sanoant,  duiu  cogitalionibus  suis  se  extoilerc  cupiunt.  Quid  enim  potest 
mortalis,  aut  quale  robur  terrigenae?  Scriplum  enim  esl:  ,ηοη  erat 
figura  anle  oculos  meos,  sed  aiiram  et  vocem  audiebam  dicentem:  quid 
eoim  ?  Dumquid  liomo  coram  Duniino  mundus  erit,  vel  de  operibus  suis 
inculpabilis  vir,  si  servis  suis  non  confidit,  et  in  angelis  suis  prava 
animadvertil  ?  Coelum  quoque  non  cst  mundum  antc  cum-,  multo  minus 
habitaotes  domos  luleas,  ex  quibus  el  ipsi  de  eodem  luto  sumus.  Devo- 
ravil  illos  lanquara  linea,  et  a  raane  usque  ad  vesperam  ultra  non  sunt ; 
eo,  quod  non  possunt  sibi  ipsis  subvenire,  perierunt.  Insufilavit  eis,  et 
interierunt ,  quia  non  habebant   sapicntiam.     Invoca  autem,  si   quis   tibi 


4)  I.  e.  quin  etiam,  quin  potius ,     iit  Epiphanii    (haer.  30,  15.)    et  Hieronymi 

eaepins    ap.   scripl.  eccl.     Quare  Davisii  (coritra  lovitiian.    Lib.  1.  c.  12.  Opp.  T. 

coniectura  aua  non  indigemiis.  II.  p.  258.  ed.  Vallars.),  pro  Virginitatc 

Cap.  XXXVIII.  1)  Eph.  5,  21.1  Petr.  5,5.  per  epistolas  suas  loculus  fucrat.  Jac. 

2)  Sic    Wott.     In    Ms.    τμμελείτω^  7)  Mcmbrana  lacera  spalium  forsilan 
Millins  Μητί  άμελείτω.  trium  aul   qualuor  lilerarura  post  σαρχϊ 

3)  Locus  cilatus  a  Clem.  Alex.  Strom.  linquit  (/ac),  quod  Nolle    per    αιγατω 
IV,  17.  ρ.  613.  explendum  putat.   (//.  ed.  IV.) 

4)  μτι  λόγοις  μόνον  Clem.  Alex.  8)  Ps.  138,  15. 

5)  Prov.  27,  2.  9)  I  Thess.  5,  18. 

6)  Cfr.  Ignat.  ad  Polyc.  c.  5.     Tert.  Cap.  XXXIX.     1)  lob.  4,   16—18. 
de  virgg.  vel.  c.  13.     In    hoc   loco  Co-  2)  lob.  15,  15. 

teleriuft  ^sibi   visns    csl  videre    unum  ex  3)  lob.  4,  19 — 21. 

illis,  in  qaibus  Clemens,  iuxla  relalionem  4)  lob.  5,  1 — 5. 


86  Ι.  CLEMENTIS  AD  COR.    XXXIX.  XL.  XLI.  XLII. 

'imayiovueTM ,  η  ει  τίνα  αγίων  αγγέλων  ο-ψΐ?^*  καΙ  γαρ  άφρονα  αναιρεί 
οργή,  πεπλανημενον  δε  ■Θ-ανατοΐ  ζ^λος.  'Εγώ  δε  εώρακα  άφρονας  ρί- 
ζας βαλόντας,  αλλ'  ευθέως  εβρωϋ-η  αντών  rj  δίαιτα.  Πό^ρω  γένοιντο 
οί  νίοϊ  αντών  αττό  ΰωτηρίας'  κολαβριαΰ-είηύαν  επϊ  ϋ•νραις  ηβΰόνων, 
κοίΐ  ουκ  IWat  ο  εξαιρούμενος'  α  γαρ  εκείνοις  ητοίμαΰται ,  δίκαιοι 
εδονται,  αντοϊ  δε  εκ  κακών  ουκ  εξαίρετοι  *εϋονται.'^ 

XL.     Servemus  ordinem  in  ecclesia  α  Deo  inslilulum. 

Προδήλων^  ovv  ημΐν  όντων  τούτων,  και  εγκεκνφότες  εις  τα  βάΘ•η^ 
της  Μας  γνώΰεως,  πάντα^  τάξει  ποιεΐν  οφείλομεν ,  οσα  6  δεαπότης 
ΙπιτελεΙν  ε[κελ]εν[σε]ν  κατά  καιρούς  τεταγμένους.  Τάς  τε  προΰφορας 
και  λειτουργίας  επιτελεΐα^αι ,  και  ουκ  εική  η  ατάκτως  εκέλευΰεν  γί• 
vsa&aif  αλλ  ώριΰμένοις  καιροΐς  καϊ  ωραις.  Που  τε  και  δια  τίνων 
επιτελεΐΰ'&αι  Ό'ελει,  αντος  ωριΰεν  τγ  νττερτάττι  αυτόν  βουληΰει,  IV* 
όΰίως  πάντα  τα  γινόμενα  εν  ευδοκηβει  εντνρόΰδεκτα  εϊη  τω  ϋ-εληματι 
αντον.  Οι  ονν  τοις  προβτεταγμένοις  καιροΐς  τΐοιοϋντες  τάς  προΰφοράς 
αντών,  ευπρόΰδεκτοί  τε  καϊ  μακάριοι'  τοις  γαρ  νομίμοις  του  δεΰπότον 
άκολονϋΌνντες  ου  διαμαρτάνουΰιν.  Τω  γαρ  άρχιερεΐ  ϊδιαι  λειτονργίαι 
δεδομέναι  εΐβΐν,  καϊ  τοις  ίερεϋΰιν  Ι'^ιο?  ο  τόπος*  προΰτετακται ,  καϊ 
λενίταις  liitat  διακονίαι  επίκεινται'  ο  λαϊκός^  άνΟ•ρωπος  τοις  λαϊκοΐς 
προΰτάγμαϋιν  δίδεται. 

XLI.     Conlinuatio. 

"Εκαϋτος  νμών,  άδελφοϊ,  εν  τω  ίδίω  TayfiaTt  ενχαριΰτείτω  Θεώ, 
εν  άγαΌ'ϊ}  ΰννειδηβει  νπάρχων ,  μή  παρεκβαίνων  τον  ώριϋμένον  της 
λειτουργίας  αντον  κανόνα,  εν  οεμνότητι.  Ον  πανταγ^ον,  άδελφοϊ,  προσ- 
φέρονται Ό-υαίαι  ενδελεχιΰμον  η  ευχών  η  περϊ  αμαρτίας  καϊ  πλημ- 
μελίας,  αλλ*  η  εν  %ρου6αλημ  μόνΥ( '  κάκεΐ  δε  ουκ  εν  παντϊ  τόπω  προβ- 
φερεται,  αλλ'  εμπροΰΰ-εν  τον  ναον  προς  το  ϋ•νΰιαατηριον ,  μωμο- 
ϋκοπηϋ-εν  το  προΰφερόμενον  δια  τον  άρχιερεως^  καϊ  τών  προειρημενων 
Χειτονργών.  Οι  ονν  παρά  το  κα&ήκον  της  βουληΰεως  αντον  ποιονν- 
τες  τι,  Ό•άνατον  το  πρόΰτιμον  εχονσιν.  '^Ορατε,^  άδελφοϊ,  οβω  πλείονος 
κατηξιώϋΎΐμεν  γνώβεως,  τοϋοντω  μάλλον  νποκείμεϋ-α  κινδννω. 

XLII.     Ordo  ministrorum   in  ecclesia  α  Chrislo  constilutus ;  Episcopi  et 
Diaconi  db  Aposiolis  ordinali. 

Oi  άποΰτολοι  ημΐν  ενηγγελίΰ^^ηΰαν^  άπο  του  κυρίου  Ίηβοϋ  Χρι- 
ϋτον ,  Ίηΰονς  ο  Χριβτός  άπο  τον   Θεοϋ.     Έξεπεμφϋ•η  6  Χριΰτός  ούν 


5)  οιρει  lunius  et  al.  Νοη  ignoro,  qiiomodo  per  figuram  quan- 

Cap.  XL.     1)  Cfr.    Clem.    Alex.  I.  1.  dam  grammalicam ,    adductis    quibusdam 

p.   613.  exemplis   (e.   g.  loseph.  Antiq.  III,    10.) 

2)  Rom.  11,  33.  conenlur  istud  eludere  viri  qiiidam  docli 

3)  I  Cor.  14,  40.  (Lardner),  qui   ad  Doniitiani  aut  Traiani 

4)  I.  e.  ordo  sacri  ministerii,  ut  infra  impcrium  aelatem  huius  epistolae  referre 
c.  44.  et  apud  Igiiat.  ad  Polyc.  c.  1.,  malunt.  Verum,  ni  fallor,  neiitiquam 
ad  Smyrn.  c.  6.  Cfr.  Polyc.  ad  Philipp.  sunt  similia  ab  illis  allata  exempla  huic 
c.  11.  Jac.  Ex  hoc  capite  et  scquenti  tam  simplici  et  hisloricae  Cleraentis^?^o'£t. 
colligitur,  Epistolam  nostram  stante  ad-  Frey.  Non  negare  possum,  V.  T.  hie- 
huctemplo  Hierosolymitanoscriptam  esse.  rarchiam  quae  \ocatur  h.  1.  ad  Christia- 


Ι.  CLEMENTIS  AD  COR.    XXXIX.  XL.  XLI.  XLII.  87 

respondeaf,  vel  si  qiiem  saiielorum  angelorum  aspicias;  cteniiu  insipientem 
perimil  ira,  slullum  auleiii  uccidil  zeliis.  Ego  aiiteui  vidi  sluUos,  radices 
miltenles;  sed  stalim  absumta  est  illorum  habilalio.  Longe  liant  iilii 
eonim  a  salule,  et  conteninanlur  anle  ianuas  minorum,  ct  iion  eril  qui 
eripiaU  Quae  enim  illis  parala  siinl,  iiisti  comedent ;  ipsi  vero  de  malis 
nou  liberabuulur.' 

XL.  Sen^emus  ordinem  in  ecclesia  d  Deo  inslUulum. 

Cum  igitur  baec  iiobis  sint  manifesta  et  in  profunda  divinae  cogni- 
tiouis  nos  introspiciamus ,  ciincla  ordiiie  debemus  facere,  quae  iios  Do- 
uiinus  stalutis  teniporibus  peragere  iussit.  Oblationes  scilicet  et  ufficia 
sacra  perfici,  neque  teraere  vel  inordinale  fieri  praecepit,  sed  slatiUis 
lemporibus  et  boris.  Ubi  eliam  el  a  quibus  celebrari  vult,  ipse  excel- 
sissiiua  sua  volunlate  definivit,  ut  religiose  omnia  secundum  eius  beiie- 
placilum  adimpleta  accepla  essent  volimlali  eius.  Qiii  ergo  assignalis  tem- 
poribus  oblaliones  suas  faciunt,  accepti  et  beati  siint;  Domini  enim  man- 
dala  sequenles  non  aberrant.  Summo  quippe  sacerdoli  sua  munera  tri- 
bula  sunt,  sacerdotibus  lociis  proprius  assignatus  est,  et  Levitis  sua 
ministeria  incumbiint.     Homo  laicus  praeceptis  laicis  constringilur. 

XLI.     Continualio. 

Unusquisque  veslrum,  fratres,  in  siio  ordine,  in  bona  conscientia, 
praescriptam  ministerii  sui  regulam  non  transgrediens,  in  honestate  Deo 
gralias  agat.  Non  iii  omni  loco,  fralres,  ofleruntiir  sacrificia  perpetua 
vel  voliva  vel  pro  peccatis  et  deliclis ,  sed  Ilierosolymis  tantiim ;  neqiie 
illic  in  quovis  loco  fil  oblatio,  sed  in  alrio  lempli  ad  allare,  diligenler 
prius  inspeclo  sacrificio  a  summo  sacerdote  el  praedictis  minislris.  Qui 
igilur  praeler  id,  quod  volunlali  eius  consenlaneum  est ,  aliquid  faciunt, 
mortis  siipplicio  puniunlur.  Videlis,  fralres,  quo  raaiori  cognitione  digni 
suoius  habiti,  eo  graviori  periculo  obnoxii  sumus. 

XLII.     Ordo  tninislrorum  in  ecclesia  α  Christo   consiilutus ;   Episcopi 
el  Diaconi  ab  Aposlolis  ordinati. 

Apostoli  nobis  iussu  Domini  lesu  Christi  evangelizaverunt,  lesus 
Chrislus  iussu  Dei.  Missus  cst  igitur  Christus  a  Deo,  et  Aposloli  a  Chri- 


nornm    societatem    accommodari ;    ipsa  iara  a  primaevis  scriptoribus  Christiano- 

Terba  τόπος  et   διαχονία   quibus   usus  rum   vocem    λαϊχος   adhibitam    esse  ad 

esl  Clemens  demonstrant,  illud  ad  pres-  sigmficandum  eum,  qui    sacro  niillo  mi- 

byteros  (Cfr.   c.  44.:  Idnb    του    Ιάρν-  riislcrio  fungebatur.    Cler. 

μίνον  αύτοΐς  τόπον),  hoc  ad  diaconos  Cap.    XIJ.      1)    Sacerdotium    potius 

referri.     Sed  sumnius  pontifex  iion  epis-  inferioris  oidinis  {των  Ιερέων)  oriicium 

copas  esl,    sed   Christus.     Cfr.    c.  36.:  eral  τοΐι    μωμοσκοπεΐν    τάς    ϋ^νσίας, 

*ίηαονν  Χοιστον,    τόν  ctQxnQia  των  adstanle  larnen  sunimo  sacerdolc.    Vocc. 

nftotS(fOQO)V  ημών,    c   58.:    ota    του  oicc  του  άρχιερ^ως  κτλ.  cum  ττροσφ^- 

άρ;(ΐ(ρ^θ)ς  χαΐ  προατάτου  ημών  ΊηΟού  QtTca  ....  προς  τό  ϋ^υΰιαστήριον  foile 

Χρίστου.     Lipsius  ρ.   25.  1.  c  coniungenda  pulal.   Frey. 

5)  Crediliile  est,  voceiii  λαϊκός  usila-  2)  Clcm.  Alex.  I.  I.  p.  613. 

Um  apud  Helleiiislas  fuisse,   ul  signiii-  Cap.  XLII.     1)   Forte  i^ro  εύηγγελί- 

carelor  alienas  a  Iribu    Levis,  aut  eliarn  ααντο.    Wolt.    Cfr. loann.  17,  18.  20,21. 

prosapia  Aaronis.    Quibus  verisimile  lil,  Lipsius  raonet   1.   c.  p.  119.:    Vb.   εύ- 


88  Ι.  CLEMENTIS  AD  COR.    XLII.  XLIII. 

kno  τον  Θεον,  καϊ  οί  οίπόΰτολοι  απο  τον  Χριατον'  εγενοντο  ονν  αμ- 
φότερα εντά%τως  εκ  'θελήματος  Θεον.  Παραγγελίας  ονν  λαβόντες,  καϊ 
πληροφορη'Θ-εντες'^  δια  της  αναΰτάΰεως  τον  ζνρίον  ημών  ^Ιηΰον  Χρι- 
ΰτον,  καϊ  πίβτωΰ-εντες^  εν  τω  λόγω  τον  Θεον,  μετά  πληροφορίας  πνεύ- 
ματος άγίον*  εξηλϋ^ον,  εναγγελιξόμενοι  την  βαΰιλείαν  τον  Θεον  μελλειν 
'ερχεβϋ•αι.  Κατά  χώρας  ονν  καϊ  πόλεις  κηρνΰβοντες  καϋ'ίβτανον^  τας 
άπαρχας  αυτών,  δοκψάΰ^ντες  τω  πνενματι,  εις  επιΰκόπονς^  και  διακό- 
νονς  των  μελλόντων  πιΰτενειν.  Κα\  τοντο  ον  καινώς '  εκ  γαρ  δη  πολ- 
λών χρόνων  εγεγραπτο  περϊ  Ιπιβκόπων  κα\  διακόνων.  Οντως  γάρ  πον 
λέγει  η  γραφή'  ,καταϋτηύω''  τονς  επιβκόπονς  αντών  εν  δικαιοϋύνγι, 
καϊ  τονς  διακόνονς  αντών  iv  πίΰτει^ 


XLIII.     Moses  olim  conlenlionem  de  sacerdoiali  dignilale  orlam  sedavit. 

Καϊ  τί  ϋ-ανμαΰτον  ^  ει  οί  εν  Χριΰτώ  πιΰτενΟ'έντες^  πάρα  Θεοϋ 
έργον  τοιοντο,  κατεΰτηΟαν  τονς  προειρημένονς ;  οπον  καϊ  ο  μακάριος, 
,πιΰτός  Ό'εράπων^  εν  όλω  τω  οϊκω' ,  Μωνΰης^  τα  διατεταγμένα  αυτω 
πάντα  εϋημειώΰατο  εν  ταΐς  ίεραΐς  βίβλοις,  ω  καϊ  επηκολον&ηΰαν  Οί 
λοίΤΓΟί  προφηται,  βννεπιμαρτνρονντες  τοις  νπ^  αντον  νενομοϋ-ετ^^μένοις, 
Έκεϊνος  γάρ,  ζηλον  εμπεΰόντος  περϊ  της  ιερωβννης,  καϊ  βταΰιαζονΰών 
των  φνλών,  οποία  αντών  ενη  τω  ενδόξω  ονόματι  κεκοΰμημένη,  εκελεν- 
ΰεν^  τονς  δώδεκα  φνλάρχονς  προΰενεγκεΐν  αντώ  ράβδονς,  έπιγεγραμ- 
μενας  εκαβτης  φνλης  κατ  όνομα.  Καϊ  λαβών  αντάς  εδηΰεν,  καϊ  εβφρά- 
γιΰεν^  τοις  δακτνλίοις  τών  φνλάρχων,  καϊ  άπε^ετο  αντάς  εις  την  ΰκη- 
νην  τον  μαρτνρίου  επϊ  την  τράπεζαν  τον  Θεον.  Καϊ  κλείΰας  την  6κη- 
νην  εΰφράγιβεν  τάς  κλείδας ,  ώΰαντως  καϊ  τάς  ράβδονς ,  καϊ  είπεν 
αντοΐς'  άνδρες  άδελφοϊ ,  ης  άν  φνλής  η  ράβδος  βλαβτηΰη,  ταντην  εκ- 
λελεκται  ο  Θεός  εις  το  ίερατενειν  καϊ  λειτονργεΐν  αντώ.  Πρωίας  δε 
γενομένης,  ΰννεκάλεΰεν  πάντα  τον  Ίοραηλ,  τάς  έξακοΰίας  χιλιάδα?  τών 
ανδρώ[ν ,  καϊ  έπε'\δείξατο  τοις  φνλάρχοις  [τάς  ΰφρα']γιδας,  καϊ  ηνοιξεν 
τη[ν  ΰκηνην^  τον  μαρτνρίον  καϊ  προβ[ηνεγκεν']  ράβδονς.  Καϊ  ενρέ&η 
η  ρΐάβδος"]  Ααρών  ον  μόνον  βεβλα[6τηκνΐα'\,  άλλα  καϊ  καρπόν  εχονβα. 
Τί  δοκεΐτε,  αγαπητοί;  Ον  πρ[οέγνω]  Μωνΰης  τοντο  μέλλειν  [εΰεΰ&αι]; 
Μαλιΰτα  7}δει'  αλλ'  ϊνα  μη  άκ[ατα6τα']6ία  γένηται  εν  τω  Ίΰραηλ, 
οντω[ς^  εποΐ^ηΰεν.,  εις''  το  δοξαΰϋ^ίναι  τ[ό  όνο^μα  ,τον  άλη'&ινον  καϊ 
μόνον  [Θεοί;]/^  ω  η  δόξα  εις  τονς  αιώνας  τών  αιώμων.     'Αμήν. 


ηγγελίϋΒ^ηααν  haud    dubie   sensu  pas-  Ιϋτάνω,    e.    g.    κα^ιατάνω.     Scapula. 

sivo  accipiendum  est;  ημΐν     est  dativus  Cfr.  Schneideri  Lex.  gr.  s.  v.  κα^ίοτάνω. 

qui  vocatur   commodi.     Verte:   apostoli  Ms.  καΟ^έατανον,  male.    H. 

evangelium  nobis  praedicandum  a  Christo  u\  ne  .        .      i  i.  i    /-  < 

acceperunt  ^^  ^^^•  ^"^^  annotarunt  ad  h.  1.  Col. 

^         '  Cousl.  et  Hothe  (Anfange  p.207). //.   Hic 

1)  Itom.  4,  21.  locus    potius    apiid    Cleraentem    illorum 

3)  II  Tim.  3,  14.  unus  est,  in  quibus  episcoporum  nomen 

4)  I  Thess.  1,  5.  ad  presbyteros  pertinere  apparet. 

5)  In    Composilis   saepius   usurpatur  7)  Isai.  60,    17. 


Ι.  CLEMEXTIS  AD  COR.   XLII.  XLIII.  89 

sto;  el  factum  est  ulnimque  ordinatim  ex  voluntate  Dei.  Itaque  acceptis 
mandatis,  et  per  resiirreclionem  Domini  iioslri  lesu  Chrisli  pleiia  cerli- 
tudine  iiubuti,  Dcique  verbo  conrirmati,  cuni  cerla  Spiritiis  Sancti  fiducia 
egressi  suut,  annuricianles  regni  Dei  advenlum.  Per  regiones  igilur  et 
iirbes  verbum  praedicantes ,  primilias  earum,  spirilu  cum  probassent, 
coiisliliierunt  episcopos  et  diaconos  eorum  qui  crediliin  erant.  Neque 
lioc  quidem  novum  iustilutum  fuit;  mullis  euim  retro  seculis  de  episco- 
pis  et  diaconis  scriplum  esl.  Sic  enim  alieubi  dicit  scriptura:  ,consli• 
luam  episcopos  eorum  iii  iuslitia,  et  diaconos  eorum  in  lide.' 


XIIII.     Moses  olim  conieniionem  de  sacerdotali  dignUale  oriam  sedavit. 

El  quid  miriini,  si,  quibus  in  Christo  a  Deo  hoc  munus  commissum 
fuit,  praediclos  constilueriiit?  quandoquidem  bealus  Moyses,  ,iidelis  ser- 
>Ίΐ5  in  universa  domo,*  omnia,  quae  ipsi  mandata  erant,  in  sacris  libris 
notaverit ;  queiii  caeteri  prophetae  seqiiuti  siint ,  iis  quae  ab  ipso  san- 
cita  sunt  leslimonium  pariler  perhibentes.  Ille  enim,  cum  aemulatio  pro 
sacerdolio  incidisset,  et  Iribus  inter  se  dissentirent  quaenam  illarum  glo- 
rioso  illo  nomine  ornanda  essel,  iussit  duodecim  tribuum  principes  aflerre 
sibi  virgas,  quae  uniuscuiusque  tribus  nomen  inscriplum  haberent.  Quas 
cuni  accepisset,  in  fasciculum  ligavit,  et  annulis  principura  tribuum  signa- 
vil,  el  in  tabernaculo  teslimonii  super  mensam  Dei  deposuit  eas.  Clau- 
soque  tabernaculo  claves  simililer  et  virgas  signavit,  et  dixit  eis:  viri 
fralres,  cuius  tribus  virga  germinaverit,  hanc  elegit  Deus,  quae  ipsi  sacra 
faciat  et  rainislreL  Mane  aulem  faclo  cougregavit  universiim  populura 
krael,  seicenU  millia  virorum,  et  tribuuin  principibus  sigilla  ostendit, 
Ubernaculuin  tesliniODU  aperuit,  et  virgas  prolulit.  El  inventa  cst  virga 
Aaronis  non  Unluoi  gemiinasse,  scd  et  fructum  ferens.  Quid,  dilecti, 
yobis  videlur?  An  hoc  ΓυΙιιπιηι  non  praesciverat  Moyses?  Maxime  nove- 
ral;  verum  ne  sedilio  iii  populo  Israel  orireliir,  ila  se  gcssil,  iil  noiiieii 
,  veri  et  solius  Dei  *  glorificaretur ,  cui  sit  gloria  in  secula  seculorum. 
Amen! 


Cap.    XLin.      1)    ntaTfvovTtg     ed.  (Opp.   ed.    Mangey,  T.  11.   p.  162.),  Au- 

Innius,  germana  Codicis  lectiorie  πισην-  giistirms    (Serm.  245.  Append.  T.  V.  ed. 

&(vrtg  pro  coniectura  ad  oram  reiecta.  Bened.).    Cot. 

'     '  δ)  De  hoc   silcnt  prorsus  sacrae  li- 

2)  Hebr.  3,  2.  5.    Num.  12,  7.  terae;    censendum    igitur    est,    petitum 

3)  Coramate  heic  dislinguunlCol.,  Co-  f'"-^««  ^^  induhilala  aliqua  traditione.  WolL 
lom.  et  al,,  sapplentque  6ς.  0)  Pitra    in    Spicilcg.    Solesm.   I.   p. 

4)Referendovirgarumhistoriam(N„m.  f^'   legendum   coni.  ^voT/rXiV     quia   in 

c.   17.)  b.  Clem.ns  adiicil  nonnullas  cir-  fragmen  ο  vctoris   vcrs.on.s   lal.nao  a  S. 

cumslanlias  admodum  verisimilcs,    atqne  Pa»  ο  Λο  ano  nt  pulal  exaratae    Icgitur 

al  videlur  dcsumlas  ex  Hebraeorum  tra-  *"'^''"'•    "'  ''"•  '^* 

dilionibus.     Cam    vero    duodecim   virgas  ')  '"    fragmcnlo   apud    Pitram    I.   I. 

ponit,    eadem    in   sentcnlia   versalur  ac  legilur:  ul  honorabilin  Aaron  invcniretur. 

Philo    ludaeus    Lib.   III.    de    Vila    Mosis  8)  loann.  17,  3. 


90 


Ι.  CLEMENTIS  AD  COR.   XLIV. 


XLIV.     Aposlolorum  institutio,   ne   de  mujiere  sacerdotali  conientio  fiat. 
Legilime  eleclos  ac  recte  viventes   de  munere   suo  per  nefas  deiecislis. 

Kctl  ot  άπόΰτολοι  ημών  εγνωβαν  δια  του  κυρίου^  ημών  Ίηΰοϋ 
Χρίΰτοϋ,  οτι  ερις  εΰται  επϊ  τον  ονόματος  της  ετίίΰκοπής.^  /dia  ταύτην 
ονν  την  αίτίαν  πρόγνωΰιν  είληφότες  τελείαν  κατέΰτηΰαν  τονς  προειρη- 
μένονς,^  καΙ  μεταξύ^  επινομην^  δεδώκαΟίν,  όπως,  εαν  κοιμηΌ'ώϋιν,  δια- 
δε^^ωνται  ετεροί  δ  εδοκιμαβμενοι  άνδρες  την  λειτονργίαν  αυτών.  Τους 
ονν  καταβταΰ'εντας^  υπ  εκείνων ,  η  μεταξύ  νφ'  έτερων  ελλογίμων'' 
ανδρών,  αννενδοκηΰάβης^  της  εκκληαίας  πάβης ,  κα\  λείτονργηΰαντας 
αμεμπτως  τω  ποιμνίω  τον  Χριΰτον  μετά  ταπεινοφροΰννης,  ηονιως  κα\ 
άβανανΰως,  μεμαρτυρημενους  τε  πολλοίς  χρόνοις  νπο  πάντων^  τούτους 
ου  δικαίως  νομίζομεν  άποβαλεΰϋ•αι  της  λειτουργίας.  '^Αμαρτία  γαρ  ου 
/«.ικρα  ημΐν  έ'(?τοίΐ,  εάν  τονς  άμεμπτως  καϊ  οβίως  προβενεγκόντας  τά 
δώρα^  της  επιΰκοπης  άποβάλωμεν.  Μακάριοι  οι  πρόοδο ιπορηβαντες 
πρεΰβύτεροι,  οΖτινε?  εγκαρπον  καϊ  τελείαν  εΰχον  την  άνάλυβιν.^^  ου 
γάρ  ευλαβοϋνται,  μη  τις  αυτούς  μεταΰτίΐβγ  άπδ  του  ιδρυμένου  αυτοΐς 
τόπου.  '^Ορώμεν  γάρ,  οτι  ενίους  υμεΐς  μεταγάγετε-  καλώς  πολιτευομε- 
ν[ονς]  έκ  της  αμεμπτως  αυτοΐς  τετιμημενης  λειτουργίας.^^ 


Cap.  XLIV.     1)  Ιη  Ms.  siglum   ΧΥ 

=  Χριΰιον. 

2)  Ι.  e.  aut  de  dignilate  episcopali, 
iit  όνομα  significet  αξίωμα;  aut  de  rc 
ipsa,  adeoque  de  nomine  rem  ipsam  dc- 
notanle.    Hanmiond. 

3)  Hoc  est,  Episcopos  et  Diaconos. 
Apostoli  constituerunt  inspectores  et  mi- 
nislros  iis  qiii  credituri  erant,  aeque  in 
Ecclesiis  Romana  et  Corinthia  ac  in  aliis. 
Qua  in  re  obiter  observandum,  Petri  par- 
tes  atque  auctoritalem  non  plus  valuisse 
quam  aliorum;  Clemens  enim  quosvis 
commemorat  άποβτόλονς ,  atque  άηο- 
ϋτόλονς  ημών  vocat.  Gul.  Burton.  Cfr. 
supra  c.  42. 

4)  μεταξύ  :=  μετέπειτα,  uti  post- 
modo,  et  Act.  13,  42.  Ep.  Barnab.  c.  13. 
not.  9,  el  alibi. 

5)  ^Επινομη,  a  νέμω  derivatum, 
apud  antiquos  de  iiire  pascendi  in  alieno 
et  de  depastione  ignis  [Stephani  Thes.] 
usurpatur.  Sed  vox  isla  forlasse  etiam 
a  νόμος  derivari  potest,  ita  ut  praece- 
ptum,  oidinalionemsigmiicet.  Hammondus 
et  Wottonus  verterunt:  seriem,  modum 
successionis ,  eo  innixi,  quod  vox  Ιπι- 
νέμω  aliquando  signilicet  καταλέγειν, 
i.  e.  catalogo  adscribere,  Hesychio  ini- 
νομος  est  =  κληρονόμος,  qiio  fultus 
Rothe  (Arifang.  p.  374  sq.)  leddit:  testa- 
mentarische  Verfugung,  quasi  Apostoli  vi 


testamenli  ordinassent,  ipsis  (Apostolis) 
defunctis  {lav  κοιμη&ώύιν)  ipsorum 
(Apostolorum)  munus  (την  λειτουργίαν 
αυτών),  presbyleros  et  diaconos  {Ιπι- 
άκοπη  sensu  latiori)  eligendi,  ad  alios 
probatos  et  exiinios  viros  (i.  e.  Episco- 
pos  nostro  sensu)  Iransire  debere.  Rothe 
enim  autiimat,  brevi  tantuin  antemortem 
siiam  Apostolos  ordinem  Episcopatus  in- 
stituisse,  qiium  antea  non  nisi  Presbyteri 
(qui  el  Episcopi  vocabantur)  et  Diaconi 
existerent.  Sed  viro  docto  accedere  no- 
bis  nori  lubet,  iit  ex  noslra  versione  la- 
tina  elucet.  Nolte  coni.  (1.  I,  p.  228.) 
δτι  νόμον  άε^ώκαύιν.  Ιη  fragm.  vet. 
vers.  lat.  apud  Pitram  1.  I.  legitur:  hanc 
formam  tenentcs,  Ιπινομη  =  forma  = 
praeceptum.  ^.  ed,  IV.  Rothii  opinio- 
nis  commenla  explosit  Lipsius  I.  c.  p. 
16  sqq. ,  ila  lociim  explicans:  ,Clemens 
presbyteros  et  diaconos  ab  apostolis  sla- 
tim  ut  illi  prima  ecclesiae  fundamenta 
posuerunt  constitutos  esse  narrat;  deinde 
vero  ne  inlestinae  conlentiones  de  re- 
cenli  munere  oiirenlur,  eosdein  aposto- 
los  praeceptum  addidisse,  ut  his  presby- 
teris  et  diaconis  alii  viri  probati  suc- 
cederent.  Ex  hoc  ipso  enim,  quod  munus 
ecclesiasticum  ab  apostolis  originem  tra- 
heret,  luciilenter  apparere  nefas  esse,  si 
quis  eos  qui  vel  ab  ipsis  apostolis  vel 
ab  aliis  viris  probatis  apostolorum  iussu 


Ι.  GLEiMENTIS  AD  COR.   XLIV. 


91 


XLIV.     Apostolonnn  instilulio,    ne  de  munere  sacerdolali  conlenlio  jiaL 
Legilime  eleclos  ac  recle  vivenles  de  munere  suo  per  nefas  deiecislis. 

Apostoli  quoque  nostri  per  lesurn  Christum  Dominuni  nostrum  co- 
gnoverunt,  contentionem  de  noiuine  Episcopalus  oborilurani;  ob  eam  crgo 
causam,  perfecta  praescieiilia  praedili,  constituerunt  praedictos,  ac  dein- 
ceps  ordinalionem  dederimt,  iit,  quiim  illi  decessissenl,  ministerium  eoruiii 
alii  viri  probati  cxciperenf.  Constitutos  itaqiie  ab  illis,  vel  deinceps  ab 
aliis  viris  eximiis  consenliente  iiniversa  ecclesia,  quique  inculpale  grcgi 
Chrisli  deservierunt  ciim  humililale,  quielej  ncc  illiberaliter,  et  longo  leui• 
pore  ab  omnibus  testimonium  praeclarura  reportarunt,  bos  putaraus 
munere  suo  non  iuste  deiici.  Non  enini  leve  erit  peccatiim  noslrum,  si 
eos,  qiii  sancle  el  sine  reprebensione  mimera  oblulerimt,  episcopalu  eiici- 
iniis.  Bcali  presbyleri,  viaiu  priiis  emensi ,  qui  fructuosam  perfectamque 
dissohitionem  consequiili  sunt;  non  eiiiui  verentur  ne  quis  eos  transfe- 
rat  de  loco  ipsis  conslilulo.  Videmus  enim,  quod  vos  nonnullos  honeste 
viventes  ab  officio,  qiiod  inciilpate  et  cum  bonore  exequebantur,  dimovetis. 


ad  ecclesiam  gubernandam  constituti  essent, 
de  loco ,  deiicere  conaretur.  Nemo  noii 
intelligil  eos  qui  iam  iEreQoi  έλλόγιμοι 
ανάρ€ς  appellantur,  diversos  esse  ab 
iis  qui  paulio  ante  iisdem  fere  verbis 
vocali  sunl  ίτ(ροι  όίάοχιμασμένοι 
ανδρός.  Nam  utriqne  ex  presbyteronim 
qnidem  el  diaconorum  numero  snnt ;  sed 
ii  de  qnibas  anlea  sernio  erat,  siinl  suc- 
cessores  eonim  presbyterorum  qui  ab 
«postolis  olim  constituti  erant.  Poslea 
rero  ίηροι  Ιλλόχιμοι  ανάοίς  ipsis 
apostolis  opponuntur,  ita  iit  statim  ap- 
pareat,  eorum  presbylerorum  qui  ab 
apostolisoeque  vero  a  dccessoribus  corura 
ordinali  sint  mentioneni  ficri.  Ab  hac 
interprelatione  cliam  ii  parum  discediint, 
qni  noper  vocem  Ιπίνομτιν  mutandam 
esse  censuerunt.  Ex  quo  numero  fnit 
Bansen ,  qui  in  libro,  Ignatius  v.  Antio- 
chien  u.  seine  Zeit,  p.  98  sqq.,  Turncmm 
(apud  Usseriura  de  epp.  Ign.  §.  18.)  se- 
cutus  Ιπινομην  in  ίηιμονην  -correxit, 
el  Rilschl  (altkaUi.  Kirchi•,  p.  371.)  qui 
In t ατ ολην  h^anAwm  esse  ceiisuit.  Neulra 
taraen  cmendatione  opus  est.' 

6)  Locus  hic,  si  quis  alius,  apprirne 
utilis  ad  iritelligpndum,  qiiae  fucrinl  par- 
tes  Clm  et  Plebis  in  Episcuporiini  or- 
dirialione.  Κατάστασις  ad  Apostolos 
el  Episcopos,  συνίνδόκηαις  ad  IMcbcrn 
speclabat.  Rern  optirnc  illiislraiit  b.  Cy- 
prianiis  Ep.  68.  ed.  liened.  (67  ed.  Υ*Λ\.) 
el  Origcnes,  hom.  6.  in  Lcvit.  (Opp. 
T.  II.   p.  210.  ed.  Bcricd.).    Fell. 


7)  Α  Tito,  Timotheo  et  aliis  coad- 
iutoribus  Apostolorum,  quibus  munus 
Episcopos,  Presbytcros  et  Diaconos  iu- 
slituendi  commissum  erat.    H. 

8)  Moialiter  ergo  popiilus  adsislebat 
el  morali  acceptatione  popiili  clericis 
rite  electis  opiis  erat.  Cfr.  Cyprian.  Ep. 
.55.  p.  82,  Ep.  08.  p.  118.  ed.  Bened. 
1720:  sacerdos  plebc  praescnlc  sub 
omnium  oculis  ddigahir,  et  dignus  atque 
idoneus  publico  iudicio  ac  leslmonio  com~ 
probetur,  .  .  .  ul  plebc  praesente  vel  de~ 
teganlur  malorum  crimina,  vel  bonorum 
merila  praedicenlur. 

9)  Nimis  audacter  pronunliat  Bernar- 
diis  uemiiiem  vclerum  ila  sine  adieclo 
simplicitei•  locutum  esse.  Ignatius  in  Ep. 
ad  Smyrn.  c.  7.  Eucharistiam  vocat  την 
άωρίάν  του  Θίον,  ct  iii  Const.  Apost. 
8,  12.  legimus  ol  διάκονοι  προύαγέ- 
τωσαν  τα  δώρα  τφ  έηιαχόπο)  ηρος 
το  Ο^υαιαατήριον.  Plura  exempla  huius 
significationis  c  scriploribus  non  tanlum 
vcluslatis  habenlibus  congessil  Cotclcrius, 
qui  notal  eliam  Eucharistiam  ab  Acthio- 
pibiis  Curban  appelhiri ,  i.  e.  όώρον. 
Marc.  7,  II.  Cfr.  Suicer.  Thcs.  Eccl,  vocc. 
ΰωρ(ά  et  δώρον.  lac.  Hefercndarn 
την  hiiaxonrjv  esse  ad  prcsbyteros, 
spontc  apparel. 

10)  CCi•.  11  Tiin.  4,  6. 

11)  Ciini  sediilam  curarn  iis  praeslare 
solili  simus,  qiiae  iit  boriore  ac  prelio 
habcmus,  λ^ιτυνργίαν  itu(}V  dicuntur, 
qni  munera  sua  diligenler  obcurit.  Davis. 


92  Ι.  CLEMENTIS  AD  COR.   XLV.  XLVI. 

XLV.     Imprdborum  esl,  iuslos  vexare  el  deiicere. 

OdovsiKlpC]  ίβτε,  αδελφοί,  καϊ  ζηλωταϊ  περϊ  Ιμ-ίβ  ανηκόντων  εις 
ϋωτηρίαν}  'ΕνΙκύπτετεΥ  εΙς  τας  γραφας,  τας  άλη&εΐς  [ρηΰεις]  πνεύ- 
ματος τον  αγίου.  Έπίΰταΰΰ-ε^  [οτι  ovo'\ev  αδικον^  ονδε  παρατνείποίημίενον 
γεγρατοταί  έν  ανταΐς.  [Ου  γαρ  ε^νρηΰετε  δικαίους  άποβείβλημ^ένους 
άπο  οΰίων  ανδρών.  [^Εδιω^χΟ^ηΰαν  δίκαιοι,  αλλ'  ύπο  άνό[μων^'  εφυ- 
λακίβΰ-ηβαν ,''^  αλλ  νπο  [άνο]ΰίων'  ελιϋ^άΰΰ•η6αν  ύπο  παΙ_ραν^6μων' 
απεκτάνϋ-'ηΰαν  [ύπΐ^ο  των  μιαρών  καϊ  αδικον  ξηλον  Ια]νειληφότων. 
Ταϋτα  πάϋχοντες  Ιε']υκλεώς  ηνεγκαν.  [Τι  γ']αρ  εϊπωμεν,  αδελφοί-,  Αα- 
νιηλ^  ύπο  των  φοβούμενων  τον  Θεον  Ιβ^βλη'ϋΊ}  εις  λάκκον  λεόντων; 
f!ff]^  ^Ανανίας  κα\  Άζαρίας  κα\  Μιχαήλ  ύπο  των  '^ρη^κευόντων  την 
μεγαλοπρεπή  καϊ  *ενδοξον  •Θ'ρηΰκείαν  του  ύιρίΰτου  κατείρχ^•ηβαν  εις  κά- 
μινον  ηυρός ;  Μηϋ'αμώς  τοϋτο  γένοιτο.  Τίνες  ουν  οι  ταϋτα  δράΰαν- 
τες ;  Οί  ϋτυγητοϊ  καϊ  παΰης  κακίας  πλήρεις  εις  τοΰοϋτο  εξηριβαν''  -^υ- 
μοϋ,  ωβτε  τους  iv  οβία  καϊ  αμώμψ  προϋ'έΰει  δουλεύοντας  τω  Θεω  εις 
αικίαν  περιβαλείν  ^  μη  ειδότες  οτι  6  νιριΰτος  υπέρμαχος  καϊ  ύπερα- 
ΰπιΰτΐ]ς  εΰτιν  τών^  εν  κα&αρα  ϋυνειδηΰει  λατρευόντων  τω  [πα']ναρετω 
ονόματι  αυτοϋ '  ω  η  δο^[α  είς^  τους  αιώνας  τών  αι\ωνων.  'Α]μην. 
[0]ί  δε  υπομένοντες  εν  πεποιΰ'ηβει  δόξαν  καϊ  τιμήν  εκληρονόμηΰαν, 
επηρΰ^ηοάν  τε  καϊ  επίαφρόάιτοί.  Ιγενοντο  άπο  του  Θεοϋ  εν  τω  μνημο- 
ΰννω  αυτών,  εις  τους  «tcavag  τών  αιώνων.    Άμην, 

XLVI.     Adhaereamus  iustis.     Dissensio  veslra  perniciosa  est. 

Τοιούτοις  ουν  ύποδείγμαΰι  κολληΌ'ηναι  καϊ  ημάς  δει,  αδελφοί. 
Γεγραπται  γάρ'  ,κολλααΰ•ε^  τοΙς  αγίοις,  οτι  οι  κολλώμενοι  αύτοΐς  άγια- 
ΰϋ-ηΰονται.^  Καϊ  πάλιν  εν  ετερω  τόπω  λέγει'  ,μετά  ανδρός  άΰ-ώου 
άϋ'ώος  εΰτι,^  καϊ  μετ  εκλεκτού  εκλεκτός  εατ} ,  καϊ  μετά  ΰτρεβλοϋ  δια- 
ΰτρέ'ψεις.'  Κολλη&ώμεν  ουν  τοις  ά&ώοις  καϊ  (ϊικα/οι?•  ειβϊν  δε  ούτοι 
εκλεκτοϊ  του  Θεοϋ.  "Ιν[αΥ  τι  ερεις,  καϊ  'Ο•υμοϊ,  καϊ  διχοΰτααίαι,  καϊ 
βχίΰματα,  πόλεμος  τε  εν  υμΐν ;  ^!ίί*  ούχϊ  ενα  Θεόν  εχομεν  καϊ  ενα 
Χριβτόν;  καϊ  *εν  πνεϋμα  της  χάριτος  τό  εκχυ&εν  εφ'  ημάς,  καϊ  μία 
κληΰις  εν  Χριΰτω  •  "Ινα  τι  διελκομεν  καϊ  διαΰπώμεν  τα  μέλη  τοϋ  Χρι- 
ΰτοϋ^  καϊ  ΰταβιάζομεν  προς  τό  ϋώμα  τό  ϊδιον ,  καϊ  εις  τοσαυτί^ν  άπό- 
νοιαν^  ερχόμε'&α,  ωΰτε  έπιλα^-έβΰ'αι  ημάς,  ότι  μέλη  έβμεν  αλλήλων; 
Μνηβϋ-ητε  τών  λόγων  Ίηΰοϋ  τοϋ  κυρίου  ημών.  Εϊπε  γάρ'  ,ούαϊ^  τω 
άνϋ•ρώπω  έκείνω'  καλόν  ην  αύτω  ει  ουκ  εγεννηϋ'η,  η  ενα  τών  εκλεκ- 
τών μου  (ίκανίαλίίΐαί-  *  κρεΐττον  ην  αύτω ,  περιτεϋ^ηναι  μύλον  καϊ  κα- 
ταποντιΰ&ήναι  εις  την  -θ'άλαΰΰαν^  η  ενα  τών  μικρών  μου  ϋκανδαλίβαι.' 
τό  ϋχίΰμα  υμών  πολλούς  διέΰτρε'ψεν,  πολλούς  εις  άϋ•υμίαν  εβαλεν,  πολ- 
λούς εις  διΰταγμόν ,  τους  πάντας  ημάς  εις  λύπην'  καϊ  επίμονος  υμών 
έΰτϊν  η  βτάΰις. 

Cap.   XLV.      1)   Cfr.    illiid    τι  τών          4)  Ιφυλακίϋθ^ηϋαν   in    Ms.   invene- 

άνηχόντων  νμΐν  εΙς  ΰωτηρίαν  c  17.     runt  Millius  el  lacobsonus,  ^φνλ«;^^7ί(Τί<ν 

Ep.  Barnab.  evulgarunt  lunius,  Colomesius  et  alii. 

2)  Ita  Ms.  Cfr.  lamen  supra  c.  40>  ^λ  γ^^^  g^  jg 
Ιγχεκνφότες  εΙς  τα  βάΟ^η  της  ϋ^είας  ο\α 
γνώαεως.  ^)  ^^''•  ^'  ^O. 

3)  Ιπίατααϋ^αι,  Ms.  7)  Male    nonnulli   textura    immutare 


Ι.  CLEMENTIS  AD  COR.    XLV.  XLVI.  93 

XLV.     ΙτηρτοΙοτητη  est,  iuslos  vexare  et  deiicere. 

Contentiosi  estis,  fratres,  et  in  rebus,  quae  ad  salutem  minime  per• 
linent,  accensi  zelo.  Scriptiiras  diligenter  inspicile,  quae  Spiritus  sancli 
vera  sunt  oracula.  AUendite,  in  illis  iiihil  iniuslum  neqiie  perversum  scri- 
ptiim  esse.  Non  enim  a  viris  sanclis  invenielis  iuslos  reiectos.  Perseculio- 
nem  passi  sunt  iiisti,  sed  ab  iniquis;  in  carcerem  suiit  coniecti,  sed  ab  im- 
piis;  lapidati  suul,  sed  a  nefariis}  occisi  siint,  sed  a  sceleslis  el  iniiislo 
zelo  abreplis.  Haec  palienles  gloriose  luleriint.  Quid  enim,  fralres,  di- 
ccmus?  Daiiiel  in  spehincam  leoiiiim  ab  eis  qiii  Deum  limebant  con- 
ieclus  est  \  An  Ananias,  Azarias  et  Misael  conclusi  sunt  in  fornacem  ignis 
ab  eis  qui  magDificuni  ct  gloriosum  altissimi  culliim  observabant?  Absit 
prorsus !  Quinam  igitur  haec  palrarunt  ?  Abominandi  et  omni  malitia 
pleni  eo  furoris  rixati  siint,  ut  eos,  qui  in  sancta  et  inculpata  voluntate 
Deo  senTerunt,  tormentis  iniecerint,  igiiorantes,  Altissimum  propiignalorem 
el  defensorem  eorum  esse,  qiii  in  pura  conscientia  nomen  eius  virtule 
plenura  colunl,  ciii  sit  gloria  in  secula  seculorum,  Amen !  IUi  vero,  in 
fiducia  patienter  lulerantes,  gloriae  et  bonoris  baeredes  facli  sunl,  et  a 
Deo  exaltali  et  graliosi  sunt  cffecti  in  memoria  ipsorum,  in  secula  se- 
culonim,  Amen ! 

XLVI.     Adhaereamxts  iuslis.     Dissensio  veslra  perniciosa  est. 

Tabbus  igilur  exempbs  et  nos  adhaerere  oportet,  fratres.  Scriplum 
enim  esl :  ,Sanclis  vos  adiungile,  quia,  qiii  iliis  adhaerent,  sanclificabiin- 
Inr.*  El  rursus  in  alio  loco :  ,cuiii  viro  innocenle  innocens  eris,  et  cum 
electo  electus  eris,  et  cuni  perverso  perverleris/  Quare  innocentibiis  et 
ia«U8  iungamus  nos;  ii  quippe  sunt  elecli  Dei.  Cur  inlcr  vos  sunt  con• 
teoUones,  irae,  dissensiones,  schismata  cl  belhim?  Nonne  unum  Deum 
et  amiBi  Cbnsluin  habemus  ?  Nonne  unus  est  Spiritus  graliac,  qui  super 
■0•  effosae  est,  et  una  voratio  in  Chrislo?  Cur  divellimus  et  disccrpi• 
IDDS  membra  Chrisli,  cl  conlra  proprium  corpus  sedilionem  movemus, 
eoque  vesaniae  devenimus,  iit  alios  aliorum  membra  esse  obliviscamur? 
Recordamini  verborum  lesu  Doinini  noslri.  Dixit  enim:  ,vae  homini  ilh! 
Bonuni  eral  ei  si  nalus  non  fuisset,  quam  ut  unum  ex  eleclis  raeis  scan- 
dabzaret;  melius  eral  ut  ei  mola  circumponerelur  et  demergeretur  in 
mare,  quam  ut  unum  de  pusiUis  meis  scandalizarel/  Schisma  veslrum 
multos  perverlil,  multos  in  animi  deiectionem,  multos  in  vacillalioncm, 
omoes  nos  in  tristitiam  coniccit,  nos  omnes  moerore  affecit;  el  adhur. 
seditio  veslra  persistit. 


irolnernnL     I)e   vocc   Ιξ^ρίζω   ν.  Sleph.  2)  Ps.  17,  26.  27. 

Thes.  (edil.  nov.)  el  Paesow,  Lex.  gr.  //.  3)  jac    4     j^ 

8)  Sic   noe   legendum  poUimus.     Ms.  a\  ν  \     4    4 r 

habet  inwfQOV  i.  c.    quod    spuma  ob-  ί     Ρ  '•     »         ". 

dactam    renidcl    el    alhescil.      Davisiiis  ,     5)  Vid.    .supra    c.    I.    ύς  τοσούτον 

coniicil   Inm^iQiot ,    Boisius   ίλαφροϊ,  unovo(ug. 

solulis  vinculi» ,    vel  ανέπαφοι,    intacli  0)  Qiiod    nntiqnis   non   inHolenH  fuit, 

sr,  ab  igne.    11.  (;(!.  IV.  multii  teslimonia  ΟΙΡΓη<•πΗ  in  iiniim  con- 

Cap.    XLVI.      1)  Hacc    verba    in    S.  iungil:    ni;rnpi;     MaMh.    20,    24.       Luc. 

.Scripdira  fraslra  qiiaenintiir.     Cfr.  Clem.  Π,  2.    Matlh.  18,  6.   Marc.  9,  12.  Col. 

Alex.  Strom.  V,  8.  p.  677.  Cfr.  Clem.  Alex.  Slrom.  III,  18.  p.  561. 


94  Ι.  CLEMENTIS  AD  COR.    XLVII.  XLVIII.  XLIX. 

XLVII.     Discordia  veslra   recens  peior  esl  priori,  quae  Pauli  tempon- 

hus  fuit. 

ΆναΧκβετε  την  ίπιΰτολην^  τον  μακαρίου  Πανλον  τον  άποΰτόλον. 
Τι  πρώτον  νμΐν  h  άρχγ}  τον  ευαγγελίον'^  'εγραιρεν ;  Έπ'  αλτιθ-είας 
πνενματικώς  ^εΰτειλεν  νμΐν^  περί  αυτόν  τε  καϊ  Κηφα  τε  καΙ  Άπόλλω, 
5ιά  το  καϊ  τότε  προΰκλίΰεις  νμ-άς  πεπο^ηΰΟ-αι.  ^Αλλ'  η  πρόβκλιΰις 
ίκείνη  ηττονα^  άμαρτίαν  νμΐν  προΰηνεγχεν  προΰεκλί&ητε  γαρ  άποβτό- 
ληις  μεμαρτνρημενοις  καΐ  άνδρΐ  δεδοκίμαΰμένω  παρ'  αντοΐς.  Νννϊ 
δε  κατανοηΰατε^  τίνες  νμας  δίέΰτρεψαν  καϊ  το  ΰεμνον'^  της  περίβοη- 
τον  φίλαδελφίας  υμών  Ιμείωΰαν.  Αίΰχρα,  αγαπητοί,  καϊ  λίαν  αΐΰχρα, 
καϊ  ava^ia  της  iv  Χριβτώ  αγωγής,  ακουεΰϋ'αι^ ,  την  βεβαιοτάτην  καϊ 
αρχαίαν*^  Κοριν^^ίων  ίκκληΰίαν  δί'  *iv  η  δύο  πρόΰωπα  ΰταΰιάζεα  προς 
τους  πρεββυτερους.  Καϊ  αυτή  η  ακοή  ον  μόνον  εις  ημάς  ςχω^ϊΐ^σεν, 
άλλα  καϊ  εις  τους  ετεροκλινεΐς''  υπάρχοντας  αφ'  ημών'  ωΰτε  καϊ  βλα- 
ΰφημίας  Ιπιφερεΰ&αι  τω  ονόματι  κνρίου  δια  την  νμετεραν  άφροβννην, 
ίαντοΐς  δε  κίνδννον  ίπεξεργάζεΰΰ'αι. 

XLVIII.     Redealis  ad  fraterni  amoris  sludium. 

Έξάρωμεν  ovv  τούτο  εν  τάχει,  καϊ  προβπεΰωμεν  τω  δεΰπότγ),  καϊ 
κλαύΰωμεν  ίκετεύοντες  αυτόν^  όπως  νλεως  γενόμενος  επικαταλλαγτ}  ημΐν, 
καϊ  Ιπϊ  την  ΰεμνην  της  φιλαδελφίας  7]μών  [καϊγ  άγν7)ν  άγωγην  άπο- 
καταβτηΰϊ}  7]μας.  Πύλη  γαρ  δικαιοΰύνης  άνεωγυΐα  εΙς  ζωην  αυτή, 
καϋ•ώς  γεγραπται'  ,ανοίίατε  μοι^  πύλας  δικαιοΰύνης.  είΰελϋ'ών  εν 
αύταΐς  έξομολογΊίΰομαι^  τω  κυρίω '  αυτή  η  πύλη  του  κυρίου '  δίκαιοι 
είβελεύύονται  εν  αύτ^/  Πολλών*  ούν  πυλών  ανεωγυιών,  η  εν  δίκαιο- 
ϋύντι  αύτη  εβτϊν  η  Ιν  Χριβτώ^,  εν  rj  μακάριοι  πάντες  οί  ειΰελ^όντες, 
καϊ  κατευ'θ'ύνοντες  την  πορείαν  αυτών  Ιν  όΰιότητι  καϊ  δικαιοΰύντι, 
άταράχως  πάντα  επιτελοϋντες.  "Ητω  τις  πιΰτος,  ητω  δυνατός  γνώΰιν 
έξειπεΐν,  ητω  ΰοφός  iv  διακρίϋει  λόγων  ^  ητω  αγνός  iv  'εργοις'  το- 
ΰούτω^  γαρ  μάλλον  ταπεινοφρονεΐν  δφε/λει,  06ω  δοκεΐ  μάλλον  μείζων 
εϊναι^  κοίΐ'  ξητεΐν  το  κοινωφελές  πάβιν,  καϊ  μη  το  εαντοϋ. 

XLIX.     Charilalis  encomium. 

"^O  έχων  άγάπην  εν  Χριΰτω,  τηρηΰάτω  τα  του  Χριΰτοϋ  παραγγέλ- 
ματα. Τον  δεΰμόν^  της  αγάπης  του  Θεοϋ  τις  δύναται  εξηγ7]ΰαΰ&αι ; 
Το    μεγαλεϊον   της    καλλονής  αύτοϋ    τις   αρκεί,   ώς    ^δει^  ειπείν;     Το 

Cap.  XLVII.     1)  Ι  Cor.  3,  13  sqq.         mum    Domitiani     ant    Traiani    scriptam 

2)  I.    e.    in    primordiis    evangelicae     fu^^se  hanc  epistolam,  cnm  tempore  Ne- 

praedicalionis.  ^^"^^   antiqua    nequiverit    appellari    ec- 

^     3)  ^'rrov«    proposuit  Dav.;     inMs.  ''''7')' ε^Ξ^οβ     ha«d     dubie    intelligit, 

ήττον.     Cfr.  loann.  19,  11.  respiciens  ad  illud  in  Ep.  ad  Rom.  2,\i 

4)  Cfr.  supra  c.  1.  Νέοις  τε  μέτρια  ^ό  γαρ  όνομα  τον  ϋ-εον  cT/'  υμάς 
yal  σεμνά  νοειν  Ιπετρέττίτε.  βλασφημείται  Ιν   τοις  ε&νεσιν.     Cfr. 

5)  Leg.  άχούεται,  ut  monent  luniiis,  Ι  Tim.  6,  1. 
Boisius,  Fcllus,  Colomesius  et  al. 

6)  I.  e.  in  ipsis  Evangelii  primordiis  Cap.  XLVIII.  1)  Καϊ  interponendum 
fundata.  Neqnaquam  solide  ex  hoc  epi-  ex  Clem.  Alex.  Slrom.  IV,  17  p.  613,  \\t 
theto   inferunt   viri   docti,    tempore   de-  vidit  Wottonus  post  Cot.  et  Colom. 


Ι.  CLEMENTIS  AD  COR.   XLVII.  XLVIII.  XLIX.  95 

XLVII.     Discordia  vestra  recens  peior  est  prtort,   quae  Pauli  lem- 
poribus  fuit, 

Epistolam  beati  Pauli  Apostoli  in  maiius  sumite.  QiuA  primum  vo- 
bis  in  principio  Evangelii  scripsit?  Cerle  divinilus  inspiralus  de  seipso, 
de  Cepha  et  Apollo  ad  vos  lileras  dedit,  quia  etiam  lum  inter  vos  faclio- 
nes  et  partium  sludia  fuerant.  Sed  factio  ista  minus  vobis  inlulit  pecca- 
lum;  propendebatis  enim  in  x\postolos  praeclaro  lesliraonio  celebres,  et 
in  virum  ab  illis  probaUim.  Nunc  vero,  qiii  sinl  qui  vos  perverterint, 
et  nominatissimi  amoris  veslri  fralerni  decus  imminuerint,  vobiscum 
perpendite.  Turpia,  fralres,  lurpia  valde  et  chrisliana  vivendi  ralione 
indigna  audire  debemus,  firmissimam  scilicel  el  anliquam  Corintbiorum 
ecclesiam  propter  unum  aut  allerum  hominem  contra  presbyteros  sedi- 
lionem  movere.  Et  hic  quidem  rumor  non  tanlum  ad  nos,  sed  ad  eos 
etiam,  qui  a  nobis  alieni  sunt,  manavit;  ita  ut  propter  vestram  amen- 
tiam  blasphemiae  nomini  Doinini  inferanlur,  et  vobis  ipsis  periculum 
creetur. 

XLVIII.    Redeatis  ad  fratemi  amoHs  siudium. 

Auferamus  igilur  hoc  celeriter;  pedibus  Domini  advolvamur,  et  flen- 
les  suppliciler  iniploremus  eum,  ut  propilius  factus  nobis  reconcilietur, 
el  pristinae  noslrae  decorae  el  castae  fralerni  amoris  conversationi  nos 
resliluat.  Haec  eniiii  vita  porla  iustitiae  est  ad  vilam  aperta,  sicut  scri- 
pUim  esl:  ,aperile  milii  portas  iuslitiae;  ingressus  in  eas  confitebor  Do- 
mtiio;  haec  porta  Domini,  iusti  intrabunt  in  eam. '  Cum  igitiir  miiltae 
portae  apertae  sint,  ea  quac  est  iustiliae,  eadcm  ct  in  Chrislo  est;  beati 
OBioes,  qui  in  eani  inlranintf  et  itcr  suum  in  sanclitate  et  iustilia  dire• 
xeruot,  omnia  imperturbale  peragenles.  Sit  aliquis  fidelis,  sit  potens  in 
eDarraiida  cogniUone  sublimioh,  sit  sapiens  in  scrnionum  diiiidicatione, 
sit  castus  in  operibus;  lanto  huniilior  csse  dcbct,  quanto  maior  csse 
fidetar,  et  quaerere  deiiet  qiiod  omnibus  utile  cst,  non  solum  sibi. 

XLIX.     Charilalis  encomium. 

Qni  charitatem  in  (^hrislo  liabel,  servel  Ghrisli  mandata.    Vinculum 
charitatis  Dei  quis  polesl  enarrare  ?  Quis  pulchritudinis  eius  magnificen- 
proul  par  esl,  eloqui  valet?     Altiludo,   ad   quam   evehit,   cbarilas 


2)  P».    117,    19.   20.      Locue   exlal  9,   12.     Porla    vcro  Filius  Dei  cst ,    qui 
ap.  Clem.  Alex.  .Strom.  I,  7.  p.  338.  339.  solus  est  acccssus  ad  Dcum. 

3)  Me.    ηομυ^^/ησοψαι.      Vocales  6)  Malth.  23,   11. 

Aiet  ο  etiam  in  antiquissimis  Codd.  haud  ,     ")  '  <^or.  10,  33.     Apud  Clem.  Alex. 

raro  a  librariis  conrnnduntur.  Strom.  IV,  18.  p.  613. 

4)  Cilanlur  hacc  a  Clem.  Alex.  Slrom.  Cgp    χ^ιχ,     i)  Coloss.  3,  14.  Hie- 
\l,  8  p.  772,    lamqtiam    μ  S.  Barnaha,  ronymiis   (Opp.  T.  VII.  p.  606.  ed.  Val- 


lapsu  miimoriae,  vcl  Ipvi  inciiria  aul  er-     |ars,  jn  Eph.  4,1.  adnolal:    ,Pol«sl   el 
rore;    siipra  enim  (.Slroin.  I,  7.  p.  339.)     jn  Christi  virirulis  ot  iiirarrerc  pro  mar- 


Li    _ 

^B  Clemfriti ,   iij    mihi    videtiir,    ea    Iribiiil.     lyHo   constiliiliis  lia<;r   srribere :    meiiii» 
^^1  sac.  Mallh.  7,  13.  14.  aiitfrn  esl,  si  vincliim  iii  Chiisli  charitate 

I 


5)  Cfr.  Ignat.  ad    IMiiiad.    c.  9.   αύ-     diramtiR.     CniiiK  rci    <•1  i^lnmcn»  ad  Co- 
ών   Ούρα    τον    πατρός ^    di*   ^ς    rinthioH    Ι^μίβ    e»l,    scribens     Vincuhm 
ίίσίρχοηαι   χτλ.     Hermae  Paet    Sim.    eharHalis  Dei  quit  polenl  enarrare?* 


96  Ι.  CLEMENTIS  AD  COR.  XLIX.  L. 

ν'ψος^,  εΙς  ο  ανάγει,  η  άγάπη^  άνεκδιηγψόν  Ιΰτιν.  Αγάπη  κολλά  ημ,ας 
τω  Θεώ '  άγάηγ^  καλύπτει  πληϋΌς  αμαρτιών '  αγάπη  πάντα  ανέχεται^ 
πάντα  μακροϋ•νμ.ει'  ονδεν  βάνανΰον  εν  άγάπτ},  ουδέν  νπερήφανον 
αγάπη  βχίΰμα  ουκ  'έχει,  αγάπη  ου  αταβιάζει,  αγάπη  πάντα  ποιεί  εν 
ομόνοια '  Ιν  ττι  άγάπτι  Ιτελειώϋ•ηϋαν  πάντες  οι  ΙκλεκτοΧ  του  Θεού ' 
δίχα  αγάπης  ουδέν  ευάρεβτόν  Ιβτιν  τώ  Θεώ.  '.Εν  αγάπη  προβελάβετο 
?J|:i(V5  ο  δεΰπότης'  δια  την  άγάπην ,  ην  εΰχεν  προς  ημάς  ^  το  αίμα* 
αυτοϋ  εδωχεν  υπεο  ημών  Ίηΰονς  Χριβτος ,  6  κύριος  ημών  y  iv  Ό-ελη- 
μάτι  Θεοϋ  ,  καϊ  την  ΰάρκα^  ύπερ  της  ΰαρκος  ημών  ^  και  την  'ψυχην 
νπερ  τών  ιρυχών  ημών. 


L.     Oremus,  ul  digni  habeamur  charitale. 

Όρατε^  αγαπητοί,  πώς  μέγα  καϊ  '&αυμαΰτόν  Ιΰτιν  η  αγάπη,  καϊ 
της  τελειότητος  αυτής  ουκ  ϊΰτιν  Ιξηγηβις.  Τις  ικανός  iv^amrj  ευρίε- 
'Θ-ηναί],  εΐ  μη  ους  αν  κατα^ιώοη  [ο  Θεός-,  Ευιώμε'\&α  ουν  καϊ  αΐτώ- 
μεΟ^α  άπ^ο  του  ίλε]ους^  αυτοϋ  ^  ϊνα  iv  αγάπη  [^ώμεν^,  δίχα  προβκλί- 
ΰ^ως  άν&ρω[πίνης'] ,  άμωμοι.  Αι  γενεαϊ  πα6αι  [απο^Αδάμ'Ϋ  εως  τηςδε 
ημέρας  παρη[λ&ον]^  αλλ'  ot  iv  αγάπη  τελειωΌ'εν[τες'],  κατά  την  του 
Θεοϋ  χάριν  ^  εχου[6ιν']  χώρον  ευϋεβών .  οΥ  φανερ^οϋν^ται^  εν  τη  ίπι- 
ΰκοπϊ)  της  |3o:ad[f/ag]  του  Χριϋτοϋ.  Γεγραπται  γάρ'  „ειαελ[^ε^  εις 
τα  ταμεία^  μικρόν  οΰον  ο6ο[νΥ ,  εως  ου  παρελΟ-η  η  οργή  καϊ  0^[υμός'\ 
μου,  καϊ^  μνηβϋ'ηΰομαι  ημερ[ας']  άγαϋ'ης,  καϊ  άναΰτηΰω  υμάς  [Ικ] 
τών  -θ-ηκών  υμών.^  Μακάριοι  εΰμεν ,  άγαπητοϊ,  ει  τα  [προΰ]τάγματα 
του  Θεοϋ  εποιοϋμεν  ε[ν  6]μονοία  αγάπης  ^  εις  το  άφεϋ'ή[ναι]  τιμϊν 
δι'  αγάπης''  τάς  αμαρτίας  [ημώνΥ.  Γεγραπται  γάρ '  ,μακάριοι^ ,  ων 
[άφέγ&ηΰαν  αϊ  άνομίαι,  καϊ  ών  επεκ^αλυ^ψ'Θ^ηΰαν  αί  άμαρτίαι.  Μα- 
κάριος [άνηρ'],  ου  ου^"  μη  λογίβηται  κύριος  άμαρτίαν,  ουδέ  εβτιν  iv 
τώ  ΰτόματι  ο:'ί'τ[ου]  δόλος.^  Οϋτος  6  μακαριϋμος  ε[γε]νετο  ίπϊ  τους 
έκλελεγ μένους  υπο  τοϋ  Θεοϋ  δια  Ίηβοϋ  Χιριστου  τοϋ  κυρίου  ημ[ών^, 
ω  η  δόξα  εις  τους  αίώ[ν]ας  τών  αιϊω^νων.    Άμην. 


2)  Vocc.  το  νψος —  κατκξιώύζΐ  6  ύαρκος  ημών,  quod  plane  evertit  im- 
θεος  cap.  seq.  ap.  Clem.  Alex.  Slrom.  pium  Socini  dogma,  lesum  Christiim  non 
IV,  18.  p.  613.  extant  multifarie  variata.  praeslitisse   satisfaclionem  plenam  et  vi- 

3)  I  Petr.  4,8.  I  Cor.  13,  4  sqq.  cariam:  nec  non  Apollinaris  dogma,  eiim 
Jac.  5    20.          '                           '  ^^^  habuisse  animam  rationalem ,  qunm 

".',..-           ο     ^n    1  1  locum  eius  suppleverit  ό  λόνοί :  ut  enim 

4)  Gal.  1,  4.  loann.  3,  16.  lloann.  ^^jj^^^  ^^^^^^^  redimeret,  dedit  animam 

^'  "•   *^•  suam,  i.  e.  humanam ;   qnum    aliter  non 

5)  Paene  eadem  habentur  a  B.  Ire-  fuisset  proprium  sacriiicium  pro  anima 
naeo  forsan  respicicnte  hunc  locum:  humana.  Wolt.  Haec  enim  non  signifi- 
Τψ  Ιδίο)  ουν  αϊμαη  λντρωύαμένον  care  possiinl:  Christus  carnem  dedit  suani 
ημάς  τον  Κυρίου,  yca  δόντος  την  iit  noslram  carnem  bcatam  redderel;  sed 
Λρυχην  υπ^ρ  τών  ημετέρων  \ρυχών,  nil  nisihoc:  Christus  carnem  dedit  snam 
y.ca  την  αάρκα  την  έαυτοϋ  άντϊ  τών  iit  ne  nostra  caro  inleriret,  aelernis  poe- 
ημΕτέρων   σαρκών.     [V.  1  ,   Ι.  ρ.  292,  nis  affecta.    Lipsius  ρ.  82  1.  c. 

ed.  Massuet.J.     Ex  senlenlia    igitur  utri- 

usqne  Patris  lesns  Christus  Dominus  no-  Cap.  L.     1)  Hanc  Millii  coniecturam, 

sler  dedit  την  ιρυχην  καϊ  ΰάρκα  έαυ-  praeeimte  Gallandio,  admisit  lacobsoniis 

τον   αντάλλαγμα  της   ^^νχης  καϊ  της  pro  lectione  luniana   αιΐώμε&α   Ιεϊνκι 


Ι.  CLEMENTIS  AD  COR.   XLIX.  L.  97 

inenarrabilis  est  Charitas  nos  Deo  agglutinat ;  charitas  peceatoruni  multi• 
Uidiiiem  legit ;  tharitas  omnia  susliiiet,  omnia  palienler  lolerat;  nihil 
sordidum  in  charitate,  uiliil  superbum;  charitas  schisma  πϋπ  habet; 
charilas  seililionem  non  movel;  charitas  omnia  in  concordia  facil;  iii 
charitate  omnes  Dei  electi  perfecti  suut  facli;  sine  charitate  niliil  Deo 
acceptum  est.  In  charitate  nos  Domiuus  sibi  assumsil;  propter  cbarila- 
lem,  quain  erga  iios  habuil,  Dominus  nosler  lesus  Chrislus  volunlale  di- 
vina  sanguinem  suum  pro  nobis  Iradidit,  et  carnem  pro  carne  nostra, 
et  animam  pro  animabus  nostris. 


L.     Oremus  ul  digni  haheamur  charitale. 

Videlis,  dilecli,  quam  niagna  et  admiranda  sit  charitas,  et  quod 
perfectio  eius  nequeal  enarrari.  Qiiis  est  idoneus,  ut  in  ipsa  inveniatur, 
praeler  eos,  quos  Deus  dignos  esse  voliierit?  Oremus  igilur  et  pelamus 
ab  illius  misericordia ,  iit  iii  charitate  vivamus,  sine  propensione  aliqua 
humana,  et  inculpali.  Generaliones  omnes  ab  Adam  usque  in  hodier- 
num  diem  praelerierunl;  qui  vero  per  Dei  graliam  in  charitate  sunt  con- 
summali,  locum  piorum  oblinent,  et  in  visitalione  regni  Christi  manifesta- 
buntur.  Scriptum  enim  esl:  ,ingredere  in  cubicula  paululum  quantu- 
lumcunque,  donec  ira  mea  et  furor  perlranseal;  et  recordabor  dieiboni, 
et  susciubo  vos  e  sepulchris  veslris/  Beali  sumus,  dilecli,  si  praecepta 
DomiDi  in  charilalis  concordia  impleverimus ,  ul  per  charitalem  peccata 
nosUra  nobis  remittantur.  Scriptum  euim  csl:  ,beali,  quorum  remissae 
suot  ioiquitates,  et  quorum  tecla  suiil  peccala.  Beatus  vir,  cuius  pec- 
catiim  Domious  non  impulabil,  ncque  est  in  orc  eius  dolus/  Haec  bea- 
titudiou  praedicatio  ad  eos  perlinet,  qui  per  lesum  Christum  Dominum 
a  Deo  suot  elecli,  cui  sit  gloria  in  secula  seculorum.    Amen. 


άξί}ους.    Snbinde  p.  adrov  luniut»,  Fel-  rare  aul  ah  ea  deflectere  non  potuit  Cle- 

htf,  Colomenae   et   alii   mallent   αντης  mens:    immo   eadcm   plane   uUlur  forina 

•c  αγάπης.  loqiiendi,  Ούτος  6  μακαρισμός  Ιγένετο 

2)   Nnllam    lacanam     indicaut    lun.,  Ιπϊ   κτλ.    qiia    Paulus    ad    Rom.    4,   9. 

Galland.,  RusseL,  Schoenemann.  el  alii.  Ό  μακαριϋμός  oi/v  ούτος  κτλ.  tandem- 

Sfalhia  «otem  in  Ms.  certe  extat.  que    idcm    Davidis    testimonium    adhibet 

8)  amviQ[io^ooif]Tai  Iuq.,  Colom.,  ad    confirmalioriem    huius    doctrinae    de 

Gallajidl  et  alii  sappleot   ex  Clem.  Alex.  (Iharitalis  erficacia  ad  Instiricatinnem,  ex 

4)  bai.  26,  20.  Sensus  esl:  aliquot  qiio  Fidei  viin  sine  operibus  docuerat 
iewtftis  iepuUhris  eruni  lecti,  lunc  re-  Paiilus,  Rom.  4,  6  —  8.  ul  longc  claris- 
twr§eui.   B.  .sirninn   sil,  nunqiiam   sanctos   hos    viros 

5)  Oetyr  geiniiialiun  babes  eliam  Hebr.  larn  sublilcm  nutionern  Fidci  animo  con- 
10,  37.    lac.  cepisec,   quae  sanclitatcm  (^haritatemque 

6)  Simiie  nonDihil  babes  in  libro  ab  ca  removercl.  Patet  ctiain  (|iiomodo 
Wfotrjpko  IV  E»dr.  1,  16.  Colom.  Hc-  intelliKcndum,  quodc.  32.iriciilcarat.  Frey. 
wpnmt  aacloreni  ad  Ezech.  37,  12.  13.  8)  8ic  cdd.  usqiiu  ad  WoUoiiiim,  et 
pvUt  Galland.  rcrle  qiiidem,  ut  lacobMoniis  coiilra  illum 

7)  Animadverte  hic  ClemcDlein  eam-  riolal. 

dem  pUine  Tim  CbariuU  ad  reniissioncm  9)  Ph.  32,  1.  2. 

peceatoruBsesliMtificauon«;ro  coiiscqiicn-  10)  lla  hc  liahfl  Cod.^Ms.,  Vat.  Co- 

dan   tribvere,   anam  tribuil  Fidei  Apo-  dex  LXX  intcrp.  exhibct  φ.  Sic   S.  Pau- 

stolos  Prahis,  αηα•  tamen  meiileiD  igno-  ius  ad  Rom.  4,  8.    Wott. 

Patus  ArofT.  7 


98  Ι.  CLEMENTtS  AD  COR.    LI.  LII.  LIII. 

LI.      Dissidii  parlicipes,    praeserUm    auclores ,    confUeantur    peccaium 

ipsorum. 

"Oaci  [oi;]v  παρέ[βη~\ιιεν  δίά  TLVog  των  [του]  άντίζε[ιμ,έ]νον^, 
α^ίώϋωμ,εν  \ΰυγγνώμ7]ν].  %αϊ  εκείνοι  δε,  οϊτι.{νε\ς  €ίρχηγ[οϊ  της]  ϋτάΰεως 
καϊ  διχοβταβίας  εγεν[Ίΐ]ΰ']ηΰαν ,  οφείλουβιν  το  κοινον  της  ελπίδος  βκο- 
πεϊν.  Οί  γαρ  μετά  φόβου  καΐ  αγάπης  πολιτευόμενοι  εαυτούς  Ό'έλου- 
6LV  μάλλον  αίκίαις^  περιπίπτειν ,  η  τους  πληβίον'  μάλλον  δε  εαυτών 
κατ\ά]γνωΰίν  φερουϋιν,η  της  παραδεδομενης  ημϊ[ν]  καλώς  καϊ  δικαίω[ς\ 
ομοφωνίας.  Καλόν  γ\αρ]  avQ-ρώπω  εξομολογεϊδϋ-αι  περ\  τ[ών]  πα- 
ραπτωμ[ά]των,  η  ΰκληρϋναι  την  καρδίαν  αυτ\ου],  καΟ-ως  εΰκληρΰνϋ•η 
7]  καρδία  των  βταΰιαζόντων^  ττρός  τον  ϋ•εράποντα  του  Θεού  Μωϋβην' 
ών  το  \κρί]μα  πρόδηλον  εγενηϋ•η.  Κατεβ\η]ϋαν  γαρ  εΙς  αδου  ζώ[ν]τες, 
καϊ  ϋ'ά[νατος  κατεπιεν  αυ]τούς.  Φαραώ'^  καϊ  η  6τρα[τια  αυτ]οϋ ,  καϊ 
πάντες  οί  ηγούμε[νοι  Αίγ]ύπτου ,  τά  τε  άρματα  καϊ  οί  [άναβά]ται  αυ- 
τών ου  δι'  άλλην  τίνα  [amo:]v  εβυΰ•ίβ'&7}ΰαν  εΙς  Ό-άλαΰΰαν  [ερυϋ'ρ]άν 
καϊ  άπώλοντο,  άλλα  δια  [το  ΰκλη]ρυνϋ•ηναί  αυτών  τας  αΰυ[νετου]ς 
καρδίας,  μετά  το  γενε6ΰ•αί  [τα  6ημ]εΐα  [καϊ]  τα  τέρατα  εν  γη  ΑΙγυ- 
[πτου]  δια  [του  ^]εράποντος  του   Θεοϋ  [Μ]ωϋ6έως. 

LII.      Talis  confessio  Deo  placet. 

Άπροαδεης^ ,  άδελφοϊ,  [ο]  δεβπότης  υπάρχει  τών  απάντων'  [ου\δεν 
ουδενός  %ρ\ΐζ^ι,  d  μη  το  [εξίομολογεΐΰϋ-αι  αυτώ.  Φηΰϊ  γαρ  [ο]  εκλε- 
χτός ^αβίδ'  ,εξομολογηΰο[μ]αι^  τω  κυρίω,καϊ  άρέβει  αυτώ  ύπερ  [μ]όΰχον 
νέον,  κέρατα  εκφεροντα  καϊ  όπλάς'  ίδετωΰαν  πτωχοϊ  καϊ  ευφρανϋ-ητω- 
ΰαν.^  Κ[αϊ  πά]λιν  λέγει'  ,^^υόον^  τω  Θεώ  &υΰίαν  αι[νε]ΰεως,  καϊ 
άπόδος  τω  υψίϋτΓο  τάς  ευχας  6ου'  καϊ  επικάλεϋαί  με  εν  ημέρα  ϋ'λί- 
ιρεώς  ΰου,  καϊ  εξελοϋμαί  ϋε,  καϊ  δοξάΰεις  με.  Θυαία^  γαρ  τώ  Θεώ 
πνεύμα  ϋυντετριμμένον.' 

LIII.  Mosis  charUas  erga  populum  suurn. 
'Επίύταύΰ•ε  γαρ,  καϊ  καλώς  επί6ταΰϋ•[ε  τα]ς  ίεράς  γραφάς  ^  άγα- 
πητοϊ,  [καϊ  εγκε]κυφατε  εις  τα  λογία  του  [Θεοϋ.  Εις  ά]νάμνηΰιν  ούν 
ταϋτα  [λάβετε].  Μωϋβέως  γαρ  άναβά^ντος  ει]ς^  τό  όρος,  καϊ  ποιηύαν- 
[τος^  τε66αρ]άκοντα  ημέρας  καϊ  τε6[6αράκοντ]α  νύκτας  εν  νηΰτεία  [καϊ 
ταπειν]ώ6ει,  εΐπεν  προς  αυτόν  [ο  κύριος'  „Μωϋ]ΰη'^ ,  Μωϋαη,  κα- 
τάβη&ί  [τό  τάχος]  έντεϋΰ•εν,  οτι  ηνόμηΰεν  [6  λαός  ΰ]ου,  ους  ενήγαγες 
εκ  γης  [Αίγύπτο]υ '  παρέβηβαν  ταχύ  εκ  [της  6δο]ϋ,  ης  ένετείλω  αύτοΐς, 
[έποίη6α]ν  έαυτοΐς  χωνεύματα.^  [Καϊ  εϊπε]ν  κύριος  προς  αυτόν  ,λε- 
λάλη[κα^  τίρός]  6ε  απα'ξ  καϊ  δϊς ,  λέγων '  [έωρακα]  τόν  λαόν  τούτον, 
καϊ  ιδού^  λαός  [ΰ]κληροτράχ7]λος'  εαβόν  [με  ε^ολ]ε&'ρεϋΰαι  αυτούς ,  καϊ 
έ'ξα[λεί'ψω  τό]  όνομα  αυτών  ύποκά[τωΰ'εν]  του  ουρανού,  καϊ  ποιηΰω 
[ΰε  εις  εϋΐ^νος  μέγα  καϊ  ΰ'αυμαΰτόν  [καϊ  πολ]ύ  μάλλον  η  τοϋτο.^ 
[Είπε  δε  Μ]ωϋ6ης'  ^μηί}αμώς^ ^  κύριε'  [άφες  τΐ]ν  ά]μαρτίαν  τω  λαώ 
τούτω,  η  κάμε  ε^άλειψον  εκ  βίβλου  ζώντων.^      "Sl  μεγάλης  αγάπης,  ω 


Cap.  υ.     l)Sc.  άόλων  vel  ^ε^ρών.  2)  Cod.  Ms.  οίκίαις. 

Wott.     Cfr.  Ερ.  Barnab.  c.  2.      Cuni  sinl  '\\  \         ip 
ergo  dies  nequissinii,   et  contrarius  habcal  ^  ^  ^^' 

huius  saecuU  jtolestalcm.  4)  Exod.   14. 


Ι.  CLEMENTIS  AD  COR.   LI.  LH.  LIII.  99 

LI.     Dissidii  pardcipes,  praesertim  auclores,  confileantur  peccatwn 

ipsorum, 

Quaeeiinqiie  igitur  per  aliquas  adversarii  siiggestiones  deliquimus, 
veniani  cl  indulgeiniain  imploremus ;  illi  vero,  qui  seditionis  el  dissensio- 
nis  principes  exslilerunl,  conmmnem  spem  conteniplari  debent.  Qui  cnim 
in  tiniore  et  charilate  vitam  degunt,  se  ipsos  poliiis  quam  piOximos  iii 
erucialus  incidere  volunt,  et  se  ipsos  polius  quam  pulchre  et  iiiste  tra' 
dilani  nobis  conseusionem  subire  viliiperalioneiu  volunl.  Melius  enim 
esl  homini,  peccala  sua  confileri,  quam  indiirare  cor  suum ;  prout  indu• 
ratuni  est  eorum  cor,  qui  contra  Moysem  famulum  Doiiiini  scdilioneni 
concilarunl,  quorum  condemiialio  manifesta  fiiit.  Descendcrunt  cnim  in 
inrenium  vivi,  et  mors  eos  absorpsit.  Pharao  una  cum  exercilu  suo,  ct 
ouines  praefecli  Aegypli,  curnis  eliam  et  consistentes  in  eis  non  aliam 
i»b  causam  rubri  maris  profundo  iiiimersi  sunt  et  perierunl,  quam  quod 
stulla  eoruui  corda,  posl  lot  signa  et  miracula  ostensa  per  famulum  Dei 
Moyseu  in  terra  Aegypli,  indiirata  fuerint. 

LII.     Talis  confessio  Deo  placet. 

Nidlius  rei,  fratres,  indigus  est  Dominus  oranium;  nihil  a  qiioquam 
desiderat,  praeterquam  ul  ipsi  fiat  confessio.  Dicit  enim  eleclus  David: 
.conlilebor  Domino,  el  placcbil  ei  super  vilulura  novellum,  cornua  pro- 
ducenlera  et  ungiUas;  vidcanl  pauperes  el  laelentur/  Et  rursus  dicit: 
.inimola  Deo  sacrificium  laudis,  et  reddc  Altissimo  vota  lua.  Et  invoca 
ine  in  die  tribulalionis  luae,  et  eruam  tc,  el  glorificabis  me.  Sacrificiiim 
eaim  Deo  spiriUis  conlribulalus/ 

LIII.  MosU  charitas  erga  populum  suum, 

Xostis  autein,  dilecti,  el  probe  nostis  sacras  Scripluras,  et  penitiiis 
in  dnina  eloquia  introspcxislis.  Illa  igiliir  in  inemoriani  revocale.  Cuni 
Moyses  in  montem  asceiidissel,  el  quadraginta  dies  noclesqiic  quadra- 
ginta  in  ieiunio  el  humiblale  Iransegissel,  dixil  ad  eumDominus:  ,Moy- 
ses,  Moyses,  descende  velociler  hinc,  quia  iniquitatem  fecit  populus  tuus, 
quos  eduxisti  de  lerra  Aegypli;  Iransgressi  sunl  cito  de  via,  quam  man- 
dasu  eis,  et  fecerunt  sibi  fusilia.  Et  dixit  Dominiis  ad  illum:  locutus 
sum  ad  le  eemel  et  ilcruin,  diccns:  Vidi  populiim  hunc,  el  ecce,  popu- 
lus  dura  cervice  esl;  sinc  me  exlcrniinarc  eos,  et  delc!)o  nomcn  eoruni 
suh  coelo;  el  faciam  te  in  genteni  magnam  et  iiiirandam,  ct  bac  πυηκ;- 
.*  Dixil  aulem  Moyscs:  ,neiiliquam  Doniine;  remille  Iniic  popiilo 
vel  ctiani  me   delc  de  libro  vivenlium/    0  cbaritaleiu  inagnam ! 


Cap.  UI.     I)   Ut.     \  1     17.  25.    et  Cap.   LIII.     1)    άναβαί^νοντος  εΓ\ς 

Cp.  »d  Iliogo.  c.  3.  ''(Id.  antc  lacolisoniirii. 

2)?:  $8,  31-33.  Cl«n.  Alex.  1.  c    ^,J^   [^^    ^^    3^  j^    23.  20,  3.  ll  Cor. 

11,  25.  lac.  4,  13. 
3)  Pt.  49,  14.  15.  3)  Exod.  32,  7  Kqq.  I)«;ul.  9,  12  sqq. 

,.  „     „   ,^  4)  Cfr. Clem.Alex.Slrom.lv,  19. p.Gl 7. 

^)  P••  ^^  >«•  5)  Exod.  32,  32. 

7* 


p.  614. 


100  Ι.  CLEMENTIS  AD  COR.    LIII.  LIV.  LV.  LVI. 

τελειότητας  ανυπέρβλητου !    Παρρηΰιάξεταί  -θεράπων  προς  κνρων,  αιτεί- 
ται αφεϋιν  τω  πλη^'ει,  η  καΙ  εαυτόν  1^αλειφ^•ηναι  μ,ετ     αυτών    αξιοΐ. 

LIV.     Qui   charitale  plenus    est,    omne   damnum   subil,    dummodo  pax 
ecclesiae  reslilualur. 

Τις  ουν  εν  ύμΐν  γενναίος,  τις  ευβπλαγχνοςγ  τις  πεπληροφορημε- 
νος  αγάπης;  Είπάτω^'  ,ει  bi  εμε  ατάβις  καϊ  ερις  καΐ  ΰχίΰματα,  εκχω- 
ρώ, άπειμι,  ου  εαν  βούληΰΟ•ε ,  καϊ  ποιώ  τα  προϋταΰοομενα  υπο  του 
πληΟ•ους'  μόνον  το  ποίμνιον  του  Χριϋτοϋ  είρηνευετω  μετά  τών  καΟ'ε- 
ϋταμένων  πρεΰβυτέρων/  Τοϋτο  6  ποιηΰας  εαυτώ  μέγα  κλέος  εν  κυ- 
ρίω  περιποιηϋεται ,  καϊ  πας  τόπος  δεξεται  αυτόν.  ,Γου  γαρ  κυρίου^ 
η  γη  καϊ  το  πλήρωμα  αυτής.*•  Ταϋτα  οι  πολιτευόμενοι  την  άμεταμέ- 
λητον  πολ^τε/αν  του  Θεοϋ  εποιηΰαν  καϊ  ποιηβουΰιν. 

LV.     Huius  charilaUs  exempla. 

"Iva^  δε  καϊ  υποδείγματα  εϋ^νών  ενεγκωμεν  πολλοϊ  |3αίϊί.λεΓ?  καϊ 
ηγούμενοι,  λοιμικοϋ  τινός  ενΰτάντος  καιρού,  χρηΰμοδοτηχ^εντες ,  παρε- 
δωκαν  εαυτούς  εις  'θάνατον  ^  ϊνα  ρύβωνται  δια  του  εαυτών  α7ματος 
τους  πολίτας.  Πολλοϊ  ε^εχώρηΰαν  ιδίων  πόλεων,  ίνα  μη  ΰταΰιάζωβιν 
Ιπϊ  πλεΐον.  ^Επιΰτάμεθ'α  πολλούς  εν  ημΐν  παραδεδωκότας^  εαυτούς  εις 
δεβμα,  όπως  έτερους  λυτρώαονται^ .  Πολλοϊ  εαυτούς  παρεδωκαν  εις 
δουλείαν ^  καϊ  λαβόντες  τας  τιμάς  αυτών,  έτερους  ειρώμιΰαν'^.  Πολλαϊ 
γυναίκες  ενδυναμωϋ'εΐΰαι  δια  της  χάριτος  του  Θεοϋ,  επετελεβαντο  πολλά 
ανδρεία.  Ίουδϊϋ-^  η  ι^ιακαρίοί,  εν  ΰυγκλειΰμώ  ουβης  της  πόλεως,  ^τη- 
ΰατο  παξίά  τών  πρεΰβυτερων ,  εαϋ•ηνα_ι  αυτήν  εξελϋ'εΐν  εις  την  παρεμ- 
βολην  τών  αλλοφύλων'  παραδοϋΰα  ούν  εαυτην  τω  κινδύνω ^  εξήλϋ'εν 
δι^  άγάπην  της,  πατρίδος  καϊ  του  λαοϋ,  του  όντος  εν  ΰυγκλειΰμώ'  καϊ 
παρέδωκεν  κύριος  υλοφερνην  εν  χειρϊ  Ό'ηλείας.  Ούχ  ηττονι^  καϊ  η 
τελεία  κατά  πίΰτιν  Έβϋ^ηρ  κινδύνω  εαυτην  παρεβαλεν ,  ϊνα  το  δωδεκά- 
φυλον  του  Ίΰραηλ,  μέλλον  άπολέΰϋ^αι ,  ρύΰηται.  Jia  γαρ  της  νη- 
ϋτείας  καϊ  της  ταπεινώβεως  αύτης  ηξίωβεν  τον  παντεπόπτην  δεβπό- 
την ,  Θεόν  τών  αιώνων  ός  ίδων  το  ταπεινον  της  ψυχής  αυτής  ε^ρύ- 
ΰατο  τον  λαόν,  ών  χάριν  εκινδύνευβεν. 

LV1.     Admoneamus   et    corripiamus    nos    invicem;    qui   lalem   casiiga- 
lionem  non  renuil,  Deum  habel  proteclorem. 

Καϊ  ημείς  ούν  εντύχωμεν^  περϊ  τών  'εν  τινι  παραπτώματι^  υπαρ- 
χόντων,  όπως  δοϋ•Ύ)  αυτοΓ?  επιείκεια  καϊ  ταπεινοφροβύνη,  εις  το  εϊ^αι 
αυτούς  μη  ημΐν  ^  άλλα  τω  'Θ'εληματι  του  Θεοϋ.  Ούτως  γαρ  εΰται  αύ- 
τοϊς  εγκαρπος  καϊ  τελεία  η  προς  τον  Θεον  καϊ  τους  άγιους  μετ'  οί- 
κτιρμών  μνεία^.    Άναλάβωμεν  παιδείαν ,  εφ'   r^  ουδείς   οφείλει    άγανα- 

Cap.   LIV.      1)   Locus   lecilatur    ap.  2)  Cfr.  Rorn.  16,  4.  Philipp.  2,  30. 

Epiph.  haer.  27,  6.  3)    λντρώσωνται     placet    Schoene- 

2)  Ps.  23,  1.  manno.     Illud    servos  Dei  ex  necessitate 

Cap.   LV.     1)   Huc  referenda,    quae  redimere   (Herm.  Past.  Mand.  8.),   a   la- 

ap.   Origenem    leg.    in    Ev.   loan.    Tom.  cobsono  citatum,  hiic  non  spectat. 

VI,  36.  Tom.  I.  P.  I.  p.  262 ;  et  ib.  Tom.  4)  Eadem  elocutio  ap.  Paulum  Apost. 

XXVIII,  14.  p.  355.  ed.  Lommalzsch.  I  Cor.  13,  3. 


Ι.  CLEMEXTIS  AD  COR.    LIII.  LIV.  LV.  LVI.  101 

0  insuperabilem  perfectionem !    Faraulus  Dominuin  libere  alloquilur,  pro 
plebe  remissionem  poslulat,  vel  seipsum  una  cum  eis  deleri  pelil. 

LIV.  Qui  charilale  plenus  est ,  omne  daninum  subil ,  dummodo  pax 
ecdesiae  resdluatur. 
Quis  igitur  inler  vos  generosus,  quis  misericors,  quis  charilale 
plenus  l  Dical :  ,  si  propler  me  seditio  el  discordia  et  schismata  orla 
sunl,  discedo,  abeo,  quocunquc  vOluerilis,  el  quae  multiludo  iusserit,  fa- 
cio ;  solum  Chrisli  grex  in  pace  degat  cinn  conslitulis  presbyteris.'  Qui 
hoc  fecerit,  magnam  sibi  gloriani  in  Domino  conciliabit,  et  omnis  locus 
eurn  excipiet,  ,Domini  enim  est  terra  el  pleniUido  eius.'  Haec  faciunt 
et  facieut,  qui  divinam,  cuius  nunqiiam  poeiiitet,   vitam  vivunl. 

LV.    Huius  charilalis  exempla. 

Ut  auleui  etiam  exeiupla  genlium  proferamus :  multi  reges  eX  gu- 
bernatores ,  peslifero  leiiipore  saeviente ,  ciim  oraculo  essent  admonili, 
iiiorli  se  ipsos  Iradiderunl,  ut  siio  saiiguine  cives  liberarent.  Multi,  ne 
diutius  sedilio  diirarel,  a  civilalibus  suis  secesserunl.  Miiltos  inler  nos 
cognovimus,  qiii  se  ipsos  in  vincula  coniecerunt,  ul  alios  redimerent. 
Mulli  in  servilulem  se  ipsos  addixerunt,  et  accepto  pretio  siii  alios  ci- 
barimt.  Mullae  niulieres,  gratia  divina  coiroboratae,  virilia  mulla  gesserunt. 
Beata  luditb,  cum  urbs  circumsessa  essel,  rogavit  seniores,  ut  sibi  lice- 
ret  in  alienigenarum  castra  exire;  et  periculo  se  obiiciens,  propter  amo- 
rem  patriae  populique  obsessi  egressa  est;  et  Iradidit  Deus  Olopbernem 
in  manus  miilieris.  Non  minori  periculo  eliam  perfecta  in  fide  Esther, 
ul  duodeciiii  Iribus  Israel  al>  instanli  exitio  liberarel,  se  ipsam  obiecit. 
Nani  in  ieiunio  el  bumilialione  precata  est  rerum  omnium  inspectorem 
Dominuin ,  seculoruDi  Deum ;  qui  aninii  eius  bumiUtalem  cernens  popu• 
luni  liberavit,  cuius  gralia  illa  pericuiuni  subierat. 

LVI.  Admoneamus  el  corripiamus  nos  invicem ;  qui  talem  castigationem 
non  renuilf  Deum  hahet  prolectorem. 

Oremus  igilur  et  nos  pro  eis,  qui  iii  aliquod  peccatum  lapsi  sunt, 
ut  moderaUo  el  humiiitas  eis  concedatur,  ut  non  nobis,  sed  voluntati 
divinae  cedanL  Sic  enini  misericors  menlio  eorum  apud  Deum  et  sanclos 
fructuosa  eril,  et  finem  suum  coniequelur.  Assuraamus,  dilecli,  discipli- 
oam,  propter  quam  neino  irasci  dcl)et.   Admonitio,  qua  alii  alios  conimone- 


5)  loditb.  8,  30.  Clem.  Alex.  I.  I.  (lifiicillima  interprclalur  sic,  ut  τους 
ρ.  β17.  άγίυνς  ad  ccclcsiam    referal:  ,Die    fiir- 

6)  Ita  lac.  in  allera  oti.,  in  priori  ciiin  bitte  um  die  wicdciaiifnahine  dcr  gcfal- 
relqq.  edd.  ονχ  ήττον  αν,  Μ».  ΗΤΤΟ-  lenen  wird  noch  an  Goll  nnd  an  die 
NEI.     Eelher.  7  el  8.  heiligen,  also  an  dic  gcraeiiule  gerichlel.' 

Cap.  LVl.     1)  ^τιγχήν^ν  =  ora-  Qiiod  fieri   nequil.   Dcprccalio  cnim   illa 

tiooe  inlercedff  (ή  ^ίτ'    οϊχτιρμών  μνεία)    commune 

2J  Gal.  6,  1  esl   lotiiis    eccl<'siae    of(icium.      Ergo    si 

3)  μνίία,    v(.\  i*,niiin;i,    Hoin.   1,  9.  vera   cssel  Hilgcnfcldi  inU;rprclaliu,    ec- 

Hilgenffld   (dic    Aposl.    Vael«r)    p.   90,  clesia  semel    ip.sarn  imploravisscl.     Quae 

noL  5.    (assenliente    Gundcrl,    ZeiUchr.  qiium   ila   sinl ,    noii    possumus   non    de 

iir   lulher.   Tbeol.    1*)δ4,  479.),    verba  Sanctonim  invocatione  quae  vocalur  co- 


102  Ι.  CLEMENTIS  AD  COR.    ΙΛΊ.  LVII. 

κτείν ,  αγαπητοί.  Η  νον&ετηαις ,  ην  ποιονμεΌ'α  εις  αλλήλους ,  καλή 
εστίν  καϊ  νπεράγαν  ωφέλιμος '  κολλά  γαρ  ημάς  τω  Ό^εληματι  τον  Θεον. 
Οντως  γάρ  φηβιν  6  άγιος  λόγος'  ,παιδευων'^  επαίδεναεν  με  6  κύριος, 
και  τω  ΰ'ανάτω  ον  παρέδωκεν  με'  ον  γαρ  αγάπα  κύριο?,  τταιάε-ύει, 
μαοτιγοΐ  δε  πάντα  νιον ,  ον  παραδέχεται/  ,Παιδενΰει^  με  γαρ,' 
φηΰϊν  ,,ί/καιο?  έν  έλέει,  καϊ  έλέγ^,ει  με,  ελαιον^  δε  αμαρτωλών  μη 
λιπκνάτω  την  κεφαλήν  μον/  Καϊ  πάλιν  λέγει'  ,μακάριος''  άνθρωπος, 
ον  ηλεγ'ξεν  ο  κνριος'  νονϋ^έτημα  δε  παντοκράτορος  μη  άπαναίνον, 
αντος  γαρ  άλγεΐν  ποιείς  καϊ  πάλιν  άποκα^ίΰτηΰιν '  επαιΰεν,  καϊ  αί  χεί- 
ρες αντον  ίάΰαντο.  'Έ^άκις  εξ  αναγκών  εξελεΐταί  6ε,  εν  δε  τω  εβδομω 
ονχ  αψεταί^  6ον  κακόν.  Έν  λιμώ  ρνΰεταί  ΰε  εκ  Ό'ανάτον,  εν  πολεμώ 
δε  εκ  χειρός  ϋιδ7]ρον  λνϋει  (ϊε,  καϊ  από  μάατιγος  γλωΰΰης  ϋε  κρνιρει, 
καϊ  ον  μη  φοβηϋ•ηΰη,  κακών  επερχομένων.  'Αδίκων  καϊ  άνομων  κα- 
ταγελάΰη,  από  δε  Ό'ηρίοιν  αγρίων  ον  μη  φοβη^γς'  '&ηρες  γαρ  άγριοι 
είρηνενΰονΰίν  6οι.  Είτα  γνώΰη  ότι  είρηνενΰει  6ον  ο  οίκος,  η  δε 
δίαιτα  της  6κηνης  6ον  ον  μη  άμάρτψ  Γνώΰη  δε  ότι  πολν  [το  6πέρμα 
6ον] ,  τα  δε  τέκνα  6ον  ωΰπερ  [το  παμβό]τανον  τον  άγρον.  Έλεν6[η 
δε  εν  τά]φ(ρ,  ω6περ  6Ϊτος  ωριμο\_ς ,  κατά  κο;ι]ρ6ν  ϋ•εριζόμενος ,  η 
ω6[περ  ϋ-ημω^νία  αλωνος ,  κα&'  ωραν  6ν[γκομι\6ϋ•εΐ6α.^  Βλέπετε, 
άγαπητ\_οϊ,  ότι]  νπεραΰπιΰμός  ε6τιν  τ\οΐς  παιδεν]ομένοις  νπό  τον 
[δ]ε6πό[τον'  καϊ  γαρ]  άγα'^ός  ων  παιδε^νει  ο  Θεός],  εις  τ[ό  νον&ε- 
τ]ηΰ^ηναι  τΙμάς  δια  της  όΰίας  [7Το;ί.]5ε/α;5  αντον. 

LVII.     SedUionis  auctores  presiylens  sese  subiicianl,  ne  Deus  eos  perdai. 

"^Τμεΐς  ovv,  oi  την  καταβολην  \της]  ΰτάΰεως  ποιήΰαντες,  νποτ\άγη]τε 
τοις  πρεΰβντέροις^ ,  καϊ  παι'[δεν]0•ητε  εις  μετάνοιαν ,  κάμιρανίτες]  τα 
γόνατα  της  καρδίας  νμών'^.  Μάθ'ετε  νποτάΰΰεΰϋ'αι,  άπο&έμενοι  την 
αλαζόνα  καϊ  νπερηφανον  της  γλώ66ης  νμών  ανθ-άδίειαν] '  άμεινον  γάρ 
ε6τιν  νμΐν ,  [εν]  τω  ποιμνί(ρ  τον  Χριστοί)  μικρονς  καϊ  ελλογίμονς 
ενρεΰ-ηναι,  η  καϋ•'  νπεροχην  δοκονντας  εκριφηναι  εκ  της  ελπίδος 
αντον.  Οντως  γαρ  λέγει  η  πανάρετος  6οφία^.  ,ίδον ,  πρθ7]6ομ[αι 
νμΐ]ν  εμης  πνοής  ρηΰιν,  διδάξω  [δε  νμάς]  τον  εμόν  λόγον.  Έπ[ειδη 
ίκάλονν]^  καϊ  ονχ  νπηκον6α\τε,  καϊ  εξέτει]νον  λόγονς,  καϊ   ου  \προ6' 


gitare.     Comparanda  sunt  qiiae  leguntur  autem    in   extremo   iudicio   iudicum  vicc 

sub    finem   cap.  45.:    [OJt    δε  νπομέ-  fnncturos   esse     quum    vulgo   ut    videtiir 

νοντες  iv  ηεποιϋ^ηΰει   δό'ξαν  καϊ  τι-  Chrisliani  sibi  persuasissent  (cfr.  I  Cor. 

μην  ^κληρονόμηύαν,ΙηηρΟ-ησάν  τε  y.cil  6,   2;  Apoc.  20,  4.),  rion  prorsus  iiicrc- 

ετταρφοι   Ιγενοντο  από    του   Ό-εον  Ιν  dibile  cst,   iam  Clemeiitis    tempore  illos 

τφ  μνημοϋύνφ  αυτών  εϊς  τους  αϊώ-  oratos    esse,    ut    mortis    supplicium    ab 

vccg  των  αϊώνων.  άμην.  Quibus  slatim  hominibus    qui   in    peccaUun    incidissent 

adduntnr    haec  (c.  4H.):    τοιούτοι-ς  ovv  averlercnt  eosqne  auxilio  suo  adiiivarent. 

νποάείγμασι-    κολληϋ^ηναι    καϊ    ημάς  Conferri   potcst   etiam    locus   aliquis  qiii 

δει,  αδελφοί.     Γεγραηταί  γάρ  •  ,κολ-  apud  Philonem  rcperitur  Opp.  ed.  Mang., 

λάύ&ε  τοις  άγιοι  ς,  οτι  οί  κολλώμενοι  II,  43G:    /Ιευτερω  δε   (sc.  παρακλητω 

αντοΐς  άγιααΌ^ηΟονται.''     Sancli  igiUir  των   προς   τον  πατέρα   καταλλαγών, 

appellanlur    η    qui    ob    nomen    Domini  quo  bomines   utuntiii),     Ttj   των    άρχη- 

qnod  conslanterproiitebanlur  cnicialibus  γετών  του  έθνους  όσιότητί'  οτι  ταΐς 

ac  morte  affecti  sunt;  ae  videtur  senleulia  a(f  ειμέναις  αωμάτων    χρυ/αΐς   άπλα- 

verborum   prope    accedere    ad  ea,    quae  ατον     καϊ     γυμνην    Ιπιόεικνυμέναις 

in  Apocalypsi  loannea    de   snmmis    San-  προς    τον   άρχοντα    ϋεραπείαν    τάς 

ctorum  honoribus  praedicantur.    Sanctos  ύπερ    υίών   καϊ   θυγατέρων   Ικετείας 


1.  CLEMENTIS  AD  GOR.   LVI.  LVII.  103 

facimus,  bona  est  et  apprime  iililis,  voluntati  enim  divinae  nos  agglutinal. 
Sic  enim  dicit  sacer  seruio:  ,castigans  casligavit  nie  Domiiius ,  et  niorli 
iioii  tradidit  me ;  quem  eniin  diligit  Dominus,  arguit;  llagellal  autem 
omnem  filium,  qucm  suscipit.  Corripiel  eniiii/  ail,  ,nie  iuslus  iii  niisericor- 
dia,  et  increpabit  me;  oleum  aulein  peccaloruni  non  impinguet  caput 
meum/  Et  rursus  dicil:  ,beatus  homo,  quem  arguit  Domiiuis ;  monitionem 
vero  OmnipoteDlis  ne  renuas;  ipse  enim  dolcre  facit,  el  rursiis  restituit; 
perciissit,  el  iiiamis  eius  sanaverunt.  Scxies  de  necessilatibus  eriiet  te, 
el  in  septimo  non  tanget  te  mahini.  In  fanie  lil)erabil  le  a  morle,  in 
praelio  vero  de  manu  ferri  solvet  te,  a  flagello  linguae  abscondel  le,  et 
non  timebis  a  mabs  venienlibiis.  liiiuslos  el  iniquos  deridebis,  el  feroces 
beslias  uon  tiinebis ;  bcsliae  cniin  ferae  pacatae  enint  tibi.  Deinde  scies, 
quod  in  pace  erit  doiiiiis  tua,  babitalio  aiitem  labernaciili  lui  non  de- 
iiciet.  Scies  auteiu,  quod  miiltum  senien  tiuiu),  et  liberi  lui  crunt  quasi 
oiuDis  berba  campi.  Et  venies  in  scpulchium,  tanqiiain  fninicnlum  matu• 
rimi,  quod  in  lempore  messiierunt ,  vel  sicut  acervus  areae,  in  tempore 
coiiiporlalus.'  Videtis,  dilecli,  prolegi  cos,  qui  a  Domino  casligantur; 
cuiii  enim  boims  sit,  casligat  nos  Deus,  ut  sancta  eius  disciplina  com- 
luoneiiamus. 

LVJl.   Sedilionis  auciores  presbyleris  sese  subiiciani,  ne  Deus  eos  perdal. 

Vos  igitur,  qui  seditionis  fundaraenla  iecistis,  in  obedientia  subdili 
eslole  prosbyleris,  et  correclionem  suscipite  in  ])oenilenliam,  genua  cor- 
dium  veslrorum  fleclenles.  Discile  subiici,  deponeiUes  gloriosam  et  su- 
perbam  lin^uae  veslrae  arroganliam  ;  nielius  enim  est  in  grege  Chrisli 
panros  el  bonae  ramae  reperiri,  (luani  niiiiis  splendentes  spe  illius  [Chiisti] 
euci.  Sic  enim  dicit  sapiciilia  omueni  virlulciii  cuniplectcns :  ,ccce,  pro- 
fenm  Tobis  mei  spiriluj^  diclitiiien],  doccbo  aiilcin  vos  mcum  scriiioncin. 
Quooiam  vocabam,  cl  non  ubediisliSf  cl  extcndebani  verba,  ct  non  alteu- 


ovx  areltTg  iftu&nai  ποαΤσ&ηι '  ν^ρας  aliQnus  ΚΟΨΕΤΑί,   nnde  Millius   dal 

αντοΐς    παρέχοντος   τον    ηατρος    τό  ονκ  οψίται,  qno  sensu  equideni  prorsus 

ίπηχοον   Iv    ίνχαΐς.     Ibi    qiiiirn   V.    Τ.  nescio.   Apud  LXX  Intl.  legirnus  sec.  Cod. 

Sancli   pro    morluoniin   animaiiiis   inter-  Alex.   ονχ   ίίψηται,   sec.    Cod.   Val.    ov 

cedere  dicanlur,    nt  Deus   bcnevole    eas  μη  αψψαι.    lac. 
accipiat,    haud    procul    abessc    vidclur 

Philo    ab    ipea    Sanclonim    invocatione.  Cap.  LVIi.     1)  πρεϋβύτεροι  =  ec- 

SUtaere  igilar  possiimiis,   eandem    dor-  rlcsiac  praosidps  alisqiic  ulla  distinclionc, 

trioain  etiam  a  Clenientie  sftnsii  iioii  alie-  co  (|uid<!m  sensii,  qiio  saepitis  occurrniil 


Qnod   tamrn    non  tain  ma-  iri   Ilermaf!  Pasl. 
e*t,  ul  omnpm  inp  duliilationcin  2)  Hanc  phiasis  iii  Palrihiis  cl  Con- 

^KtieciMe  *-ίΐ•ι-ίϋ'•ιη     Πι.;.η.,.Ι.Γ<.(π  si  qnis  ciliis  ficquiTis,  dr.sumpla  vidolnr  ex  Ora- 

illad  «βλ  7  ri  alinii  lione    Manassis,     qiiain    ijnacdani    fiihlia 

adscriberr'  '  iislrppne-  (■oraplectiintiir,  qiiamqiHi  i<;f(;riinl  (Iniisli- 

nm.   Liptius  ρ.  44  I.  c.  liiliones  Aposlolirae  lib.  2.  cap,  22.   Miil- 

4)  Ps.117,48.  Prov.3, 12.  Hebr.  12,G.  las   vero   similcs   iri   Scriplorilnis  '  sacris 

δ)  Ρ».  140,  5.  el  EccbiHiaslicis  irivftiiieH,    Cot. 

6)  L  e.  reiicio  gandia  a  peccatoribiiR  3)  Prov.  1,  23 — 31.    Librum  Prover- 
mihi  parata.  //.  iMoriim   i.Miara    ClcmcnH  Ab-x.    Slrom.  11, 

7)  loh,  5,  17 — 26.  22.  p.  501.   ηανάρίτον  a<Hf,(uv  appel- 

8)  Sic    Edd.    oroDee.     Codex    MhIiih  lat,    ilemquc  Πηκϋπίρραπ,  Irciiacus    clc. 
e&bibet  OY  in  Ooe  Uoeae,    et  ία  inilio  apiid  Euscb.  H.  E.  I,  22.    Cot. 


104  Ι.  CLEMENTIS  AD  COR.   LVII.  LVIIl.  LIX. 

ε/χετε],  αλλ'  ακνρονς  ίποι\εΐτε  ificcg]  βούλας,  τοις  δε  εμ[οΐς  ελεγχοις] 
ηπει9ηαατε'  τοιγαρ[ονν  κάγώ]  rrj  ν^ιετεροί  απωλεί[α  έπιγελάΰο]μ€α' 
χαταχαρονμαι  δε,  [ηνίκα  αν\  ερχηται  νμΐν  6λεΟ•ρο[ς,  καϊ  ώς  αν  «]φί- 
κηται  νμΐν  αφνω  'Θ'Ι^όρνβος,  tj  δε]  καταΰτροφη  όμοια  κ[^αταιγίδί  πα]^}/, 
η  όταν  ερχηται  νμ[ΐν  ϋ^λίψις]  καϊ  πολιορκία.  "Εΰται  γ[αρ,  όταν  επι\- 
χαλεΰηΰΰ'έ  με^  εγώ  δε  [ουκ  είβα^κονΰομαι  νμών '  ζητ{Ύ}6ουΰίν]  με  κακοί, 
και  ονχ  ενρηίβονΰίνΐι.  Έμίβηΰαν  γαρ  ΰοφίαν ,  \τον  δε  φόΐβον  τον 
κνρίον  ου  προείλα[ντο ,  ονδε]  ηθ'ελον  εμαΐς  προαεχίειν  βουλαΐς]'  εμυ- 
κτήριξον  δε  εμον^ς  έλεγχους],  Τοιγαρονν  εδονται  της  \εαυτών]  οδον 
τους  χαρπονς,   [και  της  εαυτών]  άαεβείας  πληΰΰ•η6ον\ται]  ♦♦******♦♦ 


LVIII.    Deus  omnihus  ipsum  invocantibus  hona  spiriiualia  Iribuat. 

^O  παντεπότττης  Θεός  [καΐ]  δεΰπότης  των  πνευμάτων  καϊ  χνριος 
[7ΐά]6ης  ΰαρκος,  6  εκλεξάμενος  [το]ν  κνριον  Ίηΰονν  Χριΰτον ,  καΐ 
7]μάς  δι  αυτού  [εΓ]ς  λαόν  περιονβιον^^  δωη  ττάβΐ)  ['φ]υχ?}  επικεκλημεντι 
το  |ΐ*ε/αλο[π]^επε?  καΐ  αγιον  όνομα  αυτοϋ ,  [7τ]ί6τίν  ,  φόβον  ,  ειρηνην, 
υπομονην ,  μακροΰ^υμίαν ,  εγκράτειαν ,  άγνείαν  καϊ  ΰωφροΰυνην ,  εις 
ευαρεΰτηΰιν  τω  ονόματι  αυτού,  5ιά  του  άρχιερεως  καϊ  προατάτου  ημών^ 
Ίηΰοϋ  Χριΰτοϋ'  δι^  ου  αυτω  δόξα  καϊ  μεγαλωβύνη,  κράτος,  τιμή,  καϊ 
νυν  καϊ  εις  τίάντας  τους  αιώνας  των  αιώνων.     ^Αμην. 

LIX.      Corinihii    missos    α    Clemente    cito    remiltant^    rescribanlque    de 
concordia  reslUula.     Benedictio. 

Τους  δε  άπεΰταλμενους  αφ'  ημών  Κλανδιον'Έφηβον  καϊ  Ουαλε- 
ριον  Βίτωνα ,  αυν  καϊ  Φoρτoυvάτcρ^ ,  εν  ειρήνη  μετά  χαράς  εν  τάχει 
αναπέμψατε  προς  ήμας ,  όπως  θ-αττον  την  ευκταίαν  καϊ,  επιπο8•ήτην^ 
ημΐν  ειρτ^νην  καϊ  OfidiOiav  άπαγγέλλωΰιν '  εις  το  τάχιον  καϊ  ημάς  χα- 
ρηναι  περί  της  ευΰταϋ'είας  υμών.  7ί  χάρις  του  κυρίου  ημών  ^Ιηΰοϋ 
Χρκίτοί;  ^εΌ^'  υμών ,  καϊ  μετά  πάντων  πανταχί]ί  τών  κεκλημενων  νπο 
του  Θεού  καϊ  δι'  αυτόν '  δι'  ου  αυτω  δόξα ,  τιμή ,  κράτος  καϊ  μεγα- 
λωΰύνη^  ϋ-ρόνος  αιώνιος,  από  τών  αιώνων  εις  τους  αιώνας  τών  αιώ- 
νων.    'Αμήν. 

Κλήμεντος  προς  Κορινϋ'ίους  επιϋτολή  α^. 


4)  lunius,  cui  forte  codicem  conferre  in  Epistola   nostra    non  legunlur,    huhis 

contigit,  priiisquam   a  bibliopego  anglico  lacunae  spatinm  olim  explerunl,    H. 
praescissus  fuerat  et  in  corio  compactus,  Cap.  LVIII.     1)  Imitatur   Paulum    ad 

diserte  statuit,  folium  integrum  hoc  loco  Tit.  2,  14.     At  Paulus  e  LXX    hanc  lo- 

excidisse.    lac.    Fortasse  nonnulla,  quae,  qimtionem  muluavit.    Dav. 
ab   antiquis    e  Clemente  Romano    citata,  2)  Hic,  suspicari  licet,   unus   est  ex 


Ι.  CLEMEMIS  AD  COR.  LVII.  LVIH.  LIX.  105 

distis,  sed  irrita  fecistis  niea  consilia,  et  nieis  increpationibus  rchelles 
fuistis;  itaque  et  ego  veslra  perdilione  ridebo,  gaiulebo  aiileni,  ciim 
venerit  vobis  interilus,  et  qnoties  advenerit  vobis  siibito  tumultus, 
eversio  autem  similis  procellae  affiierit,  vel  cum  venerit  vobis  tribula- 
lio  et  oppressio.  Erit  enim ,  cum  invocabilis  me ,  ego  aiUem  non  exau- 
diam  vos;  quaerent  me  mali,  et  non  invenienl.  Odenint  enini  sapion- 
tiaiii,  timoreni  autem  Doniini  non  assumserunl,  neque  volebant  nieis 
allendere  consiliis ;  subsannabant  aulem  meas  redarguliones.  Ergo  come- 
dent  viae  suae  frucliis,  et  sua  ipsorum  impietale  saUirabuntur 


is,   ei   sua  ipsuruiii  luqtitiiuit;  saiurauuiiiui***    * 


LVIII.     Deus  omnibus  ipsum  invocanlibus  bona  spmlualia  tribuat. 

Inspector  omnium  Deus,  et  Dominus  spirituum  et  herus  universae 
carnis,  qui  elegit  Dominiim  lesum  Christum,  et  nos  per  eiim  in  popu- 
lum  peculiarera ,  det  orani  animae,  quae  gloriosum  et  sanctum  nomen 
eius  invocaverit,  fidem,  timorem,  pacem,  patientiam,  aequanimilalem,  coii- 
tinentiam ,  caslilatem  et  pudiciliam ,  ut  nomini  eius  recle  placeat,  per 
sunmium  sacerdolem  et  palronum  nostrum  lesum  Chrislum,  per  quem 
illi  gloria,  maieslas,  polestas,  honor,  et  nunc  et  in  secula  seculorum. 
Amen! 

LIX.     Corinthii  missos  α  Clemente  cito  remiUantf  rescribanlque  de 
concordia  restitula.    Benedictio. 

Missos  autem  a  nobis  Claudium  Ephebum  et  Valerium  Bitonem  cum 
Portunato  in  pace  cum  gaudio  ad  nos  brevi  remiltite,  ut  citius  optabilem 
oobisque  desideralissimam  pacera  ct  concordiain  annuntient,  ut  et  nos 
de  sUtu  Testro  recte    ordinalo    cilius  gaudeanius.     Gratia  Domini    nostri 

ChnsU  sit  vobiscum  el  cum  omnibus  ubique  vocatis  a  Deo  et  per 
•  per  quem  illi  gloha,  honor,  potentia,  maiestas  ct  domiualio  sem• 
pileroa,  a  seculis  in  secula  seculorum.     Amen! 

CiemeDtis  ad  Gorinthios  Epistola  I. 


Bs  lods  qnae  Pbotio  displicoenint,  Bi-  toni  sunt    data    sua   praenomina.     Dav. 

bliolh.  126.    At  eodem  modo  S.  Paulum  Forlunatus   idem  esse  videlur,    qui  a  I. 

et  B.  IgnaUnm   de  Christo   locutos    esse  Paulo  memoratur  I  Cor.  16,  17.   Wott. 

deooDStrat  WoUonus.     Vide  sapra  c.  30.  2)  Non  esl,   quod    ea  Codicis  forma 

lee.     Cfr.  Hebr.  4,  15.  2,  17.  3,  1.  10.  cum    nonnullis    vulg.    mnlemus   in    ίπι- 

πό&ηιον. 

C»p.  IJX.     1)  Forsan  l«'gcn<lum  συν  3)  Wotlono  el  lacobsono  testibus  ita 

rmttp  Φο^τουνύτψ;  nam  Ephebo  et  Vi-  suhscribilnr  in  Ms. 


ΚΛΗΜΕΝΤ05 

ΕΠΙΣΤΟΛΗ  B.i 


ϊ.     Magnifice  de  Chrislo,  qui  ad  salutem  nos    vocavit,    senliendum  esl. 

Αδελφοί,  όντως  δεΐ  νμάς  φρονεΐν  περϊ  Ίηΰον  Χρίΰτον,  ως  περϊ 
Θεον ,  ως  περϊ  κριτον^  ζώντων  καϊ  νεκρών  καϊ  ον  δεΐ  ημΐίς  μίκρά 
φρονεΐν  περϊ  της  ϋωτηρίας^  'ημών  εν  τώ  γαρ  φρονείν  ημάς  |ΐ*ικρο; 
περϊ  αντοϋ  μικρά  καϊ  ελπίζομεν  λαβείν.  ΚαΙ  οί  άκονοντες,  ωβπερ 
μικρών* ,  άμαρτάνομεν ,  ονκ  ειδότες ,  πόΰ•εν  εκλη'&7]μεν,  καϊ  υπο  τίνος , 
καϊ  εις  ον  τόπον,  καϊ  ο6α  νπεμεινεν  Ίηβοϋς  Χριβτος  πα^εΐν  ένεκα 
ημών.  Τίνα  ουν  ημείς  αντώ  δώΰομεν  άντιμιβΌ'ίαν ,  η  τίνα  καρπον 
άξιον,  ον  ημΐν  αντος  εδωκεν;  Πόΰα  δε  αντω  οφείλομεν  οΰια^ ',  Το 
φώς  γαρ  ημΐν  εχαρίΰατο '  ώς  πατήρ  νίονς  ημάς  προοηγόρενΰεν '  απολ- 
λνμένονς  ημάς  εΰωΰεν.  Ποίον  ονν  αίνον  αντώ  δώΰομεν,  η  ^Αίσθόν'^ 
αντιμιΰϋ-ίας  ών  ελάβομεν ;  πηροϊ  όντες  τΓ]  διάνοια,  προΰκννονντες  λί- 
'Ο'ονς  καϊ  ξνλα  καϊ  χρνύον  καϊ  αργνρον  καϊ  χαλκδν ,  έργα  άνϋ'ρώπων' 
καϊ  ο  βίος  ημών  όλος  άλλο  ονδεν  ην,  ει  μη  ϋ'άνατος.  Άμανρωΰιν 
ονν  περικείμενοι ,  καϊ  τοιαντης  άχλνος  γέμοντες  εν  τη  όράΰει,  άνεβλε- 
ψαμεν ,  αποϋ'εμενοι  εκείνο,  ο  περικείμεΰ-α ,  νέφος  τη  αντον  ϋ^ελήΰει. 
Ηλεηβεν  γαρ  ημάς,  καϊ  6πλαγχνΐ6ϋ•έϊς  εαωοεν ,  ^εαΰάμενος  εν  ημΐν 
πολλην  πλανην  καϊ  απώλειαν ,  καϊ  μηδεμίαν  ελπίδα  έχοντας  ΰωτηρίας, 
ει  μη  την  παρ^  αντον.  Έκάλεΰεν''  γαρ  ημάς  ονκ  όντας,  καϊ  η&ελη• 
βεν  εκ  μη  όντος  είναι  ημάς. 

II.     Ecclesia,  prius  slerilis,  vocalione  genlium  mire  foecunda. 

,Ενφράνϋ•ητι^,  ΰτεΐρα,  η  ον  τίκχονοα '  ρηξον  καϊ  βόηΰον  ,  rj  ονκ 
ωδίνονβα ,  ότι  πολλά  τα  τέκνα  της  ερημον,  μάλλον  η  της  εχονΰης  τον 
αν^ρα.'  ^'0  εϊπεν  ,ενφράνϋ'ητι ,  ΰτεΐρα,  η  ον  τίκτονΰα/  ημάς  είπεν' 
ΰτεΐρα  γαρ  ην  η  εκκληΰία  ημών  προ  τον  <δοΟ•ηναι  αντ^  τέκνα.  'Ό  δε 
εϊπεν    ,βόηΰον  tj  ονκ    ώδίνονΰα,^  τοντο  λέγει,    τάς   προΰενχάς    ημών 

1)  Alius  alium  huius  Epistolae  titu-  τηρίας ,  ut  Iiidaei ,  Messiae  regnum  m 
lum  de  suo  evulgavit,  cum  iii  Codice  Ms.  terris  somniantes.  Tortiniis  emendat  ηερϊ 
cxtet    nullns.      Priimim     tamen    versiim     του    αρχηγού    της     σωτηρίας    ημών. 

αδελφοί  ούτως  δεΐ  υμάς  φρονεΐν  Π-  Idem     arbitratiir    Clementem    in    animo 

tcris  minialis  ibidem  habes  exaratum.  habiiisse  Ebionaeos.   lac. 

2)  loann.  δ,  22.  27.  Act.  10,  42.  4)  Sententia  non  absoluta  esse  vide- 
17,  31.  II  Tim.  4,  1.  lur,  quare  iam  Iiin.,  Colom.  et  alii  pro- 

3)  Μικρά  φρονεΐν    περϊ   της  σω-  posuerunt  Και  τοι  άκονοντες  ώς  περϊ 


i 


C  L  Ε  Μ  Ε  Ν  τ  ι  S 

EPISTOLA   II. 


Ι.     Magnifice  de  Chrisio,  qui  ad  saluiem  nos  vocavit,   senliendum  esl, 

Fralres,  ila  senlire  vos  oportet  de  lesu  ChristOj  lanquam  de  Deo, 
tauquam  de  iudice  vivorum  et  morluoruni ;  nec  decet  nos  humilia  sentirc 
de  salule  nostra;  diini  enim  huniiliter  senlimus  de  illo,  parva  eliam  nos 
accepluros  speramus.  Quique  negligenter  haec  audimus,  quasi  tenuia 
sint,  peccamus,  nescienles,  uude  vocati  siniiis  et  a  quo  ct  in  quem  lo- 
cuin,  et  quanta  suslinuerit  lesiis  Christus  pati  propler  nos.  Quam  igiliir 
nos  ei  dabimus  reiiuineralionem,  aut  qiieiii  fruclum  dignum  eoriim,  quae 
nobis  ipse  dedit?  Quanla  vero  ei  debemus  beneficia?  Nam  lucem  nobis 
iargitus  esl;  tanquam  pater  filios  nos  appellavit;  pereuntes  nos  servavit. 
Qoalem  ipsi  laudem  Iribueniiis,  aul  niercedem  ,  qua  compensemus  quae 
accepimus  ?  qui  mente  eraimis  debiles,  adorantes  lapides  et  ligna  el 
aanim  et  argeDtum  et  aes,  hominum  opera;  et  tola  vita  nosira  nihil 
aliud  eral,  quam  mors.  Obscuritate  igilur  circumdali,  el  visuiu  tali 
caligine  plenum  habentes,  oculos  rccuperavinius,  eam  nebulam,  qua  cin- 
gebajnur,  illius  voluntale  deponentes.  Nam  miseralus  est  nos,  el  visce- 
ribus  commotus  salvos  fecit,  cum  speclasset  in  nobis  multum  errorem 
alque  iaterituin,  nec  ullain  nos  babere  spem  salutis,  nisi  eam,  quac  ab 
ipso  esL     Vocavil  enini  nos,  qui  non  eramus,  el  voluit  e  nihilo  esse  nos. 

Π.     Ecclesia,  prius  slerilis,  vocatione  genlium  mire  foecunda» 

jLaetare  sterilis,  quae  non  paris ;  erumpe  et  claina,  qiiac  noii  par• 
Uiris;  qiioniam  raulti  filii  desertae,  magis  quam  eius,  quae  habet  vinini/ 
Ouod  dixit:  ,laetare  slenlis,  quae  non  paris,'  nos  indicat;  slerilis  cnini 
erat  ecclesia  noslra,  anle(]iiain  ei  dati  csscnl  filii.  Qiiod  vcro  dixit: 
,clama,  quae  Don  parluris/  lioc  dicil:  preces  nostras  plaiie  ad  Deuni  rcfe- 


μίχοώΐ',  Boisius  Kai  tt  αχούομίν  των  ό)"0(ηα=:  beucficia,  iil  s;h'|miis  «ρικΙ 

ΛΓί(/ί  Χριστού,  oitJntQ  uixQoir,   Wol-  LXX.    //.     INiliiis  ~  iusla .    o/ficia,  inu- 

Innm  Καϊ  ημ^ΐς  ol  άχουυντί ς  τούτο)ν,  nia ,    iura ,    omriirio    'u\    qnod  invinlabile 

oiOntQ  μίχηών,  Birrins  Kul  ol  tiuqu-  cst  at(pu;  s.nii  lutii. 

χονονίές,   ϋΐστκο  μι XQojv,  cuiusspnauiii  0)    Ps.    1 1Γ>,  3. 

wrsio    latiiia    redilit.      .Nollc    coni.    xul  7)  Hoiii.  4,  17.  Oec«2, 23.  Hom.  9,25. 

ων  άχονοντις.  C»!,.  Π.      Ι)  hai.  51,  1.    (ial.  4,  27, 


108  Ιϊ.  CLEMENTIS  AD  COR.   II.  III.  IV.  V. 

απλώς  αναφίρειν  προς  τον  Θεον,  μη  ώς  αί  ώδίνονΰοα  ε%7ΐακώμ.εν^. 
"Ο  δε  είπεν  ,δτι  πολΧα  τα  τέκνα  της  έρημου y  μάλλον  η  της  εχονΰης 
τον  ανδρα^'  ίπεϊ  'έρημος  εδόχει  είναι  απο  τον  θεον  6  λαός  ημών, 
νυνϊ  δε  πίβτενϋαντες  πλείονες^  εγενόμεΰ•α  των  δοχονντων  εχειν  Θεόν. 
Καϊ  έτερα  δε  γραφή  λέγει'  ,οτι*  ουκ  ήλθον  καλέΰαι  δικαίους,  άλλα 
αμαρτωλονς.'  Τοντο  λέγει,  δτι  δει  τονς  άπολλνμένονς  ΰίόζειν.  Έχεΐνο 
γάρ  έΰτιν  μέγα  καϊ  'θ'ανμαΰτον ,  ον  τα  εΰτώτα  ΰτηρίζειν,  άλλα  τα  πί- 
πτοντα.  Οντως  καϊ  6  Χριΰτος  ηϋ^έληΰεν  σώ(?αι^  τα  άπολλνμενα^  καϊ 
εΰωβεν  πολλούς,  ελΌ'ών  καϊ  καλέΰας  ήμας  ηδη  άπολλυμένονς. 

III.     Confileamur   Chrislum,   facientes   mandala   eius,  et  ex  corde  eum 

honoranles. 

Τοβοϋτον  ούν  'έλεος  ποιηΰαντος  αυτού  εις  ημάς,  πρώτον  μεν 
οτι  ημείς,  οί  ζώντες,  τοις  νεκροΐς  d-εοΐς  ου  ϋ'υομεν ,  καϊ  ου  προΰκυ- 
νοϋμεν  αυτοΓ^,  αλλά  'εγνωμεν  δι'  αυτοϋ  τον  πατέρα  της  άληΰ'είας' 
τις  η  γνώΰις  ή  προς  αυτόν,  η  το  μη  άρνεΐϋϋ'αι,  δι'  ου  'εγνωμεν  αυτόν ; 
Λέγει  δε  καϊ  αυτός'  ,τον  ομολογηΰαντά  με^  ενώπιον  των  άνΟ•ρώπων, 
ομολογηθώ  αυτόν  ενώπιον  του  πατρός  μου.^  ^  Ούτος  ουν  εστίν  ο  μι- 
ΰϋ-ός  7}μών,  έαν  αντον^  όμολογηΰωμεν ,  δι'  ου  έ6ώΰ•ημεν.  Έν  τίνι  δε 
αυτόν  ομολογοϋμεν ;  Έν  τω  ποιεΐν  α  λέγει,  καϊ  μη  παρακοΰειν  αυτοϋ 
τών  εντολών,  καϊ  μη  μόνον  χείλεΰιν  αυτόν  τιμάν,  αλλ'  εξ  όλης  καρ- 
δίας^ καϊ  εξ  όλης  της  διανοίας.  Λέγει  δε  καϊ  έν  τω  Ήΰαΐα'  ,6  λαός 
οντος^  τοις  χείλεβίν  με  τιμά,  η  δε  καρδία  αυτών  πόρρω  απεΰτιν  απ' 
iftov,' 

IV.     Quis  Chrislum  vere  confileatur. 

Μη  μόνον  ουν  αυτόν  καλώμεν  κύριον  ου  γαρ  τοϋτο  ΰώΰει  ημάς. 
Λέγει  γάρ '  ,ου^  πάς  ο  λε^ων  μοι ,  κύριε  ,  κύριε ,  ΰωΰ^ηΰεται ,  άλλα  ο 
ποιών  την  δικαιοΰύνην.^  "Slΰτε  ούν,  άδελφοϊ ,  έν  τοις  'εργοις  αυτόν 
όμολογώμεν ,  εν  τω  αγαπάν  εαυτούς^ ,  εν  τω  μη  μοιχάβΰ'αι ,  μηδέ  κα- 
ταλαλεΐν  αλλήλων,  μηδέ  ζήλουν,  αλλ'  εγκρατείς  είναι,  ελεήμονας,  άγα- 
-Θ^ούς '  καϊ  ΰνμπάϋχειν  άλληλοις  όφείλο[|Μ.εν] ,  καϊ  μη  φιλαργυρεΐν. 
'Εν  τΐού^τοις  'εργοις  όμολογώμεν  [αυτόνΥ ,  καϊ  μη  έν  τοις  έναντίοις ' 
καϊ  ου  δει  ημάς  φοβεΪ63•αι  το[υς^  άν&ρώπους  μάλλον,  αλλά  τον  Θεόν. 
^[m]  τούτο,  ταντα  ημών  πρα6αόν\των^ ,  εΐπεν  ο  κύριος'  ,εάν*  ητε 
μετ  έμο\υ]  βυνηγμένοι  έν  τω  κόλπω  μο\υ^ ,  καϊ  μη  ποιητε  τάς  έντο- 
λάς  μο\υ\,  αποβάλω  υμάς,  καϊ  έρώ  ύμΐν  υπάγετε^  άπ'  εμοϋ,  ουκ 
οϊδα  υμάς,  πόϋ•εν  έΰτε,  έργάται  ανομίας.^ 

V.     Conlemnamus  mundum,  el  conlendamus  ad  alierius  vUae  felicUalem. 

"Οΰ^εν,  άδελφοϊ,  καταλείιραντες  την  παροικίαν  του  κόΰμου  τούτου, 
ποιηΰωμεν  το  'Θ'έλημα  του  καλε'σαντο?  ημάς,  καϊ  μη   φοβη&ώμερ   έξελ- 


2)  Sic  coniecit  Cotelerius.   Lectionem  dolori  del  parto,  vuol  significare  che  noi 

Msti   ίγyMxώμεv  retinet  lacobsoaus    c.  offriamo  le  nostre  preghiere  a  Dio  senza 

Wottono    vertenti:    ,ut    preces     nostras  fastidj,  come  fanno  le  partorienti. 

simpliciter  ad  Deum  perferamus,  neque,  3)  Ita   loquens    se   Gentilem  indicat, 

ut  parlurientes,  vociferemur.'    Vertit  Gal-  non  ludaeum.    Coustant. 

licciolli:    Giubila  tu   che   non  provavi  i  4)  Matth.  9,  13.  Luc.  5,  32. 


II.  CLEMENTIS  AD  COR.  II.  III.  IV.  V.  109 

ramus,  uon  —  parlurienlium  iiislar  —  deficienles.  Quod  aulem  dixit: 
,quia  mulli  filii  desertae,  magis  quam  eius,  quae  habel  virum ; '  id  dixit, 
qiioniam  populus  noster  deserlus  esse  videbalur  et  Deo  orbatus,  nunc 
vero,  cum  credimus,  plures  facli  simius  iis,  qui  Deum  habere  censeban- 
tur.  Alia  qiioque  Scriplura  ail:  ,ηοη  veni  vocare  iustos,  sed  peccatores.* 
Hoc  dicit,  quod  debeat  pereunles  servare.  Id  enim  magnum  et  adinira• 
bile  est:  fulcire,  noii  quae  stant,  sed  quae  caduiit.  Sic  et  Chrislus 
servare  voluit  pereimtia,  et  multos  servavit,  veniens  vocansque  nos  iam 
pereuntes. 

III.     Confileamur  Chrislumj  facientes  mandata  eius,  ei  ex  corde  eum 

honorantes. 
Cum  igitur  tanlam  misericordiam  erga  nos  ipse  fecerit:  primo  qui• 
dem,  quod  nos,  qui  vivimus,  diis  morluis  non  sacriiicamiis,  nec  adora- 
mus  eos,  sed  per  ipsum  cognovimus  palrem  verilatis;  quaenam  est 
cognilio  ad  eum  perducens,  nisi  ut  non  negeiiuis  illimi,  per  quem  eum 
cognovimus  ?  Ait  vero  eliam  ipse:  ,qui  me  confessus  fuerit  coram  ho- 
minibus,  confitebor  eum  coram  palre  meo.'  Haec  est  itaque  merces 
noslra,  si  eum  confilemur,  per  quem  servali  sumus.  In  quoiiam  aulem 
illum  confitebimur?  Faciendo  quae  dicit,  et  mandata  illius  non  sper- 
nendo,  nec  solum  labiis  eura  bonorando ,  sed  ex  toto  corde  et  ex  lola 
menle.  Dicit  enim  in  Esaia:  ,populus  isle  labiis  me  honoral;  cor  autem 
eorum  longe  abest  a  me.' 

IV.     Quis  Chrislum  vere  confilealur. 

NoD  solum  igitur  ipsum  vocemus  Dominum;  id  eniiii  non  salvabit 
nos.  Dicil  enim:  ,ηοη  oninis  qui  dicil  niibi:  Domine,  Domine,  salvabilur, 
sed  qui  facil  iusliliani.'  Ilaque,  fratres,  in  operibus  ipsum  confiteamur, 
IB  diligendo  alii  alios,  in  non  adulterando,  neque  oblreclando  invicem, 
■eqoe  aemuiando,  sed  vivendo  in  coiilinenlia,  misericordia,  bonitate;  et 
compassione  mutua  duci  debemus ,  non  pccuniac  cupidilate.  In  bisce 
operibas  confileamur  euni,  non  autcm  in  contrariis;  nec  timendi  nobis 
sont  homines,  sed  Deus.  Idcirco  nobis  baec  facienlibus  dixit  Dominus: 
,81  fuerilis  mecum  congregali  in  sinu  meo,  et  non  fecerilis  mandata  mea, 
abiiciam  vos,  et  dicam  vobis :  discedite  a  nie,  nescio  vos,  unde  sitis, 
operarii  iniquilalis. 

V.   Conlemnamus  mundum,  el  coniendamus  ad  allerius  vilae  felicilalem. 

Idcirco,  fralres,  derelicla  peregrinalioue  niundana,  faciamus  volun- 
tateni  eius,  qai  vocavil  nos,  et  ex  mundo  hoc  exire  non  tiineamus.     Ait 


5)  MaUh.  IS,  II.  Qtov ,  subslituunl  lunius,   Colomesius  et 

C*p.  ΠΙ.     1)  Mallh.  ^IO,  32.  Wottonus.    lac. 

2)  lU   WoU.    .Me.   ovv,    raale.     .\ihil  3)  Ms,    memhrana   heic   lacerata,    el 
Birrius;  nani  ow  =  τοίννν.  Gall.  tcste  lacobsorio   a   hihliopego    anglicanu 

3)  MaUh.  22,  37.  inhumaniter   abscissa.     Unde    alii    θών 

4)  Isai.  29,   13.  subsliluiinl,    vel     prapciinle    Iiinio    τόν 
C»p.  IV.     I)  Mallh.  7,  21.  θών,  vcl  αύτον  auclore  Rotbio. 

2)  Ita  Μλ.  i,  e.  αλλήλους.    Cfr.  infra  4)  Non    fsl  in  .S.  Scriptura.     Forsi- 

c.  12  et  Ep.  I.  c.  14.     Libb.    impr.  αύ-  tanexEvangelioscciindiimAegyptios.  Wott. 
χους,  cuios  loco  αυτόν  i.  e.  τόν  Κύ-  5)  Mallb.  7,  23.  Luc.  13,  27. 


110  π.  CLEMENTIS  ΑΙ)  COR.  V.  VI.  VII. 

Ό-εΓν  εκ  τον  κόβμον  τούτον.  Λεγη  γαρ  6  κνριος'  ,εϋεΰϋ^ε^  ως  αρνίκ 
εν  μέΰω  λύκων/  Άποκρυ^εΙς'^  δε  6  Πέτρος  αντώ  λέγει'  ,εαν^  ονν 
δίαϋπαρά^ωοιν  oi  Ιν%οι  τα  αρνία;^  ΕΪπεν  6  Ίηΰονς  τω  Πετρω  '  ,μη 
φοβείΰ'&ωΰαν*  τα  αρνία  τονς  λνκονς  (χετα  το  άποΌ'ανεΐν  αντα ,  καϊ' 
νμεΐς  μη  φοβεΐΰϋ'ε  τονς  αποκτείνοντας  νμας,  καϊ  μηδέν  νμΐν  δνναμε- 
νονς  ποιειν '  άλλα  φοβεΐΰ^ε  τον  μετά  το  άποϋ-ανεΐν  νμάς  'έχοντα  εξον- 
ΰίαν  "φνιής  καϊ  οώματος,  τον  βαλεΐν  εις  γεενναν  πνρός.'  Καϊ  γινώβ- 
κετε,  άδελψοϊ,  οτι  rj  επίδ7}μία  εν  τω  κόΰμω  τούτω  της  βαρκος  ταντης 
μικρά  εΰτιν  καϊ  ολιγοχρόνιος ,  η  δε  επαγγελία  τον  Χριΰτον  μεγάλη  και 
Ό'ανμαΰτη  εΰτιν ,  καϊ  άνάπανΰι,ς  της  μελλούΰης  βαΰίλείας  καϊ  ζωής 
αΐωνίον^.  Τι  ονν  εΰτϊν  ποιηααντας  εττιτνχεΐν  αντών ,  εΐ  μη  το  οβίως 
καϊ  δικαίως  άναβτρεφεΰϋ'αι ,  καϊ  τά  κοΰμικά  ταντα  ως  αλλότρια  ηγεΐ- 
ΰ'&αι,  καϊ  μη  επιϋ•νμεΐν  αντών ;  Έν  γαρ  τω  επιϋ•νμεΐν  ημάς  κτήΰαβθ^αι 
ταύτα  άποπίτντομίεν]  της  όδον  της  ^ικοί/ο;^. 

VI.     Sdculum  praesens  el  fulurum  duo  inimici.     Sprelo    illo,  hoc    dili•• 
gamus.     Aliier  nulla  salutis  spes. 

Αεγη  δε  6  κύριος'  ^ονδεϊς  οίκετης^  δύναται  δν6Ϊ  κνρίοις  δον- 
λεύεΐιν].'  'Εάν  ημείς  Ό'ελωμεν  καϊ  Θεώ  δ[ονλ]εύειν  καϊ  μαμωνα,  άΰύμ- 
φο[ρ]ον  τϊμΐν  εΰτίν.  ,Τί'^  γαρ  το  όφελος,  εάν  τις  τον  όλον  κόβμον 
κερδηΰη,  την  δε  ιρνχην  ζημιωθ^η  ,•'  "Εΰτιν  δε  οντος  ο  αιών  καϊ  6  μέλ- 
λων δύο  εχΘ•ροί.  Οντος  λέγει  μοιχείαν  καϊ  φ^Όράν  καϊ  φιλαργνρίαν 
καϊ  άπάτην  εκείνος  δε  τούτοις  άποτάΰΰεται.  Ον  δννάμεϋ'α  ονν  τών 
δύο  φίλοι  είναι'  δει  δε  ημάς  τούτω  άτιοτα'ξαμενονς  εκείνω  χράΰΟ•αι^'. 
ΟΙώμεϋ-α^ ,  δτί.  βελτιόν  εΰτιν  τά  ενϋ•άδε  μιΰηΰαι ,  οτι  μικρά  καϊ  ολιγο- 
χρόνια  καϊ  φΌ'αρτά'  εκείνα  δε  άγατιηΰαι,  τά  άγα^ά  καϊ  άφ3•αρτα. 
Ποιονντες  γάρ  το  ϋ'έλημα  τον  Χρκ>του,  εύρ7]ΰομεν  άνάπανΰιν'  ει  δε 
μηγε,  ονδεν  ημάς  ρ-ύσεται  εκ  της  αΐωνίον  κολάΰεως ,  εάν  παρακούΰω- 
μεν  τών  εντολών  αντον.  Λέγει  δε  κα\  η  γραφή  έν  τω 'Ιεζεκιήλ'  ,οτι^ 
έάν  άναΰτη  Νώε  καϊ  Ίώβ  καϊ  Δανιήλ,  ον  ρύΰονται  τά  τέκνα  αντών 
έν  τη  αίχμαλωΰία.^  Ει  δε  καϊ  οι  τοιούτοι  δίκαιοι  ον  δύνανται  ταΐς 
αντών  δικαιοΰύναις  ρύΰαΰ&αι  τά  τέκνα  αντών,  ημείς,  έάν  μη  τηρη- 
ΰωμεν  το  βάτττιΰμα  άγνον  καϊ  άμίαντον ,  ποία  πεποι^-ηΰει  ειΰελενΰό- 
μεΟ-α  εις  το  βαΰίλειον  τον  Θεον ;  'ϊί  τις  ημών  παράκλητος  Ι'σ'ταί,  έάν 
μη  εύρεϋ•ώμεν  έργα  έχοντες  οΰια  καϊ  δίκαια; 

VII.     Certandum  est  nobis ,  ut  coronemur. 

"ζΐΰτε  ονν ,  αδελφοί  μον ,  άγωνιΰώμεΟ'α ,  είδοτες  οτι  έν  χερΰϊν  ο 
άιών^ ,  καϊ  ort  εις  τονς  φΌ'αρτονς  αγώνας  καταπλέονΰιν^  πολλοί,  αλλ' 
ον  πάντες  ΰτεφανοννται ,  ει  μη  οι  πολλά  κοπιάΰαντες  καϊ  καλώς  άγω• 
νιΰάμενοι.  '^Ημεΐς  ονν  άγωνιΰώμεϋ'α^  ϊνα  πάντες  ΰτεφανω&ώμεν.  '^'Slΰτε 
-Θ-ώμεν^   την  οδον   την  ευθείαν,  αγώνα  τον  άφ'&αρτον ,  καϊ  πολλοί  εΙς 


Cap.  V.     1)  Matlh.  10,  16.  3)  Luc.  10,  3. 

2)  De  dicto  Christi  lego  Luc.  10,3;  4)  Fnistra  in  S.  Scriptura  qnaeritnr. 

at  de  tali    colloquio  Christi   cum  Petro,  Locus  ergo  interpolatus. 

quale  hic  commemoratur,   reperio  nihil.  δ)  Matth.  10,  28.  Lnc.   12,  4.  5. 

Fortasse  siimta  sunt  ex  Apocrypha  aliqua  6)  Omnino  legendiim  αιώνιος:  hanc 

Historia.   Bois.  cnim  opponit  επιδημία   ry  h  κόσμφ 


II.  CLEMExXTIS  AD  COR.  V.  VI.  VII.  111 

eDim  Doniinus:  ,erilis  velut  agiii  iu  medio  luporum/  Respondens  aiitem 
Pelrus  ei  ait:  ,si  aulem  lupi  agnos  discerpserinl  ?'  Respoiulit  lesiis  Petro: 
.ne  timeant  agni  post  iuortem  suam  lupos,  et  vos  nolile  timere  eos,  qui 
occidunt  vos,  et  deinde  nihil  vobis  possunl  facere;  sed  limete  eum,  qui 
postquam  morlui  fuerilis,  liabet  poleslalem  animae  et  corporis,  ul  miltat 
iu  gehennaiii  ignis.'  El  scilole,  fralres,  quod  peregriualio  carnis  hiiius 
in  hoc  mundo  brevis  est  ac  parvi  lemporis;  promissio  aulem  Chrisli 
magna  et  admirabilis  est,  atque  requies  fuluri  regni  ac  vilae  aelernae. 
Ouid  igilur  faciendo  ea  consequi  poterimus,  iiisi  sancle  iusteque  vivendo 
ac  operaudo,  et  muadana  baec  taiiquam  alieua  pulando,  iiec  illa  coucu• 
piscendo  ?  Dum  enim  ea  possidere  concupiscimus,  excidimus  a  via  iusla. 

VI.     Seculum  praesens  et  futurum  duo  inimici.    Sprelo  illo  hoc  dili- 
gamus.     Aliler  nuUa  saluUs  spes. 

Dicit  aulein  Dominus :  ,nullus  servus  potest  duobus  doniinis  servire.' 
Si  nos  voluraus  et  Deo  servire  et  mamoiiae,  incommodum  nobis  est. 
,Nam  quae  ulilitas,  si  quis  universiim  mundum  lucretur,  animani  aiitem 
(lelrimento  afficiair  Porro  hoc  seculum  et  fuluruin  sunt  duo  iiiimici. 
Illud  praedical  adulleriiini,  corruplelani,  avaritiam  et  fraiulem;  hoc  vero 
islis  renunliaL  Non  ergo  possumiis  aml)orum  amici  esse ;  oportet  autem, 
ut  illi  valediccntes  hoc  ulanmr.  Puteinus  melius  esse,  quae  hic  sunt 
odisse,  quia  parva  el  cxigui  temporis  et  corruplioni  obnoxia  sunt;  illa 
aulem  diligerc,  iitpole  bona  et  incorrupla.  Facientes  enim  volunlalem 
(ihrisli,  reqiiicm  invenienius;  sin  minus,  iiihii  nos  ab  aeteriio  siipplicio 
eripiel,  si  mandala  illiiis  conlerananius.  Dicil  enim  Scriptura  in  Ezechiele: 
,si  Noe  el  lob  el  Dauiel  rcsurganl,  noii  erucnt  liberos  suos,  qui  sunt 
in  capliviuie.*  Quodsi  laulopere  iusti  viri  non  possunt  iiisliliis  suis  eiucre 
liberos  suos,  nos,  nisi  baptisma  puruni  et  imniaculalum  servavcrimus,  qua 
cooGdcntia  iolrabimus  in  regiam  Dei  (  Aut  quis  advocaliis  noster  crit, 
si  oon  inveDiamur  opera  pia  el  iusla  habentes? 

VII.     Cerlandum  esl  nobis,  ul  coronemur, 

Quocirca,  fralrcs  mei,  certemus ,  scienles  quia  saeculuni  militia  est, 
el  quia  ad  corruplibilia  cerlamina  niulli  adpellunt,  sed  non  omnes  coro- 
nanlur  nisi  qui  pluriiuuni  laboraverint  el  praeclare  cerlarinl.  Nos  igilur 
«•eiieniiis,  ul  omnes  coroneinur.  Ergo  ciirranius  viaui  reclani,  cerlainen 
incorrupUbilc ,    cl  nmlli    ad   ipsum   navigemus    alque    cerlenius,    ut   et 


ίουτφ,   qiiani  μίχραν  el  όλίγοχρόνιον  Fell.,  Colcl.,  Cousl.,  Colom.,  iclqiio  Sclioe- 

diiil.    Dar.  neuiannu.s  cxhib(!t   iii  coiilextii.     Nil  niii- 

Cap.  VI.    l)MaUh.  6,24.  Luc.  1«,  1.3.  k«s.     ^ανη  ip  χίρσϊν   £Ϊναί=  ptKjnnre ; 

2)  Mallb.   lC,  26.  in    manibus    inlerfcccrunt   =  inier    pu~ 

3)  lu  M*.,  Z(frja9^at  lan.,  Colom.  el  gnfindum.    Cfr.  loli.  7,  6. 

•Ui  rulg.         ^  2)  F.    κατατταλαίοναιν ,  Incta   vin- 

4)  M%.  οΙομ(ί>α,   liU.   ω   et  ο    heic  runt.     WuU.     Nihil    mijlaiil     Πίιτίιικ     <!l 
qqoqae  jn-.rmuUu».  Frcyiue,    quiluis    clcgans    νί(1ίΊιιι•  signiil- 

5)  Ezcch.  14,   14.  20.  catio  navi(i<Uionii  ad  Hiliim  Coriiillii,  iilti 
Cep.  VII.     1)  lu  Mft.,  άγων  malnDt  liidi  iHlhmiri  ((•Ιί.•Ι)Γ.Ίΐ)«ΜΐιΐΓ.    Gall. 


112  II.  CLEMENTIS  AD  COR.    VII.  VIII.  IX. 

αντον  ααχατΐλενΰωμεν  καΐ  ΙίγωνίΟωμε&α,  Χνα  [κ]οίΙ  ΰτεφανωΟ-ώμεν.  Κα\ 
ίΐ  [|Lt]?)  δννάμ,ε^α,  άπαντες  στεφα[ΐ']ωθί]ναί. ,  καν  εγγνς  του  ΰτεφάνου 
γενωμ>εϋ•α.  Είδεναυ  ημάς  δεΐ^  οτι  6  τον  φϋ-αρτον  αγώνα  ccγωvLζ6με- 
νος ,  iav  ευρεΟ-]}  φθειρών,  μαΰτίγωϋ^εϊς'*^  αϊρεταί,  καϊ  ε^ω  βάλλεται  του 
ϋταδίου.  Τι  δοκεΐτε;  Ό  τον  της  αφΰ-αρβίας  αγώνα  ψ'&είρας ,  τι  τνα- 
&εΐται;  Τών  γαρ  μη  τηρηΰάντων,  φηαϊν ,  την  ΰφραγΐδα^  ,ο  ΰκωληξ^ 
αυτών  ου  τελευτηϋει,  καΐ  το  πυρ  αυτών  ου  ΰβεΰΰ^βεται^  χαϊ  εΰονται 
εις  οραΰιν  πάβτι  ααρΜ.'' 

VIII.     Quamdiu  in  hoc  mundo  sumus ,  poenilenUam  agamus  el  carnem 
caslam  servemus. 

"ΐΩ-ί^  ούν  ίβμεν  ίπϊ  γης,  μετανοήΰωμεν '  πηλός  γαρ  εΰμεν  εις  την 
χείρα  του  τεχνίτου.  'Όν  τρόπον  γαρ  6  κεραμευς,  εάν  ποιγι  ΰκεϋος, 
και  εν  ταΐς  χερΰϊν  αυτοϋ  διαϋτραφΎ}  η  ΰυντριβτ},  πάλιν  αυτό  άναπλάΰ- 
ΰει'  εάν  δε  προφΰ•άΰΎΐ  εις  την  κάμινον  του  πυρός  αυτό  βαλεΐν,  ουκετι 
βοη^ηΰει  αυτώ'  ούτως  καϊ  ημείς,  εως  εΰμεν  εν  τούτω  τω  κόΰμω ,  εν 
TJJ  ΰαρκΐ  α  εποάξαμεν  πονηρά,  μετανοήΰωμεν  ε|  όλης  της  καρδίας, 
%να  ΰωΰ•ώμεν  υπο  του  κυρίου,  εως  εχομεν  καιρόν  μετανοίας.  Μετά 
γάρ  το  εξελ&εΐν  ημάς  εκ  του  κόΰμου  ^  ουκετι  δννάμεϋ•α  εκεΐ  έ'ξομολο- 
γηΰαΰ&αι  η  μετανοεΐν  ετι.  '^'ίΐΰτε ,  αδελφοί ,  ποιηΰαντες  το  Ό'ελημα 
τον  πατρός,  καϊ  την  ΰάρκα  άγνην  τηρήΰαντες,  καϊ  τας  εντολα?  του 
κυρίου  φυλάξαντες ,  ληψόμεΘ•α  ξωην  αιώνιον.  Αεγει  γάρ  6^  κύριος  εν 
τώ  ευαγγελίφ'  ,ει  το  |ΐιικρον  ουκ  ετηρηΰατε,  το  μέγα  τις  ύμΐν  δοοΰει^ 
Αεγω  γάρ  ύμΐν'  οτι  6  πιΰτδς  εν  ελαχίΰτω  καϊ  εν  πολλω  πιΰτός  εΰτιν.' 
^Αρα  ούν  τοϋτο  λέγει'  ,τηρηΰατε^  την  ΰάρκα  άγνην  καϊ  την  ΰφραγιδα 
αΰπιλον^  ϊνα  την  αΙωνιον  ζωην  άπολάβητε.^* 

IX.     Ιη  carne  iudicabimur;    ergo  praeparemus  nos  in  lempore. 

KaV  μη  λεγέτω  τις  υμών,  οτι  αυτή  η  ΰάρξ  ου  κρίνεται,  ούδε 
άνίΰταται.  Γνώτε ,  εν  τίνι  εαώΰ•ητε,  εν  τίνι  άνεβλέιρατε,  εΐ  μη  iv  τγ 
ΰαρκϊ  ταύτη  οντες.  ^εΐ^  ούν  ημάς  ώς  ναον  Θεον  φνλάΰΰειν  την 
ΰάρκα.  *Όν  τρόπον  γάρ  εν  rjj  ΰαρκϊ  έκληΰ•ητε ,  καϊ  εν  ττ}  ΰαρκϊ  ελεύ- 
ΰεΰϋ^ε.  ΙΩ,?^  Χριΰτός  ο  κύριος,  6  ΰώΰας  ημάς,  ων  μεν  το  πρώτον 
πνεύμα^ ,  Ιγενετο  ΰάρ^, ,  καϊ  ούτως  ημάς  εκάλεΰεν '  ούτως  καϊ  ημείς 
Ιν  ταύτγ}  ττ}  ΰαρκϊ  άπολη'ψόμεϋ'α  τον  μιΰϋ•όν.  Άγαπώμεν  ούν  αλλή- 
λους, όπως  ϊλϋ-ωμεν  πάντες  εις  την  βαΰιλείαν  του  Θεηϋ.  'ίΐς^  εχομεν 
καιρόν  του  ια^ηναι ,  επιδώμεν  εαυτούς  τω  ϋ^εραπενοντι  Θεώ ,  αντιμι- 
ΰϋ•ίαν  αυτώ  δίδοντες.  Ποίαν;  Το  μετανοηΰαι  εξ  ειλικρινούς  καρδίας. 
Προγνωΰτης   γάρ   εΰτιν   τών   πάντων,    καϊ   είδώς    7]μών  τά  εν  καρδία. 

3)  τρεχωμεν   mavult  lun.,   ί^ε'ωμίν  i)  Nolte   coni.    άερεται,   verberalur, 

Cot.  et  Coiom.   pro   coniectura  in  marg.  collaip  ep.  Ignat.  ad  Polyc.  c.  3. 

Sic  alii  vulg.  Wottoims  leg.  ρυΙβί'Ώστε  5)  J5ajy/ismMm  intelligas,  Cfr.  Ep.  Bar- 

■ίί^ώμεν    την    οδον    την    ευθείαν    εΙς  nabae  c.  9.  not.  24. 

αγώνα  κτλ.    Davius  ΐΏα\Ιοίβώμεν.  Bir-  6)  Isai.  66,  24. 

rius:  ^ώ^ίί/ rclinquo  Β.  Clemeuti,  verum  Cap.  ΥΙΙΙ.    1)  Nolte  mavull  ϊως.    Ila 

a  τί&ημι  natiim:  ponamus   vel  propona-  Ilef.  edidit  in  ed.  IV. 

mus  viam  rectam  pro  curriculo  nobis  i.  e.  2)  6  art.  Wolt.  restituit  ex  Ms.    Cfr. 

viam  virtuUs,    quod  incorruptum    certa-  Luc.    16,    10  — 12.     Apud  Iren.  II,  64. 

mcQ  interpretatur.  (34.  p.  169.  ed.  Massuet.)  locus  recila- 


II.  CLEMENTIS  AD  COR.   VH.  Vlli.  IX.  113 

eoronemur.  Etsi  non  possumus  omnes  coronari,  sallem  prope  coronam 
simus.  Scire  vos  oportet,  quod,  qiii  certanien  corruplibile  certat,  si 
iiiveniatur  corriimpens  et  peccans,  llagellaliis  aufertiir  et  cxlra  sladium 
proiicilur.  Quid  vobis  videliir?  Qui  incorniplionis  cerlameii  corruperil, 
quid  palielur?  De  iis  enim,  qiii  sigillum  non  servavcrint,  ail:  ,verrais 
eorum  nou  morielur,  el  igiiis  eurum  iion  exlinguclur;  et  erunl  in  visio• 
nem  omni  carni.' 

MII.     Quamdiu  in  hoc  mundo  sumus,  poenitenliam  agamus  el  carnem 

caslam  servemus. 

Qiiamdiu  ergo  in  terris  deginius,  pocnitentiam  agamus ;  lutum  quippe 
umus  in  manu  arlificis.  Queniadmodum  enim  iigulus,  si  vas  fererit, 
iiludque  in  nianibus  eius  distorlura  fuerit  aiit  contritnni,  riirsus  illud 
refingil:  sin  vero  illud  in  fornacem  ignis  millerc  praefiniverit,  non  am- 
plius  ei  succurrel;  ita  et  nos,  quamdiu  in  lioc  imiiido  sunius,  peccatorum, 
quae  in  carne  gessimus,  ex  toto  corde  poenilenliam  agamus,  ut  a  Domino 
salvemur,  dum  ponilenliae  tenipus  habenius.  Postquain  enim  e  miindo  exi- 
vimus,  non  amplius  possumus  ibi  confileri,  aut  poenitentiam  agere.  Qiiare, 
fralres,  voluntatem  Palris  facienles  et  carnem  castam  servantes  et  mandala 
Domini  custodientes  consequemur  vitani  aeternam.  Dicil  enim  Dominus 
in  Evangelio:  ,si  parvura  non  servastis,  quis  niagnum  vobis  dabit?  Dico 
eniin  vobis :  qui  fidelis  esl  in  minimo,  el  in  niaiori  fidelis  est.'  Hoc  ergo 
dicil:  ,senate  carneoi  caslani,  el  sigillum  immaculalum,  ut  recipiatis  vi- 
Um  aeteriiam. 

IX.     /n  came  iudicabimur;  ergo  praeparemus  nos  in  tempore. 

El  Demo  vestrum  dicat,  quod  liaec  caro  non  iudicatur,  neque 
ressrgU.  Agnoscite,  in  quo  senati  cslis,  in  quo  visum  rccepisiis, 
Disi  diUB  in  bac  caroe  vivitis.  Nos  ergo  decet  carnem  sicut  teniplum 
Dei  caslodire.  (juemadmoduui  eniiii  iii  carnc  vocati  eslis,  ila  iii  carne 
veoietis.  QueiDadmodum  Chrislus  Doininus,  qui  iios  servavit,  cum  pri- 
muin  essel  spiriUis,  caro  faclus  esl,  alque  sic  vocavit  nos;  ita  etiam 
Dos  in  hac  carne  mercedem  rccipiemus.  Diligamus  igitur  nos  invicein, 
nt  veniamuit  omnes  in  regnum  Dei.  Donec  lempus  habemus,  in  quo 
saDemur,  dedaoius  nos  niedico  Deo,  remunerationem  ipsi  tribuentes. 
Quam?  Pocnilenliam  ex  sinccro  cordc.     Namqiie  praescius    oninium  est, 


Inr:  si  i»  modico  fidtUs  non  fuitlit^  quod  lanint   in    άπολάβητ€.      Nubiscum    facit 

maganm   est,    quis  dabil  robU?    (irahius  ΙΙοΓ.  ed.  IV. 
IwM  ex  Evanf .  feaindam  AegjrpUos  pro-  Cap.  IX.     1)  I  Cor.  15,  12. 

«Me  Mtf|nc«tiir.  2)  1  Cor.  3,  16.  6,  19. 

3)  Modiu  dic«odi  eiasmodi  fni,  iil  3)  lu  c.  Millio  leg.  videbant  Davieius, 
cra  WoUooo  stattiendum  vidcaliir,  nou  Frcyiiis,  Schocnemanniie  ct  alii  ob  apo- 
cwe  haee  direcUm  Evangelii  oralioiifrn,  do)»in,  flg  Ms. 

•ed  pottofl  ClementiH    anteredfntium   iii-  4)  Ιίνίνμα  =  τό    <hf7ov  h    Xqi' 

lerprefnBentam,  quomodo  freqiicnU?r  oc-  ατψ,  ul  apiid  Paslorfm  llcrmae  lil».  III. 

nirrit  in  Ep.  Hamabac.  .Sim.  5,5.    Haiimgaiifri-Onisiu»,    Lehib. 

4)  άποΐάβωμέν  m  Me.  est  Idem  d.  DogincngeKdi.  II.  p.  1052.  //.  Cfr. 
defendil  Nolle  rollalo  Rom.  7,  4.  Edi-  I  Petr.  1,11.  ΤΙκ^ορΙιϋ.  ad  Au(oly('.2,  14. 
loree  tero  plfrriqno  praeeuntc  lunio  mu-  5)  Gal.  0,   10. 

PaTIES   AfOST.  b 


114  Η.  CLEMENTIS  AD   COR.    IX.  X.  Χί.  XII. 

^ώμεν  ovv  αυτω  αίνον^\  μη  άπο  ΰτόματος  μόνον,  άλλα  καϊ  άπο  %αρ- 
δίας ,  Χνα  ημάς  προΰδε^ηται  ώς  υίονς.  Καϊ  γαρ  εΐττεν  6  κνρίος '  ,άδελ- 
φοί  μου'  οντοί  ειΰιν  οί  ποιονντες  το  θέλημα  τον  πατρός  μον.^ 

Χ.     VUio    reliclo   virlulem  persequamur ,    el   bona    promissa    mundanis 
praeponamus  deliciis. 

'"'ίΐΰτε  j  αδελφοί  μου,  ποίί^ΰωμεν  το  -θέλημα  τον  πατρο?,  τον  κα- 
λεβαντος  ημάς  ϊνα  ζηβωμεν ,  καϊ  δίώξωμεν  μάλλον  την  άρετην ,  τγ]ν 
δε  κακ/αν  καταλείιΐίωμεν ^  ώς  προοδοίπορον  των  αμαρτιών^  ημών,  καΐ 
φνγωμεν  την  άοεβειαν,  μη  t/fia?  καταλάβτ)  κακά.  Έάν  γαρ  ΰπονδα- 
ΰωμεν  άγα&οποιείν,  διώκεται  τ^μάς  ειρήνη,  ζ/ίά  ταντην  γαρ  την  αΐτ'ιαν 
ονκ  εΰτιν  ενρεΐν  άνΟ-ρωπον^ ,  οϊτινες  ■  παράγοναι  φόβους  άνΰ•ρωπίνονς, 
προγρημενοι  μάλλον  την  ενΟ-άδε  άπόλαυβιν ,  η  την  μελλουΰαν  επαγγε- 
λίαν.  Άγνοοϋΰίν  γαρ,  7]λίκην  έχει  βάΰανον  η  ενϋ•άδε  άπόλανΰις ,  κα\ 
οϊαν  τρνφην  εχευ  η  μελλονΰα  επαγγελία.  Καϊ  ει  μεν  αντοΧ  μόνοι  ταντα 
επραΰΰον ,  άνεκτον  ην '  νυν  δε  επιμενουοΊν  κακοδιδαβκαλοϋντες  τας 
αναίτιους^  ιρνχάς ,  ουκ  είδότες  οη  διΰβην  ε%ον6ΐν  την  κρίΰιν ,  αντοί 
τε  κα\  οι  άκούοντες  αυτών. 

XI.  Divinis  promissis  fidem  habentes  serviamus  Deo,  el  erit  noMs 
bealiludo  aeterna. 
'^Ήμεΐς  ουν  h  καΰ•αρα  καρά/ο;  δουλεύΰωμεν  τω  Θεω,  καϊ  έΰόμεϋ•α 
δίκαιοι'  εάν  δε  μη  δουλεύΰωμεν,  5κϊ  του  μη  πιΰτεύειν  ημάς  [τη']  επαγ- 
γελία του  Θεοϋ,  ταλαίπωρ^οι]  εβόμε'Θ'α.  Αεγει  γαρ  καϊ  6  προ\(ρη]τικδς 
λόγος'  ,ταλαίπωροί^  ειϋ^ιν]  οι  δί-ψυχοι,  οί  διϋτάζοντες  τίτ}]  καρδία,  οί 
λέγοντες '  ταϋτα  πά[ντα]  ηκούΰαμεν  καϊ  επϊ  των  πατ[έ]ρων  ημών,  ημείς 
δε^  7]μεραν  εξ  ημέρας  προβδεχόμενοι  ούδεν  τούτων  εωράκαμεν^.  Ανόη- 
τοι, βυμβάλετε  εαυτούς  ξύλω'  λάβετε  αμπελον.  Πρώτον  μεν  φυλλορ- 
ροεΐ,  είτα  βλαΰτος  γίνεται,  μετά  ταντα  ομφαξ,  είτα  βταφνλη  παρεΰτη- 
κνΐα.  Οντως  καϊ  6  λαός  μον  άκαταΰταΰίας  καϊ  'θ'λί'ψεις  εΰχεν  έπειτα 
αποληψεται  τα  άγαΟ•ά.^  "Ω^βτε,  αδελφοί  μον,  μη  διψνχώμεν ,  άλλα 
ελπίΰαντες  νπομείνωμεν ,  ϊνα  καϊ  τον  μιΰϋ'όν  κομιβώμεΰ'α.  Πιΰτός 
γαρ  εΰτιν  ο  επαγγειλάμενος  τάς  άντιμιΰϋ-ίας  άποδιδόναι  εκάΰτω  τών 
ε'ργων  αντον.  Έάν  ονν  ποιηΰωμεν  την  δικαιοΰύνην  εναντίον  τον  Θεοϋ, 
είΰ^ί^ομεν  εις  την  βαΰιλείαν  αντον,  καϊ  ληψόμεϋ^α  τάς  επαγγελίας,  ,ας* 
[ου?]  ονκ  ηκοναεν,  ονδε  οφ&αλμος  ϊδεν  ^  ονδε  επϊ  καρδίαν  άνΰ'ρώπον 
άνεβη.' 

XII.     Exspectemus  quoUdie  regnum  Dei. 

^Εκδεχώμε&α  ονν  καΌ•'  ωραν  την  βαΰιλείαν  του  Θεοϋ  εν  άγάπτ} 
καϊ    δικαιοΰύνη ,    επειδή    ουκ    οϊδαμεν  την  ημεραν  της  επιφανείας  τον 

6)  Ita  Fell.  et  .alii.  Ms.  άιώνιον.  landio  auctor  ad  illiid  lacobi  1,  15.  17 
Birrius  affirmat,  scripsissc  Clcmentem  Ιπιβ^νμία  ανλλαβονύα  τίκτει  αμαρ- 
uivov  αΐώνιον.   Gall.  τίαν  lespexisso  videtiir. 

7)  Matth.  12,  50.  2)  Ms.   habet  ANON.  i.  e.  ανΒ^ρω- 
Cap.  X,     I)  τιμωοιο)ν\λ\\\η)  coniec-     7707',  forte  pro  ΑΝΘΝ,  i.  e.  αϊ'  θεόν. 

lanle  in  marg.  fixhibcnl  Cot.,  Colom.  alii-  Ita  Wott.,  qiii  legendiim  essc  piital : 
que,  Boisiiis  mavull  της  απώλειας.    Gal-     ov)c  εστίν    (ίκυτοϊ^ς)   ενοίΓν   αν    Θίόν 


π.  CLEMEXTIS  AD  COR.   IX.  X.  XI.  XII.  115 

et  quae  id  corde  nostro  versanlur  iiovit.  Denius  ilaque  illi  laiuleni, 
non  ab  ore  soluiu,  sed  eliain  ex  corde,  ul  iios  tanquam  filios  suscipiat. 
Elenim  doniinus  dixil:  ,fralrcs  mei  siinl  ii,  qui  faciunt  voluntaleni  palris 
niei.* 

X.     Vitio    rdiclo  virlulem  persequamur,  et  bona  promissa  mundanis 
praeponamus  deliciis. 

Ergo,  fralrcs  iiiei,  faciamus  volunlalem  patris,  qiii  vocavil  nos,  iil 
vivaraus ;  el  persequaiiiur  polius  virtiiteui,  viliiim  aulem  dcreliiiquainus, 
veluli  praecursorem  scclerum  noslrorum ;  el  fugiamus  impielaleni,  iie 
nos  raala  compreliendant.  Nam.si  bene  agerestuduerimus,  conseclabilur 
nos  pax.  Hanc  ob  causam  eam  [pacem]  uon  rcperient  bomines,  qui 
humanis  timoribus  ducunlur,  praeponenles  voliiplatom  praesenlem  repro- 
missioni  fulurae.  Ignorant  enim  quantum  babeat  lormenlnm  buius  seculi 
voluptas,  el  quales  iiabcal  delicias  fulura  promissio.  Ac  quideni,  si  ipsi  soli 
isU  facerent,  tolerabile  essel;  iam  vero  perseveranl,  insonles  animas 
pravis  doctriois  imbuere,  noscienles  quod  (iuplicem  habebunt  condeni- 
naUonem,  et  ipsi,  el  qui  audiunl  eos. 

XI.    DitirUs  promissis  fidem  habenles  serviamus  Deo,  et  eril  nobis 
bealiludo  aelerna. 

Nos  ergo  in  corde  puro  Deo  serviamus,  et  erinius  iusli;  qiiodsi 
auteni  non  servieriraus,  non  credendo  proniissis  Dei,  miseri  erinius.  Dicit 
eDim  el  sermo  prophclicus:  ,inisen  sunl ,  qui  animo  duplices  el  corde 
dubii  sunt,  qui  dicunl:  baec  oiunia  audivinius  eliam  lcnipore  palrum 
noslromin;  dos  vero  dieui  de  die  exspcclanles  nibil  boriini  vidimus.  0 
btui,  eomparate  vos  arbori;  vilcin  suinilc.  Priimiin  ([uideni  roliis  inidalur, 
genBeo  potlea  fit,  poslhaec  uva  acerba,  taiidcin  demuni  iiva  malura.  Ila 
et  popubis  meus  agilaliuncs  ct  prcssiiias  tulil;  dcindc  boua  excipiel.^ 
Itaque,  fratres  loei,  aiiiiuo  iic  duplices  sinius;  sed  s|)cranles  suslineainus, 
ut  el  mercedem  rcporlcmus.  Fidclis  eniin  eul  qiii  poUicilus  est,  se 
nnicuique  reddilunini  secundiim  opera  eius.  Si  ergo  fecerimus  iusliliam 
coram  Deo,  in  regnuni  illius  ingrediemur,  ct  accipicmus  proinissioiies, 
,quas  auris  non  audivit,  nec  oculus  vidit,  quaeqiie  in  cor  lioiuinis  non 
asceDderunt/ 

XII.     Exspeclemus  quolidie  regnum  Dei. 

Igitlir  in  boras  regnuiii  Dei  exspcctciniis  in  charitatc  ct  iuslitia, 
qoaadoqiiideiD  nescimus  diem  advenlus  Dci.    Intcrrogalus  cnini  a  (|ii()dam 


xtL     Forte  legendiim:   ovx  ^onv  tu-  Cap.  XI.     1)   Eadem    legimus  supra 

ρ«#>  {uirtipf  »c.  την  ίΙ{»ηνην]  άνΟ{)ω~  in  (Ilcni.  I.  Ep.  ad  (Jor.  c.  23. 

nov  fpro  άνί>ρωηους]  χτλ.  11.     Ila  iam  2)  Voc.  vlol    Wolt.   |»raiposlpni   hic 

GalUcciolli    locum    iaiiirialiim     rceliluil,  iris<Tiiil,   lit«ris    qiiibiisdiim    Msli   irilcrli-• 

panclo,  qnod  valg.  f)o»t  αν^ρωηον  U'.-  tM-arihiie  panim  inU;llecti». 

gebalar,  in  rirgalam  miiUito.     Nollc  d«-  0)  Woiiomis   codem   crrore  Hcduclus 

Uio  ίκν&ρωπορ  legi  Tult  αύτην.  irit<;rporiil  hi. 

3)  Cfr.  Ign.  ad  Epb.  c.  16.  4)  Cfr.  I»ai.  04,  4.  f  Cor.  2,  9. 

8• 


116  II.  CLEMENTIS  AD  COR.   XII. 

Θεον.  Έπερωτηϋ'εΙς  γαρ  αυτός  ο  κύριος  υπό  τη'ος^ ,  πότε  η^ει  αυτοϋ 
η  βαΰίλεία ,  εϊπεν '  ,οταν  εΰται,  τα  δύο  'f  ν ,  %αϊ  το  εξω  ως  το  έ'σω,  καΐ 
το  αρβεν  μετά  της  ϋ^ηλείας,  οντε  αζ»σεν  ούτε  Ό^ήλυ/  Τα  δύο  δε  εν 
iΰτLV,  όταν  λαλώμεν  αύτοΐς^  αλη^-ειαν ,  καΐ  εν  δυβί  ΰομααν  άνυπο- 
^ρίτως  εϊη  μία  -ψυχή.  Καϊ  το  ε^ω  ως  το  εβω  ^  τούτο  λέγει '  την  ipv- 
χην  λέγει  το  εΰω ,  το  δε  έ'^[ω]  το  ΰώμα  λέγει.  "Ον  τρόπον  ούν  ΰου 
το  ΰώμα  φαίνεται,  ούτως  καϊ  η  ιρνχη  ΰου  δηλη^  εΰτω  εν  [τοΓ?]  κα- 
λοΐς  εργοις.  Καϊ  το  αραεν  μετά  της  ϋ-ηλείας  ούτε  αρΰεν,  ούτε  Ό'ηλυ, 
τοϋτΙοΥ  *************** 


Cap.  XII.  1)  ΤΙυν&ανομένης  της  iri  Evangelio  secundum  Aegyplios  haberi, 
Σαλώμης  ap.  Clem.  Alex.  Strom.  III,  13.  idem  Clem.  Alex.  existimal  (I.  1.  c.  9.) 
p.  5.53.     Quae    ad    Salonien   dicta  sunt. 


π.  CLEMENTIS  AD  COR.   XII.  117 

ipse  Douiinus,  quanilo  venlunim  essel  regnmn  ipsiiis,  dixil:  ,cum  duo 
erunt  umini,  el  qiiod  foris  ut  id  quod  iiiliis,  et  ninsculuni  cuni  foiiiina, 
neque  uias  iicque  foiuina.  ,Duo'  aiilem  siinl  ,ιιηιιηι,'  quaudo  alter  ad 
alleruin  loqiiciiiur  verilalem,  ol  in  duohus  corporibiis  sincerc  el  absqiie 
simiilatiouc  fueril  una  aniina.  ,El  ([uod  foris  esl,  nl  quod  inliis/  lioc 
ait:  aniniau)  vocaL  .quod  inlus;'  el  corpus,  ,qiiod  furis/  Ouomodo  igi- 
tur  corpus  tuiiin  coiispicuuni  cst,  ila  et  aniiiia  tiia  inanifcsla  sil  in 
boois  operibus.  ,Et  luasculuiii  cum  remiua,  ucquc  iiias  iicque  femiiia/ 
lioc*************** 


2)  I.   e.   άλλήλο/ς.    ;Cfr.   supra   c. 4.  4)  Reliqua  liirCodice    desiderantur. 

not.  2.  Huius   autem    loci^  snpplenientum    petas 


3)  όήλος  Ms.  ex  Cleni.  Alex.  Stroni.  IH.  c.  9. 


ΤΟΥ  ΑΓΙΟΥ  ΙΓΝΑΤΙΟΥ 

ΕΠΙ2Τ0ΛΑΙ.ι 


ΠΡ02  ΕΦΕΣΙΟΥΣ  ΙΓΝΔΤΙ02.2 

Ιγνάτιος,  ο  zca  Θίοφυρος^,  τη  ευλογημέντ)  εν  μεγεΰ^ει^  Θεον  πα- 
τρός πληρωματι^ ^  τη  τΐροωριομεντ^^'  προ  αιώνων,  είναι'  δια 
παντός  εις  δό^αν  παράμονον ,  ατρεπτον ,  ηνωμένην^  και  εκλε- 
λεγμένην  εν  πά^ει  άληΌΊνω ,  εν  ΰ'εληματι  του  πατρός  και 
Ίηΰον  Χριΰτον,  τον  Θεοϋ  τ^μών,  τ]]  εκκληαία  τη  αξιομακαρί- 
ατω,  τη  ονΰη  εν  Έφέαω  της  Άΰίας^\  πλεΐϋτα  εν  Ίηβοϋ  Χρι• 
ατω  καϊ  εν  άμώμω  χάριτι}*^  χαίρειν. 


1)  Titulum  debes  Codici  Laurentiano 
Mediceo),  qui  qiiidem  r/  του  άγίυν  Ιγ- 
νατίου Ιπιστολ(ά  σμυρναίοις  in  fronle 
fert  notatiim;  τ οϋ  αγίου  ^Ιγνατίου  Ιπι- 
ακόπου  ΰμυρναίοις:  —  «'  inscriptio  cst 
Cod.  Casanatensis.  Tiluliim  cnim  iii  utro- 
que  Ms.  excipil  Epistola  ad  Smyrnaeos. 
Tria  sunt,  qiiae  Ignatii  Epislolae ,  si  cx- 
cipias  illam  ad  Romanos  datam,  prae- 
cipue  spectant.  Idcirco  belhim  indicunt 
τοις  Οηββατίζουΰι  =  ludaizantibus  in 
Christi  evangelio,  monarchiam  episcopa- 
lem  commendant,  quia  in  concordia  at- 
que  unione  cum  ecclesiae  praesidibus 
unice  salus  sit,  iinde  quoqiie,  quicum- 
que  αιρέσεις  Christi  gregi  inferre  ten- 
tent,  reiiciendi  sint  omnes. 

2)  Ita  inscribo  c.  C  L  el  Holstenii 
apographo,  ubi  esl  προς  Ιφεαίους  Ιγ- 
νάτιος:—  Ad  oram  numenis  7^'.  Etiam 
Cod.  Caien.  Jgnatius  Epliesiis.  Deest 
nom.  ΙΓΝΑΤΙΟΣ  in  vcrsione  Armcn, 
et  libb,  impr.  Curn  ignalius  Antiochia 
vinctus  Romam  peiducoietur ,  Smyrnam 
appulit ,  ubi  Polycarpns  fuit  episcopus. 
Ephesii  eo  Onesiinum  episcopum  cum 
diacono  Burrho,  Croco,  Euplo,  Frontone 
miserunl  ad  eum  salntandura.  Unde  Igria- 


tius  occasionem  capit  caritatis  eorum 
celebrandae  (c.  1.  21.  2.).  Monet  eos 
doinde,  iit  omncs  unili  in  ecclesiae  dis- 
ciplina  perseverantcs  episcopo  el  pres- 
bytcrio  obediant  (c.  3  —  6.),  caveantque 
a  fatiiis  alque  pravis  doctrinis  (c.7 — 10.). 
SeqiiiUirEpistolae  pars  admonitoria,  quae 
in  singulanim  rernm  eo  spectantium 
disqviisilionc  iiberius  versatur  (c.  1 1 — '^^0.). 
—  Prooemiura  ct  primum  hiiius  Epistolae 
caput,  nonmillis  parvi  momenti  exceptis, 
Syrus  (ap.  Cureton)  vertit.  Ex  eo  et 
Armenio  (ap.  Petermannum),  qnae  maio- 
ris  ponderis  esse  vidcbantur,  lectiones 
adnotavi. 

3)  Cfr,  Wernsdorf,  de  Ignatio  Θεο- 
φόρο),  in  eiusdem  Memoria  C.  Timothei 
Seidelii,  Hclmst.  1758.  4.  Vocabulum 
Θεοφόρος  in  omnibus  epistolis  Ignatia- 
nis  ab  alio  (piodam  addiUira  putat  Diister- 
dieck,  de  Ignat.  epist.  aulhentia.  Gotting. 
1843.  p.  89.  H.  Diisterdieckii  librum 
me  non  vidisse  doleo.  Similem  laiidem 
sni  ipsius  contradicere  modestiae  atque 
humilitati  (Ep.  ad  Magn.  c.  11.  12  et  14.) 
facile  aliquis  crediderit  illius,  qui  pluries 
(infra  c.  8.  el  alibi)  infra  c.  3.  semel 
ipsum   adco    περί^ρημα    affirmet.     Illud 


SANCTI   IGNATII 

Ε  ρ  I  S  τ  0  L  Α  Ε. 


AD     EPHESIOS. 

Ignalius>  qui  el  Tlieophorus ,  ecclesiac  merilo  Ijoalae,  qiiac  esl 
Ephesi  in  Asia  —  henedictae  Dei  patris  magniludine  cuni  plerii- 
tudine,  praedeslinalae  anle  secula,  ul  in  perinanenleui  et  iminu- 
tabilem  gloriam  semper  esset  unila,  el  vera  passione,  per  volun- 
Uleiu  Palris  et  lesu  Chrisli,  Dei  nostri,  elecla  —  plurimara  iii 
lesu  Christo  el  iii  gratia  perfecta  salulcm. 


Α  D     Ε  Ρ  Η  Ε  S  I  0  S. 

*Ignaliiis,  qui  et  Theophorus,  Ijcncdiclae  in  magniludinc  Dei  Palris 
ctim  pienitudine,  praedestinalae  aiile  sccula,  ul  sit  sempor  in 
gloria  diirahilis,  incoiiiiiuiUilnIis,  unila  cl  elecla,  in  vcra  passioiic, 
in  voltiiilatc  Dei  Palris  el  lesu  (llirisli  Dci  noslri;  Ecclesiae  incrilo 
beaUssiniac,  quac  csl  Ephcsi  in  Asia,  pluriiiiain  in  lcsu  Ciirislo 
et  gratia   irreprehensibili  sahilein. 


Σανλος  6  xta  Ιίανλος  (Act.  13,  9.) 
{«aruro  comraode  comparatur,  cum  pro- 
pter  adliteratioDem ,  quam  dicunt,  vix 
(Mu  eflectain,  tiim  oh  allegoriam  iitrius- 
rfae  Yocts  proprio  sigiiiiicatiii  insitam. 
Vmitte  tainen  Igriatiuin  ix  των  x^eoffo- 
οων  άνόοών  iiiiuro,  iiemo  rcrtc  ticgabil. 
\[ii  qiioqiic  longe  eo  ίηΓ(?ποΓ6»  illiid 
-  !  '  |ii(lirtnii  .-ι|μμΙ  aliot  fiifnicniiit.  ilir. 
Κ|•ΐ(<)ι;•ηϋ  inoiiarlii  ct  pre««hylcri  FMila 
I  ItictUUt  nir.i  A.  Drifssel  p.  45.  ^JO^i 
y.ntKn  TioOotrrt  χμ  ζητονντι  ωΰί 
y.tixtiat,  (οίννηακι  χ(ά  (κλίξασΟ^κί 
nuou  αύτοητών  χμ  O^toifofuoy  άν- 
όρων  τά  τκρϊ  τούτων,  από  τέ  Κλη- 
μέντος  'Ρώμης  xtu  Εύαγρίου  Σιχίλου 
ΧΜ  'ETtitfuviov  της  Κύηρου. 

4)  Cfr.  Eph.  1,   ΙίΚ  Ι  Cor.  2,  δ. 

5)  Καϊ  ^).)7^a;^«Ttlriterf»olalorvulg., 


Synis  el  vet.  Int.  lat.  Exdusiinus  paili- 
culam  c.  Codd.  C  L,  sicnli  c.  nosliis 
recens.  prolixioris  BFORV  el  Arnienio, 
id  qiiidem  ahsquc  seiilenliarum  nexus 
iriiuria.    Cfr.  Eph.  3,    10. 

b)  Cfr.  Eph.   1,  4.  3,  11. 

7)  f?j'«/,  a  Vossio  omissum,  exCL; 
legilur  qiKxjiiii  ap.  Iiilerpol.  et  iii  vcr- 
sioriilMis. 

S)  Cfr.  E|)li.  4,  3  sqq. 

\))  Vocc.  της  Ι4αί((ς  ali  Αηιΐϋΐιίυ 
IraiiispoHila,  .Synis  noii  hig. 

10)  //.  cd.  IV.  χ((ΐ>(}•  ,ila  «x  irilor- 
|»olalorc  cl  v<'isioiiiliiis  Syr.  el  Arrn.  re- 
sliliiciidiim  esl.' 

*)  Allora  vrisio  liariim  Igii.  opislo- 
lanirn  iJf;h<!lni•  ΙΙ(»ΐΗΐ<Μΐίο.  DiKliiixitniiM 
iil»i<pii'  praclixa  sli-lliila.  Piael<!rca  c(. 
1'rolegg. 


120 


IGNATII  EPISTOLA  AD  EPHESIOS.    I.  II. 


I.     Laus  Ephesiorum  ob  legalionem  ipsi  missam.     Laus  Onesimi. 

Άποδεξάμενος^^  εν  Θεώ  το  πολναγάπψόν  ΰου  ονομα^^,  ο  κεκτηΰ^ε 
φνΟει  δικαία,  κατά  πίΰτιν  καΐ  άγάπην  εν  Ίηΰον  Χριΰτω ,  τω  ϋωτηρι 
ημών.  Μίμηταϊ  οντες  Θεοϋ ,  άναζωπνρηΰαντες^^  εν  αϊματι  Θεου^*, 
το  ΰνγγενικδν  έργον  τελείως  απηρτίαατε.  Άκονΰαντες  γαρ  δεδεμενον 
απο  Συρίας  νπερ  τον  oiOLvov  ονόματος  καϊ  ελπίδος^^ ,  ελπίζοντα  τ^ 
προϋενχτΙ  υμών  επιτνχεΐν  iv  '^ΡώμΎ}  ϋ-ηρωμαχηΰαι ,  ϊνα  (5ί.ά  τον  μαρτν- 
ρίον  επιτνχεΐν  δυνηθώ  μαϋ•ητης  είναι  τοΌ^°  νπερ  ημών  εαντον  ανενεγ- 
κόντος  Θεώ  προαφοραν  καϊ  ^^ναίαν.  ΈπεΙ"  ονν  την  τΐολνπληΌ'ίαν 
νμών  εν  ονο|ΐιατί.  Θεού  άττείληφα  εν  Όνηΰίμω,  τω  εν  άγάπτ}  αδιηγητω, 
νμών  δε  εν  ΰαρκΥ^  επιΰκόπω'  ον  εύχομαι  κατά  Ίηαονν  Χριΰτυν  νμας 
αγαπάν,  καϊ  πάντας  νμας  αντώ  εν  όμοιότητι  είναι.  Ενλογητος  γαρ 
ο  χαριαάμενος  νμΐν  αίίοις  ούσ^  τοιοντον  έπίΰκοπον  κεκτηϋ&αι. 


11.     Laus   reliquorum   legatorum.     Exhorlatio  ad  ol)edienliam  erga 
episcopum  el  preshylerium. 

Περν  δε  του  ϋννδονλον  μον  Βονρρον^,  τον  κατά  Θεον  διακυνον 
νμών  εν  πάΰιν^  ενλογημενον ,  ενχομαι  παραμεΐναι  αντον  εις  τιμήν 
νμών  καϊ  τον  επιακόπον.  Καϊ  Κρόκος  δε,  ο  Θεοίί  άξιος  καϊ  νμών^ 
ον  εξεμπλάριον  της  αφ'   νμών  αγάπης  απέλαβον,  κατά  πάντα  με    άνέ- 


11)  Vocc.  Ιίίποδεξάμενος  —  ημών 
transeundo  inserviunt  ex  prooemio  ad 
ipsam  Epistolam,  snntque  inngenda  cum 
χαίρειν  sc.  λέγει.  Cfr.  infra  ad  Smyrn. 
c.  1.  /Ιο'ξάζων  et  lectionem  Cod.  Olto- 
boniani  δεδυνημένος  ρ.  δεδύνημαι  m 
summo  c.  1.  Hom.  I  Clementis  ad  Rom. 
ed.  A.  Dressel. 

12)  I.  e.  vestncm  nomen  =  vos.  De 
modo  loquendi  vid.  Gal.  0,  I.  Notum 
quoqiie  est  illud  nomen  ΙαΙΐηιιηι=  omnes 
Romani  in  A.  Gellii  Noct.  Attic.  I,  2. 
Sensus:  in  Onesimo  (vid.  paulo  infra 
c.  2.)  episcopo  vestro  vosmet  ipsos  Ephe- 
sios  suscepi  praesentes.  ,Ex  interpola- 
tore  ct  versionibus  Syr.  et  Arm.  resti- 
luendum  est  νμών.''    Η.  ed.  IV. 

13)  Sc.  υμάς.  Cfr.  II  Tim.  1 ,  6. 
Sed  potius  sensu  intransitivo  intelligas, 
ut  Clem.  Rom.  ad  Cor.  1,  27.  ^^νκζω- 
πνρησάτω  ονν  ή  ηίατις  αύτον  iv 
ημΐν  et  LXX  Gen.  45,  27. 

14)  Ι.  e.  sahitifera  Christi  passione 
ac  morte.  In  sententiae  fine  απηρτί- 
αατε Vossius  ex  Inlerpol.,  άπαντΐσατε 
mutalumin  άτταιτίίσατί  C,  απαρτίσατε 
L.  Graziani:  avete  perfettamcnto  com- 
pita  un  opera  a  voi  connaturale.  Equi- 
dem  advb.  τελείως  {ταχέως  legisse  vi- 
detur  SyrusJ   idem    significare    dixerim, 


quod  προς  το  τέλος.  Tum  forlassis 
legendiim  ofi  dislinguendum  ΜιμηταΙ 
οντες  χ^εού ,  άναζωπυρησαντες  έν 
αϊματι  ^^εον  το  αυγγενιχον  'έργον, 
τελείο)ς  άπηντησατε. 

15)  Heic  apodosis  Μεΐν  Ιύπονάά- 
αατε  ex  vot.  Int.  et  Syro  inserenda. 
(Inseruit  textiii  //.  ed.  IV.)  Forle  scri- 
bendum  ΐ4κονσαντες  γάρ  με  (c,  Syro) 
δεδεμενον  άπο  Συρίας  νπερ  τον 
κοινού    ονόματος    καϊ    Ιλπίδος,    καϊ 

ελπίζοντα  Ty    προσευχή  υμών 

χ^νσίαν,  ϊδειν  ^σπουδάσατε. 

16)  Θεον  Syins,  vocc.  sqq.  νπερ 
ημών  εαντον  άνενεγκόντος  Θεφ  προσ- 
ψοράν  καϊ  ϋνσίαν  oraittens. 

17)  Coniunctionis  έπεϊ  vera  vis  ef- 
fugit  illos,  qui  nil  nisi  particulae  ovv 
significationi  eam  aiigmentandae  inservire 
opinentiir.  Protasi  enini,  quam  inducit, 
non  deest  apodosis;  incipit  quippe  vocc. 
Πρέπον  ονν  έστϊν  cap.  sq.  Deinde 
πολνπληϋ^ίαν  C,  quod  unice  rectuni; 
πολνπληρίαν  L  lacobsono  minus  accu- 
rate  asserente.  Nam  ex  eodem  Ms.  Hol- 
slenius  prius,  et  post  me  etiam  Th.  Hey- 
sius  transcripsit  πολνπληβ-ίαν. 

18)  Inteipolator  una  cum  Syro  et 
Armenio  vocc.  h'  σαρκϊ  non  leg.  Cfr. 
l  Petr.  2,  25. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  EPHESIOS.   I.  II.  121 

I.     Laus  Ephesiorum  ob  legalionem  ipsi  missam.     Laus  Onesimi. 

Suscepi  veslrum  in  Deo  valde  dilectum  nomen,  ({uod  vobis  compa• 
raslis  indole  proba  secundum  iidem  el  charilalem  in  lesu  Christo, 
salvatore  noslro.  Ciiin  imilalores  sitis  Dei,  ad  vitam  revocali  pcr  jiangui- 
nera  Dei,  opus  fraternilalis  perfecle  absolvislis.  Poslquam  enini  audislis, 
uie  vinclum  e  Syria  pro  communi  nomiiie  et  spe,  [videre  festinaslis]  me 
speraulem,  quod  vestris  precibus  consequar,  ut  Romae  adversus  beslias 
pugnem,  ut  per  marlyrium  adipisci  possim  discipulus  esse  illiiis,  qui  sc 
ipsum  pro  nobis  obtubt  Deo  oblatioucm  ct  hostiam.  Suscepi  ergo  in 
uomioe  Dei  mulliludinem  veslram  in  Onesimo,  inenarrabilis  charitalis  viro, 
veslro  autem  in  carne  episoopo ;  quem  iuxla  lesum  Chrisliini  a  vobis 
aniari,  cuique  similes  vos  omnes  fieri  oplo.  Benediclus  eniin,  qui  gralia 
sua  vos  talem  episcopum  possidere  dignatus  est. 

*  I.  Suscepi  veslrum  in  Deo  exoplatissimum  nomen,  qiiod  possidetis 
nalura  iusla,  secundum  fidein  et  caritatem  in  lesii  Christo  Salvatore  no- 
slro.  Cum  imitatores  silis  Dei,  excitanles  in  sanguine  Cbristi  cognatum 
opus  perfectum  et  absolulum  reddidislis ;  tum,  cum  aiidisselis  me  ex 
Syria  vinctimi  pro  communi  nomine  et  spe  adduci,  speranlem  veslris 
precibus  nie  conseculunim,  ut  Roniae  ad  beslias  pugnem,  quo  per  mar- 
tyriuni  consequi  possim,  ut  eius  sim  discipulus,  qiii  semet  ipsnm  pro 
nobis  oblulit  Deo  oblationem  et  hostiam.  Postquam  igitur  inimerosam 
Testram  multitudiDem  in  nomine  Dei  excepi  in  Onesimo,  ineiTabilis  cari- 
UUs  viro,  vestro  autem  secundum  raniem  Episcopo,  qiiem  vos  oinnes  se- 
cundum  lesuin  Christum  diligere,  eidemque  universos  similes  csse  oplo. 
Benedictus  eniin,  qui  vobis  pro  veslro  merito  lalcmhabere  deditEpiscopum. 

II.     Laui  reliquorum  legalorum.     Exhortatio  ad  obedienliam  erga 
episcopum  et  presbylerium. 

De  conservo  autein  meo  Burrho,  secundum  Deum  diacono  vestro, 
in  omnibus  benediclo,  oro,  ul  senipcr  vobis  et  episcopo  sit  honori.  Sed 
el  Crocus,  et  Deo  el  vobis  dignus,  quem  exeniplar  veslrae  charilalis 
accepi,  per  ODinia  me  recreavil,  quomodo  et  ipsum  refrigeret  paler  lesu 

*  11.     De  Burrho  aulem  conservo  noslro,  veslro  secundum  Deum  Dia-. 
CODO  in  omnibus  benediclo  oro,   ul   perinaneat   ad   veslruin  el  Episcopi 
iMMoreni.     Crocus  eliam  Deo    vobisque   digniis,    quem   cxcmplar  vestrae 
eanlatis  accepi,    ρίτ  omnia  uip  ΓΡίΤΡ.-ινΐΐ:    (|iiomodo    cl  ipsuin  refrigeret 


Cap.  Π.     1)  In  τβη.  Sjrriaca  haec  et  dido   (^nm    collcgisse.     CaKii   na   Peter 

Mipieotia  d<>Min(  nsqne   ad  m<'diiim  rap.  maiiniis    cxcidisse  piital,   ctirn  cxtctit  ap. 

lerljnn.     ΙΙ#•ί»•Ιίο  ρίιιπ  illc  ιποιι,ίγΗιιη,  ({iii  Arrrn-iiium.     Vix  credidfiritii. 

veraiofieai    SjTiacani    clalioravil,    omriia  .,v   ...  „       ,  .       ,.      ,..,, 

._._;. :j^„. •     •     .         •  ^)  Ma  «    III    I'si'iiil(»i«iiali(»   liionov: 

omMMe  ndetor,    qnae   ipsi    κ  ιικιιι   sik•  '.  Γ  u^^  χ 

Mria  p..labal.    Para.nclico«  v.ro  Epinlo-  "^    "'""""  """''""""   '"X  ^"'^^"',!-    "'^" 

1.«-.  I •: I  1  aiitfiii  Birriis,  nvrniH,  aii!  Horriis.  »o«Aiu«. 

laniBi  Ignaliaiianim   Iocoh    οΓπηί'Μρκ•   ad  ^    .         i 

TiUm  beoe  institueodani  exhorlationes  sc-  3)  πααιν  C  L,  naOi  Vose. 


122 


IGNATII  EPISTOLA  AD  EPHESIOS.   H.  III.  IV. 


ττανσεν",  ως  καϊ  αντον  ο  ncitriQ  'Ιηΰοϋ  Χρι,ΰτοϋ  άναιρυξαυ^^  αμα  Όνη- 
ΰψ(ύ  καϊ  Βονρρω  καϊ  EvnXco  καϊ  Φρόντωνι''' ,  δι'  ών  πάντας  νμας 
κατά  άγάπην  είδον.  ^Οναίμην''  υμών  δίά  παντός,  εάνπΒρ  α^ιος  ω. 
Πρέπον  ονν  εβτίν^ ,  κατά  πάντα  τρόπον  δοξάζείν  Ίηαονν  Χριβτον  τον 
δο^αΰαντα  νμας  ,  Χνα  εν  μια  νποταγτΐ  ητε  κατηρτίΰμενοι  τω  αντω^ 
νοΐ  καΐ  τγ  avvrj  γνώμϊ]^  καϊ  το  αντο  λέγητε  πάντες  περϊ  του  αυτόν, 
Χνα  υποταΰΰομενοι^^^  τω  επιβκόπω  καϊ  τω  πρεΰβυτερίω  κατά  πάντα 
ήτε  ηγιαΰμένοι. 

III.     Sine  omni  superbia  —  amore  duclus  —  vos  adhortor  ad  unitatem. 

Ου^  δίατάΰΰομαι  υμΐν^  ως  ων  τις.  Ει  γαρ  καϊ  δεδεμαι  εν  τω 
ονόματι^,  ονπω  άπήρτιαμαι  εν  ^Ιηΰον  Χριβτω.  Νυν  γαρ  άρχην  έχω 
του  μαθ'ψεΰεΰ'&αι ,  καϊ  προβλαλώ  νμΐν  ως  βυνδιδαΰκαλίταις^  μου. 
Έμε  γαρ  έδει  υφ^  υμών  ύπαλειφϋ-ηναι^  πίΰτει,  νουΰ-εΰία,  υπομονή, 
μακρο^υμία.  Αλλ  επεϊ  "η  αγάπη  ουκ  εά  με  βιωπάν  περϊ  υμών,  δια^ 
τοντο  προέλαβον  παρακαλεΐν  υμάς,  όπως  ϋνντρεχψε  ττι  γνώμγι  του 
Θεοϋ.  Καϊ  γαρ  ^Ιηβοϋς  Χριΰτος,  το  άδιάκριτον  7]μών'^  ζην,  του  πα- 
τρος''  η  γνώμη,  ο}ς  καϊ  οί  επίΰκοποι ^  οι  κατά  τα  πέρατα^  όριΰ&εντες, 
iv^  Ίηΰοϋ  Χριΰτοϋ  γνώμτι  είΰίν. 

IV.     Prcsbylerii  uniialem  cum  episcopo  imUemini. 

"Ο&εν^    πρέπει  ύμΐν   ϋυντρεχειν   ττ}    του    επιβκόπον   γνώμγ),  όπερ 
καϊ    ποιείτε.      Το   γαρ    άξιονόμαϋτον    υμών    πρεΰβυτεριον ,   του    Θεοϋ 


4)  VoxPaulina;  ICor.  16, 18 et 20. /cc. 

5)  Ita  C  L  vct.  Int.,  άνκψύξει  Voss., 
CoU.,  Smith.  c.  Interpol.  suffragante  Ar- 
menio.  Praestal  fnt.,  siqviidem  vatici- 
nantis  est.    Cfr.  Π  Tim.  1,  l(i.  Act.  3,  19. 

6)  q^ovTovi  L  C,  in  hoc  quidem 
correctum  iii  ψρόντωνι. 

7)  Plirasin  hanc  Apostolicam,  a  D. 
Pauli  Epistola  ad  Philem.  ut  videlur  de- 
sumptam,  saepius  usurpat  Ignatius.  lac. 
ώναίμην  scr.  C  L. 

8)  ^ύτι  lac.  et  qui  eum  repetierunt, 
Jnvitis  Codd.  C  L. 

9)  Vocc.  τω  αντω  vot  xca  τη  αύτη 
γΐ'ωμτ},  καϊ  το  αύτο  λεγητί  πάντες 
περί  του  αυτού  a  vet.  Int.  et  Armenio 
omissa,  nonnullis  male  inserta  esse  vi- 
dentur  ex  I  Cor.  1,  lu.  Extanl  autcm 
in  utroque  Ms.  Neque  video ,  ciir  iis 
meraoriae  siiae  inlixis  Ignalius  pro  simili 
fine  non  acque  uti  polnerit.  Cenlies  ni- 
mirum  integras  N.  T.  sententias  suis 
consociatas  promisciie  profert. 

10)  Ιπιτασσόμενοι  C  L  Voss.  lac. 
νποταοοόμενοι  Interpol.  Int.  vet.  et 
Armenius.  Auctor  noster  vb.  ύποτάϋ- 
αεββαι  cum  gen.  coniungit  et  dat.  Cfr. 
infra  c.  5,  Ep.  ad  Trall.  c.  2. 


Cap.  III.  1)  Ε  capite  tertio  Syrus 
nil  nisi  unicam  senlentiam  iiAX'  'ίπεϊ 
η  αγάπη  ουκ  Ια  με  ύιωπάν  περϊ 
υμών,  όιά  τούτο  προέλαβον  παρακα- 
λεΐννμας,  οπωςσυντρεχητε  τ^γνώμ\ι 
τον  Θεού  iii  usus  siios  convertit,  eam- 
que  cum  fine  capilis  primi  male  con- 
iunxit.  Multo  aptius  haec  sententia  cum 
verbis  proxime  eam  antecedentibus  {vos 
praeceptores  mei  eslis)  cohaeret.    H. 

2)  το  oVo^«  absolute  positum  habes 
infra  c.  7  et  in  Ep.  ad  Philad.  c.  10. 
lac.  Mihi  qnidem  convenienter  suppressa 
videntur  vocc.  ^Ιηύού  Χρίστου,  quia 
deinceps   casu  miitato   exprimenda  erant. 

3)  Graziani:  e  parlo  a  voi  come  a 
miei  colleghi  nel  magistero.  Ephesios 
doctores  esse  aeque  ac  semet  ipsum  dicit, 
et  cum  paulo  ante  disciplina  se  initiatum 
affirmasset,  iam  ut  ab  ipsis  Ephesiis  prae- 
ceptoribus  in  fide  confirmetur,  meritoque 
desiderat. 

4)  I.  e.  ungi,  excitari,  inslrui,  ud 
certamen  praeparari.    Pearson. 

5)  lacobsono  Ignatiiis  respcxisse  vi- 
detur  Ep.  ad  Philem.  v.  8.  9. 

6)  ημών  Voss.  c.  Int.  vet.  suffra- 
gante  Aim.  et  Ep.  ad  Trall.  c.  1,  υμών 
C  L.     Cfr.  loann.  15,  5.  Coloss.  3,  4. 


IGNATII  EPISTOLA  ΑΠ  EPHESIOS.    II.  III.  IV.  123 

ChrisU,  iina  cum  Onesimo  el  Burrho  el  Euplo  et  Fronlone,  per  quos 
vos  omnes  quoad  charilalem  vidi.  Friiar  vobis  perpeluo,  si  digiius  fiiero. 
Decel  ilaque  vos  oninibiis  moilis  glorilicare  Icsiim  Cliristimi ,  qui  gloriii- 
cavit  vos,  ul  in  obedientia  una  silis  perfecli,  eadem  mente  ,  eademque 
senlentia,  ideiuque  dicatis  de  eodem  omnes,  ul  subiecti  episcopo  et 
presbylerio  per  omnia  sanclificali  sitis. 

Paler  Icsii  Christi  una  cum  Onesinio,  Burrho,  Euplo  et  Fronlone,  per 
quos  vos  omnes  iii  carilate  vidi:  ita  perpcluo  vobis  fruar,  si  meruero. 
CoDvenit  ergo  omiiibus  raodis  glorificare  Icsuni  ChrisUim,  qui  glorificat 
vos,  ut  in  una  obedicnlia  silis  pcrfecli,  eadeni  menle,  eademque  senlentia, 
idemque  dicatis  de  eodem  omDes,  ut  subiecli  Episcopo  el  Presbyterio 
per  omnia  sitis  sanctificati. 

III.     Sifie  omni  superhia  —  amore  ductus  —  vos  adhorlor  ad  unilatem. 

Non  praecipio  vobis,  quasi  sim  aliqiiis.  Quamvis  enim  viuclus  suin 
propler  uomen  Ciiristi ,  nondiim  lamen  perfeclus  sum  in  lesii  Chrislo. 
Nunc  enim  incipio  discipulus  essc,  et  alloquor  vos  ut  coiidoctores  meos. 
Nam  oporlebal  me  a  vobis  confirnjari  fide,  admonilione,  palienlia,  aequa- 
DimiUle.  Al  cum  charitas  non  sinal  me  lacere  de  vobis,  propterea  an- 
teverU  vos  admonere ,  ut  uniamini  in  senlentia  Dei.  Etenim  lesus  Chri- 
slus,  inseparabilis  noslra  vila,  sentenlia  Palris  est,  ul  et  episcopi,  per 
tractus  lerrae  constituli,  in  senleiilia  lesu  Christi  suiit. 

*  III.  Non  praecipio  vobis,  qiiasi  siiii  aliquis ;  qiiamvis  enim  vinctus 
sim  hoc  nomine,  nonduni  tanien  perfccliis  sudi  in  Icsu  Christo.  Nunc 
eoini  incipio  discipulus  csse,  el  alloquor  vos  ut  condiscipulos  nieos.  Me 
enim  oportehal  a  vobis  subinstiliii  iidc,  admonilione,  palicntia,  longani• 
mitate :  sed  quandoquideDi  ciiarilas  non  sinit  nie  tacere  de  vobis,  proplcrea 
anleverti  vos  admonere,  ut  concurralis  cum  volunlale  Dei.  Nam  et  lesus 
Chnstus  vita  vestra  Patris  est  voluntas:  sicut  et  Episcopi  siiis  quique 
locis  consUtati  in  lesu  Christi  voluntate  siint. 

IV,     Presbyterii  unUatem  cum  episcopo  imilemini. 

Unde  decel  vos  in  episcopi  senlenliam  concurrere,  quod  et  facitis. 
Nam  memorabile  veslrum  presbyterium ,    dignum  Deo,   ila  coaplatum  est 

*IV.  Unde  et  vos  decet  accedere  senteiitiae  Episcopi,  queraadmodum 
elCKitJs:  naiD  memorabilc  iUud  vcstrum  Pre.sbyterorum  coliegiuni  dignum  Dco 


7)  Vid.  loann.  14,  9.  Matth.  11,  27.  bus    finibus    orbig    lcrrae.     Igii.   Ep.  ad 

8)  For»itan   την  χάοηκ.     Cfr.    Ep.  Hom.  c.  2.  <'xlr.    ύς  (5ύαιν  άηό    άνα- 
ad  Magn.  r.  2.  Marklatul.    At  si  iarn  1'aii-  τοΧης. 

los  Ap.  dicfTc  poiiiii ,  in  omiM.-m  lcrrarii  0)  lla  C  L.     MagiH  ex  iiiore  Aiictorig 

eiiiMe  Koniim  Kvaiigcli«%lanim  fi  iii  lincs  (fHKet  c.  vct.  Inl.  γνοίμη,    praepusitione 

orbb  lerrae,  (|iiid  miniin,  qiiod  iKriatiiis  fv  exrliisti. 

de  Kpiscopis  uliivifl  conMlituti»  loqiiiliir? 

Cfr.  HffTnae  PaHl.  .Sim.  8,3.    Har  aulcm  Cap.   IV.     1)  In  ver».  .Syr.  c.  4.  de-, 

Itge  Films  bei  proedicatus   e»i  in  οψηί-  Kideralur. 


121  IGNATII  EPISTOLA  AD  EPHESIOS.    IV.  V.  VI. 

a^Lov,  όντως  ΰννϊ^ρμοΰται  τω  έταΰκόπω ,  ώς  χορδαϊ  Μϋ-άρα^.  dia 
τοντο  εν  ττ}  ομόνοια  νμών  καϊ  ΰνμφωνω  άγάπτ)  Ιηΰονς  Χριβτος  αδε- 
τκι.  Kca  oi  κατ  άνδρα  δε  χορός  γίνεΰ{}ε ,  ίνα  ϋνμφωνοι  οντες  εν 
ομόνοια ,  χρώμα  Θεον  λαβόντες  εν  ενότψί ,  ■αδητε'^  εν  φωνγ  μια  5ι« 
^h](Sov  Χρίΰτον  τω  πατρϊ,  ϊνα  υμών  καϊ  άκονΰτ]^  καϊ  εταγίνώ^κτ}^,  δι^ 
ών  εν  πραΰϋετε ,  μέλη  οντάς  τον  νίοΰ  αντον.  Χρι'ΐΰιμον  ονν  εΰτιν, 
ι^μας  εν  αμώμω  ενότ7]τι,  είναι ,  ϊνα  καϊ  Θεον  πάντοτε  μετέχητε, 

V.     Jmus  et  uiililas  huius  unitaiis. 

El^  γαρ  εγώ  iv  μικρω  χρόνω  τοιαντην  βννηϋ'ειαν  ϊΰγον  προς  τον 
επίΰκοπον  νμών,  ονκ  ανϋ•ρωπίνην^  ονΰαν ,  άλλα  πνενματικην ,  πόΰω^ 
μάλλον  νμάς  μακαρίζω^  τονς  ενκεκραμενονς^  αυτοο*  ώς  η  εκκληΰία  Ίη- 
ΰον  Χριΰτω  f  καϊ  ώς''  Ίηΰονς  Χριϋτδς  τω  πατρϊ,  ϊνα  πάντα  εν  ενό- 
τητι  ΰνμφωνα  rj.  Μηδεϊς  πλανάΰ&ω'  εάν  μη  τις  ύ}  εντός  τον  ϋ•νΰια- 
ατηρίον,  νΰτερεΐται^  τον  άρτον  τον  Θεον.  Ει  γαρ  ενδς  καϊ  δεντερον 
προοενχη  τοΰαντην  ιϋχνν  έχει,  πόΰω  μάλλον  η  τε  τον  επιϋκόπον  καϊ 
πάϋης  της''  εκκλϊΐβίας;  Ό  ονν  μη  iρχόμεvoς  επϊ  το  αντο ,  οντος  ηδη 
νπερηψανεΐ,  καϊ  εαντον  διέκρινεν.  Γεγραπται  γάρ'  ,νπερηφάνοις^  6 
Θεός  άντιτάΰβεται.'  Σπονδάΰωμεν  ονν  μη^  άντιτάΰΰεαϋ'αι  τω  επι- 
ΰκόπω^  ϊνα  ώμεν  Θεον^^  νποταΰβόμενοι. 

VI,     Rcspiciatis   episcopum    ut   Christum  ipsum.      Onesimus   hac   in   re 

vos  laudal. 

Καϊ    οΰον^   βλέπει    τις    σι^ωντα^  Ιπίΰκοπον ,  πλειόνως  αντον^  φο- 
βείΰϋ•ω'    πάντα*   γάρ  ον    πέμπει  6  οίκοδεΰπότης   εις  ιδίαν  οικονομίαν. 


2)  Eadem  similitudine  iitilur  etiarn  Cap.  V.  1)  Syrus  interpres  quintum 
in  Ep.    ad    Philad.    c.  1.    de    Episcopo  quoque  capiit  neglexit. 

ipsorum  verba  faciens.    Usser.     Frequens  2)  =  ύαρκικήν. 

acceptumqnc  estveteribus  Christianis  sym-  3)  Ιΐ'κεκραμ^νονς  L  C,  in  hoc  qni- 

bolum  citharae  chordis  intentae,  maxime  dem  γ  sec.  man.  supra,  ίγκεκραμένονς 

in    geramis.     Cfr.  Clem.  Alex.  Paedagog.  edd.  praeter  lacobsonianam. 

llf,    11.    At  dk  ύφραγΐδες  ημίν  εστων  4)  Conieceram    αντω ,   quod'nunc  a 

πελειας,  ή  ίχ^^ύς,  η  ναϋς  ούρανοδρο-  Petermanno  ex  Armenio  repositum  video; 

μοϋαα    (al.    ούροάοομούύα) ,    η    λνρα  όντως  C],.     Interpolator  τους  άνακρε- 

μουϋικη ,    tj    κέχρηται     Πολυκράτης'  μκμένους  «υτοϊ  =  qui  pendelis  ad  eum. 

η  άγκυρα  ναυτική,  ην  Σέλευκος  Ινεχα-  5)  ό  aiictore  Vossio  Cotelerius,  Cler., 

ράττετο  τη  γλυ^η  κτλ.  Russel. ,    Hornemannus    et    qiii  Vossium 

3)  άδετε  C  L,  iit  ad  finem  sectionis  repelierunt,  ώς  C;  ώς  6  male  prolulil 
μετέχετε,  in  C  quidem  man.  sec.  mntatum  lacobsonus  ex  L,  in  quo  etiam  Tischen- 
in  μετέχητε.  Ilhid  repeliit  Voss.  Con-  dorfio  mihi  assereiite  cxaratiim  est  ώς 
iunctio  ϊνα  in  N.  T.  qiioque  cum  in-  sineo,  sicutilegitiirinHolsteniiapographo. 
dicativo  occurrit.  I  Cor.  4,  6  et  Gai.  6)  υΰτεοίΐτε  et  sub  finem  cap.  άν~ 
4,17.    Cfr.  Winer  Giamra.  ed. 4ae.  p.  266.  τιτάσσεσθ^ε  L  C,    in  hoc  quidem  utro- 

4)  Salvinio  praeeunte  scripsi  ίπιγι-  bivis  ai  man.  sec.  supra  notato. 
νώσκϊ]  c.  vet.  Int.  et  Armenio,  quorum  7)  της  C  L.  Articulum  cum  Vossio 
ille  legebat:  καϊ  ^πιγινώακη ,  δι^  ον  omiserimt  editores  omncs  usque  ad  la- 
εν  πράΰύετε.  Iii  utroque  Cod.  habes  cobsoninn,  et  post  eum  Hef.  iii  pr.  ed. 
Ιηιγινώσκων.  Subinde  cTt'  ών  ευ  ποάα-  8)  Cfr.Prov.  3,  34.1ac.  4,  6. 1  Petr.  5,5. 
αετέ  C  L,  δι^  ών  Ιπράΰύετε  Voss.  9)  \occ.  άντιτάΰϋεται.  απουδάύω- 
Advb.  εν  suspectiim  habeo:  tautologiam  μεν  ουν  μη  in  textii  Codicis  C  prae- 
quippe  adumbrat.  terinissa  margini  adscripsit  manus  sec. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  EPHESIOS.   IV.  V.  VI.  125 

episcopo,  ut  chordae  cilharae.  Propler  hoc  in  coiisensu  vestro  et  coii- 
cordi  charilate  lesus  Christus  canilur.  Sed  et  vos  singuli  chorus  estote, 
ul  consoni  per  concordiam,  nielos  Dei  rocipienles  in  unilale,  cantetis 
voce  una  per  lesuni  Chrislum  Palri;  quo  et  vos  audiat,  et  agnoscat  ex 
iis  quae  bene  operamini,  uiembra  essc  vos  Filii  ipsius.  Ulile  ilaque 
est,  in   immaculala  unitale  vos  esse.  ut  et  semper  participelis  Deo. 

ita  cooptalum  esl  conseiUilque  Episcopo,  ut  cliordae  ipsi  cilliarae.  Prop- 
terea  in  veslro  consAisu  et  concordi  charilate  lesus  Chrislus  canilur,  et 
singuli  quique  iinuni  simul  cliorum  constitiiite ,  ut  coinmuni  animorum 
conceDtu  consono  Christi  chroma  iu  unilale  accipienles  canalis  una  voce 
per  lesum  Chrislum  Palri.  Proinde  ulile  est,  vos  in  unione  iramaculala 
esse,  ut  Dei  ubique  silis  participes. 

V.     Laus  et  ulHitas  huius  unilatis. 

Si  enim  ego  brevi  lemporis  spatio  lalcm  consiietudinem  contraxi 
cum  episcopo  vestro,  quae  nou  bumana,  sed  spiritualis  est;  quanto  vos 
beatiores  iudico,  coniunctos  ei  sicuti  ecclesia  lesu  Christi,  et  sicuti  le- 
sus  Christus  Palri ;  ut  omnia  per  unilalem  consentiant.  Nerao  erret : 
uisi  quis  inlra  altare  sit,  privatur  pane  Dei.  Si  enim  unius  atque  alte- 
rius  precatio  lanlas  vires  habet;  quanto  magis  illa,  quae  episcopi  est 
et  lolius  ecciesiae.  Qui  igitur  in  conventum  non  venit,  hic  iam  superbia 
elalus  esl,  et  seipsuni  separavit  alque  iudicavit.  Scriptum  est  enim: 
jSuperbis  Deus  resislit. '  Sludeamus  igitur  episcopo '  iion  resistere ,  ut 
Dei  simus  subiecti. 

•  V.  Si  enim  ego  brevi  temporis  spatio  lalem  consueludinem  con• 
iunxi  cum  veslro  Episcopo,  quae  non  humana,  sed  spiritiialis  est,  vos 
beatiores  iudico  iU  eidem  admixlos  ex  multis ,  ut  Ecclesia  lesu  Christo, 
et  ut  lesus  Chrislus  Patri,  ut  omnia  in  unitate  consenliant.  Nemo  erret ; 
nisi  quis  inlra  allare  sil,  privatur  pane  Dei.  Si  enini  unius  et  alterius 
oratio  tantain  vim  habet,  quaiito  inagis  Episcopi  et  lolius  Ecclesiae.  Qui 
ergo  in  UDum  non  couvenil,  hic  iam  despicit  alios,  et  se  ipsura 
segregavil.  Scriplura  esl  enim:  Superbis  Deus  resistit.  Sliideamus  ergo 
Don  reslislerc  Episcopo,  ut  simus  Dei  subiecli. 

VI.     Respiciaiis  episcopum  ui  Chrislum  ipsum.  Onesimus  hac  in  re 

vos  laudat. 

El  quaiiiuiii  ι^ιιι>,   episcopum  tacenlem  vidct,  tanlo  magis  eum  reve- 

reatar;    quemcunqiic  eiiim  palcrfamilias  miltil  ad  gubcrnarulaiu    fainiliain 

^VL  Et  quo  magis  laciluni  quis  videt  Episcopum,  eo  magis  cum 
rererealur.     Querocunque   enim  mittit  paterfamilias  ad   rcs  suas   ndmini• 

10)  Oiov   C  L,    ^t<p    coni.    Salvin.  οσφ   c.  Vossio    ColclRriiis,   ot    (iiii    cnni 

Aoloniii««  in  Meli)»»a  lih.  II.  cap.  3.  β^τπι.  KfMpjunliir.  C»imiI  κ(;χ1ιιηι  SyriiK  nuii  Vfilil. 
173.    biinc    lociim    laiidat  sic:    anovJu-  .^.   ,    ^    ^ί,,.„ι|„  ^„„  ί,η,„•οΙ.,•.ι.Ι.•ιιι. 

auTi  μη  uviiTtcoataifat  τφίπίσχοηο),  .      ,  , 

7yu  ητι  9ίώ  vTioiaaaoutvol•.  -^)  σ«υτοΐ'  ίτβΐ  ιη  ί>,  nXtiovotauv- 

Cap.  VI.     1)  Βαον  C  L•   <•Λ  AnloniiiH  ^ov  »cri|.linti  hahcs  in  l. 
I.  c,   vel.   Inl.  quantum,   Kna.   quando,  4)  Cfr.  MiiUli.  24,25. 


126  IGNATll  EPISTOLA  AD  EPIIESIOS.  VI.  VII.  VIII. 

όντως    δει  ημίίς   αυτόν  δεχεβϋ-αι,  ώς  αντον  τον^  πεμψαντα.      Τον  ονν 
επίΰκοπον  δηλονότι'''  ώς  αυτόν  τον  κύρίον  δεΐ  προΰβλέπειν'' .     Αυτός  μεν 
ονν   Όνηΰψος   υπερεπαινεΐ   υμών    την    εν   Θεώ  ευταξίαν ,  οτι   πάντες, 
κατά  άλ^ί'&είαν  ζητε,  καϊ  οτι  εν  νμΐν  ον  δε  μία^  αϊρεΰις  κατοικεί'  αλλ 
ονδε  άκονετε  τίνος  πλέον,  ηπερ^  ^Ιηΰον  Χριΰτοϋ  λαλοϋντος  εν  αλητεία. 

VII.    Cavele  ab  haereticis  ;  Chrislus  —  ϋ•εάν&ρωπος  —  unus  medicus  esL 

ΕίώΌ'αΰί  γάρ  τίνες  δόλω  πονηρώ  το  ονομα^  ηεριφερειν,  άλλα  τινα^ 
πράΰαοντες  ανάδυα  Θεοϋ '  ους  δεΐ  νμας  ώς  'Θ'ηρία  εκκλίνειν.  ΕιΰΙν 
γαρ  κυνες  λνοΰώντες,  λαϋ•ροδηκταυ^ '  ους  δεΐ  ύμας  φυλάΰβεβ&αί,  οντα^ 
δυΰ'&εραπεΰτους'^.  Είς  ιατρός  εβτι,ν^  ααρκικός  τε  κα\  πνευματικός,  γε• 
νητος  καϊ  αγενητος^ ,  εν  ϋαρκϊ  γενόμενος  Θεός,  άϋ•άνατος  εν  ζωΐ]  άλη- 
■d^vff ,  καϊ  εκ  Μαρίας  καϊ  εκ  Θεοϋ  ^  πρώτον  παϋΎΐτός  καϊ  τότε  άπα- 
'Θ'ης'' ,  Ίηΰονς  ΧρίΟτός,  ο  κύριος  ημών^. 

VIII.     JVe  seducamini.     Vos  eslis  magni  el  spiriluales ,  ego  minimus. 

Mrj^  ούν  τις  ύμας  εξαπατάτω,  ωΰπερ  ούδε  ε'ξαπαταΰϋ-ε^  όλοι  όντες 
Θεοϋ.  Όταν  γαρ  μηδεμία  ενείριβται  ερις  εν  ύμΐν,  η  δυνάμενη  υμάς  βα- 
ΰανίααι,  αρα^  κατά  Θεόν  ζητε.  ΊΊερίιρημα^  υμών,  καϊ  άγνίζωμαι'^  [ύφ'^ 
υμών  ^Εφεαίων  εκκληΰίας,  της  διαβόητου  τοις  αίώΰιν.  Οι  ΰαρκικοί 
τα  πνευματικά  πράΰβειν  ου  δύνανται,  ούδε  ot  πνευματικοϊ  τα  ϋαρκικά' 


5)  τον   in   margine    Cod.  C    additur  άθ-ανάτω  (sine  iota  subscr.)  ζωy  άλη- 
man.  sec.  ^t^vy,  in  L  ip  ά&ανάτω  ζωή  άΐη&ινή 

6)  Scripsi   δηλονότι  c.  CL,   άήλον  absque  iota  subscr.,   iv    άβ^ανάτω  ζωΓ] 
ότι  vulg.  άληχ9ιν^  Voss.     Vocc.  άϋ^άνατος  iv  ζω'^ 

7)  Ita   edd.    Voss.     In  Codd.  C  L   et  άληΟ•(ν^    praedicatum    sunt    ad    praec. 
Holstenii  apograph.  προβλέπειν.  Θεός.    Leclio  ex  Athanasio,  Theodoreto 

8)  ov  δε  μία  C  L,  ουδεμία  editt.  et  Gelasio  ab  editoribus  recepta  h  ^a- 

9)  εϊπερ  C  L  =  τ^περ ,  ut  ed.  lac.  νάτφ  ζωη  άληΟ^ινή  sermonis  progressum 
r  ΛΠί  i\  \TA  •}  η  lurbat  et  male  diffindit.  Holstenius  Codd. 
Lap.    VII.     1)  Vid.  supra  c.  6.    Ueest  igctionem  retinet  vertitque:  Unus  esl  me- 

capitis  ^seplirai  versio  Syriaca.  ^  ^^.^^^  corporalis  et  spiriiuaUs,  genilus  et 

2)  άλλα  Tiva  Markiand     «U«  nvcc  ^      ^J  ^,,,^^,  ^/,  ^^^^  ^^   ,,,„ 
Voss.     suffragante    C       άλλα      τ.να    L  ,-„,^,,^^/.  /^^^  ,^  ,^  j^^^^^  ,^  ,^  ^,,^ 
favente  Int.  yet.     Cfr.Ep    ad  Smyrn.  c.4.           ^^  ^^^,    ^      ^^  p^j^^    ^    3    ^.^^.^^^^^ 

3)  VossiierrorA«,9(,oJry;iT«Mnprima  ^^J^  carnis  infirmitates   atque   affectus 
quoque  ed.  Hef    occnrnl.  post  resurreclionem  exuerat. 

4)  Sensus:    In   summo    periculo   at-  ^     o^  ,r        τ  -  ~    a^    ^   »       <      > 

'  ^  ...  ^    ,.      .    ,  8)  Vocc.  Ιησούς  Χοιστος,  ο  κύριος 

que    aeternae    salutis    suae     discrimine  c     ^'  τ\      λ    \       η  \    •        ♦       » 

4UC    '^^^'^  . -7  Μ       ι       •  ηαων    ex   Theodoreto,    Gelasio    et    vet. 

simt.     Sed  quis   eos  sanet .'  JNon  hoini-  /•,         ,      ir  •  v.  ,ir        υ      «  * 

ocu    1        ο  Inteiprete  addi  lubetVoss.  Favet  Armenius. 
nes,  sed  Christus;  ipsi  sunt  relinquendi.  ^ 

Cfr.  Rolhe,  Anf.  p.  767.    H.  Cap.  Vlli.     1)  Initium   huius  capitls: 

δ)  Ita  scripsi  monitus   scholio   man.  {Μη  ούν  .  .  .  όλοι  όντες  Θεοϋ)  Syrus 

sec.  orae  Codicis  C  apposito:   άναγνω-  omisit,  et  ea,  quae  sequuntur,  immediate 

ατέυν  άγενητος    τοϋτ^    εστί  μη   ποι-  cum  iinica  illa  sententia,  qiiam  e  capite 

ηβ-είς.     In   utroque  Cod.   γεννητός  xal  tertio  imituatus  est,  coniunxit ;  non  inepte. 

αγέννητος ,  ciii  scripturac  iam  lacobso-  Melius  vero  ea,  quae  sequilur,  exhortatio 

nns  nostram  substituit,    cum  in  pluiibus  ad    unitatem    cum    capitibus    4  —  8    co- 

Mss.  Athanasii    (de  Synodis)   locum   no-  haeret.  H. 
strum  citantibus  ita  scriptum  fuerit.  2)  αρα  C  L    et  edd.,   quod  lac.  in 

6)  Edidi  αθάνατος  h  ζω^  άληϋιν^  ed.  secunda  permutavit  cum  αρα. 
duce  Ms.  Casanatensi,   quod  exhibet   iv  3)  Cfr.  infra  c.  18.   et  I  Cor.  4,  13. 


IGNATII  EPISTOLA   AD  EPHESIOS.  VI.  VII.  VUi.  127 

suam,  liiinc  ila  accipere  debemus,  ut  illiiui  ipsum  qui  millil.  Manifeslum 
igitur  est,  quod  episcopum  respicere  oporleat  ut  ipsuui  Dominuni.  El  ipse 
(]iiideiii  Onesinius  supra  inoduni  laudat  veslrum  decenlom  diviuumque 
ordineni,  quod  oiiines  secundum  veritatem  vivatis,  et  qiiod  intcr  vos  om- 
iiino  nulla  haeresis  delilescal;  sed  iieque  audilis  aliquem  amplius,  quam 
lesiim  Chrisliim,  qui  loquilur  in  veritalc. 

strandas ,  euni  vos  ila  suscipere  oportel,  iil  illum  ipsuui  qui  mittit. 
L-nde  cerlo  apparet,  Episcopura  ila  ut  propriuin  Dominum  suscipiendum 
esse.  Proiiide  ipse  Onesimus  laudal  veslnini  in  Deo  bene  composilum 
ordineiu,  quod  oiunes  secunduiu  verilatem  vivatis,  el  quod  nulla  inler 
vos  delilescal  haercsis,  neque  audilis  qiieinquam  praelorquam  lesimi  Chri- 
stum  loquentem  in  veritate. 

VII.   Cavele  ab  haereticU ;  Chrislus  —  ^εάνϋ'ρωπος  —  unus  medicus  est. 

Solent  enim  nonnulli  malo  dolo  iioiiien  qiiidem  circumferre,  alia 
quaedam  palranles,  indigna  Deo;  quos  oporlet  vos  ut  feras  evilare.  Sunt 
eiiim  canes  rabidi,  clam  mordentes ;  quos  a  vobis  vilari  oportet,  ut  morbo 
difficuller  curabili  laborantes.  Medicus  aulcm  uiius  est,  et  carnalis  et. 
spiritualis,  faclus  et  iion  factus,  in  bomine  existens  Deus,  immortalis  in 
vila  vera,  el  ex  Maria  el  ex  Deo,  primuin  passibilis  et  luiic  impassibilis, 
lesus  Chrislus,  Doiiiinus  noster. 

•  VII.  Solent  enim  nonnulli  dolo  malo  nonien  circumferre,  sed  quae- 
dam  indigna  Deo  pcrpelranl,  quos  opurlet  nos  tanquam  feras  evitare; 
sunl  eniin  caues  rabidi  ex  iniproviso  niordenles;  quos  cavere  vos  opor- 
tet,  cum  remedia  illi^  oppunerc  difticile  sit.  Unus  csl  medicus  corporalis 
el  spirilualis,  genilus  el  ingeuilus,  faclus  in  carnc,  Dcus  in  vera  immor• 
lali  viu,  ex  Maria  el  ex  Deo,  primuin  passibilis,  et  tum  impassibiUs. 

VIII.     Se  teducamini.     Vos  esUs  tnagni  el  spinluales,  ego  minimus. 

Ne  quis  igilur  vos  seducat,  sicut  nec  seducimini;  loti  namqiie  estis 
Dei.  Cum  eniDi  nuUa  lite  implicemini,  quae  vos  discruciare  possit,  pro- 
feclo  secundum  Deum  vivitis.  Purgainenlum  veslri  suni,  et  liistrandus  a 
feslra  Ephesiorum  ccclcsia,  ccleberrima  in  seculis.  Carnales  spirilualia 
exercerc  nequcunt,  ncque  spiriluales  carnalia;    sicut  nec  fides,  quac  in- 

•VIII.  Ne  quis  igitur  vos  seducat,  sicut  iiec  seducimini,  cuni  loti 
silis  Dei.  Cuin  enim  iiuila  in  vobis  est  conlenlio ,  quae  vos  torquere 
pofsil,  ulique  secuiidum  Ileum  viviiis.  Ego  relrimcnluiii  vcslrum  el  pia- 
cularis  vjclima  vestrae  Epbesinac  Ecclesiae  celeberriinac  pcr  secula. 
CaniaJes  siiiriluaJia   excrcerc  nequeunl;    sicut   nec   iides    ea,    quac   sunt 

Sjrnu  fertit,    ac  μ   leguMct    liQnouai  h.  was  ihr  aiiswerfi•!,  das  is!»  .nirli  wns 

{tiQiUouut)  υμών  χαϊ  δέομαι  (δέησο-  <?iich  heiliget,  (Jftiri  diirch  die  Vehttrwin- 

μαι)  tniQ  υμών.    Sitnili   niodo  Armf;-  (Iiiiig   deeselben    wcrd<'l   ilir    reinor   iirid 

ntiiii.     BaueD  (Hippolyl.  II.  p.  XIV  sqq.)  MUirker   i.    c.   omrM;    iii.-ilum    proiicientes 

lefendoneMecooiecit :  η((>ίψημ{(  υμών  forlioreeelsanclioreH  ρίΓκϊιπϊηϊ,  (//. ed. IV.) 

Xia    ΰχνισμα    υμών   'Eifioiuv   (της)  4)  άγνίζομαιίΐ,  KlTischmdo.riU)  ftoal 

ίχχλησίΗς\τηςόΐ€ίβοΤ{τον  =  ηητα€)ΐίΏυΙζ  inc  adiioUiiite  L,  doii  άγνίζομαι  ul  scii- 


128  IGNATII  EPISTOLA  AD  EPHESIOS.    VIIl.  IX.  X. 

ωΰπερ  ουδέ  η  πίβτις^  τα  της  απιΰτίας,  ονδε  η  άπιβτία  τα  της  πίβτεως. 
*!/4  δε  ααϊ  κατά  ΰάρκα  πράΰΰετε ,  ταϋτα  πνευ^ιατικά  εβτιν'  εν  Ιηβον 
γαρ  Χριΰτω  πάντα  πράΰΰετε. 

IX.     Falsis  docloribus  ηυη  praebuislis  aures ,  vos  ^  lempla  Dei. 

"Εγνωί>^  δε  παροδενβαντάς  τινας  iκεΐ^'εv^,  έχοντας  κακήν  δίδαχην ' 
ους  ουκ  είάΰατε  ϋπεΐραι  εΙς  νμάς,  βνΰαντες  τα  ώτα ,  εις  το  μη  παρα- 
δε'ξαβΰ^αι  τα  ΰπειρόμενα  υπ  αυτών,  ώς  οντες  λίϋ•οι  ναοϋ  πατρός^, 
ητοψαΰμένοι  εις  οικοδομην  Θεοϋ  πατρός,  αναφερόμενοι  είς  τα  υψη 
δίά  της  ρ^χ«ν>^?  'Τηΰοϋ  Χριΰτοϋ ,  ος*  εΰτιν  ΰτανρος,  ΰχοινίω  χρώμενοι 
τώ  7Γνειί|ΐιο:τι  τω  άγίω '  t/  δε  πίΰτις  υμών  αναγωγευς  υμών,  η  δε  αγάπη 
οδός  7}  άναφε^ουσα  είς  Θεόν.  Έατε"  ουν  καΐ  ΰύνοδου  πάντες,  ΰ•εοφό- 
ροι  καϊ  ναοφόροι*^ ,  χριΰτοφόροι,  άγωφόροι' ,  κατά  πάντα  κεκοΰμημενοι 
Ιντολαΐς  ^Ιηΰοϋ  Χριΰτοϋ'  οίς  καϊ  άγαλλιώμαί,  οτι  η^ιώϋ-ην ,  δι'  ών 
γράφω,  προΰομιληΰαί  υμΐν  καϊ  ΰυγχαρηναι,  οτι  κατ  άλλον  βίον^ 
ουδέν  «^απατε  ει  μη  μόνον  τον  Θεόν. 

Χ.     Orale  pro  aliis ,  silis  miles ,  humiles  elc. 

Καϊ  υπέρ  των  άλλων  δε  άνϋ•ρώπων  αδιαλείπτως  προΰευχεϋ&ε^. 
"Κβτιν  γαρ  εν  αυτοΐς  ελπϊς  μετανοίας,  ϊνα  Θεοϋ  τύχωΰιν.  Επιτρέψατε 
ουν  αυτοΐς  καν  εκ  τών  έργων  υμΐν  μα&ητευϋ-ήναί.  Πρός^  τάς  όργας 
αυτών  ύμεΐς  πραεΐς ,  προς  τάς  μεγαλορρημοΰύνας^  αυτών  υμεϊς  ταπει- 
νόφρονες,  προς  τάς  βλαΰφημίας  αυτών  ύμεΐς  τάς  προβευχάς,  προς  την 
πλάνην  αυτών  ύμεΐς  εδραίοι  ττ}  πίοτει^  προς  το  ay^ioy  αυτών  ύμεΐς 
ήμεροι.     Μη    ΰπουδάζοντες    άντιμιμΐί]ΰααΘ'αι    αυτούς,    άδελφοϊ   αυτών 


bit    lacobsonus.     Praepositio     [ύφ*]    in  4)  ος  CL,  ο  Voss.    Utrumque  Igna- 

utroque  Cod.  desideratur,  sed  addendum  lianum  est.    Vid.  Ep.  ad  Magn.  c.  lOet  15. 

esse  videtur   ex  Int.  vet.,  nisi  admittere  5)  ^Earh  ovv  κ.τ.λ.  usque  ad  finein 

velis  Vossii  coniecturam  ττερίχρημα  υμών  hnius  capitis  apiid  Syrum  desuiit,  qui  hanc 

Ιγώ,  y.ia  (ίγνιΟμαυμών  Εφεαίων  χτλ.  sententiam  ideo  omisisse  videtnr,  qiiippe 

δ)  In   marg.  C   man.    sec.  fides    non  quae  ipsi  minus  fuerit  perspicua.  //. 

potesl  facere,  qiiae  sunl  infidclitatis.  6)  Nihil    hic   esl    mulandum.     Veliis 

interpres  vertit  lcmpliferi.     Intelligendum 

Cap.    IX.     1)  Ex   hoc    capile   Syrus  autem  istud    non    de    materiato   templo, 

nil  nisi  verba  ητοιμααμένοι  .  .  .  άνα-  sed  de  spiriliiali,  quod  in  pectoribus  no- 

φέρουαα  είς  Θεόν  in    suam  versionem  stris  erigere  deberaus.    Voss. 

transtulit,   eaque  cum  fine  capitis  octavi  7)  αγιοφόροι  C,    άγνοφυρυι   Voss. 

coniunxit.     Arctius    vero   τιτοιμαύμ^νοι  Ast    in   L  extat   άγιοί/ύροι  Heysio    mibi 

κ.  τ.  λ.  cum   verbis  pioxime  anlecedeii-  aflirmarite ,  scriptura  quidem  ambigua  el 

tibiis  ώς  οντες  λίθοι  cohaerent.  Η.  prompta  ad   erroiem.     Unde  Hefelhis  in 

2)  Intelligenda  videtur  Smyrnaeornm  notis  emendandus. 

civitas,  ubi  Docelarum  secta  id  temporis  ^x   Secundam  vitam  hanc  chnstianara 

mullos  seqnaces  habebat:   lusi  foile  ob-  g,jg  ^^^  .,  naturali.    SmWi. 

stat  Ικεΐθ^εν,  quae  quidem  vox  nec  apiid  (.        χ      j^  ηηοσενχεσβ-αι  C  L. 

Iuterpol.  nec  apud  Aimenmm,  a  quo  ad  g)  Syrus    cl  Armenius    hunc    locum 

voi  addilur.   Fuenint  etiam  qiiide  Epbeso  |i]jgj.g  verlernnl. 

dictum  putarent,  sed  cfr.  c.  6.  h  υμΐν  g^  μ^γαλορημοΰύνας  scr.  C  L.    Ad 

ουδεμία  αΐρεύις  κατοικεί.  absolvendam  synlaxin  Smithius  ex  Inter- 

3)  πρα  L   teste    Tischendorfio ,   non  pol.  commendat   αντιτάξατε.     Cfr.  Co- 
ηρος  quomodo  adnotavit  lacobsonus.  loss.  1,  23. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  EPllESIOS.   VIU.  IX.  X.  129 

credulitaUs  sunt,  nec  incredulitas,  quae  fidei.  Quae  vero  et  sccundum  car- 
nem  agitis,  ea  spiritualia  sunt;  in  lesu  Christo  enim  omnia  agitis. 

iiicredulitatis,  nec  incredulilas,  quae  sunt  fidei.  Quae  autem  eUam  se• 
cimdum  caroem  facitis,  ea  spiritualia  sunt;  omnia  enim  in  Ghrislo  lesu 
facius. 


IX.     Falsis  docloribus  non  praehuislis  aures,  vos,  lempla  Dei. 

Novi  autem,  nonnullos  illic  Iransiisse,  qui  habent  perversani  doctri- 
nam;  quos  Don  permisisUs  seminare  inler  vos,  et  oblurastis  aures,  ne 
reciperelis  quae  ab  ipsis  sunt  disseminata ,  iit  qui  lapides  sitis  templi 
Palris,  praeparali  in  Dei  Palris  aediCciuni,  sublati  in  alla  per  machinam 
lesu  Christi,  quae  esl  crux,  Spiritu  sanclo  pro  fune  utentes ;  fides  autem 
vestra  vos  sursum  trahit,  charitas  vero  via  deducens  ad  Deum.  Estis 
igilur  et  viae  comites  omues,  Deiferi  el  Templiferi,  Chrisliferi,  Sancliferi, 
per  omnia  ornali  praeceptis  lesu  Chrisli ;  propler  quos  exulto ,  quod 
dignus  habitus  sim,  per  ea,  quae  scribo,  colloqui  vobiscum,  et  simul 
gaadere;  quia,  ralione  allerius  vilae  habila,  nihil  diligitis  praeter  solum 
Deom. 

*  IX.  Novi  autem  nonnullos  obiler  isthic  diverlentes ,  qui  habent 
doclrinam  penersam.  Quam  ut  inter  vos  disseminent,  nequaquam  per• 
miUite,  obluranlcs  aures,  ne  ab  ipsis  disseminala  recipiant;  quippc  qui 
estis  lapides  templi  Patris  praeparati  ad  aedificalionera  Dci  Patris,  sublali 
in  aUuiD  per  machinam  lesu  Christi,  quae  csl  crux,  pro  funiculo  uten• 
les  spiriUi  sanclo.  Fides  aulem  veslra  esl,  quae  vos  eleval;  charilas 
auleiD  via  sarsum  ad  Deum  perducens.  Estis  igilur  omncs  Deiferi  et 
tcmplireri  ChrisUferi  et  sanclireri,  per  oronia  ornali  praeccplis  lesu 
Christi.  El  gaudeo,  quod  per  haec,  quae  scribo,  vos  alloqui  meruerim, 
el  coDgaadere,  quod  in  reliqua  vila  nihil  diligilis  praeler  solum  Deum. 


X.     Orale  pro  aliis,  sitis  mites,  humiles  etc. 

Sed  et  pro  aliis  hominibus  indesinentcr  orate.  Est  enim  ipsis  spes 
poenitentiae,  ut  Deum  nanciscanlur.  Permillite  itaque  ipsos,  sallcm  ex 
opehbu%  a  vobis  cnidiri.  Silis  vos  adversus  iras  corum  miles,  adver- 
fiis  magDiloqueDUas  eofuin  humiles,  corum  malcdiclis  opponilc  vos  pre- 
ces,  adrerxus  errorem  eonim  vos  firmi  permanele  in  fidc,  adversus 
efferos    mores   illorum    vos    mansueti    silis.     Non    i])S()s    conlra    imilari 

*  X.  El  pro  aliis  hominibus  indesinenter  oratis.  Est  enim  in  ipsis 
tpes  poenilentiac ,  quod  Deiim  nancisccnlur.  Permillalis,  rogo,  cis,  ut 
etiam  ex  operibus  discipuli  vcslri  iiant.  Adversus  iras  coriirn  vos  inan• 
foeti,  adrersus  iactantiam  coruni  vos  liumilcs  cslolc.  Conlra  blasphcmias 
tpsonjm  vos  oralioncs  opponite;  conlra  errores  ipsonim  vos  slabiles  in 
fide,  conlra  illonim  ferilatcm  vos  mansueti,    ncquaquam  eos  conlra  imi• 

pATtE<    AtOtt.  9 


130  IGNATII  EPISTOLA  Al)  EPHESIOS.    X.  XI.  ΧΠ. 

ενρ^ι&ώμ'εν  τι]  επιείκεια'  μιμτ^ταΐ  δε  ro€*  κυρίου  ΰπουδάζωμεν  εϊναι, 
KCiV  ης  πλέον  αδίκηΰ-ϊί  ν,κϊ  αποΰτερηϋτΐ  καϊ  άϋ-ετηϋ'ΐ] ,  ΐνα^  μΐ]  του 
διαβόλου  βοτάν){'  τις  ευρεΟ'ΐ\  Ιν  υμ,ΐν '  «λλ'  εν  naaij  άγνεία  καϊ  6ω- 
φροΰύνη  μένετε''  iv  ^Ιηΰοϋ   Χριϋτω,  ΰαρκικώς  και  πνευματικώς.^ 

XI.     ?sOvissima  iam  sunt  lempora;    limeamus  Dominum;  orale  pro  me. 

"Εσχατοι  καιροί•^  λοιπόν  αιΰχυν^ώμεν,  φοβη&ώμεν  την  μακροϋ•υ- 
μίαν  του  Θεοϋ ,  ϊνα  μη  ημΐν  εις  κρίμα  γενηται.  Η  γαρ  την  μελλου- 
ΰαν  οργην  φοβηϋ'ώμεν ,  η  την  ενεΰτώΰαν  χάριν  άγαπηΰωμεν  'εν  των 
δύο.^  Μόνον^  ϊν  Χριΰτώ  Ίηΰοϋ  ευρεΰ'ηναι,  εις  το  άλη&ινον  ζην. 
Χωρίς  τούτου  μηδέν  ύμΐν  πρεπετω ,  iv  ω*  τα  δεΰμα  περιφέρω,  τους 
πνει;|ίΐίντί.κού?  μαργαρίτας ,  εν  οις  γένοιτο  μοι  άναβτηναι  rrj  προβευχη 
υμών,  ης  γένοιτο  μοι  αεΙ  μέτοχον  είναι,  ϊνα  εν^  κληρω  Έφεΰίων  ευ- 
ρεϋ•ώ  των  χριστιο^νών,  oV  καΐ  τοις  άποοτόλοις  πάντοτε  ΰυντινεΰαν  εν 
δυνάμει  Ίηαοϋ  Χριϋτοϋ. 

XII.     Laus  Ephesiorum.     Marlyrium  inslans. 

Οίδα  τις  είμι  και  τίΰιν  γράφω.  ^Εγώ  κατάκριτος ,  ύμεΐς  ηλεη- 
ftivoi-•^  εγω  ύπο  κίνδυνον ,  ύμεΐς  ίΰτηριγμενοι.  Πάροδος^  εΰτε  των 
εις    Θεον   αναιρουμένων    Παύλου    ΰυμμύβται,^    του   7}για6μένου ,"^  του 


4)  Uhlhorn :  Das  VerhaUniss  der  kijrz.  7)  Cum  utroque  Cod.  restitui /^ίΠ'ίτε 

griech.   Recens.    der  Ign.    Br.    mr    Syr.  ab  lacobsono  sine    causa   transformatum 

Uebers.  p.  40.     logi    vnlt:    μη    ΰπον-  in   μένηιε.      Membrum    cum   αλλ'     ^i^ 

(ίάζοντες      άντιμιμηοαβί^αι      αντονς  exordiens   pendet    a    praeced.    tvcc   non 

aoekffoi  αυτών  εύρε&ώμεν.  ττ]  Ιπιει-  nisi  vi  rctorlum. 

xfici  0€  μιμηταϊ  τον.  8)  Extrema    capitis  verba  de  Encha- 

.5)  Ed.   princeps :    τις    πλέον    άδι-  rislia  intelligi  vult  amanuensis  Codicis  C. 

αηΟ^^,  τις  άποατερηϋ^τι^  τίς  άί^ετηϋ?),  Cap.  XI.     1)  Nulla  distinclio  in  Codd. 

tvcc  κτλ.     Cui   leclioni    nimis    languenti  C  L.     Cum  Interpolatore  nonnulli  inter- 

Marklandus  aliam  substitiiendam  censiiit,  pungunl  post    λοιπόν.     Sed   Paiili  Ap. 

eamque  parenthesi  segregandam:    είναι,  loqucndi   nsiis    (I  Cor.    7,  29.)    siiadpt, 

{τίς  πλέον  ηόικήχ)η ;  τίς  άπεστβρη&η ;  iit  interpungendi  signum  ante  ponatiir. 

τίς   η&ετήϋ-η  ;)    ϊνα  ^ κτλ.      Pearsoniis  2)  Maiori  inteipunctione  distinxi  post 

locum  ita  restitiiit:    ov  τίς  πλέον  aat-  άνο  c  C  L,  ex  qno  Tischendorfiiis  mihi 

κηϋ•9}  κτλ.  interrogativc.    Hefeliiis  Mark-  cxscripsit:  άγαπησο)μίν'  εν  των  δύο' 

landi  vestigia  premens :  είναι  (τίς  πλέον  μόνον,  uti  est  in  C.     Fugit  hocce  Vos- 

άάικη38Ϊς,τίςάποατερηϋ^εϊς,τίςάι9ε-  sium    et  lacobsonnm.     Rcctiiis  alii    edi- 

τη&είς;),   ϊνα.     Membrum   nullo    modo  lores  comma  vel  pnnclum  post  δύο  po- 

ad  Christum  spectat  (esset  enim  prorsiis  suere.      Notat   Gall.:    In   Parallelis   I)a- 

άσννδετον   in    sententianim    progrcssii  raascenicis  Rupefucaldinis  extat  fragmen- 

glossamqiie    redoleret),    sed     unice    ad  rnm,  quod  hiinc  locum  sic  exhibet:  άγα- 

Christi  imitatores  est  referendum.    Codd.  πηαωμεν  iv   τφ  νυν  βίφ ,    μόνον  ^v 

C  L  exhibent:    είναι'  τίς  πλέον   άδι-  Χριατφ  ^Ιηαούεύρεϋώμεν. 

κηβ-εΐ'    τίς    αποστερηθεί'    τίς    άΟ^ε-  3)  Supplendum  ω?.    Sic infinit.  ε ^()f- 

τηΟ^εΐ'     Retineo   hanc  leclionem  et  levi  Srjvai   habet,  undc  pendeat. 

miitalione  scribo:  είναι,  καν  τις  πλέον  4)  Lectionem    τω    Codd.  CL    tacite 

άδικη&^Ι)   και   άποστερηθΤ]   καϊ    ά&ε-  correxit  Voss.Scribcndiim  fortassc  To^rrij, 

τη^^η,   ϊνα.     Nihil  in  utroque  Ms.   fre-  piincto  post  Tr^JiTr^rojposito.    Cfr.  Polyc. 

quentius,  quam  permiitatio  diphth.  ει  et  ad  Philipp.  c.   1. 

η.     Cfr.  ί  Cor.  6,  7.     Vocc.  ϊνα  μη.....  5)  Sic  Voss.  c.  Interpol.  et  Int.  vet., 

οψ&ησονται   siib   finem    c.    14.     Bynis  ίνϊ  CL  et  Holstenii  apographiim.     Scri- 

non  vertit.  benduin  fortassis  Iv  ένϊ  κλήρφ. 

6)  Eadem    metaphora    infra  Ep.    ad  Cap.  XII.     1)  ήλεημένοιΟί.,   Ιλε- 

Philadelph.  c.  3.  et  ad  Trall.  c.  6.  iy^M^JO/ libb.impr.  antelac.  aiictoreVossio. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  EPHESIOS.   X.  XI.  XII.  131 

conali,  fratres  eorum  invenianiur  per  benignitateni,  imilalorcs  autem  Do- 
mini  studeamus  esse,  etiiimsi  quis  plures  iniurias  passiis  fuerit.  plurcs 
rerum  siiarum  iacturas ,  maiores  conlemplus,  iie  herba  aliqua  diaboH  in 
vobis  inveniatur;  sed  iu  omni  purilale  et  lcmperanlia  manealis,  in  lesu 
Christo,  carDaliter  et  spiritualiter. 

lari  sludentes.  Fralres  eorum  inveniamur  benignitnle:  imilalores  auleiii 
Doraini  esse  studeamus  (qiiis  pliires  iniiirias,  quis  reruni  suarum  iactn- 
ram,  quis  contemtum  perferat?),  ne  quod  dia])oIi  germcn  in  vobis  inve- 
niatur;  sed  in  omni  piiriUite  et  tcmperantia  pcrnianetc  in  Icsu  Cbristo 
el  corporaliter  et  spirilualiter. 

XI.     yovissima  iam  sunl  tempora ;  iimeamus  Dominum;    orale  pro  me. 

Terapora  siml  novissima;  celeriim  poenilenliae  vacantes  timeamus 
Dei  longaniroilaleni,  ne  in  iudicium  iiobis  cedat.  Aiit  enini  fuluram  timoa- 
inus  irara,  aiil  praesenlem  graliam  dihganuis;  iiniim  cx  duobiis.  Modo 
iD  Chrislo  lesu  invenianiur  ad  veram  vilam  vivendam.  Sine  ipso  nibil 
vos  deceat,  in  quo  vincula  circiimfero  spiriluales  margaritas,  in  quibiis 
resurgere  mibi  contingat  oralione  veslra,  ciiius  me  oplo  semper  fieri 
parlicipem,  ul  inveniar  in  sorle  Epbesiorum  Ciirislianorumj  qui  el  Aposlo• 
\is  semper  conscnsenint  in  virliite  lesu  Cbristi. 

*X.  Celerum  tempora  sunt  novissima;  rcvereamur  el  timeamus  Dei 
longanimiUlem,  ne  nobis  fiat  in  iudicium.  Aul  enim  futuram  tiniebimus 
iram,  aut  praesentem  gratiam  aniabimus.  Uniini  dunUaxat  c\  duobus, 
ot  in  lesu  Chrislo  ad  vcram  vilam  oblincndam  inveniamiir.  Sine  ipso 
nihil  deceaL  In  qiio  vincula  circumfero  spiriUles  inargarilas.  Iii  qui- 
bus  mihi  resurgere  conlingat  vcstris  precibus,  quaruni  mibi  scnipcr  par• 
ticipeiD  esse  liceat,  ul  inveniar  in  sorle  Epbesinorum  Cbristianoriiin:  qui 
Η  iam  Apostolis  semper  praebuerunt  assensum  in  virliitc  lesu  Cbristi. 

XII.     Jmus  Ephesiorum.     Marlyrium  inslans. 

Scio,  quis  sim  et  quibus  scribam.  Ego  condeninalus,  vos  miseri• 
•rdiam  asseculi;  ego  pcriculo  obnoxius,  vos  conflrmali.  Transilus  esUs 
•nim,  qai  ita  inlernciuntiir,  ul  ad  Deum  veniant;  Pauli  symmyslae,  qui 

*XII.     Scio  quis  sniii,  el  quibiis  scribo.     Ego  morli  addictus,  vos 

..isericordiam  conseculi:   ego  pcriciilo  obnoxius,    vos  iirmali:    Transitus 

ad  DeoiD  [abrepUs]  palel  [per  vos,]  Pauli  Symmystas ,  qiii  sanctificaUis 

2)  ϋΐ  aolea  παροδ(ύ0κντας,   ol   iii  Vus  in  Ejiheso ,  pcr  quani  Irunsnunt  illi, 

EpUi,  sd  Rom.  Tersae  finrm,  (r.  '.).)  ονχ  qui  in    Orientc  condemnali  Homam   m//- 

mg  πιτροόίύοψταΛ     Hi^Mrhins:  ίίήοη-  tuntur.  Pearson.     Hir   locus  explicandns 

όος'  όιάβααις.    f,y\u'%\\m  pft<>ltanL,  qui  e»l  cx   Acl.    Aposl.   20,    IG.      Markland. 

ei  Onenl«  iler  ver>*»>*  Kornam  ϊπί»ιί(ικ•Ι».-ιπΙ.  ForHilari   JiaQfOQoi.    Touv.    Cfr.  I  Cor. 

Haec  aon   iotell«ail  Infprfiolalnr;    ilnqn••  16,  7.    Ov    ϋΟ.Ο)   yttQ   νμας    ctfjTt   (v 

rvddidit    ηαραόο9ίίς    γ(    f'/i>>,    ά).1η  7ΐ<(()όόφ  Ιδίΐ): 

Τ^τΖ\ϊα'Λ''''''"Τ  ipHc  «plical  Epr.i.  3,  4    Veanon. 

Tocen  Inlerprcs   afnoscit.     Seneue   e»l,  i)  άγιαομίνυυ  C  L. 

9• 


132        IGNATII  EPISTOLA  AD  EPHESIOS.    XII.  XIII.  XIV.  XV. 

μεμαρτνρημενον,  ά^ωμακαρίΰτον ,  ου  γένοιτο  μοι  -υπό  τα  Xyyii]  ευρεϋτΐ- 
ναι,  οτ  αν  Θεον  επιτύχω^  ος  εν  πάΰη^  imOwXrj  μνημονεύει  νμών  εν 
Χριβτω  Ίηΰον. 

XIII.     Convenile  saepius  ad  cuUum  Dei» 

Σπουδάξετε  ούν  πυκνότερου^  αυνερχεΰϋ'αι  εις  ενχαριατίαν  Θεοϋ 
καϊ  εις  δόξαν.^  "Οταν^  γαρ  πυκνώς  επϊ  το  αυτό  γίνεΰϋ-ε,  καθαιρούν- 
ται αι  δυνάμεις  του  Σατανά,  και  λύεται  6  ολεϋ•ρος  αυτοιί  εν  τ?}  ομό- 
νοια νμών  της  πίΰτεως.  Ουδέν  εβτιν  άμεινον  ειρήνης,  εν  y  πας  πό- 
λεμος καταργείται*  επουρανίων  καϊ  επιγείων. 

XIV.     Teneatis  fidem  ei  charitalem,  et  operibus  vos  Chrislianos  praebealis. 

'Slv^  ουδέν  λανθάνει  νμας,  εαν  τελείως  εις  Ίηΰοϋν  Χριατον  εχητε 
την  πίΰτιν  και  την  άγάπην,  ήτις  εΰτίν  άρχη  ζωής  και  τέλος,  '^ρχη^ 
μεν  πίβτις,  τελος^  δε  αγάπη.  Τα  δε  δύο,  εν  ενότητι  γενόμενα,  θεοϋ 
έϋτίν*  τα  δε  άλλα  πάντα  εις  καλοκάγαθίαν  άκόλου^-ά  εΰτιν.  Ούδεϊς 
πίΰτιν  έπαγγελλόμενος  άμαρτάνει,  ούδε  άγάπην  κεκτημένος  μιΟεΐ. 
Φανερόν^  το  δένδρον  από  του  κα()π;οτ5  αυτοί)•  ούτως  οι  απαγγελ- 
λόμενοι Χριΰτιανοϊ  είναι,  δι  ών  πράΰΰουΰιν  όφ^-ηΰονται.  Ου  γαρ 
νυν  επαγγελίας^  το  έργον,  αλλ'  εν  δυνάμει  πίΰτεως  ίάν  τις  ευρεθ]!  εις 
τέλος. 

XV.     Νοη  loquenles  solum,  sed  el  silenles  Dominum  profileamur. 

"Αμεινόν^  εΰτιν  ΰιωπάν^  καϊ  είναι,  η  λαλο{5ντα  μη  είναι.  Καλον^ 
το  διδάΰκειν,  εάν  ό  λέγων  ποι?}.     Εϊς  ούν  διδάΰκαλος,  ος   εϊπεν,  καϊ 


1 


5)  Νοη  in  uoaqiiaque,  sed  in  una  tota  «λλ'  h  δυνάμει  πίβτεως  εύρεϋ^^  τις 

ipshis  Epistola.  αν  εΙς  τέλος)  ap.  Syrum. 

Cap.  ΧΙΠ.    1)  Cfr.  ad  Polyc.  c.4,  ubi  |)  ^ll'  f  ^^^^  ^'  ^  ^* 

ηυκνότερον  Pearsomis    de   confertis    et  .1  Α      .     .  "*   ''    .      , 

plenis,    non  de    crebris  conventibus  ex-  .     .^)  Graziani:     Quesle    due    cose    poi 

ponit.    Quaequidem  expositio  rcm  ipsani  '"f  eme  tinite   sono  ppera    di   D.o.   Vel. 

non  mutat.     In  Ep.  Clem.  Rom.    ad  la-  ί,"^•  ^^  Arm    leg.  ^eog  lartv ,  quomodo 

cobum  c.  17.  p.  22.  ed.  Dressel   ού  εϊ-  ί^^'η^^^^ηι  Excerpta   de    f.de   ac   pielale 

νεκεν  πειρασ^,  κατά  πάσας  σννόάονς  ^"  ^'^^\Τ  ITV^^"]'  'ΤΤ' 
ερχεσ^α,^  Amanuensis  Cod.  C.  orae  ad-  ^^  ^^"^-   ^^'/^-  ,  '"    ^,  ^^,    «^«™ 

scfipsit:    ηερϊ    της    ευχαριστίας.     Ac  ^^^'^^-  mamfesta  jirbor  α  fmclu. 
mihi  quidem  sub  capitis  finem  de  Agapis  ^^  Piaecedens  wv  Syr.  e   Arm.  non 

qiioque  sermo  esse  videtur.  agnoscunt.     Recte    Galliccoll.:     Percho 

2)  Intelligendum  fortasse  de  glori-  '\  ^""^  "^"  ΡΤ^^"^^,  ^\?  "«!'*  Ρ^^^^^" 
ficando  Deo  gratiarum  actione  et  hy-  ^!^"^'  "^^  "^"^  virtu  della  fede  se  imo 
mnis  canendis  (cfr.  supra  c.  4.  Ep.  ad  l'  Pf'o«''r  .''"'  '"'  ^'''^'  ^^'•  ^''• 
Smyrn.    c.  7 ,   ad  Polyc.   c.  4.)•     Magis  ^'  ^"•  ^^'  ^^^'  ^'  ^* 

tamen  placet  Rothii   conieclura   εΙς   Jo-  ^        ^,,      ..  ^  ,    . 

χ^ν,  quae  vox  ap.  LXX  Interpretes  sae-  ,    ,.^^Ρ'  ,^^'     ^)  ^Υ/"^  hums   cap.  sen- 

3)  δταν  C,  έν  avL  Voss.  et  rlqq.  '{\'"'^'''\  'j  ^«λουντα  μη  είναι  iva 
gjjjj                                                        ^^  01     ων   λαλεί   ηρασσ^,    καϊ    ο  ι     ων 

4)  καταργείτε  C,  iii  marg.  τα/.  ""/η'  Υ'^^^^.^ηται   inlerpietatur.     Legit 
^           '''                           °  sicut   Armenms    καϊ    ειναί    τι    ρ.    καϊ 

Cap.   XIV.     1)  Nil    nisi   finis    capilis  εϊναι.    In   vers.  Syr.  sequentia    deside- 

14.   {Ούχ  δτι    ίπαγγελία    το    'έργον,  rantur  usque  ad  c.  18. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  EPHESIOS.    XII.  XIII.  XIV.  XV.        133 

sanctificatus,  martyrium  consecutiis,  et  digne  beatus  est,  ad  ciiius  vestigia 
conlingat  mihi  ut  inveniar,  quando  Dei  particeps  fio,  qui  tota  epistola 
memor  vestri  est  in  Christo  lesu. 

et  testimonium  conseciUus  est,  meritoqiie  beatissimus  praedicalur,  cuius 
in  vestigiis  utiiiam  ego  inveniar,  cum  Deum  nactus  fuero,  qui  in  omni- 
bus  epistolis  suis  vestrum  meminit  in  Christo  lesu. 

ΧΙΠ.     Convenite  saepius  ad  cuUum  Dei. 

Date  itaque  operam,  ut  crebrius  congregemini  ad  gratias  Deo  agen- 
das,  et  ad  eum  laudandum.  Quando  enim  saepius  in  eundem  locum 
convenitis,  labefactantur  vires  Satanae,  et  concordia  vestrae  fidei  solvilur 
exitiura,  quod  ille  infert.  Nihil  praestantius  pace  est,  qua  aboletur  omne 
bellum  coelestium  et  terrenorum. 

*  XIII.  Date  itaque  operam,  ut  crebrius  congregemini  ad  Eucharistiam 
gloriamque  Dei.  Quando  enim  frequenter  in  unum  convenilis,  labefactan- 
tur  vires  Satanae,  et  exitium  ac  pernicies  eius  vestro  in  fide  consensu 
dissolvitur.  Nihil  praestanlius  est  pace,  qua  omne  bellum  oboletur  coe- 
lestium  el  terreslrium. 

XIV.  Tenealis  fidem  et  charitalem,  ei  openhus  vos  Christianos  praebealis, 

Quonim  nihil  vos  latet,  si  perfecte  habueritis  in  lesum  Christiim 
fidem  cl  charitatem,  quae  initium  vitae  et  finis  sunl.  Principium  quidem 
fides,  iinis  vero  charitas.  Haec  autem  duo  in  unum  coeuntia  a  Deo 
sunt;  oninia  vero  alia  ad  probitatem  consectanea  sunt.  NuIIus  fidem 
profitens  peccat,  neque  charitatem  possidens  odit.  Manifesta  est  arbor 
ex  fructu  suo ;  similiter,  qui  profitentur  se  Christianos  esse,  ex  iis,  quae 
faciunl,  cernentur.  Non  enim  nunc  professione  opus  est,  sed  si  quis 
in  virtute  fidei  invenialur  usque  ad  finem. 

*  XIV.  Quorum  nihil  vos  latet,  si  perfectam  in  lesum  Christum 
habetis  fideni  et  caritatem,  quae  initium  vitae  est  et  finis.  Initium  qui- 
dem  fides,  finis  autem  caritas;  duo  autem  ista  quoties  in  unum  coeunt, 
Dei  sunl,  cetera  autem  omnia  ad  probitatem  consentanea  sunt.  Nemo 
fidem  professus  peccat;  nec  carilatem  possidens  odit.  Dignoscitur  arbor 
ex  fruclu  suo;  sic  qui  se  Chrislianos  esse  profitentur,  ex  iis,  quae  fa- 
ciunl,  perspiciuntur.  Res  non  iam  in  professione  consistit,  sed  si  quis 
iQ  virtute  fidei  inveniatur  usque  ad  finem. 

XV.     Λόλ  loquenles  solum,  sed  el  silentes  Dominum  profileamur. 

Meliiis  cst,  lacere  et  csse,  quam  loquentem  non  essc.  Bonum  est 
docere,  si,  qui  dicit,    faciat.     Unus  igilur  doctor,  qui  dixit,  et  faclum 

*XV.  Praestat  tacere  et  esse,  quam  loqucndo  non  csse.  Pulchrum 
est  docere,   si    qiii  dicil,    idem  faciat.     Unus   ergo    magister,  qui  dixil, 


2)  Senlentia   cohaerel    cum    exlremo     esse  Christianutn   sinc    slrcpilu  vcrhorum 
c.  14.     Idcirco   non  sensu   geiicrali   curn     inlcrprctanda. 
Italis  intelligenda ,    sed  Smitho    monenle  3)  Cfr.  Rom.  2,  21, 


134       IGNATIl  EPISTOLA  AD  EPIIESIOS.  XV.  XVI.  XVII.  XVIII. 

hivsTO'  κ&Ι^  α  αιγών  δε  πετΐοίηκεν,  αξκχ  τον  πατρός  εότιν.  Ό  λόγον 
Ίηΰον  κεκτημένος  άλ7]ϋ^ώς  δύναται  και  της  ηβνχίας  αντοϋ  ακονειν^  ϊνα 
τέλειος  ύ),  ϊνα  δι^  ων  λαλεί  πράΰβτβ^ ,  καϊ  δι'  ών  ΰιγα  γινώΰκηται. 
Ονδεν  λανϋ•άνει  τον  κνριον,  άλλα  καϊ  τα  κρυπτά  ημών  εγγνς  αντώ 
Ιϋτίν.  Πάντα  ουν  ποιώμεν,  ώς  αντον  εν  ημΐν  κατοικονντος,  ϊνα  ώμεν 
αντοϋ  ναοϊ,  καϊ  αντος  rj  Ιν  ημϊν  Θεός  ημών  όπερ  καϊ  εβτιν^  καϊ 
φαν7}αεται  προ  προΰώπον  ημών  ε^  ων  ^ικαίω?  άγαπώμεν  αυτόν, 

XVI.     Qui  fidem  falsis  doclrinis  corrumpunt,  in  ignem  aeternum  ibunl. 

Μη  πλανα6ϋ•ε,  αδελφοί  μου.  Oi  οικοφΰ•όροι^  βαΰιλείαν  Θεον 
ον  κληρονομ7]ΰον6ΐν.  Ει  ονν  οι  κατά  ΰάρκα  ταντα  πράΰβοντες  απε- 
d-avov^  πόΰω  μάλλον,  εάν  [τιςΥ  πίβτιν  Θεον  εν  κακ^  διδαβκαλία 
φΌ-είρη,  νπερ  ης  Ίηοονς  Χζ>κ>τό^  εΰταυρωϋ'η;  Ο  τοιούτος,  ρυπαρος 
γενόμενος,  εις  το  πυρ  το  αΰβεΰτον  χωρηΰει^  ομοίως  καϊ  ό^  άκούων 
αυτοϋ. 

XVII.     Cavele  α  falsis  haereticorum  doclrinis. 

/ί/ιά  τοϋτο  μνρον  ελαβεν  επϊ  της  κεφαλής  αντοϋ^  6  κνριος ,  ϊνα 
πνεη  τη  Ικκληΰία  άφΘ•αρΰίαν.  Μη  άλείφεαϋ•ε  δνΰωδίαν  της  διδαΰκα- 
λίας  τον  άρχοντος  τον  αιώνος  τούτον  μη  αιχμαλωτίΰΎ}  νμας  εκ  τον 
προκειμενον  ζην.  ^ιά  τι  δε  ου  πάντες  φρόνιμοι  γινόμενα,  λαβόντες 
Θεον  γνώοιν,  ο  εότιν  Ίηαονς  Χριατός;  Τι  μωρώς  άπολλύμε'Θ'α,  άγνοονν- 
τες  το  χάριΰμα^  ο  πεπομφεν  άληΌ-ώς  6  κύριος; 

XVIII.     Gloria  crucis.     Chrisli  nalivitas  el  haplisnius. 

Περίτρημα^  το  εμον  πνενμα  τον  ΰτανρον ,  ο  εΰτιν  βκάνδαλον^ 
τοις    άπιβτονόιν,    ημΐν^   δε   ϋωτηρία    καϊ    ξωη    αιώνιος.     Πον  ΰοφός;^ 


4)  Partic.  xwllacobsonus  restituit  ex  pore  el  Spiritiim  sanctum;  et  si  raacu- 
L.  Agnoscunt  eam  Cod.  C  Int.  vet.  et  laveris  Spiritum  sanctiim,  non  vives.' 
Arm.  Smithus:   Christus  sui  ipsius  gloriae  Cfr.  I  Cor.  6,  9.  10. 

peruniversam  vitam,  etiam  quandoraaxime  2)  [τί?]  ex  Int.  vet.  inserendum  esse 

mira   et   divina   missione   prorsus    digna  iam  monuit  Cot.,  deest  in  C  L. 

praestitisset ,    non  velificatus  est,  lUpote  3)  ό  art.  ab  editoribus  praetermissum 

ab  omni  oslentatione  vaciius.  inseruit  lac.  ex  L,  suffragante  C. 

5)  Ita  ed.Vossins,  λ«λ^  ττράσσίί  CL.  Cap.    XVII,     1)  αύτοϋ  Hef.,    uvtov 

6)  Cfr.  I  loann.  3,  2.  C  L   et  rlqq.  edilt.     Cfr.  foann.  12,  7. 
Cap.  XVI.     1)  El  Vedelius   vertit  fa-  Cap.  XVIII.     1)  Syriis,  qui  banr  sen- 

miliarum  corruptores.    Conlra  Hilgenfeldii  tentiam    reddidit,    haec    habet:     Adorat 

opinionem    (d.    aposlol.    Vater   p.  192.),  spiritus    meus    criicem   hanc,    qiiae    est 

agi  h.  1.  de   fatiiarum   doctrinanmi  pro-  scandalum    iis,    qui  non    credunt,  vobis 

pagatoribus,    quorum    opcra  Dei   domus  vero  in  saiutem   et  in  vitam  aeternitatis. 

pessumdetur ,   totus  clamat   sententiarum  Reliqua   huius   capilis    in   hac    vers.  de- 

nexus.     li  polius   ab  Ignatio  denotanlur,  siderantur,  sed  supplentur  ex  alia  versione, 

in  quos  scriptum  est  in  Hermae  Pastore  cuius    fragmentum    dedit    Cureton    1.    1. 

(Sim.5,7.):  ,Et  corpus  hoc  timm  custodi  pp.   44.    45.    Petermann.      Bunsen    1.   1. 

mundum  atque   purum,   ut    spiritus   ille,  pro  περίχρημα    legi  vult  ηρούχννημα, 

qui  inhabitaverit  in  eo,  testimonium  re-  utexpliceliir  προακννεΐ  τόΐμόνηνεϋμα 

ferat  illi,  et  lecum  fuisse  iudiceliir.     At-  τον  σταυρόν.    Assentientem  habet  Nolte 

que  etiam  vide,  ne  quando  persuadeatur  1.  I.  p.  231. 

libi,  inlerire  corpus  hoc,  et  abutaris  eo  2)  Cfr.  I  Cor.  1,  18. 

in  libidine  aliqua.     Si  enim  corpus  tuum  3)  ύμΐν  vertit  Armenius  c.  Syro. 

maculaveris,  maculabis  etiameodera  tem-  4)  Cfr.  I  Cor.  1,  20. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  EPHESIOS.  XV.  XM.  XVII.  XVIII.        135 

est;  sed  et  quae  sileus  fecit,  digua  Patre  suut.  Qui  verbum  lesu  possidet, 
vere  potest  et  silenlium  ipsius  audire,  ut  perfeclus  sit,  iit  per  ea.  quae 
loquilur,  operetur,  el  per  silenliiim  suum  cognoscatur.  Nihil  latet  Donii- 
num,  sed  et  arcana  nostra  prope  ipsiim  sunt.  Omnia  ilaque  faciamus, 
quasi  ipso  in  nobis  habitanlc;  ut  illiiis  simus  lempla,  et  ipse  sit  iii 
iiobis  Deus  nosler;  quomodo  et  est  et  apparebit  anle  faciem  nostram; 
ideo  iuste  diligimus  ipsum. 

et  facla  simt.  Et  quae  tacendo  fecit,  digna  sunl  Patre.  Qiii  sermonem 
lesu  possidel,  revera  polest  eliam  sileiitium  eiiis  audire ,  iit  perfeclus 
sit,  ul  per  ea,  quae  loquitur,  agat,  et  inlerim,  dum  silet,  cognoscalur. 
Nihil  lalel  Domiuum,  cum  el  arcana  noslra  ipsi  vicina  paleiit.  Omnia 
igitiir  quasi  ipso  in  iiobis  habitante  faciamus,  ut  uos  illius  tenipla  siimis, 
et  ipse  sit  in  nobis  Deiis  nosler;  quemadmodum  et  est,  et  apparebit 
ante  faciem  noslrara;  unde  et  iure  ipsum  amamus. 

\y\.     Qui  fidem  falsis  doclrinis  corrumpunt,  in  ignem  aeternum  ibunl. 

Ne  erretis,  fratres  mei.  Familiarum  perlurbalores  regniim  Dei  non 
Iiereditabunt.  Si  autem  ii ,  qui  seciinduin  carnem  baec  operati  sunt, 
morte  sunt  aiTecti:  quaulo  magis,  si  quis  fidem  Dei  prava  doctrina  cor- 
rimipat,  pro  qua  lesiis  Cbristus  crucifixiis  est?  Talis,  inquinatus  factiis, 
in  ignem  inexlinguibilem  ibil:  siiniliter  ct  qiii  audit  ipsuni. 

*XVI.  Ne  erretis,  fralres  mei.  Corriiptores  familiarum  regnum  Dei 
ηυιι  haercdilabunt.  Si  igilur  secunduni  carneni  haec  facientes  rnorlui 
sunt,  quaiilo  magis  si  quis  fidem  Dei  iiiala  doctrina  corrumpat,  pro  qua 
lesus  Christtis  crucifixus  esl:  eiusinodi  honio  sordibus  contamiualus 
in  ignem  inextinguibilem  ibit;  siinililer  ct  is,  qiii  ipsum  audit. 

XVI.     Cavele  α  falsis  Iiaerelicorum  doclrinis. 

Ob  id  Dominus  in  capile  suo  accepil  unguenlum,  ut  ecclesiac  spiret 
incornipUoneiu.  Xe  ungainini  lelro  odore  doclrinae  principis  hiiiiis  scciili ; 
ne  caplivos  vos  abducat  a  proposila  vita.  Cur  vcro  non  omnes  pruden• 
tes  sumus,  accepta  Dei  cognilione,  qiiod  csl  lesiis  Chiistus?  Quid  falue 
perimus,  non  agnoscentes  donuni,  quocl  vere  misit  Doiiiimis^ 

*  XVII.  Ideo  uDgucntum  in  capile  suo  accepit,  ut  Ecclesiae  iiicor- 
rupttonem  aspirareL  Non  ungamini  tctro  odore  doctrinae  principis  huiiis 
seculi.  Ne  vos  caplivet,  ul  ex  eius  proposilo  vivatis.  Veruni  ciir  non 
omoes  sumus  prudentes,  cum  acccperimus  cogitationem  Dei,  i|ui  esl 
\esus  Chrislus?  Quid  stulte  perimus,  ignorantes  donuni,  quod  revera 
Domijius  mijit? 

XVIII.     Gloria  crucis.     Chrisli  nalivUas  el  baplismus. 

Purgamentuni  meus  spiritus  esl  crucis,  quae  incrcdulis  scandaiuio, 
nobis  vero  salus  est  et  vita  aeterna.     Ubi  sapiens?  Ubi  dispiiiator?  Ubi 

•  XVIII.  Spirilus  nicus  relrinicnlum  est  crucis,  quac  iiicrcdulis  scan- 
dalum  est,  nobis  autem   salus  el  vila  aeterna.     Ubi  sapiens  ?     Ubi   con• 


136  IGNATII  EPISTOLA  AD  EPHESIOS.    XVIII.  XIX.  XX. 

Πον  ΰνξψητης;  Που  κανχηβις  των  λεγομένων  ϋννετών ;  '^0  γαρ  Θεός 
ημών  *Ιη6ονς  6  Χριΰτος  εκνοφορηΌ'η  νπο  Μαρίας  κατ^  οίκονομίαν 
Θεοί»,  iji  υπέρμαχος  μεν  ^αβϊδ ,  πνεύματος  δε  άγίον'  ος  εγεννηϋ-η 
καΐ  εβαπτίΰΰ'η^^  ϊνα  τω  πάϋ'ει  το  νδο^ρ  καϋ-αρίΰτΐ• 

XIX.     Tria  mysleria  clamons. 

KaV  εΚαϋ'εν  τον  άρχοντα  τον  αιώνος  τούτον  η  παρΰ'ενία  Μαρίας 
καί  6  τοκετός  αντης,  ομοίως  και  6  'Θ'άνατος  τον  κνρίον'^  τρία  μνβτη- 
ρια  κρανγης,^  ατινα  iv  ηΰνχία  Θεον  επράχ&η.  Πώς^  ονν  εφανερώΰ'η 
τοις  αΐώβιν ;  Άΰτηρ  εν  ονρανω  εΚαμψεν  νπερ*  πάντας  τους  άΰτέρας^ 
καϊ  το  φώς  αντον  άνεκίάλητον  ην,  καϊ  ξενιΰμον  παρεΐχεν  η  καίνότης 
αντον.  Τα  δε  λοιπά  πάντα  αϋτρα,  αμα  ήλίω  καϊ  ΰεληντ]  ^  %ορ6ς^  εγε• 
νετο  τω  αΰτε^ΐ'  αντος*^  δε  ην  υπερβάλλων  το  φώς  αντον  νπερ  πάντα. 
Ταραχή  τε  ην,  πό^-εν  η  καινότι^^  rj  ανόμοιος  αυτοΐς.  "ΟχΙ-εν''  ελύετο 
πάσα  fiayf/a,  καϊ  πας  δεΰμος  ηφανίζετο  κακίας'  άγνοια  καϋΊί}ρεΐτο,^ 
πάλαια  |3ασΊλε/α  διεφΌ'είρετο^  Θεοϋ  άνΰ•ρωπίνα)ς  φανερουμίνου  εις  και- 
νότητα  άϊδίου  ζωής.  ^Αρχην  δε  ελάμβανεν  το^  παρά  Θεώ  άπηρτιύμε- 
νον.^'^  "Ενϋ•εν  τα  πάντα  ύυνεκινεΐτο ,"  5ta  το  μελεταβΰ-αι  -θ-ανάτου 
κατάλυΰιν, 

XX.     Iterum  vohis  scribam. 

^Eav^  με  κατα^ιώΰτ}  Ίηΰοϋς  Χριβτος  iv  τγ  προΰευχτ}  νμών  ^  καϊ 
θέλημα  ύ}  ^  εν  τω  δευτέρω  βιβλιδίω,  ο  μέλλω  γράφειν  νμΐν  ^  προβδη- 
λωΰω  νμΐν ,  ης  ηρ^άμην  οικονομίας  εις  τον  καινδν  av^•ρωπov  ^Ιηΰονν 
Χριοτον^^  εν  τι]  αντοΰ  πίΰτει  καϊ  εν  τγ  αντον  άγάπτ},  iv  πά'&ει  αντον 

5)  Loquitur  ex  more  Pauli  Αρ.  Vid.  4)  Similia  legunlur  in  Protevangelio 
Coloss.  1,  25.  ITim.  1,  4.                           lacobi  §.  21.   lac. 

6)  C  ad  oram  βάπτιΰμα.  5)  χώρος  C,  sine  litura  eliam  L  teste 
Cap.  XIX.     1)  Exordium  c.  J9.  Syrus     Tischendorfio.     Corrige  lac.  in  notis, 

vertit,  mutans  tamen   et  abbreviaris.   Lo-  6)  Vocc.  αϊτός ....  ανόμοιος  κυ- 

cus  citatus   ab  Orig.  Hom.  6.   in  Lucam  τοις  Syrus  non  legit. 

(Opp.  Tom.  V.  p.  104.  ed.  Lommatzscli.),  7)  Syrns   legisse    videtur   od^tv   του 

a  Basilio   Hom.   25.     de    sancta    Christi  νίοΐι  φανερουμίνου  ηφανίζετο  μαγεία, 

nalivitate  (Ορρ.  Ι,  ρ.  507,  D.  ed.  Morel.),  καϊ  πάς  δεσμός  καβ^ρεΐτο,  και  πα- 

Hieronymo  ad   Matth.  cap.   1.  (Ορρ.  VII.  Xaia     βαύιΧεία    καϊ  '  άγνοια     κακίας 

ρ.  12.   ed.  Vallars.),   lovio  Monacho    iv  άιεφ^είρετο\    omissis  vocibus  εΙς  και- 

οϊκονομικτ^  πραγματείαΙΆ.ΜΙ.  caip.^l.  νότητα  άϊδίου  ζωής. 

apud  Photium,  Biblioth.  Cod.  222.,  apud  g)  κα&ηοητο  C  L. 

Eusebium  ad   Stephanum,    Qiiaest.   I.    a  m  τ      'ir    u                 r    . 

Maio    editum  (in    Scriptorum   Vet.   Nov.  ^)  ^-  ^'  V^^^""»  ^«^'«  ^«^^""™  «^t• 

Collect.    tom.   I.  p.  3.),    nec  non   apud  }^)  Versio    Syriaca    hmus   Epistolae 

Andream    Hierosolymilanum,   Cretensium  ^βΒΊη'ύ\η\1)1).παράΘε(ράπηρτισμένον. 

Archiepiscopum,  in  nalivitatem  B.  Virginis  11)  H.  e.  in  regno  Satanae,  eo  quod 

Hom.  2.,  quae  inter  Codd.  Graecos  Mss.  mali   Spirilus    sibi    metueie    inceperint; 

Oxoniensis    Acad.   Biblioth.    publ.    a   D.  quod  iam  Christus,  carne  assumpta,  moi- 

Henr.  Savilio  donatos  habelur.  tem  ipsam  vel  moiiendo  dissolveie  esset 

2)  Graziani :    tre    misteri    strepitosi.  propositurus.    Smith. 
Cfr.  supra  c.  15. 

3)  Haec  el  sequenlia,  qiiae  S.  Ignalius  Cap.  XX.  1)  I.  e.  oeconomiam  seu 
de  stella  Magorum  profert,  a  Syro  ab-  dispensationem  salutis  ad  lesum  Christum 
breviata,  et  ita  cum  antecedentibus  Θεοΰ  speclantem,  dc  qua  in  prima  hac  Epi- 
ίπράχ&η  coniuncta  sunt,  ut  nil  habeat  slola.  agere  coepi,  pluribus  in  altera  vo- 
nisi  hoc:  Tper  stellam.  H.  bis  patefaciam. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  EPHESIOS.   XVIII.  XIX.  XX.  137 

glorialio  eoniDi,  qui  dicuntur  prudeiiles  i  Deus  enim  nosler  lesus  Cliri- 
slus  in  iitero  gcslalus  esl  a  Maria,  iiixla  dispensationem  Dei,  ex  seniine 
quidein  Davidis,  Spiritu  autem  sancto ;  qiii  nalus  est,  et  baptizalus  est, 
ut  passione  aquaiu  purificaret. 

quisitor?  Ubi  gloriatio  eorum,  qui  dicunlur  intelligenles  ?  Deus  enim 
Dosler  lesus  Christus  in  ulero  geslalus  est  a  Maria  iuxla  dispensationem 
Dei,  ex  semine  quidem  David,  de  spirilu  autem  sancto.  Qui  uatus  est 
et  baptizatus,  ul  sufferendo  aquam  mundareL 

XIX.     Tria  mysiena  clamons. 

Et  principem  huius  mundi  latuit  Mariae  virginitas  et  partus  ipsius, 
similiter  et  mors  Domini ;  Iria  mysteria  clamoris,  quae  iii  silentio  Dei 
palraU  sunt.  Quomodo  igitur  manifestalus  est  seculis?  Slella  in  coelo 
fulsit,  splendore  exsuperans  onines  slellas,  et  lux  illius  ineffabilis  erat, 
et  sliiporem  incussit  ipsius  novilas.  Oninia  autem  rcliqua  astra,  iiiia 
cum  sole  et  luna,  chorus  fiiere  stellae;  ipsa  vero  lumen  siium  extendebat 
super  omnia.  Et  perlurbalio  eral,  unde  prodirel  novitas  illis  dissirailis. 
Quare  soluta  est  omnis  magia,  et  omne  vinculum  malitiae  est  abolitum; 
ignorantia  destructa  est,  vetus  regniim  est  labefactalum ,  Deo  humanitus 
manifestalo,  in  novitatem  vitae  aelernae.  Inilium  vero  nunc  sumsit,  quod 
ab  initio  apud  Deum  paratiim  erat.  Inde  omnia  commovebanlur ,  quia 
ille  mortis  aboUlionem  meditabatur• 

*  XIX,  Et  laluit  principem  huius  mundi  Mariae  virginitas  et  parlus 
ipsius,  similiter  et  Mors  Domini.  Tria  mysteria  clamoris,  quae  iii  silen- 
tio  Dei  patrala  sunL  Quomodo  igilur  raanifestala  sunt  seculis?  Stella 
in  coelo  fulsil  super  oranes  slellas,  ct  lumen  eius  erat  ineffabile,  el  slu- 
porem  incutiebat  eius  uovitas.  Oinnia  aulem  reiiqua  aslra  una  cum  sole 
et  luDa  chorum  agebant  huic  stellae:  ipsa  auteni  luce  siiperabat  omnes 
eralque  perlurbatio ,  unde  haec  dissimilis  novitas  ipsis  prodiret.  Unde 
dissolvebalur  omnis  niagia  et  omne  vinculum  maliliae  evanuit.  Igno- 
rantia  destructa  est,  vetus  regnum  abolilum,  ubi  Dcus  huinano  more 
manifeslalus  est  ad  novitalem  vitae  aclernae.  Principium  vero  accepit 
perfectum  illud  ct  absolutum  Dei  opus:  unde  omnia  commovcbanlur,  eo 
quod  meditaretur  morlis  abolilionem. 

XX.     Iterum  vobis  scribam. 

Si  me  dignatug  fuerit  lesiis  Chrislus  proptcr  orationem  vestram,  et 
voiuntas  eil,  in  secundo  libello,  quem  scripturus  suin  vobis,  dcclarabo 
vobis,  qiiam  inceperain  rornialioneiii  in  noviiin  boinincni  Icsuin  Clirislum, 
per  ridem  in  euin  cl  pfir    ipsiiis    dilcclioiicin,    jicr   passioniiin    cl    resiir- 

*  XX.  Si  me  dignal)itnr  lcsus  <>}irislus  pcr  oralioncrn  vcstram  et 
voluntas  eius  sit,  in  sccnndo  bbello  quem  vobis  .scripUirus  suin,  boc 
etiam  praedicabo  vobi»,  qiiam  coeperim  dispen.salionem  iri  noviiin  homi- 
nem  lesum  Chrislun))  in  iide  eius,  et  in  eius  caritale,  in  passione  eius 


138 


IGNATII  EPISTOLA  AD  EPHESIOS.    XX.  XXI. 


καϊ  αναΰτύϋεί'  μ,άλιϋτα^  εαν  6  κνριός  μον  άποκαλνψϊ],  οτι^  οί  κατ 
άνδρα  κοινί)  πάντες  εν  χάριτι.  ε|  ονόματος  ΰυνερχεΰϋ•ε  εν  μια  πίϋτει 
και  εν  ^Ιηΰον  Χριΰτώ  /  τω  κατά  ΰάρκα  εκ  γένους  ζίαβίδ ,  τω  νίώ  αν- 
ϋ•ρωπον  κα\  νίώ  Θεον ,  εις  το  νπακονειν  υμάς  τω  επιΰκόπψ  καϊ  τω 
πρεΰβντερύύ  άπεριΰπάβτω  διάνοια^  ενα  αρτον  κλώντες,^  ος  εβτιν  φάρ- 
μακον  αΰ'αναβίας ,  άντίδοτος  τον  μη  άποΰ•ανεΐν ,  άλλα  ζην  εν  Ίηΰον 
Χριΰτω  δια  παντός. 

XXI.     Orale  pro  me  el  valele. 

Άντίψνχον^  νμών  εγω ,  καϊ  ον^  επεμιρατε  εις  Θεον  τιμήν  εις 
Σμνρναν ,  ο9'εν  καϊ  γράφω  νμΐν ,  ενχαριΰτών  τω  κνρίω ,  αγαπών  Πο- 
λνκαρπον  ώς  καϊ^  νμάς.  Μν7]μονενετέ  μον,  ώς  καϊ  νμών  Ιηΰους  Χρι- 
ϋτός.  Προ6ενχεΰϋ•ε  νπερ  της  εκκληΰίας  της  εν  Σνρία,  ο9•εν  δεδεμενος 
εις  '^Ρώμην  απάγομαι,  εΰχατος  ων  τών  εκεί  πιΰτών,  ωΰπερ^  7)ξιώΰ^ην 
εις  τιμήν  Θεον  ενρεϋ-Ύΐναι,  "ΕρρωΰΟ'ε^  εν  Θεώ  πατρι  καϊ  εν  Ίηαον 
Χριΰτώ,  τί}  κοιντ}  Ιλπίδι  ημών.^ 


2)  Nolle  cuni  βοίμιβ  Hef.  ed.  IV. 
προόηλώαω. 

3)  Scribam  vobis,  praesertim  si  Deo 
favente  nuntins  mihi  contigeiit,  vos  per- 
severare  in  unitale  cum  episcopo.  Alii 
(e.  g.  Wocheius  in  versione  Epislolaium 
S.  Ignatii  germanica)  posl  anoy.akmpy 
punctum  ponunt,  et  apodosin  ad  οτι  elc. 
initio  capitis  sequenlis  quaenint  =  quia 
vos  unili  cstis,  et  ca  re  me  recrealis,  — 
ideo  el  ego  vos  rccreem.  H.  Post  «ττο- 
καλνψ^  in  C  L  et  apogr.  ilolstenii  di- 
slinctio  omnino  nulla.  Reclius  cerle  ex 
more  scriptoris  membrum  οτι  ot  κ«τ' 
Ιίνδρα  ad  anlecedentia  traliitiir.  Bunsen 
post  (\ποκαλύψ^  colon  ponens  novam 
quandam  revelationem  a  scriptore  exspcc- 
tatam  putat.  Contra  dixitUhlhorn  1. 1,  p.  5 1 . 

4)  In  C  orae  adsciiptuni  ,παράνει  (?) 
ταύτην  την  μαρτνρίαν  δ  Θεοάώρητος.' 
Praeter  Theodoreti  Dial.  Ι.  extat  in  Ge- 
lasii  lib.  de  Diiabus  Naturis,  ex  quo  lo- 


cum  mancutn  Vossiiis  ila  restitui  vult: 
xoivrj  ovv  navTtg  iv  χάριτι  ίξ  ονό- 
ματος θυνίρχε(ΐβε  iv  μια  πίστει,  καϊ 
tvi  "Ίηύοΰ  Χρίστο)  τω  κατά  ΰάρκα  κτλ. 
Sed  ηοη  opus  hac  emendatione  erat,  si 
Voss.  Codicem  L  accuraliiis  excussisset, 
quippe  qiii  sicuti  C  exaialum  habeat, 
iil  impressiim  est.  II le  autem  ed.  aw- 
τρ^χεσ&(  ρ.  avvio/taS-e,  vocc.  Iv  μκ) 
πίστει  καϊ  praetermissis. 

5)  Graziani:  che  ognuno  di  voi  etutli 
iii  comune  caritatevolmenle  vi  riunite 
per  nome  in  uiia  medesima  fede,  c  nel 
solo  Gesu  Crislo.  Cfr.  Ep.  ad  Polyc. 
c.  4.  et  ad  Smyrn.  c.  13. 

())  κλώντες  Voss.,  κλώντος  L  C,  in 
ciiius  marg.  ηερϊ  ευχαριστίας. 

Caj).  XXI.  1 )  Mire  variant  viri  docti  in 
hac  voce  inlerprelanda.  Recte  Holste- 
nius   Vos^  viea  mihi  anima  cariores  habeo. 

2)  ών  vel  ους  coniecit  Cotelerius; 
sed  nil  raules:  =•  καϊ  αύτον ,  ov  i.  e. 


IGNATIi  EPISTOLA  ΑΠ  EPHESIOS.    XX.    XXI.  139 

rectionem  ipsius;  maxime,  si  Dominus  mihi  revelaveritj  quod  vos  aJ 
unum  omnes  nominalim  per  gratiam  convenitis  in  una  fide  et  in  uno 
lesu  Christo  —  qui,  secundiim  carnem  ex  genere  David,  filius  est  homi- 
nis  et  filius  Dei  —  ut  obedialis  episcopo  et  presbyterio  menle  indivulsa, 
frangentes  panem  unum,  qui  pharinacura  immortalitalis  est,  anlidoluni,  ne 
moriaiiiiir,  sed  vivamus  seniper  iu  lesii  Clirislo. 

et  resunreclione.  Praeserlim  si  Dominus  milii  revelaverit,  quod  onines 
viritiui  ac  iiominalira  in  commuiii  gratia  congregamini  in  una  fide  el 
in  lesu  Christo,  oriundo  secundimi  carnem  ex  genere  David,  filio  hoiiii• 
nis  et  filio  Dei,  ut  obediatis  vos  Episcopo  et  Presbyterorum  collegio, 
menle  indivulsa  uniim  panern  frangenles,  qui  est  medicaraentum  immor- 
talilalis,  anlidolum,  ne  moriamur,  sed  ut  perpetuo  vivamus  in  lesu 
Christo. 

XXI.     Orate  pro  me  et  valele. 

Vos  mea  mihi  anima  cariores  habeo,  iit  et  illuni,  quem  ad  honorem 
Dei  misistis  Smymam,  unde  et  scribo  vobis,  gralias  agens  Doiiiino,  dili- 
gens  Polycarpum,  ut  et  vos.  Meiuiueritis  mei,  sicut  et  vestri  lesus  Chri- 
stus.  Orate  pro  ecclesia,  quae  est  iu  Syria,  iinde  vinctus  Roiiiam  abdu- 
cor,  novissimus  fidelium  eorum  qui  ibi  sunt,  ciiin  dignus  sim  habilus 
ioveniri  ad  honoreui  Dei.  Valete  in  Deo  palre  et  in  lesu  Cliiisto,  com- 
muni  spe  nostra. 

*  XXI.  Vos  mea  mihi  aniraa  cariores  liabeo,  ut  et  illum,  qiiem  ad 
honorem  Dei  misistis  Smyrnam,  unde  et  scribo  vobis,  gralias  agcns  Do- 
mino,  et  diligens  Pulycarpum,  sicut  et  vos.  Meniuics  estote  mei,  sicut 
et  vestri  lesus  Chrislus.  Orale  pro  Ecclesia,  quae  est  in  Syria,  unde 
vinclus  Romam  abducor,  uovissiiijiis  fidelium,  qui  ibi  siint,  qualis  ad 
hoDorem  Dei  inveniri  merui.  Valele  in  Deo  Patre  et  lesu  Christo,  com- 
mani  spe  nostra. 


Oaesimam  episcopum,  in  quo  lola  Ephe-  Graziani.     Seinper,  iit  monel  Ilef.,  con- 

eionim  ecclesia  quodam  inodo  apud  Igna-  iurigeQdum    erit    cum    anteccdcntc     di- 

tium  praeseos  aderat.  δεμένος. 

3)  xtu,  praetermisit  Hef.  iuvilis  Codd.  δ)  ϊ^^ωαίί^εν  C. 

\)  oane{i  laterpol.,   qmlis  ad  Itono-  6)  Ined.Vossiana  subscribitur //jPOif 

rem  bei  iMeniri  merui  Holslcn.,  siccomc  ΕΦΕΣΙΟΥΣ.  ISil  lalequid  inCodd.  CL. 


ΜΑΓΝΗΣΙΕΥ2ΙΝ  ΙΓΝΑΤΙΟΣ.^ 

'Ιγνάτιος,  ο  καΐ  Θεοφόρος,  ttj  ενλογημεντ}  εν  χάρυτν  Θεοϋ  πατρός, 
εν  ^Ιηΰοϋ  Χριβτω  τω^  ϋωτηρι  ημ,ών ,  εν  ώ  άϋπάζομαι  την  ix' 
κληΰίαν  την  ονβαν  εν  Μαγνηΰία  τι]  προς  Μαιανδρω,^  καΐ  εύχο- 
μαι εν  Θεώ  πατρί  ζαϊ  εν  Ίηΰον  Χριΰτώ  πλεΐΰτα  χα/^ειν. 

Ι.     Causa  epislolae  et  pia  vota. 

Γνονς  υμών  το  τνολνεντακτον  της  κατά  Θεον  αγάπης,  άγαλλιώ- 
μενος  προειλόμην"^  εν  πίΰτει  Ίηβον  Χριΰτον  προβλαληΰαι  νμΐν.  Κα- 
ταξιωϋ-εϊς  γαρ  ονόματος^  'Θ'εοπρεπεΰτάτον,  εν  οις  περιφέρω  δεΰμοΐς  αδω 
τας  εκκληΰίας^  εν  αίς  ενωβιν  εύχομαι  ϋαρκος  καϊ  πνεύματος  Ίηΰον  Χρι- 
ΰτον,  του  διαπαντος  ημών^  ζην ,  πίΰτεώς  τε'  καϊ  αγάπης,  ης  ονδεν 
προκεκριται ,  το  δε  κνριώτερον  Ίηΰον  καΧ  πατρός'  εν  ω  υπομένοντες 
την  πάΰαν  ε7Γί}ρεί.αν  τον  άρχοντος  τον  αιώνος  τοντου  καϊ  διαφνγόντες 
Θεοϋ  τενξόμεΰ-α.^ 

II.     Gaudeo  legalis  veslris, 

Έπεν  ονν  ή^ιώΰ'ην  ιδεΐν  νμας  δια  ^άμα  τον  ά^ιο&εον  νμών  Ιπι• 
ΰκόπον  f    καϊ   πρεϋβντερων   αξίων    Βάΰΰον   κα\  'Απόλλων ίον  ,^  καΧ   τον 


1)  /JW^T/O-nacobsomis  adscripsit 
exL;  C  quoque  nomen  agnoscit,  a  Vossio 
et  rlqq.  editt.  neglectum.  At  opiis  eo 
est  in  fronte  cuiuslibet  Epistolae  ita  in- 
scriptae,  iitpote  quae  hiic  illucve  missa 
fuerit  non  absque  mittentis  nomine.  Sy- 
rus  hancce  Epistolain  non  interpretatus 
est.  Adeas  tamen  Cnretonum  (pp.  29.47.) 
de  locis  a  scriptoribus  Syr.  ex  ea  passim 
laudatis.  Exlat  eius  versio  Armen.  in- 
tegra.  —  Ephesiorum  exemplo  Magnesiae 
prope  Maeandrum  m  lonia  sitae  cives  Cbri- 
stiani  Smyrnam  delegarnnt  Damam  epi- 
scopum  cum  presbyteris  Basso  et  Apol- 
lonio  ac  Sotione  diacono  ad  Ignatium 
visendum  consolandumque  (c.  2.  15). 
Idcirco  charitas  eoi-um  laudatur  per  epis- 
copum  cognita  ,  cuius  ne  quis  conte- 
mnat  iuventutem  admonet  (c.  1.  3 — 7). 
Provide  fugiendi,  qui  legem  Mosaicam 
siipul  cum  Christi  evangelio  observant 
(c.  8 — 11).  Sequitur  Epistolae  pars 
exhortatoria  (c.  12 — 15).  Praeclara  heic 
scriptoris  eduntur  documenta  humilitalis : 
sed  Magnesii  quoqiie,  quamvis  sint  χρι- 
ατοφόροι  et  d-aov  gemant  (c.  14.),  ne 
inflentur  anogantia    caveant,    humilitati 


studeant    ac   in    precibus    memores   sint 
Ignatii  et  Syriae  ecclesiae. 

2)  7^  art.  C  L  tuentur  contra  Vossium. 

3)  προς μεάνδρωΟ,,προΰμεάνδρων 
(sic)  scr.  L. 

4)  Graziani :  vi  ho  prevenuto  in  ra- 
gionar  con  voi  nella  fede  di  Gesu  Cristo. 
Quae  explicatio  vix  sustineii  potest.  Me- 
lius:   elegi  vos,    quibus  lilteras  millerem. 

5)  Fabcr  Stapulensis  putat,  nomen 
hoc  esse  Chnstianum;  alii  Martyris  aut 
Confessoris.  Mihi  videtur  esse  nomen, 
quod  illi  ab  omnibus  tributum  est,  sc. 
Θεοφόρος.  Confessoris  nomen  adeo  an- 
tiquum  esse  minime  videtur;  Martyrem 
autem  nunquam  se  appellat  Ignatius.  Et 
omnino  illa  iv  οίς  περιφέρω  άεύμοΐς, 
potiiis  sequenlibus  αάω  τάς  ^Εκκλησίας 
adiungenda  videntur.  Pearson.  Interpol. 
άξιωΟ^εϊς  γαρ  ονόματος  d-είου  καϊ 
ηο&εινον.  Wocherus  dignitatem  intel- 
ligit,  qiio  sensii  όνομα  exponunt  in  Ep. 
ad  Pbil.  2,  9.    lac. 

6)  ημών  L  teste  qnoque  Tischen- 
dorfio,  νμών  C. 

7)  re  om.  Voss.  el   rlqq.  editt.  ante 


AD     MAGNESIOS. 

Ignatius,  qui  et  Theophorus,  benedictae  gratia  Dei  patris  in  lesu 
Christo  salvatore  nostro,  in  quo  saluto  ecclesiam,  quae  Magnesiae 
est  ad  Maeaudruin,  optoque  in  Deo  patre  et  in  lesu  Christo  plu- 
rimani  salutem. 

IGNATIUS  MAGNESIIS. 

*Ignatius,  qiii  et  Theophorus,  benedictae  per  gratiam  Dei  Patris  in 
lesu  Chrislo,  Salvatore  nostro,  in  qiio  saluto  Ecclesiam,  qiiae  est 
Magnesiae  ad  MaeandruiHj  optoque  in  Deo  Patre  et  in  lesu  Christo 
plurimum  gaudere. 

I.    Causa  epistolae  et  pia  vota. 

Cum  charitatem  vestram  religiosam  perbene  ordinatara  cognovissem, 
exsultans  vos  in  fide  lesu  Christi  alloqui  decrevi.  Ornatus  enim  hono- 
rificentissimo  nomine  Dei,  in  vinculis,  quae  circumfero,  laudo  ecclesias, 
quibus  unionem  opto  cum  carne  et  spiritu  lesu  Christi,  qui  sempiterna 
est  vila  nostra,  el  unionem  in  fide  et  charitate,  cui  nihil  praeferendum ; 
maxime  vero  unionem  cum  lesii  et  Patre,  in  quo,  omnem  principis  huius 
seculi  vim  sustinentes  et  evadentes,  Deo  potiemur. 

*  I.  Cum  cognoverim  carilatem  vestram  secundum  Deura  oplime  or- 
dinatam,  exultans  animo  proposui,  in  fide  lesu  Chrisli  vos  alloqui.  Cum 
enim  nomen  augustissimum  divina  dignatione  meruerim  in  his  vinculis, 
quae  circumfero,  laudibus  effero  Ecclesias,  in  quibus  opto,  semper  vivere 
unionem  carnis  et  spirilus  lesu  Christi  Salvatoris  noslri,  fidei  quoque 
et  carilatis,  qua  nihil  praestantius ,  et  quod  maius  est,  lesu  et  Patris, 
in  quo  sustinentes  omnes  insullus  violentos  huius  seculi  el  effugientes, 
Deum  consequemur. 

11.     Gaudeo  legatis  veslns. 

Cum  itaque  dignus  sim  habitus,  videre  vos  per  Damam  episcopuni 
vesinim  Deo  dignum,   et  per  dignos  presbyteros  Bassum  et  Apolloniuni, 

*II.  Quoniam  ergo  dignus  fui,  videre  vos  .per  Damam,  sanclum 
Episcopum   vestrum ,   dignosque   Presbyteros    Bassum   et  Apollonium   et 


Smithiam;    adest    in  Codd.   C  L.    Lec-  Laurentiano    Codex    C    quoque    exhibet 

lionis  τε  vestigiiim  Pearsonue  recognoVit  πυξόμε^α. 

in  vet.  Int.,  qiii   leg.  to.  Cap.  II.     1)  Prolasin  hinc  inchoatam 

8)  Fugil  Vossii    aciem   leclio    πυξό-  scriplor  ilerum  inducil  c.  6,   ibique  ab- 

μί&α    in   L,    cum    imprirnendum   cura-  solvil.     Cfr.   Ep.    ad    Eph.    c.    1.   'EttcI 

verit  φευξόμεβ-α^  illud  quidem  dc  coii-  ovv  χτλ. 
ieclura    riutis    adsciibens.      Cum     libro  2)  άτιολονΐου  C  L. 


142  IGNATII  EPISTOLA  AD  MAGNESIOS.   II.  III.  IV.  V. 

ΰννδονλον  μ,ον  διακόνου  Σωτίωνος,^  ου  Ιγω  οναψην^'^  οτι  νποτάΰΰεται  τω 
έπίβκόπω  ως  γάριτι  Θεού/  καϊ  τω  πρεαβντερίο^  ώς  νόμ,ω  Ίηΰον  Χριΰτον. 

III.     Honorale  iuvenilem  episcopum  vestrum. 

Καϊ  νμΐν  δε  πρέπει  μη  ΰνγχραϋ&αι^  τ?)  ηλικία  τον  επιΰκόπον, 
άλλα  κατά  δνναμιν^  Θεον  πατρός  πάβαν  Ιντροπην  αντω  άπονεμειν, 
κα&ώς  ^γνων  καϊ  τους  αγίους  πρεΰβντερους ,  ου  προΰειληφότας^  την 
φαινομενην  νεωτερικην  τάξιν  ,'^  αλλ'  ώς  φρόνιμους  εν  Θεώ  ΰυγχωροϋν- 
τας  αυτω  '  ουκ  αυτω  δε  ,^  άλλα  τω  πατρί  Ίηΰοϋ  Χριΰτοϋ ,  τω  πάντων 
^πιΰκόπω.  Εις  τιμήν  ουν  Ικείνου  τον  &ελη6αντος/'  ημάς  πρέπον  εΰτϊν 
επακουειν  κατά  μηδεμίαν  υπόκριΰιν '  επεϊ  ου%  ort^  τον  επίΰκοπον  τού- 
τον τον  βλεπόμενον  πλάνα  τις ,  αλλά  τον  άόρατον  παραλογίζεται.  Το 
δε  τοιούτον"^  ου  προς  ΰάρκα^  6  λόγος,  άλλα  προς  Θεον,  τον  τα  κζ>ι;- 
φια  είδότα. 

IV.     Male  nonnulli  sine  episcopo  agunt. 

Πρέπον  ουν  ^ΰτίν ,  μη  μόνον  καλεΐΰϋ-αι  Χριΰτιανους,  άλλα  καϊ 
είναι'  ωΰπερ  και  τίνες  επίΰκοπον  μεν  καλοϋβιν,^  Χ^ρϊς  δε  αυτοϋ  πάντα 
πράΰΰουΰιν.  Οι  τοιούτοι  δε  ουκ  ευϋυνείδητοί  μοι  είναι  φαίνονται, 
διά  το  μη  βεβαίως^  κατ'  εντολην  ΰυναΰ'ροίζεϋ&αι.^ 

V.      Talibus  proposila  esl   mors ,    quia   characlerem  ChrisUanorum ,   την 
άγάπην ,  non  habent,  et  cupidilaUbus  suis  non  moriunlur. 

Έπεϊ  ovv  τέλος  τα  πράγματα  έχει,  %aV  επίκειται  τα  δυο  όμοϋ, 
ο  τε  ϋ-άνατος  καϊ  η  ^ωή,  καϊ  εκαΰτος  εις  τον  ϊδιον  τόπον^  μέλλει  χω- 

3)  ζωτίωνος  C  L.  5)  Ι.  e.  qui  nos  amal.  Η.    Vertas  qui 

4)  Vid.  ad  Eph.  c.  2.  ita  vel  cum  voltiit,  commate  distinguens 

5)  I.  e.  favori  et  benignilali  divinac  jtost  Β-εληβαντος.  Petermanmis  c.  Cot., 
ilhim  in  ista  excclsa  dignitate  constituenti ;  Smith.,  Armenio,  Interpol.  legere  maluit 
velfortasse/«^/?hicponilur  vice  τονχά-  β^βλήσαντος  νμας  ποέηον,  licet  hi  in- 
ρισμα.  Aliter  legcbat  Interpolator  iun-  (erpretes  vocem  νμίκς  non  ad  -θ^ελήϋκν- 
clim  χάριτι  Θεον  h'  νόμω  [ηαοϋ  Χρι-  τος,  sed  ad  τιρίπον  referant. 

στου/   Smith.  0)  Cfr.  Herm.  ad  Vig.  p.  790.  n.  253.  //. 

Cap.  10.     1)  Couli   vet.  Int.,   χατα-  7)  τοιούτον  C  L,  τοιούτο  II. 

;^ράσι>αί  «fc«inunius  et  Holstenhis.  Verlit  8)   Gallicciolli :  Una   cosa  tale  non  e 

Graziani:    Ma    eziandio   a    voi   oonviene,  conto,  che  debba  rendersi  agli  noraini. 
che    non    prolittiate    dell'   cla    giovanile  Cap.  IV.      1)  i.   e.   iusta   anctorilatft 

del  Vescovo.  constitutum  falentur;  illo    tamen  incon- 

2)  Gallicciolli  explicat:    siimma  vi  α  snlto  omnia  agunt.    Smilh. 

Deo  vobis    insita.     Forte:   considerantcs  2)  I.  c.  qnod  non  firma  fide,    neque 

in  eo  facuUatem  divinain.  stabili   ordine,   iuxta  praeccptiim   Christi 

3)  Ita  C  L,  ηροειληφότας  substiluit  cl  Apostolorum  ad  sacros  coetus  se 
Ιηη\ι\9,άφορώντας=τ68ρια6ηΐ68ΪΏΐβτγο].  conferant.    Smilh.     Ut  in  Ep.   Barnabae 

4)  Ita  Mss.  Notat  Hcfelius:  Ger-  c.  6,  sic  heic  quoque  Ιντολην  absolute 
manice:    sichllicbe   lugendlichkeit.     Alia  ponilur  p.  ^τολην  Χριΰτοϋ. 

monet  Rothe,   Anf.   p.    436  —  441,    ciii  3)  Ila  C  L;  σνναϋ^ροίσεσθ^αι  \ossu 

φαινόμενη   νεωτερικη    τάξις   =    ordo  ed.   pr.   (1646.),    αυναβ^ροίύαα&αι   ed. 

episcopalis,  iit  male  videtur,  nuper  demum  altera. 

instilulus.     Cfr.    I.   Andr.   Bosii  Exercit.  Cap.    V.     1)    χμϊ    tuentur    C  L   vet. 

ad  locum  Ignatii,  quo  viri  docti  quidam  Int.,  καϊ  πρόκειται  Interpoi. 

pntanint,  Episcopi   nnius   supra  Presby-  2)  Sic    de  luda,  Act.    1,   25.      Cfr. 

teros     eminenliam     vocari     νεωτερικην  Clem.   Rom.  I.  ad  Cor.   c.  5.  Polyc.    ad 

τόξιν,  Bosii  Opusc.  hist.  p.  477.  Philipp.  c.  9. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  MAGXESIOS.  II.  III.  IV.  V.  143 

el  per  conservum  meum  Sotionem  diaconum,  φΐο  utinain  fruar,  quia 
subditus  est  episcopo  iit  benignitati  Dei,  et  presbyterio  iit  legi  lesu 
Christi. 

consenum  meiim  Solionein  Diaconiim,  ex  quo  mihi  bene  sit,  quia  obedit 
Episcopo  ut  gratiae  Dei  et  Presbylerio  tanquam  legi  lesu  Christi. 

III.     Honorale  iuvenUem  episcopum  veslrum. 

Sed  et  vos  decet,  non  faniiliarius  iili  aetate  episcopi,  sed  respeclu 
potentiae  Dei  palris  omnem  imperliri  illi  reverentiam,  qiieniadmodum 
cognovi  sanctos  facere  presbyteros,  qui  non  excipiunt  adversus  conspi- 
cuam  illius  conditionem  iuvenilem,  sed  ut  prudenles  in  Deo  ei  ccdunt; 
non  ei  aulein,  sed  palri  lesu  Chrisli,  omnium  episcopo.  In  honorem 
igitur  illius,  qui  eum  voliiit,  nos  decet  obedire  sine  ulla  hypocrisi;  quia 
non  solum  episcopum  hunc  Yisibilem  quis  fallit,  sed  invisibilem  decipere 
conatur.  Tale  facinus  non  ad  carnem  referendum  est,  sed  ad  Deum, 
qui  abscondita  cognoscit. 

*  III.  Vos  aulem  non  abuti  decet  aetate  Episcopi,  sed  secundum 
virtulem  Dei  Palris  omnem  reverenliam  eidem  exhibere :  quod  et  sanclos 
Presbyteros  facere  novi,  non  excipientes,  quod  recenlior  ille  ordo  videa- 
tur,  sed  ut  prudentes  in  Deo  eundem  admittentes;  sed  non  tam  ipsum, 
quam  Palrem  lesu  Chrisli  universonim  Episcopum.  Quocirca  ad  hono- 
rcm  illius,  qui  ita  voluit,  decet  nos  obedire  sine  ulla  simulalione,  quaii- 
doquidem  non  visibilem  hunc  Episcopum  quis  fallit,  sed  invisibilem  deci- 
pit.  Ratio  autem  eiusniodi  rei  non  ad  carnem  speclat,  sed  ad  Deum, 
qut  abscondiU  novit 

IV.     Male  nonnulli  sine  episcopo  agunU 

Decet  ilaque  non  modo  vocari  Christianos,  sed  eliam  esse:  quem• 
admodiiin  nonnulli  episcopum  qiiidcm  noniinant,  sed  omnia  sine  eo 
faciunt.  Tales  vero  non  hona  conscientia  mihi  praedili  esse  videntur, 
quia  Don  iinniter  secundum  praeccpluin  congreganlur. 

*  IV.  Convenit  ergo,  nos  Christianos  non  lanlum  vocari ,  sed  et 
esse.  SicuU  enim  nonnulli  iiomine  quidem  Episcopi  Tilunlur,  scd  sine 
eo  omnia  raciiint.  Tales  autcm  haudquaquam  bona  conscienlia  niihi  prae- 
diti  videnlnr,  quia  non  solida  iirmilale  secundum  praeceplum  congre- 
gantur. 

V.    Talibus  proposUa  esl  mors,  quia  characlerem  Chrislianorum,  την 
αγβιπην,  non  habent,  cupidUalibus  suis  non  moriuntur. 

Quia  aatem  re»  fincm  babcnl,  etiam  duo  liacc  simul  inslant,  mors 
et  vita,   et   unusqiiisque    in  propriuni  iociiin  iliirus  csl.     Qiicinadinodum 

*  V.  Quandoquidem  igilur  re»  iinem  habent,  etiani  duo  baec  simul 
imniinenl,  mors  et  Yita,  et  unusquisque  in  proprium  iocutn  abiturus  est. 


144  IGNATII  EPISTOLA  AD  MAGNESIOS.    V.  VI.  VII. 

ρεΐν.  '^'Sl6πεQ  γαρ  Ιΰτιν  νομίβμ,ατα  8ΰο ,  ο  μεν  Θεον ,  ο  δε^  κόΰμον, 
κκΐ  εκαΰτον  αυτών  ϊδι,ον  χαρακτήρα  επικείμενον  έχει'  οί  απιΰτοι  τον 
τίόϋμου  τοντον ,  οί  δε^  πιΰτοΧ  εν  αγάπτι  χαρακτι^ξ»»  Θεον  πατρός  δια 
Ίηΰοϋ  Χριΰτον ,  δι'  ον  εαν  μη  αυθαιρέτως  εχωμεν^  το  άποθανειν  εις 
το  αυτοϋ  πάθος,  το  ^ijv  αυτού  ουκ  ^ΰτιν  iv  ημΐν. 

VI.     Teneie  concordiam. 

ΈπεΙ  ουν  εν  τοις  προγεγραμμενοις  προΰώποις  το  πάν  πλήθος 
εθεωρηΰα  εν  πίΰτει  καΐ  αγάπη  ,^  πκ^αινώ ,  kv  ομόνοια  Θεον  ΰπουδά- 
ζετε^  πάντα  πράΰϋειν ,  προκαθημένου  του  έπιΰκόπου  εις  τόπον  Θεοϋ, 
και  των  πρεσβυτέρων  εις  τόπον  ϋυνεδρίου  των  άποβτόλων ,  καΐ  των 
διακόνων,  των  εμοϊ  γλυκύτατων,  πεπιατευμένων  διακονίαν  Ίηΰοϋ  Χρι- 
ΰτοϋ,  ος  προ  αιώνων  πάρα  πατρϊ  ην,  καΐ  εν  τέλει  εφάνη.  Πάντες 
ουν,  όμοτίθειαν  Θεοϋ  λαβόντες,  έντρέπεβθε  άλληλοις,^  καϊ  μηδεϊς  κατά 
ϋάρκα  βλεπέτω^  το  πληΰίον ,  αλλ'  έν  Ίηΰον  Χριϋτω  αλλήλους  διαπαν- 
τος  αγαπάτε.  Μηδέν  'εΰτω  iv  νμϊν ,  ο  δυνηβεται  υμάς  ^ιε^/σαι,  αλλ' 
ενώθητε  τω  έπιΰκόπω^  κα\  τοΓ^  προκαθημένοις ,  εις  τύπον^  καϊ  δι- 
δαχην  άφθαρβίας. 

VII.     Agiie  nihil  sine  episcopo  el  preshyleris ;    sUis  unum  lemplum  Dei. 

'^'ίΐΰπερ  ουν  6  κύριος  άνευ  του  πατρός  οίδεν  εποίηΰεν,^  ηνωμένος 
ων,  ούτε  δι'  εαυτού,  ούτε  άιά  των  άποΰτόλων'  ούτως  μηδέ  υμεΐς  άνευ 
τον  επισκόπου  καϊ  των  πρεΰβυτέρων  μηδέν  πράααετε.^  Μηδέ  πειρά- 
ΰητε  ευλογόν  τι  φαίνεσ^αι^  ιδία^  υμΐν.  Άλλ^  έπϊ  το  αυτό  μία 
προβενχη,  μία  δέηβις,  εις  νους,  μία  ελπϊς ,  εν  αγάπτι,  ^'^  "^V  X^Q^  "^V 
άμωμω'  Εϊς^  έΰτϊν  Ίηΰοϋς  Χριΰτός,  ου  αμεινον    ουθέν'^    εΰτιν.     Πάν- 

3)  Ita    scribendum  duce  Cod.  L  iam     gendum  esse  suspicatus  est  άγάπι^,  υμάς 
vidit   lacobsonus.     Praebent  autem    C  L     παραινώ. 

6  μίν —  ό  δί,  quod  Vossius  tacite  mu-  2)  In  C  pr.  man.  απονάάζεται,  raan. 

tavit  in    το  μΙν  —  το  δε,   idque  rlqq.  sec.  ε  supra. 

editt.,     excepto    Aldrichio,     repetierunt.  3)  Bunsen:  Die  3  achten  etc.  mavult 

Hefelius   Codicis  Med.    lectionem  ex  la-  αλλήλους. 

cobsono  minus   accurate  in  notis  descri-  4)  Ita   C  L.       Vossius    in     contextu 

psit.  Articulus  autem  non  solum  in  N.  T.  κλεπτέτω,   in   notis   Codd.   scriptionem 

(Rom.  9,  21.  Matth.  21,  35.  Act.  27,  44.  tamquamconiecturamproponens.   Siibinde 

I  Cor.  11,  21.),    sed  etiam   a  scriptori-  est   in  Codd.    C  L   r^    πλησίον,    unde 

bus  optimae  notae   pro  relativo  ponitur.  dedi   το    πλησίον.     Cfr.  Ep.   Barnabae 

Cfr.  Thucyd.   3,  66,  ους  μϊν  iv  χερσϊν  c.  19.  Interpolator  τον  πλησίον. 

άπεκτείνατε  κτλ.  5)  Ιη  C  man,  sec.    orae   monitorium 

4)  Ita  L,  εχομεν  CVoss.    Tum  km-  adscripsit:  ενώ&ητε  τφ  Ιηισκόπφ. 
^^ανεΐν   ex  typothetae,    opinor,  incuria  6)   τόπον    exhibeie  Vossium    parum 
ap.  Voss.  accurate   scribunt   lacobsonus    et   Peter- 

mannus,  notulam  illius  et  contextum  per- 

Cap.    VI.      1)  Ita    coniecit    Vossius,  miscentes. 

ηγάπησα  C  L   et  Interpolator  in  Codd.  Cap.  VII.    1)  ^ττοίτ^ατε Voss.  invitisMss. 

Β  F ,   sicut  in  edilionibus  Pacaei  et  Ve-  2)  πράσσεται  C. 

delii;   ηγάπησκ  scr.   0  V.      Ceteroquin  3)  ψαίνεσ&ε  C,  ai  supra. 

Vossius   et  Hefelius  Ms.  Med.   αγάπησα  4)  I.  e.  extra  communionem  Episcopi 

praebere  parum  recte  asserunt.    Sensus:  et  Presbyterorum,  in  conventiculis.  Smith. 

fidem  et  charitatem  totius  fidelis  Magne-  5)  Pro  Είς   interpr.    velus  ος    legit 

siorum  populi   in   illis  praesentem  con-  probante  Bnnsenio  1.  1.  p.  132. 

templatus  sum.    Nolte  1. 1.  *p.  231.  le-  6)  ονδεν  scr.  C  L. 


IGXATII  EPISTOLA  AD  MAGNESIOS.   V.  VI.  VII.  145 

enim  suiit  numisuiata  duo,  allenim  quidem  Dei,    alleriim   aulem    muiidi, 

[•        et  unumquodque  proprium    characlerem    liabet    impositum;    ila    infideles 

nuindi  huiiis,    fideles  aiiteni  in  charilale    characlerem  Dei  Palris  per  le- 

sum  Chrisluni  habeiit,    per  qiiem  nisi  propensa  nobis  est  volunlas  mori 

^        iuxta  ipsius  passioneni,  iiec  vita  ipsiiis  in  nobis  est. 

I       Sunt  enim  veliil    duo   immmi,    alter  Dei,    aller  mundi,    quoriim  ulerque 
1        propriam  notam  impressam  habet:    infideles  huiiis   mundi,    fideles  autem 
ti        in  charitale  figiiram  Dei  Palris  per  lesum  Cbrislum,  per  qucm  nisi  sponte 
mori  velimiis  in  passionem  eiiis,  vita  eiiis  non  est  in  nobis. 

i  VI.    Tenele  concordiam. 

Gum  itaque   in  personis   supra    dictis  omnem   multitudinem   in  fide 

el  charitale  conspexissem ,  hortor  ut  in  concordia   orania    peragere  stu- 

dealis,  episcopo  praesidciile  loco  Dei,  et  presbyteris  loco  senatus  aposto- 

lici,   el  diaconis,  mibi  suavissimis,    concredilum  babenlibus  ministerium 

lesu  Christi,  qui  ant  esecula  apud  palreni  erat,  et  in  fme  appariiit.    Omnes 

igitur,  acceptis  iisdem  divinis  moribus,  vos  mutiio    revereamini,  ct  nemo 

secunduni  carnem  spectet  proximum,    sed    in  lesu  Christo   vos    invicem 

•        semper  diligalis.     ΛΊΗίΙ  sil  in  vobis,  qiiod  possit  vos  dirimere,  sed  unia- 

i.       mini  episcopo  el  praesidentibus,   in  lypum    et   demonslrationem   imraor- 

l       Ulitatis. 

*  VI.  Quandoquidem  ilaque  in  personis  supracommemoratis  totam 
mullitudinem  vidi  iii  fide  et  dilexi;  horlor  ut  in  concordia  Dei  omnia 
agere  studeatis,  Episcopo  praesidente  loco  Dei,  ct  Presbyteris  loco  col- 
legii  Apostolici,  et  Diaconis  mihi  suavissimis,  quibus  concreditum  est 
ministerium  lesu  Chrisli,  qui  aiile  sccula  erat  apud  Patrem,  et  in  fine 
apparuit  Onines  ergo  concordiara  Dei  accipienles  reveremini  vos  invi- 
cem,  el  nemo  secundum  carnem  speclel  proximum,  sed  in  lesu  Cbri- 
sto  vos  invicem  semper  diligile.  Nihil  sit  in  vobis,  quod  vos  dividere 
possit:  sed  unamini  Episcopo  et  iis,  qui  ad  formam  et  doclrinam  in• 
corraptibilitatis  vobis  praesidenl. 

VII.     Agiie  nihil  sine  episcopo  el  preshyleris;  silis  unum  lemplum  Dei. 

Quemadmodum  igilur  Domiiius  sinc  Palrc,  ipsi  unilus,  niliii  fecit, 
neqne  per  .se  ipsuni,  neque  per  aposlolos ;  ila  neque  vos  sine  episcopo 
cl  presbyteris  quidquam  peragalis.  Neque  aggrediamini,  ul  qiiidquam  a 
vobis  scparalim  facluin  decens  appareal.  Sed  in  unum  convenienlibus 
iina  sit  oratio,  una  preralio,  iina  incns,  una  spcs,  in  cbarilale,  in  gaudio 
sanclo.     Unus    csl  lesus  Clirislu.s,    quo    iiibil   pracslanlius   usI.     Onines 

*  VII.  Queniadmodum  ergo  Doininus  sine  Palrc  nibil  ncquc  per 
se,  neque  per  Apostolos  facicbat,  qiiia  ipsi  unilus  cral,  ila  nec  vos 
.sine  Episcopo  el  Prcsbylcris  quicquid  agitc;  nec  lcnlalc  »1  privalim 
quid  rectuin  vobis  videalur;  sed  in  communc  una  oratio ,  una  suppli- 
calio,  tina  mens,  una  spcs  in  cliarilale,  iri  gaudio  inciilpalo•,  sicut  unus 
est  lesu.s  Christus,  qiio  nibil  |tracslanlius  esl.     Omncs    igiliir    ad    inslar 

Patres  ArusT.  10 


I 


146 


IGNATII  EPISTOLA  AD  MAGNESIOS.   VII.  VIII.  IX. 


τες  ovv  ως  εΙς  [ενα]'  vabv  ΰνντρέχετε^  Θεον,  ως  επΓ  £V  ^νβιαΰτηριον, 
ώς  im  ενα'Ιηοοϋν  Xqlotov  ,  τον  «φ'  ενός  πατρός  προελϋ-οντα,  καϊ 
εΙς  ενα  οντά  καΐ  χωρ^ίσαντα.^*' 

νΠΙ.  Cavele  α  falsis  doclrinis  ludaizanlium. 
Μη  πλαναβΰ'ε^  ταΐς  ετεροδοξίαις^  μηδέ  μνϋ^ενμαΰιν^  τοις  παλαιοΐς, 
άνωφελεΰιν  ονβιν.  ΕΙ  γαρ  μέχρι  νυν  κατά  \νόμονΥ  Ιονδαϊβμον  ζώ- 
μεν,  όμολογοϋμεν  χάριν  μη  είληφεναι.  Οί  γαρ  ^ειοτατοί  προφηται 
κατά  Χριϋτον  Ίηΰονν  εζηΰαν.^  Jia  τοϋτο  κα\  εδιωχ^ηΰαν  ^  ενηνεόμε- 
vot*^  νπο  της  χάριτος  αντον ,  εις  το  πληροφορη'&ηναι  τους  απει&ονν- 
τας,  οτι  εϊς  Θεός  έΰτιν ,  ο  φανερώβας  εαντον  δια  Ίηΰοϋ  Χριΰτον  του 
νίοϋ  αυτόν  y  ος  εύτιν  αυτόν  Λόγος  άΐδιος,  ονκ  από  Σιγης'^  προελΰ•ων, 
ος  κατά  πάντα  ευηρέϋτηΰεν  τω  πέμψαντι  αυτόν. 

IX.     Vivamus  cum  Chrislo. 

ΕΙ   ονν  ot   iv  παλαιοΐς  πράγμαβιν^  άναατραφέντες   εις   καινότητα 
ίλπίδος   ηλ^Όν  ,^   μηκέτι    ϋαββατίξοντες ,    άλλα   κατά  κνριακην  ζώντες,^ 


7)  Ila  locum  sanare  volunt  Vossius, 
Toupius  el  lacobsonus  ex  vet.  Int.,  cui 
favet  Arm.  Deesl  [avcQ  in  C  L.  Maluerim: 
πάντες  ονν  ώς  εις  έηΐ  ναόν  am" 
τρέχετε  Θεον,  ut  vertit  Holstenius: 
onines  igitur  ad  instar  unius  in  templiim 
Dei  concurritc.     Id  sibi  vult  Interpolator. 

7)  Ita  Voss.  c.  L ,  approbante  nunc 
etiam  C ;  αυνέρχε&ε  Salvinius ,  qui  ad 
oram  reponit  αννέρχεσΟ^ε.  Bene.  Cfr. 
Ep.  ad  Eph.  c.  3.  et  13. 

9)  ^TTil  C,  idem  Heysio  videbalur 
extare  in  L ;  ΙττΙ  apographum  Holstenii. 

10)  χωρηααντα  L,  χωρίααντα  C. 
I.  e.  simiil  cum  eo  versantem  et  consi- 
stentem.  Cfr.  Hermae  Past.  niinc  pii- 
mum  a  nobis  edilum  Sim.  5 ,  6.  Bun- 
senii  coniectura  est  xca  εϊς  ενα  άνα- 
χωρήααντα. 

Cap.  VIII.     1)   ηλαναϋ&αι  C  L. 

2)  Haec  esl  secnnda  huius  Epistolac 
pars,  qua  eos  maxime  praemunit  contra 
Haereticos,  eos  praecipiie,  qui  Iiidaismum 
introducere  conabantur,  contra  quos 
clare  et  expresse  disputat.  Erant  autem 
ea  tempestate  ii,  qui  Divinam  Christi 
naturam  negabanl,  ut  Ebionitae,  Cerin- 
thiani,  Nazaraei,  et  Helxaitae.  Vid.  Vin- 
dicias  Ignat.  p.  55.  (P.  2.)  Pearson.  Cfr. 
Dusterdieck,  de  Ignatiananim  Epist.  au- 
thentia  p.  55.  sqq. 

3)  Cfr.  I  Tim.  1,  4.  4,  7.  Til.  1,14. 

4)  Legit  Inlerpres  χκτά  Ίονό'αϊ- 
σμόν.  Et  certe  haec  lectio  ferri  potest. 
Quod  si   To  νόμον  abiicere   nolis ,   le- 


gendum  esset,  ^Ιουδαϊχον  ^  vel  potiiis 
κατά  νόμον  ^Ιονδαϊαμοϋ  ζώμεν.  Sed 
ηοη  puto.  Omnino  verum  est  Ignatium 
scripsisse  κατά  νόμον  ζώμεν.  Νόμος 
specialiter  ίη  vetenim  Christianoriim  li- 
bris  accipitur  pro  lege  Mosis.  Qiiod 
cum  nescirenl  isli  magistri,  qni  Ignatium 
depravarnnt,  alterum  pro  Glossa  addidere, 
Vossius.  Cfr.  infra  c.  10,  ubi  est  κατά 
γριβτιανιΰμον  ζην.  Ιη  utroque  Ms. 
κατά  νόμον  Ιουδαϊαμον  ζώμ^ν. 

5)  Λα  oram  Codicis  C  man.  sec. 
κατά  χριύτόν  οί  προφηται  'έζησαν. 

6)  ^i/7ri/fo^fj'o/ scr.  C  L.  Edd.  ^^7ij'. 

7)  Ignatiaiio  -  mastiges  contondunt, 
fieri  hic  mentionem  Σιγής  Valenlini 
Gnostici,  et  inde  apparere,  epistolam 
nostram  non  ab  Ignatio  esse  exaratam. 
Respondent  Cotel.  (ad  h.  1.)  Pearsorms 
(Vindic.  P.  II.  c.  4.  sqq.)  el  Rothe  (Anf. 
p.  726.)  Ignatium  dixisse :  Christus  esl 
vcrbiim  Dei  aetermim  qiiod  noii  instar 
luimani  sermonis  post  silenlinm  s.  e  si- 
lenlio  progredilur,  non  iunius  est  silen- 
tiiim,  sed  aeternum.  Simili  modo  am 
Interpol.  hunc  locum  cxplicuil.  Sed  iu 
famosolibro  Hippolyti  nuperdetecto,  quod 
false  Origenis  Philosophumena  inscribi- 
tiir  (Oxon.  1851.),  fragmentnm  ex  τ/) 
Άποφάαει  μεγάλη  Sinionis  Magi  serva- 
tnm  est  (p.  173.)  e'qno  liice  clariiis  per- 
spicimus  Siraonem  in  systemate  suo  gno- 
stico  primum  locnm  dedissc  τη  Σιγή, 
quae  ciim  Bvd^o)  Valentini  comparanda 
est.  Legiraus  ibi  p.  173.  λί'γει  γάρ  Σι- 
μών  διαρρήδην    περί   τούτον    iv    τη 


IGNATII  EPISTOLA  AD  MAGNESIOS.   VII.  ΥΠΙ.  IX.  147 

ilaque  velut  in  iinum  templum  Dei  concurrite,  velut  ad  uiiiini  altare,  veliit 
ad  unum  lesum  Chrisium,  qiii  ab  uno  palre  procedit,  et  ad  unum  rever- 
sus  est,  el  cum  uno  perseverat. 

unias  in  templum  Dei  conciirrite,  ut  ad  iinum  altaie,  ut  ad  unum  le- 
sum  Christum,  ab  uno  Patre  procedeulem  et  existeiitem  in  uno,  el  re- 
deuntem  ad  iinum. 

VIII.     Cavelc  α  falsis  doclrinis  hidaizanlium. 

Ne  seducamiui  alieiiis  doctrinis,  neqiie  veteribiis  fabulis,  quae  sunt 
iuuUles.  Si  enim  adhuc  iuxta  [legem]  ludaismum  vivinius,  confitemur,  nos 
gratiam  non  accepisse.  Divinissimi  naniquc  prophclae  iuxla  lesum  Chri- 
slum  vixerunl.  Ob  hoc  et  persecutionem  passi  sunt,  gratia  ipsiiis  inspi- 
rali,  ulj  qui  erant  iiicrediili,  cerli  redderenlur  qiiod  unus  sit  Deus,  qui 
seipsum  manifestaveril  per  lesum  Cbrislum  filium  suiim,  qui  est  Verbum 
eius  aelernum,  nou  e  Sige  progrediens,  quique  iii  omnibus  ei,  qui  ipsum 
miserat,  coiiiplacuiL 

*  VIII.  Ne  seducamini  falsis  opinionibus,  nequc  fabulis  antiquis, 
quae  nuUi  bona  sunt.  Si  enim  adbuc  iuxta  legem  ludaico  more  vivi- 
mus,  fatcmur  nos  non  accepisse  gratiam.  Elenim  divinissimi  Prophetae 
secundum  Chrislura  lesuni  vixerunt,  idcoque  persecutionem  passi  sunt, 
gratia  eius  inspirati,  ut  noii  credenles  plena  fide  crederenl,  quod  unus 
Deus  esl,  qui  manifeslavil  semelipsum  per  lesum  Cbnstum  filiura 
suum,  qui  esl  verbuni  ipsius  aeternum,  non  ex  silenlio  procedens,  qui 
per  omDia  beoe  placuit  ci,  qui  misit  ipsum. 

IX.     V^ivamus  cum  Chrislo. 

Si  igiUirf  qui  in  vcleri  reruni  ordine  degerunt,  ad  novam  spem 
penrenerunt,  dod  amplius  sabbaluiu  colentes,  sed  iuxla  dominicam  viven- 

*  IX.  Si  ergo  ii,  qui  in  velustis  rebus  versabantur,  ad  novitatem 
spei  penenerunt,  non  aiupbus  sabbala  colcnles,  sed  per   diem   domini• 

/iTTotfafTfi  ούτως'  Ύμΐν  ουν  λ^γω  α  Η.  ed.  IV.     1η  C  manus  recens  orae  ad- 

λίγω,χαΙγρά((θ}αγηά<^ο).  το  γράμμα  scri\ifi\l:  ^Ev  avTiyqaffO)  τ€τνπωμένφ' 

τοντο'    όνο    (Ισϊ    7Γ«ρ«// faJf ?    των  ος  Ιύτιν  αντον  λόγος  ου  (*ητός  αλλ* 

οίων  uioiVutv ,  μι'ΐτε  αρχήν  μήτ€  ~τέ-  ουΟιώδης.    ου  γάο  Ιατι  λαλιάς  ivan- 

Quq  Ι/ουσαι ,    από    μιας    ρίζης,    ήτις  ϋ^ρου  ({άνημα  αλλ'   ενεργείας  Ο^αχής 

/στί  όνναμις^  'ί'/'ί»  αόρατος,  άκατά-  ουσία  γεννητη.   ος  πάντα. 
Ιηπτος,  .  .  .  ήτις  iatl  μεγάλη  βύνα- 

μις.     Ignaliain  in  loco  ίκίο  λΛ  lianc  Si-  Cap.    IX.       1)    Foi'silan    όόγμααιν. 

roonis  Σιγην  r<»spit:<Te  οοηΙ<•η<Ι<•πιηΙ  Den-  Marklaml.        Inlcrpolalor      γράμμααιν. 

zinger  (Tiibin^.  lh<Mil.  Quartals<hr.  1852.  llsserins  Iiid.Kios  ad  Chrisliatiisiniiin   con- 

p.442sqq.  <'t  Bunscii  (Hippol.  I.p.  44  sq.)  vcrsos  inUiiligit.     INMrsoniis  (onfcrl  Kpi- 

quamvis  hic  epJKt.  no<>lrain  spiiri.ini  piilcl.  phaniiim     (onlra    Kiiioiioiii    (liKputanlem, 

Contradicil    Hilgenrdd:    die    aposl,  Mti.  οτι  ου  χρη  βαπτιαμοΤς  χρησ'Ηα  χαϊ 

ρ.  2.32.     Siroonie  Magi  fraKmcriliim  ixliid  td-εαιν  όνωφελ^σιν.    Ilacr.  XXX.  c.  21. 

Lhlhorno  I.  I.  p.  29i).  ignotiim  iral,  quo  Opp.   I,  j».   H.v.  <m1.  I*i;lav.    lac. 

factam  iil  Pearsonii  sentetiliaft  arxvaen-t  2)  ηλ*9ον  C  L,  ηλυΟον  Vos». 

el     Denzingfri     priorem    lilielliim    (Di«  3)   χυριακην     ζωήν     ζώντες    C  L. 

Aechtheit     dce    bisherigen     TfiXle»     d«n•  Prac<'iinl«   P<'H;nnarino    oxcliisi    ζωην  c. 

ign.    Briefc    1849.)    iniiislc    vilopcrarel.  vel.  Iril.  el  Arm. 

10• 


148  IGNATII  EPISTOLA  AD  MAGNESIOS.    IX.  X.  XI. 

iv  ή  nai  ■  η  ζωη  ι^^ιών  ανεζειλεν  (Jt'  αυτόν  καϊ  του  ■Ο'ανάτου  αυτού  — 
ον  τινες^  αρνούνται,,  δυ'  ου  μυατηρίου  ελάβομεν  το  πιΰτευειν ,  γ,αΧ 
δια  τοντο  υπομενομεν  ,^  ϊνα  εύρεΟ'ώμεν  μαϋ^ιμαϊ  ^Ιΐ]ΰαϋ  Χριΰτοϋ  του 
μόνου  δίδαϋκάΧου  ημών  —  πώς  ημείς  δυνηΰόμεϋ-α  ζηΰαι  χωρίς  αυτοΰ, 
ου  καΐ  οί  προφηται  μα&ηταϊ  οντες  τω  πνεύματι  ως  δίδάΰκαλον  αυτόν 
προβεδόκουν;  Καϊ  δια  τούτο  ^  ον  δικαίως  άνεμενον ,  παρων^  ηγειρεν 
αυτούς  εκ  νεκρών. 

Χ.     Nolile  iudaizare. 

Μη  ονν  άναιΰ&ητώμεν  της  χρηΰτότητος^  αυτοϋ.  ""Αν  γαρ  ημάς 
μιμηϋηται,,^  καΌ-ά  πράβΰομεν,  ουκ  ϊτι  ίΰμεν.  Jlcc  τοϋτο ,  μα&ήταΐ 
αυτοϋ  γενόμενοι,  μάΟ^ωμεν  κατά  Χριΰτιανιβμον  ζην.  *Og  γαρ  αλλω 
ovoftaTt  καλείται  πλέον  τούτου  ,^  ουκ  ϊΰτιν  του  Θεοϋ.  '^Τπέρ'&εΰ&ε* 
ούν  την  κακήν  ζνμην  y  την  παλαιωΟ'εΐϋαν  καϊ  ενο^ίβαΰαν  ^  καϊ  μεταβά- 
λεσθε  εις  νεαν  ζύμην ,  ο  εΰτιν  Ίηΰοϋς  Χριΰτός.  '^Αλίϋϋ-ητε  εν  αυτώ, 
ϊνα  μη  διαψ'&αρϊί  τις  εν  νμΐν ,  επεϊ  άπο  της  οΰμης  ελεγχ&ηβεα&ε.^ 
"Ατοπον  Ιΰτιν ,  Χριΰτον  ^Ιηΰοϋν  λαλεΐν  ,^  καϊ  ίουδαΐζειν.  Ο  γαρ  Χρι- 
ΰτιανιΰμος  ουκ  εις  Ίουδαϊβμον  επίύτευβεν ,  αλλ''  ^Ιουδαϊομος  εις  Χρι- 
ΰτιανιΰμον^  ώς^  παΰα  γλώΰβα  πιΰτεύΰαοα  εις  Θεον  ΰυνηχΟ•η.^ 

XI.     Νοη  casligans ,  sed  vos  praemuniens  haec  scribo. 

Ταύτα  δε ,  αγαπητοί  μου ,  ουκ  επεϊ  εγνων  τινας  ε^  υμών  ούτως 
έχοντας  y^  αλλ"  ως  μικρότερος  υμών  θέλω  προφνλάβΰεΰ&αι^  ύμας,  μη 
εμπεβεΐν  εις  τα  άγκιστρα  της  κενοδοξίας,  άλλα  πεπληροφορηΰϋ'αι^  εν 
τη  γεννηθεί  καϊ  τω  πάϋ'ει  καϊ  τη  άναΰτάΰει  τη  γενομένη  εν  καιρώ  της 


4)  ον  τίνες  Voss.,  οϊτινες  C  L.  ut  solet ;  nam  ex  putredine  malus  odor, 

5)  νπομένωμεν  C  L,  Qua  lectione  Pearson.  Cod.  Mstiis  exhihet  υομης. 
recepta  pnnoto  post  πιστενειν  Αι-  Certissimam  Vossii  correctionem  ^  post 
slinguas.           ^  "Usser.,  Pearson.  et  Smith.  in  lextiim  ad- 

6)  7Τ«ρ'  ών  C,  παρ'  ων  (sic ,  et  misi.  Cfr.  Ep.  ad  Eph.  c.  17.  ^v(t(o~ 
primitus  quidem)  L.  Mattli.  27,  52.  ό\'αν  της  aufaay.cdiKg.    ίλεγχϋησεσ^^ε 

Cap.  X.     ί)  χριστότητος  C  L.     Ro-  (inoqne  Vossiusnt  emondatiniicm  proferl  ; 

spicere  videtur  v.  4.  c.  2.    D.  Pauli  Ep.  sed    ita    revera    legil    Codox    Mediceus, 

ad  Rom.      ^  iion  Ιλεγχβ^ησετε.   lac.    Cod.  C  qnoqne 

2)  μψηύηταί  cum  Augustano  a  Pa-  όρμης  ^λεγχ&ηαεαί^ε. 

caeo  edilo    et   nostris    (recensionis  pro-  6)  λαλεΐν  C  L,  non  xcdtiv  ut  Vossio 

lix.)BOV,  μιμηαεκα  L,  μιμήαβαι  C,  anctoie   ed.  Cot. 

τιμησεται    coni.    Voss.    et    alii.      Tiim  7)  Ita  scripsi  c.  C  L ,  άλλα  Voss.  et 

πράααωμεν  C  L  Voss,  πράααομεν  In-  Jlqq.  cdilt. 

teipol.  et  Int.  vet     Cfr.   Ps.  130,  3.  8)  Pio    ως   Bunscnjo    I.    1.    p.   132. 

3)  In  C  yucc.  ος  γαρ  αλλίο  ονόματι  scribendum  videhatiii•  φ,  idqiie  recepit 
καλείται    πλέον  τούτου   man.   sec.   ad  Η.  ed.  IV. 

oramrepetunUir.  Graziani:  Giaccho  chiiin-  9)  Cfr.  loan».   I!),  !G.    Coniectaverim 

que  con   altro   nomc  chiamasi,    fuor  di  ^^νηχη^ίΐ  (ύννηχέω)    sensii  medii  inlr. 

qiiesto,  non  c  di  Dio.  Clr,   Sopll.  Oedp.  Col.   1500. 

4)  Ύπέρχ^εύχ)ε  C  L,  et  ila  c.  Aii-  Cap.  XI.  1)  I.  e.  non  quod  cogno- 
giislano  et  Anglicano  nostri  Codd.  BFO  V  verim  aliqnos  vestrum  ludaismiim  se- 
recens.  prolixioris ;   άπό&εσ&ε  Interpo  ctari.    lac. 

lator  vulg. ,  Int.   vet.  {deponite)   et  Arm.  2)  προψυλάααεαχ>ε  C  L. 

Cfr.  I  Cor.  5,  7.  3)  πεηληροψορεΐαΟ^αι   C,  el  Heysio 

5)  Metaphoram    Auctor    persequitur,  notantc  etiam  L. 


\ 


IGNATII  EPISTOLA  AD  MAGNESIOS.  IX.  X.  XI.  149 

tes,  in  qua  et  vila  uoslra  exorla  esl  per  ipsum  et  morlem  ipsiiis  (quam 
quidam  iiegant,  per  quod  iiiysterium  lideni  accepimus,  el  propter  hoc 
sustinemus,  iil  iuveniamur  discipuli  lesu  Chrisli,  solius  docloris  noslri), 
quomodo  nos  polerimus  vivere  siue  ipso,  queiu  eliam  prophelae,  cuiii 
essent  spiritu  discipuli  eiiis,  ul  doclorem  exspectabanl  ?  Et  propler  hoc 
isj  quem  iusle  praestolabantur,  adveniens  suscilavil  ipsos  ex  morluis. 

cam  vitam  viventes,  in  qua  et  vita  nostra  per  ipsum  mortcMiique  eius 
exorta  esl;  queni  nonnuUi  negant:  per  qiiem  mysterium  credendi  acce- 
piiuus,  ideoque  sustineuius,  ut  iiiveniamur  discipuli  lesu  Chrisli,  unici 
m.igistri  noslri:  quomodo  nos  poleriimis  vivere  sine  ipso,  cuius  etiam 
Prophelae  discipidi  cum  essent  spirilii,  iit  magislrum  eura  expeclabanl? 
Ideoque  queni  iuste  expectarunl,  ille  praesens  excitavil  eos  a  inortuis. 

X.    Nolile  iudaizare. 

Absit  ergo  a  nobis,  non  moveri  benignitate  eius.  Si  enim  nos 
iinitetur  secundum  ea  quae  facimus ,  iam  periimus.  Proptera,  discipuli 
eius  effecli,  discamus  secundum  Cbristianismum  vivere.  Qui  enim  alio 
nomine  vocatur  praeter  hoc ,  non  est  Dei.  Abiicite  igitur  malum  fer- 
mentum,  inveleraliim  el  acimum,  el  Iransmutamini  in  novura  fermentiim, 
quod  est  lesus  Christus.  Saliamini  in  ipso,  ut  non  corrumpatur  aliquis 
e  vobis,  quoniam  ab  odore  redarguemini.  Absurdum  est,  Christum  lesum 
profari,  et  iudaizare.  Christianismus  eniin  non  in  ludaismum  credidit, 
sed  ludaisinus  in  Christianismum ,  iil  omnis  lingiia  credens  ad  Deum 
coDgregareliir. 

*  X.  NoD  crgo  slupido  aniino  negligamus  benignilatem  eius.  Si 
enim  ooslro  dos  exemplo  casligaverit  seciindum  quod  agimus,  non  am• 
plius  sobsisumus.  Quocirca  discipuli  eius  eiTccti  discamus  Christiano  ritu 
vivere.  Qui  enini  alio  noniine  vocalur  practerquam  hoc,  ille  non  est 
Dei.  Abiicile  ergo  mahim  hoc  fermenlum,  obsolelum  et  acidum,  et 
transiDUteniini  in  novum  fcrnienlum,  quod  cst  lesus  Christus.  Sale  con- 
spergimini  in  ipso,  ne  quis  compulrcscat  in  vobis,  quia  fervoris  impe- 
tus  vos  arguet.  Absurdimi  est  Chrisluin  lesiim  vocare,  et  iudaizarc.  Ne- 
qiie  enim  Cbrislianismus  in  ludaisraum  credidit,  sed  ludaismus  iii  Chri- 
slianisinum :    sicul  omnis  ϋημικι   credens  in  Deum  adunala  cst. 

λί.     .V'//(  <  astigans,  sed  vo8  praemuniens  haec  scribo. 

Haec  aukiii  .tcnlio,  dilecti  mei,  non  quud  cognoveriin,  aliquos 
veslniiD  hoc  animo  afTeclos  esse,  «ed,  minor  vobis,  cautura  vobis  cupio, 
ne  incidatis  in  hamos  inanis  doclrinac,  scd  ul  plcnc  ccrti  reddamini  de 
iiativitale  et  passione  et  resurreclionc,  quac  conligit  leinporc  praereclurae 

*  XI.  Haec  aulem  scribu,  dilccli  iiici,  non  (luod  sciam,  aliquos  vc• 
slruni  »ic  alTeclos  csse,  eed  iit  miiiur  veslrum  cupio  praeservarc  vos, 
iie  incidalis  in  hamos  inanium  opiniunuiii,  scd  ul  plenam  iiduciain  ha• 
bealis  in  iiativilale,  et  passione,    el    rcsurrccliooe ,    quae    contigit    tem* 


150       IGNATII  EPISTOLA  AD  MAGNESIOS.    XI.  XII.  XIII.  XIV. 

ηγεμ,ονίας  Ποντίου  Πιλάτου'  πραχ&εντα^  αληθώς  καϊ  βεβαίως  νπο 
ΐ7]ΰοϋ  Χριΰτοϋ,  της  ελπίδος  ημών,  ης  εκτρατνηναι  μηδενϊ  υμών 
γένοιτο. 


XII.     Vos  enim  meiiores  me  esUs. 

Όναίμην  υμών  κατά  πάντα,  ίάνπερ  άξιος  ώ.  Ει  γαρ  κα\  δέδε- 
μαι,  προς  ενα  των  λελυμενων  υμών  ουκ  εΙμι.  Οϊδα  οτι  ου  φυΰι- 
ονβϋ-ε '  Ίηΰοϋν  γαρ  Χριβτον  έχετε  εν  εαυτοΐς.  Και  μάλλον ,  οταν^ 
επαινώ  υμάς ,  oida  οτι  εντρέπεϋϋ-ε ,  ώ^  γεγραπται ,  οτι^  ,ο  δίκαιος 
εαυτού  κατήγορος.' 


XIII.     Confirmemini  in  fide  el  unione. 

Σπουδάζετε  ούν  βεβαιωϋ'ηναι  εν  τοις  δόγμαΰιν  του  κυρίου  καϊ 
τών  άποΰτόλων ,  "να  πάντα,  οΰα  ποιητε ,  κατευοδωΰ'ητε  ϋαρκΐ  καΐ 
πνειί^ιατι ,  πίβτει  καΐ  άγάπτ} ,  εν^  υίώ  κοτΐ  πατρϊ  καϊ  εν  πνευματί- ,  εν 
άρχγ]  καϊ  εν  τέλει,  μετά  του  ά^ιοπρεπεΰτατου  επιΰκόπου  υμών,  καϊ 
άξιοπλόκου  πνευματικού  ΰτεφάνου  του  πρεαβυτερίου  υμών,  καϊ'^  τών 
κατά  Θεον  διακόνων.  ^Τποτάγητε  τώ  επιΰκόπω  και  άλληλοις,  ώς  Ίη• 
ΰοϋς  Χριβτος  τώ  πατρϊ  κατά  ϋάρκα,^  καϊ  οι  άπόβτολοι  τώ  Χριύτώ 
καϊ  τώ  πατρϊ  καϊ  τώ  πνευματι'  ϊνα  ενωβις  y  βαρκικη  τε  καϊ  πνευ- 
ματική.^ 


XIV.     Orate  pro  me  et  pro  ecclesia  Syriae. 

Είδώς  οτι  Θεοϋ  γεμετε,^  ΰυντόμως  παρεκέλευβα  υμάς.  Μνημο- 
νεύετε μου  h  ταΐς  προαευχαΐς  υμών ,  ίνα  Θεοϋ  επιτύχω ,  καϊ  της  εν 
Συρία  εκκληβίας  —  od-εν  ουκ  άξιος  εΙμι  καλεΐΰ&αι'^  επιδεομαι  γάρ 
της  ηνωμένης  υμών  εν  Θεώ  προϋευχης  καϊ  αγάπης  —  εις  το  άξίωΌ•η- 
ναι  την  εν  Συρία  έκκληΰίαν  διά  της  εκκληΰίας  υμών  δροΰιΰΌ-ηναι. 


4)  QuasΊalπράχϋηaav,^e\comunge  antiquitatis   signum  putat.     Cfr.   Duster- 

cum  praecedentibus.  Cotcl.     Praepone  α  dieck  1.  c.  p.  27.    H. 

εϊΰι,  propter  Grammaticac  rationem ;  uti  2)  κκι  deest  in  C. 

habet  Vet.  Int.   quae  facla  sunl.     Smilh.  .3)  Christus    horao    (κατά   σάρκα), 

SupraEp.aάΈ,pL•c.9.ciτιvaiπράχ&η.Iac.  non  Christus  ό  λόγος  Deo  Patri  subditus 

ab  Ignatio  dicitnr. 

Cap.  XII.      1)   orav  C,    δτ'    «j^  L  4)  Cfr.  Eph.  4,  4.  iV  σώμα  καϊ  ϊν 

Voss.,  lac.  ηνεΰμα  =  concordia    et    unitas    cxtia 

2)  Prov.  18,  17.  ecclesiam  sicuti  in  ea  ipsa. 

Cap.  XIII.      1)  Ignalius    Filium    ante  Cap.  XIV.    1")  Heic  et  plus  iu  recens. 

Palrem   nominat    (iit   Apostolus    Π   Cor.  longiori  imitalur  Panl.  Ap.  adRom.  15, 14. 

13,  13.) ,   quod    Remy  Ceillier   (histoire  2)  In  C  fiiit  καλεΐσϋ^αι ,    quod   mu- 

generale    T.   I.    p.   622.)    vetustissimae  tatum  est  in  καλεΐσβ-ε,  supra  iterum  «ί. 


IGXATII  EPISTOLA  AD  MAGNESIOS.    XI.  XII.  XIII.  XIV.       151 

PoDlii  Pilati;   quae  vere  et  indubilanter  gesla  siint  a  lesu  Christo,    spe 
uostra,  a  qua  averti  nemini  veslnim  accidaU 

|>ore  praesidalus  Ponlii  Pilali,  qiiae  verc  firiiiilcrqiic    facla   suiil  a  Chri- 
slo  lesu,  spe  iiostra,  a  qua  exorbilare  queniquam  vcstrum  ne  sinat  Deus. 

XII.     Vos  enim  meliores  me  estis. 

Fruar  vobis  in  omnibus,  siquidem  dignus  siim.  Elsi  enim  ligatus 
suni  pro  Chrislo,  comparandus  tanien  iion  suiii  uni  veslruni,  qui  ligali 
nou  eslis.  Novi,  quod  iiac  laude  non  superbilis;  lesum  enim  Cliristuui 
liabetis  in  vobis.  El  magis,  cum  iaiido  vos,  scio  quod  erubescitis,  sicul 
scriptum  est:  ,iuslus   sui  cst  accusalor.' 

*  Xil.  Uliuam  fruar  vobis  per  omnia,  iiiodo  dignus  sini.  Ego  enim 
licel  viuctus ,  nuIU  veslrimi  solulorum  coiiiparandus  suni.  Scio ,  quod 
non  iuOeunni:  nain  lesuiu  Clirislum  babetis  in  vobismetipsis.  Qiiin 
potius  cum  laudo  vos,  scio  vos  lubore  suffundi,  sicul  scriplum  est: 
jiuslus  sui  accusator  est' 

Xlli.     Confirmemini  in  fide  et  unione. 

SUidelc  igilur  confirmari  iii  ductrinis  Doraini  et  Apostolorum ,  iit 
ouinia,  quac  faciUs,  prospere  vobis  succedant,  carne  et  spiritu,  fide  et 
cariUle,  in  Filio  et  Palre  et  Spirilu,  in  principio  et  in  fine,  ciim  di• 
gnissiuiu  ppiscopo  veslro,  el  digne  conlexla  spiriluali  corona  presbyterii 
veslri,  cl  cum  diaconis,  Deo  placenlibus.  Subiecti  estote  episcopo  et 
vobis  muliio,  iil  lesus  Cbristus  Patri  secundum  carnem,  et  Aposloli 
Chnsto  et  Palri  et  Spirilui;  ut  unio  sit  et  carnalis  ct  spiritualis. 

*  ΧΠΙ.  Date  ergo  operam  ut  confirmeniini  in  dogmatibus  Domini 
el  Aposlolorum ,  ut  ouinia,  quae  facitis,  recta  procedant  via,  carne 
spiriUique,  Ode  el  caritale,  in  filio  et  Palre  et  in  spiritu,  in  principio 
el  in  fine;  cum  dignissimo  Episcopo  veslro,  et  cum  bene  conlexta  spi- 
riuli  corona  Prfisbyterio  veslro,  et  Dei  minislris  Diaconis.  Subiecti  estote 
Episcopo  et  vobis  muluo,  sicut  lesus  Christus  Patri,  secundum  cariiem, 
et  Apostoli  Chrislo  et  Patri  et  spirilui,  ut  unio  sit  carnalis  simui  el 
spiritalis. 

XIV.     Orate  pro  me  et  pro  ecclesia  Syriae. 

Cam  sciam  vos  Deo  plenos  cssc,  brcvibus  vos  cohorlalus  suni. 
Memores  estole  mei  in  oralionibus  vcstris,  ut  Deum  assequar,  et  ecclesiae, 
quae  io  Syria  est  —  unde  noo  sum  dignus  vocari,  indigeo  enim  unita 
vestra  in  Deo  orationc  et  charilatc  —  ul  ecclesia,  quae  in  Syria  esl, 
merealur  per  ecclesiam  vestram  irrorari. 

*  XIV.  Cum  sciam,  vos  Dei  plenos  esse,  breviier  vos  cobortalus 
8UII1.  Memores  estote  mei  in  orationihus  vestrts ,  ul  Dcum  consequar, 
ct  Ecclesiae,  qiiae  in  Syria  cst  (cuius  cgo  membriim  vocari  non  sum 
dignus;  opus  cnim  mihi  cst  unita  in  Deo  oralionc  vcslra  et  caritale), 
ut  Ecclesia  Syriae  merealur  per  veslram  Ecclesiam  refrigerari. 


152 


IGNATIl  EPISTOLA  AD  TRALLIANOS.    I. 


XV.     Salulanl  vos  Ephesii  el  celerae  ecclesiae. 

^Αΰτνάξονται  νμας  Έφέΰιοι^  απο  Σμύρνης,  όθεν  καΙ  γράφω  νμΐν^ 
παρόντες  εΙς  δό'ξαν  Θεον ,  ωύπερ  χαϊ  νμεΐς,  dt  κατά  πάντα  με  άνε- 
πανοαν ,  αμα  Πολνκάρπω ,  επισκοπώ  Σμυρναίων.  Καϊ  αί  λοίπαϊ  δε 
εχκληΰίαί  εν  τίμτί  Ίηΰοϋ  Χριΰτον  άΰπάζονται  ν  μας.  "Ερρωΰϋ•ε  εν 
ομόνοια  Θεον,  κεκτημένοι  άδίάκριτον'^  πνεύμα,  ος  εστίν  Ίηΰοϋς  Χρίβτος. 


^ 


ΤΡΑΑΛΙΑΝΟΙΣ   ΙΓΝΑΤΙΟΣ.» 

Ιγνάτιος,  6  κα\  Θεοφόρος,  ηγαπημεντ}  Θεώ,  πατρϊ  Ίηΰοϋ  Χρι- 
ατον  ,  ίκκληΰία  αγία,  ττ^  ονΰτ^  εν  Τράλλεΰιν^  της  ^ Αβιας,  εκλε- 
κττΙ  καϊ  άξιΟ'Θ^εω,  είρηνενονΰγ}  εν  σαρκΐ  καϊ  αΧματι  \%a\f  τώ 
πάϋ'ει  Ίηΰον  Χριΰτον,  της  ελπίδος  Ύΐμών  iv  ττ}  εις  αντδν 
άναΰτάΰει'  ην  καϊ*  άΰπάζομαι  εν  τω  πληρωματι^^  εν  άποΰτο- 
λικω^  χαρακτηρι ,  καϊ  ενχο/ιιαι  πλεΐΰτα  ιι^αίρειν. 

Ι.     Laus  vesira  per  Polyhium  mihi  innotuU. 

"Αμωμον  διάνοιαν  καϊ  άδιάκριτον''  εν  υπομοντί  εγνων  νμάς  έχον- 
τας,  ου  κατά  χρηΰιν ,  άλλα  κατά  φύΰιν  ,^  κα&ώς  εδηλωΰεν  μοι  Πολύ- 
βιος ,  6  επίΰκοπος  υμών ,  ος  παρεγενετο  'Θ'εληματι  Θεοϋ  καϊ  Ίηΰοϋ 
Χριΰτοϋ    εν    Σμύρνη  ^    καϊ    οΰτως    fiot    ΰυνεχάρη     δεδεμένω    εν  Ίηΰοϋ 


Cap.  XV.  1)  Νοη  Ephesii,  qui  nego- 
ciandi  causa  Smyrnae  degebant,  sed  illi, 
qui  cum  Onesimo  episcopo  Epheso  Igna- 
tiiim  eo  venerant  salutatum. 

2)  Ita  c.  Interpol.  Vossins,  in  cuius 
textu  όιάκριτον,  ut  exh.  C  L.  Cfr.  ad 
Eph.  c.  3,  ad  Trall.  c.  1. 

1)  Sic  inscribunt  C  L.  —  Aeqiia  ac 
aliarum  civitatum  charitate  impulsi,  qui 
Tralles  inhabitabant,  fratres  Polybium 
episcopum  Smyrnam  delegaverunt  (c.  1. 
12.),  ut  Ignatio  ob  vincula  congratulentur. 
Is  naturali  Trallianorum  mentis  candore 
atque  fide  ex  ipso  episcopo  cognita,  laude 
eos  celebrat,  ob  obedientiam  eiga  ipsum, 
presbyteros  et  diaconos  adque  mutiium 
araorem  atque  unitatem,  iit  assolet,  co- 
hortatiir  (c.  2.  3.).  Humilitate  sibi  opus 
esse  (c.  4.);  quaravis  coelestia  Iradere 
posset  praecepta,  discipulum  se  esse 
affirmat  (c.  5.).  Ab  erroneis  doctrinis 
custodite  vos ,  praesertim  a  Docelis ,  id 
quidem  mansuetudine ,  fide  et  charitate 
colenda  (c.  6  — 11.).  Saluto  vos  una 
cum  legatis  ecclesiaium  Smyrnae  prae- 
sentibus;  manete  in  fide  et  charitate,'et 
in  orationibus  vestris  mei  et  Syriae  ec- 
clesiae  memores  estote  (c.  12.   13.). 


Versio  Syriaca  a  Curetono  edita  Epi- 
slolae  ad  Trallianos  cap.  4.  et  5.  ita 
exhibet,  iit  ea  annectat  illis,  quae  ex  Ep. 
ad  Romanos  desumpta  profcrt  ultiina. 
Arguraentura  sane  utriiisque  capitis  ob 
indolem  et  hic  et  illic  locura  habere 
polest,  quamquam  eum  facilius  tuetur  in 
Ignatio  graeco.  Curelonus  vcro  utrum- 
que  cap.  Epistolae  ad  Rom.  admdicat, 
eam  ad  Trallianos  denotans  suspectam. 
Armenii  interprelationem  ap.  Pelerman- 
num  evolvas. 

2)  iv  τράλεαιν  C  L. 

3)  [καϊ]  exlnt.  vet.  inseri  vultVoss.; 
deest  in  C  L.  Mihi  qiiidem  abundare 
videtur,  quia  τφ  πάθ^ει  appositio  est 
praecedentium.  Versio  Arm.  a  textu  gr. 
vel  maxime  discrepat. 

4)  xtt\  particulam  a  Vossio  praeter- 
missam  praebent  C  L. 

5)  I.  e.  cuius  ecclesiae  omnia  sa- 
luto  membra.    Smilh. 

6)  Uti  hic  sibi  (episcopo),  ita  infra 
c.  2.  presbyteris  quoque  Ecclesiae  Tral- 
lianae  auctoritatem  quandam  apostolicam 
tribuit  Ignalius.  lac.  Smithius  salutandi 
formam,  qua  Aposloli  utebantur,  intelli- 
git.     Holstenius:  Aposlolico  more.    Gra- 


ΙΓΛΆΤΙΙ  EPISTOLA  AD  TRALLIANOS.    I.  153 

XV.     Salulant  vos  Ephesii  ei  ceierae  ecclesiae» 

Salutant  vos  Ephesii  e  Sinyrna,  nnde  haec  scribo  vobis,  qui  prae- 
senles  adsunt  iii  Dei  gloriam,  iii  et  vos,  qiii  me  una  cum  Polycarpo 
episcopo  SDiyrnaeorum  in  omnibiis  recrearunt.  El  celerae  ecclesiae  in 
honorem  lesii  Chrisli  vos  salutanl.  Valete,  Deo  uniti,  spiritum  possidentes 
inseparabilem,  qui  esl  lesus  Christus. 

*  XV.  Salulant  vos  Ephesii  ex  Sniyrna,  unde  el  scribo  vobis,  ubi 
praesentes  adsunt  ad  gloriam  Dei,  sicut  et  vos,  qui  per  omnia  me  refo- 
cillarunt  una  cuiii  Polycarpo  Smyrneusium  Episcopo.  Ceterae  quoque 
Ecclesiae  in  honore  lesu  Christi  vos  salutant.  Valete  iii  concordia  Dei, 
iadivulsum  possideutes  spiriluiu,  qui  est  lesus  Christus. 


AD     TRALLIANOS. 

Ignalius,  qui  et  Theophorus,  dilectae  a  Deo,  patre  lesu  Christi, 
ecclesiae  sanclae,  qiiae  est  Trallibus  Asiae,  electae  et  Deo  dignae, 
pacem  habcnti  in  carne  et  sanguine  et  passione  lesu  Christi, 
spei  nostrae,  quando  resurgemus  ad  eum ;  quam  et  saluto  iii 
pleniludioe,  in  apostolico  charactere,  cuique  plurimam  oplo 
salutem. 

•IGNATIUSTRALLIANIS. 

*Ignatius,  qui  el  Theophorus,  dileclae  Deo  Patri  lesu  Chrislo  Ec- 
clesiae  sanctae,  quae  est  Trallibus  Asiae,  eleclae  et  Deo  dignae, 
pacem  babenti  in  carne  et  sanguine  per  passionem  lesu  Christi, 
spei  Doslrae,  et  resurrectionem  in  ipsum,  quam  in  pleniludine 
Apostolico  more  salulo,  et  plurimum  salvere  opto. 

1.     Laus  veslra  per  Polybium  mihi  innoluit. 

Constaoter  inculpatam  el  inseparabilem  in  sustinentia  mentem  cognovi 
V08  habere,  non  usu  solum,  sed  indole,  queinadmodum  id  mihi  episcopus 
vester  Polybius  indicavit,  qui  Smyrnae  adfuit  per  vohmtatem  Dei  el  lesu 
Cbristi,  quique  mihi  vincto  in  lesu  Christo  ila  congralulatus  est,  ul  onineni 

*  I.  InculpaUm  el  non  iictam  menlcm  in  palientia  vos  habcrc  co* 
gDovi,  idque  non  usu,  sed  naturae  beneficio,  quemadnioduin  signiiicavil 
mihi  Polybius  Episcopus  vester,  qui  Smymae  adfuit  pcr  volunlalem  Dei 
et  lesu  Christi,    mibiquc   vincto    in  lesu  Christo    ila    congralulatus   cst, 


ziani    vereioni    italicac   xul    inserit:     la  nis  eorum    exercitUH    o\  honis  opcribus; 

qnale  ίο  salnlo  cziaridio    iiella  picnezza,  xed   etiam   ex    ntiliirali    eonirii    buiiitalc. 

c  neir  aposlolico  caratlcrf•.  Ila   cnim  accipifMida    hacc  Ιμη.-ιΐίί    vcrha, 

7)  Cfr.  ^npra  Ep.  a<l  Eph.  c.  3.  uUitm   κί    KcripsisKft    ov    xurit   χ()ήσιν 

8)  Traiiianorura  iidera  cA  curistaiiliam  /^oio}/,  άλλα  χατά  ψύοιν ,  iili|ii('  salis 
non  po»»e  taritura   cogriouci  ex  (piotidia-  Irilu  ioriuciidi  gciicre. 


154 


IGNATII  EPISTOLA  AD  TRALLIANOS.    I.  II.  III. 


Χριΰτώ,  ωϋτε  με  το  πάν  πληΰ•ος  υμών  εν  αντώ  ϋ•εωρεΐ6&Μ,^  Απο- 
δεχόμενος ονν  την  κατά  θεον  εννο^αν  δί'  αντον ,  εδοξοί  εύρεΐν^"^  νμάς, 
ώζ  ε/νων,"  μιμητκς  Όντας  Θεοϋ. 

II.  Estole  suMecli  episcopo,  preshyieris  et  diaconis. 

"Orav^  γαρ  τω  Ιπιΰκόπω  νποτάϋΰη(}ϋ•ε^  ώς  Ίηβον  Χριΰτώ,  φαί- 
νεβϋ^έ  μοι  ον  κατά  ανϋ'ρωπον^  ζώντες,  άλλα  κο;τά  Ίηΰοϋν  Χρίϋτον, 
τον  δί'  ημάς*  άποΰ'ανόντα ,  ϊνα  πίΰτενΰαντες  εις  τον  ϋ-άνατον  αυτόν, 
το  άποΌ'ανεΐν  εκφνγητε.  ^Αναγκαΐον  ονν  εβτίν ,  ωΰπερ  ποιείτε,  ανεν 
τον  επιβκόπου  μηδέν  πράβΰειν  νμάς'  αλλ'  νποτάΰΰεΰ&ε^  καϊ  τω  πρεύ- 
βντερίω,  ως  τοις  άποΰτόλοις  ^Ιηΰον  Χριΰτον ,  της  ελπίδος  7}μών,  εν 
ω  διάγοντες  ενρεϋ'ηΰώμεί^α.^  ζ/εΓ  δε  καϊ  τονς  διακόνονς ,  οντάς  μν• 
βτηρίον^  Ίηΰοϋ  Χιοκίτοί;,  κατά  πάντα  τρόπον  πάΰιν  άρέΰκειν.  Ον  γαρ 
βρωμάτων  καϊ  ποτών  είΰϊν  διάκονοι,  αλλ'  εκκληαίας  Θεον  νπηρέται. 
^Jiov  ονν  αντονς  φυλάβΰεοΰ-αν*  τα  εγκλήματα  ώς  πνρ. 

III.  Honorale  diaconos,  episcopum  et  presbyleros. 
'^Ομοίως  πάντες  εντρεπέΰ&ωααν  τους  διακόνονς    ώς  εντολην  Ίηΰοϋ 

Χρκΐτοί),  καϊ  τον  έπίϋκοπον  ώς  Ίηύονν  Χριΰτδν ,  οντά  νΐον  τον  πα- 
τρός,^ τους  δε  πρεΰβντέρονς  ώς  βννέδριον  Θεον,  καϊ  ώς  ΰννδεΰμον^ 
αποβτολων.  Χωρϊς  τοντων  εκκληΰία  ον  καλείται.  Περϊ  ών  ττεττεισ^ιαι 
υμάς  όντως  εχειν.  Το  γαρ  εξεμπλάριον  της  αγάπης  υμών  ελαβον, 
καϊ  εχω  μεϋ"'   έα-υτου^  εν  τω  επιΰκόπω  υμών,  ου  αυτό    το    κατάβτημα 


9)  Itautriusque  CoAAcciio ί)•εωρτιθϋ•ε 
explicari,  et  sensu  medii  intelligi  potest; 
ϋ^ίωρηααι,  ex  Interpolatore  et  vet.  Int. 
Vossius,  queoi  seq.  editt.  excepto  la- 
cobsono  et  qui  eum  repelierunt.  Sensus 
profecto  activi  modi  praestat. 

10)  ίδό'ξα  εύρων  C  L  et  Inlerpol. ; 
εύρεΐν  ρ.  ενρών  proposuit  Voss.  In- 
terpres  vet.  et  Arm.  leg.  ^δό'ξαύα  εύρων. 

11)  εγνω  C,  man.  pr.  lit.  ν  postea 
adscripta. 

Cap.  II.  1)  όταν  C,  or'  ccv  L 
Voss.   lac. 

1)  Dedi  ύποτάαβηϋχ^ε  c.  C  L.  Nam 
iii  hoc  quoque  Cod.  Tischendorfius  ita 
scriptum  esse  certiorem  me  fecil  contra 
lacobsonum,  qiii  νποτάασεαβε  iit  Vos- 
sius  et  libb.  impr. 

3)  Ita  C  L,  quod  in  άνϋ-ρώπινον 
pervertil  Vossius,  κατά  το  άνϋ^ρώπινον 
sine  necessilate  proponens  in  notis.  Utri- 
usque  nostri  Codicis  leclio  occurrit  ap. 
Interpol.     Cfr.  I  Cor.  15,  32.  Gal.  3, 15. 

4)  Int.  vet.  vos. 

5)  νηοτάσβεα&ε  scripsi  c.  C  L  et 
Armenio.  Vossins  quoque  eam  lectionem 
retinendain  censet  iii  notis,  etsi  ipse 
evulgavit  ύποτάασεα&αι  c.  vel.  Int., 
Antioch,  serm.  124.  et  aliis,  quos  sqq. 
Smith.  et  lac. 

6)  ενρεΰηαωμεϋ^α  C  Holstenii  apo- 


grapbum  et  Voss,,  inveniamur  vet.  iiiler- 
pres.  In  L  et  ap.  Interpolatorem  εύρε- 
ϋ-ηΰόμεβ^α,  alio  prorsus  sensii. 

7)  Dicit,  non  debere  esse  queraquam, 
cui  non  placeant  omnibus  modis  diaconi. 
Voss. 

8)  Recepi  e  marg.  Codicis  C  lectio- 
nem  μνύτηρίον  docta  raanu  adsciiptam  ; 
in  textu  est  μυστήριον,  ut  scr.  L ;  μν- 
ατηρίων  Int.  vet.  et  Paraphrastes.  UI- 
timam  lectionem  commendat  Vossius,  haec 
addens :  Sensum  non  percepere  inter- 
pretes,  qui  tamen  satis  est  clarus.  Dicit 
enim,  nou  debere  esse  quemquam,  cui 
non  placcant  omnibus  modis  diaconi. 
IIlos  enim  non  esse  ministros  esculen- 
torum  et  poculentorum;  sed  ministros 
mysterionim  Dei,  sive  Sacramentorum. 
Ail  itaque ,  diaconos  quidem  immiines 
esse  debere  ab  omni  peccato  ;  et  ut  ipsos 
decel ,  vitare  crimina ,  tamquam  ignem  : 
alios  vero  debere  tales  debita  reverentia 
prosequi.  Miror  autem  Antiochura ,  qui 
Sermone  124.  haec  Ignatii  citat,  ita  illa 
mulasse,  ut  id,  quod  de  diaconis  hic 
dicitur,  presbyteris  adtribuat:  raodo  apud 
illum  locus  sit  integer,  nec  aliqiia  exci- 
derint  verba.  —  Armeniiis  legisse  videtur 
αυμμΰοτας. 

9)  φνλάσσεσβ^ε  L,  φνλάααεύβ-ε  C 
ai  supra. 


IGNATH  EPISTOLA  AD  TRALLIANOS.    1.  11.  111.  155 

niiiUitudiueui  veslrain  in  eo  contemplalus  sim.  Excipiens  eiiiiii  per  ipsuni 
veslram,  quae  secundum  Deum  est,  benevolenliaui,  vos  ipsos,  quos  cognovi 
luiitalores  Dei,  invenisse  viilebar. 

ul  universam  muIUludinem  vestram  in  co  conleuiplalus  sini.  Accipiens 
ergo  probansque  istam  sccundiim  Dei  l•encγolcnliam,  visus  suiii  inilii 
per  ipsum  deprehendisse  vos  imilalores  essc  Dei. 

11.    Esiole  suhiecii  episcopo,  presbyleris  et  diacotiis. 

Cum  enim  episcopo  subiccli  silis  ut  lesii  Clirislo,  videmini  milii, 
non  secundum  homiuem,  sed  secundum  lesiim  Chrislum  vivere,  qui 
propler  nos  morluus  est,  ut  credenles  in  morlem  ipsius  mortem  eirugialis. 
Necessarium  itaque  est,  qucmadmodum  facilis,  ul  sine  episcopo  nihil 
agaUs,  sed  el  presbylcrio  subditi  sitis,  ut  Apostolis  lesu  Chrisli ,  spei 
nostrae,  in  quo  conversanles  invcnianuir.  Oportet  aiilcm  et  diaconos,  qui 
sunl  minislri  mysterii  lesu  Chrisli,  omni  modo  omnibus  placere.  Noii 
enini  ciborum  et  poluum  luinistri  siint,  sed  ccclesiae  Dei  niinislri. 
Oportet  igilur,  ut  siibi  caveant  a  eriminibus  lanquam  ab  igne. 

*  II.  Quando  eiiim  Episcopo  subiccti  estis  ut  lesii  Ghrislo,  videinini 
milii  non  secundum  hominem  vivere,  sed  seciindum  lesum  Clirisluin, 
qui  propler  nos  morluus  est,  ut  credenles  in  niorlera  eius,  iiiortem  ef- 
fugialis.  Necesse  ilaque  est,  queinadmodum  facilis,  nihil  vos  sine  Epi- 
scopo  agere.  Sed  ct  Presbylerio  subiecli  eslole,  ut  Apostolis  lesu  Chri- 
sli,  qui  spes  nostra  est,  in  quo  viventes  inveniamur.  Oporlel  el  Diaco- 
nos,  mysteriorum  Christi  minislros,  omni  modo  cunctis  placere:  nequc 
enim  ciborum  et  potuum  ininislri  sunt,  sed  Ecclcsiae  Dci  subscrviunt. 
Decet  ergo  eos  sibi  cavere  a  criminibus  lanquam  ab  ignc. 

Ilf.     Honorate  diaconos,  episcopum  el  preshyleros, 

Cuocti  similiter  revereantur  diaconos  ut  mandatum  lesii  Chiisli,  el 
episcupum  ut  Icsum  Christum,  filiiim  palris,  et  presbyteros  ut  senalum 
Dei  et  concilium  Apostolorum.  Sine  his  ecclesia  non  vocalur.  De  bis 
vos  ila  senlire  persuasum  habeo.  Exemplar  enim  charitalis  veslrao  accepi 
et  mecum  habeo  iu  episcopo  veslro;  cuius  ipse  habitus  magna  disciplina 

*  III.  Similiter  quoquc  oranes  revereantur  Diaconos  ut  lesum  Cbri- 
sUiiD,  sicut  el  Episcopum  qui  Palris  typum  gerit,  Presbyteros  aulem  ul 
cODsessum  Dei  et  coUegium  Apostoloruiii.  Siiie  his  non  vocalur  Ecclc- 
sia.  De  quibus  et  vos  ita  sentirc,  persuasum  habco.  Exeniplar  cnim 
caritatis  vestrae   accepi  el  mecuin  habeo  in  Episcopo  vcstro,  cuius  ipsa 


Cap.    111.     1)    lla    Smilliiiii»   rpslitiiit  3)  μίΟ^^    luvtov   CL,    qiiud    Vohs. 

ex  InU   vet.     In  Ms».  C  L  τους   όιαχό-  laciU;  iniilitvil   iii    fjtr*  (μαυιοΰ   c.  In- 

νους,    ώς    iηaoύv  χριστον.     ως    y.ui  l<T|»olalori•.     Noliis    ^sl  Kra4;ci8miis    ille, 

τον  Iniaxonov  iivtu  νίόν  του  πατρός,  φιοέαυτου  iri  omiiilui»  (•α»ίΙ)υ»  permiilaii 

Cir.  ioira  c.  13.     Ep.  ad  Smyru.  c.  b.  |Μ•Ιί.•»1  ciiiii  ίμκυτού  «Ί  σίαντοϋ.     Vid. 

Hiitttnatiri  (Jnim.  <•<].  uiKlccimac  pag.  3ϋ1. 

2)   aCvdta^ov  reponendiim   moiiuit  Nol.    5.    luutiti.    Kran/iiiH    lamcii    Codd. 

Voss.,  αύνβίΟμος  C  L.  bcripliirac  ιιυπ  coii(ldciidum  csse  pulabat. 


156  IGNATII  EPiSTOLA  AD  TRALLIANOS.    III.  IV.  V.  VI. 

μεγάλη  μαθητεία,  7]  δε  πραότης  ccvroi;  ίδνναμις '  ο  ν*  λογίζομαι  καϊ  τους 
cid-iovg  εντρεπεα&αι,  αγαπώντας  ^  ώς  ου  φείδομαι  εαντον.  Πότερον 
δυνάμενος  γράφειν  υπέρ  τούτου  εις  τοντο  φτί]0'ψ ,  ϊνα  ων  κατάγ,ριτος 
ως  άπόΰτολος  νμΐν  διατάαΰωμαι^ 

IV.     HumilUale  et  mansueludine  mihi  opus  esl. 

Πολλά  φρονώ  εν  Θεώ'  αλλ'  εμαντον  μετρώ, ^  ϊνα  μι)  εν  καυχτ/ΰει 
απόλωμαί.  Νυν  γάρ  με  δει  πλέον  φοβεΐΰ&αι ,  καΙ  μη  προβεχειν  τοις 
φναιουΰίν  με.  Οί  γαρ  λέγοντες^  μον  μαΰτιγονΰίν  με.  ^Αγαπώ  μεν 
γαρ  το  παϋ•εΙν'  αλλ'  ονχ  οΐδα^  ει  άξίός  είμι.  Το^γάρ  ζήλος  πολλοίς 
μεν  ον  φαίνεται,  εμε  δε  πλέον  πολεμεΐ.  Χρηζο)  ονν  πραότητος,  iv  ή 
καταλύεται  6  άρχων  τον  αιώνος  τούτον. 

V.     Νοη  sublimes  doclrinas  vohis  tradam. 

Μη  ον  δνναμαι^  τα  επονράνια  γράψαι;  Άλλά^  φοβονμαι,  μη 
νηπίοις  ονβιν  νμΐν  βλάβητί  παραϋ•ώ.^  Καϊ  αυγγνωμονεΐτε  μοι,  μηποτε, 
ον  δννηϋ'εντες  χω()ί/σπ:ι,  ΰτραγγαλωϋ^ητε.^  Καϊ  γαρ  εγώ,  ου  καθ•'  ο,τ''^ 
δέδεμαι ,  καϊ  δννάμενος  [νοεΐνΥ  τα  επονράνια ,  %αϊ  τάς  τοποϋ'εϋίας' 
τας  αγγελικάς,  καϊ  τάς  ΰυβτάΰεις  τάς  άρχοντικάς,  ορατά  τε  καϊ  αοζ)ατα. 
Παρά  τοϋτο  ηδη^  καϊ  μαΰ•ητης  είμι'  πολλά^  γάρ  ημΐν^^  λείπει,  ϊνα 
Θεον  μη  λειπώμεϋ•α.^^ 

VI.     Ahslinele  α  veneno  haerelicorum. 

Παρακαλώ  ονν  νμάς,  ονκ  lyca,  αλλ'  rj  αγάπη  Ίηύον  Χρίΰτον, 
μόντ}  ττ}  χριΰτιαντΙ  τροφτΙ  χρήΰ&αι,  αλλότριας    δε   βοτάνης^    άπεχεϋϋ'αί. 


4)  Huiiis  loci  coiTuplelam    alius  alio  et  Armenius  inseruntpron.v^rr.    Sequens 
modo    sanari   vult.       Equidem    legerim :  membrum  id  superflimm  leddit. 

ov  λογίζομαι  καϊ  τους  άθ-^ονς  Ιντρέ-  2)  Cfr.  Ι  Cor.  8,  1.  2. 

ηεα&αι,  [ου  μόνον  ν  μας,  ους  αγαπώ,']  3)  Nolte  cumlnterpol.  legi  vult  πα- 

αγαπώντας,  ώς  ου  φείδομαι  εαυτού,  ραϋ^ώμαι. 

Τΐότερον  δυνάμενος  χτλ.     Cfr.  Ερ.  ad  4)  Ita  ex  Interpol.  Vossius,    στράγ- 

Philadelph.   c.  5.   initiiira.     In   Mss.  C  L  γαλον  ϋ-ητε  scr.  C  L. 

εαυτόν  ρ.   εαυτού.     Hefelius  in    verbo  5)  y.a(i•^   6,   τι   scripsi  c.  C,    καίί•' 

φηΟ^ην    roddendo      Pearsonum    secutns  ότι  abscjue  spirilu  L  Heysio  mihi  notante, 

vertit:     Num ,    qmim   hac   de  re  scribere  καϋότι  libb.  impr. 

mihi  licuerit,  in  tanlam  mei  exislimationem  6)  Ita   monenle   Vossio     supplendum 

deveni,   ut   quamvis   condemnatus ,    velut  ex   Int.    vet.     et   Interpolatore.      Favent 

Apostohis  vobis  praeciperem?  vers.  Syr.  et  Arm. 

5)  διατάσσομαι  C  L.  7)  I.  e.  officia  et   dignitates ,    ut   ad 
Cap.  IV.    1)  μετρώ  cum  iota  subscr.  Smyrn.  c.  6. :  τόπος  μηδένα  φυαιούτω. 

C.     Sententiaium  nexus :    non   tanti    me  ^Λ'•  etiam  ad  Polyc.  c.   1.    Pearson. 
esse  opinor,  ut  vobis  constituam ,    sicuti  ^)  ^^  δη  C  L. 

Apostolus.   Multum  quidem  in  Deo  senlio;  9)  Cfr.  I  Cor.  13,  9.     Syrus   et  Ar- 

sed  metior  me  ipse,  ne  peream  gloriando.  menius    h.    1.    paulo    liberius   verleriint. 

2)  Nolte  mavult  ot  καλά  λέγοντες.  Fragmentum  tamen  Syr.  Severi  Antiocheni 

3)  To   CL,    6   tacite   ed.   Voss. ,    et  (Cfr.   Cureton.    1.    c.    pp.   40.    100.)    gr. 
cum    eo    rlqq.    iisque    ad    lacobsoniim.  textiii  ad  amussim  respondet. 

Cfr.    Clem.  Rom.  I.   Ep.    ad    Cor.    c.  4.  jo)  ^μΧγ   C  L ,   quod  in   textu  Vos- 

Dicit  aiitem  martyrii  desidermm,  sibimet  ^ί^ηο  perversum  est  in  υμΐν.     Genuinam 

ipsi  plus,  quam  aliis  cognitum.  γ^Γο  lectionem  Voss.  in  lujtis  indicat. 
Cap.  V.    1)  Interpol.,  vet.  Int.,  Synis  11)  Gallicciolli :   In  quanto  a  questo 


IGNATII  EPISTOLA  AD  TRALLIANOS.   III.  IV.  V.  VI.  157 

est,  mansuetudo  vero  eius  polenlia;  quem,  iil  exislimo,  et  impii  ipsi  re• 
verenhir,  qiiibus  etiani  plarot  qiiod  ego  niilii  nnn  parcani.  Num,  ouni 
hac  de  re  scrihere  mihi  licueril ,  in  lanlani  niei  cxistiniationem  deveni, 
ul,  quamvis  condemnatiis,  velut  Aposlolus  vobis  praeciperem  ? 

aniini  vultusque  acqualilas  magnuiii  ducumcntum ;  cuius  iiiansuetudo  vir- 
luleui  praeferl,  ul  ipsos  quoque  iinpios  eiim  revereri  exislimeiii.  Non 
conlineo  iiie,  quia  diligo  vos,  quamvis  acrius  liac  de  re  scrihere  pos- 
seni :   ideo  scilicet,  qiiia  iam  addictus  tanquam  Apostolus  vobis  praecipio. 

IV.     Humiliiale  et  mansueludine  mihi  opus  est. 

Multa  sapio  in  Deo;  sed  niihi  ipsi  modum  adhibeo,  ne  gloriando 
pereani.  Xiinc  enim  phis  mibi  limendum  est,  nec  aures  illis  siinl  prae- 
bendae,  qui  me  inflant.  Oui  enini  ine  laiidant,  Uagellant  me.  Nam  diligo 
quideni  pali;  sed  nescio  an  dignus  sim.  Vehementia  enim  mea  multis 
quidem  non  apparet,  nie  vero  acrius  impiignat.  Opus  ilaque  mibi  man• 
sueliidine,  qua  princeps  seculi  biiius  deslruiUir. 

*  IV.  Magna  sentio  in  Deo ;  sed  nie  ipsum  metior ,  ne  gloriando 
pereain.  Nunc  enim  raagis  mibi  limendum  esl,  nec  altendi,  qui  me  in- 
flant  Laudantes  enini  me  flagellant.  Nam  cupio  quidem  pali;  sed 
nescio  ulrum  dignus  sim.  Nam  aemulalio  (inimici)  muUis  quidem  non 
apparet,  sed  me  vehementius  oppugnal.  Quocirca  mansueludine  mihi 
opus  est,  qua  evertilur  princeps  buiiis  seculi. 

V.     Non  suhlimes  doclrinas  vohis  iradam. 

Xonne  possem  coelestia  scribere^  At,  ne  parvulis  vobis  damnum 
inferam,  metuo.  Ac  mihi  ignoscite;  ne,  ista  capcre  non  valentcs,  stran• 
gulemini.  Nam  el  cgo,  non  ideo  quod  vinctus  sum,  el  coeleslia  intelbgere 
possuni .  el  locos  angclorura,  et  coclus  constilutionesquc  principaluum, 
visibilia  el  invisibilia.  Respeclu  harum  rerum  adbuc  discipulus  sum; 
mulU  enim  nobis  desunt,  ne  a  Deo  absiinus. 

*V.  Nonne  possem  de  rebus  coeleslibus  scribere?  Sed  vereor,  ne 
vobis  adhuc  parvulis  obsim ,  et  ignoscilc  mibi,  ne,  cum  capere  baud 
possilis ,  ^slrangidemini.  Eteniin  ego,  non  quia  vinctus  suin,  el  res  coe- 
lesies,  seriesque  Angelorum  et  ordiiies  principaluum,  visibilia  eliam  et 
invisibilia  intelligcre  possum ,  idco  iani  discipulus  quoquc  sum :  niulla 
enim  desunt  nobis,  ne  a  Deo  deslituamur. 

\  I.     AbsUneie  α  veneno  haerelicorum. 
Obsecro  lUiqin!  vus,  non  cgo,  scd  cbarilas  lesu  Clirisli,  soK)  chri- 
stiano  alimenlo  uti,  ab  alicna  aulem  berba  abslincrc,  quae  cst  hacresis. 

*VI.  Quocirca  obsecro  vos,  non  quidem  ego,  sed  caritas  lesu  Chri- 
sU,  ut  solo  Christiano  nulrimento  utamini,  abslineali.s    aulcm   ab  bcrba 

«lono    ancora    diftcepolo:     irnperciocrhc  (livint•,  per    polcr  dire,    <'h<;    c.sHt-.   non 

molte  eoM   ci    mancano,    arcioch<^    I)io  <i  manranu). 

non  ci  manrhi  (Cio^,   siamo  ancora  in-  (!ap.  VI.     1)  Cfr.    ad  Philnd.   r.  3.; 

dietro  assai   nella    cognizionc  delle  cokc  ad  EpheK.  c.  10. 


158 


IGNATII  EPISTOLA  ΑΠ  TRALLIANOS.    VI.  VII.  VIII. 


ήτις  iauv  αίρεαις.  Oi  %al  Ιοϊς  παρεμπλεκονΰίν^  Ίηΰονν  Χριΰτον,  κα- 
ταξωπιατενόμενοί'^  ωΰπερ  'θ'ανάοψον  φάρμο^κον  δίδοντες  μετά  οίνομέ- 
λιτός J  όπερ  ο  άγνοών  7]δέως  λαμβάνει,  εν  ηδον?}  oiaxff  το  ατνοΰ'ανεΐν. 

VII.     Cuslodite  vos  ab  hacrcUcis. 

Φνλάττεΰ'&ε  ovv  τονς  τοιούτους.^  Τοντο  δε  ϊβται  ημΐν  μη  φν- 
ΰιονμενοις,  οιαϊ  ονΰιν  άχωρίΰτοις  Θεον  Ίηΰον  Χριΰτον ,  καΐ  του  επι- 
ΰχόπον,  καϊ  των  διαταγμάτων  των  άποΰτόλων.  '^0  εντός  Ο^υΰιαΰτηρίον 
ων  κα&αρός  εΰτιν'  [ο  δε  ίκτος  ων  ον  %αϋ•αρός  εβτιν^''^  τουτ'  εβτιν, 
6  χωρίς  επιΰκόπου  καϊ  πρεϋβντερίου  καϊ  διακόνου^  πράΰΰων  τι/  ούτος 
ον  κα&αρός  εΰτιν  ττΙ  ΰννειδήΰει. 

VIII.     Conlra  diaboli  insidias  muniamini  mansuetudine,  fide  el  charilale. 

Ουκ  ίπεϊ  εγνων  τοιούτον  τι  iv  νμΐν ,  αλλά  προφνλάΰΰω  νμας 
οντάς  μου  αγαπητούς ,  προορών^  τάς  ενέδρας  του  διαβόλου.  'Τμεΐς 
ούν  την  πραϋπάΰ•εια%>'  άναλαβόντες  άνακτίΰα6ΰ•ε  εαυτούς  εν  πίΰτει, 
0^  εΰτιν  ΰάρ'ξ  τον  κυρίου ^  καϊ^  εν  άγάπτ^,  ο  εΰτιν  αίμα  Ίηΰοϋ  Χρι- 
ΰτοϋ.  Μ7]δεϊς  υμών  κατά  του  πληΰίου^'  εχετω.  Μη  άφορμάς  δίδοτε 
τοις  εϋ•νεΰιν,  ϊνα  μη  δι^  ολίγους  άφρονας  το  εν  Θεώ  πλήθος  βλαΰφη- 
μηται.^^  ,Ουαϊ'  γαρ  ^  δι'  ου  επΙ  ματαιότητι  το'ονομά  μου  επί  τίνων 
βλαΰφημεΐται.' 


2)  Sic  ex  vet.  Interprete  el  ex  Inter- 
polalore  restituit  Vossius.  Ms.  ot  καιροί 
παρεμηλ. ;  male.  Ot  χαϊ  ρυτιαροΐς 
Cot.  Όί  μιαροϊ  Smith.  01  και  αιρε- 
τικοί Pears.  Simpliciter  καϊ  παρεμ- 
πλέκουΰιν  legit  loan.!!  s  Damasc.  Η. 
ot  καιροί  παρεμπλέ/.  )νβιν  C  c.  L. 
Arraenius  legisse  videtur  aiit  ot  καϊ  εαυ- 
τούς ηαρεμπλέκονύιν  ^Ιηΰοϋ  Χριστώ, 
aiit  όί  καϊ  εαντοΐς  παρεμπλέκονΟιν 
^ίηΰονν  Χριύτύν. 

3)  Ms.  κατ^  αξίαν  πιστευόμενοι. 
Sed  ex  Ιο.  Damasceno  reslituto  κατα'ξιο- 
ηιστενόμενοι.  Est  autem  teste  Scapnla 
καταξιοπιύτεύομαι  apud  Siiidam  :=: 
dico  adversiis  aliquem,  quae  fide  indigna 
siint.  Lectionem  Msli  Cotelerius  intei- 
pretatur:  ratione  dignilatis  (loci)  quam 
obtinenl ,  fidetn  adcpti.  Wochenis:  iure 
qiiodam  iis  credilur ,  quippe  qui  fabulis 
suis  vera  quaedam  et  egregia,  chrislianas 
nempe  doctrinas  admisceant.  H.  κατ' 
αξίαν  πιστευόμενοι  in  C  quoqiie  exa- 
ratum  est. 

4)  κακ^  c.  Int.  vet.  et  lo.  Damasc. 
κάκεΐ  C  L  'diphlhongo  ει  et  vocali  η  ut 
saepius  permutatis. 


Cap.  VII.  1)  Ita  Interpolator,  τοις 
τοιοντοις  C  L  invita  Grammatica ,  quae 
acciisativnm  reqnirit. 

2)  Haec  addenda  snnt  ex  vet.  Int.  ct 
Interpolalore.  Voss.  Videndum,  an  non 
praestet  interprelatio  Armenii,  qiii  le- 
gisse  videtnr  ο  Ιντος  (θυσιαστηρίου 
ων  κα^-αρός  Ιστιν ,  6  δε  χωρϊς  ίπι- 
σκόπου  καϊ  πρεσβυτερίου  πράσσων 
τι  κτλ. 

3)  Η.  ed.  IV.  cum  ΙηΙΛροΙ.  legit 
διακόνων. 

4)  Ιη  C  pr.  man.  πράσσοντι ,  man. 
sec.  ω  supra. 

Cap.  VIU.      1)  προ    ορών   scr.  C  L. 

2)  Ita  C  et  L ,  in  quo  quidem  την 
art.  pr.  man.  siiprascriptus  apparel.  In 
ed.Vossianaexcusum:  νμεΐςουνπραεΐαν 
ευπάβ^ειαν ,  quem  typographi  erroreni, 
ab  ipso  Vossio  in  commentariolo  no- 
lalum,  male  repetiit  Smithius.  Nolte  1.  1. 
p.  232.  coniecit  πνεύματος  ευπά&ειαν. 

3)  Pro  ulriusque  Cod.  lect.  ος  tacite 
Vossius  impressit  δ,  a  Cot.  et  a  pleris- 
que  aliis  repelitum;  η   coni.  Salvinius. 

4)  καϊ   cx   L  C ,    in    quo    ίν  praep. 


ΙΓΛΆΤΙΙ  EPISTOLA  AD  TRALLIANOS.  VI.  VII.  VIII.  159 

Isli  eliam  venenis  suis  lesum  Christum  miscent,  loquenles,  qnae  fide 
sunt  indigna;  similis  iis,  qui  mortiferum  pharmacuni  ciim  vino  mulso 
tlant,  qiioil  qui  itrnorat,  libenler.  in  voliqilale  noxia  morlem,  accipit. 

aliena,  qiiae  est  haeresis.  De  occasione  obiter  implicant  lesimi  Chrislum, 
quibiis  dignilas  fidem  concilial,  quasi  letale  veneniim  danles  cum  mulso, 
quod  ignarus  libens  laetusque  accipil,  atqiie  bic  mors  subest. 

VII.     Cuslodiie  vos  ab  haereUcis. 

Α  talibus  igilur  vos  cuslodile.  Hoc  aiilem  liet ,  si  nec  inflali  nec 
avulsi  fuerilis  a  Deo  lesu  Chrisio  et  episcopo  el  praeceplis  Aposlolorum. 
Qui  intra  allare  esl,  mundus  est  [qiii  vero  exlra  est,  non  est  mundus]; 
hoc  cst,  qui  sine  episcopo  et  presbyterio  et  diaconis  quidpiam  agit, 
is  non  est  nmndus  in  conscientia. 

*  VII.  Cavele  igilur  tales.  Quod  qiiidem  facietis,  si  non  inflemini, 
et  inseparabililer  adhaereatis  Deo  lesii  Christo  et  Episcopo  et  praece- 
plis  Apostolorum.  Qui  inlra  altare  est,  miindus  est,  boc  est,  qiii  sine 
Episcopo  et  Presbyterio  et  Diacono  aliquid  facit,  hic  nequaquam  purus 
est  conscienUa. 

VIII.  Conlra  diaboli  insidias  muniamini  mansueludine,  fide  el  charilale. 

Non  quod  noverim  tale  quid  inler  vos,  baec  scribo ;  sed  praemunire 
▼olo  vos,  ul  filios  meos  charissimos ,  prospicicns  insidias  diabob.  Vos 
itaque,  mansiieludinem  assiiraentes,  regenerate  vosmet  ipsos  in  fide,  quae 
est  caro  Doinini,  et  in  cbaritatc,  quae  est  sanguis  lesu  Christi.  Nemo 
Testnim  adversus  proximum  quidquain  liabeat.  Ne  ansam  delis  genlibus, 
ne  propter  paucos  insipientes  multitudo,  quae  est  in  Deo,  blasphemetur. 
,Vae  eoim  ei,  per  qucm  in  vanitate  nomen  meum  apud  ahquos  blas• 
phemalur.' 

*  VIII.  Non  quod  agnorim  lale  quid  in  vobis,  sed  ut  praeservem  vos 
rnihi  dilectos,  pracvidens  insidias  diaboli.  Vos  itaqiic  inansiietudinem 
assuDientes ,  reficite  vo.smelipsos  in  fide,  quae  est  caro  Domini,  ct  in 
dilectione,  qiiae  est  sanguis  lesu  Cbrisli.  Nemo  veslrum  contra  pro- 
ximam  qiiidquam  habeal.  Nolitc  occasiones  dare  gentibiis,  ut  propter 
paacos  insipicntcs  muUiludo  in  Deo  coniuncla  l)lasphemclur.  ,V*»e  enim 
illi,  per  quem  propter  vanilatem  nomen  meum  ab  aliquibus  blaspbe• 
matur.' 


man.   sec.    snprascripla    appnrel.      De<»f«t  srripnil     πλησίον.      Sir     leslc     quoquo 

x«l  in  ed.  principe;   addf^rwbim    id  esse  Tischendorfio    in  Ms.  Modiceo    exaratum 

(n  Inttrpol.)   iam    morift  Col.  in  mari?.  est.     Cfr.  Matlh.  5,  23.     Siihinde  τι  ad- 

Cfr.  ad  Eph.  c.  14.;  ad  Smyrri.  c.  6.  diliir  in  Parall.  Dainasc.  Riipef. 

5)  Resliliii    πλησίον    c    C,    Vossio  ft)  βλασγημίΐται  C  L. 

Η  rlqi}.  editl,  usque  ad  lacobsonum,  qni  7)  I»ai.  52,  5. 


160  IGNATII  EPISTOLA  AD  ΤΗΑΙί.ΙΛΝ08.   IX.  X.  XI. 


IX.     Nolite   audire   eos,    qui   sine  Chrislo   loquunlur,     Hislona  ChristL 

Κωφωΰ'ψε  ovv,  όταν  νμΐν  χωρϊς  Ίηβον  Χριϋτοϋ  XaXfj  τις,  του 
L•  γένους  /ίοιβϊδ ,  του  εκ  Μαρίας,  ος^  άληϋ'ώς  εγεννη'Θ'η ,  εφαγεν  τε 
καϊ  επιεν,  άλη&ώς  iδLώχϋ•η  έπϊ  Ποντίου  Πιλάτου,  αληθώς  iΰτaυQώ^•η 
καϊ  απεϋ-ανεν  ,  βλεπόντων  των  επουρανίων  καΡ  επιγείων  %α\  υποχϋ•ο- 
νίων'  6ς  %α\  άλη&ώς  ιιγερ'Β"}]  άπο  νεκρών^  εγείραντος  αυτόν  του  πα- 
τρός αυτοϋ ,  ως^  κα\  κατά  το  ομοίωμα  ιψας ,  τους  πιΰτευοντας  αυτω, 
ούτως  εγερεϊ  6  πατήρ  αυτοϋ  iv  Χριατώ  Ιηΰοϋ,  ού^  %(ύρϊς  το  άλη^ινον 
ζην  ουκ  ^'χομεν. 

Χ.     Si  Chrisius  ηοη  vere  passus  esl,  fruslra  ego  vincula  fero. 

ΈιΙ  6ε,  ωΰπερ  τίνες  α&εοι  οντες,  τουτεύτιν  απιϋτοι,  λεγουΰιν,  το 
δοκεΐν  πεπονΰ'ίναι  αυτόν ,  αυτοϊ  οντες  το  δοκεΐν ,  εγώ  τι  δεδεμαι ,  τι 
δε  εύχομαι  'Θ'ηριομαχηβαι ;  δωρεάν  οϋν  άπο&νηΰκω'  α^α^  ου  κατα- 
ψευδομαι  του  κυρίου; 

XI.     Fugile  morliferas  Docelarum  plantationes. 

Φεύγετε  οϋν  τας  καχας  παραφυάδας,  τάς  γεννώΰας  καρπον  d-ava- 
τηφόρον,  ου  έαν  γεύΰηταί^  τις,  παρ\αϋτα  άποΌ'νηακει.  Οϋτοι  γαρ 
ουκ  ειΰιν  φυτεία^  πατρός.  Ει  γαρ  ηΰαν ,  εψαίνοντο  αν  κλάδοι  του 
αταυροϋ,  και  i]v  αν  6  καρπός  αυτών  αφ&αρτος'  δι'  ου  εν  τώ  πά^ει 
αυτοϋ  προσκαλείται  υμάς,  οντάς  μέλη  αυτοϋ.  Ου  δύναται  οϋν  κε- 
φαλή χωρίς  γεννη'&ηναι  άνευ  μελών,  τοϋ  Θεοϋ  ενωΰιν  επαγγελλομενου, 
ος^  εΰην  αντός. 


Cap.  IX.     1)   ώί   C;    ex   L    Heysins  ουν).     Sed  Lectio  Codicis  Medicei,  quam 

mihi  retulit  υς  cum  ο  subambiguo.    Lo-  vetiis  Interpres   seqniti.ir,    retinenda    vi- 

cus  laudatiis  a  Theodoret.  Dial.  I.  p.  51.  detur:  et  merito  quideni,  si  verba  inter- 

Cfr.  Ep.  ad  Smyrn.  c.  1.  rogative  accipiantur:  Nonne,  si  Christus, 

2)  καϊ  lac.  add.  ex  L,  nunc  appro-  ut  ipsi  blasphemant,  putative  solum  i^as- 
bante  C.  siis  sit,  ipse  moriendo  Dominum  Christum 

3)  Ita  coniecit  Smithius  duce  vet.  splendido  hoc  mendacio  tradiicam?  Sniilh. 
Interprele;  κατά  το  ομοίωμα'  ος  χαϊ  Inlerpolator  habet  (ϊωρεαν  ουν  άηο- 
ήμάς  τους  πιατεύοντας  C  L.  ΑρικΙ  &νησκω'  αρακαταψενάομοατοϋατκυ- 
Voss.  habes  ώς  ρ.  ος  ciim  eodem  verbb.  ρου  τον  Κνρίον.  Aldrichiiis,  quem  se- 
ordine.  Ego  ciim  Marklando  expiingenda  quitiir  Honiemanniis,  punctum  interro- 
puto  verba  6  πατήρ  αυτοϋ  Iv  Χριύτφ  galionis  ad  άηο&νηύκωρο8'ύηϊη  mavnlt: 
^Ιησοϋ ,  et  loco  pronominis  mutato  cum  ccrte  de  Domino  mendacium  non  fingo. 
Petermanno  scribendum:  ος  καϊ  κατά  Ruchatiis  vertil:  Cest  donc  inutilement 
το  ομοίωμα  ημάς  τους  πιατεύοντας  qne  je  meurs.  Je  mens  donc  en  faveur 
αντφ  οϋτως  ΙγερεΙ,  ου  χωρίς  το  όλη-  du  Scigueur.  Wocherus:  Also  sterbe  ich 
S^ivov  ζην  ουκ  (χομεν.  Cfr.  Ι  Cor.  15,49.  vcrgeblich?  AIso  rede  ich  sogar  vom 
Bunsenio   scribendum   videbatiir   ος  καϊ  Herrn    liigenhaft?     Cbevallier    Wakium 

—  όντως    έγερεΐ  [ό    πατήρ   αυτοϋ']  secutiis:  Then  do  Ι  die  in  vain.    Verely 
iv  Χριστφ.  I  lie  nol  against   the  Loid.   lac.    Imita- 

4)  Cfr.Ioann.3, 36.5, 40. 14,6.  20,31.  tur  Pauliim  Ap.   de  Christi  resiirrectione 
Cap.  X.     1)  Ita  C  L,  Ji(>«  Hef.,  qui  disserentem. 

membnim  antecedens  interrogative  sumit.  Cap.  XI.     1)  γεύαηταί  C,   γεύσ/}τε 

—  Vossins  levi  mutatione  emendat  {άρα  siipra  ai  pr.  man.  L.,  γενύεται  Voss. 


IGNATll  EPISTOLA  AD  TRALLlAiNOS.    IX.  X.  Xi.  161 

IX.     NolUe  audire  eos,  qm  sine  Chrislo  loquutUur.     Hisioria  ChrislL 

Obturate  igilur  aures  vestras,  cuin  vobis  quispiam  loquitur  sine  lesu 
Christo,  qiii  ex  genere  Davidis,  qui  ex  Maria,  qiii  vere  natiis  est,  edit 
el  bibit,  vere  perseculionem  passus  est  sub  Ponlio  Pilato,  vere  crucifixus 
et  mortuiis  est,  videntibus  coelestibus  et  terreslribus  et  sublerraneis ; 
qui  et  vere  resiirrexit  a  morluis,  resiiscilanle  ipsiim  palre  ipsius,  quem- 
admodum  ad  eiiis  similitudinem  et  nos,  ei  credenles,  paler  eius  ita  re- 
suscitabit  in  lesu  Christo,  sine  quo  veram  vilam  non  liabemus. 

*  IX.  Obsurdescite  igilur,  cum  quis  vobis  sine  lesu  Chrislo  loqui- 
tur,  qui  de  genere  David  ex  Maria  vere  nalus  est,  et  manducavil  ac 
bibil,  qui  vere  persecutionem  passus  sub  Pontio  Pilalo ,  vere  crucifixus 
el  mortuus  est,  videnlibus  coelestibus  et  terreslribus  et  inferis;  qui 
eliam  vere  resuscitalus  est  a  mortuis ,  excitanle  ilium  Patre  eius  iuxia 
simililudinem,  quod  el  nos  credenles  ipsi  eodem  modo  excitabit  Pater 
eius  in  Chrislo  lesu  ,  sine  quo  veram  vitam  non  habemus. 

X,    Si  ChriMus  non  vere  passus  est,  fruslra  ego  vincula  fero. 

Si  vero,  ut  quidam  athei,  hoc  est  infideles,  aiunt,  eum  secundum 
apparentiam  esse  passum,  ipsi  secundum  apparentiam  tanlum  existentes, 
ad  quid  ego  vinctus  sum,  cur  opto  cuni  bestiis  depugnare?  Frustra 
iUque  morior.     Nonne  ego  falsa  de  Domino  loquor? 

•χ.  Sin  autem ,  ul  quidam  atbei,  hoc  est  increduli,  aiunt,  ipse 
opinione  Untum  passus  est,  cum  ipsi  iiiera  sint  opinio,  ego  quid  vinctus 
sam?  Quid  oplo,  feris  obiici?  Fruslra  igitur  morior?  Falso  igitiir 
DomiDum  praedico. 

XI.    FugiU  mortiferas  Docelarum  planlaliones, 

Fugite  ergo  malas  propagines,  quae  gignunt  morliferura  fructuni, 
queni  si  quis  giutarit,  staliin  morilur.  Isti  enini  non  sunt  planlatio  Patris. 
Si  enim  essent,  apparerent  ulique  rami  crucis,  et  esset  utique  frur.tus 
illorum  incorruptibilis.  Per  hanc  cruceni  Chrislus  in  passione  sua  invilat 
vos,  qui  eslis  membra  eius.  Non  polesl  igilur  caput  scorsum  nasci  sine 
membris,  unionem  proniittcntc  Deo,  qui  est  ipse. 

*  XI.  Fugile  ergo  inalos  stolones,  qui  rrucliiin  gignunl  leliferum: 
quem  si  quis  guslavcrit,  stalini  morietur.  Hi  enim  non  sunt  planlalio 
Palris.  Nam  si  esscnt,  apparerenl  ulique  rami  crucis,  esselque  fructus 
eoruni  incomiplibilis.  Quocirca  in  passione  sua  incitat  vos ,  incmbra 
sua.  Non  potesl  uUque'capul  scorsiin  nasci  siiic  mcmbris,  cuin  Dcus 
uoionem  promiUat,  qui  est  ipse. 


2)  Cfr.  MaUb.  15,  13.  Eliam  in  Codicc  C  δς,  idqiiA  ob  attra- 

3)  lla  Ms.,  testimoninm  doclrinae  d«•  rlionem.  Nori  de  divina  (^hristi  nalnra 
dirinitate  ChrisU  exhibfiiis.  Vet.  Inler-  agiliir,  aed  de  unioin!  I)«i  ab  ipso  non 
pres:  4iiod;sed  non  es(,  quod  cum  Voseio  discrepanle.  Forlasec:  ώς.  Cfr.  Kpb. 
mulemos  β,    vel    ciim   Aldrichio   η.    II.  5,  30.  I  Cor.  6,  15. 

PaTRES  AP08T.  11 


162  IGNATII  EPISTOLA  AD  TRALLIANOS.    XII.  XIII. 

XII.     Manele  in  unitaie  el  charitate. 

Άΰπάζομαι  νμ^ας  cino  Σμύρνης,  αμα  ταΐς  ΰυμπαρονΰαις  μοί^ 
^κληΰίαις  τον  Θεού,  οΤ  zam  πάντα  με  άνεπανΰαν  ϋαρκί  τε  καϊ 
πνεύματν.  Παρακαλεί  νμας  τα  δεΰμά  μον ,  α^  ένεκεν  Ίηΰον  ^ριοττοί) 
περυφερω,  αιτούμενος  Θεον  επιτν%εΐν'  διαμένετε  εν  ττ}  ομόνοια  υμών 
καϊ  τί)  μετ'  αλλήλων  προΰενχϊ].  Πρέπει  γαο  νμΐν  τοις  καΌ"'  ενα, 
έξαιρετως  καϊ^  τοις  πρεΰβντέροις ,  άναιρύχειν  τον  επίϋκοπον  εις  τιμήν 
πατρός,  Ίηΰοϋ  Χριβτον  καϊ  των  άποΰτόλων.  Εύχομαι  υμάς  εν  άγάπτ} 
άκονΰαί  μου,  ϊνα  μη  εΙς  μαρτύρων^'  ώ^  εν  ύμΐν  γράψας.  Καϊ  περϊ 
ίμοϋ  δε  προΰεύχε6ΰ•ε ,  της  αφ'  υμών  αγάπης  χρ^ζοντος  εν  τω  ελέει 
tov  Θεοΰ,  εις  το  καταξιω9ηναί  με  του  κλι/ρου,  ου  περίκειμαι'  επιτυ- 
χεΓν,  ϊνα  μη  αδόκιμος  εύρε^•ώ.^ 

XIII.     Valete,  orale  pro  ecclesia  Syriae,  etc. 

Άαπάζεται  υμάς  η  αγάπη  Σμυρναίων  καϊ  Έφεύίων.  Μνημονεύετε 
Ιν  ταΐς  προβευχαΐς  υμών  της  iv  Συρία  έκκληβίας'  οΰ•εν  καϊ  ουκ 
α^ιός  εΙμι  λεγεβϋ'αι,  ων  ϊβχατος  εκείνων.  "Ε^ρωβ^ε  h  Ίηΰοϋ  Χρι- 
ΰτώ,  ύποταΰΰόμενοι  τω  ^πιΰκόπω  ως  tij  ^τολτ},  ομοίως  καϊ  τω^  πρεα- 
βυτερίω.  Καϊ  οι  κατ'  άνδρα  αλλήλους  αγαπάτε  h  άμερίατω  καρδία. 
Αγνίξεται^  [νφ''}  υμών  το  εμον  πνεύμα,  ου  μόνον  νυν,  άλλα  καϊ  όταν 
Θεού  ίπιτύχω.  "Ετι  γαρ  ύπο  κίνδυνόν  ειμί'  άλλα  πιατος  6  πατήρ  Ιν 
Ίηβοϋ  Χριΰτώ,  πληρώααί  μου  την  αϊτηΰιν  καϊ  υμών  εν  ω  εύρε&είητε 
ίίμωμοι. 


Cap.  XII.     1)  Ita   recte  Interpolator  lius  legit  παράκειμαι,   i.  e.  propinquus 

et  Int.  vet.,  μον  CL  Voss.  sum=quam  propediem  consequar;  Smi- 

2)  Si  quis    ad  Grammatices   canonas  thiiis:  νπόκειμαι,  ciii  siibiaceo.  lac.    In 
restringere    ista    velit,    legendum   fuerit  C  quoque  ηερίκειμαι. 

αϊ  κατά  πάντα.    Sed  retinenda  est  haec  8)  ενρεβ^ω  C,  ενρεϋ^ώ:  (sic)  L  duo- 

lectio,  quametiamVelusInterpresagnoscit.  bus  pimclis ;   nescit  Heysiiis,    quo    casu. 

Ecclesia  enim  pro  illis,  qui  Ecclesiae  erant  Cap.    XIII.     1)  In    C   fiiit   το ,   quod 

membra.      Non    adfirmarem    haec,    nisi  man.   sec.    mutavil  in    τφ.     Cfr.    supra 

toties  viderem  in  Ignatio  istam  loqiiendi  c.  3.;  ad  Magn.  c.  2. 

formulara   occurrere.    Vossius.     Interpo-  2)  Dedi  όγνίζεται  ex  C,  in  quo  qui- 

lalor    maioris    explicationis     causa,    ut  dem  diphthongo  at  erasa  man.  sec.  scri- 

constructio  inde  salva  fieret ,    et  quidem  γ>&\ίάγνίζετε.    Prior  lectio  unice  quadrat 

non  inficete,  ών  ot  ηγούμενοι.  Smitli.  ad   vbb.    ov  μόνον   νυν  κτλ.     Vossius 

3)  Cfr.  Eph.  6,  20.  Coloss.  4,  3.  (coni.  ^γησμα)    ed.    αχνίζετε    ex    L, 

4)  καϊ  Ιξαιρέτως  inverti  vult  lac.  quod     repetiit    lacobsonus,     άγνίζηται 

5)  Cfr.  ad  Philad.  c.  6.  proposuerant    Cot.     et     alii.       Subinde 

6)  In  C  ών,  litera  ν  postea  erasa.  adiunxi  [νφ']    hortante   Franzio.     Cfr. 

7)  Ita  Ms.  Nonnulli  mutarunt.    Vede-  Ep.  ad  Eph.  c.  8. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  TRALLIANOS.    XII.  XIII.  163 

XII.    Manete  in  unUaie  et  charilate. 

Saluto  vos  e  Smyrna,  una  cum  ecclesiis  Dei,  quae  mecum  sunt,  quae 
in  omnibus  me  recrearunt  quoad  corpus  el  spiritum.  Vincula  mea,  quae 
propler  lesuni  Clirislum  fero,  vos  obsecrant:  permanete  iu  concordia 
vestra  et  oralione  mutua.  Decet  enim  singulos  vestrum,  et  praecipue  pres- 
hyteros ,  recreare  episcopum  in  honorem  Palris ,  lesu  Chrisli  et  Aposto- 
lorum.  Opto  ut  in  charitate  me  audiatis ,  ne  haec  scribens  iii  lestimo- 
nium  coDlra  vos  sim.  Sed  et  orale  pro  me,  qui  in  Dei  misericordia 
charilale  veslra  indigeo,  ut  dignus  fiam  qui  assequar  sortem  mihi  in- 
stantein,  iie  reprobus  inveniar. 

*XIL  Saluto  vos  e  Smyrna  una  cum  Ecclesiis  Dei,  quae  mecum 
sunt,  qui  per  omnia  me  refocillanl  et  carne  et  spiritu.  Obsecrant  vos 
vincula  mea,  quae  proplcr  lesum  Cbristuin  circumfero,  orans  ut  Dei 
compos  fiaui.  Permanele  in  mutua  concordia,  et  in  coniuncta  oratione. 
Decet  enim  vos  singulos,  cl  praecipuc  Presbyleros,  refrigerare  Episcopum 
in  honorem  Palris  lesu  Cbrisli  et  Apostolorum.  Rogo  vos,  ut  in  cari- 
lale  nie  audialis,  ne  in  teslimouium  vobis  sini,  qui  haec  scribo.  Orale 
eliam  pro  me,  qui  caritate  veslra  indigeo  in  niisericordia  Dei,  ut  eius  digna- 
Uone  sorlem  illam  adipisci  luerear,  quani  assequi  contendo,  ne  reprobus 
iDveniar. 

XIII.     Valele,  orale  pro  ecclesia  Syriae,  elc. 

SaluUt  vos  cbarilas  Smyrnaeorum  et  Epbesiorum.  Memores  estote 
ίη  oomibus  oraUonibus  vestris  ecclesiae,  quae  est  in  Syria;  de  qua  et 
Boa  smii  dignus,  qui  dicar,  qui  siiii  eorum  ullimus.  Valete  in  lesu  Christo, 
sabiecti  episcopo  iit  Dei  praeccplo,  cl  similiter  presbylerio.  Ac  singillatim 
emnes  allcr  altcrum  diligilc  rordc  indivulso.  Luslralur  a  vobis  spiritus 
mens,  non  solimi  niinc,  scd  et  quando  Deuui  nactus  fuero.  Adhuc  enim 
io  periculo  versor;  sed  fidelis  est  Paler  iii  lesu  Chrislo,  ut  impleat 
petitioDem  meam  el  veslram;    in  quo  opto  ut  inveniamini  sine  macula. 

*  XIII.  Salulal  vos  caritas  Siuyrnaeoriim  et  Ephesiorum.  Memores 
eslote  in  oralionibus  veslris  Ecclesiae,  qiiae  est  in  Syria,  cuius  ego 
niemBruin  vocari  non  suiii  digiius,  cum  sini  ultimus  ipsorum.  Valete  in 
lesu  Cbristo  subiecti  Episcopo,  tanquam  praeceplo,  simililer  et  Presby- 
lerio.  El  singiiiatim  vos  invicem  diligile  indivulso  corde.  Purificalc  vos 
ineum  spiritutn  non  modo  nunc,  sed  eliain  cum  Deum  nactus  fuero; 
elenim  adhiic  in  periculo  versor:  sed  fidelis  est  Paler  in  lesu  Cbristo 
adiniplcrc  petilionem  meain  et  veslraiD)  in  quo  sine  macula  inveniamini. 


U 


164 


IGNATII  EPISTOLA  AD  ROMANOS.    I. 


ΠΡ02    ΡΩΜΑΙΟΥ  2.1 

^Ιγνάτως,  6  καϊ  Θεοφόρος  ^  rrj  ηλεημεν]]  iv  μεγαλειοτητι,  πατρός 
viljioTOv  Kdl^  Ίψού  Xqlgxov  τον  μόνου  vtov  αυτόν  εκκλησία 
ηγαττημεντ}  κα\  πεφωτιαμενη  εν  Ό•εληματι  τον  &εληΰαντος  τα 
πάντα ,  α  Ιΰχιν  κατά  άγάπην  Ίηαοϋ  Χ^κ?τοιί ,  του  Θεοϋ  ημών, 
ήτις  καΐ  προκάΰ'ηται  h  τόπω^  χωρίον  ''Ρωμαίων ,  αξιοΰ•εος, 
αξιοπρεπής,  άξιομακάριατος ,  αξιέπαινος,  αξιεπίτενκτος ,  «^ta- 
γνος  καΐ  προκα&ημένη  της  αγάπης  ^^  χριατώννμος^  πατρωνν- 
μος,  ην  καϊ  άΰπάζομαι  εν  ονόματι  Ίηοον  Χριΰτον ,  νιον  πα- 
τρός' κατά  αάρκα  κα\  πνενμα  ηνωμενοις  παΰ]}  εντολτΙ  αντον, 
πεπληρωμενοις  χάριτος  Θεον  αδιακρίτως,  καϊ  άποδινλιΰμενοις^ 
από  παντός  άλλοτρίον  χρώματος,  πλεΐβτα  εν  Ίηΰοϋ  Χριΰτω, 
τω   Θεώ  ημών,  άμώμως^  χαίρειν. 

Ι.     Spero  vos  vinctus  videre. 

Έπευξάμενος^  Θεώ  επέτυχον  ιδεΐν  υμών  τα  άξιοϋ-εα  πρόαωπα,  ως 
καϊ  πλέον  Ίμούμ7]ν  λαβείν'  δεδεμένος  [γάρ^^  Ιν  Χριβτώ  Ιηΰοϋ  ελπίζω 
υμάς  άΰπάϋααϋ'αι,  εάν  περ  θέλημα  του  Θεού  η  του  αξιωΰ'ηναί  με  εις 
τέλος  είναι.  ΐΤ  μεν  γαρ  άρχη  ευοικονόμητός  εΰτιν,  iav"  περ  χάριτος 
επιτύχω,  εις  το  τον  κληρόν  μου  άνεμποδίατως  άπολαβειν.  Φοβούμαι 
γαρ  την  υμών  άγάπην,  μη  αντη  με  άδικηοτ}.  Τμΐν  γαρ  ευχερές^' 
έΰτιν^  ο  ϋ•έλετε  ποιηααι'  εμοϊ  δε  δύβκολόν  εΰτι  του  Θεοϋ  έπιτυχεΐν, 
εάν  περ  νμεΐς  φείΰηβ'Ο'έ^^  μου. 


1)  Epislolara  ad  Romanos,  qualis 
heic  legilnr,  ciim  ipsius  martyrio  de- 
bemiis  Riiinarto,  qui  ex  Cod.  Colbertino 
1451  {prius  460)  a.  1689  ulrumque  edidit. 
In  Codd.  Casanatensi  et  Laiirentiano  ea 
desideralur.  Duplex  versionis  Syriacae 
et  Arraeniacae  huiiis  Epistolae  recensio 
extat.  Syriacas  habes  ap.  Curetonum 
p.  16sqq.  et  p.  68  sqq. ,  hauc  quidem 
mancam;  Armeniacarum  autem  alteiam 
reperies  in  ed.  Epp.  Const.  p.  85  sqq., 
alteram  iii  martyrio  Ignatii,  quod  exhi- 
betiir  in  vilis  Saaclorum  (Veiiet.  1810 — 
14  XII.  Voll.  8.)  tom.  X.  p.  95  sqq.  ~ 
In  sequentibus  eas,  quae  seorsim  editae 
sunl,  versiones  Syr.  et  Arm.  numero  1., 
illas  vero,  quae  in  Actis  S.  Ignatii  le- 
guntur,  numero  2.  praeeunte  Petermanno 
designabunlur. 

Priusquam  relinqueret  Smyrnam,  Igna- 
tius  fratribus  in  Urbe  degenlibus  scri- 
bendum  duxit,  non  quidem  iii  episcopo 
vel  legatis  praesentibus ,  sed  caritatis 
vinculo  atque  spirilus  unilale  arcte  sibi 
coniunctis.  Lileras  idcirco  mittil  per 
Ephesios,  qui  Romam  eum  praecesserunt 
(c.  10).  Fratres  quidera  in  oratione  sibi 
iara  apparuisse;  sed  fore  sperat,  ut  ipsos 
in  Urbe  salutaret  (c.  1).    Veritus  tamen, 


iie  ob  nimiurn  hominis  amorem  inlcr- 
cedant  ac  martyrii  coronam  silii  intei- 
cipiant,  iterum  iteruraque  eos  obtestatur 
logalque,  ut  patiendi  desiderio  incensum 
omnino  adiuvent,  quo  Christi  fiat  (c.2 — 9). 

2)  Ex  nifimbro  xca  ^Ιησον  Χριστού 

του  Θεοϋ  ημών   Syriis    1.  so- 

lummodo  vocem  Ικκλησία  verlit. 

3)  Intelligo  Urbeni  et  agnim  Roma- 
num  ei  proximum.  Nam  iiiler  omnes 
constat,  villas  cum  longis  ambulaciis 
splendidaque  aedificia  luralia  inde  a 
collibus  Tusculanis  usque  ad  Tiberis 
insulara  sacram  haud  procul  ab  Osliorum 
civitate  teiTam  Roraae  adiacontem  spissc 
id  temporis  occupassc.  Inibi  etiam  chri- 
stianos  sive  liberos  sive  servili  conditione 
degisse,  quis  negel?  Errat  aiiteni,  qui 
veteribus  novam  miscens  h.  I.  vestigia 
episcopatunin  suburbicariorum  inveniat, 
quos  Romani  Pontifices  sequiori  tempore 
Tusculi,  Albani,  Velitris,  Ostiae  etc.  in- 
stitueriint. 

4)  Ac  fuit  quidem,  cum  huiic  locuni 
foede  corrnptum  putarem  ob  nimia  epi- 
theta  certatim  congesta.  Scd  iam  aliter 
me  credere  faciunt  versiones  Syr.  et 
Arm.  fere  eadem  exhibentes. 

5)  ?\ι\ο]ιΤΆάντανάχλασις,  et  a  noslro 


IGNATII  EPISTOLA  AD  ROMANOS.   I. 


165 


ΑΠ    ROMANOS. 

Ignatius,  qui  et  Theophonis,  ecclesiae  misericordiam  conseculae  in 
magniiicentia  Palris  altissimi  et  lesu  Christi,  filii  eiiis  unici; 
ecclesiae  dilectae  et  illuminatae  volunUite  eius,  qui  vult  omnia, 
quae  sunt  secundum  cliaritatem  lesu  Chrisli,  Dei  nostri;  quae 
etiam  praesidet  in  loco  regioiiis  Romanorum,  digna  Deo,  digna 
decore,  digna  quae  beala  praedicetiir ,  digna  laiide,  digna  quae 
voti  compos  fiat,  digne  casta,  universo  coetui  charitatis  praesi- 
dens,  Christi  et  Patris  iiomine  insignita,  quam  et  saliito  in  no• 
mine  lesu  Christi,  filii  Patris;  iis,  qui  secundum  carnem  et  spi- 
ritum  cuivis  ipsiiis  praecepto  sunt  adimati,  gratia  Dei  insepara- 
biliter  repleti  et  ab  omni  alieno  colore  sunt  expiirgati,  plurimam 
in  lesu  Christo,  Deo  nostro,  et  intaminatam  opto  salutem. 

I.  Spero  vos  vinctus  videre. 
Deum  precatus  impelravi,  ut  Deo  dignos  vultus  vestros  cernerem, 
et  plus,  quam  peteham,  acciperem;  vinctus  enim  in  lesu  Christo  vos 
salulare  spero,  siquidem  voluntas  Dei  sit,  ut  dignus  habear,  qui  ad  fmem 
perveniam.  Recte  enim  dispositum  est  priiicipiuni,  si  gratiam  consequar, 
sortem  meam  sine  impedimento  accipiendi.  Timeo  enim  vestram  chari- 
tatem,  ne  ea  mihi  noceat.  Vobis  enim  facile  est,  qiiod  vultis  facere; 
mihi  vero  difficile  est,  Deo  poliri,  si  vos  mihi  parcere  studetis. 


saepius  usnrpala.  Dixerat,  ηης  προ- 
χά^ται  Iv  τόπω,  quae  in  loco  maxime 
praesidebal ;  nnnc  eandem  t»  charitale 
etiam  pratemtnere  Ecclesiam  ostendit ;  et 
inler  reliqua  epitheta  sane  praeclara 
has  etiam  laudes  iaserit^  qnod  intcr  re- 
liqoas  Ecclesias  Romana  in  operibus  mi- 
eericordiae  et  chariCatis  eminebat.  Id 
vero  nos  docel  Dionysins  Corinlhionira 
Episcopas  in  Epist.  ad  Romanos,  55. 
post  hanc  anno  scripta,  apud  Euseb.  H. 
E.  Π'•  23.    Vide  ibi  plura.  Pearson. 

G)  Vossius  et  posl  eum  Smilhius 
commeDdant  χοιατόνομος  c.  vet.  Int.= 
Christi  habens  legem.  Ac  i(a  vertenmt 
Sjrr.  cl  Arm.  inlerpretes,  sequentia  vero 
nniUntes  atqae  abbreviantes. 

7)  InU  noster  abstracti»  reddidit;  Ve- 
tos  Tnlgatoe  ablutis ;  Morelius  magis 
proprie  ezpwgalii  ac  defaecatis  exposuit. 
Notam  enim  esl  ex  Malth.  23  ,  24.  quid 
sit  oivUCtiv  τηνχωνωτία.  Utser.  Cfr. 
ad  Philad.  c.  3. 

8)  Syros  1.  ap,  Cnreton.  posl  άμωμως 
comroate  interpongit. 

9)  Ita  iiterque  vel.  Inl.  cl  varii  Codrl. 
.Sjrmeonis  Metaph,,  idem  coniecit  Vossiu»; 
ind  ίύξί'ψίνος  M«.,  camqne  Inlerpola- 
lore  noslri  Codd.  BFOV,  Synis  2.  el 
nt«rqae  Ami.  .Syras  1.  πάλαι,  vel  πρώ- 
τον Tel  lale  quid  p.  έπέί  legisse  vide- 


tur,  vocc.  ώς  xal  πλέον  ^τοΰμην  λα- 
βείν oraissis. 

10)  [yaQ]  ex  utraque  versione  vet. 
lalina  el  Inlerpolatore  addendum  esse, 
iam  vidit  Vossius.  Adest  quoque  in 
Codd,  BOV  et  ap.  Arm.  2.;  χαϊ  νυν 
όεδεμένος  Arm.  1.,  νυν  oh  όεόεμένος 
Syr.  1.;  discrepat  Syr.  2. 

11)  Curetono  Syr.  1.  legisse  videtur 
Ιάνπερ  Ιπιτύχω  τον  χληρόν  μου  εΙς 
πέρας  άνεμπουίστως  όπολαβεΐν.  Eum 
vertisse  πέρατος  loco  χάριτος  putat 
Petermannus. 

12)  Martyrii  desiderioflagransB.Igna- 
tius  verebalur,  ne  Romani  vel  precibus 
ad  Deum  et  horaines,  vel  pecunia,  aut 
per  vim  eiim  a  snpplicio  eximerent. 
Mos  quippe  eral  Christianorum,  tanlum 
qnantum  poteranl  niti,  utfratrcs  propter 
fidem  caplos  ct  damnatos  liberarent: 
quod  discimus  ex  Consl.  Apost.  IV.  §.9. 
V.  §§.  1,  2.  ex  Luciani  Pcrcgrino  (§.12.) 
el  ex  Eusebio  H.  E.  VI.  40.  Quamvis 
aulem  id  a  Romanis  efllci  nequivcrit, 
amoris  cst  nihilo  minus  omnia  tuta  ti- 
merc.  Colel.  Symeon  Melaph.  habet 
ποιηΰαι  8  ϋ^έλετε. 

13)  Interpolalor,  vot.  lat.  inlerprctes, 
Syr.  1.  el  Arm.  1.  Ιάνπερ  νμεΐς  μη 
ψείϋηα^έ  μου,  quae  lectio  sensum  non 
mulat. 


166  IGNATII  EPISTOLA  AD  ROMANOS.    II.  III.  IV. 

II.     Nolite  me  martyno  eripere. 

Ov  γαρ  •Θ'ελω  νμ,ας^  άνϋ•ρω7ΐαρεΰκη6αι ,  άλλα  Θεώ  άρέΰαι,  ωΰπερ 
καϊ  άρέΰκεχε.  Ον  γαρ  εγώ  τΐοτε  ε'ξω  καιρόν  τοιούτον  Θεον  επίτνχεϊν 
ούτε  υμεΐς ,  εαν  ΰιωπηΰητε,  κρείττονι  έργω  έχετε  επιγραφηναι.  Έάν 
γαρ^  6ΐω7ί7}6ητε  απ  εμον,  εγώ  γενηΰομαι  Θεοϋ'^  εαν  δε  εραΰΌ-ητε  της 
6αρ%6ς  μον ,  πάλιν  εΰομαι  τρέχων,'^  Πλέον  μοι  μη  παράϋχηα^ε  τον 
6πονδιβΰ•ηναι^  Θεώ,  ώς  ετι  Ό-νβιαατι^ριον  ετοιμόν  εΰτιν  ϊνα  εν  άγάπτ} 
χορός  γενόμενοι  αΰητε  τω  πατρϊ  εν  Χριΰτώ  Ίηΰον,  οτι^  τον  επίβκοπον 
Συρίας  6  Θεός  κατηξίωΰεν  ενρε&ηναι  εις  δνΰιν  άπο  ανατολής  μετα- 
πεμιΐ^άμενος.''  Καλόν  το  όυναι  άπο  κόΰμου  προς  Θεον,  ϊνα  εις  αντον 
ανατείλω. 

ΙΙί.     Rogate  potius  Deum,  ut  ad  marlynum  mihi  vires  suppedileL 

Ουδέποτε  εβαΰκάνατε  ονδενα'  άλλους  εδιδάξατε.^  'Εγώ  δε  Λ>ελω, 
ϊνα  κάκεΐνα  βέβαια  Υ},  α  μαϋ'ητενοντες  εντελλεβΌ-ε.^  Μόνον  μοι  δύ- 
V(y(!Atv  αίτεΐαθ-ε  εβωϋ'εν  τε  καϊ  εξωϋ-εν,  ϊνα  μη  μόνον  λέγω,  άλλα 
καΐ  'θ'έλω ,  ϊνα  μη  μόνον  λε/ωμαι  χριΰτιανός ,  άλλα  καΐ  ενρεθ'ώ. 
Εαν  γαρ  ευρεϋ-ώ  ,^  καϊ  λέγεβΟ-αι  5i;vD;|Ltcifc ,  κα\  τότε  πιΰτος  είναι ,  όταν 
κόβμΓο  μη  φαίνωμαι.  Ονδεν  φαινόμενον  άγαΰ•όν.^  ,Τά  γαρ  βλεπό- 
μενα^  πρόΰζαιρα'  τα  δε  μη  βλεπόμενα  αιώνια.^  Ο  γαρ  Θεός  ημών 
Ιηΰονς  Χριΰτος  Ιν  πατρϊ  ων  μάλλον  φαίνεται.^  Ον  ϋιωπης  μόνον  το 
έργον,  άλλα  μεγέϋΌνς  έΰτϊν  6  Χριΰτιανιΰμός.'' 

IV.     Sinile  me  ferarum  denlibus  moli ,  ul  panis  Chrisli  inveniar. 

Εγώ  γράφω  ταΐς  ίκκληβίαις,  καϊ  εντέλλομαι  παΰιν,  οτι  έγώ  εκών 
νπερ  Θεοϋ  άπο^ηακω,  έάνπερ  νμεΐς  μη  χωλνΰητε.     Παρακαλώ  νμας, 


Cap.  11.^  1)    νμας    c  Mss.    Β  F  (in  ^ηναι)    &€ον,    άπο  ανατολής  ΐϊς  άύ- 

quo  νμας  άν&ρωποπαρεσκηϋαι)    Ο  V,  σιν  αυτόν  καλών. 

Jnterpol.,  vet.  Int. ,   Syr.  2.,  Arm.  1.  et  7)  Poslquam  ex  Oriente  eum  evoca- 

2.;    νμΐν  Colb.     Vocc.  Ov   γάο    ^^λω  \it    vel    arcessivit.     Cfr.    Xenoph.  Anab. 

.  ,  .  .  αρέσκετε  ap.  Syr.  1.    desiderantur.  I,  1.     Κυρον  oh  μεταπέμπεται. 

2)  ovv  reperio  in  Cod.  Angelico  (Α.). 

Graziani:    Imperocche   se  voi  terrete  si-  ^^P•  .H'•     1)  H^nc  gloriam  morieridi 

lenzio    iritorno    a   me ,   (Gallicciolli:    se  P^o    Christo    nemini     adhuc    invidistis : 

per  me  tacete)  io  diverro  di  Dio.  ^os,  inquam,    qui  alios  exemplo  el  hor- 

3)  Syr.  1.  legisse  videtur  Ιγώ  γένη-  talibus  ad  martyrium  pro  nomirie  Christi 
αομαι  λόγος  Θεού.  Similiter  Syr.  2.,  snbenndum  animare  soliti  fuistis.  Smith. 
nec  non  verss.  Arm.                                           2)  Membrum  "Εγώ hrO.Xaa&e 

4)  ψωνη  proposuit  Vossius  c.  vet.  ^P•  ^Υ^•  ••  et  Aiin.  1.  iion  occurrit, 
Int.  Ita  Syr.  J.  et  2.,  qui  reliqua  huius  salvoque  sensu  deesse  polest. 
Epistolae  nonvertit.  Apud  Arm.  1.  τ<ρ^-  3)  κ«1  ευρεβ-ώ  Ms.  Exclusi  καϊ 
χων,  Arm.  2.  φωνή.  Cfr.  tamen  ICor.  particulam  c.  vet.  Iiit. ,  Interpol.  (deest 
9,  24.  AdPolyc.  c.  7.  Sensiis:  iterum  etiam  in  Codd.  BFOV),  Syr.  1.,  Arm. 
mihi  currendum  erit  de  certaminis  prae-  I  ^*  2. 

mio  oblinendo ;  iterum  ero  lontanus  a  meta.  4)  Ita     vet.   Int. ,     fragmentum    Syr. 

Timothei    Alex.  ap.  Cureton.   p,  42.   una 

5)  Cfr.  IITim.  4,  6.  Philipp.  2,  17.  cum    Syr.    1.,    Arm.    1    et  2.;   aiaiviOV 

6)  Syr.  1.  legisse  videtur  δτι  τον  Ms.  Colbert.  et  Interpol.  (etiam  Codd. 
ίπίακοπον  κατηξίωσεν    είναι    {εύρε-  Β  F  Ο  V). 


IGNATIl  EPISTOLA  AD  ROMANOS.   II.  III.  IV,  167 

II.    Nolite  me  marlyrio  eripere. 

Nolo  enim  vos  hominibus  placere,  sed  placere  Deo,  qucniadmodum 
el  vos  ei  placetis.  Nec  enim  ego  uiiquain  tale  tempiis  Deo  potiendi 
allingam ;  nec  vos,  si  silueritis,  meliori  operi  inscribi  poterilis.  Si  enim 
de  me  silueritis,  ego  Dei  fiam;  si  autem  carnem  meam  amaveritis,  deniio 
mihi  erit  currenduni.  Nolilc  plus  milii  praebere,  quam  ut  immoler  Deo, 
diim  adlmc  altare  paratum  est;  iit  in  charitate  chorus  effecti  canalis 
Palri  in  Christo  lesu,  quod  Deus  episcopum  Syriae  inveniri  dignatus  est, 
ab  Oriente  in  Occidenlem  eum  arcessens.  Bonum  est,  a  mundo  occidere 
ad  Deum.  ut  in  ipso  oriar. 

III.     Rogate  poHus  Deum,  ut  ad  mariyrium  mihi  vires  suppeditet. 

Nulli  uiiquani  invidistis ;  alios  docuistis.  Ego  vero  illa  quoque  firnia 
esse  volo,  quae  docetis  et  praecipitis.  Vires  lanlum  mihi  et  internas  el 
exlernas  petite,  ut  non  solum  loqiiar,  sed  el  velim;  ut  non  solum  dicar 
Christiaiiiis,  sed  et  inveniar.  Si  enim  inveritus  fiiero,  etiam  dici  polero 
Christiaiius,  et  tunc  fidelis  esse  valebo ,  cum  mundo  amplius  non  appa• 
rebo.  Nibil,  quod  apparet,  bonum  est.  ,Quae  enim  videntur,  temporalia 
sunt;  quae  vero  non  videnlur,  aeterna  sunt.'  Namque  ipse  Deus  noster 
lesus  Chrislus  ileruni  iii  patre  existens  magis  manifestatur.  Non  silenlii 
lantuin,  sed  magnitudinis  opus  est  Christianismiis. 

IV.     Sinite  me  ferarum  dentibus  moli,  ut  panis  Chnsli  inveniar. 

Ego  ecclesiis  scribo,  oranibusque  mando,  quod  lubens  pro  Deo 
moriar,  siqiiidem  vos  me  non  impediatis.    Obsecro  vos,  ne  intempestivam 


5)  Locus  ei  II  Cor.  4,  18.  translatiis  ϊάρκς  ϊργον,  ονά'  άμβολ&ς ,  ut  re- 
deesl  ap.  vet.  Int.,  Syrum  1.,  in  fragm.  spexerit  Bacchylid.  et  Int.  Vet.  forsitan 
Syr.,  Arm.  1  el  2.  7/.  ed.  IV.  uncinis  scssionis/  Quara  quidem  locutionem  lau- 
inclusit.  datam  habes  a  Dionysio  Halic.  in   libro 

6)  Christus  ex  quo  ad  palrem  rediit,  ITiQt  Συνϋ^έβ^ως  'Ονομάτων,  ρ.  234. 
novae  crealurae  spirilu  suo  manifestior  ed.  Upton.,  nec  non  ab  Athenaeo  XIV. 
fii,  glorioseque  apparcl  operando.  30.  V.  289.     Schweigh.  Mire  Wakius:  Α 

7)  Ita  Cod.  Colb.  cuius,  si  Clericuin  Chrislian  is  riot  a  work  of  opinion,  biU 
aiidias,  senlentia  esl,  Christianam  reli-  of  grealness  of  mind,  (especially  when 
gionem  non  esse  quae  timido  silentio  he  is  bated  by  the  world.)  Wocherus 
premi  debeat,  sed  quarn  μεγί(ληγοηία  praestal:  Nicht  blos  in"  Stilleseyn  be- 
(quod  vult  Ignatius  voce  μεγέθους)  stehet  das  Christenthum,  sondern  in  der 
comitetur  necesse  est,  quab.'Ui  iri  anlece-  (geistigcn)  Giossc.  lac.  Interpolalor  ού 
tlenlibns  el  seqaenlibiis  verbis  anirnad-  πεισμονής  το  ϊργον ,  ukXa  μίγέ&ονς 
verlere  esl.  Msli  lectionem  rum  Vossio  Ιατϊν  6  Χριστιανός.  Mclaphrastes  hanc 
ila  reflngunl  Smithiis  el  Ruchalns  ex  Inl.  senlentiam  in  nostris  quidem  Codd.  AEN 
vel. :  Ov  π(ΐσμονής  το  ίργον ,  άλλα  omisit.  Interpres  vct.,  Syr.  1.  etArm.  2. 
μί'/^ί^ονς  Ιστϊν  ο  Χριστιανός,  μύ-  leg.  videnlur  Ού  πεισμονής  το  ϊργον, 
λίστα  όταν  μισήται  ύηό  κόσμου,  άλλα  μεγέβ^ονς  ίστϊν  6  Χριστιανι- 
Svmeon  Motaphr.  hahcl:  Ού  πεισμονές  σμος,  όταν  μισηται  υπό  κόσμου.  Iti 
το  Ιργον ,  άλλα  μεγέΘ^ους  Ιστϊν  ο  Timolhei  libro  conlra  concil.  Chalced. 
Χριστιανός•  οταν μισηται  υποκόσμου,  (cfr.  (Jureton  Ι.  Ι.  ρ.  42.)  verlilur:  Νοη 
^ιλείται  πάρα  θεού.  Nimis  audacl<;r  esl  opus  hoc  jicrsuasionis ,  sed  magnitu- 
ucc  lamen  fcliciler  eriieiidal  Toupius,  qui  dinis  est  Chrislianus,  quando  odio  liabe- 
ad  margiDem  exemplaris  sui:  ,Lego  ούχ  lur  α  mundo. 


168  IGNATIi  EPISTOLA  AD  ROMANOS.  IV,  V. 

JL117  έννοια  'άκοαρος  γενηοϋ-ε  μοι.  "Αφετε  με  ϋ"ηρίων  είναι  βοραν,  δι 
ών  ενεΰτιν  Θεού  Ιπιτν%εΐν.  Σΐτός^  εψι  Θεον,  %αϊ  δι^  οδόντων  Ό^η- 
ρίων  αληβ-ωμαι,  ενα  κα&αρος  άρτος  ενρεϋ•ώ  τον  Χριβτον.  Μάλλον'^ 
κολακενΰατε  τα  'Θ•7]ρία,  Χνα  μοι  τάφος  γενωνταυ,  κ«1  μηδέν  καταλίπωΰι 
τον  ΰώματός  μον,  ϊνα  μη  κοιμη&εϊς  βαρνς  τινι  γενωμαι.  Τότε  εβομαι 
μαΰ•ητης  άληΟ'ώς  τον  Χριΰτον ,  οτε  ονδε  το  ΰώμά  μον  ο  κοβμος  οψε- 
ται.  Αιτανενβατε  τον  Χριΰτόν  νπερ  ε  μον,  ϊνα  δια  των  οργάνων  τού- 
των^ ^νΰία  ενρεΰ'ώ.  Ονχ  ως  Πέτρος  κα\  Παύλος^  δι,ατάΰΰομαι  νμΐν. 
Εκείνοι  άπόατολοι,  εγώ  κατάκριτος'  εκείνοι  ελενϋ•εροι,^  εγω  δε  μέχρι 
ννν  δονλος.  Άλλ^  εαν  πάϋ•ω,  άπελενϋ'ερος^  Ίηΰον ,  καϊ  άναΰτηαομαι 
iv  αυτω  ελενϋ•ερος.     Ννν  μαν&άνω  δεδεμενος  μηδέν  επιϋ'νμεΐν.'' 

V.     Μοή  cupio. 

Άπο  Σνρίας^  i^hQ^  'Ρώμης  ϋ•ηριομαχώ  ,^  δια  γης  και  ϋ-αλάβΰης, 
ννκτός  καϊ  τιμερας,  δεδεμενος  δέκα  λεοτιάρδοις  ,^  ο  εΰτι  ΰτρατιωτών 
τάγμα'  di  και  ενεργετονμενοι'*^  χείρονς  γίνονται.  Έν  δε  τοις  άδικημα- 
6ΐν  αντών  μάλλον  μα'&ητενομαι ,  ,άλλ'^  ον  παρά  τοντο  δεδικαίωμαι/ 
Όναίμην^  των  ϋ^ρίων  των  εμοΧ  ητοιμαα μένων ,  καϊ  ενχομαι  ετοιμά 
ftot  ενρεϋ^ηναι'  α  καϊ  κολακενβω,  ΰνντόμως  με  καταφαγεΐν,  ονχ  ώΰπερ 
τινών  5ειλαινοί*ενα;  ονχ  ηιραντο.  Καν  αντά  δε  άκοντα  μη  ϋ-εληΰτ}, 
εγώ  προΰβιάβομαι.''  Σνγγνώμην  μοι  'έχετε  '^  τι  μοι  ΰνμφερει ,  εγώ 
γινώΰκω.  Ννν  άρχομαι  μα'&ητης  ειναι.^  Μηδέν  με  ζηλώΰη  των  ορα- 
τών καϊ  αοράτων,  ϊνα  Ίηΰον  Χριΰτον  επιτνχω.  Πνρ  και  ϋτανρος, 
^'ηρίων  τε  ϋνΰτάΰεις,  άνατομαϊ,  διαιρέύεις  ,^'^  ΰκορπιΰμοϊ  οβτεων,  ΰνγ- 
κοπη  μελών,  άληΰμοϊ  όλον  τον  ΰώματος,  κακαΐ  κολάΰεις  τον  διάβολο  ν 
Ιτΐ    εμε  ερχεβϋ'ωΰαν ,  μόνον  ϊνα  Ίηΰον  Χ^κίτοί;  επιτνχω. 


Cap.    IV.     1)    Praeclarae    sententiae  sonus  eonim  Ignatiuni  meminisse  scribit, 

ab  Ignatio  scripturae  nunc   et   in  agone  quippe  qui  ex  sanclis  Apostolis  solisChri- 

postea  ore  editae  varias  lectiones ,  abs-  stianis  Romanis  interfuerint. 
que  sensus  diversitate,  colliges  ex  Inter-  5)  I.  e.  saeculi  infirmitatum    vinculis 

polatore,  Interpretibus ,  Actis  Ignatii,  ac  expediti. 
Menaeo  Graecorum,  nec  non  ex  Irenaeo  6)  Cfr.  I  Cor.  7,  22. 

V.  28.  Eiisebio,   H,  E.  III,  36.     Rufino  7)  ίηιΌ^νμεΐν  κοσμικον  η  μάταιον 

ibidem.     Hieronymus:   ,Cumque  iam  da-  Ms.   Colbert.    et   Inlerpol.    (eliam   Codd. 

mnatus  esset  ad  bestias,  ardore  paliendi,  BFOV).     Vocc.    κοσμικόν    η   μάταιον 

cum  rugienles  audiret  leones,    ait:  Frii-  excliidenda  videbantur  c.  vet.  Int.,  Syr.  1., 

raentum  Christi  sum,  dentibus  bcstiariim  Arm.   1  et  2.     Rectum  iam  vidit  Vossius 

molar,  ut  panis  mundus  inveniar.'     (De  p.  300. 

Vir.  Illust.   c.  16.    Opp.  2.    p.  843.   cd.  Cap.  V.    1)  Citaturintegra  haec  sectio 

Vallars.)    Cotel.    ^  ab  Eusebio,  H.  E.  III,  36.  et  Hieronymo 

2)  μάλλον  ^h  Cod.  Angelicus.  (A).  in    Script.    Eccl.     Catalogo :     ex    cuius 

3)  Gallicciolli:  per  tali  raezzi.  Gra-  translatione  Latina  novam  Graecam  con- 
ziani :  per  mezzo  di  questi  stromenti.  cinnavit     interpres     ipsius     Sophronius. 

4)  Ignatius  Petri  et  Pauli  idcirco  Producuntur  ista  a  Gilda  quoque,  in 
meminit,  quod  inter  omnes  Christi  disci-  Epistola  qua  castigat  Clerum  Britanniae, 
pulos  et  sectatores  ipsi  evangelio  prae-  sed  ex  Rufiniana  Eusebii  versione,  Usser. 
dicando  et  docendo  eminebant,  ideoque  Imitatus  est  hunc  locnm  auctor  in  exordio 
auctoritate  quadam  insigniti  reliquis  illius  Epistolae,  qualis  sub  Ignatii  nomine 
praestabant.     Unde  miror,    quod  lacob-  ad  Tarsenses  scripta  circumfertur. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  ROMANOS.    IV.  V. 


169 


inihi  benevolentiam  exhibealis.  Sinite  me  ferariim  cibum  csse,  per  quas 
Deiim  consequi  licet.  Frumentum  sum  Dei,  et  per  ferariim  dentes  molar, 
ul  piirus  panis  Chrisli  inveniar.  Feris  potius  blandimini,  ut  mibi  sepul- 
chrum  fianl,  nihilque  mei  corporis  rerinqiiaiU;  ne,  postquam  obdormiero, 
gravis  alicui  fiam.  Tunc  vere  Cbrisli  discipuliis  ero,  ciini  neque  corpus 
meuin  miindus  videbil.  Chrislum  pro  me  supplicale,  ut  per  haec  in- 
struiiienla  hostia  inveniar.  λοη  ut  Petnis  et  Paiilus  vobis  praecipio. 
Uli  aposloli,  ego  condemnalus ;  illi  liberi,  ego  usque  nunc  servus.  Sed 
si  paliar,  libertus  lesu  ero,  et  in  ipso  resurgam  liber.  Nunc  vinclus 
disco  nil  concupiscere. 

V.     Mori  cupio. 

Α  Syria  Romam  usque  cum  besliis  pugno,  terra  marique,  noctu  et 
interdiu,  alligatus  ad  decem  leopardos,  quae  est  militum  turma;  qui 
eliam  beneficio  accepto  peiores  sunt.  lllorum  autem  iniuriis  magis 
enidior,  ,sed  propler  hoc  non  iuslificatus  sum/  Utinam  fruar  besliis 
mihi  praeparatis,  quas  et  oplo  milii  promtas  inveniri;  quibus  et  blandiar 
ul  cito  me  devorent,  non  ut  qiiosdam  veritae  non  tetigerunt.  Si  autem 
iiJae  repugnantes  noluerint,  ego  eas  vi  impellara.  Veniam  mihi  date; 
quid  mihi  prosit,  ego  novi,  Nunc  incipio  discipulus  esse.  Nemo  visi- 
bilium  et  invisibilium  inihi  invideat,  ut  lesum  Christum  assequar.  Ignis 
el  crux,  ferarum  catervae,  lacerationes,  distractiones,  disiuncliones  ossiuni, 
coDcisio  membrorum,  tolius  corporis  conlusiones,  dira  diaboli  lormenta 
in  me  veniaDt;  solummodo  ul  lesum  Christum  consequar. 


2)  Cfr.  I  Cor.  15,  32,  nl.i  quoquc 
§Φιΐρίομάχησα  iv  *£<y^<Jy  de  certalione 
om  bominibus  belluinis  explicandum 
esL    lac. 

3)  Voce  Χεόπαρβος  oiTenderunt  Ba- 
•aagins,  Banrias  et  alii,  vocabulum  illud 
aale  CoiistanUDi  aetatem  obtinuisse  ne- 
gantee.  Sed  iam  Pearsonus  (Vindiciae 
Ignatiaoae  II.  p.  92.)  clare  demonstravit, 
aote  Constantini  tempora  boc  vocabulum 

soloin  apod  Latinos,  sed  etiam  apud 
1  nsu  fuiese.  Arclior  proviri- 
OUUli  imperii  nexus  cfTecil,  iit 
■ilto  ToealNila  latiaa  a  GraeciH  recipe- 
reBlor.  Cfr.  rgnat  td  Polyc.  c.e.  Hu- 
tker,  die  wichtifsten  B«denkon  gegen 
Λλ  Aechtbeit  der  Ignatian.  Briefe  iri  ίΐΙ- 

rli:  ZeiUcbrifl  fur  hblor.  Tbeol.  T.XI. 
IV.  p.  54  sqq.  et  DuKlerdieck  I.  c. 
p.  66.  Cfr.  Steph.  tbes.  I.  gr.  ed.  Hasc 
s.  ▼.  λίόπηρ^ος.  //.  ΡΙππ»  h.  I.  con- 
getsit  Cotderins  ad  vocpm  illani  Ignario 

▼infl- '•'■■ 

ί  tida    siint,     si    Worhorum 

an<i,  ,1  rriiliiil.il**  coUala  a  Cbri- 


slianis,  qui  eos  mansuetiores  erga  Ignatium 
per  munera  reddere  sperarent.   lac. 

5)  Respiciunt  haec  ad  I  Cor.  4,  4. 

6)  Chrysostomus  in  Igiiatii  nostri 
Encomio  (c.  5.  Op.  II.  p.  599.  ed.  Bcn.): 
άκουσας  δτι  ούτος  αυτόν  της  τιμω- 
ρίας 6  τρόπος  μένει,  ^Εγώ  των  θη- 
ρίων Κείνων  οναίμην,  ^εγεν.  Hie- 
ronymus  in  vita  eiusdem:  ,Utinam  fruar 
besliis.'  Usser.  Aliler  Pearsonus :  poliar 
feris  polius  quani  his  leopardis. 

7)  Non  displicet  παραβήσομαι,  quod 
invenio  in  Cod.  E. 

8)  Vocc.  Συγγνωμψ  μοι  ^χετε 
ora.  Arm.  1. 

9)  Vocc.  Νυν  άρχομαι  μαΟ^ητης 
tlvai  Syrus  non  lcg. 

10)  Vocc.  άνατομαϊ,  (διαιρέσεις  ap. 
Enscbium  el  Hi<!ronymiim  hiinc  locnm 
laiidanlee  ηυιι  cxlaril,  neqii<;  a  Syru  1. 
vtTlunliir,  riec  a  vcl.  Int.  lat.  Pracbent 
ea  omnes  noslri  Codd.  rcccns.  prolixioris, 
Arm.  2.;  βιαίρεαις  Arm.  1.  eine  praec. 
άνατομαί. 


170  IGNATII  EPISTOLA  AD  ROMANOS.   VI.  VII. 

VI.     Morte  mea  veram  vitam  assequar. 

Ουδέν  μοι  ώφεληΰει  τα  πέρατα^  τον  κόΰμου^  ονδε  αί  βαύιλεΐαι 
τον  αιώνος  τοντον.  Μαλλόν'^  μοι  άπο&ανεΐν  εΙς  Χριΰτον  Ίηΰονν,  η 
βαΰίλενειν  των  τΐεράτων  της  γης.  ^Ti^  γαρ  ωφελείται  ανΰ'ρωπος,  εαν 
κερδηατ)  τον  κόΰμον  όλον  y  την  δε  'ψνχην  αντον  ζημίωΰ•9Ι;'  'Εκείνον 
ζητώ^  τον  νηερ  ημών  αποΟ-ανόντα'  ΙκεΙνον  ϋ'έλω,  τον  δι'  7]μάς  άνα- 
οτάντα.  "^0  δε  τοκετός'^  μοι  επίκειται.  Σνγγνωτέ  μοι,  αδελφοί'  μη 
ίμηοδίΰητε  μοι  ζηϋαι^  μη  ϋ'εληΰητέ  με^  άποΰ'ανεΐν ,  τον  τον  Θεον  d^i- 
λοντα  είναι,  κόΰμω  μη  χαρίΰηβ&ε.^  'Άφετέ  με  κα&αρον  φώς  λαβείν 
έκεΐ  παραγενόμενος  αν&ρωπος  Θεον  'εΰομαι.  Έπιτρειρατέ  |Liot  μιμητην 
είναι  τον  πάϋ^ονς  τον  Θεον  μον.  Εϊ  τις  αντον  ίν  εαντω  ϊ%ει^  νοη- 
ΰάτω  ο  d-έλω ,  και  ΰνμπαϋ•είτω  μοι,  είδώς  τα  ύννεχοντά  με, 

VII.     Μοή  desidero,  nam  amor  meus  crucifixus  est. 

"Ό  άρχων  τον  αιώνος  τοντον^  διαρπάΰαι^  με  βονλεται ,  καΐ  την 
εΙς  Θεον  μον  γνώμην  διαφ^•εΐραι.  Μηδεϊς  ονν  τών  παρόντων  υμών 
βοηϋ-είτω  αντω '  μάλλον  εμον  γίνεβ&ε  ^  τοντεΰτιν  τον  Θεον.  Μη  λα- 
λείτε Ίηβονν  Χριΰτον ,  κόΰμον  δε  επί'&νμεΐτε.  Βαΰκανία  iv  νμΐν  μη 
κατοικείτω.  Μηδ'  αν  εγώ  παρών  παρακαλώ  νμάς ,  πείβΰι^τέ  μοι' 
τούτοις  δε  μάλλον  πείΰΟ'ητε,  οις  γράφω  νμΐν.  Ζών  [γαρ'\^  γράφω 
νμΐν.,  έρών  τον  άπο&ανεΐν.  Ό  εμος  'έρως*  εΰτανρωται,  καΐ  ονκ  ϊϋτιν 
εν  εμοϊ  πνρ  φιλόϋλον  '^  νδωρ^  δε  ζών  και  λαλονν  εν  εμοϊ^  εϋωϋ'έν  μοι 
λεγον  δενρο  προς  τον  πάτερα.  Ονχ  ηδομαι  τροφτί  φθοράς,  ονδε 
ηδοναΐς  τον  βίον  τοντον.  "Αρτον"^  Θεοϋ  ^έλω,  αρτον  ονράνιον,  αρτον 
ξωης^  ος  εΰτιν  ϋαρξ  Ίηΰον  Χριΰτον,  τον  νίον  τον  Θεον,  τον  γενομενον 
εν  νΰτερω  εκ  ΰπερματος  ^αβϊδ  καϊ  Αβραάμ'  καϊ  πόμα  Θεον^  θίλω, 
το  αϊμα  αντον  ^  ο  Ιΰτιν  αγάπη  αφϋ•αρτος,  καϊ  άενναος  ζωη. 


Cap.  VI.     1)  Ita  c.  Interpol.,  vet.  Int.,  4)  Cfr.  Phil.  1,21.     Saepissime  ro- 

Arm.  1  et  2.;    τερηνα  Cod.  Colbert.  et  κετος    pro.   lucro    sumitur.     Toupio    et 

Metaph.     Cfr.  ad  Eph.   c.  3.     Syrus  1.  Wochero    est    τοκετός  ■==  parlus.    lac. 

ex  hoc  capite  nil  nisi  vocc.  δ  ah  τόκε-  GalliccioUi :     Qiiesto   e    rinteresse ,   che 

τός  μοι  επίκειται   veitit,    annectitqiie  mi  preme.     Graziani:     Questa   e   Tiisura 

illis   perpulchris  ό    ^μος    έρως  έσταν-  che  mi  atlende. 

ρωται  κτλ.  cap.  sq.  5)  μοι   Cod.   Colbertinus,   quam   le- 

2)  Erat  antea  καλόν,  el  in  versione  ctionem  lac.  repetiit.  lam  Voss.  et  Col. 
bo7ium,  quod  esl  loquendi  genus  ex  He-  c.  vet.  Int.,  Interpol.  et  Metaph.  de- 
braica  lingua  desumptum,  nec  infreqiiens.  derunt  με. 

Sed  Graeca    seqiiuti  sumiis,    et  μάλλον  Q)  χαριύηΟϋ^ε    omnes    noslri   Codd. 

rem  maioris  momenti  interpretaraur.  Cler.  Interpolatoris.     Scriptura  Ms.  Colb.  χα- 

Favet  Arm.  2.     Attamen     cum    versione  ρησησβ-ε  idera  valet  ob  Itacismum.   Fa- 

vet.  latina,  omnibus  iiostris  Codd.  recens.  veat  verss.  Syr.   et  Arm.     In  vetere  int, 

inlerpolaiae,     Metaph.,    fragmento     ap.  lat.  et  Arm.  2.    sequitur   additamentum : 

Timotheum  Alex.,  quod  haec  et  proxime  neque  per  materiam  seducalis. 
sequentia  usque  ad  capitis  finem  Syriace 

exhibet,  et  Arm.  1.  praeferendum  vide-  Cap.  \IL     1)  Cfr.  Ev.  loann.  16,  11. 

tur  καλόν.  2)  Foite  excidit  βοηΟ^οί.  Cler.     Sim- 

3)  Hic  locus  ex  Ev.  Matth.  16,  26.  pliciiis  GalliccioUi:  Piutosto  siate  miei: 
transcriptus  neque  ap.  vet.  Int.,    nec  in  voglio  dire  di  Dio. 

fragm.  Timolhei,  nec  in  vers.  Arm.  legitur.  3)  [y«o]  ex  vet.  Int.  addendum  monet 


ι 


IGNATII  EPISTOLA  AD  ROMAISOS.   VI.  VII.  171 

VI.     Morte  mea  veram  vitam  assequar. 

Nihil  mihi  proderunt  termini  mundi,  neqiie  liuius  seculi  rcgiia. 
Praestat  niihi,  in  lesu  Chrislo  mori,  quam  finibus  terrae  imperare.  ,Quid 
enim  prodest  hoiuini,  si  universiim  niuiidiiin  lucrelur,  animae  vero  suae 
delrimentum  palialur  ?'  Illiim  quaero,  qiii  pro  nobis  morluiis  esl ;  illuni 
volo,  qui  propter  nos  resurrexil.  IIoc  mihi  Iiicrum  impendel.  Ignoscitc 
mihi,  fralres !  Ne  me  vivere  impedialis ;  ne  velitis  me  mori ;  me  Dei  essc 
cupienlem  mundo  ne  Iradatis.  Siiiilc  me  piiriim  liimeii  percipere;  ubi 
illuc  advenero,  homo  Dei  ero.  Concedite  mihi  imilalorem  esse  passionis 
Dei  raei.  Si  quis  iilum  in  seipso  habet,  inlelligat  quid  velim,  et  commi- 
sereatur  mei,  sciens  quae  me  coarctent. 

VII.     Mori  desidero,  nam  atnor  meus  crudfixus  est. 

Princeps  huiiis  seculi  rapere  me  vull,  meamque  erga  Deuni  voluii- 
Utem  corrumpere.  Nemo  ergo  veslriim,  qui  adeslis,  illum  adiuvet;  mei 
polius,  id  est  Dei,  efficiamini.  Non  loqiiimini  lesum  Christum,  mundum 
concupiscentes.  Invidia  in  vobis  ne  habilet.  Neque,  si  ego  praesens 
vos  orarem,  credalis  mihi ;  his  potius,  quae  vobis  scribo,  credatis.  Vivens 
enim  scribo  vobis,  mori  desiderans.  Amor  meus  crucifixus  est,  nec  est 
in  me  ignis  maleriae  amans;  sed  vivens  et  ioqueiis  aqua  in  me  est, 
mihi  interius  dicens:  veni  ad  Palrem.  Non  delector  alimenlo  corrupti- 
bili,  neque  voluptalibus  buius  mundi.  Panem  Dei  volo,  paneiii  coelcstem, 
panem  vitae,  qui  est  caro  lesu  Christi,  filii  Dei ,  qui  posteriori  leiiipore 
ex  semioe  David  et  Abrabaui  faclus  esl;  et  potum  Dei  volo,  sajiguinem 
ipsius,  qui  est  chariUs  incorruptibilis  el  vita  perennis. 


Smilhiiis.  Paiticulam  taentur  etiam  Codd.  hunc  locum    conscripta  (Coburgi   1758) 

Β  Ρ  0  V  recens.  inlerpolalae.  el    cum    eo    Sprengerus    (Thesaur.   Rei 

4)  Eihibent  hnnc  locum  Syr.  1.,  nec  Patrist.  1,  470.)  Ignatium  ad  Christi 
Bon  rragmenUiiii  Syr.  Dionysii  Areopa-  verba  in  Ev.  loann.  7,  38.  respexisse 
giue  de  divinis  oominibus  Lib.  III.  c.  4.  putant.  Inlelligunt  autem  ϋόωρ  λαλούν 
ap.  Careton.  Laudatur  quoque  ab  Origcne  dc  Spirilu  Sanclo  monitorc,  qui  Ignalio 
in  Cant  CaDticoniin  Prolog.  Tom.  XIV.  rnorlem  martyrio  subeundani  rcvclaverit. 
P.  I.  p.  302,  ed.  Loromalzsch.  7)  Hnnc  locurn  Grabius  et  Wochcrus 

5)  Ila  habel  codex  Colherliniis  cum  de  Sacramenlo  Encharistiae  explicant; 
Sjneone  MetapbraeUi  ct  Menacii»  graecis.  de  ipsius  Dci  rruitionc  in  coclo,  seu  dc 
lalKpoUlor  exhibet  <ftiovv  τι,  cui  aelerna  visionis  Dci  bcatitiidinc,  Usserius 
rcepoodet  τβΙΟΑ  inten>retauo  latiaa:  non  et  Halloixius.  lac.  Cfr.  Joann.  6,  32. 
tit  in  me  ignis  amann  aliquam  aquani  45.  51.  Syrus  Icgil:  αρτον  θεού  'Ηλω, 
{Aquam  aotefn  pcrtinet  ad  Hcqiionlia).  o^  ίατιν  αάρ'ξ  Χριατοϋ,  χαϊ  τύ  αίμα 
His  dacibo*  Pearsonm,  Smilbius  <•1  la-  ttvTov.  Πόμα  y^^ho) ,  υ  Ιατιν  αγάπη 
cobsoniu  legfndum  «ssft  »iiadent:  (/t-  α((&αρτυς.  Aliis  igilur  Syrus  usus  est 
Ιοΰηι  =  Ιρώντί,  in  me  amanle  non  signiK  irilcrpiuictioiiis ,  iicc  iiori  omisit 
eii  ignis,  sed  aqua  elc.  Syni»  verlil:  uqtov  ονρήνιυν,  Ιίρτυν  ζωής,  «Ι  τοΰ 
nec  e$l  in  me  ignis  in  alio  amore ;   qiio  νΙού  —  !4βραάμ.    II. 

fit,   tit   CiiretoniiH    (p.    09.    ii.  'Ά.)   ciiiii  8)  θίοΰ  noii  agitosciliir  ab  lulerpul. 

qnoqne^i/atr^Tt  legisee  putet. //.  Margo  vct.  Int.,  Syro  I.  Arm.  1   el  2.     Desunt 

Cod.  OUob.  ifilovlov.  quoqiie  vocc.  χαϊ  άένναος  ζωή  in  ver- 

6)  Froinmannae    in    Prolueione    ad  eiorie  vet.  lat.  et  Syr. 


172  IGNATIi  EPISTOLA  AD  ROMANOS.   VIII.  IX.  X. 

VIII.     Favealis  mihi. 

Ονκέτι^  'Θ'ελω  κατά  άν&ρίότνονς  ξην."^  Τοντο  δε  ϊύται,  εαν  νμ,εΐς 
■^εληΰητε.^  Θεληΰατε,  ϊνα  καϊ  νμεΐς  ϋ•εληΰ"ητε.  ζ/ι'  ολίγων  γραμμά- 
των* αιτούμαι  νμας'  ηιΰτενβατε  μοι.  Ίηΰονς  δε  Χριΰτος  υμΐν  ταύτα 
φανερώΰεί^ y  οτι  άληΰ^ώς  λέγω'  το  άψενδες  ΰτόμα,  εν  ω  6  πατήρ  iXa- 
ληΰεν  άΐηϋ-ώς.  Αΐτηΰαΰϋ'ε  περϊ  εμον ,  ϊνα  ίπιτνχω.  Ου  κατά  ΰάρκα 
νμϊν  ϊγρα'\\}α,  αλλά  κατά  γνώμψ  Θεον.  Έαν  ττά^ω,  η^εληοατε'  εαν 
άτοοδοκιμαΰΰ'ώ  ,^  ίμιΰηΰατε. 

IX.     Orale  pro  ecclesia  Syriae.     Salutalio. 

Μνημονεύετε  iv  τγ  προΰενχ^  υμών  της  εν  Συρία  εκκληαίας,  ψις 
αντΧ  Ιμου  ποιμενι  τω  Θεώ  χρηται,^  Μόνος  αυτήν  ^Ιηβοϋς  Χριϋτος 
^πιϋκοπηΰεί,  καϊ  η  υμών  αγάπη.  'Εγώ  δε  αίΰχύνομαι  εξ  αυτών  λε- 
γεβ^αι'  ουδέ  γαρ  άξιο?  εΙμι,  ών^  'εϋχατος  αυτών  καϊ  έκτρωμα,  '^λλ* 
ηλεημαί  τις  είναι,  εαν  Θεοϋ  ίπιτυχω.  Άϋπάζεται^  υμάς  το  εμδν  πνεύμα 
καϊ  η  αγάπη  τών  εκκληΰιών  τών  δεξαμενών  με  εις  όνομα  Ίηΰοϋ  Χρι- 
ατον ,  ουχ^  ως  παροδευοντα.  Καϊ  γαρ  αί  μη  προΰηκουΰαί^  μοι  ττ) 
όδώ ,  τι]  κατά  αάρκα,  κατά  πόλιν  με  7ΐροηγον. 

Χ.     Conclusio. 

Γράφω^  δε  υμΐν  ταύτα  άπδ  Σμύρνης  δι  ^Εφεΰίων  τών  ά'ξιομακα- 
ρίΰτων.  Έϋτιν  δε  καϊ  αμα  εμοϊ  ϋυν  άλλοις  πολλοίς  Κρόκος,^  το  πο- 
•Θ'ητόν  μοι  όνομα.  Περϊ  τών  προελϋ'όντων  με  άπδ  Συρίας  εις  '^Ρώμην 
εις  δό'ξαν  του  Θεοϋ,  πιβτεύω  ύμας  ίπεγνωκεναι,  οίς  καϊ  δηλώΰατε 
εγγύς  με  οντά.  Πάντες  γάρ  εΐβιν  άξιοι  του  Θεοϋ  καϊ  υμών  ους 
πρέπον  υμΐν  εΰτϊν  κατά  πάντα  άναπαϋϋαι.  "Εγραιρα  δε  υμΐν  ταϋτα 
τ?7  προ  έννεα  καλανδών  Σεπτεμβρίων  [τουτεΰτιν  Αυγούΰτου  εικάδι 
τρίτγβ.^    Έ^ρωΰ&ε   εις  τέλος,  iv  ύπομοντΙ  Ίηΰοϋ  Χρκϊτοΰ.     Άμην.'^ 


Cap.  VIII.  1)  Cap.  octavum  el  maiorem  quem  tanto    animi   cum   fervore   ambio 

noni  partem  Syrus  non  vertit.  prorsum  indignus.   Smilh. 

2)  Loquendi  modus    Paulo  Apostolo  ρ        ,γ      λ\  ι         rv,  •  ♦   . 

perfamiliais.     Cfr.  Rom.  3, 5.  Ι  Cor.  9, 8.  •      ^f\^^-     1)  I-    e    Christo:    jit    ex 

Q  I    3    15  immediate  sequenlibus  clarissime   liquet. 

3)'Vetus    lat.   Int.,    Melaph.,    Codd.  Male  ergo  habet  Interpolator:  τφ  ^νζ^/ζ., 

BFOV  recens.interpolalae^Wrf.    So-  ^VJ^^ovTt,    ^>'ω    εϊμι    ο   ποιμην  ο 

lummodo  iii  marg.  Ottoboniani  d-eXy^an-  ^"^^^^;    "^^.  ^"™  siiperflua  explicatione 

τα.,  mutatum  in   ^εληαητε.    θελήσατε  enervat    testimonium      quod    ubiqne    in 

olv  ϊνα  καϊ  ύμεΐς  ^ελη^η^ε.  his  Epistohs  mgerit  S   Ignatius     de  Di- 

f               '     '      ,    η  I  vinitate  Christi.    Smith.     Vertit  Graziani: 

^4)  Ltr.    Oal.  b,  11.    L•?.   ad    Polyc.  γϊ  sovvegna  nella  vostra  preghiera  della 

c.  /.     Pro  subsequente    αΐτονμχα  Igna-  chiesa,  che  e  nella  Siria,    la   qnale  ora 

imm  pi-ocul  dubio  naρayMλώ  scripsisse  ha  j^  mia  vece  Iddio  per  pastore. 

censet  Vossms.                 ^  2)  PhrasisPaulina.  Cfr.ICor.  15,  8.9. 

5)  Cod.  Α  φανερώσει  siipra  οι.  3)  Hinc  versio  Syrica  1.  denuo  in- 
Optandi  modus  praestat.  cipit  extenditurque  usque  ad  capitis  finem. 

6)  Si  rcprobus  efficiar,  si  repiidier,  4)  I.  e.  non  tanquam  advenam  ec- 
Marc.  8,  31.  Pearson.  Si  a  morte  li-  clesias  illas  in  ilinere  festino  praetergre- 
berabor,  quasi  reiectaneus,  et  hoc  honore  dientem,    scd  tanlo    cum   amore  et  zelo, 


IGNATIl  EPISTOLA  AD  ROJiANOS.   VIII.  IX.  X.  173 

VIII.     Faveatis  mihi. 

Nolo  amplius  secimdum  homiues  vivere.  Id  aulem  fiet,  si  vos  vo- 
lueritis.  Velilis  precor,  ut  et  vos  ben^vulenliam  inveniatis.  Paucis  litteris 
pelo  a  vobis:  credite  mihi.  lesus  Christus  vobis  haec  patefaciet,  quod 
vera  loquar;  ipse  os  verax,  in  quo  Pater  vere  locutus  est.  Pelite  pro 
me,  ut  consequar.  Non  secundum  carnem,  sed  secundum  mentem  Dei 
vobis  scripsi.  Si  patiar,  bene  mihi  voluislis;  sin  reiiciar,  odislis. 

IX.     Orate  pro  ecclesia  Syriae,     Salulatio. 

Memores  estole  in  precibus  vestris  ecclesiae  Syriae,  quae  mei  loco 
Deo  pastore  utitur.  Solus  lesus  Christus  illam  vicc  episcopi  regel,  atque 
veslra  charitas.  Ego  aulem  erubesco,  ex  eorum  numero  dici;  non  enim 
sum  dignus,  ulpole  qui  sim  ultimus  eorum  et  abortivus.  Verum  niiseri• 
cordiam  consecutus  sum,  ut  essem  aliquis,  si  Deum  consequar.  Salutat 
vos  meus  spirilus  et  charitas  ecclesiarum,  quae  me  exceperunt  in  nomine 
lesu  Chrisli,  Don  ut  transeuntem.  Etenim  ecclesiae,  qiiae  nihil  ad  me 
perliDebanl  in  via,  quae  secundum  carnem  est,  me  per  civilales  comi• 
tabantur. 

%  X.     Conclusio. 

Scribo  autem  Iiaec  vobis  e  Smyrna  per  Epbesios  dignissimos,  qui 
beali  praedicentur.  Mecum  etiam  est  cum  aliis  multis  Crocus,  desidera• 
lum  mihi  nomen.  De  his,  qui  me  e  Syria  Romam  usque  praecesserunt 
ad  gioriam  Dei,  credo,  vos  eos  cognovisse;  annunliate  quoque  iis,  me 
prope  esse.  OmDes  enim  Deo  et  vobis  digni  sunt,  et  eos  in  omnibus  re- 
creare  vos  decet  Uaec  scripsi  vobis  ante  diem  IX  Calendas  Septembris 
[hoc  est  vicesima  tertia  Augusti].  Valete,  fortes  usque  iii  iinem,  susti- 
neotes  pro  lesu  Christo.     Amen. 


MC   si    et$«m  Ularum    episcopus.    Smilh.  Cap.  X.     1)  Syruin   cap.  quartum  et 

Vocc  Ουχ   ως  ηαρόόίνοντα  Syrus  1.  quinlum  Epistolae  ad  Trallianos  antece- 

non  TeHit;  leguntur  in  Ann.  1  el  2.  denlis  nono  ad  Romauos  annexisse,  suo 

5)  Pearsoous     ecclesias     ab    Ignalii  loco    diximus.     Post   ea    Syriaca   versio 

iuriedicUone    peodentes   iiilelligit.     Gal-  cum   ulliraa    decimi    cap.    sentenlia    ita 

licciolli   qnoque   vertil:    le  quali   a   me  finil :     ^(ίζ)ωσ3•ί    εΙς   τέλος    iv    ύπο- 

non  appartengoDO  in    via   caroalc.     Re-  μον^  ^ΙησονΧριατον  [τον  Θεον  υμών]. 

ctins  locus  explicaUir  de  ecclesiis  a  via,  2)  Chrisliani  Ephcso  obviam  Crocum 

per  quam  proficiscebanlur,   remotis.     Id  miserant  Ignatio   saiutando,   cum   coruni 

Graziani  exprimil:  Mentre  quelle,  che  non  finihus  adpropinquaiel.    Cfr.  ad  Eph.  c.  2. 

eraoo  conltgve  a  me  nella    via,    che  io  3)   Ιτοντέστιν  Αύγούβτου    ttxaSi, 

facera  secondo   la  canie,   ini   accompa-  τρίτ^']  nec  a  vet.  Int.  iiec    ab  Inlerpol. 

goaroDO    di    cillade    in    dilade.      Voces  agnoscitur,     Esl  aulem  glossa  expcllenda. 

T^   »ιη&   σάρχα  librarii   addilamenliim  Eiusmodi    interprelarnenlo    ad    Uomanos 

ette  cam  Knchato  noti  crediderim.     Op-  scribeiiU  vix  opus   ciat.     Repcritur  qui- 

pontioni  polins  insenriiint  riae  secundum  dcui   ap.  Arm.  1.  (22  Aug.)  et  Arm.  2• 

Demn  eeu  spiriiuali,    sicuU   τ«  βλεπό-  (24  Aug.). 

μΛΡα  el  τα  uOqutu  w  iiivicem   oppo-  4)  Vox  Ιίίμην  cx  Ignalii  calamo  ccrle 


Tuenlur  ea>*  Syr.  1.  el  Arm.  2.  iion  exiil:  nullius  recens.  brevioris  Epi- 
SMpras  προάγίιν  =  προπίμπίίν ,  ul  slulae  iiui  apposilum  reperitur.  Quare 
«Λ  b  Ep.  ad  Til.  3,  13.  ali«Dae  manutf  addilamcnluin  essc  dixerinj. 


174 


IGNATII  EPISTOLA  AD  PHILADELPHENSES.    I. 


ΦΙΑΑΔΕΑΦΕΥ5ΙΝ    ΙΓΝΑΤΙΟΧΐ 

'Ιγνάτιος,  6  καϊ  Θεοφόρος ,  εκκληΰίοι  Θεον  πατρός  και  κνρίον 
Ίηΰοϋ  Χριϋτοϋ ,  τι]  ονΰτ}  εν  Φιλαδελψία  της  Άβιας, ^  ηλεημ,ενγι 
καϊ  ηδραΰμ,εντ]^  εν  ομόνοια  Θεοΰ,  κα\  άγαλλιωμέντ}  εν  τω  πά- 
ϋ-ει  τον  κνρίον  ημών  αδιακρίτως  ,^  καΥ'  εν  ττι  άναΰτάβει  αντον 
πεπληροφορημενϊ]  εν  παντϊ  ελεεί '  ην  αϋπάζομαι  εν  αϊματι^  Ίη- 
ΰον  Χριΰτον'  ήτις  εϋτίν  χίνρα  αιώνιος  καϊ  παράμονος,  μάλιοτα 
iccv  iv  ενί  ώοιν  ΰνν  τω  επιΰκόπω  καϊ  τοις  ΰνν  αντω  πρεΰβν- 
τεροις  καϊ  διακόνοις,  άποδεδειγμενοις  εν  γνώμτι''  ιηΰον  Χρι- 
ΰτον, ονς  κατά  το  ϊδιον  ϋ'ελημα  εΰτηριξεν  εν  βεβαιωΰνντι,  τω 
άγίω  αντον  πνενματι. 


1.     Laus  episcopi. 

"Ov^  ίπίΰκοπον  εγνων,  ονκ^  αφ'  εαντον  ^  ονδε  δι  ανθρώπων 
κεκτηβϋ^αι  την  διακονίαν  ^  την  εις  το'*'  κοινον  άν7]κονϋαν ,  ονδε  κατά 
κενοδοξίαν ,  αλλ'  εν  άγάπΐ]  Θεον  πατρός  καϊ  κνρίον  Ίηϋον  Χριΰτον' 
ον  καταπέπληγμαι  την  επιείκειαν,  ος  ΰιγών^^  πλείονα  δνναται  των  μά- 
ταια λαλονντων.  Σννενρν&μιΰται^^  γαρ  ταΐς  εντολαΐς  ^  ώς  χορδαΐς  κι- 
Ό-άρα.  /Ιιο  μακαρίζει  μον  η  'ψν^η  την  εις  Θεον  αντον  γνώμην  ini- 
γνονς  εναρετον  και  τεΚειον  Of  aciv,  το  ακινητον  αντον  και  το  αοργητον 
αντον  εν  πάϋη  επιείκεια  Θεον  ζώντος. 


1)  Nomcn  ΙΓΝΑΤΙΟΣ m  Codd.CL 
praeviiim.  Uterque  autem  signat^«^j^7^- 
αιενΰιν  φιλαδελψεϋαιν.  Ιγνάτιος: 
—  Ciiius  inscriptionis  primam  partem 
epigraphen  esse  Epistolae  praecedentis, 
nemo    non    vidit.    —    Relicta     Smyrna 

Jgnatius  Troadem  appulit,  unde  scripsit 
Philadelphensibus  Mysiae,  quoriim  oppi- 
dum  in  itinere  peragraverat  (c.  11.  3. 
6.  7).  Laudibus  extoUilur  eorum  episco- 
pus ,  cui  nusquam  non  obediendum ,  iti- 
demqiie  dissidia  evilanda  (c.  1  — 3). 
Poenitenles  recipiendi,  unitas  Dci  cultii 
observanda,  ludaismiis  evangclio  non 
permiscendus,  cum  unns  summiis  Pontifex 
sit  lesus  Chrislus  (c.  3 — 9).     Rogat  Phi- 

.  ladelphenses,  ut  legatum  Anliocbiam  mit- 
tant,  pro  iionnullis  nominalim  iis  gratias 
agens  (c.  10.  11). 

2)  I.  e.  Lydiac.  Eiusdem  ecclesiae 
mentio  fit  Apoc.  1,  11.  3,  7. 

3)  7]λεημέν\]  xcu  ηδραύμέν\]  (c.  sp. 
leni)  C ,  et  Heysio  conlra  lacobsonum 
asserente  etiam  L  absque  tamen  iota 
subscriptOjlAf  T/^^i/j;  y.al  εάρααμέν^  Voss. 


4)  Cfr.  snpra  ad  Eph.  c.  3.  Magn. 
c.  15.  Trall.  c.  1.  Rom.  in  inscript.  Gal- 
licciolli :  senza  conlenzioni.  Graziani: 
e  che  esulta  nella  passione  del  Signor 
nostro  inseparabilmente. 

5)  lac.  ex  L  adiunxit  καϊ ,  appro- 
bante  C. 

6)  1.  e.  iii  Chrislo,  qui  passione  sua 
ac  morte  nos  redemit,  rcdemptos  cari- 
tatis  vinculo  colligavit. 

7)  Cfr.  siipra  ad  Magn.  c.  15.  ^i^ 
τιμ^.  Armenius:  voluntate;  Holstenius: 
itixta  mentem;  Graziani:  col  parere. 

8)  ov  C  et  apogr.  Holslenii:  lacob 
sono  olim  in  mentem  venerat  £lv  as- 
serenti :  ,Neque  spiritum  neque  accenlum 
habet  haec  vox  in  Mslo ,  ubi  vocales  ο 
el  ω  saepissime  permutantur.'  Ast  Petrus 
del  Fiiria  ov  in  L  destincte  extare  contra 
lacobsonum  mihi  testis  est.  Nihii  igitur 
miitandum.  Respicit  episcopum  paulo 
ante  indicatum.  Inscriplionis  a  primo 
capite  separatio  nimirum  in  autographo 
erat  nulla. 


t 


IGNATII  EPISTOLA  AD  PHILADELPHENSES.   I.  175 


AD   PHILADELPHENSES. 

Iguatius,  qui  et  Theophorus,  ecclesiae  Dei  Palris  et  Domini  iesu 
Christi,  quae  esl  Philadelpliiae  iii  Asia,  misericordiam  consecutae, 
et  firmalae  iii  coiicordia  cuni  Deo,  et  exullanli  passione  Domini 
noslri  inseparabiliter,  ac  per  resurreclionem  eius  plene  instnictae 
de  omni  miscricordia ;  quam  saluto  in  sanguine  lesu  Christi; 
qiiae  ecclesia  est  gaiidium  meiim  sempiternum  et  slabile,  maxime, 
si  unili  suiit  cura  episcopo  et  presbyteris  eins  et  diaconis,  iuxta 
sententiam  Christi  designalis,  quos  sccundum  piopriam  voluntatem 
suam  firmavit  in  stabililate,  per  sanctum  siuim  Spiritum. 

•IGMAII  EPISTOLA  AD  PHILADELPHENSES. 

Ignatius,  qui  et  Theophorus,  Ecclesiae  Dei  Palris  et  Domini  lesu 
Christi,  quae  est  Philadelphiae  in  Asia,  misericordiam  consecutae 
el  firmatae  in  coiicordia  Dei,  el  exultaiili  in  passione  Domini 
nostri  siiie  haesitatioue,  et  in  resiirrectione  eiusdem  firmiter  cre- 
denti  in  oinni  misericordia;  quam  saluto  in  sanguine  lesu  Christi, 
quod  est  gaudium  sempilernum  et  stabile,  maximc  si  uniim  sint 
cum  Episcopo  et  adiunctis  ipsi  Presbyleris  et  Diaconis  designatis 
iuxta  mentera  lesu  Christi,  qiios  secuudum  propriam  voluntatem 
firmant  in  slabilitate  sancto  suo  spiritu. 

I.     Laus  episcopi. 

Huoc  episcopum  cognovi,  non  a  seipso,  neque  per  homines,  neque 
ob  ioanein  gloriani,  sed  cliaritale  Patris  el  Domini  lesu  Christi  oblinuisse 
rainisteriuiu  regendi  coelum.  Valde  admiialus  sum  eiiis  modcstiam,  qui 
silendo  polentior  esl,  quaiii  qui  vana  loquuutur.  Consoiuis  enim  est  man- 
datis,  ul  cithara  cliordis.  Quapropler  beatum  praedico  mentem  eius 
piam,  eani  virlulibus  ornatam  el  perfeclam  sciens,  et  iramobiUtatem  eius 
ac  leDilalem  instar  mansuctudinis  Dei  vivi. 

*  I.  Quem  Episcopum  cognovi  non  a  semetipso  neque  per  borai- 
nes  adeptum  esse  hoc  in  commune  perlinens  ministerium ,  neque  per 
vanam  gloriam,  sed  in  carilate  Dei  Palris  et  Domini  lesu  Christi.  Cuius 
obstupui  raodesliam•,  qui  lacilus  pbis  potest,  quam  alii  vana  loquentes. 
Esl  enim  inslrucliis  raandalis  divinis,  ut  cilhara  iidibus.  Quapropler  ex 
animo  beatiiin  eiini  dico  ob  islam  in  Deum  sententiam ,  qiiam  virtutibus 
dcdilam  perfeclainqiie  novi,  iii  ct  immobililatem  et  lenitalem  eiiis,  qui 
vivit  jn  omni  iiiansuetudine  Dei. 


9)  Cfr.  Gal.  J,  J,  tacnisse  visus  cst,   istboc  lamen  silenlio 

10)  lu   c.   Inlerpol.,    Vosis.   et   r\<\<\.     potetilior,  poteetate  episcopali  commodo 
edilt,  τον  C  L.  maiori  cum  frnctu  usunis.  Stnith. 


11)  Cfr.  «npra  ad  Ephes.  c  6  et  15.  io\  rr  i  r  u        α 

illin.  .^Ucopi   modeMiam  laudal  el  ^^)  Cfr.  supra  ad  Eph.  c.  4. 

.  IgnaUne,    qui  se  mitcm  ac  13)   i 

erga  inunorigeros  gessit,  ei  ante  J«c. 


Hic  illias  ^piscopi   modeMiam   laiidal  el 

admirattir  S.  Ignalins,    qui  se  mitcm  ac  13)   τίΧαορ    CL,    reXeiav    editt. 


176        IGNATII  EPISTOLA  AD  PHILADELPHENSES.    II.  III.  IV. 

II.     Tenele  unionem  cum  episcopo,  et  fugite  pravas  doclrinas. 

Τέκνα  ovv  φωτός  ^aV  αληϋ•είας,  φεύγετε  τον  μ,εριΰμον  καϊ^  τας 
χακοδιδαΰκαλίας•  οπού  μεν^  6  ποίμην  Ιβτιν ,  εκεί  ως  πρόβατα  ακολου- 
'Θ'εΐτε.  Πολλοί  γαρ  λνκοί^  ά^όπιΰτου^  ηδονή  κακτΙ  αίχμαλωτίζονΰιν^ 
τους  ΰ'εοδρομονς "'  αλλ    εν  τή  ενότητί  υμών  ονχ  εξονβίν  τόπον. 

III.     Fugite  schismaticos. 

^Απεχεΰΰ•ε  των  κακών  |3oTa:vc5v  /  αβτινας  ου  γεωργεΐ  Ίηΰονς  Χρι- 
ΰτος,  δια  το  μη  είναι  αυτούς^  φντείαν  πατρός.  Ονχ  οτι  παρ*  νμΐν 
μεριΰμόν  ενρον,^  αλλ'  αποδινλιΰμόν.'^  '^'Οβοι  γαρ  Θεον  εΐΰΐν  καϊ'ΐηβον 
ΧρκΤτοί; ,  ούτοι  μετά  τον  έπιϋκόπου  είΰίν '  καΐ  οΰοι  αν  μετανοηΰαντες 
ϊλϋ^ωΰιν  kn\  την  ενότητα  της  ίκκληαίας ,  καΥ'  ούτοι  Θεον  εΰονται,  ϊνα 
ώΰιν  κατά  Ίηοονν  Χριΰτον  ζώντες.  Μη  πλαναΰϋ•ε ,  αδελφοί  μου'  ει 
τις  οχίζοντι  άκολον&εΐ,  |3αί)ΐλε/αν  Θεον  ον  κληρονομεί'  ει  τις  ίν  αλλό- 
τρια^ γνώμτι  περιπατεί,  οντος  τω  πάϋ•ει  ον  ΰνγκατατίϋ'εται.'' 

IV.     Uiamini  una  Eucharislia. 

Σπονδάβατε^  ονν  |w,i.a  ευχαριατία^  χρηΰϋ^αι '  μία  γαρ  ααρ^  τον  κν- 
ρίον  ημών  Ίηβοϋ  Χριΰτον  καϊ  *iv  ποτήριον  εις  ενωΰιν  τον  αϊματος 
αντον ,  *εν  ^νΰιαΰτηριον ,  ως  εις  επίΰκοπος,  αμα  τω  πρεΰβντερίω  και 
διακόνοις,  τοις  ϋννδονλοις  μον  ϊνα,  ο  ίαν  πράΰΰητε ,  κατά  Θεον 
πράβΰητε. 


Cap.  II.     1)  Ante  τ^κνα  Noltio  1.  1.  3)  Εχ   hoc   loco,    sicuti  e   capp.  7. 

p.  234.  videbatur  ώς  inserendum,  prae-  et  8.    Whistonus  recte  colligit,  Ignalium 

eunte  Interpolatore.     καϊ  inserendum  ex  aliquod  temporis  Philadelphiae  adfuisse. 

vet.  Interprete,  lat.  et  Arm.     Cfr.  loann.  Conlra   quam   Hefelius  verisimilius    esse 

12,  36.  IThess.  5,  5.  opinatur,  legatos  tantumPhiladelphensium 

2)  καϊ  excidit  ed.  Vossianae.  ad  ipsum  Troade  degentem  venisse.  More 

3)  Scripsi  οπον  μεν  c.  C,  onov  ok  suo  polius  heic  Ignaliura  loqui,  ac  si 
L  teste  etiam  Tischendorfio ,  quod  cum  inlegatis  totamecclesiamPhiladelphensem 
Vossio  expresserunt  editt.  omnes.  conspexisset.     Ast  loci  ad  hanc  explica- 

4)  Cfr.  Act.  20,  29.  tionem  siistinendam    citati  Ep.  ad  Trall. 

5)  Vox  όξιόπιστοί  non  tantum  ac-  c.  8.  et  Magn.  11.  nihil  omnino  probant; 
cipitur  de  illis,  qui  fide  digni  siint;  sed  nam  aVma  βδίγιγνωΟκειν,  aliud  ενρειν. 
etiam  de  iis,  qui  tales  videntur.  Voss.  4)  Ita  coni.  Vossius  p.  utriusque 
Cfr.  ad  Trall.  c.  6.;  ad  Polyc.  c.  3.  Cod.    lectione    άποάινλισμένον.      Ego 

6)  αίχμαλωτίζονσιν  C  L ,  αϊχμα-  quidem  duabus  participii  litteris  prae- 
λωτίζουσι  Hef.  ex  Cot.    Cfr.  II  Tim..3,  6.  posilioni   Iv    conflatae    adiunxerim  χφ, 

7)  Cfr.  I.  Conr.  Schwarz,  Observ.  de  ita  ulhaheas  άποάινλισμόν  h  Χριστφ. 
■Θ-εοάρόμοις  Ignatii,  in  Miscell.  Lips.  Si  Codd.  scriptiiram  retines,  supple 
nov.  I.  223.   H.  μεριΰμόν.     Cfr.  inscriptio  Ep.  ad  Rom. 

Cap.  III.      1)   Cfr.   supra    ad    Trall.  '^)  i««^   Vossius    ex   Inteipol.    textui 

c    6    Matlh.  15    13.  inserendum    docet.     Adest   aiitem  parti- 

2)    αυτούς  '  C  L    metaphora    haud  cula  in    Codd.  C    et  L ,   a   Vossio   heic 

inusilata  p.  αύτας,  ut  Vossius  leg.  cen-  quoque  minus  accurate  descripto. 

set   c.  Interpolatore.     Codex  Aug.    lon-  6)  Cfr.    supra    Ep.    ad   Trall.   c.   6. 

gioris  recens.   quoque  sec.  Pacaeum  ha-  αλλότριας  βοτάνης  άπ^χεσ&αι^   ήτις 

hnit  αυτούς,  idem  in  nostris  Cod.  FOV.  ΙστΙν  αϊρεοις.    Ep.  ad  Rom.  inscr.  άλ- 

Subinde ψvτίavCL Holstenii apogr.,  Voss.  λοτρίον  χρώματος. 


j 


IGNATII  EPISTOLA  AD  PHILADELPHENSES.    II.  III.  IV.       177 

II.    Teneie  unionem  cum  episcopo,  el  fugite  pravas  doctrinas. 

Filii  itaque  lucis  et  verilatis,  fiigile  divisionem  et  pravas  doctrinas; 
abi  quidem  pastor  est,  eodem  ut  oves  scquamiiii.  Multi  enim  liipi,  fide 
digni  habiti,  perniciosis  voluptalibiis  eos  capiunt,  qui  ad  Deum  currunt; 
sed  in  veslra  coiicordia  non  habebunt  locum. 

*  II.  Quocirca  tilii  lucis  veritatis  fugite  dissidium  et  perversas 
doctrinas.  Ubi  vero  paslor  est,  illuc  et  oves  sequimini.  Mulli  enim 
lupi  speciosi  eos,  qui  in  Dei  stadio  currunt  perniciosae  voluplalis  illicio 
captivos  comprehenduul;  sed  in  vestra  concordia  nullus  ipsis  dabitur 
locus. 

III.     Fugiie  schismaticos. 

Abslinete  ab  berbis  noxiis,  quas  lesus  Chrislus  non  colit,  quia  non 
sunt  plautatio  Patris.  Non  quod  apud  vos  divisionem  invenerira,  sed  de- 
faecalionem.  Quotquot  enim  Dei  et  lesu  Christi  sunt,  hi  sunt  cum  epi- 
scopo;  el  quolquot  poeuitenlia  ducti  redierint  ad  unilatem  ecclesiae,  et 
bi  Dei  enint,  ut  secuiidum  lesum  Christum  vivant.  Ne  errelis,  fralres 
mei.  Si  quis  schisma  facientem  sectatur ,  regni  divini  haeredilatem  non 
consequitur ;  si  quis  ambulat  in  aliena  doctrina,  is  non  assentitur  passioni. 

*  III.  Abstinele  ab  noxiis  berbis,  quas  non  excolil  lesus  Christus, 
quia  non  sunt  planlalio  Palris.  Non  quod  dissidium  apud  vos  invenerim, 
sed  animum  purum  el  deraecatum.  Quolquot  enim  Dei  sunt  et  lesu 
Christi,  hi  cum  Episcopo  sunt,  et  qiiotquot  poenitentia  ducli  redierint 
ad  uniUlem  Ecclesiae,  bi  Dei  erunt,  ut  vivant  secundum  lesum  Chri- 
sUiOL  Ne  erreUs,  fralres  mei.  Si  quis  dissidii  auctorem  sectatur,  re• 
gnaiii  Dei  noD  herediUL  Si  quis  in  falsa  opinione  ambulat,  hic  passioni 
refngaUir. 

IV.     Ulamini  una  Eucharisiia. 

StudeaUs  igitur  una  Eucbaristia  uti ;  una  enim  est  caro  Domini 
nostri  lesu  Christi,  et  nnus  calix  in  unitatem  sanguinis  ipsius,  unum  al• 
Ure,  sicul  unus  episcopus,  cum  presbyterio  et  diaconis,  conservis  raeis; 
ot,  quod  faciatis,  secundum  Deum  faciatis. 

*  IV.  Quocirca  operam  dale,  ut  una  Eucbaristia  ulamini:  una 
eoim  est  caro  Domini  nostri  Icsu  Christi,  et  unus  calix  in  unioncm 
sanguinis  eius,  unum  altare,  sicut  uniis  Episcopus  cum  Prcsbytcrio  cl 
Dueoois  coDservis  meU:   ut,  quicquid  facitis,  secundum  Deum  faciatis. 


7)  L  e.  noB  eoasentit  hnic  verilati,  2)  I.  c.  coena  Domini,  ut  e  scquenti- 

rkam  •»'^«^  sao  Andatte  ecclesiam,  bue  vcrbis  σαρξ  τοΰ  κυρίου  et  ποτήριον 

φΗΟΐ  κΙύβΠΜΐβ  erertere  conator.  Smith.  eliiccl.    Etiam  a  S.  lustino  (Apol.J,  66.) 

coena  Domini  ίύχαριατία  vocalur.     Cfr. 

Cap.  IV.     1)  Ita    C  L,   ΣπουδάζίΠ  ad  htiric   locum  Holhe,  Anf.  p.  470,    et 

e,  VoMio   edilt.    anle    lac.     In   C.    man.  lo.  E.  Pfeiffer,    de  Ignalio,  Communioni 

MC  oreeadscHpgit:  ευχαριστία.   Fran-  privalae    adverso.     Erlang.  1764.    4.    H. 

na»     qaidem     lectionem     σηουόάσατε  (iraziani:     Poncle    curn   diinqiie    di   far 

■ftili  patabaL  uso  d'una  medesima  Eucaristia. 

Patiu  ArofT.  12 


178     IGNATII  EPISTOLA  AD  PHiLADELPHENSES.  V.  VI. 

V.     Orate  pro  me,  qui  confugio  ad  Evangelium   et  Aposlolos.     Hono- 
rate  eiiam  prophelas  V.   T. 

'Αδελφοί  μον,  λίαν  έκκέχνμ^  αγαπών  νμας,  %α\  νπεραγαλλομενος 
αΰφαλίξομαί  νμας'  ονκ  ίγώ  δε,  αλλ'  Ίηβοϋς  Χριΰτος,  εν  φ  δεδεμένος 
φοβούμαι  μάλλον,  ώς  ετι^  ων  ανάρπαΰτος.  Άλλ'  η  προΰενχη  υμών 
εις  Θεόν  με  άπαρτίΰευ,  ίνα,  εν  ω  κλήρω  7]λεηϋ'ψ ,  ίτίίτνχω,  Λροΰφυ- 
γών  τω  εναγγελίω  ώς  ϋαρκϊ  Ίηΰυν,  καΐ  τοις  άποϋτόλοις  ως  πρεϋβυτε- 
ρίω  ίκκληΰίας.^  Κα\  τους  προφψας  δε  άγαπώμεν,  δια  το  %αϊ  αντονς 
εις  το  εναγγελιον  κατηγγελκεναι ,  καϊ  εΙς  αντον  ελπίζειν  ,^  κα\  αυτόν 
αναμενειν  εν  ω  κα\  πιΰτενΰαντες  εβώ&ηϋαν,  iv  ενότψι  Ιηϋον  Χρι- 
ΰτον ,  οντες  άξιαγαπητοϊ  καϊ  ά'ξίοϋ-ανμαΰτοι,  άγιοι,  νπο  Ιηΰον  Χρι- 
ΰτον  μεμαρτυρημενοι,  καϊ  ΰννηριΰ-μημενοι  εν  τω  εναγγελίω  της  κοιντ]? 
ίλπίδος. 

VI.     Nec  tamen  ludaismum  admiliile. 

'Eciv  δε  τις  Ίονδαϊΰμον  ερμηνεντ)  νμΐν^^  μη  άκονετε  οίυτον.  Άμει- 
νον  γαρ  εΰτιν  πάρα  ανδρός  περιτομην  έχοντος  Χριβτιανιΰμον^  άκονειν, 
η  πάρα  άκροβνΰτον  Ίονδαϊΰμόν.^  'Εαν  δε  αμφότεροι  περνίηΰον  Χρι- 
ΰτον  μη  λαλώΰιν ,  οντοι  εμοϊ  ΰτηλαί  είΰιν  καϊ  τάφοι  νεκρών,'*^  iφ'  οϊς 
γεγραπται  μόνον  ονόματα  άνΌ^ρώπων.  Φεύγετε  ονν  τας  κακοτεχνίας 
καϊ  ενέδρας  τον  άρχοντος  τον  αιώνος  τούτον,  μηποτε  ^λιβεντες  ττ} 
γνώμτ}  αντον  ε^αβϋ-ενηΰετε^  iv  τϊ)  άγάπτ}.  Άλλα  πάντες  επϊ  το  αντό 
γίνεΰϋ'ε  iv  άμερίΰτω  καρδία.     Ενχαρίΰτώ  δε  τω   Θεώ  μον^  οτι   ενΰνν- 


Cap.  V.    1)ώ'?^σ'Γ/ ρ.  ώί  ?TtC.  Dein  Prophetas   V.    Τ.    recipio,     quippe    qui 

άνάρπαΰτος  c.  C  L ,  άναπάρτιΰτος  =  lesum  annuntiaverint.     Cfr.  quoqiie  Rothe 

tmj9er/eciM«  InterpoL,  int.vet.  etArm.,  qiiae  Anf.  p.  732.    et  Gieseler,  Versuch    iiber 

quidem   lectio    facile    ex  sq.  απαρτίσει  d.    Entstehimg    der    schriftlichen    Evan- 

oriri  potuit.    Vocem  «j^«()7r«orro?  Ignatio  gelien  p.  157,  qui  ante  Niemeyenim  mo- 

satis    convenire,    Vossius    et    Pearsonus  nuerat,  εύαγγέλιον  nostri    loci   rion    de 

ostenderunt.     Veteres    aiitem    άναρπά-  scripio  evangelio  esse  accipiendum.   Les- 

ατονς  nuncuparunt,    qui    ex    provinciis  singius    (Opp.    ed.    Lachmann.      T.    XI. 

vocati  non  sine  vi  a  patria   suisque   ab-  p.  567.)     ita     scribendum     esse    piitat: 

ducebantur.     Sic   losephus    Antiq.    lud.  προΰφνγών  τω  Ιπιακόποί   ώς  σαρκϊ 

XIV.  8,4.  ρ.  622.  ed.  Hudson.  δικαίως  ^Γησου   Χριϋτυν ,     καϊ   τοις    πρεσβν- 

ά^  ελεγεν  ΐ4ρΐ(ϊτόβονλον  μίν  εΙς  'Ρω~  τέροις  Ικκλησίας  ώς  άποϋτόλοις.   Αΐϋ 

μην  άνάρπαστον    γεγονέναι.     Gallic-  εύαγγέλιον  de  scriptis  Evangeliis,  άπό- 

ciolli:  temo  maggioimente,  come  se  non  ΰτολοι    de   scriptis  Apostolorum,    προ- 

ancora  fossi  strascinato  via.     Forte  cum  φηται   de   scriptis  Prophctarum  seu  de 

Cod.   Casanatensi  scribendum:   ώς  Ιοτι  V.    Τ.   accipiunt.     Male  Eichbornius    de 

iSv    ανάρπαστος  =  ώς    έχει    άνάρ-  Prophetis  novi    foederis  seii   doctoribus 

παστός.  christianis  somniat.   H. 

2)  H.  A.  Niemeyerin  Fries  et  Schroe-  3)  Vet.    Int.    vertit:    el  in   Christum 

ter  Opposilionsschrift  I,  2.  p.  14.   hunc  sperare. 

Ibcum   ita  explicat:    εύαγγέλιον    est  =  Cap.  VI.    1)  ημΐν  C  L,  pro  quo  Voss. 

summa  vitae  et  actor\im  lesu;   άπόστο•  recte  dedit  νμΐν. 

Xoi,  =  narrationes  Apostolorum  de  Christo.  2)  Quaere,    an  ut  Anliochiae  primo 

Sensus:  adhaeieo  iis,  quae  Christus  prae-  nomen    Χριστιανός ,    ita     ab    Ignatio, 

dicavit  et  fecit,  quasi  adhuc  ipse  vivat:  Antiocbiae    episcopo,    primiim  usurpata 

adhaereoque  nairationibus  Apostolorum,  vox  Χριστιανισμός?  Pearson. 
quasi  ipsi    adhuc    ut  quondam    presby-  3)  C  in  marg.  man.  recentiore:    Con- 

terium  ecclesiae    constituant.      Sed     et  tra  Rabinos. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  PHILADELPHENSES.  V.  VI.     179 

V.    Oroie  pro  me,  qui  confugio  ad  Evangelium  et  Aposlolos.   Honorale 
etiam  prophelas  V.  T. 

Fratres  mei,  valde  effusus  sum  in  amorem  veslri,  et  valde  laetatus 
roboro  vos ;  non  ego  vero,  sed  lesiis  ChristuSj  cuius  gralia  vinctus  plus 
limeo,  cum  adhiic  in  ius  eripiar.  Sed  oratio  veslra  ad  Deum  me  per• 
liciel,  ut  sorte  per  misericordiam  mihi  assignata  potiar,  confugiens  ad 
EvaDgelium  tanquam  ad  corporaliter  praesentem  Chrislum,  el  ad  Apostolos 
lanqiiam  ad  praesens  ecclesiae  presbyleriiim.  Sed  et  Prophetas  diliga- 
nius,  quia  et  ipsi  Evangeliiim  annunliaveriut,  el  in  Cliristuiii  speraveriut, 
el  ipsum  exspeclaveriiU;  per  qiiem  et  credentes  salutera  consecuti  sunl, 
lesu  Christo  imili;  cum  essent  sancli,  amore  et  admiralione  digni,  a 
lesu  Cbristo  testimooium  adepti,  et  connumerati  in  Evangelio  spei  com• 
munis. 

*  V.  Fratres  niei ,  nimis  effusus  sum  amore  veslri ,  et  superexul- 
Uds  gaudio  praemunio  vos;  uon  autem  ego,  sed  lesus  Christus,  in  quo 
vinctus  plus  timeo,  ut  postea  adhuc  imperfectus:  sed  praecatio  vestra 
ad  Deum  me  perficiet,  ut,  in  qua  sorte  vocatus  sum,  eam  consequar, 
•  onfiigiens  ad  Evangelium,  tanquam  ad  carnem  lesu,  et  ad  Apostolos, 
velul  ad  Presbyterium  Ecclesiae.  Sed  et  Propbetas  deliginms,  eo  quod 
el  ipsi  in  Evangelium  enuntiarunt,  et  in  ipsum  lesum  sperarunt  eumque 
expectaniot;  in  quo  etiam  credenles  salutem  consecuti  sunt,  iii  unitate 
Icsu  Cbrisli,  viri  sancti;  digni,  quos  amemus  et  admiremur,  a  lesu 
Christo  tesUmoDium  adepti,  et  coDDumerati  in  Evangelio  spei  communis. 

VI.     yec  lamen  Judaismum  admillUe. 

St  qois  aatem  vobis  ludaismum  praedicet,  ne  audiatis  eum.  Melius 
est  enOB,  a  viro  circumciso  Chrislianismum  audire,  quam  ab  babente 
praepatium  ludaismuin.  Si  autem  utriquc  de  lesu  Christo  non  loqiiantur, 
isli  mibi  columoae  sepulcbrales  el  mortuorum  sunt  monumcnta,  quibus 
bominum  noiniDa  dumtaxat  inscripta  sunt.  Fugite  igilur  malas  artes  et 
iosidias  priocipis  secub  buius,  ne  quando  prudentia  eius  oppressi  in  cba- 
ritale  bngueaus.  Sed  omncs  uniti  silis  indivulso  corde.  Gralias  aulem 
ago  Deo  meo,    qtiod  quoad  vos  bona  gaudeam    conscientia,   nec   possit 

*  VL  Si  quis  autem  ludaismum  vobis  inlerpretatur,  illum  non  audite ; 
melias  enim  eet  ab  boraine  circumciso  Chrislianismum  audire,  qiiam  a 
non  circumciso  ludaisniuui.  Si  vero  utrique  de  lesu  Chrislo  non  lo• 
qaanUir,  hi  roibi  cippi  sepulcrales  ct  monumcnta  sunt  morluorum,  qui- 
bus  hominuin  noniioa  diimtaxat  inscripta  sunt.  Fugile  ergo  malas  artcs, 
et  insidias  principis  buius  seculi ,  ne  quando  scntenlia  cius  afnicti  in 
canlate  iofirmeiiiini:  sed  odidcs  in  uoum  conspirale  corde  indivulso. 
Gralias  aiitem  ago  Deo  meo,  quod  bene  conscius   mibi   sum    de   vobis, 


4)  HolslMUat:  A<  miki   eippi  tepul-    Codicie  L  ίξασβ^ενησεται,    quod    im- 
craUi  et  mQUwmenta  tunt  mortuorum.  preKsil  Vofts.   coriiici(;nH    i$aa^^€vjaet€. 

Apud    Iiitorpol.    habes     ίξασΟ^ίνησητί, 

5)  Hua9tvri<mt  AfA\  c.  C,  in  quo     quod  expreeHit  lac,   utpole  grammaticae 
ίξασί/αήσίται    supra    i.     Idem    valet     caiionibu<i  magiH  conveniene. 

12• 


180      IGNATII  EPISTOLA  AD  PHILADELPHENSES.    VI.  VU.  VIII.' 

είδψός  ίψι  iv  vfilVy  καϊ  ova  Ιχει  τι,ς  κανχηΰκβϋ'αί,  οντε  λαθ^α,  ούτε 
φανερώς,  οτι  έβάρηΰά^  τίνα  iv  μικρω  η  iv  μεγάλω.  Καϊ  παΰΐ  δε,  h 
οϊς  έλάληΰα,  εύχομαι  ^  ϊνα  μη  εις  μαρτύρίον"^  αντο  κτηΰωνταί. 

VII.     S.  Spirilu  iinpellenle  vos  ad  unitalem  adhorlalus  sum. 

Ei  γαρ  καϊ  κατά  ΰάρκα  με  τίνες  ηϋ'έληΰαν  πλανήβαι, ,  άλλα  το 
πνεύμα  ου  πλανάται ,  απο  Θεοϋ  ον.  Οΐδεν^  γαρ,  πό'&εν  'έρχεται,  καϊ 
που  υπάγει ,  καϊ  τα  κρυπτά  Ιλεγχει.  Έκραυγαΰα  μεταξύ  ων  ,  ελαλουν 
μεγάλη  φωνγ}  '^  τω  ^πιΰκόπω  προύεχετε  καϊ  τω  πρεαβυτερίω  καϊ  διά- 
κονοι?. Οι  δε  ύποπτεύΰαντες^  με,  ως  προειδότα  τον  μεριαμόν  τίνων, 
λέγειν  ταύτα.  Μάρτυς  δε  μοι ,  iv  ω  ίε(5ε^οίΐ,  οτι  απο  σαξίκό?  άν3^ρω- 
πίνης  ουκ  'εγνων.  Το  δε  πνεύμα  έκηρυΰβεν ,  λεγον"^  τάδε'  χωρϊς  του 
έπιΰκόπου  μηδέν  ποιείτε,  την  ΰάρκα  υμών  (ας  ναδν  Θεοϋ  τηρείτε,^  την 
ενωΰιν  αγαπάτε,  τους  μεριΰμονς  φεύγετε,  μιμηταϊ  γίνεΰϋ'ε  Ιηβοϋ  Χρι- 
ατοϋ,  ως  καϊ  αυτός  του  ττατξίό?  αυτοϋ. 

VIII.  Siudete  unilali.  Chrislus  loco  documentorum  est. 
Έγώ  μεν  ουν  το  ϊδιον  έποίουν ,  ως  αν&ρωπος  εις  ενωΰιν  κατηρ- 
τιΰμένος.  Ου  δε  μεριΰμός  Ιΰτιν  καϊ  οργη^  Θεός  ου  κατοικεί,  Πάΰιν 
ουν  μετανοοϋΰΐν  άφίει  6  κύριος,  εάν  μετανοηΰωΰιν  εις  ενότητα  Θεοϋ 
καϊ  ΰυνεδριον  τοϋ  έπιΰκόπου.  Πιΰτεύώ  ττ}  χάριτι  Ίηΰοϋ  Χ^κΐτοί;,  ος 
λύΰει  αφ'  υμών  πάντα  δεΰμόν.^  Παρακαλώ  δε  υμάς,  μηδέν  κατ'  ίρι- 
ϋ•είαν  πράΰΰειν  ,^  άλλα  κατά  χριΰτομα^ίαν.  ^  Έ/πεϊ  ηκουΰά  τίνων  λε- 
γόντων, οτι,  εάν  μη  εν  τοις  άρχαίοις^  εϋρω ,  εν  τω  ευαγγελίω  ου  πι- 
ΰτεύώ '  καϊ  λέγοντος  μου  αύτοΐς ,  οτι  γεγραπται,  άπεκρί^ηΰαν  μοι,  οτι 
πρόκειται."^    Έμοϊ  δε  άρχαΐά^  εΰτιν  Ίηΰοϋς  Χριΰτδς,  τα  αϋΊκτα  αρχαία*^ 

6)  Ι.  e.  nemini  iugum  ludaismi  im-  ρ.  21.),  Dusterdieck  (de  Ignatiarnm  epist. 
ponerestndiii.  Cfr.quoquell  Cor.l2,13.'ii.     authentia  etc.  p.  56.  not.)  et  lacobsonus 

7)  Cfr.  ad  Trall.  c.  12.  defendunt,   quaeque   a   veteri   Interprete 

8)  κτησωνται  C,  κτίαωνται  L.  latino  agnita  est,  relinendam  piito.  Igna- 
Cap.  VII.     1)  Cfr.  loann.  3,  8.    Orae     tius  contra  ludaizantes  verba  facit,    qui 

Codicis    C.    man.    sec.     adscripsil:    το  Christi   adventum    et   passionem   in    ve- 

πνεϋμα   ccnb   ϋ^εοΰ  ov  οΜεν,   πόϋ-εν  teribiis    vaticiniis    {h    τοΐς    άρχαίοις) 

άρχεται  xai  που  υπάγει.  praenunciatam   negabant.  Η.     Lectionem 

2)  Locutus  sum  magna  voce,  voce  άρχαίοις  confirmat  etiam  Cod.  Casa- 
Dei  vet.  Int.  natensis. 

3)  Ita  Interpolator,  πτέϋαντες  C  L  4)  I.  e.  hoc  ipsiim  proponitur  de- 
^ο&ξ,.',νπώπτευααν^^\  υπωπτενβαντο  monstrandum.  Arndt.  Bene  Ruchatus: 
=  suspicati  sunt  ap.  vet.  Int.  coni.  Cot.  c'est  cela  qui  est  en  question.  Alii  le- 
Nolte  coni.  πιέύαντες  =  affirmarunt.  gendum  putanl:  ού  7τρο'κ6ίΓ«ί,  non  iigwei. 

4)  λέγων  C  L.  H.   Eodera  modo  Graziani :  mi  risposero, 

5)  τηρητε(^\^.  Cfr.  ICor.  3, 16.6, 19.     che   questa  e  la  controversia.     (Gallic- 
Cap.  VIII.     1)  Ita    etiam  Armeaius.     ciolli:  Questo  e  cio  che  si  cerca).     Ali- 

Apud  Interpol.  additur  αδικίας.  ter    Holstenius:     Audivi   enim    quosdam 

2)  Cfr.  Ep.  ad  Philipp.  2,  3.  dicentes :    nisi   in   archivis ,    hoc    est  in 

3)  In  priori  ed.  mea  cum  Vossio  in  Evangelio  invenero ,  non  credo ;  et  cum 
notis,  Rothio  (Anfange  d.  chr.  Kirche  dicerem  ipsis,  quod  in  scripiuris  /labetiir, 
p.  339.)  et  Arndtio  (in  Ullmanni  Studien  responderunt  mihi,  id  omnibus  patere. 

u.  Krit.  1839.  I.  p.  182.)  Interpolatorem  5)  Ms.     habet    άρχεΐα.      Qui    vero 

secutus  lectionem  codicis   ms.  άρχαίοις  supra   lectionem    codicis    ms.    άρχαίοις 

in  άρχείοις  (archivis  =  documeniis)  mu-  retinet,    hic  et    paulo  inferius    άρχαΐα 

tavi.     Nunc    vero   re    melius    perpensa  legat  oportet.  H.     Etiam  Cod.  C    c'  In- 

lectionem  codicis ,  quam  Credner  (Beitr.  terpol.  in  Mss.  Β  F  0  V.    άρχεΐα. 

I,  Ιδ.),  Niemeyer  (Opposilionsschriftl,  2.  6)  αϋ^ηκτα  άρχεΐα  C  L. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  PHILADELPHENSES.   VI.  VII.  VJII.      181 

quisquam  gloriari,  vel  secrelo  vel  palam,  a  nie  qiieraquam  gravatiuii  essc 
aut  in  parvo,  aut  in  magno.  El  omuibus,  ad  quos  loculus  sum,  bpto,  ne 
iu  testimonium  id  cedat  coulra  ipsos. 

nec  Iiabet  quisquam,  quod  glorielur,  vel  secreto  vel  palam,  nie  gra- 
vasse  queuiquanij  vel  in  pano  vel  in  magno.  Et  onines  oro,  inler 
quos  loculus  sum,  ne  illud  in  testimonium  mihi  conservent. 

ΛΊΙ.     S.  Spiritu  impellenle  vos  ad  unitaiem  adhortatus  sum. 

Quamquam  enim  nonmdli  secundum  carnem  me  decipere  voluerint, 
spiritus  tamen  non  decipilur,  a  Deo  orlus.  Novit  enim,  unde  veniat,  et  quo 
vadal,  et  secreta  coargiiiU  Clamavi,  cum  praesens  essem,  locutus  suni  niagna 
voce :  episcopo  obedile  et  presbyterio  et  diaconis.  Quidam  aulem  suspicali 
sunt,  me,  ut  praescium  scliimatis  quorundum,  liaec  dixisse.  Teslis  au- 
lem  mihi  is  est,  pro  quo  vinctus  sum,  quod  a  carne  humana  id  non 
cognoverim.  Sed  Spiritus  anmmliavit,  dicens:  sine  episcopo  nihil  facile, 
carnem  veslram  ut  Dei  templum  custodite,  unionem  araate,  dissidia  fugile, 
imitalores  este  lesu  Chrisli,  sicut  et  ipse  patris  sui. 

*  VII.  QuamquaDi  enira  nonnulli  secundum  carnem  me  seducere 
Toluerant;  sed  spiritus  a  Deo  profectus  non  decipitur.  Scit  ehim, 
unde  venit,  et  quo  vadil,  et  secreta  coarguit.  Exclamavi  voce  magna 
inler  eos,  quibus  loquebar:  Episcopo  atlendite,  et  Presbyterio ,  et  Dia- 
conis:  at  illi  suspicabantur ,  me  haec  dicere,  quasi  dissidium  nonnullo• 
ruin  praesciverim.  Blihi  autem  teslis  est  ille,  in  quo  vinctus  sura,  quod 
ab  carne  humaDa  non  cognoverim:  sed  spiritus  annuntiabat,  sicdicens: 
sine  Episcopo  nihil  facite.  Carneni  vestram  ut  templiim  Dei  custodite. 
Uoilatem  diligile:  dissidia  fugite:  imilatores  Christi  eslolo,  sicut  et  ipse 
ftiit  Patris  sui. 

\1II.     Studele  unitali.     Christus  loco  documenlorum  est. 

£go  itaque,  quod  meum  erat,  feci,  ut  homo  ad  unioncm  destinatus. 
Ubi  autem  divisio  est  et  ira,  ibi  Deus  non  habitat.  Omnibus  igitur  poe• 
nileolibos  remittit  Deus,  si  se  converlant  ad  unionem  cum  Deo  et  ad 
c4NDiiiiiBiOMm  cum  episcopo.  Credo  gratiae  lesu  Christi,  qui  solvet  a 
vobis  omoe  vinculiim.  Obsecro  autcm  vos,  iit  nihil  contentiose  agalis, 
sed  iuxta  Christi  doclrinam.  Cum  audirem  quosdam  diccntcs:  nisi  invc- 
nero  in  aDUqais  vaticiniis,  Evangelio  non  credo,  et  dicenlc  me  ipsis : 
soipliiiii  esU  re»ponderuDt  mihi :  boc  demonstrandum  cst.  Mihi  vero  loco 
^ntiquitatis  est  lesus  Christus,  tncomipta  et  antiqua  dogmata    mihi  sunt 

*  Vni.  Ego  iUqoe ,  quod  meum  erat,  feci ,  ut  homo  ad  unitatcm 
rompositus.  Ubi  aatem  disfidium  est  ct  ira,  ibi  Dcus  non  babitat.  Omni• 
bas  poenitenlibus  remittit  Deus,  si  poenitcnlia  rediicantur  ad  unilatcni 
Oei  et  ad  communionem  Episcopi.  Credo  gratiac  Icsu  Chrisli,  qui  sol- 
vet  a  vobis  omne  vinculum.  Obsecro  autcm  vos,  ut  nibil  per  contcn- 
tioDem  agatis,  sed  omnia  iiuU  Chrisli  disciplinam.  Audivi  cnim  quosdam 
dicentes:  ηϊ%Ί  in  archivis,  hoc  est,  in  Evangelio  invencro,  non  credn,  ct 
caiD  dioerem  ipsis,  quod  in  scripluris  babetar,  respondcrunt  mihi ,  id 
oflmibiis  patere.     Mihi   aulem   pro   archivis   est  lesus  Christus:   illibata 


182       IGNATII  EPISTOLA  AD  PHILADELPHENSES.   VIII.  IX.  X. 

0  ΰταυρος  αντοϋ  τιαϊ  6  'Θ'άνατος  καΐ  η  ανάΰταΰις  αντον    καΐ  η    πίΰης 
η  δι^  αντοϋ'  εν  οϊς  &ελω  εν  rij  προΰευχ^  νμών  δικαιω^ηναι. 


IX.    Bonum  est  V.  Τ.,  melius  Novum  Foedus. 

KciloX  TiCiX  ot  ίεqεΐς^ ,  κρεΐΰΰον  δε  ο  αρχυερενς,  ο  πετΐΐΰτεν μένος 
τα  αγία  των  αγίων  ^  ος  μόνος  πεπίϋτευται  τα  %ρυπτα  τον  θεον'^ 
αντος  ων^  ϋ'νρα  τον  πατρός,  δι'  ης  είβερχονται  'Αβραάμ  καϊ  Ισαάκ 
καϊ  'Ιακώβ  καϊ  οί  προφηται  καϊ  οι  άπόΰτολοι  καϊ  η  εκκληβία.  Πάντά^ 
ταντα  εις  ενότητα  Θεον.  Έξαίρετον  δε  τι  έχει  το  εναγγελιον  ^  την 
παρονβίαν  τον  κνρίον  ημών  Ίηΰον  Χριΰτον  ^  το  ηά&ος  'αντοϋ  καϊ 
την  ανάΰταβιν.  Οί  γαρ  αγαπητοϊ  ηροφηται  κατήγγειλαν  εις  αντόν '  το 
δε  εναγγελιον  άπάρτιΰμά  εϋτιν  άφθ^αρΰίας.^  Πάντα''  όμοϋ  καλά  εΰτιν, 
εαν  iv  αγάηη  πΐΰτενητε.^ 


Χ.     Congralulemini  Antiochenis  de  fine  persecutionis. 

.'Επειδή^  κατά  την  τΐροϋενχην  νμών  καϊ  κατά  τα  ΰπλάγχνα,  α 
'έχετε  εν  Χριΰτω  Ίη6οϋ ,  άπηγγελη  f*ot ,  ειρηνενειν^  την  εκκληΰίαν  την 
iv  Αντιόχεια  της  Σνρίας'  πρέπον  εστίν  νμΐν ,  ώς  εκκληβία  Θεον,  χει- 
ροτονηΰαι  διάκονον  εις  το  πρεϋβεϋβαι  εκεί  Θεοϋ  πρεϋβείαν ,  εις  το 
ΰνγχαρηναι  avrotg  επϊ  το  αντο  γενομενοις,  καϊ  δο^άΰαι  το  όνομα.  Μα- 
κάριος εν  Ίηβοϋ  Χριΰτω,  ο  ς  καταξιωϋ"η6εται  της  τοιαύτης  διακονίας' 
καϊ  νμεΐς  δο^αΰΰ^ϋεοΌ'ε.  Θελονϋιν  δε  νμΐν  ονκ  εβτιν  αδύνατον,  νπερ 
ονόματος  Θεοϋ'  ώς  καϊ  αϊ  ^yytara  έκκληΰίαι  έπεμψαν  έπιΰκόπονς,  αϊ 
δε  πρεΰβντερονς  καϊ  διακόνονς. 


Cap.  IX.  1)  οί  ιερείς  =:  sacerdotes 
iudaici  =  vetus  oeconomia;  άρχιβρίνς 
=  Christiis=novum  foedus.  Aliler  Rothe, 
Anf.  p.  731  sq.,  qui  ιερείς  de  Christianis 
ecclesiae  Philadelphensis  accipit,  et  ita 
explicat:  preces  quidetn  vestrae  pro  me 
bonae  sunt,  multo  vero  meliores  preces 
Christi.  H.  Sententiarum  nexus  Rolhii 
explicationi  non  favet.  Subinde  χρείύ- 
αων  ap.  Interpol. 

2)  Aludit  ad  sancta  Sanctorum  templi 
veteris.     Cfr.  Hebr.  2,  Π.  9,  25. 

3)  ων  C  L.  Vossii  civ  mendiim  puto. 
Cfr.  loann.  10,  7.  9. 

4)  Veteris  et  Novi  Teslamenti  oeco- 
nomia  ad  redintegralionem  hominis  cum 
Deo  spectat. 

5)  ύωτηρος  ρ.  κυρίου  Interpolalor ; 
ulrumque  reddit  vet.  Int.  pruesentiam 
Salvatoris  Domini  nostri  lesu  Chrisli; 
Arm.  At  praecellentia  existit  iii  evangelio, 
adventus  Salvaloris  Domini  nostri  lesu 
ChrisH, 


6)  1.  e.  Evangelio  η  βαϋιλεία  τον 
Θεοϋ  et  vila  in  hoc  regno  aeterna  in- 
stitula  esl.  Aliter  h/1.  explicat  Heringius: 
perfecta  doclrina,  qiiae  semper  manebil, 
post  quam  nihil  amplius  revelabitur.  lac. 
In  marg.  C.  man.  sec.  rescripsit  senten- 
tiam  το  ευαγγέλιον  άπάρτιϋμά  Ιύτιν 
άφ&αρύίκς. 

7)  Gallicciolli:  Tutte  insieme  queste 
cose  sono  belle,  se  in  carita  le  crediate. 

8)  Ita  C  L,  ττιστεύετε  Int.  vet,  quod 
expresserunt  Voss.  et  qiii  eum  repetierunt. 

Cap.  X.  1)  έπειάη  CL,  ίπεϊ  δε 
auct.  Vossio  Cotelerius,  Smithius  et  alii. 
Proximum  καϊ  addidit  lac.  ex  L,  suflia- 
ganlemmcC.  Articulus  τα  anie  ΰπλάγχνα 
excidit  eliam  terliae  el  quartae  ed.  Hefelia- 
nae. 

2)  Ignatio  antequamAsiam  relinqueiet, 
perseciitionem  contra  chrislianos  Antio- 
chiae  excitatam  cessisse  innoluit.  Id 
elucet  ex  h.  I.  et  exEp.  ad  Smyrn.  c.  11. 
(cfr.  ad  Polyc.  c.  7.). 


IGNATII  EPISTOLA  AD  PHILADELPHENSES.    VIII.  IX.  X.       183 

crux  eius  et  mors  et  resurrectio  eius  et  fides,  quae  per  ipsum :  quibus 
iustificari  volo  per  preces  veslras. 

drchiva  siint  crux  eiiis  et  mors,  et  resurrectio  ilUus,  et  fides  per  ipsuni : 
iu  quibus  cupio  per  orationem  vestram  iustificari. 


IX.    Bonum  est  V.  T.,  melius  Novum  Foedus, 

Boni  quidem  sunt  sacerdoles,  praeslanlior  autem  est  summus  poii• 
tifex,  cui  credita  sunt  sancla  sanclonim,  cui  soli  secreta  Dei  sunt  tra• 
dila ;  qui  ipse  est  ianua  Patris,  per  quam  ingrediunlur  Abraham  et  Isaac 
el  lacob,  et  prophetae  et  apostoli  et  ecclesia.  Omnia  haec  ad  unionem 
cuin  Deo.  Eximium  aulem  qiiidquam  habet  Evangelium,  nimirum  adven- 
lum  Domini  nostri  lesu  Chrisli,  passionem  ipsius  ac  resurreclioneiu. 
DilecU  namque  prophelae  anminliaverunt  eum ;  Evangelium  vero  est  per- 
feclio  vitae  aeternae.     Omnia  simul  bona  suiit,  modo  in  charitate  credatis. 


*  IX.  Boni  utique  sunt  sacerdotes ;  melior  autem  est  summus  sa- 
cerdos,  cui  credita  sunt  sancta  sanctorum:  qui  solus  sibi  commissa 
habet  secrela  Dei.  Hic  est  porla  ad  Patrem,  per  quam  iugrediuntur 
Abraham  et  Isaac  et  lacob;  item  Prophetae  et  Apostoli,  et  Ecclesiae  : 
omDia  haec  ad  unilatem  Dei.  Exiinium  aulem  quid  habet  Evangelium,  ni- 
mirum  advcolum  Domini  nostri  lesu  Cbrisli  passionemque  eiiis  et  resur- 
reclioDem.  Etenim  dilecli  Prophetae  annunliaverunt  de  ipso:  Evange• 
liiUD  vero  perfecUo  est  incorruplibilitatis.  Omnia  simul  boiia  sunt,  si 
in  cahtate  crediUs. 


X.     CongraiulenUtU  Anliochenis  de  fine  perseculionis. 

Cum  luihi  nuntiatum  sil,  per  oralionem  veslram  el  commiseralionem, 
qua  movemioi  in  Cbristo,  ecciesiam  Antioclienam  in  Syria  pacem  obti* 
nuisse;  decet  vos,  ut  Dei  ecclcsiam,  eligerc  diaconum,  qui  obeat  ibi  le- 
gatioDem  Dei,  qui  cum  iUis,  in  unum  congregatis,  simul  gaudeat,  et  glo- 
Hficet  Domen.  Beatus  illc  in  lesu  Ciiristo,  qui  dignus  habitus  fuerit  eius• 
modi  miDUteno;  ct  vos  quoque  glorificabimini.  Volentibus  autcm  vobis 
boe  non  est  inipossibile,  pro  nominc  Dei,  ut  et  quaedam  proximae  eccle- 
eiae  miserunt  episcopos,  nonnuUac  presbyleros  et  diaconos. 

*3L  QuoDiam  vero  pcr  oralionem  vestram  et  pcr  viscera,  quae 
habetis  in  Chrislo  lesu,  nuotialum  cst  mihi,  Ecclesiam  Antiochenatn  in 
Syria  pacatam  esee,  decet  vos,  ul  Dei  Ecclesiam,  cligere  Uiaconum  ad 
obeundani  islbic  Dci  legationem,  nt  in  unum  coniuncti  gaudeatis  ipsis, 
ei  gloHficeUs  nomcn  Dci.  Bealiis  ilie  in  lesu  Cbrislo,  qui  ministerio 
isto  ftuigi  merebitur:  et  vos  quoque  gloriricabiinini.  Volentil)Us  autem 
vobif  Don  esl  difficilc  pro  nominc  Dei,  sicut  et  vicinae  Ecclesiae  partim 
Epiecopos  miserunt,  parlim  Prcsbyleros  ct  Diaconos. 


184      IGNATII  EPIST.  AD  PHILADELPH.  XI.   AD  SMYRNAEOS.  I. 

XI.     Gralias  voMs  agoy  quod  comites  meos  henevole  suscepistis, 
Salutant  vos  fralres  in  Troade. 

Περϊ  δε  Φίλωνος^  τον  δίακόνου  απο  Κιλικίας,  ανδρός  (ΐε(ΐαρτυ- 
ρημενον.  ος  καΐ  νυν  εν  λόγΓο  Θεον  υπηρετεί  μοι  αμα  '^Ρέω  Άγα^^ό- 
ποδι,^  ανδρ\  Ικλεκτω,  ος  απο  Συρίας  μοι  ακολουθεί,  άποταξαμενος 
τώ  βίω,  di  %αϊ  μαρτνροϋΰίν  υμΐν ,  καγώ  τω  Θεώ  ευχαριβτώ  υπέρ 
υμών ,  οτι  ίδέξαϋϋ-ε  αυτούς ,  ώς  καΐ  υμάς  6  χυρίος.  Οι  δε  ατψά- 
ΰαντες  αυτούς  λυτρωϋ'είηΰαν  εν  rjj  χάριτι  τον  Ίηβοϋ  Χριατοϋ.  Αρ- 
πάζεται υμάς  tj  αγάπη  των  αδελφών  τών  εν  Τρωάδι'  οϋ•εν  καϊ  γράφω 
ύμΐν  δίά  Βουρρου,^  πεμφϋ-εντος  αμα  εμοϊ  απο  Έφεΰίων  κα\  Σμυρναίων 
εις  λόγον  τψης.  Τιμηαει  αυτούς  6  κύριος  Ίηδοϋς  Χριΰτος,  εΙς  ον 
ελπίξουΰιν  ΰαρκΐ^  ι^υχτ] ,  πίβτει,  άγάπτ}  ^  ομόνοια.  'Έ^ρωΰϋ'ε  εν  Χρι- 
ΰτώ  Ίηϋοϋ^  ττ}  xoivy  ελπίδι  ημών. 


2ΜΥΡΝΑΙ0Ι2   ΙΓΝΑΤΙ02.1 

^Ιγνάτιος,  6  καΐ  Θεοφόρος ,  ίκκληΰία  Θεοϋ  Trar^og  και  του  ηγα- 
πημενου  Ίηΰοϋ  Χριΰτον  ,  ηλεημεντι  εν  παντϊ  χαρίΰματι,  πεπλη• 
ρωμεντι  h  πίΰτει  %α\  αγάπη^  άνυΰτερητω  ουΰτ}  παντός  χαρίΰμα- 
τος,^  ϋ•εοπρεπεύτάτΎΐ^  καϊ  αγιοφόρω,^  ττ}  οϋβτ)  εν  Σμνρντ}  της 
Άΰίας,  εν  άμώμω  ^vivfiatt  καΙ°  λόγω  Θεοϋ,    πλεΐατα  χαίρειν. 

Ι.     Glonfico  Deum  propler  fidem  veslram. 

^άο^αξων^  Ίηΰοϋν  Χριϋτον  τον  Θεον,  τον  ούτως   υμάς  ΰοφίΰαντα' 
ίνοηβα  γαρ  υμάς  χατηρτιΰ μένους  iv    άκινητω   πίΰτει,   ωΰπερ  κα-^λω- 

Cap.  XI.     1)  Pseudo-Ignalius  ita  haec  3)  Cfr.a(lSmyrn.c.l2.,  adEphes.  c.  12. 

accepisso  videlur,  tamquam  si  Philo  te-  1)  Ila  lac.  et  apographum  Holstenii; 

stimonium  a  Cilicibus    consecutus  fuerit.  ϋμνρναίοις   sine  ^Ιγνάτιος  C,    et  teste 

Sed  si  verum  sit,   quod   legitur  in  Epi-  Petro  del  Furia  etiam  L.  —  Ex  Troade 

stola   ad   Tarsenses,    illum   fuisse   Tarsi  Ignatius  Burrhum  cum  literis  misil  Smyr- 

Diaconum;    non  dubito,   quin  illud  άπο  nam    (c.  12.).     Firma  Smyrnaeornm  fide 

Κιλικίας  referendum  sit  ad  praecedens,  in  Christi  nativitatem   ac  passionem  lau- 

non  autem  ad  id  quod  sequilur.  Vossius.  data,  illos  impugnat  (c.  2 — 7.),  qui  Do- 

Manifestum   est  Philonem    e  Cilicia   ori-  cetarum  more  lesum  Christum  vere  vixisse, 

undum,  non  in  Cilicia,  sed  cum  Ignatio  passum  esse,  aut  resurrexisse  negerit,  et 

in  Troade,  ut  perhibenl,  fuisse,    quum  proplerea    vacui    sint    recta    fide    atque 

hanc  Epistolam  exararet:  ita  Hebr.  13,24.  carilate.     Obtemperandum  ecclesiae  prae- 

ot  άηό  της^Ιταλίας  homines  sunt  Itali,  sidibus,  coniunctimque  cum  iis  standum 

eo  ipso    tempore    quo  Epistola   ad  He-  (c.  8.  9).     Gralias  agit,  Syriae  ecclesiam 

braeos  conscripta  fuit,  exlra  Italiam  cum  commendat,nominatimsalutat  (c.  10 — 13). 

istius  Epistolae  Scriptore  alibi,   quo    in  2)  Respicere  videtur  I  Cor.  1,7.  Cfr. 

loco    non    liquet,     versantes.      Cfr.    S.  ad  Polyc.  c.  2. 

Malth.  15,  1.  (Marc.  7,  1.)  Act.  17,  13.  3)  ^εοπρεπεστάτης  C.    Vide  infra 

Orellius.  capp.  11.  12. 

2)  In  C  ρέφ'   άγαθ^όπο&ι.     Eodem  4)  I.  e.  quae  sanctis  referta  est,  eos- 

modo  interpunctum  esse  in  L  certiorem  que  quasi  parere  videtur.  Pearson.    Gal- 

me  fecit  Tischendorfius.     Unde  inter  duo  licciolli:    che  e    degnissima    di   Dio,    e 

nomina    xccl   copulam    excidisse    aliquis  ferace  di  santita, 

suspicari  queat.     Cfr.   tamen   ad  Smyrn.  5)  xctl  textui  Vossiano  exciderat. 

c.    10.    Armenius:    cum  Rheo   fratre    et  6)  Dedi   ζΐο'ξάζων    duce    Cod.   Ca- 

Agathopode.  sanatensi,  ubi  habes  /Ιο'ξάζων,   littera 


IGNATII  EPIST.  AD  PHILADELPH.  XI.   AD  SMYRNAEOS.  I.      185 

XI.    Gratias  vobis  ago,  quod  comiies  meos  henevole  suscepistis*   Salutanl 
vos  fralres  in  Troade. 

Quod  auteiii  Philonem  Cilicem  diaconum  atlinet,  vinim  laudalum, 
qui  et  nuuc  Dei  causa  mihi  ministrat,  una  cum  Rheo  Agathopode,  viro 
eleclo,  qui  a  Syria  me  comitatur,  vitae  renuntians,  quique  vobis  bonum 
testimonium  perhibent;  et  ego  Deo  gratias  ago  pro  vobis,  quia  illos 
suscepistis,  sicut  et  vos  Dominus.  lis  vero  qiii  illos  ignominia  aifecerunt, 
condonet  gratia  Christi.  Salutat  vos  charitas  fratrum  in  Troade,  unde 
et  scribo  vobis  per  Burrhum,  qui  missus  est  mecum  ab  Ephesiis  et 
Smyrnaeis,  honoris  causa.  Honoret  eos  Dominus  lesus  ChristuSj  in  quem 
sperant  carne,  anima,  fide,  cliaritate,  concordia.  Valete  in  Christo  lesu, 
communi  spe  nostra. 

*  XI.  Ceterum  de  Philone  Diacono  ex  Cilicia ,  viro  testimonium 
habente,  qui  nunc  etiam  in  sermone  Dei  mihi  ministrat,  uno  cura  Rheo 
et  Agathopode,  viro  electo,  qui  inde  a  Syria  me  comilatur,  cum  viiae 
suae  renuntiarit,  quique  testimonium  vobis  perhibent:  el  ipse  Deo  gra- 
lias  ago  pro  vobis,  quod  suscepislis  ipsos,  sicut  el  vos  Dominus.  Illi 
aulem,  qui  contumelia  eos  affecerunt,  liberentur  per  gratiam  lesu  Chri- 
sli.  Salutat  vos  caritas  fratrum,  qui  sunt  in  Troade,  unde  el  scribo 
vobis  per  Burrhum,  ab  Ephesiis  simul  et  Smyrnensibus  honoris  causa 
ad  me  missum.  Remuuerabit  eos  Dominus  lesus  Chrislus,  in  quem  spe- 
rant  carne,  anima,  fide,  caritate  et  concordia.  Valete  in  Chrislo  lesu, 
cominimi  spe  noslra. 

AD     SMYRNAEOS. 

Ignatius,  qui  et  Theophorus,  ecclesiae  Dei  patris  et  dilecti  lesu 
CbrisU,  omne  donum  per  misericordiam  consecutae,  repletae  fide 
et  charilate,  nulla  gralia  deslitutae,  Deo  dilectissimae  et  sancti- 
ferae,  quae  esl  Smyrnae  in  Asia,  in  sancto  spiritu  et  in  verbo 
Dei  plurimain  salutem. 

IGNATIUS    SMYRNENSIBUS. 

*Ignatius,  qui  et  Theophorus,  Ecclesiae  Dei  Palris  et  dilecti  lesu 
Clirisli,  misericordiam  consecutae  in  omni  dono,  plene  inslru- 
cUe  io  fide  et  caritale,  nullius  graliae  experti,  Deo  dignissimae, 
et  sacrosanclae ,  quae  est  Smyrnae  in  Asia,  in  immaculalo  spi- 
rilu  el  Verbo  Dei,  salulem  plurimam. 

I.     Glorifico  Deum  propler  fidem  vesiram. 

Glorifico  lesum  Chrislum  Deuni,  qui  vos  adeo  sapientes  reddidit; 
observavi  enini,   perfeclos  vos  esse  in   (ide  immobili,   ut   clavis   aftixos 

•  I.  Gloriiico  lesiim  Cbrisluni  Deuni,  qui  ila  vos  erudivit;  cognovi 
enim  vos  absolule  perfcctos  in  (ide  immobili,   utpolc    uiia   arfixos    cruci 


qwdea  ψ  maa.  gec.  duabus  lincolis  initiiim.  Interpolatur,  vct.  Int.,  rragmen- 
;  ^οξάζων  L  eine  ullo  emcii-  lum  Syriacum  (Cureton.  p.  32.)  el  Arm. 
Tettigio.     Cir.    Ep.    ad.    Eph.    δοξάζω. 


186 


IGNATII  EPISTOLA  AD  SMYRNAEOS.    I.  II. 


μένους'  h  τώ  ΰτανρώ  του  κυρίου  Ίηΰοϋ  Χριΰτοϋ,  ΰαρκί  χε  και  πνευ- 
ματι  ,^  κοά  ηδραβμενους^  iv  άγάπτ]  εν  τω  αίμοίτι  Χριβτοϋ ,  πεπληροφο- 
ρημενους^'^  εις  τον  κύριον  τιμών,  άληΰ•ώς  οντά  εκ  γένους  ^αβϊδ  κατά 
ΰαρκα,  υΐον  Θεοϋ  κατά  'ΰ'έλημα^^  καϊ  δνναμιν  Θεοϋ ,  γεγενημένον  άλη- 
ϋ'ώς  έκ  παρϋ•ένου ,  βεβαπτιΰμένον  υπο  ^Ιωάννου,  Χνα^^  πληρω&τΙ  πάοα 
δικαιοΰυνη  υπ  αυτοϋ ,  αλη^•ώς  έπϊ  Ποντίου  Πιλάτου  κα\  Πρώδου 
τετράρχου  καϋ•ηλωμένον^^  υπέρ  ημών  εν  ΰαρκί.  Άφ^  ου  καρπού^* 
ημείς  άπο  του  ΰ'εομακαρίτου^^  αυτοϋ  πάϋ•ους ,  ΐνα^^  άρτι  βύΰΰημον  εις 
τους  αιώνας  5ίά  της  άναβτάΰεως  εΙς  τους  ciy/ovg  καϊ  πιβτους  αυτοϋ, 
εϊτε  εν  ^Ιουδαίοις ,  είτε"  εν  ε^'νεΰιν  ^  εν  ένι  ΰωματι  της  έκκληβίας 
αυτοϋ. 


II.     Chnslus  vere  in  carne  passus  est.     Contra  Docetas. 

Ταϋτα^  γαρ  πάντα  'επαϋ•εν  δι'  ημάς,  Χνα  6ωϋ•ώμεν.  Καϊ  άλη- 
ϋ•ώς  επαϋ•εν,  ως  καϊ  άληϋ'ώς  άνέβτηΰεν  εαυτόν,^  ου%  ωΰπερ  άπιβτοί 
τίνες  λέγουβιν,  το  δοκεΐν^  αυτόν  πεπονΟ'έναι^  αυτο\  το  δοκεΐν*  οντες' 
καϊ  καϋ-ώς  φρονοϋΰιν  καϊ  ΰυμβηΰεται  αυτοΐς,  οϋΰιν  άΰωμάτοις  καϊ 
ιονικοΐς. 


7)  Immobilitatem  et  firmitatem  fidei 
ulorum  illustrat ,  dum  eos  adeo  stabiles 
proniinciat,  ac  si  clavis  quibusdam  fixi 
essent  criici  Cliristi.  Χριΰτώ  βυνε- 
στανρωμαι.  Gal.  2 ,  20.  Cfr.  6,  14. 
In  Actis  Pionii  κκϋηλωαεις  illius  Mar- 
lyris  memorabanlur,  ut  tradit  Eiisebius. 
(H.  E.  IV,  15.)  Eleganter  haec  expri- 
muntur  a  Clem.  Alex.  Paedag.  III,  12. 
(p.  303.  ed.  Potter.)  Greg.  Naz.  276.  A. 
(Tom.  I.  ed.  Morel.)  Vide  etiam  Theo- 
dotum  Ancyranum,  p.  25.)  πώς  δ  Κύ- 
ριος της  άόξης  Ιατανρωται,  εΐ  μη 
άρα  'ένωϋιν  προς  τον  χαΘηλω&έντα 
ίκτησατο;  Ps.  119,  121.  Καβ-ηλωαον 
τκς  σαρκάς  μου  de  Christo  aliqui  in- 
terpretati  siint,  ut  Barnabas  p.  219.  (ed. 
Voss.  c.  4).    Pearson. 

8)  I.  e.  ex  integro  ac  sine  ullo  de- 
fectu.    Smith. 

9)  ηδραϋμένους  ,C  L,  εδραΰμένους 

Voss.  et  editt.  ante  lacobsonum.  Parti- 
culam  καϊ  antecedentem  deesse  ap.  Voss. 
Cot.  Cler. ,   idem  minus  accurate  scribit. 

10)  Locus  laudatus  a  Theodoreto 
Dial.  I.   T.  IV.  p.  49.  ed.  Schulze. 

11)  β^εότητα  leg.  Theodoretus,  φν~ 
ϋιν  Arm. 

12)  Cfr.  Matlh.  3,  15. 

13)  Κα^ηλωμένον  CL,  illic  qiiidem 


V   supra.      Etiam  in   noslris    Codd.    in- 
terpolatis  0  V  habes  καθηλωμένου. 

14)  Sc.  ligni;  Christus,  pendens  in 
ligno,  quasi  fructus  eius  intelligitur.  Cfr. 
ad.  Trall.  c.   11.    Pears. 

15)  β^εομακαρίτου  dedi  ex  C.  Nec 
aliud  quidquam  in  Cod.  Med.  apparet, 
quamvis  lac.  inter  rugas  illius  hoc  loco 
replicatas  g  p.  τ  facillime  latere  posse 
opinetur.  Interpolator  Ό^εομακαρίστου, 
quod  repetierunt  editt.  excepto  Vossio, 
qui  quidem  impressit  β-εομακαρίου. 

16)  Isai.  5,  26.  49,  22. 

17)  ϊντε  —  εντε  L  C,  in  hoc  qui- 
dera  emendatum  man.  sec.  in  εϊτε —  εϊτε. 

Cap.  Π.  1)  Omnia  quandam  passio- 
nem  includebant;  multa  enim  sustinuit 
praeter  crucem.  z/t'  ημάς,  phrasis 
praecipue  notanda:  an  loco  nostri?  ut 
duo  dical,  an  pro  nohis,  &n  propternos? 
Rom.  4,  25.  I  Cor.  8,  11.  II  Cor.  8,  9. 
I  Thess.  5,  10.  I  Petr.  1,  20.  Finis  pas- 
sioniim  Christi  ϊνα  ϋωΟ^ώμεν  plane 
Apostolice.  Cfr.  Polycarp.  ad  Philipp. 
c.  8.  Pearson.  Refert  Hef.  ad  loannis 
doctrinam  de  carne  Christi.  I  loann. 
4,  2.  1,  1.  2,  22. 

2)  Cfr.  infia  c.  7.  ϋάρκα  τον  σω- 
τηρος  ημών  .  ...  ην  δ  πατήρ  ηγει- 
ρεν.  Ερ.  ad  Trall.  c.  9.  loann.  10,  17. 
Ep.  ad  Rorn.  4,  24. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  SMYRNAEOS.  I.  II.  187 

cruci  Doraini  lesu  Chrisli,  quoad  carnem  et  animam,  et  firmalos  in  cha- 
ritate  per  sanguinem  Chrisli,  persuasissimum  liabeiites,  Domiuum  revera 
esse  ex  genere  David  secimdiim  carnem,  filium  Dei  secundimi  voluntatem 
et  potentiam  Dei,  natiim  vere  ex  virgine,  baplizalum  a  loannc,  ul  im- 
pleretur  ab  eo  omnis  iuslitia,  vere  sub  Pontio  Pilalo  el  Herode  tetrarcha 
clavis  conOxum  pro  iiobis  in  carne.  Ex  hoc  fruclu  nos  siimus  per  di- 
Woe  bealam  passionem  eius,  ut  per  resurreclionem  suam  in  secula  elevet 
vexillum  pro  sanctis  et  fidelibus  suis,  sive  in  ludaeis,  sive  in  gcnlibus, 
in  uno  corpore  ecclesiae  suae. 


Domini  lesu  Christi,  lam  carne,  quam  spiritu,  et  stabilitos  in  caritatc 
in  sanguine  Chrisli,  plena  firmaque  fide  credentes  in  Dominum  nostriim 
vere  oriundura  ex  genere  David  secundum  carnem,  filium  Dei  secunduiii 
voluntalem  et  virtulem  Dei,  vere  natum  ex  Virginc,  baplizalum  a  loanne, 
ul  implerelur  ab  ipso  omnis  iustitia;  sub  Pontio  Pilato  et  Herode  te- 
trarcha  vere  cruci  affixum  pro  nobis  in  carne:  de  quo  fructu  nos  su- 
mus  per  divinam  beatamque  eiiis  passiouem,  ut  tolleret  signum  in  se- 
cula  per  resurrectionem  sanctis  et  fidelibus  suis,  sive  in  ludaeis,  sive 
ia  gentibus  fuerint  in  uno  corpore  Ecclesiae  suae. 


11.     ChrUlus  vere  in  carne  passus  es^     Contra  Docetas. 

Omnia  aatem  haec  passus  est  propter  nos,  ut  salulcm  consequere- 
mur.  Et  revera  passus  est,  ut  et  revera  seipsum  rescuscitavit ;  non,  ut 
qaidain  infideles  dtcuot,  secunduui  apparentiam  eum  passum  esse,  ipsi 
secundctm  apparentiam  eiislenles ;  cl  quaemadmodum  sapiunt,  sic  et  con• 
tiogel  eis,  quippe  qui  phantastici  sinl  et  diabolici. 


*  II.  Haec  eniiu  oinnia  passus  est  propler  nosj  ut  salvareraur ; 
e(  vere  passus  est,  quemadmodum  ct  vere  rcsuscitavil  semetipsuiu. 
NoD  ot  quidam  ineruditi  eum  sola  opinionc  passurn  affirmanl,  ipsi  sola 
opinione  existcnles,  el  ul  sentiunt,  ila  quoque  eveniet  ipsis,  qui  cor- 
pore  cassi  et  daemoniaci  sunl. 


3)  Unde  »1  Ίοχηταί.    Eo-  iradil  lienaeus,  I,  22.  (24,  2.   p.  100. 

origo  a  ^  '•.     His   aolem  ed.   Maseuel.)  cl    posl   eum   Epiphanes; 

in    EjM-«  <<|'rti>i    iiifwlim    eel    S.  qiii  eliam  docuil  Salvatorfini  ;>Mifl/it;c  nt- 

Nam  Menandrr,  dbcipulo»  Si-  sum   homineni ,    cl    τα   ηάντα    Iv    τφ 

et  Doceta,  Ignatio  fyocbronoe  fiiil.  Ooxtiv  πίπυιηχ^ναι.  Ροαί'-οιι.     <:Γγ.  ad 

De  eo  fMtinns  Martfr  pancis  annis  poet  Trall.  c.  10. 
IfMlii  MaityrioQD:  MiyavOQoy  .  .  .  (v 

jivjioxtiit  γ(νόμ(νον,    ηολίοΰς  ίξα-  4)  Eiuemodi     paronomaiiiaM    haepius 

nujiinui  otu  μαγιχ^/ς  ΐ^χΐ'ης  olouutv.  apiid  iKiialiiim  legiinlur,   e.  g.  in  inscri- 

(Apol.  1.   r.  26.  Opp,   p.  όί».    ed.  Beri.)  plionc  cpielolae  ad  lOlycarpum,    in  Ep. 

Menandri   diftcipnlii»   eral  Saiurnilui»,  ul  ad  Kom.  c.  b,  ad  Trall.  c.  5.  //. 


188  IGNATII  EPISTOLA  AD  SMYRNAEOS.   III.  IV.  V. 

III.     Chrislus  et  posl  resurrectionem  in  carne  fuit. 

Έ^ώ^  γαρ  καΐ  μ^τα  την  άνάαταβιν  ίν  βαρκϊ  αντον  oldcc  κ«1  πιΰτενω 
*6ντα.  ΚαΧ  οτ£  προς  τους  περϊ^  Πετρον  ήλϋ-εν  ,  'εφη  αντοΐς'  ,λάβετε,^ 
'ψηλοίφηΰατέ'^  (ΐε ,  καΐ  ϊδετε,  οτι  ονκ  εψϊ  δαψόνιον  αϋώματον/  Καϊ 
ενϋνς  αντον  ηψαντο,  καϊ  ίπίΰτενααν^  κραΟ-εντες^  ττ)  ΰαρκϊ  αντον  καϊ 
τω  πνενμ,ατι.  ^ia  τοντο  καϊ  ϋ'ανάτον  κατεφρόνηΰαν ,  ηνρέΰ'Ύ}ααν  δε 
νπερ  ■3άνατον.  Μετα^  δε  την  άνάβταΰιν  ΰννεφαγεν  αντοΐς  καϊ  βνν- 
έπιεν  ως  ΰαρκικος  ^  καίπερ  πνενματικώς  ηνωμένος  τω  πατρί. 

IV,     Cavele  vobis  ab  haerelicis  islis.     Nisi  Chrisius  vere   passus   essety 

nec  ego  paterer. 

Ταντα  δε  παραινώ  νμΐν,  άγαπητοϊ^  είδώς  οτι  καϊ  νμεΐς  όντως 
έχετε.  Προφνλάβΰω  δε  νμάς  απο  των  ϋ^ηρίων  των  άνϋ'ρωπομόρφων^ 
ονς  ον  μόνον  δει  νμας  μη  παραδεχεΰΰ'αι ,  αλλ'  εΐ  δννατόν  εύτι  μηδέ 
ΰννανταν,  μόνον  δε  προΰενχεΰ&αι  νπερ  αυτών,  iav  πως  μετανοηβωΰι,ν^ 
οπΐρ  δνΰκολον.  Τούτον  δε  έχει  εξονϋίαν  Ίηΰονς  Χριΰτος ,  το  άληϋΊ- 
νον  ημών  ξην.  ΕΙ^  γαρ  το  δοκεΐν  raiirci  έπράχϋ•η  νπο  τον  κ,νρίον 
ημών,  καγώ  το^  δοκεΐν  ^fdffial•.  Τι  δε  καϊ  εαντον^  εκδοτον  δεδωκα 
τω  ^ανάτω ,  προς  πνρ,  προς  μάχαιραν ,  προς  Θ-ηρία;  Άλλ'  ίγγνς 
μαχαίρας  εγγνς  Θεον,^  μεταξν  θηρίων  μεταξ,ν  Θεον '  μόνον  εν  τω  ονό- 
ματι Ιηϋον  Χριΰτον.  Εις  το  ΰνμπαϋ'εΐν^  αντώ  πάντα  νπομένω,  αντον 
με  ίνδνναμονντος  τον  τελείον  άνΰ•ρώπον  γενομένον, 

V.     Penculum  erroris  Docetarum. 

"Ον  τίνες  άγνοονντες  άρνοννται,  μάλλον  δε  ηρνηΌτΐΰαν^  νπ'  αντον, 
οντες  ΰννηγοροι  τον  ϋ'ανάτον  μάλλον ,  η  της  αληϋ•είας '  ονς  ονκ  ϊπει- 

Cap.    III.     .Ι)   Laudant    1ι.   1.  Euseb.  ααρκϊ  καϊ  τφ  αϊματι  αύτον.     Noltius 

Η.  Ε.  ΠΙ,  36.  et  Theodoret.  Dial.  II.  1.  c.  1. 1,  malebat  άναχραϋ^έντες. 
ρ.  127.    Refert  Hef.  ad  C.  W.  Fr.  Walch :  6)  Cfr.  Act.  10, 41.  S.  AugustiniEp.49. 

num  Iqnatius  Christumpost  resurrectioncm  η       τιγ      i\  re     rn,     ,      «    ιλ•  i  τ 

in    carne    viderit.      Programma     pasch.  ,      ^^^-J^     1)  Cfr.  Theodoret.  Dial.  I. 

Gotting.  1772.  '•  %P•  ?"'   ,        ~  τι,     i      .      n•  ι    i 

2)  περί  in  C  man.  pr.  superadditum.  ^  ro  C  L,  τω  Theodoretus  Dia     I 
Ad  oram:  of  ηερϊ  Πέτρον  Ρ'  50,  Vossius   et   ahi      Sed    cum  illud 

3)  Cum  eiusmodi  elocutio  apud  niil-  "?"  "^'""',  ^l^^f'"'^  f^  quam  hoc,^  Co- 
lum  quattnor  Evangelistarum  extet,  iam  ^^f."^  auctoritatem  etiam  ^^«(f ι α^ορο^ 
Eusebius  Η.  Ε.  1.  c.  quaerit  ούκ  oUa,  ''^fJ^'?  seqnamur.  Cfr.  Ep.  ad  Trall. 
δηόϋ-εν  τοις  ηητοΐς  κέχρηται.  Hie-  ^'  oV  i"' '°;  ^,  »  ,  .  ,.,, 
ronymus  in  cat.  scriploium  eccl.  ex  .  3)  .«υτο^  C  L  =  Ι^«ι.τον,  ut  hbb. 
evangelio  Nazaraeorum  eam  provenisse  ™P•  l""'™  '«^"*^  «"^^  lacobsonum. 
putat.  Pearsono  taraen  ex  traditione  .f  ,^  Λ  ^  j.^  ^  . 
desumpla  videtur,  cum  Vedelius  con-  t>  Εγγύς  •- μεταξύ  Θεον  ex  apo- 
lendat;  conflatam  fuisse  eam  ex  evang.  ^'^^^  I^.^*^*"^  ^^*"  /"f  \  ^^ί^»/"^• 
Lucae  24,  36-40,  ^^•  ^enjmger  1.  c.  ρ    102.    Η.  ed.  IV. 

5)Reiepi4«WiiexCL,quodunice  '^^^^^^'  '"^  ^«*  σννάοξασ^ωμεν. 
genuinum  sensum  antecedentiiim  reddel;  Cap.  V.     1)  Similem  Ιπανόρβ^ωΰιν 

κρ«Τί;ι9•^ι/Γ€?  auctore  Vossio  editt.  omnes,  Pearsonus   indicat   in    inscript.    ^Ep.   ad 

minus   ex   indole  linguae  graecae.     Dein  Polyc.    Ιπισκόπφ  ' —  μάλλον  ^πεϋκο- 

τό   ηνενματι.  C,   man.  sec.    τφ  supra.  πημένφ   (vulg.).      Cfr.    Matth.    10,  33. 

Armenius  leg.  videtur  ol  κραϋ-έντες  ry'  Luc.  12,  9. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  SMYRNAEOS.    III.  IV.  V.  189 

III.     Christus  et  post  resurrectionem  in  came  fuU' 

£go  enim  scio,  et  post  resurrecUoncm  eum  in  carne  fuisse,  et  credo 
eum  adhuc  in  carne  esse.  Et  quando  ad  Petrum  et  socios  eius  venit, 
eis  dixit :  ,apprehendite,  palpale  me,  et  videle,  quod  non  siin  daemonium 
incorporale.'  Et  confestim  ipsum  teligerunt  et  crediderunt,  mixti  eius 
carni  et  spirilui.  Propter  hoc  etiam  mortem  contemserunt,  et  morlis 
sunt  inventi  victores.  Post  resurreclionem  aulem  cum  illis  comedit  et 
bibit,  ut  carnalis,  quamvis  spiritualiter  unitus  esset  Patri. 

*  III.  Ego  enim  etiam  post  resurrectionera  in  carne  ipsum  novi, 
et  esse  credo:  etenim  quando  adPetnim  sociosque  eius  venit,  ait  ipsis: 
,Accipile,  palpale  rae ,  et  videle,  quod  non  sura  dacmonium  incor- 
poreiim/  Et  stalim  eum  contrectarunt  et  crediderunt,  mixli  eius  carni 
el  spirilui.  Quapropter  et  morlem  conterapserunt;  nam  raorli  superi- 
ores  inventi  fuerunt.  Post  resurrectionem  vero  cum  ipsis  comedit  et 
bibit  lanquam  carnalis,  licet  spiritualis  unitus  esset  cum  Patre. 

IV.     Cavete  vobis  ab  haerelicis  istis.     Nisi  Christus  vere  passus  essei, 

nec  ego  paterer. 

De  his  autem  admoneo  vos,  charissimi,  quamvis  vos  idem  sentire 
sciam.  Sed  praemunio  vos  contra  feras,  humana  specie  indutas,  quos 
non  solum  oporlet  vos  non  recipere,  sed,  si  possibile  est,  neque  obviam 
eis  fieri,  solum  vero  pro  eis  orare,  num  aliquam  poenitentiam  agant, 
qμoά  admodum  difficile  est.  Huius  autem  polestalem  habet  lesus  Chri• 
stos,  qui  vera  est  vita  nostra.  Si  autcm  iliud  ad  apparentiam  lantum  a 
Domino  Dostro  peracUmi  est,  el  ego  ad  apparentiam  lantum  vinctus  sura. 
Cur  vero  et  meipsum  tradidi  morti,  ad  ignem,  ad  gladium,  ad  bestias? 
Verum,  qui  prope  gladium,  prope  Deum  est,  qui  cum  bestiis,  cum  Deo 
est;  dummodo  sit  in  nomine  lesu  Chrisli.  Ut  simul  cum  illo  patiar, 
omiiia  susUneo,  ipso  roborante  me,  qui  perfectus  homo  factus  est. 

*IV.  De  his  aulem  commoneo  vos,  carissimi,  sciens  et  vos  ila 
senUre:  sed  praemunio  vos  contra  feras  humanam  formam  prae  se  fe• 
rentes,  quas  vos  non  modo  non  suscipere,  sed  occursum  quoque  earum, 
81  fieri  potest,  vitare  decet ;  soiumque  pro  iis  orare,  si  quando  poeni- 
tentia  ducantur,  quod  difficile  est.  Illud  vero  in  sua  potestate  solum 
habel  lesus  Chrislus,  vera  noslra  vila.  Si  enim  sola  opinione  ista  facla 
fuere  a  Domino  Dostro,  et  ego  opinione  solum  vinclus  sum.  Cur  vero 
Beipsuin  morli  obtuli ,  ad  ignem ,  ad  gladium ,  ad  feras  ?  Sed  vicinus 
gUdio,  vicinus  Deo;  seplus  feris,  seplus  Deo :  lantum  in  nomine  lesu 
Cbrislj,  ut  ipsi  compaUar.  Omnia  sustineo,  ipso  me  confortante,  qui 
perfectus  homo  nalus  esU 

V.     Periculum  erroris  Uocelarum. 

Eum  sUilti  quidam  abnegant,  potius  aulem  ab  eo  abnegantur,  pa• 
Ironi  mortif  magis,   quam  veritalis;   quibus   nec  prophetiae   persuasere, 

*V.  Quem  nonnuUi  ignoranlcs  ncgant,  vcl  polius  negali  sunt  ab 
ipso,  ctUD  siot  patroai  murlis  polius,  quam  verilatis,  quos  nec  Prophe- 


190  IGNATII  EPISTOLA  AD  SMYRNAEOS.   V.  VI.  VII. 

aciv  ciL  προφητεΐαι,  ονδ'^  6  νόμος  Μωΰέως^^  αλλ'  ονδε  μέχρι  νυν  το 
ευαγγέλίον ,  ονδε  τα  ημέτερα  των  κατ'  άνδρα  παθ-ηματα.  Καϊ  γαρ 
περϊ  ιΐμών  το  αντδ  φρονοϋϋιν.^  Γ/*  γάρ  με  ωφελεί  τις,  ει  ίμε  ίπαινεΐ^ 
τον  δε  %νρι6ν  μον  βλαΰφημεΐ,  μη^  ομολόγων  αντδν  ΰαρκοφόρον ;  Ό 
δε  τοντο  μη  λέγων  τελείως  αυτόν  άπήρνηται ,  ων^  νεκροφόρος.  Τα 
δε  ονόματα  αυτών,  οντά  απιατα,  ουκ.  εδοξεν  μοι'  εγγράψαι.  !/4λλα 
μ7]δε  γένοιτο  μοι  αυτών  μνημονευειν ,  μέχρις  ου  μετανοηβωΰιν^  εις  το 
πάθΌς,  ο  εΰτιν  ημών  ανάΰταΰις. 

VI.  Qui   ηοη    credit    in   sanguinem  Chrisli,  iudicabitur,    etsi  angelus 

essel.     Haereticis  isiis  etiam  virlules  desunl. 

ΜηδεΙς  πλανάαϋ•ω.  KaV  τα  Ιπουράνια ,  καϊ  η  δόξα  τών  αγγέ- 
λων ,  καϊ  οι  άρχοντες  ορατοί  τε  καϊ  αόρατοι ,  εαν  μη  πιΰτεύΰωΰιν^ 
εις  το  αίμα  Χριβτοϋ  ,^  κάκείνοις  κρίΰις  εΰτίν.  /0^  χωρών  χωρείτω^ 
Τόπος  μηδενα  φυΰιούτω'  το  γαρ  όλον  εΰτϊν'^  πίΰτις  καϊ  αγάπη,  ών 
ουδέν  προκεκριται.  Καταμά^ετε  δε  τους  ετεροδο'ξοϋντας  εις  την  χάριν 
^Ιηΰοϋ  Χριβτοϋ  την  εις  ημάς  ίλϋ-οϋβαν,  πώς  ενάντιοι  ειβϊν  τ^  γνώμγι 
του  Θεοϋ.  Περϊ  αγάπης  ου  μέλει  αύτοΐς,  ου  περϊ  χήρας,  ου  περϊ 
ορφανού,  ου  περϊ  ϋ-λφομένου ,  ου  περϊ  δεδεμένον  η  λελυ μενού ,  ου 
περϊ  πεινώντος^"  η  διψώντος. 

VII.  Haeretici  isli  abslinenl  ab  Eucharislia,  carnem  Chrisli   eam   esse 

neganies.     Recedamus  ab  iis. 

Ευγαριϋτίας  καϊ  προΰευχης  άπεχονται,^  ^ioi  το  μη  όμολογεΐν ,  την 
ευχαριΰτίαν  ΰάρκα  είναι  του  ΰωτηρος  ημών  ^Ιηΰοϋ  Χρκ?του,  την  υπέρ 
τών^  αμαρτιών  ημών  παΰΌυΰαν ,   ην   ττ)   χρηβτότητι  ο   πατήρ    ηγειρεν. 

2)  Cfr.  Luc.  24,  44.  reapse  mortuum   esse   et   e   mortins  re- 

3)  I.  e.  qui  incarnationem  Christi  surrexisse  credant.  De  modo  loquendi 
impugnant,  illi  universos  homines  evertunt,  cfr.  infra  c.  9.  εΙς  Θεόν  μετανοεΐν  et 
eoi-um  redemlionem  per  mortera  Chrisli  Ep.  ad  Philad,  c.  8.  iav  μετκνοησωίϊιν 
negantes.     Seii :    qiii    dicunt,    Christum  είς  ενότητα  Θεοϋ. 

κατά  το   δοκεΐν   tantum    esse    passiim,  Cap.VI,     1)  Cfr.  Gal.  1,8.  Ephes.  1,21. 

ii   nos   qnoque   κ«τ«  το   όοχεΐν   (i.   e.  2)  Tr/orTiuaiuffiiTectcsubstituitVoss., 

in  vanum)  pati   conlendant  necesse   est.  πιύτεναωμεν  CL. 

H.     Aliter    Gallicciolli    adnotans:    Non  3)  Apud    Cureton.    p.  42.     Tiraothei 

gia  che  cosloro    pensassero    nei  marliri  Alexandrini    fragmentum    Syriacum   post 

patimenti  fantastici  e  in  apparenza,  come  Χρίστου  exhibet  υ  icfTi  Θεοϋ,  in  altero 

pensavano  di  Cristo;   raa   il   santo    cava  fragmento  p.  48.  est  o?  iurt  Θεός. 

cio   come   illazione.     Simil    maniera    fn  4)  Vid.  Malth.  19,  12. 

nel  capo  anlecedente.  5)  iarlv  ex  C  L,  ίστϊ  editt.  In  raarg. 

4)  Eadem  habes  ap.  Theodoret.  €  man.  sec.  ούτε  πίατις  αγάπης  ττρο- 
Dial.  Ι.  ρ.  50.  κέκριται^  ούτε  αγάπη   πίστεως.     Cfr. 

5)  Cfr.    Ι  loann.   4,  2.  3.      Christus  Ερ.  ad  Magn.  c.  1. 

dicitur  σαρκοφόρος,  Ignatius  β-εοφόρος,  6)  πεινόντος  C ,    man.  sec.  ω  (sic) 

is  qui    negat   incarDationem  Christi    νε-  in  marg.  lacobsomis  in  utraque  ed.  perio- 

κροφόρος,  i.  e.  qui  vivens  porlat  funus  dum  subsequentem  traxit  ad  c.  6.  a  ver- 

smim,  i.  e.  qui  ipse  mortuus  est.  //.    Par-  bis  01  ovv  seplimum  exordiens. 
ticulam  μη  in  textu  Codicis  C.  oraissam  Cap.  VII.   \)^&τ\ί?ί  Ευχαριστίας  καϊ 

man.  sec.  orae  adscripsit.  7Τ()οσ£ΐ//^?  «Tr^ojratdesunt  inPseudo- 

6)  ων   C,    man.    sec.  ων    iii  marg.  Ignatio,  cum  tamen  citentur  a  Theodoreto, 

7)  Μ ο'ξέν  μοι  Ο,Ι,,ίδοξέ μοι  f^^xii.  Dial.  Ιΐί.  hoc  modo:   Ευχαριστίας  καϊ 

8)  Ι.  e.  donec  resipiscant,  el  Christum  προσφοράς  ουκ  άποάέχονται.  (IV,  1. 


IGXATII  EPISTOLA  AD  SMYRXAEOS.  V.  VI.  VII.  191 

uec  Mosis  lex,  sed  iiec  Evaugeliuin  in  hunc  usque  diem,  neque  iiostrae 
singulorum  passiones.  Nam  et  de  nobis  idem  seutiunt.  Quid  enim  mihi 
prodest,  si  quis  me  laudet,  Domiuum  aulem  meum  L•lasphemet,  eum  car- 
nem  assumsisse  uegans?  Qui  vero  id  non  proGtelur,  is  prorsus  eum 
negavit,  ipse  fuuus  porlans.  Nomiiia  vero  eonim,  cum  siut  infidelia, 
non  visimi  mihi  est  scrihere.  Et  absit  a  mc,  ut  eorum  nientionem  faciani, 
donec  reverlantur  ad  passionem  Christi,  quae  est  nostra  resurreclio. 

Uae  persuasere,  neque  lex  Mosaica,  ueque  ipsum  Evangelium  hactenus, 
neque  noslri,  quos  siiigidi  perferimus ,  cruciatus:  iiam  et  de  nobis 
idem  sentiunt  Quid  euim  mihi  prodesl',  si  quis  me  laudet,  Dominuni 
autem  meum  blaspherael,  non  conGlens  ipsiim  carne  indulum?  Qui  vero 
id  non  dicit,  prorsus  ipsum  negavit,  cadaver  circumferens.  Geterum 
nomiDa  eoriim,  ciim  sint  infidelia;,  his  literis  inserere  non  libuit.  Sed 
absit  a  me ,  ut  eorum  meutionem  faciam ,  donec  resipiscant  ad  passio- 
nem,  quae  est  nostra  resurrectio. 

VI.     Qui  nofi  credil  in  sanguinem  Christi,   iudicabitur,    elsi  angelus 
esset.    Haereticis  islis  eliam  virtules  desunt. 

Nemo  erret.  El  si  coelestes,  et  gloria  angelorum,  et  principes  vi- 
sibiles  et  invisibiles  non  credant  in  sanguinem  Chrisli,  et  ipsi  iudica- 
buntur.  ,Qui  capere  potest,  capiat.'  Locus  nemiuem  efferat;  totum 
enim  esl  fides  et  cbaritas,  quibus  nihil  praestantius.  Considerate  vero 
eos,  qui  de  gralia  lesu  Cbrisli,  quae  ad  nos  venit,  alienam  opinionem 
taentar,  quomodo  contrarii  sint  divinae  voluntati.  Non  charitas  eis  curae 
etC,  Don  vidua,  non  pupilla,  non  oppressus,  non  vinctus  vcl  solutus,  non 
esnrieDs  vel  sitiens. 

*  VI.  Nemo  errel ,  el  coelestia ,  et  gloria  Angelorum ,  et  principes 
visibiles  et  iovisibiles.  Si  non  credimus  in  sanguiuem  Chrisli,  etiani 
illis  iudicium  est.  ,Qui  capil,  capial:'  locus  nemtnem  inflet:  lotum  nam• 
que  et  pnecipuum  est  Gdes,  et  caritas,  quibus  nihil  praestantius  est. 
CoDsiderate  autem  cos ,  qui  aliena  sentiunt  de  gratia  lesu  Christi ,  quae 
in  nos  pervenil,  quomodo  adversenlur  sentenliae  Dei  circa  dileclionem : 
ouUa  ipsis  cura  esl  neque  de  vidua,  neque  de  pupillo,  neque  de  afflicto, 
neque   de   vincto;   neque    de   liberalo,   neque   de  esurienle  aut  sitiente. 

VII.    Haerelici  i$U  absUneni  ab  EucharisUa,    carnem  ChrisU  eam  esse 
negantes.     Recedamus  db  iis. 

Ab  Eucharistia  et  oratione  abslinent,  eo  quod  non  confiteantur, 
Eochanstiani  carnem  esse  salvaloris  noslri  lesu  Christi,  quac  pro  pecca• 
lis  AosUis  patsa  est,  quamque  Pater  benignitale  sua  suscilavit   Qui  ergo 

*  VII.  Eucbaristia  et  oratione  abslinent,  eo  quod  non  confitentur 
EacharislJaiD  caroem  esMe  Salvatoris  noslri  lesu  Cbrisli ,  quac  pro  pec- 
catis    oostris    pasM     eit,     quaoi    sua     benignilale    Paler    rcsuscitavit. 

p.  231.   ed.  Sduibcc).     Noflram    Umen  2)  των  lac.  rocepil  ex  L,  approbanle 

iectiooem  etiMn  agDOccit  Annachani  v«-  niioc  C,  in  cuiu.s  ιηαι-μ.   rnan.  i»ec.  ne^l 

los  Tereio.  Vo$iiui.  Codd.  C  L  membnim  της  ευχαριστίας.     Vid.   aupra   c.  2.  et 

eihibeDl  inUgrum,  »icuti  vel.  Inl.  el  Ann.  Ep.  ad  TralJ.  c.  9. 


192  IGNATII  EPISTOLA  AD  SMYRNAEOS.   VII.  VIII.  IX. 

Ot  ovv  αντιλέγοντες  ττ}  δω^εα  τον  Θεον  ΰνξψονντες  άπο^νήΰκονΰιν.^ 
Συνέφερε*  δε  αντοΐς  αγαπάν,^  ϊνα  κα/  αναΰτώΰιν.  Πρέπον  ονν  εΰτϊν 
απεχεοϋ^αί  των  τοιούτων,  %ca  μήτε  κατ  Ιδίαν  περ\  αυτών  λαΧεΐν,  μ,ψε 
κοινή'  προαεχειν^  δε  τοις  προφηταις ^  έξαιρετως  δε  τω  ευαγγελίω ,  ίν 
ω  το  τΐάΰΌς  η^ϊν  δεδηλωται  ^  καϊ  rj  άνάΰταΰΐς  τετελείωται.''  Τους  δε 
^ιεριΰμους  φεύγετε^  ώς  άρχην  κακών.^ 

VIII.     ΜΜΙ  sine  episcapo  peragalur. 

Πάντες  τω  ίπιΰκόπω  άκολουΰ'εΐτε ,  ίος  ^Ιηΰοϋς  Χριΰτδς  τω  πατρί' 
καϊ  τω  πρεΰβυτερίω,  ώς  τοις  άποΰτόΚοις'  τους  δε  διακόνους  ^ντρεπεΰϋ'ε, 
ώς  Θεοϋ  ^ντολην.^  Μηδεϊς  χωρϊς^  του  έπιΰκόπου  τι  πραϋΰετω  των 
ανηκόντων  εΙς  την  εκκληΰίαν.  Εκείνη  βεβαία  ευχαριϋτία  ηγείΰ^ω,  η 
νπο  τον  Ιπίΰκοπον  ουΰα,  η  ω  αν  αυτός  επιτρεψψ^  "Οηου  αν  φαν^ 
ο  ίπίΰκοηος i  εκεί  το  πλήϋΌς  εΰτω'  ωΰπερ  οπού  αν  y*  Χριΰτός  ^Ιη- 
ΰοϋς^  ίκεΐ  η  κα^^ολικη^  ίκκληΰία.  Ουκ  εξόν  έΰτιν  χωρϊς  του  επιϋκό- 
πον  ούτε  βαπτίζειν^  ούτε  άγάπην  ποιεΐν'  αλλ'  δ  αν  εκείνος  δοκψάβΐ], 
τοντο  καϊ  τω  Θεω  ευάρεΰτον,  ϊνα  αΰφαλες^  rj  καϊ  βέβαιον  πάν  ο 
πράΰβεται. 

IX.     Honorate  episcapum.     Me  in  omnibus  recreastis. 

Εωλογόν  Ιύτιν  λοιπόν^  άνανηψαι,  καϊ,  ώς  ετι  καιρόν^  εχομεν, 
εις  Θεόν  μετανοεΐν.  Καλώς  έχει,  Θεόν  καϊ  επίΰκοπον  ειάεναι.  Ό  τι- 
μών έπίΰκοπον  υπό  Θεοϋ  τετίμηται'^  ο  λάθ•ρα  επιΰκόπου  τι  πράΰΰων 
τω  διαβόλω  λατρεύει.  —  Πάντα  ούν  ύμΐν  εν  χ«(»4η  περιΰΰευετω' 
άξιοι  γάρ  ίϋτε.  Κατά  πάντα  με^  άνεπαύΰατε ,  καϊ  υμάς  Ίηΰονς  Χρι- 
ΰτός.  Απόντα  με  καϊ  παρόντα  ηγαπηΰατε.  '-ίί/ιιε/^οι*  ύμίν  Θευς,  δι' 
ον  πάντα  υπομένοντες  αυτόν  τεύξεΰϋ'ε. 


3)  Ita    C   L ,    άποθ-νηακονσι    Voss.  ficatio  est,  ubi  loco  praepositionis  poni- 
et  alii.  lnr.     Vide   Gatak.    Msc.  pp.  2.  3.  (Opp. 

4)  Συνέφερε    ciim   C,    Σννέφερεν  Crit.  410.  411.)  ubi   ex  loco  Xenophon- 
L  et  vulg.  tis  haec  optime  explicanUir.    S.Io.  15, 5. 

5)  Graziani,  qui  vertil:  ,Sarebbe  poi  χωρίς  Ιμον,   ad  qiiem   locum  vide  Be- 
utile  per  loro  l'acquetarso'  nec   de  dili-  zam.   Pcarson. 

gendis  iis,  qui  aliter  in  hac  re  senliunt,  3)  Ιπιστρέψτ^  C  in  textu,  ίπι^τρέψ^ 

nec    de  Agapis    explicat,   sed    de   coena  ad  oram. 

Domini  celebranda,  4)  ^   in  C  man.    sec.    supraadditnm. 

6)  προσέχει.  C,  ν  man.  sec.  additum.  5)  Gallicciolli    adnolat:    Cioe,    quel 

7)  Graziani:   e  in  cui  leggiamo  essere  ceto,  ove  e  Cristo,  debbe  di  cerlo  con- 
stala  consumata  la  risurrezione.  fessarsi  essere  una  porzione  della  Chiesa 

8)  Ad   oram    Codicis    C:    μερισμός  di  liii  Cattolica. 

άρχη   καχών.     Haec   ultima    cap.   sen-  6)  ϊνα  ασφαλές  C  Voss.,  tV  άσφα- 

tentia  ap.  lacobsonum  exordium  est  sub-  λες  lac.  c.  L. 

sequentis.  Cap.  IX.     1)  Cfr.  Ep.  ad  Eph.  c.  II. 

Cap.  VIII.    1)  Vid.  Ep.  ad  Trall.  c.l3.  2)  Cfr.  Gal.  6,  10. 

2)  Vet.  Int.  sine  Episcopo ,   quod  est  3)  μεν  C.     Legendum  fortasse  xccra 

ανεν,    non    satis    plene.     Separatim   ab  πάντα  μεν  άνεπαϋσατέ^ιε. 

Episcopo ,  vel  seorsim.     Χωρίς  nunc  ut  4)  Ita  diphthongis  transpositis  expli- 

adverbium,    nunc  ut  praepositio  Graecis  canda    est  scriptio   άμοίβει    in  utroque 

usurpatur.     Ubi  adverbium  esl,  clare  se-  Cod.   obvia ,  ϋμείβ^  cum  Vossio   editt. 

paralionem  indicat;  sed  et  eadem  signi-  ante  lacobsonum. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  SMYRNAEOS.  Vli.  VIII.  IX.  193 

conlradicunt  huic  doiio  Dei,  altercantes  moriunlur.  Ulile  auteni  esset 
illis  diligere,  iil  et  resurgerent.  Decet  ilaqiie  abslinere  a  talibiis,  et  nec 
in  privato  nec  in  coimiumi  coUoquio  de  illis  verba  facere;  atteiuiere 
autein  prophelis,  praecipiic  aiilem  Evangelio,  in  qiio  passio  nobis  ostensa, 
et  resurrectio  perfecte  demonslrata  csl.  Divisiones  aulem  fugite,  ut  priii- 
cipium  malorum. 

Ouicumque  igilur  nmneri  divino  contradicunt,  disqiiircndo  moriunlur.  Con- 
duceret  autem  ipsis  carilas,  ut  et  resurgerent.  Decet  igitur  abslinere  ab 
eiusmodij  nec  privalini  iiec  publice  de  illis  loqui;  allendere  aulem  Pro- 
phetis,  et  omnium  maxinie  Evaiigelio,  in  quo  nobis  passio  ob  oculos 
posita,  el  resurrectio  perfecle  explicala  est.  Separationcm  aiitem  fugite, 
iit  fonlem  malorum. 

VIII.  Nihil  sine  episcopo  peragalur. 
Omnes  episcopo  oblemperate,  ut  lesus  Cbrislus  Palri;  et  presbyle- 
rio  ul  aposlolis ;  diaconos  autcm  revcreamini  ut  Dei  mandalum.  Separalim 
ab  episcopo  neiiio  quidquam  faciat  eorum,  quae  ad  ecclesiara  speclant. 
VaUda  Eucbarislia  habeatur  illa,  qiiae  siib  episcopo  peragilur,  vel  sub 
eo,  cui  ipse  coiicesserit.  Ubi  comparuerit  episcopus,  ibi  et  multiludo 
sil;  quemadmodum  ubi  fuerit  Chrislus  lesus ,  ibi  calholica  est  ecclesia. 
Non  Ucet  sine  episcopo  neque  baptizare,  neque  agapen  celebrare;  sed 
quodcunque  iile  probaveril,  hoc  el  Deo  est  beneplaciliim,  ut  firmum  et 
validum  sit  omne  quod  peragitur. 

*  Vlil.  Oranes  Episcopura  sequimini ,  wt  lesus  Chrislus  Patrem,  et 
Presbyterorum  collegium,  lanquam  Apostolos;  Diaconos  aulem  reverea- 
mini,  ut  praecepluin  divinum.  Sine  Episcopo  nemo  quicquam  faciat 
eoruro,  quae  spectaut  ad  Ecclesiam.  Ea  Eucharislia  rata  babeatur,  qiiae 
sub  Episcopo  fuerit  vel  cui  ipse  concesserit.  Ubi  coniparuerit  Episcopus, 
ibi  et  multitudo  sil:  qiiemadmodum  iibi  est  Christus,  ibi  Ecclesia  calho- 
hca.  Non  licel  sine  Episcopo  neque  baplizare,  neque  agapen  cclebrare; 
sed  quicquid  ille  probaveril,  hoc  el  Deo  gralum  eril,  ut  firmum  ralum- 
qae  sit,  quicquid  agitur. 

IX.     Honorale  episcopum.     Me  in  omnibus  recreaslis. 

Ralioni  celenim  convenit,  ilcnira  sobrios  fieri,  et  dum  adhuc  tem- 
pus  habemusy  ad  Deum  per  poenilentiam  redirc.  Bonum  esl,  Dcum  et 
episcopum  honorare.  Qui  honoral  episcopum ,  a  Deo  honoratus  esl ; 
qni  clam  episcopo  aliquid  agit,  diabolo  servil.  —  Oninia  nunc  abun- 
daoter  vobts  gratia  largiatur;  digni  cnim  eslis.  Omni  modo  nic  re• 
creastis,  el  voe  leeus  Christus.  Absenlcm  me  et  praesenleni  dilexislis. 
Retribiiat  vobis  Deus,  propler  qiieni  omnia  suslinenlcs  ipsum  adipisccmini. 

*IX.  CoDseDtaneum  esl  deinccps  iam  rcsipiscere,  el  dum  adbuc 
tempas  habemus,  ad  Deum  per  pocnilcntiam  converli.  Bonuin  esl,  Deuni 
et  Episeopijm  agnoscere.  Qui  honoral  Episcopum,  honoralur  a  Dcu, 
qai  clain  Episcupum  aliquid  facil,  diabob)  obscquitim  pracslal.  Omnia 
igilur  vobis  cum  gralia  iiant;  digni  enim  eslis.  Per  omnia  ine  recrea- 
su»:  iu  et  vos  rcrreel  lesus  ChrislUR.  Abscnleni  mo  cl  praescnlfini  dilp- 
xi«!is;  retribiiat  voliis  Deu»,  proptcr  qucin  oiniiia  suslincnlcs  ij>so  polieiiiini 

Hatibs  ArosT.  13 


194  IGNATII  EPISTOLA  AD  SMYRNAEOS.   X.  XI. 

X.     Comiles  meos  henevole  suscepislis;    non  deerit  vobis  merces. 

Φίλωνα  και  '^Piov^  Άγα^όπουν ,  οϊ  ίπηκολου'θ-ηΰόν  μοι  εΙς  λόγον 
Θεού,  καλώς  εποΐ7}6ατε  νποδε^άιιενοι  ώς  διακόνους  Χοίϋτον  Θεον' 
οΐ  καϊ  ευχαρίΰτονοιν  τω  κνρίω  νπερ  υμών  ,^  οτι  αυτούς  άνεπανΰατε 
κατά  πάντα  τρόπον.  Ούδεν  νμΐν  ου  μη  απολεΐται.^  ^Αντίιρυχον  υμών 
το  πνεϋμά  μου  καϊ  τα  δεβμά  μου  y*  α  ουχ  νπερηφανηΰατε  j^  ουδέ  επ^- 
ΰχύνΰ•ψε.     Ουδέ  ύμας  Ιπαΐ(ί%υνϋ"ϊ]6εται »}  τελεία  πίβτις,  Ίηΰοϋς  Χριβτός.^ 

XI.     MUlUe  legalum  ad  Anliochenos  oh  pacem  reslUuiam. 

'^H  προΰευχη  υμών  άπ'ηλ-Θ•εν^  επΙ  την  εκκληβίαν  την  εν  Αντιόχεια 
της  Συρίας'  όθεν  δεδεμένος  &εοπρεπεΰτάτοις  δεΰμοϊς ^  πάντας  αΰπάζο- 
Ι^,αί.,  ουκ  ων  άξιος  εκεΙΒ'εν  είναι ^  εΰχατος  αυτών,  ων  κατά  Ό^ελημα^ 
δε  [Θεού]  κaτηl•,ιώ^•ηv ,  ουκ  εκ  ΰυνειδότος,^  άλλ^  εκ  χάριτος  Θεοϋ,  ην 
εύχομαι  τελείαν  μοι  δοϋ•ηναι,  ϊνα  εν  ττ}  προΰευχ^  υμών  Θεοϋ  επιτύχω.* 
"Ινα  ούν  τελειον  υμών  γενηται  το  έργον  καϊ  επϊ  γης  καϊ  εν  ουρανώ, 
πρέπει  εις  τιμήν  Θεοϋ  χειροτονηΰαν'  την  εκκληΰίαν  υμών  Ό'εοπρεΰβύ- 
την^ ,  εις  το  γενόμενον  εως  Συρίας  συ^χαρήίΐ'Μ  αύτοΐς,  οτι  είρηνεύου- 
ΰιν,  καϊ  άπελαβον  το  ϊδιονμεγεϋ•ος,  καϊ  άπεκατεΰτάϋ-η  αυτοΐς  το  ϊδιον 
αωματεΐον.''  'Εφάνη  μοι  οϋν^  άξιον  πράγμα ,  πεμ'\\}αι  τινά  τών  υμετέ- 
ρων^ μετ    ίπιατολης,  %να  βυνδο^,άβΐί^  την  κατά  Θεον  αύτοΐς  γενομενην 


Cap.   Χ.      1)   ρέων  m   iitroque    Ms.  6)  lesus  Christiis  fidei  auctor  et  con- 

Observat    Vossius:     ,hego    *Ρέον.     Reo  summator.     Hebr.  12,  2. 

Agathopodi  erat  nomen   bono  huic  yiro,  Cap.  XI.     1)  An  fama  solum,   an  ii- 

quem  laudat  Ignalins.     Male  aiitem  inde  teris,  an  affeclu  ?   Effectu,  procul  dubio. 

duo  nomina  efformarunt  interpretes.    Ne-  lac.     Cfr.  ad  Philad.  c.   10.,   ad    Polyc. 

qiie  contenti  hoc  errore,    pro  Reo    sub-  c.  7. 

stituerunt    Gaium    et    Gavium.      Sed    et  2)  ϊσχατος  αυτών,   ών   κατά  /Z^- 

Agathopodis   nomen    qiiam   varie    corru-  λημα  dedi  ex  C,    έσχατος   αυτών  ων, 

ptum  fuerit,    videsis   apud  Armachanum.  κατά  θέλημα  Voss.    et    rlqq.  editt.  vel 

Unum  id  esse  nomen,    adparet   cum  ex  eadem  vel    pleniori  interpunctione   post 

boc  loco,    liim   etiam   magis  ex  epistola  ων  distinguentes.     Particnla  (Ft  prirnitivo 

ad   Philadelphonses   (c.  11.):    υπηρετεί  suo  loco  a    librariis   remota    esse    vide- 

μοι,  αμκ  ^Pioj  Ι4.γα0^όηοδι  άνδοί    l•/.-  tur,  nlpote  qnae  mimis  vulgatae  iectioni 

λεκτφ,  ος   άπό  Συρίας  χτλ.     Hic  est,  rcspondeat.     Vix  me  tenere  potiii,    quin 

puto,    ille  Agathopus,    ad    qnem  scribil  post  ών  eani  collocarem,  aut  cum  tribus 

Valenlinus    Haereticus    apud    Clementem  meis  recensionis  longioris  Codd.  prorsus 

Στρων.   III.    Ούαλεντΐνος    δε    Iv    Tfj  excluderem.  Deinnonnulli  reponunt  ^foi 

τιρός  ϋγαΒ^όποδα  Ιπιύτολΐ],  κτλ.     Ιη  post    όε    c.    vulg.   Interpolatoris    texlu. 

inscriptioriibus  nomen  Agathopus  saepius  Sed  in  Codd.  Β  0  V  1.  c.  deest  του  ^εον, 

occurril.'     Unde  miror,  quod  post'JPiov  ita  ut   θέλημα,  absolnte    capiendum  sit, 

in  ed.  Vossiana  χκϊ  copula  inserta  est.  Cfr.  Ep.  Polycarpi  ad  Philipp.  c.  7.    Sola 

2)  ημών  C  L.  favet  versio  vetus  lat.  Armenius  ieg.  vi- 

3)  Graziani:     Nnlla    per     voi     sara  detur  κατά  ουν  &έλημά  μου. 
perduto.  3)  Νοη  quod  mihimet  ipsi  vel  minmum 

4)  Loqiiitiir  tamquam  raartyr,  vilam  smconscius,  quasi  ipse  meruissem.  Smith. 
siiam  eorum  loco  positurus;  ideoque  ΰυνειόότως  C,  ος  supra  man.  sec.  In 
addit  καϊ  τά  δεαμά  μου.  Pcarson.  Cod.  Med.  teste  Tischendorfio  αυνει- 
Cfr.    Ep.    ad    Eph.    c.  21;    ad    Polyc.  δότως. 

c.  2  et  6.             ^  4)  in  C  voc.  επιτύχω  varie  mutatum 

5)  υπεριφανήοατε  L  C,  in  hoc  qui-  marginique  tandem  appositum  est. 

dem  man.  sec.  η  ad  oram.     Tiim  Ιπαι-  5)  Cfr.  II  Cor.  8,  19.     Ep.    ad  Phi- 

σχνν^ητε  Voss.  et  C  in  textu,  t^  ad  oram.  lad.  c.  10. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  SMYRNAEOS.   X.  XI.  195 

X.     Comites  meos  benevole  suscepistis ;  non  deeril  vohis  nwrces. 

Philonem  et  Rheiuii  Agalhopodeiii ,  qiii  me  sccuti  sunt  Dei  causa, 
Qt  ministros  Chrisli  Dei  suscipientes ,  bcne  fecislis.  li  quoquc  Domino 
gratias  agiint  proplcr  vos,  qiiod  omnibus  modis  illos  rcfecerilis.  Nil 
honim  vobis  erit  aDiissiiin.  Vicissini  recreenl  vos  spiritus  iiicus  et  vin- 
cula  mea,  quae  noii  conlemsislis,  quorumquc  vos  noii  pudiiit.  Ncc  ve- 
slruni  pudebit  perfeclam  fidem,  lesiim  Chrislum. 

*  X.  Philonem,  Ulieuin  el  Agalhopum ,  comiles  meos  ad  verbum 
Dei,  quod  excepislis,  bene  fecistis,  lanquam  ministros  Chrisli  Dei:  qui 
eliani  gralias  Domino  pro  vobis  agunl,  qiiod  ouinibus  modis  ipsos  re- 
rociilaslis.  Nthil  vobis  de  bcneficio  perit;  nam  cgo  vicissim  pro  aninia 
veslra  irapendere  paralns  suui  spirilum  iiieum  cl  vincula  mca,  quac  non 
despexislis,  nec  ol)  ea  crubuislis.  Quare  ncc  de  vobis  erubcscel  cousum- 
mala  fides  nostra  lesus  Citristus. 

XI.     MiuUe  legalum  ad  AnUochenos  6b  pacem  reslUutam. 

Oralio  veslra  pervenit  ad  ecclesiam,  quae  cst  Antiochiae  in  Syrja; 
unde  vinculis  Deo  maximc  placentibus  ligalus  [abductus],  omnes  salulo, 
ilio  episcopalu  fungi  non  dignus,  ulpolc  illorum  infimus,  ex  quibus  [Dei] 
volunUs  me  dignala  cst,  non  iuxla  conscienliam  meam,  sed  ex  gralia  Dci, 
quam  perfeclam  niihi  dari  oplo,  ul  per  orationem  vestram  Deum  con- 
sequar.  Ut  nunc  opiis  vcslrum  absohitum  flat  coram  Dco  ct  hominihus, 
decet  ad  Dei  honorem,  ul  ecclesia  veslra  eligat  sacrum  legaluni,  qiii, 
eum  ad  SyrUm  usque  veneril,  congraliilclur  illis,  quod  paceni  conseculi 
sial,  et  stiam  receperinl  magniliidincm,  ac  rcslilulum  sit  iiiis  suuin  cor- 
pos.  Digna  igiUir  milii  res  est  visa,  ul  aliquem  veslrum  millalis  cum 
epistola,  qui  uoa  cum  iliis  glorificet  Iranquillilatcni,  quam  iuxla  Dei  vo- 

*  Xi.  Oratio  vestra  pervenil  ad  Ecclesiani  Antiochenam ,  qiiae  est 
ία  Syria,    unde    ego    vinclus  vinculis  Deo  dignissimis  omncs  saluto:    de 

haberi  dignus  non  sum;  ulpole  novissimus  eoruni,  quo- 
ei  Tolunlale  digniis  babilus  fui ;  non  ex  mea  eonscienlia,  sed  ex 
graua  Dei :  quam  perfectam  mibi  concedi  opto,  ul  per  vcsli  am  oralionein 
Deum  assequar.  Ul  igilur  perfecluin  sil  opus  veslrum  ct  in  lcrra  el  in 
coeb,  decel  ad  Oci  honorcm,  ut  Ecclesia  veslra  eligat  legalum  sacrum, 
qui  in  Syrtam  prorcctiis  gralulclur  ipsis,  (piod  pacum  conscculi  iucrint, 
el  saam  rere|»€rinl  magniludiniim,  oX  reslilulum  sit  illis  suuin  rorpuscu- 
\um*  Operae  igilur  prcliuin  niilii  visuni  ΓιιΐΙ,  ul  ali(jiicin  vcslruin  inilla- 
lis   coin   episloia,   iit  una   cuin   illis  Deum   gloriflcel   ob  Iranquillilalcin, 


6)  lla  C  L,  <^ίοπρί7ΐ£σίάΐην   Voh-    jh  ipKa  clirihiiiiiiorum  grex  perseciilionis 
Auk,  wifcMidieiu  τΐ)'Λ,  vd    rna  Ttotti-     prorcllii  disHipala. 

βίύοαΠΛ,  "  S)  ovv  oiii.  Vossiiis  ίηνίΐίκ  CodJ. 

'.))  ναιτίρων  C  L  Inlcrpul.   vct.  Int. 

7)  iJn»t-To,  an  iiit«-llig(;h(liirn  »il  ror-     Μ.ΐίί-  [»Ι.ί(<•ι   ημίΐ^^ων.,    nl  invenio   iii 
posculum  sfu  collegium    pre»liyt«runiuj,     |ϋΐιιι.ι  i.-dil.  llclclii. 

13• 


196  IGNATII  EPISTOLA  AD  SMYRNAEOS.   ΧΪ.  XII.  XIII. 

tv8iciv,  καΐ  οτι  λιμένος  ηδη  ίτύγχανεν^"^  vrj  προβευχτι  νμών.  Τέλειοι 
οντεςγ  τέλεια  καΐ  φρονείτε.  Θελοναιν^^  γαρ  υμΐν  ενπράβΰειν  Θεός  έτοι- 
μος εις  το  ηαραΰχεΐν. 

XII.  SalulaUones. 

Άβπάζεται  νμας  η  αγάπη  των  αδελφών  των  εν  Τρωάδι,  ο9•εν 
καΐ  γράφω  νμΐν  άιά  Βονρρον  ,^  ον  άπεΰτείλατε  μετ'  εμον  αμα  Έφε- 
βίοις^  τοις  άδελφοΐς  νμών,  ος^  κατά  πάντα  με  άνεπαυΰεν.  Καϊ  ωφε- 
λον^  πάντες  αυτόν  εμιμονντο^  οντά  ε'ξεμπλάριον  Θεοϋ  διακονίας.  Άμεί• 
•φεται  αυτόν  η  χάρις  κατά  πάντα.  Άΰπαζομαι  τον  αξιοϋΈον  επίΰκοπον, 
καϊ  ϋ'εοπρεπεϋτατον  πρεββυτεριον ,  τους  ΰυνδουλους^  μου  διακόνους, 
καϊ  τους  κατ  άνδρα  κα\  κοιντ}  ηάντας,  εν  ονόματι  Ίηΰον  Χζίΐστοί), 
καϊ  τ^  βαρκϊ  αντου  καϊ  τω  αίματι ,  πάΟ-ει  τε  καϊ  άναΰτάΰει ,  ΰαρκικτ} 
τε  καϊ  πνευματική^  εν  ovoftWTt,"^  iv  ενότητι  Θεοϋ  καϊ^  Ί5μών.  Χάρις 
νμΐν,  έλεος  y  είρψη ,  υπομονή  δια  παντός. 

XIII.  Salulaliones. 

^Αΰπάζομαι  τους  οίκους  τών  αδελφών  μου  ΰυν  γυναιξί  καϊ  τέκνοις , 
καϊ  τάς  παρ&ένους ,  τάς  λεγομενας  χηρας.^  "Ερρωΰΰ-ε  μοι  εν  δυνάμει 
πνεύματος.^  Άΰπάζεται  υμάς  Φίλων  ,^  6υν  Ιμοϊ  ων.  Άύπάξομαι  τον 
οίκον  Ταουΐας,  ην  εύχομαι  εδράαϋ'αι  πίΰτει  καϊ  άγάπτ}  ΰαρκικτΐ  τε  καϊ 
πνευματικγι.  Άϋπάξομαι  "Αλκην ^'^  το  πο&ητόν  μου  όνομα,  καϊ  /Ιάφ- 
νον  τον  άΰύγκριτον ,  καϊ  Ευτεκνον  καϊ  πάντας  κατ'  όνομα.  "Ερρωβ&ε 
iv  χάζίίτι  Θεοϋ.^ 


10)  Forle  legendum  ^η;;//«ϊ/ον  ciim  6)  Ιη  C  xai  man.  sec.  texlii  super- 
versione  Armeniaca.    H.  ed.  IV.  additum. 

11)  Hiinc  locum  Semipelagianismi  Cap.  XIII.  1)  Ita  etiam  vel.  Inl.  et 
suspectum  habet  Baumgarten  -  Crusius,  Arm.  Rectiim  habere  videliir  Inlorpolator 
Lehrb.  d.  Dogm.  G.  II,   1107.  y.al  άειπαρθ^^νους,  καϊ  τας  χήρας. 

Cap.XII.     l)/3«oi;CL.     Cfr.    ad  2)  //.  ed.  IV.  ττατρό?  c«m  vet.  Inlerpr. 

Eph.  ί  2.;  ad  Phila\i.  c.  11.  «^  \""%^^  Armoniaca 

2)  8ς  C  L,  qnod  expressit  etiam  Int.  ^.   V,     ^"P?"  ^  \^'           ,      ., 

vet    et  Arm     οτι  Voss  ^^  "^^'?''  ^•     ^^'^^*"   "^^^'^    '^   "O" 

'3)  ω<ΓΛον  dediex  C,    in    q.io  est  Γ"  '""'''"ί  '"' ^    teste  Tischendorfio 

ϋαελον,    ω   snpra   man.    sec.     Edilores  ^''"  ^^,  τζο^ψον  μου  όνομα  C  L    το 

Vossium   secuti  dederunt  lectionem  Cod.  ^«f^^r   -"°^   °Γ^«   X«^•^•  ^οΐ.  Vocc 

L  όωελον  ^"f    ^αφνον    τον ^  ασνγκριτον ,     καϊ 

;.        /                 ,              ρ    ,,          .  Ευτεκνον    καϊ    πάντας    κατ'    όνομα 

4)  καί  ante  τους  συνόουλους  ιη-  Vossius  Codici  Laurentiano  librarii  ciilpa 
senmr  Smitb.  Cot.  Russel  ciim  vet.  In-  excidisse  falso  asserit.  Adsunt  enim  in 
terprete  contra  iifrmsque  Codicis  ancto-  ι  et  C,  agnoscuntnrque  ab  Interpolalore 
rifatem.     Etiam  Arm.   el  jliaconis  sociis.  gt  Int.    vet.    Smithins   ex  Rom.    16,  14. 

5)  \am  ipraecessii  h ονόματι  Ι^Ιησοϋ  scribendum  ipulal  Ι4σύγκρι τον. 
Χρίστου^.  Itaque  non  opus  est  repetere  5)  His  verbis  siibiicitm•  in  Cod.  Mfi- 
illa  verba,  quae  hic  lociim  non  habent.  diceo  ΣΜΥΡΝΑΙΟΙΣ  ΛΠΟ  ΤΡΩ.~ 
Delenda  pioinde  et  irrcptitia,  vel  ex  si-  ΑζίΟΣ.  Verum  aiitcm  non  est  quod  in 
militudine  sequentium  vel  repetilione  pri-  notis  ad  hunc  locnm  asserit  Vossius, 
orum.  Vossius.  Apud  fnlerpolatorom  omnibns  Epistolis  addi  ad  qnossint  per- 
Codd.  summo  consensu:  πάϋει  τε  καϊ  scriptae.  Ad  finem  Epp.  ad  Polycarpum 
άναστάαει,  σαρκική  τε  καϊ  πνεύμα-  et  ad  Magnesianos  quidem  lalis  epigraphe 
τικy  ενότητι   Θεοϋ' καϊ  υμών.  luc.  legilur;  caelcris  aiilem  deest.    lac.   In  C 


IGNATII  EPISTOLA  AD  SMVRNAEOS.   XI.  XII.  XIII.  197 

liinlateiu  sunl  cousecuti,  el  quod  ecelesia  illa  per  oralioncm  vcslram 
portu  iaiii  sit  potiU.  Cuui  perfecli  silis,  eliain  perfecla  excogilelis.  Cu- 
pieiitibus  eniin  vobis  bene  agerc  Deiis  ail  largicuduiii  paralus  est. 

quam  in  Deo  consecuti  sunt,  el  qiiod  veslrae  orationis  bcneflcio  por- 
tuin  iani  obliniierinl.  Cuni  perfecli  silis,  perfccla  quoque  sentile.  Vo- 
bis  eDini  benefacere  cupientibus  Deus  ad  buimm  largicnduni  paraliis  esl. 

XII.     Salulationes. 

Salulat  vos  charilas  fralriini,  qiii  Troade  sunt,  unde  et  scribo  vobis 
per  Burrhum,  quem  mecum  niisislis  iina  ciim  Ephesiis,  fralribus  veslris, 
qui  omni  modo  me  recreavit.  Atqiie  ulinam  omnes  illuiii  iniilcntur, 
cum  sil  exemplar  divini  iniiiisterii.  Reniiincretur  ipsum  gralia  pcr  oniiiia. 
Saluto  episcopum  Deo  digniim,  el  Deo  dilcctissimum  presbytcrium ,  con- 
senos  meos  diaconos,  singillalinique  ac  in  universiim  onines,  in  noinine 
lesu  Christi ,  el  iii  carne  eiiis  et  sanguine,  passione  et  resurrcclioiie 
corporali  simul  et  spiriluali,  in  nomine,  in  iinionc  Dei  vobiscura.  Gratia 
vobis,  misericordia,  pax,  palienlia  sit  semper. 

*  XII.  Salulal  vos  carilas  fratrum,  quae  est  Troade :  unde  et  scribo 
Nobis  per  Byrrhum,  quem  misislis  mecum  una  cum  Ephesiis  fratribus 
vestris,  quia  per  omnia  me  refocillavit.  Et  utinam  omnes  ipsum  imita- 
renlur,  cum  sil  exemplar  divini  ministerii.  Relribuatur  illi  gralia  per 
omnia.  Salulo  Deo  dignum  Episcopum,  et  divinis  exornatum  dotibus 
Presbylehnin ,  et  consenos  meos  Diaconos,  et  uniimquemque  singillalini, 
et  in  universum  omnes,  in  nominc  lesu  Chrisli,  cl  in  carne  eiiis  et 
saoguine:  ilem  in  passione  eius  ct  rcsurrectione  carnali  et  spiriluali:  in 
nomine  ei  iii  unitate  Dei  e(  vestra.  Gralia  vobis,  misericordia,  pax  et 
paucntia  sit   semper. 

XI 11.     Salulationes. 

SaluU)  familias  fratrum  nieorum  cum  uxoribus  et  libcris,  ct  virgi- 
Des,  vocatas  viduas.  Fortes  silis  in  virlute  Spiritus.  Salutat  vos  Philo, 
qui  mecam  est  Salulo  Taviam  et  domum  eius,  quam  opto  firmari  fide 
el  charilale  corporali  et  spiriluaii.  Salulo  Alcen,  desiderabilc  mihi  nomcn, 
et  Daphnuiu  incomparabileiii,  cl  Eutecnuin,  oinnesque  nominalim.  Valcle 
in  gratia  Dei. 

*  XIII.  Salulo  faniilias  rratrum  incorum  cum  uxoribus  et  libcris 
et  virgines,  quae  appellantur  viduac.  Incoluines  niilii  eslotc  in  virlute 
fpiriUu.  Salutat  vos  IMiilo,  qui  mccuin  csL  Saliilo  lainiliam  Taviae, 
quam  opto  solidari  fidc  ct  cariUlc  corporali  cl  spirituaii.  Salulu  Alccn, 
desiderabile  mihi  noroen,  el  inconiparabilein  ilium  l)a[»linuin,  oplimorum 
fiJioram  parenlenit  el  oninee  nominalim.    Valele  in  gralia  Dci. 

nala  ad  Smvmcnses  cx  Troade. 


HfiVffWuiotgJino    inunnxx,    m,oi  //o-     f„j|,i  riolavil  Β  ffuvQVaioiq  uno  Τρωά- 
λυχαρηορ  Ιγνάτιος:  —  <fof  πρύς  Πυλυχαρηον  Ιγνάτιος, 

fi       β  (sic).    Εχ  L  Petriis  del  Furia 


198 


IGNATII  EPISTOLA  AD  POLYCARrUM.    I. 


ΠΡΟΣ  ΠΟΑΥΚΑΡΠΟΝ  ΙΓΝΑΤΙΟΣ.' 

^Ιγνάτιος,  ο  καΐ  Θεοφ6{)ος^  Πολυκάρπω  επισκοπώ  εκκληΰίας  Σμυρ- 
ναίων,^ μάλλον  Ιπνΰκοπτιμίνω^  νπο  Θεον  πατρός  καϊ  κυρίου 
Ίηαοϋ  Χξ>κ?τθΓ,  πλεΐΰτα  χαίρειν. 

Ι.     Laus  el  adhorlalio. 

Αποδεχόμενος  ΰον  την  ίν  Θεω  γνωμην,'^  ηδραΰμενην  ως  επϊ  πε• 
τραν  άκίνητον,  ύπερδοίάζω  ,^  καταξ,υωϋ'είς  του  προΰώπου^  αου  του 
άμωμου,  ου  οναίμψΡ  εν  Θεω.  Παρακαλώ  ΰε  εν  χκριτι,^  rj  ενδεδυ- 
ΰαι,^  προοϋ-εΐναι^^^  τω  δρόμω  ΰου,  ηα\  πάντας  παρακαλεΐν,  ϊνα  ΰώξων- 
ται.  Έκδίκει^^  ΰου  τον  τόπον  εν  πάβτ]  επιμέλεια  aaQKLzrj  τε  καϊ  πνευ- 
ματική. Της  ενωβεως  φρόντιζε^  ης  ούδεν  αμεινον.  Πάντας  βάΰταζε, 
ώς  καϊ  αε  6  κύριος.  Πάντων  άνεχου  εν  άγάπτ},  ωΰπερ  καϊ  ποιείς. 
Προΰευχαΐς  ϋχόλαζε  άδιαλείπτοις.^"^  Αιτου^^  ΰύνεϋιν  πλείονα  ης  έχεις. 
Γρηγορεί,  άκοίμητον  πνεϋμα^^  κεκτημένος.  Τοις  κατ  άνδρα  κατά 
βοηό•ειαν^^  Θεοϋ  λάλει.  Πάντων  τάς  νόΰους  βάΰταξε,  ώς  τέλειος  άΰ•λη- 
της.    "Οπου  πλείων^^  κόπος,  πολύ  κέρδος. 


1)  Ea  inscriptio  ex  CL  et  apogr. 
Holstenii.  —  Ignatio  e  Troade  repente 
proficiscenduiTi  eral  Neapolim  in  Mace- 
donia  sitam  (c.  8.)•  Priusquam  eo  per- 
gerct,  Polycarpo  Smyrnaeonim  episcopo 
scripsit  Epistolam,  quae  ab  exordio  ad 
finem  usquc  pastoralis  exhortatio  est. 
Fusius  quippe  disserit  de  iis,  quae  episco- 
pum  einsque  gregem  deceant  exornentquc. 

Sunt,  qni  hanc  Epistolam  in  dubium 
Yocent  eo  maxime  moti,  quod  Ignalius 
post  Smyrnaeos  ad  eornm  quoque  episco- 
pum,  idque  seorsim  scripserit.  Obstant 
autem  Eusebius,  qui  in  Hist.  eccl.  Ili,  36. 
ex  ipsius  Polycarpi  Epislola  ad  Philip- 
penses  teslimonium  affert:  ^Εγράχρατέ 
μοι  και  νμεΐς  y.ciV Ιγνάτιος  κτλ.  Ob- 
stant  Hieronymus,  Chrysostomus,  Antio- 
chus,  lo.  Damascenus  et  alii  scriptores 
velerum,  qiiippe  qui  episcopum  Antio- 
chenum  Epistolam  ad  Polycarpum  dedisse 
clare  reliquerint.  Nostra  aetate  dubia 
ilia  maxime  confutarunl  Hutherus  (in 
lllgenii  Zeitschr.  fiir  histor.  Theol.  T.  XI. 
p.  62  sqq.)  et  Duslerdieckiiis ,  de  Igna- 
tianarum  Epistolarum  aiithcntia  etc.  p. 
42  sqq.  Versio  Syriaca  Epistolae  iti 
duobus  Codicibus  extat,  quorum  aller 
saec.  sexto ,  octavo  alter  exaratus  esse 
dicitur.  Ex  vetusliori  eain  Curetonus 
edidit,  variis  lectionibiis  e  lecentiori  al- 
latis  textum  illustrans.  Utrinsque  Ms. 
Syriaci  versio  iisqne  ad  fincm  capitis 
sexli  extenditur,  graeco  textui  quasi  ad 
amussim  respondens.     Nil  nisiduae  sen- 


tenliae  ex  reliqua  parle    desumplae   illic 
adiunguntur. 

2)  ΙΙολνκάρηω  Ιπιύκόπφ  Σμύρ- 
νης Syrus,  Πολυκάρπω  Ιπισκόπφ  Ικ- 
κληαίας  Σμύρνης  πόλεως  Arrncnius. 

3)  Pulchra  epanorlhosis  el  plane 
Apostolica.  Gal.  4,  9.  Pearson.  Vair- 
lenius,  iit  redderet  quanlum  licebat  pa- 
ronomasiam  hancce,  dedit  in  versione 
sua,  inspectori ,  immo  qui  inspeclus  esl 
α  Deo.  Verborum  liisus  hab.  Ignat.  ad 
Trall.  capp.  5.  10.,  adRom.  8.,  ad  Smyrn. 
capp.  2.  5.  10.,  ad  Polyc.  c.  3.,  a  quibus 
minime  abhorruerunt  Scriptores  Sacri, 
e.  g.  Paulus  ad  Pliilem.  11,  20.  lac- 
Ciim  ntroque  Ms.  restilui  Ιπιακοπημένφ, 
quod  iam  expressit  Vossius.  Eam  le- 
ctionem  lacobsonus  mutavit  in  έπεακο• 
ηημένο)  auctore,  ul  scribit,  Cotelerio. 
Sed  neque  princeps  Cotelerii  editio,  ne- 
que  secnnda  aut  terlia  Clerici  aliud  exh., 
quam  μάλλον  [βε]  Ιηιακοπημένο). 

4)  Verlit  Gallicciolli:  Approvando  i 
tuoi  divini  sentimenti.  Id  sibi  vult  illud 
ad  Rom.  c.  7.  την  εΙς  Θεόν  μου  γνώμην. 

5)  νπερ^οξάζω  [Θεόν]  Syr.  et  Arm. 
lam  Holstenius:  summis  Deum  laudibus 
eveho. 

6)  Cum  captivus  Smyrnae  essem. 

7)  Loquendi  modus  Ignalio  perfami- 
liaris.  Cfi•.  Ep.  ad  Eph.  c.  2.,  ad  Magu. 
c.  2.  cl  12.,  ad  Rom.  c.  5. 

8)  Smithius  contra  utriusque  Cod.  etln- 
terpolatoris  auctoritatera  addit^foi;  ex  Int. 
vet.  Nec  Syr.  neque  Arm.  eam  vocem  tuentur. 


IGNATU  EPlSTuLA  Λ0  POLYCARPUM.    I.  199 


AD     POLYCARPUM. 

Ignalius,  qui  et  Theophonis,  Polycarpo,  cpiscopo  ccclesiac  Smyr- 
nacorum,  qiii  ipse  polius  episcopum  Jiabet  Deum  palrcin  et  Do- 
minum  lesum  Cliiistum,  plurimam  salutciii. 

•EPISTOLA  IGNATII  .AD  POLYCARPUM. 

*Ignalius,  qui  et  Theophorus,  Polycarpo  Ecclesiac  Smyrnensis 
Episcopo,  vel  polius  sub  Episcopo  Dco  Palrc  cl  Domino  Icsu 
Chrislo,  salutem  plurimam. 

I.     Laus  el  adhorlalio. 

Piam  mentcni  luam,  velut  supra  petram  immobilem  fundalam,  com- 
probans,  summis  eveho  laudibus,  quod  dignus  sim  babilus  sancla  lua 
facie,  qua  ulinani  scmper  frui  possim  iii  Deo.  Obsecro  te  pcr  graliani, 
qua  indulus  es,  ut  aiigeas  cursum  luum,  omnesque  adhorteris,  ut  sal- 
venlur.  Defende  locum  tuiini  in  omni  cura  carnali  et  spirituali.  Unilalis 
ciiram  habe,  qua  nibil  melius.  Omnes  perfer,  ul  et  le  perfert  Dominus. 
Omnes  tolera  in  charilate,  sicul  el  facis.  Precibus  vaca  perpeliiis.  Poslula 
sapientiam  maiorem  quam  babes.  Vigila ,  insomnem  spirilum  possidcns. 
Singulis  loquere,  ut  poles  Deo  adiuvanle,  Cunclorura  aegrotationes  porla, 
sicul  perfeclus  athleta.     Ubi  plus  laboris,  ibi  magnum  lucrum. 

*  I.  Probans  animum  tuum  in  Deo  firmalum ,  velut  super  pctrain 
immobileiii,  summis  Deum  iaudibus  evebo,  quod  tuam  inculpalam  facicm 
videre  inerueriiii,  qua  utinam  in  Deo  friiar.  Obsecro  te  per  graliam, 
qua  indulus  es ,  ut  cursum  tuum  promoveas ,  omncsqiic  horleris ,  ul 
^alventur.  Vindica  el  tircre  locum  tuum  cum  omni  diligcnlia  tain  cor• 
l»orali,  quam  spirituali.  Unilatis  curani  babe,  qua  nihil  mclius.  Omncs 
porU,  quemadmoduin  te  Dominus;  omucs  tolera  in  carilatc,  sicul  cl 
facis.  Precibtis  vaca  sine  inlermissione.  Poslula  inlellectum  amplioreni, 
qaam  habes.  Vigila,  spiriluni  insomnem  babcns.  Singulis  sccundiim 
adiutoriom  Dei  loqucrc.  Oinnium  infirmilates  perfcr,  ut  athleta  perfc- 
cUis.     Ubi  plus  laboris,  ibi  plus  emolumenti. 

9)  ImiUUir  S.  Paulnm,  qui  voce  fv-    studiose  fovendam  ac  preccs  assiduc  fun- 
^tm  et  Μύομαι  hoc  sensu  saepe  uli-     dendas  hortalus  esl.    Dueslerdieck. 

IttT,  e.  g.  Eph.  0,  14.  Col.  3,  12.  Pcars.  14)  Apud  Damascenum,  qiii  hunc  lo- 

10)  Conf.    ηληηονν     τον    δηόμον     ^^"^^^^    \jlm    άχοίμητον    OW«, 

•»rt      'iA       II  T'  Λ      Ί       ~  tnr     limvrir        rpnrs.       ΙιιΙΐ'ΓΠΟΐ.'ΐΙΟΓ .      Itli. 


'  vel.,  Syr.   el  Arm.  linMiUir  ηνίνμα.     lii 
E|».  Clcmcnlis  Hom.    ad  lacolniiii.  r.  12. 

11)  I.   e.    vmdua^   tuere.    Graziani :  01  μϊν  ουν   της   (χχλησίας   όιάχυνοι 
Cuftlodici   (Gallicdolli:    Sosueni)   il   Uio  τού   ίηισχότιου  αυνίτώς  (ιίμβόμίνοι 
posto.     Pelerauaotis    quaeril,     Syr.    et  Ιατωσαν  ol  ό^ί^αΚμοί. 
KnL§M\t%tniAt6iiffino¥^.tby τόπον.  \h)  όμοηί^ααν   lnU;r]»ul.,    vct.    Int. 

i'9\  ΛΛ.^ί^/-^^^.^  /vm    c••.   .(  Ar«i  L«*<li"  cornipia  <•χ  βυηΟ^έίαν,  quod  tix- 

12)  ά^iaλiίπτoiς  ora.  Syr.  et  Arm.  ,,j,,^.,,^  ^,  ,      ^j,,,,,  ^^^'^    ^^  ^^,•     ^^^^^ 

13)  Nil   haliel    hic  loai»   rnfflicilali<<  ί^^Ιημα  »eii  βυνλην  θίού. 

•m  ameanliae,  nt  Dallaeas  conl«ndebai.  Iti)  nkttov  C  i..     Syrue  ap.  Ciiretuii. 

Fralcnio   taatan    anore   daetas    beatui«  <:iim  Anlinchio  οηου  ΓχηςΟ  πλοίων  x6~ 

Ifutia•  Poljrcarpaii  μηπβ  ad  ecclesiam  πυς,  nokv  [xui\  xiQOoq. 


200 


IGNATII  EPISTOLA  AD  i^OLYCARPUM.   H.  III.  IV. 


ill.     Conlinualio  adhorlalionum. 

Κάλους  μ,αϋ'ητας  εαν  φιλ^ς ,^  χίνρις  ΰοι^  ουκ  ϊΰτιν'  μάλλον  τους 
λοψοτερονς^  εν  πραότητι  νπόταΰΰε.  Ου  παν  τραύμα  rrj  αυττ}  εμπλά- 
6τρω  -Ο^εραπεύεται.  Τους  παρο^υΰμους'*'  ίμβροχαΐς^  ηαϋε.  Φρόνιμος^ 
γίνου  ως  όφις  h  απασιν ,  καΐ  ακέραιος  ώς  rC  ηεριΰτερά.  ^ια  τοϋτο 
ΰαρκικος  εΐ  καϊ  πνευματικός,  ϊνα  τα  φαινόμενα  ΰου  εις  πρόΰωπον 
κολακευτις'  τα  δε  αόρατα^  αΐτει,  ϊνα  6οι  φανερωΟ"^,  όπως  μηδενός 
λείπτ},  γ,αΧ  παντός  χαρίϋματος  περιΰΰεύΐΐς.  Ό  %αιρος  απαιτεί  6ε,  ώς 
κυβερνήται  άνεμους,^  καϊ  ώς  χειμαζόμενος  λιμένα ,  εις  το  Θεοϋ  επιτυ- 
χεΐν.  Νηφε  ώς  Θεοϋ  άϋ-λητης '  το  Ό'έμα  άφ'&αρβία  %αϊ  ζωη  αιώνιος, 
περί  ης  και  βυ  πεπειΰαι.  Κατά  πάντα  ΰου  αντιψυχον  εγω  και  τα 
δεΰμά  μου,  α  ηγάπηΰας. 

III.  Conlinuatio. 

Οι  δοκοϋντες  άξιόπιϋτοι  είναι^  καϊ  ετεροδιδαβκαλοϋντες  ,^  μη  σε 
καταπληΰαετωΰαν.  Στη&ι  εδραίος  ώς  ακμων"^  τυπτόμενος.  Μεγάλου 
εΰτϊν  αΰ•λητοϋ  το  δερεβϋ-αι  καϊ  νικάν.  Μάλιΰτα  δε  ένεκεν  Θεοϋ  πάντα 
υπομενειν  7}μας  δει,  ίνα  καϊ  αυτός  ημάς  υπομείντ).  Πλέον*  ΰπουδαΐος 
γίνου  ου  εΐ.  Τους  καιρούς  καταμάν&ανε.  Τον  ύπερ  καιρόν^  προβδόκα, 
τον  αχρονον,  τον  άόρατον ,  τον  δι'  ημάς  όρατον ,  τον  ά'ψηλάφητον, 
τον  απαϋ•η,  τον  δι'  ημάς  παϋ'ητον ,  τον  κατά  πάντα  τρόπον  δι'  ημάς 
υπομείναντα. 

IV.  Conlinualio. 

^τ^ραι  μη  άμελείΰϋ-ωϋαν.  Μετα^  τον  κύριον  ΰυ  αυτών  φροντι- 
στής εβο.  Μηδέν  άνευ  γνώμης  ΰου  γινέα&ω,  μηδέ  ΰυ  άνευ  Θεοϋ 
ΙγνώμηςΥ  τι  πράΰΰε'  όπερ   ουδέ   πράΰΰεις,   ευΰτα^Ύΐς.^     Πυκνότερον* 


Cap.  II.  1)  φιλ^ς  [μόνον']  Syr.  ap. 
Cureton. 

2)  χάριϋύοι  fuit  in  C. 

3)  Cfr.  Act.  24,  5. 

4)  Syrum,  quem  Armenius  repetit,  aut 
ηαρό'ξνσμα,  aut  proisiis  aliud  vocabulum 
Jegisse,  aut  locum  panira  intellexisse  Cu- 
retonus  censet. 

5)  ^j^  βροχαΐς  C  L. 

6)  Cfr.  Matth.  10,  16. 

7)  Dedi  ώς  η  cum  CL,  ώΰεϊ  im- 
presserunt  Vossius  et  cum  eo  rlqq.  edi- 
tores.  Prolixiores  sunt  huius  sententiae 
verss.  Syr.  et  Arm. 

8)  I.  e.  arcana  vilia  quorumdam.  lun. 
Arcana  mysteria  Dei,  aul:  quae  in  fu- 
turo  evenient.   Smith. 

9)  vavv  leg.  Syrus. 

10)  Pro  anima  tua  (tui  vice)  Syr., 
persona  mea  sit  (erit)  vice  personae  tuae 
Arm.   Cfr.  ad  Eph.  c.  21.,  ad  Smyrn.  c.  10. 

Cap.  Ilf.  1)  elvaC  τι  ρ.  αξιόπιστοι 
ΐϊναι  Syr.  et  Arm.  Cfr.  Gal.  6,  3.  Ign. 
Ep.  ad  Tars.  c.  9. 


2)  Cfr.  I  Tim.  1,  3.  et  6,  3. 

3)  ά^-λητης  Syr.,  vir  fortis  Arm. 

4)  Vocc.  Πλέον  απουδαΐος  κτλ. 
usque  ad  capitis  finem  Syriace  etiam 
extant  ap.  Severum,  patriarcham  Anlio- 
chenum.     Gfr.  Cureton.  I.  1. 

5)  ItaC  et  apogr.  Holsteniiseiunctim, 
νηερκαιρόν  Petrus  del  Fnria  contra 
lacobsormm  mihi  transcripsil  ex  L,  idque 
est  in  ed.  principe,  Scribe  saltem  υπέρ- 
καιρόν,  alio  quidem  sensu  ^  nimis 
maturus. 

Cap.  IV.  1)  ^icc  Syr;  vocc.  Μετά 
τον  κύριον  om.  Arm. 

2)  [γνώμης'] ,  quod  deest  in  C  L, 
ex  Interpol.  inseruit  Vossius:  adest  quo- 
que  ap.  Syr.,  Arm.  et  in  homilia  de 
unico  utriusque  Testamenti  legislatore, 
S.  Chrysostomo  adscripta. 

3)  δπερ  ovak  πράααεις.  Ευύτά- 
^ft  Syriis  c.  Interpol.  et  fere  Arm. 

4)  ΙΙυκνότερον  Pearsonus  de  con- 
fertis  et  plenis,  non  de  crebris  conven- 
tibus  intelligit.     Cfr.  ad  Eph.  c.  13. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  POLYCARPUM.    II.  111.  IV.  201 

II.     ConUnuatio  adhorlalionum. 

Bonos  discipulos  si  amaveris ,  nullam  indo  mereris  graliara ;  poliiis 
peslilentiores  in  mansueludine  siibiice.  Non  omne  viilnus  eodem  cmplastro 
curalur.  Impelus  febriles  siiperfusionibiis  scda.  Priidens  esto,  sicut  ser- 
pens,  iD  oranibus,  et  simplex  ut  colnmba.  Idcirco  corporalis  es  el  spi• 
ritaalis,  ut  qiiae  coram  le  apparent,  placide  iracles;  invisibiUa  autcm 
petas  iit  manifestentur  tibi.  ne  libi  quidquam  desit  ct  omni  dono  abun- 
des.  Tempus  expelit  le,  iit  gubernator  venlos,  et  ut  lempeslate  iactatus 
portuni,  ul  cum  tiiis  Deum  assequaris.  Sis  sobrius  ut  Dei  alhlela ;  prae- 
mium  propositum  cst  immortalitas  et  vila  aelerna,  de  qua  et  libi  persua- 
sum  est    In  oumibus  vicissira  recreeris  me  et  vinculis  meis,  quae  dilexisti. 

*  II.  Bonos  discipulos  si  aiiias,  uulla  tibi  debetur  gralia.  Polius 
deteriores  mansuetudine  ad  obsequiuin  coge.  Non  omnc  vulnus  eodem 
emplaslro  curalur.  Exacerbatiores  accessiones  perfusionibus  seda.  Pru- 
dens  eslo  in  omnibus  ut  serpens,  et  siniplex  iit  coluniba.  Ideo  carnalis 
es  et  spiriluabs,  ut  ea,  quae  tibi  ad  oculum  apparent,  blande  molliter- 
que  lract€S.  Quae  autem  non  videnlur,  postula,  ut  ea  libi  manifesten- 
tur,  ne  quicquani  libi  desit,  et  onini  gralia  abundes.  Hoc  tempus  le 
flagiUt,  sicut  gubernatores  venlos,  et  tempestate  vexalus  porlum,  ut 
Deum  assequaris.  Sobrius  esto,  ut  athlela  Dei.  Praemium  propositum 
incorniplio  est,  et  viia  aeterna,  de  qua  et  tu  omnino  cs  persuasus. 
Libenter  ego  pro  te  impendam  et  animum,  et  vincula  haec,  quae  amasti. 

III.  Conlinuatio. 

Qai  videntur  6de  digni  esse,  el  aliena  docent,  te  non  perlerrefa- 
ciaol.  SU  firmus  ut  incus,  quae  perculitur.  Magni  atblelae  cst,  caedi  et 
Tiocere.  Maxime  vero  propter  Deum  oniDia  sustinere  nos  oportel,  ut  et 
ipse  Dos  sustincaL  Studiosior  fias,  quam  es.  Tcmpora  pcrpcndc.  Eum, 
qui  ultra  tempus  est,  exspecla,  inteniporalein ,  invisibileni ,  propler  nos 
visibilem,  iinpalpabilein ,  irapalibilem ,  propter  nos  patibilem,  qui  omni 
modo  propter  dos  sustinuit. 

*III.  li,  qui  fldera  mereri  videntur,  et  aliena  docent,  non  te  per- 
terrefaciant  Sta  firmus,  veiul  incus,  quae  perculitur.  Magni  alhlelae 
est  caedi,  et  vincere.  Maxime  autem  propter  Deum  omnia  nobis  susti- 
Denda  eunt)  ut  el  ipse  nos  sustincat.  Magis  te  sedulum  et  diligenteni 
eihibe,  quam  es:  tcmporis  occasiones  disce:  eum,  qui  supra  lempus 
eel,  expecta,  carentem  lempore,  invisibilem  et  propler  nos  visibileni, 
iinpalpabileio ,  iropassibilem,  et  propter  nos  passibilem  ,  et  nullum  non 
patieotiae  modam  propter  nos  exercenlcm. 

IV.  Conlinuatio. 

Viduae  ne  negligantur.  Posl  Doiiiinuin  lii  carum  curator  sis.  Nihil 
sinc  lua  volunlate  fiat,  neqiic  lu  qijidquain  sinc  Dci  volunlaU;  agas ; 
quod  nec  facis,  ciim  sis  constans.  Crcbrius  cunvcntus  fianl.     Nominaliin 

*  IV.  Viduae  non  negliganlur.  Posl  Doininum  lu  earuiii  curator 
e.Hio.  Nihil  sine  luo  arbilrio  agaliir,  neque  lu  sinc  Deo  quicquam  fa- 
cilOf  sicut  nec  facis  conslans  el  bene  cuiuposilus.     Crebriores  celebren• 


202 


IGNATII  EPISTOLA  AD  POLYCARPUM.   IV.  V.  VI. 


ΰνναγωγαϊ  γινεβΰ'ωΰαν.  'jE|  6νό(ΐατος  πάντας  ζητει.^  ^ovkovg*^  καϊ 
δούλας  μη  ύπερηφάνει'  αλλά  μηδέ  αντοϊ  φνϋιονΰΌ-ωβαν ,  «λλ'  εΙς  δό• 
ξαν  Θεοϋ  πλέον  δονλενέτωΰαν  ^  ϊνα  κρείττονος  ελενϋ•ερίας  άπο  Θεον 
τύχωΰιν.  Μη  έράτωΰαν  άπο  τον  κοινού''  ελεvΰ^εQOvΰ^'Cil ,  ϊνα  μη  δού- 
λοι ενρεΰ^ώΰιν  επι9νμίας.^ 

V.     Quid  cor\;iuges ,  coelibes,  sponsos  moneal  episcopus. 

Tag  κακοτεχνίας^  φεϋγε'  μάλλον  δε  περί  τούτων  ομιλίαν  τίοιοϋ.'^ 
Ταΐς  άδελφαΐς  μου  προαλάλει,  αγαπάν  τον  κύριον ,  καϊ  τοις  ΰνμβίοις 
αρκεΐΰϋ'αι  ΰαρκϊ  καΐ  πνενματι.  '^Ομοίως  καϊ  τοις  άδελφοΐς  μου  παράγ- 
γελλε εν  ονόματι  Ίηΰον  Χ^ίκΐτοΰ,  αγαπάν  τας  ΰνμβίονς^  ώς  6  κύριος 
την  Ικκληύίαν.  Εϊ  τις  δύναται  εν  άγνεία  μένειν  εις  τιμήν  τον  κνρίον* 
της  ΰαρκος ,  εν  άκανχηΰία  μενετω.  Έαν  καυχηΰηται,  άπώλετο'  καϊ 
iav  γνωύ&Υ}  πλέον  τον  επιύκόπον,  'εφΰ•αρται.  Πρέπει^  δε  τοις  γαμονβι 
καΐ  ταΐς  γαμονμεναις ,  μετά  γνίόμης  τον  επιΰκόπον  την  ενωΰιν  ποιεΐ- 
6ΰ•αι,  ϊνα  6  γάμος  τ}  κατά  Θεον,  καϊ  μη  κατ'  επι&νμίαν.  ΤΙάντα^  εΙς 
τιμήν  Θεον  γινεβ&ω. 

VI.     Officia  gregis  chrisliani. 

Τω  Ιπιύκόπω  προαεχετε,^  ϊνα  καϊ  6  Θεός  ύμίν.  Άντί'ψυχον^ 
εγώ  των  νποταΰΰομενων  τω  επιΰκόπω,  πρεαβντεροις ,  διαχόνοις'  καϊ 
μετ'  αντών  μοι  το  μέρος  γένοιτο  ΰχεΐν  εν  Θεώ.     Σνγκοπιατε  άλληλοις^ 


δ)  Ι.  e.  universos  nominatim  ad  con- 
gressus  sacros  convoca.  lac.  Verlit 
Graziani:  Ricerca  di  tutti  nominatamenle. 
Aliter  Gallicciolli:  chiama  tiitti  a  nonic, 
absurde  adnotans:  Qui  le  ragunanze  soiio 
quelle  che  altrimente  si  dicono  sinassi. 
Vedesi  sino  dal  primo  secolo  Tuso  di 
chiamare  a  nome  ί  concorrenti,  per  sa- 
pere  chi  convenisse,  ο  no. 

6)  Cfr.  Neander,  Kirchengesch.  I. 
p.  300.   //. 

7)  Aut  de  communi  Christianorum 
aerario,  aut  de  ipsorum  communitate 
atque  unitale  intelligendum. 

8)  Editi  anle  lacobsonum  της  έπι- 
ϋ^υμίας  auct.  Vossio.  Articulus  in  utro- 
que  Cod,  deest. 

Cap.  V.  1)  Non  cura  Hefelio  malas 
dodrinas  et  haereses,  sed  huius  sacculi 
artificia  intellexerim.  Graziani:  Fuggi  le 
male  arli  =  gringanni,  le  furberie.  Gal- 
licciolli :  Fuggi  gli  astuti  artifizi. 

2)  ομιλίαν  μη  ποιου  c.  Interpo- 
lalore  Vossius,  Cotelerius,  Smithius  et 
alii  invilo  utroque  Cod.,  vet.  Int.,  Syr. 
et  Arm.  Deest  μη  etiara  in  Mss.  Β  F  0  V 
recens.  prolixiorem  exhibentibus. 

3)  Vocc.  τάς  ύυμβίονς,  quae  ex 
vulg.  et  Int.  vet.  Vossiiis  supplenda  monet, 
reapse  extabant  in  L,  suntque  in  C.  Cfr. 
Eph.  5,  25. 


4)  I.  e.  eius,  qui  corpora  noslra 
resuscitat,  et  cuius  membra  corpora 
nostra  sunt.  Cfr.  I  Cor.  6,  14.  15.  lac. 
Holsleriius  Inlcrpretem  vet.  sequens  ad 
honorcm  Domini  carnis ,  sicuti  verlit 
GalliccioUi:  a  onor  del  Signore  della 
carne.  Aliler  Graziaiii:  ad  onor  della 
carne  del  Signore.  Syrus  quoque  et 
Arni.  iig  τιμήν  της  σαρκός  τον  κυρίου. 

5)  Videalur  Neander,  1.  c.  ρ.  321.  Η. 

6)  Cfr.  Ι  Cor.  10,  31. 

Cap.  VI.  1)  Hic  est  locus  (usque 
ad  h  T^  άναΰτάσει  υμών  πα&ηιην. 
c.  7.),  quo  maxime  everlere  conati  sunl 
quidam  (Scultetus,  Vedelius,  Usserius) 
huius  Epistolae  auctoritatem.  Quid  enim, 
inqiiiunt,  itane  sui  oblitus  fuit  Ignatius, 
nt  nesciret ,  se  ad  Episcopum  scribere  ? 
Non  certe :  ipsi  videnlur  obliti  esse  prae- 
cedentium  verborum ,  qiii  haec  carpunt. 
Supra  enim  dixit  Ignatius,  προςλάλίΐ, 
παράγγελλε,  etc.  Non  itaque  Poly- 
carpo  scribit,  iit  Episcopo  obediat;  sed 
rogat  eum,  ut  horletur  SmyrDaeos  hacc 
facere.  Quorsnm  enim  alias  omnia  ista, 
quae  seqnuntur,  ύυγκοπιάτε ,  συντρέ- 
χετε ,  αρέσκετε ,  etc. ,  quae  ηοη  nni 
dicunlur?  Apparet  ergo,  esse  iictionem 
personae  Polycarpi,  Smyrnaeos  hortan- 
tis.  Vossius.  Qiiia  ad  Smyrnae  Episcopum 
destinata  Epislola   ex    more   antiquo  le- 


IGNATIl  EPISTOLA  AD  POLYCARPUM.    IV.  V.  VI.  203 

omncs  quacre.  Servos  el  ancillas  dc  conteninas ;  sed  nec  ipsi  supcrbianl, 
veruni  ad  gloriara  Dei  pliis  serviaut,  ut  potiorein  liberlalem  a  Deo  con- 
sequanlur.  Nou  desiderenl  communibus  sumplibus  e  servitule  rcdimi, 
oe  seni  invenianlur  cupiditatis. 

tar  conventus.  Nomiiiatim  omnes  inquirc.  Servos  ct  ancillas  nc  despi- 
cias;  sed  nec  ipsi  inflentur,  sed  ad  gloriam  Dei  officiosius  scrviant,  ut 
meliorem  liberlatem  a  Deo  consequanlur.  Neque  conimuni  iuipcnsa  ma- 
numitli  velint,  ne  seni  iDvcniantur  concupisccnliac. 

V.     Quid  coniuges,  coelibes,  sponsos  moneai  episcopus. 

Malas  artes  fuge;  magis  aulem  de  illis  coram  populo  loquerc.  So- 
roribus  meis  dicilo,  ul  Dominum  anientj  et  maritis  conlenlac  sint  cariie 
ac  spirilu.  Simililer  el  fralribus  nieis  nianda  in  noniinc  lesu  Chrisli, 
ut  diligant  coniuges  suas  sicut  Dominus  ccclesiain.  Si  quis  polcsl  in 
caslitate  manere,  ad  honorem  eius,  qui  Dominus  est  carnis,  in  humililate 
maneat.  Si  glorielur,  periit;  ct  si  se  maiorem  episcopo  censeat,  iiileriit. 
Decel  vero,  ut  sponsi  et  sponsae  de  senlenlia  episcopi  coniiigiiim  faci- 
ant,  ut  nuptiae  secuDdum  Dominum  sint,  non  secundum  cupiditatem. 
Omoia  ad  honorem  Dei  fiant. 

*  V.  Malas  artes  fuge ;  imo  de  his  nec  verba  facito.  Sororibus 
meis  dicito,  ut  Dominum  amcnt,  et  coniugibus  suis  contenlae  siiit  et 
carne  et  spiritu.  Simililer  et  fratribus  nieis  praecipe  in  nomine  lesu 
Christi,  ut  coniuges  suas  ainent,  sicut  Dominus  Ecclesiani.  Si  quis  in 
casUUte  permanere  potest  ad  honorem  Doniini  carnis,  sine  iaclantia 
penMMat:  Si  gloriatus  fuerit,  periit,  el  si  cuiquani  notus  sit  praeler 
Bpiicopmn,  periit  ei  caslitas.  Sponsos  auleni  sponsasquc  cum  assensu 
Epiteopi  coniugari  decet,  ut  nupliac  sint  secuiidum  Dcum,  ηυη  secuU' 
dam  coocupiscenUam.     Omnia  ad  honorem  Dei  fianU 

VI.     Officia  gregis  christiani. 

Episcopo  attendite,  ut  et  Deus  vobis  atlendal.  Utinam  ego  vicissim 
recreare  possim  eos,  qui  subdili  sunt  episcopo,  presbyteris,  diaconis; 
et  utiDam  mihi  conUngat,  cum  illis  partem  habere  in  Deo.     CoUaborale 

*  VI.  Episcopo  atlendile ,  ut  et  Deus  vobis.  Eos  ut  propriam 
ΙΒΪΒΜΜ  diligo,  qui  parenl  Episcopo,  Prcsbyleris  et  Diaconis,  el  cum 
iptis  cOBtiii§at  mihi   parlem    babere  in  Deo.     Collaborale  invicem,  una 


Meo  lippcneiK    fratri    alicni    eximio    eeoreim 

Mlftyr  farictBilCft  •necqiUi  ffcribit.  SmilhiuK  conrerri   iubel  persons- 

•i  MfHlni:   «iMllpl•  Apotloli,  qni   in  nim  imiUitionps,   qiias  lcgimus  Apoc.  2, 

I  Μ  Tfa.  IMUta  fraedpit  «nilNM  Rtri-  10.    KiKlius  censcl  liaric  EpiKt()l«ni  pntius 

piMim   CkrMaaae    ordinihie ;    aitqoe  iiucribeodam  chkc  ad  lOlycarpum  el  Prcs- 

Uc  (IV.  12.):    ?iemo  adoleuentkm  bfflerkm.  lac.  Vid.  Ep.  ad  Smyni.  c.  13. 

CMtaHMl;  et  Ti(.  2,  15.  >Vmo  te  Not  4. 

Cotel.  8ic  B.  Paulo»  ad  Phi-  2)  Cfr.  fuprs  c.  2.,  adSrayrn.  c.  10., 

Upp.  4,  3.   EpUcop«  siire  Eccleatae  Phi-  ad  Ephe».  c.  21. 


204 


IGNATII  EPISTOLA  AD  POLYCARPUM.    VI.  VII. 


ανναΰ-λεΐτε  ,^  ΰυντρεχετε,  ΰυμτΐάΰχετε ,  6υγκοίμά6ΰ•ε ,  ϋυνεγείρεΰΰ•ε ,  ως 
Θεον  οικονόμοι  καϊ  πάρεδροι  και  νττηρεται.  ^Αρεοκετε  ώ  ΰτραχενεϋΰ'ε, 
αφ'  ου  καϊ  τα  οψώνια'^  κομίζε6θ•ε.  Μη  τις  υμών  δεΰερτωρ^  ενρεΟ'τί. 
Το  |3άπτκΐ|ΐΐίΥ  υμών  μενετω^  ως  όπλα,  rj  πίϋτις  ως  περικεφαλαία,  η 
αγάπη  ώς  δόρυ ,  η  u7ro|Ltovii  ω^  πανοπλία.  Τα  δεπόΰιτα'  υμών  τα 
ϊργα  υμών  ^  ϊνα  τα  ακκεπτα  υμών  άξια  κομίΰηβΰ•ε.^  Μακροϋ'υμη6ατε 
ουν  μετ'  αλλήλων  h  πραότητι,  ώς  ό  Θεός  \με&Ύ  νμών,  Όναίμην^^' 
νμών  δια  παντός. 


VII.    MiUile  legalum  ad  Anliochenos  oh  pacem  reslUutam. 

Έπειδη^  η  Ικκληοία  η  εν  Αντιόχεια  της  Συρίας  ειρηνεύει,  ώς 
iδηλώ^η  μοι,  ^to:  την  προΰευχην  υμών,  κάγώ  ευΰ-υμοτερος  εγενόμην 
iv  άμεριμνία  Θεοϋ ,  εάν  περ  ίιά  του  πα3•εΐν  Θεοϋ  επιτύχω,  εις  το 
ενρεύ'ηναί  με  εν  ττ}  άναβτάΰει^  υμών  μαϋ'ητην.^  Πρέπει,^  Πολύκαρπε 
Ό'εομακαριΰτότατε ,  ϋυμβούλιον  άγαγεΐν  ϋ'εοπρεπέΰτατον ,  %αϊ  χειροτονη- 
ΰαί  τί-να,  ον  άγαπητόν  λίαν  έχετε  καϊ  άοκνο  ν ,  ος^  δυνηΰεται  ^εόδρο- 
μος  καλεΐΰΰ•αΐ'  τούτον  κατα'ξιώΰαι ,^  ϊνα  πορευ'ϋ•εΙς  εις  Συρίαν  δol•,ά6Ύ^ 
νμών  την  άοκνον  άγάπην  εις  δόξαν  Χριΰτον.  Χριΰτιανος  εαυτού  εξου- 
ϋίαν  ουκ  έχει,  άλλα  Θεώ  ϋχολάξει.  Τοϋτο  το  'έργον  Θεού  εΰτϊν  καϊ 
νμών  ^  όταν  αυτώ  άπαρτίβητε.'^     Πιβτεύω  γαρ  ττ)  χάζ/ιτι,    or/"    έτοιμοι 


3)  ϋνναθ^λητε  scr.  C  L  Voss. 

4)  Et  ex  hoc  et  ex  sequentibns 
locis  voluenint  ostendere  viri  docti, 
epistolam  hanc  non  esse  Ignatii,  vel  sal- 
tem  hanc  partem ;  qiiod  in  ea  tot  Latina 
vocabula  occurrerent.  Nam,  inquiunl, 
itane  rudis  fiiit  Ignatius  lingnae  Grac- 
cae,  ut  nesciret,  quid  (lepositum,  quid 
accipere,  quid  deserlorcm  sermo  Graecus 
vocet?  Fefellit,  ut  puto,  viros  doctissi- 
mos  iudicium  suum.  Omnia  enim  haec 
verba  desumta  sunt  ex  militia  et  iure 
Romano;  neque  Graecis  minus  nota, 
quam  Romanis;  imo  etiam  vernaculis 
notiora.  Quis  est,  qui  nesciat,  omnia 
militaria  vocabula  eliam  apud  Graecos 
obtinuisse  ?  Hoc  qui  ignorat ,  nimquam 
Tacticos  legit;  e  quibus  discere  est,  non 
tantum  officia,  parles  exercitiis,  militum 
exercitia,  similiaque,  sed  etiam  leges  mi- 
litares  Laline  fiiisse  scriptas  et  recitatas. 
Eadem<quoqne  est  ratio  in  iure  Graeco- 
Romano,  cuius  innumera  vocabnla,  una 
cum  imperio,  in  Graeciam  fuere  trans- 
lata.  Hoc  nos  nescire  non  patiun- 
tur  veterum  lurisconsultorum  libri.  Non 
itaque  mirandum,  si  notiora  forent  vulgo 
vocabula  ista ,  oifjcSviov  pro  stipendio 
militari,  άείΤερτωρ,  δεπόΰιτα,  ακκε- 
πτα^ qiiam  illa,  quae  antiquioribus 
Graecis  in  usn  fuerant.  In  actis  Smyr- 
naeae  Ecclesiae  de  Polycarpo  habes 
χομψεκτωρ ,  et  sexcenta  alibi  id  genus, 
etiam  in  libris  novi  foederis.    Miror  au- 


tem,  quid  veteri  interpreti  in  menlem 
vencrit,  iit  pro  deseriore  substitueret  ocio- 
sum.  Qiiis  enim  nescit  in  militia  deser- 
tores yocari λειποτ ακτονντ ας  'i  Poslerior 
aetas  non  eos  tantum,  sed  et  rebelles 
et  prodilores  ita  adpellat.   Voss. 

δ)  Perqnam  elcganter  άεα^ρτωρ  et 
μενετω  opponuntur;  nec  inscile  sub- 
iungitur  άεπόσιτα,  cui  voci  respondel 
nomen  ακκεπτα.  Colel.  Miratur  Vossius 
quid  Int,  Vet.  in  menlem  venerit  ut  pro 
desertore  substituerit  otiosum.  Cod.  Mslus 
adhuc  exhibet  vocem  αργός  margini  hoc 
modo  adscriptam ;  atque  hoc  glossema 
itmsitalioris  άεαέρτωρ  transtulit  Int.  vel. 
lac.  In  texlu  Codicis  C  όεΰέρτωρ,  cui 
vox  αργός  raan.  alia  raargini  adscripta 
ciirn  signo    >'•    respondet. 

6)  Ita  vocabulo  ulitur  Ignatius,  quia 
desertores  arma  abiiciebanl,    Pears. 

7)  διπόσητα  C  L. 

8)  Hoc  C  L  InterpoL,  χομίζηα&ε 
aiict.  Vossio  edilt.  ante  lac. 

9)  Praepositio,  quae  excidit  utrique 
Ms.,  leg.  ap.  Interpol. ,  Syr.  et  in  frag- 
mentis  Damascenicis  Rupefucaldinis. 

10)  Cfr.  siipra  c.  1.  Ep.  adEph.  c.  2. 
Cap.  VII.     1)  "Έπειδη  lac.  c.  L,  con- 

firmante  nunc  C;  "Επεϊ  ok  Vossius,  et 
qui  cum  eo  faciunt.  Syrus  ex  hoc  cap. 
non  nisi  dictum  Χριστιανός  Ιξονΰίαν 
εαυτού  ουκ  έχει,  άλλα  Θεφ  σχολάζει 
vertendo  sibi  elegit.  Vid.  supra  Ep.  ad 
Smyrn.  c.  11.  ad  Philad.  c.  10. 


IGNATII  EPISTOLA  ΑΠ  POLYCARPUM.    VI.  VII.  205 

vobis  muluo;  una  certate,  iina  currite,  conipalimiiiij  una  dormite,  una 
exsurgite,  iit  Dei  adminislratores,  familiares  el  minislri.  Placete  illi,  cui 
miliiatis,  a  quo  et  slipendia  ferlis.  Nemo  veslrum  deserlor  inveniatur. 
Baptismus  vester  maneal  veliit  arma,  fides  ut  galea,  cliarilas  ul  Iiasta, 
palienlia  ut  tola  armatiira.  Deposita  veslra  sint  opera  veslra,  iit  accepta 
veslra  digne  reportelis.  Longanimes  igitur  eslole  aller  ad  alterum  iii 
mansueludine,  iil  el  Deus  erga  vos.     Utinam  fruar  vobis  perpetuo. 

cerlale,  simul  currite,  conipalimini  inviceiu,  simul  quicscite,  simul  exur- 
gite,  ul  Dei  dispensalores,  assessores  et  minislri.  Placete  illi,  cui  mi- 
litatis,  a  quo  et  stipendia  recipilis:  iierao  vestrum  desertor  inveniatur. 
Baplismus  maneat  velut  anna,  fides  ut  galea,  caritas  iit  liasla,  palienlia 
ut  armatura  lotum  corpus  prolegens.  Deposita  veslra  siint  opera  veslra, 
ul  accepta  vestra  digna  reporlelis.  Longanimes  ergo  estote  invicem  cuni 
mansueludine ,  sicut  el  Deus  cum  vobis.     Seniper  vobis  frui  cuperem. 

MI.     MiUite  legatum  ad  Antiochenos  ob  pacem  reslUuiam. 

Quia  vero  ecclesia,  quae  est  Anliochiae  in  Syria,  ut  mihi  relatum 
est,  pace  fruitur  per  preces  vestras;  et  ego  nunc  tranquilliore  animo 
sum  in  securilate  Dei;  si  modo  per  passionem  Deum  assequar,  ut  in 
resurrectione  discipulus  vester  inveniar.  Decel,  Polycarpe,  in  Deo  beatis- 
sime,  concilium  cogere  Deo  decenlissimum,  et  eligere  aliquem,  quem 
valde  charum  babealis  el  inipigrum,  qui  poterit  diviniis  ciirsor  appellari ; 
illunique  eo  dignari  honore,  ut  in  Syriara  profectus  impigrani  charitalem 
vestram  ad  Dei  gloriam  celebret.  Christianus  sui  poteslatem  non  babet, 
sed  Deo  vacat  Hoc  est  opus  Dei  el  vestruin,  quaiido  id  in  illius  bono• 
rem  perfecerilis.     ConOdo  eniiu  gratiae,   vos  paratos   esse  ad  opus  hoc 

*  VII.  Poslquam  Ecclesia  Antiochena  Syriae  pacata  est ,  sicut  si- 
gQificaUim  est  mihi,  per  oralionem  vestram,  ct  ego  Iranqiiilliori  sum 
aoimo  in  securitate  Dei;  si  forte  per  passionem  Deum  asscquar,  ut  in 
resurreclione  discipulus  vesler  inveniar.  Oporlet  te,  bealissime  Poly- 
carpe,  concilium  sacrosanctum  agere,  et  eligere  aliquem  vobis  carissi- 
mum  et  impignim,  ut  cursor  divinus  appellari  possit,  et  decerHere,  ut 
ille  in  Syriam  profcclus  praedicet  impigram  carilateni  vestram  ad  glo- 
riam  Christi.  CJirislianiis  sui  potestatem  uon  habct,  sed  Dcu  vacal. 
Hoc  est  opus  Dei  et  veslrum;  quando  id  ipsum  perfecerilis.  Credo 
enim  grauae,  quod  parati  eslis  ad  praestanda  boiia  opcra  Deo  congruen- 

2)  lU  C  L,  et  η  Mss.  noslrii»  recpns.  4)  Haec  refert  S.  Polycarpu8  in  Ep. 
lonfioris  B,  αΐιησίΐ  Interpolator  c.  vet.     ad  Phil.  c.  13.    Pearg. 

Inl-,  iindeCoI.  coniedt  άνα/τήσ^/.  Arme-  e\  i.     /^  f        «     ir 

nias:  precibu,  tniri,  et  duclpulu,  ve,ter  .?>  '^^  ^  ^,    ως  Voss.,    el    qn.    enm 

inrenihr.  recilarunt. 

3)  7ΐαΙΗ]την     ruro    alii«   lacobeoniis  6)  Sic  Voss.  recle,  χαταξιώσε  C  L. 
ex  Ms.     Ifidi?  Peanionoe:  Quaere,  an  iil  nv  i.     i   /^    •                 •  i          •      r  •. 

ώ^της.     L•    LLx   C  distinrle    Hcrihil  ««'^^'  άηαί^ηησηη       Λρ.πΐ  Voss.  αυτό 

μΐ9!ηφ,    Pl    iU.    ..I  in  Hol.l.nii  apo-  ^^"Q^^^^y^     'mf    '' •''•    '"Φ••.    usque 

"'-••'  rodir»  Me.l.,  nec  nor.  ap.  \oJuw.  "''  ^''''  ""'^'  π.,,οΙ.οη.,.Ι. 

II    vH.  Irii.  et  Ami.    ,MeiJir<'i  Cn-  8)  Transponc  verba:  δτι  r^  χάριτι 

if.iiir.irii  η α9ητην  mendum  pulo.  U.  e.  Jia  της  χάριτος.  Smilh. 


206 


IGNATII  EPISTOLA  AD  POLYCARPUM.    VII.  Vlli. 


ίβτε  είς  ενποιΐαν  Θεώ  άνηκονΰαν.     ΕΙδώς  ονν  νμών  το  ΰνντονον  της 
αληϋ'είας,  δί'  ολίγων  υμάς  γ()αμμάτων  παρεκάΧεβα. 

VIII.     Ει  aliae  ecclesiae  legatos  vel  epislolas  Anliochiam  miUanU 
SalulalioneS' 

Έπεν  ηοιΰαις  ταΐς  ίκκληΰίαις  ουκ  7)δυνηΰ•7}ν^  γράψαι^  δια  το 
Ιξαίφνης  ηλεΐν  με  απο  Τρωάδος  εΙς  Νεάπολιν ,  ως  το  Ό^ελημα^  προβ- 
τάΰΰει'  /^ά-ψει?  ταΐς  'εμπροβϋ'εν  εκκληΰίαις ^  ώς  Θεον  γνώμην  κεκτη- 
μένος, εις  το  καϊ  αντονς  το  αντο  ηοιηβαι,  οι  μεν  δυνάμενοι  πεζούς 
TTffi^wt,  οι  δε  επιΰτολας  δια  των  νπό  6ου  πεμπομενων '  ϊνα  δοξαΰΟ'ητε'^ 
αΐωνίω  'εργφ  ,  (ος  οί'ξιος  ων.  ^Αΰπάζομαι  πάντας  ε'ξ  ονόματος,  καϊ  την 
του  'Επιτρόπου  ΰυν  όλω  τω  οϊκω  αυτής  καϊ  των  τέκνων.  Άβπάζομαι 
"Ατταλον  τον  α^αττί^τόν  μου.  Άΰπάξομαι  τον  μέλλοντα  καταΙιοϋΰΘ•αι 
του  εις  Συρ'ιαν  πορεύεΰϋ-αι.  "Εβται  η  χάρις  μετ'  αυτοϋ  δια  ττκντο^, 
καϊ  του  πέμποντος  αυτόν  Πολυκάρπου.  *Ερρω6ϋ•αι  υμάς  5ιά  παντός^ 
Ιν  Θεώ  ημών  Ίηΰοϋ  Χριΰτώ'^  εύχομαι ,  εν  φ  διαμείνητε''  εν  ενότητι 
Θεοϋ  καϊ  επιΟκοπτΙ.^  Αρπάζομαι  "Αλκην  ,^  το  ποϋ^^τόν  μου  όνομα. 
"Ερρωΰϋ-ε  εν  κυρίω. 


Cap.  νίΠ.  ])  Syrns  unam  sentenliam 
ex  cap.  octavo  ea  quidem  ratione  reci- 
lat,  ac  si  leQisael:  ^ύπάζομαι  τον  κα- 
ταξίονμενον  τον  εΙς  ^ίντιοχίίαν  πο~ 
ρενεαί^^αι  άντΙ  Ιμον,  καϋ^ώς  Ινετει- 
λάμην  ύοι.  Ultima  vbb.  άντϊ  ^μον, 
χαθ^ώς  Ινετειλάμην  βοι,  nec  ab  Arme- 
nio  agnita,  alienae  manus  additamentum 
esse  videntur. 

2)  ηάυνηί^η  C. 

3)  I.  e.  mandatiim  imperatoris,  seu 
militum,  qui  Ignatium  diicebant,  seu  vo- 
lunlas  Dci.  Θέλημα  absolule  ponitur 
Ep.  ad  Smyrn.  c.  11.    lac. 


4)  Ut  glorificeris  vet.  Int.  Sed  legerim 
potius  ίνα  άοξαύ^ητε  αίοη'ίω  εργφ, 
ώς  ίίξιον. 

5)  Vocc.  καΐ  τον  πέμποντος  αυ- 
τόν πολυκάρπου.  ^Ε^ρώύβ^αί  υμάς 
J/ά  παντός  a  Vossio  praetermissa  re- 
stituil  lac.  ex  L.     Extant  ea  etiam  in  C. 

6)  χυ  C  L,  i.  e.  χριστού. 

7)  διαμείνηται  C,  ε  siipra. 

8)  Lege  Ιπισκόπου,  ut  habent  codi- 
ces  Augustanus  el  Leicestrensis(epi.stolae 
interpolatae).  Stnilh.  Mihi  quidem  lectio 
Ιηισκοπ^  sequiori  aelate  non  absque 
consilio    facta    esse    videtur    ex    priori 


IGNATII  EPISTOLA  AD  POLYCARPUM.   VII.  VIII.  207 

bonum,  ad  Deum  pertinens.    Cuni  iiaque  scirera  vehemens  veslrum  erga 
verilalem  studium,  brevi  epistola  vos  atUiorlatus  sum. 

tia.     Cum  igitur  noverim  intensum  vestnim  veritatis,  brevibus  literis  vos 
cohortatus  sim]. 

VIII.     El  aliae  ecclesiae  legatos  vel  epistolas  Anliochiam  miUanL 
Salulationes. 

Cum  omDibus  ecclesiis  scribere  non  potucrim,  quod  rcpcnte  a 
Troade  Neapolim,  iussu  ita  postulante,  navigavcrim ;  tu,  qui  scntentiae 
Dei  sis  compos,  scribes  vicinis  ecclesiis,  ut  et  ipsi  idem  faciant,  qui 
possint,  pediles  inillant,  alii  vero  epislolas  per  eos,  qui  a  lc  miltenlur; 
ul  giorificeris  aelerno  opere,  quemadmodum  dignus  cs.  Salulo  omnes 
nominalim,  et  Epitropi  uxorem  cum  tola  domo  sua  et  liberis.  Saluto 
Allaluiii  mihi  charum.  Salulo  eum,  qui  profectione  in  Syriam  dignus 
habebilur.  Gralia  in  perpeluum  cum  iilo  erit  ct  cuni  miltente  illuni 
Polycarpo.  Opto  vos  semper  valere  in  Deo  noslro  lesu  Chrislo,  per 
quem  in  uoione  cum  Deo  et  episcopatu  permaneatis.  Saluto  Alcen,  desi• 
derabile  mihi  nomen.     Valete  in  Domino. 

*  VIII.  Quoniam  cunclis  Ecclesiis  scribere  non  potui,  quod  repenle 
a  Troade  Neapolim  uavigare  cogar,  aliorum  voluntate  ita  iubentc,  scrl• 
bes  ceteris  porro  Ecciesiis,  ut  qui  Dei  voluntatem  leneas,  quo  et  ipsi 
idem  facianU  El  qui  possunt  pedites  mittant;  alii  vero  literas  per  eos, 
qui  a  le  milUintur,  ut  operc  hoc  aeterno  glorificemini ,  sicut  mereris. 
Saluto  oinnes  nominaUm,  et  uiorem  Episcopi  cum  tota  familia  sua  ct  li• 
beris.  Saluto  dilectum  mibi  Altalum:  saluto  dcsignandum  ad  ilcr  in 
SyrianL  Eril  cum  Ulo  graUa  semper,  et  cum  eo,  qui  mittit  illum,  Po< 
lycarpo.  Opto,  vos  semper  valerc  in  Dco  nostro  lesu  Chrislo,  in  quo 
pennanctc  in  unitatc  cl  tutela  Dei.  Saluto  Alccm,  desiderabile  miiii 
Valelc  in  Doiuino. 


tnmxonov.  In  Cod.  Β  rec«ns.  longioris  Si)  αΧχην  CL.  Cfr.  Ep.ad  Smyrn.  c.  13. 

iafeaio  Ιηιαχόπου^    man.  sec.  η  sine  ι  In  C  deest    epigraphe   ΠΡΟΣ  IIO- 

sdbecriplo   supra.     Eliam  Arm.   tmaxo-  ΑΎΚΑΡΙΙΟΝ ,   quam  Vossius  subiecit 

nnn/.  ex  L. 


208  MARTYRIUM  S.  IGNATII.    I.  II. 


MAPTYPION   ΤΟΥ  ΑΓΙΟΥ  IEP0MAPTYP02 
ΙΓΝΑΤΙΟΥ  ΤΟΥ  ΘΕΟΦΟΡΟΥ. 

ι.     Jgnalu  cura  pasloralis  ei  marlyrii  desiderium. 

*Άρτι}  δίαδε'ξαμένον  την  '^ Ρωμαίων  άρχην  Τραϊανού,  'Ιγνάτιος,  ο 
του  αποΰτολον  Ιωάννου  μα9•ητης,^  άνηρ  ijv^  τοις  ηαΰιν  αποΰτολναος, 
'Λαϊ  εκυβερνα  την  εκκληΰίαν  Αντιοχεων  επιμελώς  ^  τους^  ηάλαι  χειμώ- 
νας μόλις  παραγαγών  τών  πολλών  επϊ  ^doμετιavoϋ  διωγμών,  κα^•άπερ 
κυβερνήτης  άγαμος,  τω  οϊαχι  της  προβευχης  %αΙ  της  νηατείας,  και 
τι}  αυνεχεία  της  διδαΰΥΜλίας,  τω  τόνΐο  τω  πνευματικω  ,^  προς  την  ξά- 
λην  την  άντικειμενην  άντεΐχεν '  άεάοικώ^  μη  τίνα  τών  ολιγοψύχων  η 
άκεραιοτέρων  αποβάλτ).  Τοιγαροϋν  ηυφραίνετο  μεν  επϊ  τω  της  εκκλη- 
οίας  άΰαλευτω ,  λωφηΰαντος  προς  ολίγον  του  διωγμού '  ηΰχαλλεν  δε 
κα&'  εαυτόν ,  ώ^  μήπω  της  όντως  εις  Χριΰτον  αγάπης  εφαιράμενος, 
μηδέ  της  τελείας  του  μα&ητοϋ  τάξεως.  Ένενόει  γαρ  την  ίκχ  μαρτυ- 
ρίου γινομενην  ομολογίαν  πλεΐον  αυτόν  προΰοικειοϋΰαν  τω  κυρίω. 
''Όθεν  ετεΰιν  ολίγοις  ετι  παραμένουν  ττ}  εκκληβία,  καϊ  λύχνου''  δίκην 
•θεϊκού  την  εκάοτου  φωτίζων  διάνοιαν  δια.  της  τών  [θείων]^  γραφών 
έ^ηγηΰεως^  επετύγχανεν  τών  κατ    ευχην. 

II.     Ignaiius  α  Traiano  condemnalur. 

Τραϊανού  γαρ  μετά  ταϋτα  εννάτω^  ϊτει  της  αυτού  βαΰιλείας,  επαρ- 
Ό^εντος  επϊ  ττ}  νίκτ}  rjj  κατά  Σκυ&ών  καϊ  Αακών^  καϊ  έτερων  πολλών 
i^'vώv,  καϊ  νομίΰαντος  ϊτι  λείπειν  αυτώ  προς  πάβαν  iJTroTccyj^v  το  τών 
χ^ισηανοίϊν  'θ'εοβεβες  ΰύβτημα,  καϊ  ει  μη  την  τών  δαιμόνων^  ελοιτο 
λατρείαν  μετά  πάντων  ύπειΰιέναι  τών  εΰ'νών,  διωγμον  ύπομενειν  άπει• 
λήΰαντος  J  πάντας'^  τους  εύΰεβώς  ζώντας  η  •Ο'υειν  η  τελευτάν  κατηνάγ- 
καζεν.  Τότε  τοίνυν  φοβηΌ'εϊς  ύπερ  της  Άντιοχεων  εκκλησίας  ο  γεν- 
ναίος του  Χριατοϋ  στρατιώτης,  εκουΰίως^  ηγετο  προς  Τραϊανόν,  διά- 
γοντα μεν  κατ'  εκείνον  τον  κα^ξ)ον  κατά  την  Άντιόχειαν ,  σπουδάζοντα 
δε  επϊ  Άρμενίαν  καϊ  Πάρθους,     ^^ς  δε  κατά   πρόσωπον  εστη  Τραϊα- 

Cap.  Ι.     1)  Notum  est,  Traiammi  a.  dnm  videtur,   Ignatium   fuisse  auditorem 

98  p.  Chr.  n.  Nervae  Imperatori  succes-  S.  loannis,    licet    de    tempore    et  loco, 

sisse.      Sive     autem    Ignalius    secundum  sive  in    Palaeslina,    sive    in  Syria,   sive 

Usserium  et  Burlonum  a.  107  marlyrium  polius  iina  cum  S.  Polycarpo  (quod  as- 

subiit,  sive  a.  112  secundum   alios,  sive  seritur  c.   3.)   in   Asia    Minori,   nondum 

a.  115,  uli  videtur  Greswellio,  sive  opi-  constet.    Smilh. 

nantibus  Pearsono  et  Cleiico  a.  116,  vox  3)  Lege  h  pro  ην^  qnod  in  Codice 

!^ρτί-  non  de  Imperatore  niiper  facto  intel-  suo  non  habebat  vel.  Int.,  parlicula  κ«ί, 

ligi  potest,  sed  de  novcllo  est  capienda.  quae  sequilur,   delela.    Smilh. 

2)  De  discipulatu  S.  Ignatii  sub  cnra  4)  Voc.  Ιηιμελώς,  qiiam  Interpretes 

et  institutione   S.  loannis  Aposloli  altum  velt.  excludunl,  Petermanno  serius  vide- 

silent    Scriptores  Ecclesiastici ;    quorum  tiir   addita.     In    graeco    exemplari,    quo 

plerique  omnes,  in  enarrandis  Sanctorum  usus  est  Armenius,  subinde  fuisse  videlur 

Martyriis    occupati ,    parentum,    patriae,  τους   πολλούς  χειμώνας  /Ιομετιανου 

nalaliumque  memoriam,  etiinivcrsam  illo-  του βααιλεως  παραγαγών καΌάπερ  κτλ. 

riim  vitae  praeccdenlis  rationem,  institu-  5)  ος   ante   τους   inserit   Grabius   c. 

Inm,    reliquasque    περιστάσεις   litteris  vet.  Int.  Caien. 

mandare  poslerisque  tradere  neglexerint.  6)  Ms.  τφ  πνενματι,  male.    Legen- 

Interim  ex  horum  Actorum  fide  slatuen-  dum  aut  του  πνεύματος,  aut  τφ  πνευ- 


MARTVRIUM  S.  ΙΓ,ΧΑΤΙί.   Ι.  II.  209 


MARTYRIUM  SANCTI  HIEROMARTYRIS  IGNATII  THEOPHORI. 

I.     Jgnaiii  eura  pastoralis  et  martyrii  desideriunu 

Cum  non  ita  prideni  iniperium  Romanorum  excepisset  Traianus, 
IgQalius,  Apostoli  loannis  discipulus,  vir  erat  in  omnibus  apostolicus,  et 
ecclesiam  Anliochenorum  summa  cura  regebat,  cum  veteres  procellas 
niultaruni  sub  Domiliano  perseculionum  aegre  praeteriissel;  quippe  qui 
insUir  boni  gubernaloris  gubernaciilo  precum  ac  ieiunii,  et  assiduilale 
docendi,  el  perpeliia  contcnlione  spiritus  ,  tempeslali  conlrariae  restitit; 
verilus,  ne  quem  tiniidiurum  aut  simplicionim  amitteret.  Owatnobrein 
gaudebat  quidem  ecclesiae  tranqiiillitale ,  qiiiescentc  ad  brcve  tempus 
perseculione ;  dolebat  auleiii  aniino,  quod  nondum  verani  erga  Chrislum 
charilatem,  neque  perfectum  discipuli  ordinem  esset  assecutus.  Reputabat 
enim  animo,  confessione,  quae  per  martyrium  fit,  fore,  ut  ipse  similior 
fierel  Chrislo.  Unde  paucis  annis  adhuc  in  ecclesia  moralus ,  et  divi- 
nae  inslar  lucemae  intelleclum  cuiusque  interprelatione  [divinarum]  scri- 
pluraruin  illustrans,  votonim  suorum  compos  factus  est. 

II.     Ignalius  α  Traiano  condemnatur, 

Posdiaec  enim  Traianus,  nono  imperii  sui  anno,  victoria  de  Scythis 
el  Dacis  aliisque  multis  genlibus  reportata  elatus,  ad  subieclioneni  omnium 
sibi  adhuc  pium  Cbrislianorum  coetiim  deesse  raliis,  perseculionemque, 
nisi  dacmonum  cultuin  cum  omnibus  gentibus  amplecterentur ,  minatus, 
omnes  religiose  vivenles  aul  sacrificare  aut  mori  cogebat.  Tum  vero 
pro  AntiocfaeDa  ecclcsia  peiiimescens  generosus  Christi  miles  sponte 
daetis  est  ad  Traijiiuin ,  qui  eo  tempore  Anliocbiae  qiiidcm  morabalur, 
et  Parlhos  ire   feslinabal.     Ut   vero   in   conspectu 


μβηΐΜφ.  PorteriorcBifiidrtio  praefgrenda  2)  Primum  contra  Dacos  bellum  ge- 

««I;  nm  «t«rqae  Tetse  Intnpres  latinue  slnm  ost  qiiarto  Traiani   consulatu,   co- 

habet:  fpmlmaU.   Clerico  placet  τψ  (ν-  qiie    confeclum.     Sed    hic    de    secundo 

τότψ    ηηύμαα^    βττηο    el    constanli ;  agitnr,  qno  dehcllato  Decebalus  rex  sihi 

Sinilhio  Ttov^  πνίνματιχφ.  lac.  Synis  ipse    mortem   coriscivit,     et   coloniae   iii 

lefiM4>  videtur  νηατίίας  της  σννίχονς  Daciam    Romanae     missae    sunl.     Hinc 

xol  Tj   otouaxulf(t  των   πόνων    των  Traiatiu.s    denominatns    esl    Daciiis,    uli 

nytvuatixtiv,  aut  ni>frlectis  iuinctis  Ri-  legitur  iii  columna  eius  triiimphali,  qiiao 

bei   Toi;  ηόψου  τον    Tivtv^imxov    vpI  Romae  snperstcs  csl. 

ηηνματυς,    Aracsio»  τ 5  dtottaxuUtf.  3)  II.  ed.  IV.  rccepit  %λοιντο,  siia- 

xuk   τψ    ηάτψ   τφ    ηνίνμ((τιχω    ν<•1  denl«  Νοίΐίο  1.  c.  ρ.  235.  propter  iiomeii 

τοΰ  ηηνματος.  ττληίί^νντίχόν  Chrislianonim  cueliis.    Sy- 

7)  Cfr.  foaoa.  5,  35.  ^πη  :    ut  daenioncx   colerent.   Cfr.   Pcter- 

wW  •  Syro   .g.otcSr;  των   .yn„y  f)  Mh.  mecnl  ο  y-oM  ante  ηαντας. 

β%-"τ         -β  5j  ignatiuK    sponlf     sc     cnnliilil     ail 

C«p.   n.      1)  UMerins    «t     SniUiioi  Traianum,   nt   cimi    placarol  oxpo.silioiu• 

Itt.  f  ■rf—    tp.    fet.  InL    CoUoDiinain  drtdririaf;  (-hrihtiaiiac,   aiil  κί   ιιιίημιι.^ηήι 


■■toatia  •«««■,  Grabfau  in  teitn  graeco  plaran;    poHHct,     totam   iraiir'eiuK   ip.s«• 

«♦'  β"  όίχάτφ  (ννάτψ  hti   κηρίαιη  exciperel,  ecclcfiiamque  Anlioebenam  sic 

Mfpicalar.  metu  liberarcl.    Cler. 
Patu•  ArotT.  14 


210  MARTYRIUM  S.  IGNATII.   II.  III. 

νου  τον  βαϋιλεως'  ,τίς  ει',  κακόδαίμον,  τας  ημετέρας  Οπονδάζων  διατά- 
ξεις ύπερβαίνειν,  μετά  το®  καϊ  έτερους  αναπείΟ'ειν,  ''ίνα  κακώς  απολών- 
ται;^  Ιγνάτιος  είπεν  ,ονδείς  Θεοφόρον  άτΐοκαλεΐ  κακοδαίμονα'  άφεατη- 
οιαΰι  γαρ  άπο  των  δούλων  του  Θεοϋ  τα  δαιμόνια.  Ει  δε,  οτι  τού- 
τοις επαχϋ^ίς  είμι,  καΙ'  κακόν  με  προς  τους  δαίμονας  αποκαλείς^  ΰνν- 
ομολογώ.  Χριστόν  γαρ  έχων  επουράνιον  βαΰιλέα,  τας  τούτων  κατα- 
λύω επιβουλάς^  Τραϊανός  εΐπεν  ,καΐ  τις  ίΰτιν  Θεοφόρος ;'  'Ιγνάτιος 
άπεκρίνατο '  ,ο  Χριΰτον  έχων  εν  ΰτερνοις/  Τραϊανός  είπεν '  ,ημεΐς 
ούν  βοι  δοκοϋμεν  κατά  νουν  μη  'εχειν  Θεούς,  οις  καϊ  χρωμεϋ'α  ϋυμ- 
μάχοις  προς  τους  πολεμίους;'  'Ιγνάτιος  εΐπεν  ,τά  δαιμόνια  των  ε&νών 
Θεούς  προΰαγορεύεις  πλανωμενος'  εϊς  γαρ  εΰτιν  Θεός,  6  ποιηβας 
τον  ου^ανόν  καϊ  την  γην  κάϊ  την  ϋ'άλαΰβαν  ,  καϊ  πάντα  τα  εν  αυτοΐς ' 
καϊ  εις  Χριΰτος  Ίηαονς,  6  υιός  του  Θεοϋ  6  μονογενής,  ου  της  βαύι- 
λείας  οναίμην.'  Τραϊανός  εΐπεν  ,τον  ΰταυρω&έντα  λέγεις  επϊ  Πον- 
τίου Πιλάτου;^  Ιγνάτιος  εΐπεν'  ,τόν  άναΰταυρωΰαντα  την  εμην  άμαρ- 
τίαν  μετά  του  ταύτης  εύρετού ,  καϊ  πάΰαν  καταδικάΰαντα  δαιμονικην 
πλάνην  καϊ  κακίαν  υπό  τους  πόδας  των  αυτόν  Ιν  καρδία  φορούντων.^ 
Τραϊανός  εΐπεν'  ,ού  ούν  εν  εαυτω  φέρεις  τόν  βταυρω&έντα ;^  'Ιγνάτιος 
εΐπεν '  ,ναί '  γέγραπται  γάρ '  ,  ,ένοικηΰω^  εν  αύτοΐς,  καϊ  έμπεριπατηΰω.^  ^ 
Τραϊανός  άπεφ^νατο'  ^Ιγνάτιον  προβετάξαμεν ,  τόν  εν  εαυτω  λέγοντα 
περιφέρειν  τόν  έβταυρωμένον ,  δέβμιον  υπό  ΰτρατιωτών  γενόμενον  άγε- 
ΰΰ'αι  παρά  την  μεγάλην  '^Ρώμην  ^  βρώμα^  γενηβόμενον  θηρίων  εις  τέρ- 
'ψιν  του  δίψου/  Ταύτης  ο  άγιος  μάρτυς  επακούΰας  της  άποφάϋεως, 
μετά  χ«ρα?  έβόηΰεν  ^εύχαριΰτώ  ΰοι,  δέβποτα,  οτι  με  τελεία  τγ}  προς 
ϋε  αγάπη  τιμήΰαι  κατη'ξίωΰας,  τω  άποΰτόλω  ΰου  Παύλω  δεΰμοΐς  ΰυν- 
δηβας  αιδηροΐς/  Ταϋτα  ειπών,  καϊ  μετ'  εύφροβύνης  περιΰ'έμενος  τά 
δεΰμά,  έπευξάμενος  πρότερον  ττ}  ίκκληϋία^  καϊ  ταύτην  παρα&έμενος 
μετά  δακρύων  τω  κυρίω,  ωϋπερ  κριός  επίΰημος,  αγέλης  καλής  ηγού- 
μενος, ύπό  'Θ-ηριώδους  ϋτρατιωτικης  δεινότητος  ϋυνηρπάζετο ,  'Θ'ηρίοις 
αιμοβόροις  έπϊ  την  '^Ρώμην  άπαχϋ•ηΰ6μενος  προς  βοράν. 

III.     Ignatius  Smyrnam  navigat. 

Μετά  πολλής  τοίνυν  προθυμίας  καϊ  χαράς,  επιϋ'υμία  του  πά{)^ους 
κατελ'&ών  από  'Αντιοχείας  εις  την  Σελεύκειαν,^  εκείθεν  εϊχετο  του  πλοός ' 
καϊ  προΰχών  μετά  πολύν  κάματον^  τί/  Σμυρναίων  πόλει ,  αύν  πολλ^ 
χαρά  καταβάς  της  νηός,  'εΰπευδε  τόν  άγιον  Πολύκαρπον ,  τόν  Σμυρ- 
ναίων επίΰκοπον^  τόν  6υνακροατ7]ν,  ϋ'εαβαΰ&αι  *  εγεγόνειβαν  γάρ  πάλαι 
(ϋαθι^τοίΐ  του  άγίου^  αποβτολου  Ιωάννου'  παρ'  ω  καταχΌ'εϊς,  καϊ  πνευ- 
ματικών αύτω  κοινωνηβας  χαριΰμάτων^  καϊ  τοις  δεϋμοΐς  εγκαυχώμενος, 
παρεκάλει  ΰυναΰ'λεΐν'^  τη  αντον  προ&έΰει ,  μάλιΰτα  μεν  κοινή  πάΰαν 
έκκληΰίαν  {εδεξιοϋντο  γαρ  τόν  άγιον  (5ί,ά  τών  επιΰκόπων  καϊ  πρεΰβυ- 
τέρων  καϊ  διακόνων  αί  της  Άβιας  πόλεις  καϊ  εκκληβίαι,  πάντων  έπει- 
γομένων  προς  αυτόν ^  ε'ί  πως  μέρος^  χαρίβματος  λάβωΰι  πνευματικού)' 


G)  του  mavnlt  Smithius.  9)  Ipse   Ignatiiis    ad  Rom.  c.  6  scri- 

7)  xal    abundare    videtiir    Smithio.  psit:    ^^ίψετέ  με  ϋ^ηρίων  είναι  βοράν. 
Synis  et  advcrsus  spiriliis  immimdos  siim.  Cfr.  Euseb.  H.  E.  VIII,  13. 

8)  Cfr.  Levit.  26,  12.  II  Cor.  G,  IG.  Cap.  III.     1)  Erat  Sclevcia  (Sekucia 


MARTYRIUM  S.  K.XATII.    II.  ΙΠ.  211 

Traiani  imperatoris  stetit:  ,quis  es/  inquit,  ,o  cacodaemon,  qui  iioslra 
mandala  Iransgredi  enileris,  simulque  aliis  suades ,  ut  inale  pereant' 
Ignatius  respondil:  ,nemo  Theophorum  vocal  cacodaenionem;  abscesserunt 
enim  daemonia  a  servis  Dei.  Sin  vero,  quia  iis  infesl\is  sum,  me  eliam 
nialum  in  daemonas  vocas,  assentior.  Cum  enim  habeam  Chrislum 
coelestem  regem,  insidias  illorum  dissolvo/  Al  Traianus,  ,quis  esl/  ait, 
jTheophorus  V  Ignatius  respondil :  ,is,  qui  habet  Clirislimi  in  peclore/ 
Tum  Traianus,  ,annon  vidcmur  tihi/  inquil,  ,et  iios  in  auimo  geslare  Deos 
noslros,  quibus  adversus  bosles  adiuloribus  uliimir?'  Ignaliiis  respoiidil: 
,dacnionia  genlium  errans  vocas  Deos;  est  enim  unus  Dcus,  qui  coebim 
el  lerram  et  mare  et  omnia,  quae  sunt  in  iis,  fecil;  et  iiniis  Cbristus 
lesus,  filius  Dei  imigenilus,  ciiius  regno  ulinam  fruar!'  Traianus  dixit: 
jillum  dicis,  qui  sub  Pontio  Pilalo  crucifixus  esl?'  Ignatius  respondit: 
,euin,  qui  in  crucem  susluHt  peccatiim  meum  cum  eiiis  inventore,  el 
omnem  errorem  daenioniacum ,  omnemquc  malitiam  damnaiis  subiecil 
pedibus  eorum,  qui  ipsuui  in  corde  gerunt/  At  TraiaiuiSj  ,ergo/  ait, 
jgeris  in  le  crucifixum  ^'  Ignatiiis  respondit:  ,imo  ;  scriplum  enim  esl : 
liabilabo  et  ambulabo  inler  eos/  Traianus  sentcntiam  tulit:  ,Ignatiuni, 
qui  in  se  ipso  circiimferre  cnicifixum  conlendit,  iussimus  in  vincula  a 
iiiibubus  conieclum  abduci  Roniain  magnam,  ut  sit  paslus  ferarum  ad 
delectalionem  populi/  Senlenliam  lianc  cum  sanctus  martyr  audisset, 
pro  gaudio  exclainavit:  ,gratias  libi  ago,  Domine,  quia  nie  perfecta  erga 
le  cbarilate  bonorare  dignalus  es,  qui  ine  cum  Apostolo  liio  Paulo  in 
ferrea  vincula  conieceris/  Haec  cuin  dixisset,  et  bilari  animo  vinciila 
suscepisset,  curaqiie  priiis  orasset  pro  ecclcsia,  et  cain  ciim  lacrimis 
DeaiBO  eonHnendassel,  inslar  arietis  insignis,  qiii  cgregiuni  gregcm  ducit, 
teriaa  et  iiiliUri  acerbiUle  correplus  esl,  abduceudus  Romam  ad  pastum 
ferarum. 


ΙΠ.     ignatius  Smymam  navigal. 

ergo  alacritalc  el  laelilia,  patiendi  cnpiditatc,  Anliocbia 
descendit,  et  ilbnc  navi  veclus  csl;  ciimquc  posl  mullos  lal)0- 
res  ad  Smymensium  urbem  adpulisset,  niulla  cum  laelilia  e  navi  de• 
ac  sancluni  Polycarpum,  Smyrnensiiim  episcopum,  quondani  con- 
suum,  videre  feslinavit.  Fueranl  enim  olim  sancli  aposloli 
lis  discipub.  Apud  qucm  diversalus,  ciim  cuni  spirilualiiim  chari- 
nuUim  parUcipcm  fccisset,  siiis  etiani  vinculis  cssct  glorialus ,  orabal 
MHI,  lit  Tellet  proposiliiin  ipsius  adiiivare ;  ct  niuxiiiic  quidcm  boc  rogabal 
lolail  ffcieriim  (cxceperanl  cnim  Kanclum  ilhim  viruni  civitates  alqu(> 
erckriM  Asiae  per  cpisropos  el  prftsbytcros  et  diaronos,  cum  omnes  ad 
em  festiBareot,  si  forte  partem  cbarismalis  spiritualis  nl)  co  accipcrenl); 

nfta^  hrriae)  nrbf  nuriUoM,   130  cU-  3)  AdiecU   αγίου  cxcliiditur  ah  Inl. 

diU  ab  Aaiiochia  dumtM ,  it  in  Persico-    vet.  Caien.  et  Syro,  rion  in  Cud.  CoUoii. 

rJi.^Lir,^':r,:r..fc»r.L'i ,  *^  >•  «•,  p.-"•-  •.  ■>«<■  <•η  "■ 

•— "-(ΑίίΧΐίΐ,   4.),   iu   «anciler    Ιβ"•^»™  irfon.  ro»r(yn.  donarel ,    eiq,,,• 


2)  Cfr.  Ep.  ad  Rom.  c.  5.  5)  PhrasU  Paiilina.  Cfr.  Rora.  J,  1 


14' 


212  MARTYRIUM  S.  IGNATII.    111.  IV.  V. 

iξaιQ€τως   δε  τον    αγιον    Πολυκαρπον ,    ϊνα,    δια   των   ϋ'ηρίων   ^αττον 
άφανης  τω  κόΰμω  γενόμενος  ^  ειιφανίβΰ-η  τω  ηροΰώπω  τον  Χριΰτοϋ. 

IV.     Ignalius  scribil  ecclesiis,  praeserlim  Romanae. 

Kal  ταύτα  όντως  ελεγεν,  καϊ  όντως  διεμαρτνρατο ,  το6οϋτον  εττεκ- 
τείνων  την  προς  Χριΰτον  άγάπην,  ως  ονρανον  μέλλων^  επιΊαμβάνε- 
σΟ-αι  δια  της  καλής  ομολογίας  καϊ  της  των  ΰννενχημένων  νπερ  της 
ά^'λη6εως  ΰπονδης ,  άτζοδοϋναυ  δε  τον  μιΰ&ον  ταΐς  εκκληαίαις  ταΐς 
νπαντηΰάύαις  αντώ  δια  των  ηγονμενων,  γραμμάτων  ενχαρκίτών^  εκπεμ- 
φ&εντων  προς  αντας,  πνενματικην  μετ^  ενχης  καϊ  παραι,νέϋεως  απο- 
ΰταζόντων^  χάρίν.  Τοιγαρονν  τονς  πάντας  ορών  εννοϊκώς  διακειμε- 
νονς  περϊ  αυτόν,  φοβηΰ'εϊς  μτ}  ποτέ  η  της  άδελφότητος  ΰτοργη  την 
προς  κνριον  αντον  ϋπονδην  εκκόψι^,*  καλής  άνεωχϋ'είΰης  αντω  ^υρας 
τον  μαρτνρίον ,  oia  προς  την  εκκληΰίαν  επιΰτέλλεί  '^Ρωμαίων  ^  νποτέ- 
τακται. 

Legiliir  hic  Epistola  S.  Ignalii  ad  Ronianos.     Vide  supra  p.  1G4  sqq. 

V.     Ignalius  α  Smyrna  Romam  ducitur. 

Καταρτίΰας^  τοίννν^  ως  ηβονλετο ,  τονς  εν  '^Ρώμγι  των  αδελφών 
ακοντας  δια  της  επιΰτολης,  όντως  αναχ'&εϊς  απο  της  Σμνρνης  {κατε- 
πείγετο  γαρ  νπο  τών  ατρατιωτών  ο  Χριΰτοφόρος^  φθασοίΐ  τας  φιλοτι- 
μίας^ εν  τη  μεγάλη  '^Ρώμη  ,^  ίνα  επ'  οιρεΰι  τον  δημον  ^Ρωμαίων  Ό'ηρ- 
ΰϊν  αγρίοις  παραδο&εϊς ,  τον  ΰτεφάνον  της  ά'&ληΰεως  επιτνχτι)  πρό- 
ΰεΰχε  τν^ν  Τρωάδι.  Εϊτα  εκεΐϋ•εν  καταχΰ-εϊς  επϊ  την  Νεάπολιν ,  5ιά 
Φιλίππων  παρώδενεν  Μακεδονίαν,^  περϊ  καϊ^  την  "Ηπειρον,''  την  προς 
Έπίδαμνον  ,^  εν  τοις  παραΌ•αλαττίοις  νηος  επιτνχών  ^  επλει  το  Άδρια- 
τικον  πέλαγος,  κακεΐ^εν  επιβας  τον  Τνρρηνικον ,  καϊ  παραμείβων  νη- 
ΰονς  τε  καϊ  πόλεις  ^  νποδει%0•εντων  τώ  άγίω  Ποτιόλων,  αντός  μεν 
Ιξελ^εΓν  ϊβπενδεν,  κατ  ϊχνος  |3β:5/έ^ειν  εθ'ίλων  τον  αποβτόλον^^  Πανλον. 
ίΐς  δε  Ιπιπεΰον  βίαιον  πνενμα  ον  ΰννεχώρΒί ,  της  νηος  εκ  πρύμνης 
^πειγομενης^  μακαρίΰας  την  εν  εκείνω  τω  τόπω  τών  αδελφών  άγάπην, 
οντω  παρέπλει.  Τοιγαρονν  εν  μια  ήμερα  καϊ  ννκτϊ  τη  amrj  ονρίοις 
ανεμοις  προΰχρηϋαμενοι ,  ημείς  μεν  άκοντες  άπηγόμε&α ,  ΰτενοντες  επϊ 
τω  αφ'  ημών  μελλοντι  χωριβμώ  τον  δίκαιον  γίνεο&αι.  Τω  δε  κατ' 
ενχην  άπεβαινεν  ΰπενδοντι  Ό'άττον  άναχωρηΰαι  τον  κόΰμον,  ίνα  φ&άβη 
προς  ον  ηγάπηΰεν  κνριον.  Καταπλενΰας  γονν  εις  τονς  λιμένας  '^Ρω- 
μαίων ,  μελλονΰης  ληγειν  της  άκαϋ•άρτον  φιλοτιμίας ,  οι  μεν  ΰτρατιώ- 
ται  νπερ  της  βραδυτητος  ηΰχαλλον ,  ο  δε  επίΰκοπος  χαίρων  κατεπεί- 
γονΰιν  νπηκονΰεν. 

Cap.  IV.     1)  μέλλων  ρ.  Codicis  lect.  Impetrarent;  quod  si  factiirn  fuisset,  egre- 

μέλλειν  reponi  vult  lacobsonus  c.  Toupio.  giam    occasionem    constantiae    siiae  Deo 

2)  ενχαριϋτιχών  proponit  Grab.,  et  hominibiis  probandae  amitteret.  Clc- 
ενχαρίτων  Toiip.  ricus. 

3)  Fere  idem  sibi  vult  δρούιαϋ^ψαι  Cap.  V.  1)  I.  e.  componere  animos 
in  Ign.  Ep.  ad  Magn.  c.  14.  aliler  senlientiimi,  cosqiie  ad  id  proban- 

4)  Timebat  riempe,  ne  Ecclesia  Ro-  dum,  quod  ipse  cupicbat,  addncere.  Cler. 
mana,  eius  amore  permota,  amicos  ad-  2)  Christiani  Ephesini  erant  (Ep.  ad 
biberet  apud  Traianum,  non  inclementem  Eph.  c.  9.):  ναοψόροι ,  χριβτοψόροι, 
caeteroqui    Principem,    ut    veniam    sibi  όγιοφόροι. 


k 


MARTYRIUM  S.  IGNATII.    III.  IV.  V.  213 

ac  nrae  celeris  sanctum  Polycarpum,  iit  citius   per   fcras,   inconspicuus 
in  mundo  factus,  coram  Christo  compareret. 

IV.     Ignatius  scribil  ecclesiis,  praesertim  Romanae. 

Atque  liaec  sic  dicebat  et  sic  conlestabalur,  iisqiie  adeo  exlemlens 
amorem  in  Cliristura,  ul  per  pulchram  confessioncm  et  sludiuin  coruiii, 
qui  pro  eius  certamine  simul  Deiim  orabant,  coelum  cssel  accepliirus,  ut- 
que  ecclesiis,  quae  ipsi  per  reclores  siios  occurrerant ,  mcrccdem  red- 
deret,  gratias  agens  lileris  ad  eas  missis,  e  qiiibiis  gratia  spiriliialis  ciim 
volis  el  adhorlalionibus  slillabat.  Ciim  ergo  omnes  erga  sc  bencvole 
afleclos  cerueret,  veritiis  esi,  ne  fratrum  charitas  sludium  eundi  ad  Dcuin 
inciderel,  duni  pulcbra  ipsi  esset  aperta  martyrii  ianua.  Quae  ad  ec- 
clesiam  Romanoruni  scripsit,  subiecta  siiiit. 

LegUur  hic  Epistola  S.  Ignatii  ad  Romanos.     Vide  supra  p.  164  sqq. 

V.     Ignatius   α  Smyma  Romam  ducilur. 

Postquam  ergo,  iit  volebat,  epistola  sua  repugnanles  fratres  Ronia- 
oos  composuissel,  a  Smyrna  solvens  (urgebatur  enim  a  militibus  Chrislo- 
phorus,  ut  ad  publica  speclacula  magiiae  Romae  propcraret,  quo  prac 
uculis  populi  Romani  feris  bcsliis  tradilus  coronam  cerlaminis  conseque- 
relur)  adpulit  Troadem.  Deinde  illinc  Neapolin  duclus,  per  Philippos 
peragravit  Macedoniam  et  ad  eam  Epiri  partem,  quae  ad  Epidamniim 
sita  esl,  in  marilimis  locis  navi  invcnta,  per  Adrialicum  inare  navigavit; 
iode  Tyrrhenum  ingressus,  insulas  ct  civilatcs  Iransiit;  ostensisque  sancto 
viro  Pnlcolis,  ipse  quidem  egredi  cupiel)al,  cum  vellet  per  vestigia  Pauli 
Aposloli  inredere.  Cuni  vero  irruens  venlus  vebcmenlior  id  iion  pate- 
retur,  nave  a  puppi  impuUa,  bcalam  praedicavil  cbaritatein  fratruni  illius 
loci,  el  sic  praelernavigavit.  Igilur  uno  dic  et  noctc  eadcm  secundis 
▼entis  nsi  abduccbamur,  nos  quidem  invili,  gcmcnles  ob  scparalioncm 
insti  illios  a  nobis  mox  fuliiram.  At  ci  ex  voto  res  contingebat,  festi• 
oanti  e  mundo  discedere.  Qnare  cum  navigando  pervenisset  in  portus 
Romanonim,  fioisque  immundi  speclaculi  iminiiieret,  milites  larditatem 
aegre  ferebant;  at  episcopus  gaudcns  urgcntibus  parcbat. 

3)  Per  basce   φιΧοτίμίας   inlelligo  {=  ullra,  (laruber  hinaus)  pro  περί,  ail- 

I,  aiagDO  MOBptn    ac   stu-  dila    hac    nota :     Rcvera   Ign.    non    pcr 

ipvMicormnugistratnnm-  Adriaticiim    marc  Epidamnum  (Epirum), 

faide    fntiam    et  sed   ah  Epiiiamno    ad    Adriaticum   mare 


•l«lii•   RiNMBae    capUbant,  pervcnit.     Uhlhorn  (Zoilsclir.  fiir  liistor. 

pro  αΜ»η  eihibeii  mHIo•.   Smilh.  Thcol.  1851.  p.  208.)  pro  περί  lcgi  viill 

4)  /■  «M91M  eitif«l«  vet  Int.   Caien.  πεζ^,  adhihita   vcrsioiic   voten;;    contra 

ft)  haae  TifCf,    vt   legebal   vet.  In(.  ipsins  Codicis    lectioncni    deferidit  Nolte 

SmUi  Cfr.  Act  16,  11.  12.   If^nauii»  via  Z<-i(srlir.   ffir  kathol.  Thcol.   Wicn  1854. 

Eiptfia,    ThcMdoaicM  omi  Dyrrarhio  p.  235.  //.  ed.  IV. 

(■M Efidam•)  imgeali   «η»  e«t.    Cfr.  7)  I.  e.  Epinis  nova  (scplcntrionalis) 

TaCri,  Epbtola  gntalaloria  ad  aniverei-  »cii  lllyriM  graecn,  distingucnda  ab  Epiro 

mtm  βοΟίΗ-  1^7*   ΡΡ•  •')•  1^-t  et  Dtft-  veterc  '(meridionali).   //.  ed.  IV. 

Mft  4e  tU  Egnalia  Tobing.  1841.  p.  10.  8)  I.  c.  vel  Epidanmi  vcl  Apolloniae; 

•^  Jf.  cx  ulraquc   iirhe  via  Egnatia  initium  ce- 

6)  niQi    Mui    tramtponit     ClericuM,  pit.  Cfr.  Tafel   I.   1.  dbs.  1.    p.  2  el  3. 

qaea  poaUpMB  in   edd.  priorihiiK  cliam  //.  cd.  IV. 

HeL  teaitw  CMel,  ouper  recepU  ηίρα  9)  Vid.  Acl.  28,  13.  14. 


214  MARTYRIUM  S.  IGNATII.   VI.  VII. 

VI.     Ignalius  Romae  α  besliis  devoralur. 

^Ejield-sv  ούν  εώβϋ'ηβαν  άτζο  τον  καλουμένου  Πόρτου^  (διεπεφη- 
μιβτο  γαρ  ηδη  τα  %ατα  τον  αγιον  μάρτυρα)'  ΰυναντώμεν^  τοις  αδελ- 
φοΐς  φόβω  και  %(^ρ^  πεπληρωμενοις ,  χαίρουΟίν  μεν  εφ  οίς  νιξιώντο 
της  του  Θεοφόρου  ϋυντυχίας ,  φοβονμένοις  όέ,  διότι  περ  επΙ  Ό•ανατον^ 
6  τοιούτος  ηγετο.  Τιαϊ  δε  καϊ  παρηγγελλεν  τ/συχά^ειν,  ζεουΰι  χαϊ  λε- 
γουΰι  κατατΐαύειν  τον  δημον  προς  το  μη  εττιζητεΐν  άπολέβϋ'αι  τον  δί- 
καιον' ος  ευϋ-υς  γνους  τω  πνεύματι,  καΐ  πάντας  αοπαΰάμενος ^  αιτψ 
ϋας  τε  παρ'  αυτών  την  άληΰΊνην  άγάπην ,  πλείονα  τε  των  εν  τγ  επι- 
ϋτολη'*^  διαλεχϋ-εϊς,  καϊ  πείβας  μη  φϋ•ονη6αι  τω  ΰπεύδοντι  προς  τον 
κυριον,  ούτω  μετά  γονυκλιϋίας  πάντων  των  αδελφών,  παρακαλεΰας 
τον  υίδν  του  Θεοϋ  ύπερ  τών  εκκληοιών,  νπερ  της  του  διωγμού  %ατα- 
παυΰεως^  νπερ  της  τών  αδελφών  εις  αλλήλους  αγάπης,  απηχ&η  μετά 
απουδης  εις  το  άμφιΰ•εατρον.  Είτα  ευϋ"νς  εμβληϋ-είς  κατά  το  πάλαι^ 
πρόΰταγμα  του  Καίΰαρος ,  μελλονβών  καταπανειν  τών  φιλοτιμιών  {ην 
γαρ  επιφανής,^  ως  εδόκουν ,  η  λεγομένη  τι]  'Ρωμαϊκ]]  φωντ]  τριΰκαι- 
δεκάτη,''  κα&'  ην  ΰπουδαίως  ΰυντιεβαν) ,  ούτως  '&ηρ6Ϊν  ώμοΐς  πάρα 
τώ  ναώ^  παρεβάλλετο,  ώς  παρ'  αυτά  του  αγίου  μάρτυρος  'Ιγνατίου 
πληροναϋ'αι  την  επιϋ'νμίαν ,  κατά  το  γεγραμμενον '  ,επι&υμία^  ό'ικκίου 
δεκτ7}'^  ίνα  μηδενϊ  τών  αδελφών  επαχϋ"ης  ό'ιά  της  ουλλογης  τον  λει- 
ιράνον  γενηται  ^  κα3•ώς  φΰ^άΰας  εν  τΐ]  επιΰτολτι  την  ιδίαν  επετ^νμει 
γενεβΰ'αι  τελείωΰιν.  Μόνα  γαρ  τα  τραχντερα  τών  αγίων  αντον  λειψά- 
νων περιελείφ&η ,  ατινα  εις  την  Άντιόχειαν  άπεκομία&η,  και  εν  λίνω^^ 
κατετέϋ•η,  ϋ-ηβαυρός  ατίμητος,  νπδ  της  εν  τώ  μάρτυρι  χάριτος  τί)  αγία 
εκκληβία  καταλειφϋ'έντα.^^ 

VII.     Ignalius  morluus  adparet  dormienlibus. 

Έγένετο  δε  ταϋτα  ττ}  προ  δεκατριών^  καλανίών  Ίαννουαρίων, 
τουτεϋτιν  ^εκεμβρίω  εικάδι,  νπατευόντων  παρά  '^Ρωμαίοις  Συρα  καϊ 
Σενεκίου  το  δεύτερον.^  Τούτων  αυτόπται  γενόμενοι,  μετά  δακρύων 
κατ  οίκον  τε  παννυχίΰαντες  ^  καϊ  πολλά  μετά  γονυκλιΰίας  καϊ  δεηΰεως 
παρακαλεΰαντες  τον  κύριον  πληροφορηβαι^  τους  άβΌ-ενεΐς  ημάς  επΙ  τοις 


Cap.  VI.     1)  Intellige  Portum  a  Clau-  quia  ante  aliqiiot  raenscs  sententiam  pro- 

dio  Imp.  aedificatum,   postea   a  Traiano  nunliarat  Traianus.    Cler. 

amplialum  et  civitate  auctum.    lam  nihil  6)  Nempe   εορτή.     Eo    die    et    sqq. 

aliud    superest    illius    inclytae    civilatis,  celebrabantur  Sigillaria ;  de  quibus  vide 

quam  in  paludibus  medii   aevi    palatium  Lipsium,  Saturnal.  1,  4.  (,Ipsa   Saturna- 

semidirutum,  cui  nomen  Episcopatus  su-  lia  conslabant  diebus  quinque;  at  Sigil- 

burbicarii  Porlo  affixum  est.  laria,  quae  subseqiiebantur,  binis.')    Cle- 

2)  Ita  lac.  restituit  ciim  Cod.  Pari-  ricus.  Sigillaria  Usserius  item  intelligit, 
sino,  ex  qiio  Ruinartus  ediderat  σύν  quoriim  Saturnalibus  ,adiecta  celebritas,' 
κύτφ  μεν.  IHud  eliam  vet.  Int.  legisse  ul  habet  Macrobius,  (Satiirn.)  1.  10.  ab 
iam  moniiit  Smith.  Usserio  indicatus,    ,in   septem  dies   dis- 

3)  Coniectura  Toupii  cst  διότι  την  cursum  publiciim  et  laetitiam  religionis 
Ini  Ο^άνατον,  et  postea  ηανχάζειν,  0(-  exlendit.'  Hiiic  solennitati  non  adeo  bene 
ζονσι.  convenire     φιλοτιμίας     nuncupationem 

4)  In  Ep.  ad  Rom.  c.  7.  Βασκαιία  arbitratiir  Smithus.  Temporum  autem 
Iv  νμΐν  μη  κατοΐΆείτω  κτλ.  ralio   in    Martyrologiis    incertissima    est. 

5)  Sic    loquitur    Martyrii    scriptor,  Vid.  Pearson.  Opp.  Posth.  p.  26,  lac. 


SIARTYRIUM  S.  IGNATII.    VI.  Vll.  215 


VI.     IgnaUus  Romae  α  besliis  devoralur, 

llline  ergo  abienint  ah  eo,  qui  (lieilur  Porliis  (iam  vcro  sparsa  eral 
saucli  marlyns  fiiuia);  obviaiuus  fralnbus  iiielu  clgauilio  rcplelis,  gau- 
deDtibus  quiileui,  qiioil  congressu  Tbcopbori  Deus  ipsos  essct  dignalus, 
timenlibus  aulem,  quod  lalis  vir  ad  morleni  ducerelur.  Quosdani  cliain 
Dionuil,  ul  quiescerenl,  qui  fervebant  aiebanlque,  se  populum  essc  seda- 
turos,  ne  viriim  iusliim  ad  neceni  qiiaererel.  Qiii  cimi  confesliin  rcm 
spiritu  cognovisset  et  omnes  salutasset,  ct  ab  iis  veruni  amorcni  pluri- 
bus  verbis,  quaiu  in  epislola,  pctiisset,  iisqiie  persuasisset,  ne  sibi  iii- 
viderenl  ad  Dominum  fcslinanti,  niinc,  poslquam  cuncli  fralros  gcnua 
flexissent,  ipscque  liHiim  Dei  pro  ecclesiis  el  pro  ccssalione  pcrsccuti- 
onis  el  pro  imiluo  fratrum  inter  se  amore  precalus  csset,  abducUis  est 
coDfesUm  in  aiiipbilbeatriuu.  Dcin  illico  in  id  inimissus  cx  niaiulalo 
Caesaris  pridem  dalo,  Gne  spectaculorum  imminenle  (eral  cnim  solemnis, 
ut  putabaot,  dies  qui  dicilur  Roraana  lingua  tcrtius  decimus,  quo  studi• 
ose  conveiicraul) ,  sic  crudelibus  feris  iuxla  tcniphim  esl  obiectus,  iit 
illico  saucli  marlyris  Ignalii  implcrelur  dcsiderium ,  i»rout  scripluni  esl: 
,desiderium  iusli  est  acceptum;'  ul  iieiupe  nulli  fralrum  gravis  fierel  ob 
soarum  reliqiiiaruiu  collectioiiera ,  queinadiiioduin  prius  in  cpistola  opla- 
veral,  suaiii  cunsummaliunem  fieri.  Solae  eniiii  duriorcs  sanclarum  eius 
rcliquiarum  parles  rebclae  et  Antiocbiain  ablatae  sunt,  atqiic  in  linlco 
depositac,  ut  ihcsaurus  inacsliniabilis,  ob  martyris  graliam  sanclae  ecclc- 
siae  relictae. 


VII.    IgnMis  morlmis  adparel  dormieniibus, 

iJonlij:cTunl  vcro  baec  a.  d.  XIII  (^alendas  laiiuarias,  boc  esl,  Dc 
ι:οιΐίΙ•η>  Mgcsinia,  Consulibus  apud  Hoiiiaiius  ilcruin  Sura  et  Senccione. 
Horuni  oos  ipsi  spcclalores  facli,  ciim  in  lacrimis  tolam  not^lcm  cxegis• 
leiDus,   et  geoUius   fleiis  inultaqiic  orationc  Dominiiiu ,    ul  nos  iiifirmos 


7)  Sc.  anlc    Caleiida!»   lamiarias,    ul  Cap.  VII.     1)   Ignatii    fcstum    Graeci 

ei  c  7.  apparet:  ίγένετο  di  ταύτα  t^  vigcsima  die  inensis  Decembris  celebrant, 

ηρό  ^ίχατριών  ΚκΧανΟ^ών  Ύαννονη-  <|iia  ipsiim  passiim  fuisscAcla  tcslatilur; 

oimv.  Die  illo  ci?leliral»;uiliir  hiiiis  dicbus  L.ilini  veio  dic  priina   Feljriiaiii;    ari  ob 

SsftK«ri«,  adiccla  Salurnalihus.  11.  alicpiain  .sacrarnm  uius  rcliquianiin  traiis- 

β)  Knrt  Amphilheatrum  aiil   lovi  La-  lationern?     IMiircs    cnim   fuisse    ccfnslat. 

lian,    aol    Sl}gio,    et     nianae     eacrum,  Ituinarl. 

eiraoi  non  e»l,    hic  l«mpli  o\  ι  ι  •       .• 

eert    CUr.     Vclu»  lolerp/es  ^)  I.  e    q..mi.    a.nho   co|ynm:l.    ur.a- 

-  _     .     .  >.  ΙΊΙΠΓΙ    κηηιιιιΐη  1  .ιιηιΐιιΙ<•ϋ   f>wti<>nl       l'rim(t  ill 


noo  itfint  τφ  ye^,  babet  enini:  ab  tifi• 
piii,  ioflMM  legcM:  ηαηά  των  άνο- 
a(tuv  »ive  άνόμωψ.   Smith. 


ciim  sccuiido  Cunsiilcs  esscnl.    Primo  iili 

iinacum  consiiles  eraiil  amio  Chrisli  102, 

el  quidcm  Sciiecio  III,  Siira  II.    Secunda 

ύχ'ρτη^Ύνί"^'    """*"'  vice  ii  iiiocti   inuncrc   ningiibanliir   anno 

ii\  v.i\llL*:«.  ",i  .-  I        ^-hrwti  107,  cl  (piidc-m  Spi.ecio  IV,  Sura 

ΐΛ^^  η-  *:^ι• 1/       ι        J  .  .     ΙΙΙ•  Vid«aliir  Ρημι,   (-η  ica    ad   anti.  102 

λ/χνψ  ==  in  »porla.    //.  ed.  IV.  ""^  *"''    "' 

11)  Vid.  EoMb.   H.  E.  IV,    15.    CAv.  3)  I.  c.  ul  iioHcerliores  facurcl,  iitim 

Cbr)9o»t.  oraL  in  S.  IgnaU  c.  5.    Opp.    Igiiatii   marlyrium  Ueo   cesel  acccplum. 
T.  IL  p.  0ΘΟ.  ed.  Monlf.  Clcr. 


216  MARTYRIUM  S.  IGNATII.    VII. 

προγεγονόβιν ,  μικρόν  άφνπνώαανχξς ,  οί  μεν  εξαίφνης  επιϋτάντα  καΐ 
περιπτνΰΰόμενον  ημάς  εβλετνομεν,  οί  δε  πάλιν  ίπενχόμενον  ημΐν  εωρώ- 
μεν  τον  μακάριον  ^Ιγνάτιον ,  άλλοι  δε  ΰταζόμενον  νφ'  ίδρώτος  ως  εκ 
καμάτου  πολλού  παραγενόμενον  ^  καϊ  παρεΰτώτα  τω  κνρίω.  Μετά, 
πολλής  τοίννν  χαράς  ταντα  ίδόντες,  και  ΰνμβαλόντες  τάς  οτρεις  των 
ονειράτων^  νμνηϋαντες  τον  Θεον,  τον  δοτηρα  των  άγαϋ'ών ,  και  μα- 
καρίΰαντες  τον  αγιον,  Ιφανερώΰαμεν  νμΐν  κα\  την  ημεραν  καϊ  τον  χρό- 
νον ,  ϊνα  κατά  τον  καιρόν  του  μαρτυρίου  ΰυναγόμενοι  ,*^  κοινωνώμεν 
τω  άΰ-ληττ}  καϊ  γενναίω  μάρτυρι  Χριΰτοϋ ,  καταπατηΰαντι  τον  διάβο- 
λον,  καϊ  τον  της  φιλοχρίβτου  αυτού  επιθυμίας  τελειώΰαντι  δρόμον, 
εν  Χριΰτω  Ίηΰοϋ  τω  κυρίω  ημών,  δι^  ου  καϊ  μεϋ•^  ου  τω  πατρϊ  η 
δόξα  καϊ  το  κράτος  ΰυν  τω  άγίω  πνεύματι^  εις  αιώνας,    Άμην. 


4)  Ι.  e.  τα  γενέ&Χια  sancli  martyiis  in  S.  Ignatiuin  perspicimiis.  Vide  Chry- 
celebremus.  Ea  Chrysoslomi  adhuc  tem-  sosl.  Opp.  ed.  Montf.  T.  II.  p.  600 
poribus  esse  celebrata,  ex  sermone  eius     sqq.  H. 


ΜΑΚΤ^ΈΐυΜ  S.  IGNAXn.   VII.  217 

de  iis,  qvae  facla  fuerant,  certos  faceret,  essemus  precali,  ac  pauluhmi 
obdormisseiiius ;  alii  stalim  adslanleui  eum  nosque  coinplectenlem  vidimus, 
alii  rursus  pro  nobis  oranlem  beatum  Iguatium  oonspeximus,  alii  vcro  sudore 
stillanten],  lanquam  a  miillo  labore  adveuienlem  atque  adstanleni  Domino. 
Cum  ergo  multo  cum  gaudio  isla  vidissemus,  et  soiuniorum  visa  contu- 
lissemus ,  Deum  datorem  bonorum  laiidavimus ,  sanclum  virum  bealum 
praedicavimus ,  vobis  et  diem  el  tempiis  siguificaviiiius,  iil  lenipore  mar- 
tyrii  eius  convenienles  communionem  noslrain  leslificemur  cum  athleta 
el  generoso  martyre  Christi,  qiii  conculcavil  diabolum  et  desiderii  sui, 
ei  amore  Chrisli  profecti,  cursum  explevit,  in  Chrislo  lesu,  Domino 
nostro,  per  quem  el  cura  quo  Palri  sit  gloria  et  potentia  cum  Spiritu 
sanclo,  in  secula.     Αηιβα! 


5)    Vetus     IdU    Caien.    cum    Spirilu    culorum.  Amen  =  h  ry  αγία  Ιχχληϋί<;ί 
Sanclo^  in  sancta  L•clesia  in  secula   se-     iig  τους  αϊώνας  των  αΙωνων. 


218         MARIAE  CASSOBOLITAE  EPISTOLA  AD  IGNATIUM.    I. 


ΙΓΝΑΤΙΩ    ΜΑΡΙΑ    ΕΚ 
ΚΑΣΣ0ΒΗΑΩΝ.1 

MccQLd  προΰηλντος  Ίηβον  Xql- 
ϋτον,^Ιγνατίω  Θεοφόρω  μακα- 
(ίίωτάτω,  επιΰκόπω  εκκληΰίας 
αποΰτολικης  της  κατά  Άντιό- 
χειαν,  h  Θεώ  Πατρϊ  καϊ'^ 
'ϊηΰον  ηγατΐημένω  χούρείν  καϊ 
έ^ρώΰϋ'Κί. 


MARIAE  PROSELYTAE  CHASSAOBOLO- 

ilUM  AD   IGNATIUM    EPISCOPUM    ΑΝ- 

T10CII1AE  EPISTOLA. 

Maria  Proselyta  lesu  Chrisli, 
Ignalio  Theophoro  beatissimo 
Episcopo  Ecclesiae  Apostolicae 
eius,  fiiiae  secundum  Antio- 
cliiain ,  in  Deo  Palrc  et  lesu 
dilecto  gaudere  et  valere. 


♦IGNATIO  MARIA  EX  CASSOBELIS. 

*Maria  prosclyla  Icsii  Chrisli  Ignalio  Theophoro,  beatissimo  Epis- 
copo  Ecclesiae  Aposlolicae,  quae  cst  Antiochiae,  in  Deo  Patre 
et  lesu  Christo  dilecto,  gaudium  el  salutem.  Continuam  libi  in 
ipso  laetitiam  et  sanitatem  precamur. 


I.  Πάντοτε  eotP  ενχόμ,εΟ'α  την 
εν  αντω  χαράν  τε  καΐ  υγείαν. 
'Επειδή,  'Θ'αυμάΰίε ,  κο;1*  παρ  ημΐν 
6  Χριβτος  εγνωρίΰθ•η  νιος  είναι 
τον  Θεον  τον  ζώντος,  καϊ  εν  νβτέ- 
ροις  καιροΐς^  ενηνΟ-ρωπηκεναι  δια 
7ΐαρϋ•ένον  Μαρίας  ^  καϊ  ΰπερματος 
/4αβ\δ  κα\  Άβρααμ,  κατά  τας  περί 
αντον  νπ  αντον  προρρηϋ-είΰας  φω- 
νας  7Γο:(}Κ  τον  τών  προφητών  χορον ' 
τούτου  ένεκεν  πο;ζ)ο:καλοί;|ΐιεν  άξιονν- 
τες  άποΰταληναι  ημΐν  πάρα  της  ΰης 
ΰννεΰεως  Μάριν  τον  εταϊρον  νμών^ 
επίϋκοπον  της  Ήμελάπης  Νέας 
πόλεως ,  της  προς  τω  Ζαρβώ ,  καϊ 


Ι.  Semper  tibi  oramus  secun- 
dum  illud,  quod  in  ipso,  gaudium  et 
sanitatem.  Quia  rairaculis  et  apud 
nos  jChristus  cognitus  est  Filius 
esse  Dei  viventis,  et  in  posterioribus 
temporibus  inhumanatura  esse  per 
Virginem  Mariam  ex  semine  David 
et  Abrabam;  secundum  eas,  quae  dc 
ipso  ab  ipso  praedictae  siint,  voces 
a  Propbelarum  choro:  huius  gralia 
deprecamiir ,  dignificantes  mitti  no- 
bis  a  tiio  intellectu  Marim  amicum 
nostrumj  Episcopum  Emelapes  Nea- 
poleos  eius,  quae  ad  Zarbo,^  et  Eulo- 


*I.  Quandoquidenij  ο  vir  admirande,  etiam  nos  agnoscimus,  Chrislum 
esse  filium  Dei  viventis ,  cumque  exlremis  temporibus  humanam  assum- 
psisse  naturam  ex  Maria  Yirginej  et  semine  David  et  Abraham,  secundum 
voces  de  ipso  per  ipsum  a  Prophelarum  choro  praedictas;  ca  propter 
te  rogamus,  et  a  tua  prudenlia  ad  nos  milli  petimus  Marin,  amicuin 
vestrum,    Episcopum  nostrae  civitatis  Neapolis  ad  Zarbum,    cl  Eulogium 


1)  In  Cod.  Casanalensi  haec  Epist.  Nuni. 
^exlatinsignita.  Unde  apparet,  librarium 
putasse,  serie  non  inteiTiipta  eam  cum 
praecedenlibns  esse  coniungendam. 

2)  καϊ  C  D;  excidit  ed.  Vossianae. 

3)  Lectionem  Codd.  C  D  πάντοιέ 
Ooi  pro   conicclura  Vossius   commendat 


ex  Int.  vet. ,    cum    minus    accurate  evul- 
gasset  πάντες  τέ  σοι. 

4)  ϋχ(υμάύιε  καΙ  C  D,  ϋ^ανμαΰίως 
Voss. 

5)  καιροΐς  C  D,  χρόνοι  ς  Voss. 

1)  1.  Zarbum.  Cur. 


MARIAE  CASSOBOLITAE  EPISTOLA  AD  IGNATIUM.    I.  II.       219 

EvkoYioVy  Καΰβόβηλον^   πρεσβντε-  giuui,   ct  Sobelum  Presbyleriiui,   ut 

ροΐ',  οτΐως  μη  ώμεν  ερ7]μοι  των  προ-  ηοη  sinius  dcsolali  pracposilis  divini 

ατατών  τον  ^είον  λόγον '  καθάπου'  verln :  (luemadmodum  el  Moyses  di- 

xtfi   Μωοης   λέγει'    Έπιαχε'ψάβ&ω  cil:*  ,Providcal  Dominus  Dcus  homi- 

Κνρως  ο  θεό^  αν&ρωπον,  ος  οδη-  nem,  qiii  ducal  populuiii  liuiic;    et 

γήΰει    τον  λαον  τοντον,    χαϊ    ονχ  ηοη  eril  Synagoga   Doniini  ut  ovcs, 

εαται    η     ΰννίίγωγΐ]    Κυρίου    ωσεί  quibus  ηοη  cst  paslor/ 
πρόβατα  οϊς  ονκ  έοτΐ^  ποιμι^ν. 

Cassobelum  Presbylerum ,  ne  desliluanmr  verbi  divini  praerecUs,  sicuU 
el  Moses  quodam  loco  dicil:  ,providcat  Doniinus  Deus  boniinen),  (|ui  ducal 
popuhun  hunc;  et  non  eril  Synagoga  Domini  sicut  ovcs,  quibiis  non 
esl  paslor/ 


11.  'Τπερ  δε  τους  νέους  εΓναι 
τους  τιρογεγραμμενους,  δείΰεις^  μη- 
δέν, ω  μακάριε.  Γινώΰκειν  γαρ  ΰε 
θέλω,  ώς  ύπερφρονοϋΰι^  ΰαρχος, 
χαΐ  των  ταύτης  παθών  άλογοϋΰιν, 
αντοί  iv  εαυτοΐς,^  προΰφάτω  νεότητι 
ιερωαύνΐ]ς  άΰτράτττοντες  πολιάν. 
ΆνάαΥΜλον  δε  των  λογιΰμών  βου 
δια  τον  δοϋ^έντος  ϋοι  πάρα  του 
θεον  δια  Χριοτοϋ  Πνεύματος  αυ- 
τού,  χαϊ  ννώαη  ώς  Σαμουήλ  μι- 
κρόν ηαι/δαριον  6  βλέπων  Ικλ?ίθ>/, 
χαϊ  τω  χορω  των  προφητών  ίγχα- 
ΤΈλει&άς,  τον  τιρεσβντην  *//λεΙ'  πα- 
ρανομίας εξελέγχει,  οτι  παραπληγας 


II.  Ργο  C0  autem,  quod  iuve- 
ncs  sunt  praescripli,  forraidcs  nihil, 
0  bcale.  Cognosccre  enim  tc  voloi 
quod  sapiunt  super  carnem,  el 
ipsiiis  passioncs  non  sentiunt  ipsi  in 
seipsis,  recenli  iuvenlute  sacerdolii 
rcfulgcnles  canilie.  Perscrulare 
autem  cogitationcm*  luani  per  da- 
lum  libi  a  Deo  per  Christum  Spiri- 
luni  ipsius,  et  cognosces  quod  Sa- 
muel,"  parvus  pncrulus,  Vidcns  vo- 
calus  esl:  el  choro  Proi>bctarum 
connumcralus,  presbytcruni  Eli  Irans- 
grcssionis  rcdarguil,  quoniam  insa- 


*II.  Quod  autem  illi,  de  quibus  iam  scripsi,  iuvcnes  sint,  de  eo 
nibil  metuas,  ο  beate.  Cupio  enim  lc  scirc,  quod  carncm  despiciunl, 
nec  passionuni  eius  iillam  ralioneni  liabcnl,  dum  in  ipsoruni  viridi  iuven- 
Uitc  sacerdolis  canilie  resplendenl.  Revolvc  cogitatiunes  luas  per  spiri- 
Uim,  qui  tibi  dalus  cst  a  Deo  per  Cbrislum,  el  scies,  (pioniodo  Samuel, 
panulus  adbuc  puer,  vOcatus  fueril  vidcns;  el  cboro  Proplielaruni  con- 
oumeratus    senem    Elei   iniquitatis    argueril,   quod   fiiios    vecordcs    Deo 


6)  Dedi  ΧΜβ&όβηλον  ex  D   p.  χαϊ    oiv  C  Voss.  Vossii  τε  posl  ααρχός  ηοη 
Σόβηλον,  φΙΟ(Γ«Ι  ίη  C.   ap.  Υοκκ.    (;1 


InL  veL    ForUsM  ^     '  \  ix  Kaaao- 

βηλων.   Anneniii>  CutpaUjnis. 

7)  χα&άπον  i.  U,  XH^fantQ  Vos.s. 

8)  ίατϊ  C,  ίαύν  IJ  wih. 

Cap.  II.     I)  dtiai^gCf  adoramman. 
»€c.  diiattg. 

2)  vntQtfQovouai  D,   vTttQffQoyou• 


esl  in  C  D. 

.'0  ηντοΐς  C,  i  (sic)  inan.  rec.  supra. 

4)  ών  inseruil  Vuss.  invilit»  Codd. 

5)  ήλεϊ  C. 

2)  Nam.  27,  16  Mq. 

Cap.  li.     1)  al.  coyniliunem.   Cur. 
2)  1  Sam.  3,  20.  9,  9.  19. 


220     MARIAE  CASSOBOLITAE  EPISTOLA  Α  AGINATIUM.    II.  III. 


νίεΐς  Θεον  τών^  πάντων  αίτιον  προ-  nicnlcs    filios    Dco    omnium    causae 

τετψηκεί,  καΐ   παίζοντας''    εΙς    την  praelionoravit,  et  ludcnles  in  sacer- 

ίερωϋννψ  καΓ  εις  τον  λαον    άΰελ-  dotium    el   in    populum    luxurianles 

γαίνοντας  εϊααεν  ατιμώρητους.  dimisit  impunitos. 

omnium  auctori  praelulerit,  el  sacerdotium  ludibrio  habenles,  populoqiie 
nequiter  insiiltantes  iricastigatos  reliqiierit. 


III.  Δανιήλ  δε  6  ΰοφος,  νέος 
ων ,  εηρινεν^  ώμογεροντάς  τινας^ 
δείξας  εξώλεις  αυτούς  καϊ  ου  πρεο- 
βυτερους  είναι ,  καΙ  τω  γένει  'Ιου- 
δαίους οντας^  τω  τρόπω  Χαναναίονς 
νπάρχειν.  Καϊ  'Ιερεμίας,  άιά  το'^ 
νέον  παραιτούμενος  την  εγχειριξομέ- 
νην  αυτω  προς  του  Θεού  προφητεί- 
aVf  ακούει '  Μη  λέγε,  νεώτερος  ειμί ' 
^WTt  προς  πάντας,  ους  εάν  εξαπο- 
ΰτελώ  6ε,  πορενΰτι,  καϊ  κατά  πάντα, 
οΰα  αν  εντείλωμαί  ϋοι,  λαληΰεις^^ 
οτι  μετά  ΰοϋ  εγώ  εΙμι.  Σολομών 
δε  6  βοφός,  δυοκαίδεκα  τυγχάνων 
ετών,  ΰυνήκε  το  μέγα  της  άγνωΰίας 
τών  γυναικών  επϊ  τοις  ΰφετέροις  τέ- 
κνοις ζήτημα,  oJff*  πάντα  τονλαονεκ- 
βτηναι  επϊ  vrj  τοΰαύττ}  του  παιδος 
ΰοφία,  καϊ  φοβη&ηναι  ονχ  ώς  μει- 
ράκιον,   αλλ'  ώς  τέλειον  άνδρα.     Τά 


III.  Daniel*  aulem  sapiens,  iuve- 
nis  existens,  iiidicavit  crudeles  senes 
quosdain,  ostendens  adulteros  ipsos, 
et  non  seniores  esse,  et  genere 
ludaeos  existentes,  modo  Chananae- 
os  existere.  Et  leremias,^  propter 
iuventutem  renuens  tributam  ipsi  a 
Deo  prophetiam,  audit :  ,Νοη  dicas, 
quoniam  iunior  sum,  quia  ad  omnes 
quoscunque  mittam  te,  ibis,  et  se- 
cundum  omnia,  quaecunque  mando 
tibi,  loqueris,  quia  tecum  ego  sum.' 
Salomon^  autem  sapiens,  duodecim 
existens  annorura,  intellexit  magnam 
ignorantiae  miilierum  de  suis  filiis 
quaestionem,  iit  omnis  populus  ob- 
stupesceret  de  tanta  pueri  sapientia, 
et  timeret  non  ut  puerum,  s.ed  ut 
perfectum  virum.    Aenigmala  autem 


*  III.  Sapiens  autem  ille  Daniel  adhuc  adolescens  crudos  quosdam 
senes  iudicabat,  ostendens  eos  perditos  nebulones,  non  senes  esse,  et 
quamvis  genere  ludaeos,  moribus  Chananaeos  existere.  Et  leremias, 
propter  iuventutem  commissum  sibi  a  Deo  Prophetae  munus  detreclans, 
audit:  jNoli  dicere:  puer  sum:  quoniam  ad  omnia,  quae  mittam  le,  ibis, 
et  universa,  quaecimque  mandavero  tibi,  loqueris ;  quia  tecum  ego  sum.* 
Salomon  autem  ille  sapiens,  cum  duodecim  haberet  annos,  intellexit 
magnam  illam  mulierum  suos  liberos  non  agnoscentium  quaestionem: 
ita  iit  universus  populus  obstupesceret  ad  tantam  pueri  sapientiara,  eum- 
que  non  ut  puerum,  sed  ut  virum  perfectum  timeret.     Aenigmata  auteni 


6)  Scripsi  τών  c.  D,  του  C  Voss.  3)  λαληόι^ς  C,  supra  ει   man.  rec, 

7)  Ita    C  D.      ηέζοντας     Curetonus     λαληϋης  D  Voss. 


(Corpus  Ignalianum,  Berlin  1849). 
8)  χαϊ  C ;  deest  in  D  Voss. 

Cap.    IIl.      1)  In  C    obliteratum   est 
καϊ  ante  εκρινεν. 

2)  τον  C,  ad  oram  το  man.  rec. 


4)  Sic  C  D,  ώσπερ  Cureton. 

Cap.  III.     1)  Dan.  13. 

2)  ler.  J,  7. 

3)  1  Reg.  3  et  10. 


MARIAE  CASSOBOLITAE  EPISTOLA  AD  IGNATIUM.    ΠΙ.  IV.     221 

δε  αινίγματα  της  Αιθιόπων  βαΰΐ-  Aethiopum  Reginae,  lationem  haben- 

λίδος^  φοράν  ίχοντα  ωαπερ  τα  τον  lia  quemadniodum  Nili   flueiUia,  sic 

Νείλου  ρεύματα,  όντως  επελνΰατο,  solvil,    ut  extra  seipsam  fieret  ipsa 

ως  ?|ω  εαυτής  γενέΰ&αι  r?)v  οντω^  sic  sapiens. 
aog/i}v. 

Reginae  Aelliiopum,  quae  impctii  laigo  sicuti  Nili  fluenta  manabant,   ita 
dissolviu  ul  muUerem  lam  sapienlem  exterreret  adiniratio. 


IV.  *Ιο>ΰίας  δε  6  θεοφιλής, 
άναρθρα  σχεδόν  hi  φ^εγγό μένος, 
iλεγχει  τονς  τω  7ΐθνΐ]ρω  πνενματι 
χατόχους,  ως  ^ρενδολόγοι  κα\  λαο- 
πλάνοι τχγιάνονΰιν,  δαιμόνων  τε  Ικ- 
χαλντΓτει  την  απάτην,  καΐ  τονς  ουκ 
δντα^  9εονς  τιαραδειγματίξει ,  χαϊ 
τους  ιερωμένους  αντοΐς^  ν^^πιος  ων, 
τίοτααφάξει,  βωμονς  τε  αντών  ανα- 
τρέπει, %αι  ^αιαβτ'ί]ρια  νε%ροις  λει- 
ψάνοις  μιαίνει,  τεμένη  τε  καθαιρεί, 
χαϊ  τα  αλαιγ  ίκχότττει,  χαϊ  τας 
ΰτιΐίλας  ΰνντρίβει,  καΙ  τονς  των 
αΰεβών  τάφονς  άνορνττει,  ϊνα  μηδέ 
Οημεΐον  ίτι  των  πονι^ρών  νπάρχτι' 
οντω  τις  ζηλωτής  ην  της  ενΰεβείας 
χαϊ  των  ααεβών  τιμωρός,  ϊτι  ι\>ελ• 
ϋξβον  τή  γλ(άααι^^  /ίαβ'ώ  δε,  6^ 
ιμ^οφψης  όμον  κα\  βααιλευς,  η  του 
ΰωιη^ίου  χατα  αάρχα  (ιζα,  μει- 
ifiauov  χρίεται  ντώ  Σαμουήλ  ίΐς  βα- 
Cdia '  φηύιν  γαρ  που  αυτός '  "Οτι 
ΐαχρ6ς  ημην  ίν  τοις  άδελφοΐς  μου 
xai  νεώτερος  h  τω  οϊχω  του  πα- 
Tifog  μου. 

*ΐν.  losias  vero  illc  Dei  amantissimus  vixdum  arliculata  voce  lo- 
qaeu  arguit  maligno  spirilu  detentos  tanquam  mendaces  ct  scductores 
popnli,  daemonumque  iniposturam  dctcgit,  et  dcos  ficlilios  cxplodit,  et 
saeerdotes  ponim  puer  adhuc  occidit,  arasquc  ipsoriim  subvcrlit,  ct  al- 
lam  Β)'  reliquiis  conlaminat,  fana  diruil  ct  lucos  excidit,  slatii- 

ifqiie  <  sepalchra    qiio({uc  impiuriim  sufTodil,    nc  ulluin  porro 

signom  sceleralorutn  siipercsset.  Kn  lanlus  crat  piclalis  zclator  ct  im• 
ptoniin  vindcx,  qiii  lingiia  adliuc  Ijalbulicbal.  David  auleiii  Propbela 
simul  el  Rex,  Salvaloris  secundum  carncm  radix,  adolcscenlulus  a  Sa• 
moele  in  Rcgem  inungitur.  Ipsc  enim  alicubi  ail:  ,quia  parvus  eram 
inter  fralrcs  ineof,  et  iunior  in  doiiio  palris  mci/ 


IV.  losias  autem  Dei  amator, 
inarliculate  fere  adbuc  loquens,  re- 
darguit  iiialo  spirilu  delenlos,  quod 
falsiloqui  el  popiili  seductores  exi- 
slerent,  daemonumque  revelat  dece- 
pliuneni,  et  eos  noii  exislentes  deos 
deraonslrat,  et  sacralos  ipsis,  puer 
exislens,  interficil,  delubraque  ipso- 
rum  evertit,  et  altaria  morluis  re- 
liquiis  inquinat,  templaque  delet,  et 
saltus  succidit,  et  columrias  conle- 
rit,  et  impiorum  sepulcra  suffodit, 
iit  iieque  signum  amplius  malorum 
exislat.  Sic  quidem  zelotes  erat  re- 
ligionis  et  impionim  punitor,  ad- 
huc  balbuliens  lingua.  David  aiitem, 
Propheta  siraul  et  Rex,  Salvatoris 
secundura  carnem  radix,  puer  ungi- 
lur  a  Samuele  in  regem.  Ait  enira 
alicubi  ipse :  ,Cum  parvus  eram  inler 
fralres  nieos  et  iunior  in  domo  pa- 
tris  mci.' 


Cap.  IV.       1;    fu.iirj    *-. 

2)  Sic  C  D,  γλώττί/  \η\μ. 


3)  JJ  excidil  ap.  Voee. 


222         MARIAE  CASSOBOLITAE  EPISTOLA  AD  IGNATIUM.    V. 


V.  Kal  Ιπιλείι\)ει  με  6  χρόνος, 
εΐ  πάντας  ανιχνενειν  βονλοίμην 
τους  νεότητί  εναρεΰτήΰαντας^  Θεώ, 
προφητείαν  τε  καϊ  ίερωΰννην  καϊ 
βαΰίλείαν  νηο  Θεοϋ  εγχειριΰ&εντας. 
"^  Τπομνηΰεως  δε  ένεκα  αυτάρκη 
καϊ  τα  είρημενα.  Άλλα  6ε  άντίβο- 
λώ,  μη  ϋοί  τις^  περιττός  είναι  όοξω 
κα\  φανητιώΰα '  ον  γαρ  διδάβκοναά 
σε,  αλλ'  νπομιμνηΰκονΰα  τον  ίμον 
iv  Θεώ  πατέρα,  τούτους  παρεϋ'έ- 
μ7]ν  τους  λόγους'  γινωϋκω  γαρ  τα 
εαυτής  μέτρα,  καϊ  ου  ΰυμπαρεκ- 
τείνω  εαυτην^  τοις  τί^λικο-ύτοί.?  ύμΐν. 
Άΰπάζομαί  ΰου  τον  αγιον  κληρον,* 
τον  υπο  την  6ην  κηδεμονίαν  ποιμαι- 
νόμενον.  Πάντες  ot  παρ  ημΐν  πι- 
ΰτοϊ  προΰαγορευουΰίν^  ΰε.  '^Τγιαί- 
νειν  με  κατά  Θεον  προβεύχου,  μα- 
κάριε ποιμην. 


V.  Et  deficiet  mihi  tempus,  si 
omnes  investigare  voluero,  qui  in 
iuvenlute  bene  placuerunt  Deo,  pro- 
phetia  et  sacerdotio  et  regno  a  Deo 
tloii.ili.  Rememoralionis  autem  gra- 
lia  sufficiunt  el  haec  tlicta.  Sed  te 
deprecor,  ne  tibi  quaedam  superba 
esse  videar  et  ostentalrix.  Non  enim 
docons  le,  sed  submemorans  ineuni 
in  Deo  patrem  lios  apposui  sermo- 
nes.  Cognosco  enim  niei  ipsius  men- 
suras,  et  non  coextendo  meipsam 
lanlis  vobis.  Sakilo  tuum  sanctum 
Clerum,  sub  tiia  cura  paslum.  Omnes 
apud  nos  fideles  salutant  te.  Sa- 
nam  nie  esse  secunduin  Deum  ora, 
l)eate  Paslor. 


*V.  Et  tempus  me  deficeret,  si  omnes  illos  pervesligare  vebm,  qui 
in  iuvenlute  Deo  placuerunt,  et  quibiis  propbeticum  munus  et  sacerdo- 
liiim  ac  regnum  a  Deo  coramissum  fuit.  Memoriae  autem  renovandae 
ea,  quae  dixi,  sufficiunt.  Sed  rogo  te,  ne  qua  libi  ultra  modum  loqiiax 
aiit  ostentationis  cupida  videar.  Neqiie  enim  iil  te  doceam,  sed  ut  nieum 
in  Deo  Patrem  de  his  commonefaceam,  bosce  sermones  protuli.  Cognosco 
enim  meum  moduluni,  nec  meipsam  vobis  tantis  viris  exaequo.  Saluto 
sanclum  tuum  clerum,  qui  sub  tua  cura  pascilur.  Omnes  apud  nos 
fideles  te  compellant.  Prosperam  mihi  valetudinem  tiiis  apud  Deuni 
precibus  exora,  beate  paslor. 


Cap.  V.     1)  Ita  C,  εύαριύτηύαντας  4)  Vossius  Jieic  inseril  vocc.xca  τον 

D  vulg.  (ριλόχριστόν  σου  λαόν  a  nenlro  Codice, 

2)  μη     τις    σε   ed.    Ciirelon    invitis  nec  ab  Int.  vet.  agnita. 

Codd.  C  D.  ^  .      Pn    ?  ~  5)  Ita  C  D,  ποοσαγοοεύουσί  vulg. 

3)  εαυτής — εαυτην  CD,  Ιμαντης  '  '      ν       /  ^  & 
—  Ιμαντην  Voss. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  MARIAM  CASSOBOLITAM.    I. 


223 


iirP02]VIAPIA\  ΕΙΣ  ΝΕΑΠΟΑΙΝ 

THX2  ΠΡΟΣ  ΤΩ  ΖΑΡΒΩ 

ΙΓΝΑΤΙΟΣ. 

^Ιγνάτιος,  ο  και  θεοφόρο?',  τ^ 
ΐ]λΈΐ]μί\ηι  υπό'  θεοΰ  Πατρός 
νψίϋτον,  χαι  Κνρίον  *ίη6ον 
Χριοτον  του  νηερ  ημών  «πο- 
^ανόντος^  πιΰτοτάτΊ],  α^ίοθί'ω, 
χρίΰτοφόρω  ^γατρϊ  Μαρία 
πληβτα  εν  θεώ  χαίρειν. 


ΙΓ.ΝΑΤΠ    ANTIOCHENAE     ECCLESIAE 

EPJSCOPI  ΕΤ  MARTYRIS  EPISTOLA 

AD   MARIAM   CASSOBOLITAM.* 

Ignalius,  qui  et  Theophorus,  mi- 
sericoniiam  conseciUus*  el  gra- 
liam  Dei  Palris  aUissinii ,  el 
Doiiiini  noslri  lesii  Clirisli,  qui 
pro  nohis  mortiius  est,  fulelis- 
siinae,  Deo  dignac,  Clirisliferae 
filiuc'  Mariao  plurimani  in  Deo 
Salulein. 


•  MARIAE  DEGENTI   NEAPOLI  AD  ZARBUM   IGNATIUS. 

*  Ignatius,  qui  et  Tlieophorus,  misericoriliam  conseculae  per  graliain 
Dei  Palris  aitissiiiii ,  .et  Doiiiini  Icsii  Clirisli  pro  nobis  morliii, 
fitlelissimae ,  Dco  dignae,  Clirisliferae  Mariae  filiae  Mariae,  plii- 
rimam  in  Deo  salutem. 


I.  Κρεΐττον  μεν  γράμματος 
οψις,  υαω  περ  μέρος  ονΰα  τον 
χορον  των  αίΰ^}αεων ,  ον  μόνον 
οίς  μεταδιδοί*  τα  φιλικά^  τίμα  τον 
λαμβάνοντα  ,  άλλα  y.al  οϊς  άντιδε- 
χεται  τον  Ιτιϊ  τοίςκρείττοΰι  πόθον 
πΧοιηεϊ'   πλην   δεύτερος^    φαΰϊν/' 


Ιψψβ  παι  ο  των  γραμμάτων  τρoπoςy 
δν  &άΜ€ρ  αγαθόν  ορμον  διδεγμε&α^ 
πάρα  της  σης  πΐατεως  no^fuik^iv, 


Ι.  Oplima  qiiiilem  figuralio  li- 
terae,  velut  pars  cliori  sensus  conti- 
ncns;  non  solum  his,  qiiibus  imper- 
lil  aflectum,  honoral  accipienlem,  sed 
el  in  ipsis,  qui  suscipiunt,  aniplius 
augel  (lcsideriuni.  El  quomodo  na- 
vigautibus  in  leiiipestalc  gratus  est 
porlus,  ila  et  nobis  blerarimi  luarum 
acceptabiHs  csl  iiiodiis,  quem  tan- 
quaiii  lulissimum  solatiuni  a  lua  fide- 
lissima    iiienlc    dc  longinquo  susce- 


*  I.  Eo  quidem  mclior  lilcris  csl  aspcclus,  quod  cum  sit  pars  una 
chori  seDsuuin,  non  solum  amiciliac  officia  communicando  accipienlem 
lionorat,  »ed  eliani  iis,  quac  vicissim  rccipil,  rerum  praestanlioriini  desi- 
derio  dilcsciL  Vcrum  secundus,  quod  aiunl,  porlus  esl  el  nicrarum 
rauo,   quam  velul   cummodam   slalionem    a  fidc  tua   acccpimus,    ul  qui 


1)  Haec  inMTiptio    in  C  Π    ct   apud 
V•••.    1«  «MOplari  Γ  ίοϋάγίυν 

*ί*ρομΜρτνρος  *Ιγ\<  κτίΐ  σχό- 

ctolmii  — 

Πρδς  Μα^ίαν. 

*ΕηιατοΙη  η'. 
fil  φκ>  •1ίοβ  «Ιίηιη    lilaliim  ronsanina- 
fil.  Ιη  C  ηηιΐΜπιηι  Η  in  fronle  ίβΠ. 


Τ)  rV  ϊ>  Γ  (ίη  h 


τ:Λ    της)  Col., 
3)  Scripsi  imb    c.  Β,  χάριτι   C  Γ> 


Med.  (ap.  Lconem  Allatium),  qiio  specianl 
vel.  Inl.  fl  Arm. 

4)  μεταδίδει  C  D. 

5)  Iia  BCI),  ifaal  viilg. 

0)  δ^δείγμεΟα  I). 

1)  Incipiunt  epislolc  henli  ignati  cpi- 
icopi  anliochiensis.  ct  marliris.  αίφιβ  di- 
Mcipuli.  beali.  iohanuis.  evnnijplislc.  adma' 
riatn  ca»toholil(im.  prima.  Vu\. ;  Ivcipiunt 
rpiKlolae  sancti  ΙφιαΙη  marlyris  numero 
XII.  Incipil  prima.  Rcg. 

2)  f.  amiecutae.  Ciir. 

3)  filiae  non  c9l  in  Reg. 


224       IGNATII  EPISTOLA  AD  MARIAM  CASSOBOLITAM.    I.  II. 


ωΰπερ  dt'  αυτών  Ιδόντες''  το  εν  ϋοι 
καλόν.  Αί  γαρ  των  άγαϋ-ών ,  ώ 
πάνβοφε  γνναι,  ιΙ^νχαΙ  ταΐς  κα&α- 
ρωτεραις^  ίοίκαΰν  πηγαΐς'  ίκεΐναί 
τε  γαρ  τους  παριόντας ,  καν  μ,η 
διιρώΰίν^  αντω  τω  εϊδει^  ίφελκονται 
αυτούς  άρΰβαΰΰ'αι  του  πότου '  η  τε 
ΰη^^  ΰυνεβις  παρεγγυα,  μεταοχεΐν 
ημάς  παρακελευομενη  των  εν  ττ}  ιρυ- 
χγ  ΰου  βλυζόντων  Ό'είων  πομάτων.^^ 


pimus,  conspicientes  in  eo  illud, 
quod  in  te  est  boniim.  Oranium 
namque  bonorum,  ο  sapientissima 
mulierum,  tuam  animam  purissimis 
fontibus  assimilamus,  illis  videlicet, 
qui  transeuntes  etiam  non  sitientes 
visione  sui''  attrahunt  potum  haurire. 
Ita  et  luae  prudentiae  pollicitatio  con- 
slringit  nos,  iubens  de  illis  sanctis 
liqiioribus,  qui  in  anima  lua  redim- 
dant,^  haustum  sumere. 


per  eas  velut  de  longinqiio  pulchras  animi  tui  dotes  perspexerimus. 
Nam  ariimae  bonorum,  ο  faeminarum  praeslantissima,  similes  sunl  lim- 
pidissimis  fontibus.  Hi  enim  Iranseuntes,  etiamsi  non  sitiant,  sua  pul- 
chriliidine  ad  polum  hauriendum  pertrabunt;  et  tua  prudentia  ad  divi- 
norum  fluenlorum  in  anima  tua  scalurientium  participalionem  nos  incitat. 


II.  Έγώ  δε,  ώ  μακάρια ^  ουκ 
^μαυτοϋ^  νυν  τοΰοϋτον,  οαον^  άλλων 
γενόμενος,  ταΐς  πολλών^  των  ivav- 
τίων  yvcuficitg  ελαυνομαι,  τα  μεν 
φυγαΐς ,  τα  δε  φρουραΐς ,  τα  δε 
δεΰμοΐς'  αλλ'  ουδενος  τούτων  επι- 
ϋτρεφομαι'  εν  δε  τοις  αδικημαΰιν 
αυτών  μάλλον  μα&ψεύομαι,  ϊνα  Ίψ 
ϋοϋ  Χριΰτοϋ  επιτύχω,  Όναίμην 
τών  δεινών  τών  εμοϊ  ητοιμαΰ μένων, 
επειδή  ουκ  άξια  τα  πα&ηματα  του 
νυν  καιρού  προς  την  μελλουΰαν 
δόξαν  άποκαλύπτεΰϋ'αι  εις  ημάς^ 


II.  Ego  autem,  ο  beata/  ηοη 
meis  tantum  nunc,  quantum  aliorura 
plurimorum^  contrariis  sententiis  ex- 
agitor,  quae  quidem  siint  fugae  et 
carceres  ac  vincula.  Sed  nichil  ho- 
rum  declino.  In  iniustiliis  autem 
eorum  magis  edoceor,  ut  lesum  rae- 
rear  adipisci.  Lucror  enim^  periculis 
mihi  praeparalis,  quia  non  sunt  con- 
dignae  passiones  huius  temporis  ad 
futuram  gloriam,  quae  revelabilur 
in  nobis.* 


*  II.  Ego  vero,  ο  beata,  non  tam  mea  nanc  quam  aliena  in  pote- 
state  constitiitus ,  variis  adversariorum  sententiis  exagilor,  partim  exiliis, 
partim  custodiis,  partim  vinculis.  Sed  nihil  istoriim  curo,  sed  eoruni 
iniuriis  magis  erudior,  iit  lesu  Christi  compos  fiam.  Prosint  mihi  sup- 
plicia  praeparata,  qiiando  quidem  non  sunt  condignae  passiones  huius 
temporis  ad  fuluram  gloriam,  quae  revelabilur  in  nos. 


7)  Scripsi  Jt'  αυτών  Ιδόντες  c. 
C  D,  Jt'  εαυτών  εϊάότες  Β,  Jt'  εαυ- 
τών Μόντες  Voss. 

8)  χαϋ^αρωΊάταις  Β,  Med.  ap.  Alla- 
tium,  vetns  vulg.  versio. 

9)  δι\ρώϋιν,  (ίύτφ  τω  8Ϊ06ΐ  C  D, 
$ι\ρώαι,  τφ  εϊάα  Β  Voss. 

10)  ση  om.  Β. 

11)  ναμάτων  Β. 

Cap.  II.  1)  έμαντόνΟ;  idem  prius 
in  D. 

2)  οαων  C. 


3)  πολλών  Β  C  et  iiterque  Iiit.  vel., 
πολλαΐς  D,  forlasse  Arm.,  Voss. 

4)  εϊς  ημάς  om.  Β. 

4)  sni  c.  Pal.  Reg.  ed.  Venela  1546, 
sua  vulg.  ap.  Cureton. 

5)  qui  in    anima   gustum  lua  redun- 
(lant  Reg. 

Cap.  U.     1)  obtam  p.  ο  beata  Pal. 

2)  plicamorum  Pal. 

3)  ego  Pal. 

4)  Rom,  8,  18. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  MARIAM  CASSOBOLITAM.    III.  IV.        225 


III.  Ta  δε  νπο  βον  δια  της 
επιΰτοΐής  χελενβ&έντα^  ασμένως 
ετΐληρωβα'  εν  ονδενϊ  αμφιβάλλων^ 
ων  αντ*)*  καλώς  εχειν  δεδοχίμαχας. 
"Εγνων  yuQ  αε  χρίΰει^  Θεού  την 
μαρτνρίαν  τοΐν*  άνδροιν  πεποι?/- 
σθαι,  αλλ'  ον  χάριτι  ΰαρχιχτί '  πάνυ 
δε  με  επήΰαν^  και  αι  ΰννεχείς  ΰον 
των  γραφικών  χωρίων  fivi/ftai '  ας 
avaγvovςy  ονδε  μέχρις  εννοίας  ενε• 
δοίαΰα^  περϊ  το  πράγμα'  ον  γαρ 
είχόν  τισιν  οφ&αλμοις  εχδραμείν^ 
ών  ίίχο»'  άναντίρρητον  νπο  βον  την 
ceπόδειξιv.  *Αντίψχτχ6ν  ΰον  γενοί- 
μην  έγώ,  οτι  φιλείς  Ίηαονν  τον 
νιδν  τον  θεού  τού  ζώντος'  διο 
χαϊ  αντος  ερει  ΰοι'  'Εγώ  τονς  iμε 
φιλονντας  αγαπώ'  οι  δε  εμε  ζη- 
τονντες  εν^^οοναιν  ειρην^ιν. 


III.  Quae  aiilem  per  Epistolam 
a  le  inlimala  sunl,  promple  ailini- 
plevi :  ilc  nullo  eoruiii  dubitans,  quos 
Iti  bene  habere  probasti.  Agnovi 
enim,  le*  iudicio  Dei  leslinionium 
inemoralis  viris  perhibuisse,  el  iion 
gratia  carnali.  Non  valde  auleni  as- 
sidiia  fuerunt  spalia,  in  quibus  liia 
scripla  perlegerein ;  iieque  adliuc  ne- 
golium  menle  perceperam:^  nec 
cnim  babui  quomodo  oculis  percur- 
rerem  illarn  iueirabilem  luac  senlen- 
liae  relalionem.  Pro  anima  liia  ego 
cfficiar,  quoniam  diligis  Dominum 
lesum  filium  Dei  vivi.  Propter  quod 
et  ipsi  libi  dicit:''  ,Ego  eos,  qui  nie 
diligunt,  diligo ;  et  qiii  quacrunt  me 
invenient  pacem.'* 


*  III.  Quae  vero  pcr  epistolam  iubes,  lubens  perfeci,  nihil  ambigens 
de  iis  quae  ipsa  recte  se  babere  probaveris.  Scio  enim,  te  divino  iudicio 
testimonium  perbibuisse  dc  duobus  islis  viris,  noii  carnali  benevolenlia. 
Admodum  vero  me  deleclavcrunl  crcbri  illi  al)s  le  commemorati  sriptu- 
rarum  loci;  quibus  lcclis  ne  cugilatio  quidem  uUa  ambigendi  bac  de  re 
mibi  suborta  est  Neque  enim  babcbam,  quibus  oculis  sublcrrugcrem 
ea,  qoomm  irrefraDgibilem  a  te  videbam  dcmonslrationem  adductan]. 
Animam  meam  libens  pro  le  impendercm,  quia  lesuin  fllium  Dei  viventis 
djiigis.  Quare  et  ipse  Ubi  dicit:  ,Ego  diligcntcs  ine  diligo;  et  qui  me 
quaeruol,  pacem  iDvenienU' 

IV.     *Ε7ΐέρχεται   δέ   μοι  λέγειν^  IV.     Obvenit  itaque  niilii  dicerc, 

OTi  αληθινός  ο  λόγος  ,  ον   ijxovov  quia  verus  est  sermo ,  quem  audivi 

ικρι  cov,  ίτι  οναης  ΰον  iv  rjj  Ρ(όμτι  de  tc ,   causante*  Romae  apud   bea- 

9κτρα    τώ    μαγ,αρίω    πάπα   Λίνω^^  lura  Papam  Anacletum/  cui  successit 

•  IV.  Meo  aulem  animo  occurrit,  ut  dicam  vcrum  fuisse  scrmonera, 
fWB  de  te  audiveram,   cum  adbuc  Romac  csscs  apud    beatutu  Papam 


Cm.  III.  1)  xtUvu9iyTa  C  D,  xt- 
Itpmra  Β  Τομ. 

2)  αύτη  aiae  iota  C,  ad  oram  man. 
nc  αύτη. 

3)  χρίαως  C,  ad  onm  mtm.  rec  χρίσει. 

4)  ToTf  (*ic)  B. 

ftl  Dedi  ίηηΰαν  cam  mar^.  CodicU 
C,  «bi  Ml  iDJin.  rec.  ϊσ  fniiaaw  («ic); 
ηύορ  Usta»  CD  et  Voee,  {tfof  al.  Sab- 
Mqiens  χάί  dee«t  io  D  Vom. 

6)  htovaau  B. 

C«p.  IV.     1)  Αίνφ   Med.  ap.   AUa- 

PATUe   Α»0•Τ. 


liuin,  ληνφ  C  D,  Αναγχλήτψ  absquc  &]ζ. 
Β.  In  marg.  C  man.  rec.  Κλήμης  διά- 
δοχος ληνον. 

Cap.lll.  1)  agnovi  tc  cnim  invcrlilPal. 

2)  nequc  adhuc  mcnte   negolium  pcr- 
ceperam  Pal. 

3)  dicii  c.  Pal.  Rcg.  ed.  Vcncla  1546. 
dizii  viilg.  ap.  Ctirclon. 

4)  Prov.  H,  17. 

Cap.  IV.     1)  cauianlem  Reg. 
2)  cktum  iribue  lilt.  ante  eraeis  Pal., 
anemcletum  Reg. 

15 


226       ΪΓ.ΝΛΤΙΤ  EPISTOLA  AD  MARIAM    CASSOBOLITAM.    IV.  V. 


ov  δίεδε'ξατο  τα  vvv  υ  αξιομακάρι-  Itealitiuliiie    dignus    CleiiieuSj    Pelri 

ΰτος  Κλημης,  6  lUxqov  %ai   Παν-  o.i  Pauli  audilur.      Et  iiunc  adiecisti 

Xov  α-κονϋνης.     Και  νυν  προβέΰ'ψ  siipcr  eiini  conlupliciter^    et    adliuc 

%ag  επ    αντω  ίκατονταπλαΰίως,  %a\  adiicies  lu  ipsa/     Valde  enim  desi- 

τιροΰ&είης'^  γε  ετι,  ώ  αντη.    Σφόδρα  deral)am  venire  ad  vos,  et  conrequi- 

επε&νμονν  ελθεΓν^  ηρυς  νμας,  ωΰτε  esccre  vobiscum ;    sed  non  milii  fuit 

ΰνναναπανΰαϋ'Ο'αι  ύμΐν.     Άλλ'   ουκ  opporliinum.^  Praepediebalenimpro- 

iv  αν&ρώπω  η  οδός  αντον.    'Επε-  posilum  meum,  iion  sineiis  illo  per- 

χει  γάρ  μον  την  τιρό'&εΰίν,  ov  ϋυγ•  gcre,  mililaris  cuslodia:  quia  nullus 

χωρονϋα  εΙς  πέρας*  ελ^-εΐν,  rj  ΰτρα•  talia  perfecil  vel  passus  est,  qualia 

τιωτικ?)  φρουρά'    αλλ'  οντε  h  οΐς  ego.     Quapropler®  sccunda  consola- 

είμϊ,  δράν  τι  η  πα&εΐν  οΙός  τε  εγώ.  tio  est  inler  amicos,  conscriptis'  se 

^to  δεύτερον  της  εν  φ'ιλοις  τίαρα-  invicem  relevare.     Saluto  sacratissi- 

μυ&ίας^    το    γράμμα    λογιζόμενος,  mam  aiiimam  luam,  rogans  siiperad- 

καταϋπάζομαι   την    ίεράν    6ου  ipv-  iicere  ad  proposilum   tuum.      Prae- 

χην ,    παρακαλών"^    προΰ&ηναι    τω  sens    enim  labor  parvus  est;    mer- 

τονω.'  "0  γάρ  παρών  πόνος  ολίγος,  ces  vero,  quae  speralur,  raulta  cst. 
ο  δε  προβδο'λώμενος  μιαϋ-ός  πολύς. 

Liniim,  ciii  nunc  successil  bealissimus  Clemens,  Petri  et  Pauli  audilor. 
Et  nunc  adiecisti  huic  cenliiplum,  et  pliira  insiipcr  adiicias,  ο  Maria. 
Vehemenler  desideravi ,  venire  ad  vos ,  iit  una  vobisciim  refrigerem ; 
jVerum  non  esl  in  bominis  polestate  via  eius/  Impedit  enim  proposilum 
meiim,  neque  ad  finem  pervenire  permiUil  militaris  cuslodia ;  sed  ille  esl 
rerum  mearum  status,  iit  nec  facere,  nec  admillere  qiiicquam  possini. 
Quocirca  secundum  solatium  inter  araicos  literas  esse  ralus.  Saluto 
sacram  tuam  animanij  horlans  te,  ut  magis  magisque  vires  cius  inlendas. 
Praesens  enim  labor  cxiguus ;  merces  autem,  quae  expectatur,  magna  est. 

V.     Φεύγετε^  τους  αρνούμενους  V.     Fuge  eos/  qui  negant  pas- 

To    πάΟ^ος  Χριβτοϋ   κα\    την    %ατά  sionem    Cbristi    et   nalivilalem   eiiis 

ΰάρκα    γέννηαιν'    πολλοϊ   δε   ειΰιν  secundiim  carnem.     Miilti  vero  sunl 

άρτι  οιταύτην  νοΰονντες  την  άρρω-  modo,^  qui  banc  sanitalem  infirmare 

ΰτίαν.     Τα   δε  άλλα  ΰοι  παραινεΐν  conanlur.     Sed  tu  conlra  biiiiismodi 

ευηϋ-ες,    κατηρτιβμεντι    μεν     παντϊ  consuesce  etiam  alios  monere,^  quia 

*  V.  Fugite  eos,  qui  passionem  Christi  et  nativitatem  eiiis  secundum 
carnem  negant.  Multi  autem  iam  sunt  boc  morbo  laborantes.  De  celeris 
vero  le  admonere  stultum  esset,  qiiae  el  omnis  operis  ac  sermonis  boiii 


2)  Ita  Mcd.  ap.  Allatium,  Voss. ; 
ηροΰβείη  D  et  sec.  man.  C ,  in  qiio 
fiiisse  videtur  πρόΰϋ-ες,  iit  exhibet  B. 
Vetus  Int.  nosfri  Codicis  Pal.  leg.  vide- 
tiir  xal  προα&εΐϋά  γε  ετι  ύαντην. 

3)  Vox  ΙλΌ-εΤν  add.  raan,  rec.  ad  oram 
C.  Tum  κκϊ  ρ.  ώστε  Β,  vulg.  vet.  versio. 

4)  τέλος  Med^  versio  Usscrii. 

5)  παηαμνθ^είκς  D. 

6)  παρακαλώ  Β. 

7)  Ila  lego  c.  Β  C  D  {robori  vet.  InL 
ap,  Usser.),  ηόνφ  exhibere  dicitnr  Cod. 
Nydpruccianus. 


Cap.  V.     1)  Ila  CD  Med.,  φεύγε  B. 

3)  centumpliciter  Pal.  Reg. 

4)  adiciens  le  ipsam  Pal. 

5)  ler.  10,  23. 

6)  Propter  quod  Reg. 

7)  scriptis  Pal.  Reg. 

Cap.  V.     1)  fugigileos  Pal.    Scriben- 
diim  fugUc  eos. 

2)  Mulli    sunt  enim  Pal.,   Mulli   sunl 
enim  modo  Reg. 

3)  movere  Pal. 


IGXATIl  EPISTOLA  AD  MARIAM  CASSOBOLITAM.   V. 


227 


fyfm  *ai  λόγω  αγα&ώ ,  δυναμεΐ'ϊ^ 
δί  και  aV.ovg  νον&ετεϊν  iv  Χριΰτω. 
*Άα:ΐαΰαί  τιάντας  τους  ομοίους  σου,* 
αντεχομ4νονς  της  εαυτών  αωτηρί- 
ας  εν  Χρίΰτώ.  Άϋπάζονταί  ΰε  οι 
ττρεαβντεροί ,  καΐ  οΡ  διάκονοι ,  κ«1 
προ*  ττάντων  6  ίερος'Ηρων.  *Αΰπά- 
ζεταί  αε  Καΰΰιανος^  ό  ^ένος  μου, 
/.αϊ  η  αδέλφι]  μου  η^  γαμέτη  αυτόν, 
/.αϊ  τα  φίλτατα  αυτών  τέκνα.'  Έρ- 
ρωμένην  6ε  ααρκΐ  και  πν  ε  ν  ματ  ι 
νγείαν^  6  Κύριος  άγιάαει^  αεί,  καΐ 
Ι'δοιμί  αε  εν  Χριατώ  τνγχάνουΰαν^'^ 
τον  στεφάνου." 


ίη  omni  operc  el  verbo  bono  per- 
fccla  es;  potens  eliam  alios  cru- 
(lire  in  Domino.  Saliilant  te  Pres- 
byleri  et  Diaconi;*  prae  oninibiis 
vero  sancliis  llyron.^  Salulant  le 
Cassianiis  bospes  nieus,  el  soror 
mea  coiiiux  eius,  el  dulcissimi  filii 
ooruni.  Incobimem  te  rarnali  ct 
spirituali  salule  Doniinus  saiirlificet 
scmper,  et  vidcam  le  in  Domino 
conseculam  coronam.® 


perfeclionem  coiisecula  es,  et  alios  in  Cbristo  exhorlari  poles.  Salula 
omnes  lui  similes,  salagenles  suae  in  Cbrislo  salutis.  SahUanl  te  Pres- 
byteri  et  Diaconi,  et  anle  oinnes  sacer  Hero.  Salulal  te  Cassianus  bo- 
spes  meus  el  soror  mea,  eius  uxor,  cl  rarissinii  eoriim  liberi.  Te  cor- 
poris  spiritusque  incoluniitale  gaiiilenlem  Dominiis  sempcr  sanctificet,  et 
ego  te  coronam  in  Christo  asseculam  vicleam.     Mariae  cx  Antiocbia. 


2)  τονς    όαοίως    aoi    C  D,     τους 
oiio/ot•;  aoi  B• 

3)  ol  om.  C  D. 

4)  προς  C. 

5)  xnatavoq  C  D. 

6)  xeA  η  veL  Int 
dilam  rilat  xtu  in  D. 

7)  jfxvn  oin-  C,  Inl-  l'ss«Tii. 
S)  nedi  Ύ.^»ωμ^νην    Of  ateoxi   xia 

7f ηνμ€ίη  vyfittv  f\  B,  Ύ.^ίουψ^ΐ'ην 
at  σαρχιχην  χαϊ  ηνενματιχην  vyffttv 
Hed  .  Ύ.(»ρωυ^νην  (ίαρχιχήν  Xi(i  nvfv- 
μαιιχην  vytiav  C  D  Voss. 


9)  «;'/«<Ti/  Med.  B,  in  qiio  «ύ  deosf ; 
άγιάηα  C,  ad  oram  άγιάσοι,  ac  ila 
in  D. 

10)  Ita  C  D,  τυχονσαν  Β. 

11)  Posl  0ri(f  «νου  Coild.  CD   Mp<1. 
Useerii ;  eupraad-    cxh.  ΜΑΡΓΑ  ΑΠΟ  ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ. 

4)  diaconcs  Pal. 

5)  Ila   Pal.,  hiron  Rog. 

6)  .S<*qnilui•  snhscriplio  Explicil  ad 
marinm  rassoholilanam  in  Pal.,  Explicil 
pritna  in  K<?g. 


15 


228  IGNATII  EPISTOLA  AD  TRALTJANOS.   I.  11.  lll. 


ΤΟΥ  ΑΥΤΟΥ  ΕΠΙΣΤΟΛΗ  ΠΡ02  ΤΡΑΑΛΗ2Ι0Υ2.1 

'Ιγνάτιος,  6  κάΙ  Θεοφόρος ,  rrj  ηγαπημεντ}  παοα  Θεον  Πατρός 
καϊ  Ίηΰον  Χρίΰτον  εκκλτ/σίο;  αγία,  τγ  ονΰΥ}  εν  ΤράΐΙεύιν,^ 
εκλεκτ?7  %α\  αξωΟ-εω,  είρηνευονϋτ}  εν^  ΰαρζϊ  %αϊ  πνευμ.ατι  Ίη- 
ϋον  Χρίβτοϋ,  της  ελπίδος  'ημών,  εν  πά&ει  τω  άια  βτανροϋ  καϊ 
ϋ^ανάτου  καϊ  άναΰτάΰει'  ην  %αϊ  άΰπάζομαι  εν  τω  πληρώματι, 
εν  αποΰτολίκω  χαρακτήρι,  καϊ  εύχομαι  τνλεΐΰτα  χα/ρειν. 

Ι.  "Αμωμον  διάνοιαν  καϊ  αννπόκριτον"^  εν  υπομονΎ)  εγνων  νμας 
έχοντας,  ον  κατά  χρηβιν ,  άλλα  κατά  κτηΰιν ,^  κα^ώς  εδ7]λωΰε'^  Πολύ- 
βιος 6  ίπίακοπος  υμών,  ος  παρεγένετο  &εληματι  Θεον  Πατρός  καϊ 
Κνρίον  Ίηοοϋ  Χριϋτον  του  νίον  αντον ,  ΰννεργεία  Πνεύματος,  εν 
Σμύρνη ,  καϊ  ούτως  μοι  ΰυνεγάρη''  δεδεμενω  εν  Χριΰτω  Ίηΰον ,  ωύτε 
με  το  πάν  πλήθος  νμών  εν  αντω  ϋ-εωρηβαι.  Άποδεξάμενος  ονν  την 
κατά  Θεον  υμών  εύνοιαν  δι  αυτοϋ,  εδο^α  εύρων  ύμάς^  μιμητάς  οντάς 
Ίηΰοϋ  Χριΰτοϋ  του  ΰωτηρος. 

II.  Τω  επιΰκόπω  ύποτάύύίΰϋ'ε  ως  τω  Κυρίω'^  αύτος  γάρ  αγρυ- 
πνεί νπερ  τών  'ψυχών  υμών  ως  λογον  αποδώβων  Θεώ.  ^ιο  καϊ  φαί- 
νεβ^^έ  μοι  ου  κατά  άνΒρωπον  ζώντες,  αλλά  κατά  Ίηβοϋν  Χριΰτον,  τον 
δι'  ημάς  άποΌ'ανόντα,  ίνα  πιΰτευοντες  εις  τον  ϋ•άνατον  αύτον  διά  του 
βαπτίΰματος  κοινωνοϊ  της  άναΰτάαεως  αντοϋ  γενηβΟ'ε.'^  Άναγκαΐον 
ούν  εΰτϊν ,  οβαπερ^  ποιείτε ,  άνευ  του  επιβκόπου  μηδέν  πράττειν  υμάς. 
Άλλ'  ύποτάβΰεΰθ'ε'^  καϊ  τω  πρεΰβντερίω ,  ως  άποατόλοις  Ίηΰοϋ  Χρι- 
ΰτοϋ, της  ελπίδος  7]μών,  εν  ω  διάγοντες  εν  αντω  εύρε&7]ϋόμεϋ'α.  2ίεΐ 
δε  καϊ  τους  διακόνους,  όντας  μυΰτηρίων  Χριΰτοϋ  Ίηΰοϋ,  κατά  πάντα 
τρόπον^  άρέΰκειν'  ου  γάρ  βρωτών^  καϊ  ποτών  είΰϊ  διάκονοι,  αλλ'  εκ- 
κληΰίας  Θεοϋ  ύπηρεται '  δέον  ούν  αυτών  τά  εγκλήματα  φυλάττεΰΟ'αι,^ 
ως  πυρ  φλέγον.     Αύτοϊ  μεν  ονν  εΰτωΰαν  τοιοντοι. 

III.  '^Τμεΐς  δε  εντρέπεΰϋ'ε  αυτούς  ώς  Χριΰτον  Ίηΰοϋν,  ου  φύλα- 
κες εισ^  του  τόπου  '^  ώς  καϊ  6  επίΰκοπος  τοϋ  Πατρός  τών  όλων  τύπος 
υπάρχει'  ot  δε  πρεΰβύτεροι,    ώς    ΰννέδριον  Θεοϋ  καϊ   ΰύνδεΰμος   άπο- 


Α(1  Trallianos  Epistola  iii  Codd.  F  Ο  U  1)  ηρος  τραλληαίυνς  β'  Β,  in  cuius 

acephala  extat.  Notula  in  0  inonet :  ΙΙρός  margine :   Med.  β'  τραλληνονς. 

τραλληϋίονς  Ιπιΰτολη  άευτερ: — λεί-  2)  Τράλλεΰιν  της  Ααίας  Med. 

ηει   -η    άρχη    της    προς    τραλληΟίονς  3)  ^ν    om.   Voss.    Tnm   αϊματυ    τω 

επιστολής,    της   at    πρώτης   το  παν.  πάϋει  ρ.  πνεύματν  Med. 

Alienis  praemissis,  in  quinta  pagina  Epi-  4)  άδιάκριτον  Med. 

stola  nostra  ita    exorditur,    sicuti  in  F^  5)  φνύιν  Med. 

ώς  ή  κατ^  αυτά  ονν   πραότης ,  Ιν  ^  6)  ^άηλωΰενΒΜβά,  ubi  subinde  leg. 

καταλύεται    6    άρχων   (c.   4.).     Simili  μοι  Πολύβιος. 

modo  Cod.  V,  cuius  margini  mamis  rec.  7)  οντός  μοι  ϋυνεχάρει  Β. 

inscripsit:  Ιντευβ^εν  άρχεται  η  δευτέρα  8)   νμας  ώς  εγνων  Med. 

Ιπιστολη,  ηγονν  το  κείμενϋν   λείπει  Cap,    II.      1)    όταν    γάρ   τφ    Ιπι- 

^€  δμως  ή  άρχη.    το  άνω&εν  δε  ουκ  ακόπφ  υποτάϋΰεα&ε  ώς  ιησοϋ  Χρι- 

Ιστϊ    τοϋ    Ιγνατίου,     δ    άπογραφβύς  ύτφ  Med.   ad   sensum,     ηοη   tamen   ad 

ημάρτανεν,    Ονγχεων  φνρτην  άμφο-  verbum. 

τέραν.  2)  το  άποΘανεΐν  ^κφνγητε  ρ.  διά 


IGNATU  EPISTOLA  AD  TRALLIANOS.    I.  II.  III.  229 


EJLSDEM  EPISTOLA  AD  TMLLIANOS.     SCRIPTA  EX  SMYHNA.i 

Ignaliiis,  qui  el  Theophorus,  dileclac  a  Deo  Palre  et  Doniino  lesu 
Chrislo  Ecclesiae  sanclae ,  qiiae  esl  in  Trallis,  electae  et  Deo 
digiiae,  pacificalae  in  carne  et  Spirilu  Icsu  Chrisli,  spei  no- 
slrae,  in  passione  per  crucem  ct  morlem  alquc  resurreclioiiein  : 
quaiu  ct  saiuto  in  pleniludine  Apostolicae  formae,  et  opto  pluri• 
miim  iD  Deo  gaudere.* 

I.  Iramaculatum  animum  et  sine  dolo  in  pcrscvcrantia  cognovi  vos 
liabere,  non  in  usitalionem,  sed  in  possessionem,  scciindum  quod  si- 
^'nilicavil  milii  Polybius'  Episcopiis  vester,  qui  pcrvenil  voliuilate  Dei 
Patris  el  lesu  Christi  Filii  cius,  cooperalione  Spiritus,  ad  Smyrnam,  et 
sic  milii  congralulalus  est  vincto  in  Christo  lesu,  ila  ul  omncm  pleni- 
ludineni  vcstram  in  ipso  conspicerem.  Suscipicns  crgo  eiim  secundum 
Deum,  veslram  benevolenliam*  per  ipsum  agnovi,  inveniens  vos  imilatores 
esse  lesu  Christi  Salvatoris  nostri. 

U.  Episcopo  subiecli  eslote  sicut  Domino.  Ipse  enim  vigilat  pro 
aoiinabus  veslris  lauquam  ratioiiein  reddilurus  Deo.^  Propler  quod  vi- 
demini  mibi  non  secuuduui  bominem  vivere,  sed  secundum  lesum  Chri- 
stum,'  qui  pro  nobis  morluiis  est,  ut  credenles  iu  iiiortc  eius  per  ba- 
ptismum  connuunicantes  resurreclionis  eius  efficiamur.  Nccessarium  est 
enim,  vos  nichil  praeter  Episcopuin  facere,  iieque  aliquid  agcre.  Sed 
et  Presbylcris  subditi  cslotc,  ut  Apostolis  lesii  Chrisli ,  spci  noslrae^i  in 
quo  persevoranles ,  in  ipso  inveniamur.  Oporlet  ergo  et  Diacoiiis,  qui 
fnnt  in  miDistcnum'  lesu  Christi,  in  omui  mudo  piaccre.  Non  eiiim  iu 
cibo  el  polu  sunl  ministri,  sed  mioistn  Ecclesiac  Dci.  Oportet  ergo 
eonun  obsenare/  eicul  ignem  ardenlem.     Ipsi  vero  sint  tales. 


III.     Vos  aulem  revercmini  eos  tanquara  Dominiim*  lesum  Christum, 
qaoniajD   costodes    sunt   loci   eius:     sicul    Episcopus   forma    cst   Patris 
i;   Presbyteri  vero  sicul  consessus'^  Dei  et  coniunclio^  Apostolorum 


ToC  βαητίααατης   xoirojrol  της  άνα-  1)  Incipil  eiusdem  ad  Irallianos  Pal., 

ατάαίως  uvrov  '/Ο•ηηθ€  Mcd.  Jncipit  sccunda  Rcg. 

3)  ωαπίο  Μ«•«1.  2)  (•ί   obto   le    plurimum    in    domino 

4)  vnotaaafaOai  H.  (faudere  Kog. 

5)  τρόπον  rtaaiy  Med.  3)  polusbius  Pal.  Rog. 

β)  Αρωμάτων  Ued.  4)  veslram  bonivoknliam  Pal.;    beni' 

7)  ηύι'ούς  ifvlaTtta9at   p.  αύϊών  volentiam  vcslram  Heg. 

ta  fvxlruioTtt  tfvlatTtai^ut   Mcd. 

Cap.  III.     1)  όΐΜοίως  π^ivτ^ς  fpTOf-  Cap.  II.     1)  Ileli.  13,   17. 

ηία9ωακν  τους  ο  ι  7       Γ  2)  Ila  Reg.  ed.  Vciicla  1546  c.  lexlu 

Χοιατον0^ς  xtti  1  cr..   Chriklum  lesum  Pal.  vulg. 

vtdv  τον  πατρός.  ι•>ι\  uf  ,ιιηηρηι--  3)  minitlri  ρ.  in  minislerium  Pal. 

οους,  ώς  avi'ffiniov  Oeov  Χίόώς  avr-  \)  praccepta  ubservarc  eorum  Heg. 

ctauov  (ίηοατόλων  ρ.  ffX^yor.  yivitii 

μίί'  ovv  farotaav  towvtoi'  νμίΐς  dh  Cap.  III.     1)    dominum   noslrum  Vi\\. 

ίντρ^7ΐ(αίβί  αντονς  ώς  Χριατόν  Ίη-  2)  comentu»  Pal. 

οοΰν^  ου  *ivX«xtg  έΐσίτού τόπον Siea.  3)  cvnvinctio  eet>e  videlur  iii  l'al. 


230  IGNATll  EPISTOLA  AD  TRALLIANOS.    III.  IV.  V.  VI. 

στόλων  Χριΰτον.  Χωρϊς  τούτων  εκκληοία  εκλεκτή  ουκ  εϋτιν,^  ου  ΰυν- 
άΘ-ροίβμα  αγίων  ,^  ου  βυναγωγη  όϋίων  πεπειΰμαί  δε  και  ύμ,άς  ούτω 
διακείβ&αι.  Το  γαρ  ε^ε^ιπλάρίον  της  άγά7τΊ]ς^  ελαβον  καΐ  εχω  μετ 
εμαυτοϋ  Ιν  τω  επιακόπω  υμών ,  ου  αντο  το  κατάΰτημα  μεγάλη  μαϋ•η• 
τεία,  η  δε  πραότης  αυτοϋ  δύναμις ,  ην^  λογίζομαι  καϊ  τους  ά8•έους 
εντρέτιεΰΟ'αι.  ^Αγαπών  υμάς,  φείόθ|ίΐίνι  ΰυντονώτερον  ετνιΰτειλαι^  ϊνα  μη 
δό^ω  τιαϊν  είναι  ττροΰάντης,^  η  επιδεής.  ^εδεμαι  μεν  δια  Χζ)ΐστόν, 
αλλ'  ούδεηω  Χριΰτοϋ  αξιός  ει^ιι"  εαν  δε  τελειωΰ•ώ,  τάχα  γενηΰομαι. 

IV.  Ουχ  ώς  άπόΰτολος  διατάϋΰομαι,^  αλλ'  εμαυτον  μετρώ,  ϊνα  μη 
εν  καυχηΰει  άπόλωμαι.  Καλόν  δετό  εν  Κυρίω  καυχαϋΟ•αι.  Καν  ερρω- 
μενος  ώ  τα  κατά  Θεον  ^  πλεΐόν  με  δει  φοβεΐΰΌ'αι,  καΧ  μη  προΰεχειν 
τοις  εική  φυβιοϋοί  με '  οί  γαρ  με  επαινοϋντες  μαΰτιγοϋΰιν  '^  Άλλ' 
ουκ  οίδα^  ει  ά^ός  είμι'  6  γαρ  ζήλος  του  εχ^-ροϋ  πολλοίς  μεν  ου  φαί- 
νεται, εμε  δε^  τΐολεμεΐ.  Χρ\ΐζω  ούν  πραότητος ,  εν  rj  καταλύεται  ο 
άρχων  του  αιώνος  τούτου  6  διάβολος. 

V.  Μη  γαρ  ουκ  εβουλόμην  ύμΐν  μυατικώτερα  y^iii/;o;t,•*  άλλα 
φοβούμαι ,  μη  νηπίοις  ούϋιν  ύμΐν  βλάβην  τναραϋ-ώμαι '  καϊ  βύγγνωτέ^ 
μοι^  μη^  ου  δυνηΰ-εντες  χωρηΰαι  την  ενεργειαν  6τραγγαλωϋ•ήτε.  Καϊ 
γαρ  εγώ,  ου  καθ'  ott  δεδεμαι^  καϊ  δύναμαι  νοεΐν  τα  επουράνια,  καϊ 
τάς  άγγελικάς*  τάζεις,  καϊ  τάς  τών  αγγέλων  καϊ  οτρατειών^  εξαλλαγάς, 
δυνάμεων  τε  καϊ  κυριοτήτων  διαφοράς,  ϋ-ρόνων  τε  καϊ  ε'ξουΰιών  πα- 
ραλλαγάς,  αιώνων  τε^  μεγαλότητας ,  τών  τε  Χερουβεϊμ  καϊ  Σεραφεϊμ' 
τας  υπεροχας ,  του  τε  Πνεύματος  την  ύιρηλότητα,  καϊ  τον  Κυρίου  την 
βα^ιλείαν ,  καϊ  επϊ  πάϋι  το  του  παντοκράτορος  θεοϋ^  άπαράϋ'ετον. 
Ταύτα  γινώΰκων  εγώ ,  ου  πάντως  ηδη  τετελείωμαι ,  η  μαΰ-ητής  είμι 
οϊος  Παύλος  καϊ  Πέτρος'^  πολλά  γάρ  μοι^^  λείπει,  ϊνα  Θεού  μη  απο- 
λειφΰ'ώ. 

VI.  Παρακαλώ  ούν  υμάς,  ουκ  εγώ,  αλλ'  η  αγάπη  Ίηϋον  Χρι- 
ΰτοϋ ,  Χνα  το  αυτό  λεγητε^  πάντες ,  καϊ  μη  η  εν  ύμΐν  ΰχίΰματα '  ητε 
δε  κατηρτιβμενοι  τ^  αύτ^  γνώμγ}  καϊ  τω  αύτω  νοΐ.  Είΰϊ  γάρ  τίνες 
ματαιολόγοι  καϊ  φρεναπάται,  ου  Χριβτιανοϊ^  αλλά  χριΰτεμποροι,  απάτη 
περιφεροντες  το  όνομα  τού^  Χριΰτοϋ^  καϊ  καπηλεύοντες  τον  λόγον  του 
ευαγγελίου,  καϊ^  τον  ίον  προβπλεκοντες  της  πλάνης  τη  γλυκεία*^  προ- 
ΰηγορία,  ωΰπερ  οίνομελιτι  κώνειον^  κεραννύντες,  ϊνα  6  πίνων,  τη  γλυ- 
κυτάτΎ]^  κλαπεϊς  ποιότητι  την  γευΰτικην  αϊβ&ηβιν ,  άφυλάκτως  τω    ϋ-α- 

2)   ον    7Μλεΐται    ρ.    εκλεκτή    ουκ  2)  ΰνγγνωμενειτε  Med. 

'iartv  Med.  3)  μη  ποτέ  Med. 

'ό)  αγίον  Β.  4)  εύαγγελικάς  F. 

4)  αγάπης  υμών  Mcd.  5)  στρατιών  F  Ο  V. 

5)  Ita  Β  F  Ο  ν,  ον  recensio  brev.  g\  cTf  Β. 

6)  ηροααίτης  Med.  ^v  ^^  ν  <      ^  ir 
Cap.  IV.  1)ώς1ίηόϋτολος  νμΐνάια-  '}  X^Q^^v  καν  αεραφνν  Ο  V,  χε- 

2)  Med.    addil    άγαπώμεν   γάρ    το  ^)  πασιν,  το  τον  ΙΙαντοκρατορος 
πα&εΐν.                                             ^            ^^οϋ  Β. 

3)  ak  πλέον  Med.  9)  ταϋτα  γινώΰκων  Ιγώ,  ου  πάν- 
Cap.    V.      1)     μη  ου    όύναμαι    τα     τος  ηόη  τετελείομαι,  η  μαϋ^ητης  εϊμι, 

επουράνια  γράχραι  Med.  οίος  Παύλος,    καϊ   Πέτρος  Β;    πάρα 


IGNATII  EPISTOLA  AD  TIIALLIANOS.    111.  IV.  V.  VI.  231 

ClirisU.  Sine  ipsis  euim  ccclesia  clecla*  iion  est,  nequc  colleelio  sau- 
cluruui,  neque  congregalio  sancla.^  Couliilo  euim  ct  vos  sic  eousisterc. 
Exeiupla  aulem  carilalis  veslrae  accepi,  el  liabeo  pcnes  ineipsum  iii  Epi- 
scopo  veslro,  ({iioniam  ipsius  insliluliu  niagna  doclriiia  esl.  Nam  et  maii- 
sueludo  eius  virlus  est,  quam  arbilror  eliain  illos,  qui  sine  Deo  suiil, 
revereri.  (juia  auleiu  diligo  vos,  parco  frcquenlius  vobis  scribcrc,'*  nc 
videar  aliijaibiis  conlrarius  aul  taediosus  esse.  Vinclus  suiu  ciiiui  pro 
Christo ,  sed  uondum  Christo  dignus  suui.  Si  aulem  cousuuimavero, 
forsitan  ero. 

IV.  Nou  sicut  Apostolus  praecipio,  sed  melior  meipsum;  nc  in  glo- 
riatione  mea  peream.  Bonum  est  cnim  in  Domino  gloriari.^  El  si  sal- 
valus  fucro  apiid  Deum,  pliis  iiie  oporlet  timcre,  ct  noii  alleiulcre  ad 
eos  qui  uiagnificanl  me.  lli*  vero  qui  me  laudant,  j»oliiis  llagcllanl. 
Eligo  eniiii^  pali:  scd  nescio  si  digniis  sim.'*  Zclus®  cniin  iiiimici  mullis 
non  videlur:  iiie  aulciu  iiiipugnal.  Debeo  ergo  esse  mausuclus,  iil  dis- 
solvalur  princeps  huius  seculi^  Diabolus. 

V.  Nunquid  non  poteram  vobis  secretiora  scriberc?  Sed  timco  ne 
panulis  vobis  conslitutis  laesioncm  imponam.  Et  ignoscitc  mibi:  quia 
non  valelis  ferre  onera  vinculorum,  quemadmodum  ego  vinctus  sum. 
Et  possuDi  quidem  inlelligere  caeleslia :  Angclorum  sciliccl  alque  Arch- 
angelorum  ordincs,  Militiarum  diversitates,  Virtulum  el  Doiniiialioiuim 
diiTcrcnlias,  Scdiuin  alque  Poslcslalum  dislantias,  Aelernorum  niagnificen- 
uas,  Clierubin  ct  Serapbiii  excellenlias ,  Spiritus  sublimilalciu ,  Doiuini 
regnum,  cl  super  haec  oninia  oinnipolenlis^  Dei  incoinparabililalem.  llaec 
igitur  ego  rognoscens,  non  oinniiio  pcrfcclus^  suin,  aut  discipulus  cssc 
possum  qualis  Paulus  aut  Pelrus.  Mullum  eiiim  milii^  rcslal,  ne  a  Deo 
derelinquar. 

VL  Rogo  aulem  vos,  oon  ego,  scd  dilcclio  Icsu  Cbrisli/  ut  idi• 
psum  dicalis  omnes,  el  doq  sint  in  vubis  schisinata;^  silis  aulciu  pcrfcuU 
io  eodem  sensu,  el  in  eadeiii  scicntia.^  Sunt  cniin  quidam  vaiiiloqui  ct 
mcotis  seductorcs,  nuo  Christiani,  sed  Chrisluni  mercanlcs,  seductionc 
circumrerentes  nonicn  Chrisli,  ct  cauponantcs  verbum  Evangclii,  et  vcne- 
num  erroris  commiscenles  dulci  blandinienlo,  sicut  ocuomclli  viriis  ad- 
miscentes,  ut  qui  biberit  illiiis  polus  gustabilcm   sensum,    dulccdinc    ca- 

tovto  χάί  μα&ητης  έϊμί}Ιίαά.   In  F  Ο  V  2)  liii  Rcg. 

vocc  Iransposiuo:  ηέτρος  χαί  πάνλος.  3)  quideni  Pal. 

10)  ημίν  Med.  4)  lla  cx  Pal.,  sum  Reg.  vulg. 

Cap.  VI.   l)  liytti  0\^  iUici}  8ui>ra.  5)  zelum  Reg. 

2)  τον  om.  Β  F  0  V.  ϋ)  jirinccps  seculi  liuius  Pal.  Reg. 

4»  vaU^  0  V  ^*  ^"P-  ^•     ^)  ^'^  ^^  **«'•  P•  0"»«'^««««- 

b]L•yJvO\.  /»>Rcg.  vulg 
6    γλνχντάτον  Β.  ^)  profcctus  Pal. 

'  '  J)  iiiullum  milii  emm  Pnl. 

4)  eUcia  eccletia  IranAponit  Reg.  Cap.  VI.     1)  lla  Pal.  |{(;g.  cd.  Veii(!la 

5)  neque    eonqTegatto    $aiicta    ncnue     1516  c.  texlii  gr.,  Chrisli  letu  Ctiretuiius 
flUciio  Manctorum  ordiiiant  Fal.  Rcg.         c.  valg. 

6)  frequtnliuM  scnbere  vobi$  Rcg.  2)  fcimaia  Pal.  Rcg. 
Cap.  iV.     1)  I  Cor.  1,  31.  Λ)  I  Cor.  1,  10. 


232  IGNATII  EPISTOLA  AD  TRALLIANOS.   VI.  VII. 

νκτω  περιπαρψ  Παραινεί  ης  των  ηαλοαών  ΜηδεΙς  αγα&ος^  λε- 
γεΰΟ-ω,  κακω  το  άγα'&ον  κερανννς.  Αεγονΰι  γαρ  Χριΰτον  ^  ονχ  ϊνα 
Χριβτον  κηρν^ωΰίν ,  αλλ'  ϊνα  Χριβτυν  άϋ•ετηΰωΰίν'^  %αϊ  ου  νόμ^ον^ 
ΰνΰτηϋουΰιν,  αλλ'  ϊνα  άνομίαν  καταγγείλωΰιν.^'^  Τον  μεν  γαρ  Χρι- 
ΰτον  άλλοτριονΰι  του  Πατρός'  τον  δε  νόμον^^  του  Χριΰτοϋ  καϊ  την  εκ 
Παρ&ενου  γεννηΰιν  διαβάλλουΰΐν  επαίΰχυνόμενοι  τον  ϋταυρον^  το  πά• 
Ό^ος  αρνούνται ,  και  την  άνάΰταϋιν  ου  πιϋτεΰουβιν  '^^  τον  Θεδν  αγνω- 
ΰτον  ειΰηγοϋνται '  τον  Χριΰτον  άγέννητον  νομίζουΰιν  '^^  το  δε  Πνεύμα, 
ουδέ  οτι  εΰτιν ,  όμολογοϋΰιν.^^  Τίνες  δε^^  αυτών  τον  μεν  Τίον  ipdov 
αν^ρωτΐον  εΐναι  λέγουΰΐ'  ταύτον^^  δε  είναι  Πάτερα  κα\  Τίον  κα\ 
Πνεύμα ''Άγιον  καϊ  την  κτίΰιν ,  εργον^''  Θεοϋ  ου  d^ta  Χριϋτον ,  αλλ' 
ετέρου  τίνος  αλλότριας  δυνάμεως. 

νΠ.  Άαφαλίζε6^•ε  ουν  τους^  τοιούτους,  ϊνα  μη  λάβητε  βρόχον  ταΐς 
εαυτών  'ψυχαΐς.  Και  τον  βίον  υμών  άπρόακοπον  τ/^εσθε^  πάϋιν  άν- 
'&ρώποις,  ϊνα  μη  γενηβϋ^ε^  %αγ\ς  ττ}  οκοπια  ,^  κα\  ως  δίκτυον  έκτετα- 
μενον.  Ο  μη  Ιώμενος  γαρ  εαυτόν^  εν  τοΓρ  εργοις  εαυτού ,  αδελφός 
εϋτι^  του  λυμαινομένου  εαυτόν.  Έαν  ονν  καϊ  ύμεΐς  άποϋ'ηϋΰ-ε''  φυ- 
αίωΰιν,  αλαζονείαν,^  τνφον,  ύπερο-ψίαν,  δυνατόν  νμΐν  έΰτιν^  είναι  άχω- 
ρίΰτοις^^'  Θεοϋ.  'Εγγύς  γαρ  εΰτι^^  τοις  φοβουμενοις  αυτόν  καϊ,  'Ετνϊ 
τίνα ,  φηΰΐν ,  επιβλέψω ,  αλλ'  η  έπϊ  τον  ταπεινον  κα\  ηαΰχιον ,  καϊ 
τρέμοντα  μου  τους  λόγους;  ΑΐδεΐΰΟ•ε  δε  καϊ  τον  επίΰκοπον  νμών,  ως 
Χριοτόν^  κα'^'  ο^^  ύμΐν  οι  μακάριοι  διετάξαντο^'^  άπόΰτολοι.  Ό  εντός 
του  ϋ-υΰιαΰτηρίου  ών/*  καϋ•αρός  εΰτιν '^^  διό  καϊ  υπακούει  τώ  έπι- 
ΰκόπω  καϊ  τοις  πρεΰβυτέροις '  ο  δε  εκτός  ών,  ούτος  εΰτιν  ο  χωρϊς 
του  επιΰκόπου  καϊ  τών  πρεΰβυτέρων  καϊ  τών  διακόνων  τι  πράΰΰων ' 
ο  τοιούτος  μεμίανται  ττ]  ΰυνειδηΰει,  καϊ  εΰτιν  άπίΰτου  χείρων.^^  Τι 
γαρ  εΰτιν  επίΰκοπος;  αλλ'  η  πάΰης  άρχης  καϊ  εξουΰίας  επεκεινα  πάν- 
των κρατών  y  ώς  οιόν  τε  ανϋ'ρωπον  κρατεΐν  μιμητην  γινόμενον^''  κατά 
δύναμιν  Χριΰτοϋ  τοϋ  Θεοϋ.  Τι  δε  πρεΰβυτέριον ;  αλλ'  η  ΰύΰτημα 
ίερόν,  ΰύμβουλοι  καϊ  ΰυνεδρευταϊ  τοϋ  επιΰκόπου.  Τι  δε  διάκονοι; 
αλλ  η  μιμηταϊ  τών  αγγελικών  δυνάμεων,  λειτουργούντες  αύτώ  λειτουρ- 
γίαν  καθαραν  καΐ  αμωμον'  ως  Στέφανος  ο    άγιος  Ίακώβω   τώ    |Μ,ακα- 

7)  άγα&ώς  Ο  V,  illic  correctum.  2)  τίΟ^εΰ&αι  Ο  V,  ε  in  lUroque  supra. 

8)  άϋ^ετήαωΰιν  Β  F  Ο  V,  ά&ετηϋωύι  3)  γένητε  Β. 

vulg.  4)  τ^ί  κοπιάς   c  α  supraaddito  V, 

9)  μόνον  F  Ο  V.  in  cuius  marg.    τ^  σκοπι^  man.  cone- 

10)  χαταγγείλωϋιν  BOV,  καταγ-     ctoris ;    της    ϋκοπιάς   Ο,'    ty    ακοπι^ 
γείλωΰι  F  vulg.      ^  man.  sec.  ad  oram.  Ita  etiam  F,  sed  var. 

11)  τον  μεν  νόμυν  V.    Sequens  καϊ    lect.  marginalis  pr.  manu. 

om.  Β  0  V.         ^  5)  Ιμαντόν  V.    Tum  αυτόν  ρ.  kav~ 

12)  πιύτενουβίν    Β,     πιΰτενονΰυ    του  F  Ο. 

FOV  vulg.  6)  ΙύτινΒ.  ΜοχλνμαινομαίνονΟΥ. 

13)  νομίζονΰιν Β,  νομίζοναι  F0  V           7)  άπύϋ^^σΌ^ε  Ο  U,  τ?  in  illo  supra. 
vulg.       ^  8)  άλαζωνίαν  Ο  V. 

14)  όμολογοϋσιν  ΒΟ\\όμοΙογονσι  9)   δυνατόν  Ιύτιν    ύμΐν  ¥ ',    εαταν 
F  vulg.  Med. 

15)  ίΤ'   F  Ο  V.  10)  άχωρίατους¥0\,άχορίατουςΒ. 

16)  τ'  αυτόν  scr.  Β  Ο  V.  11)  Ιΰτν   om.    F   Ο  V,     Subsequens 

17)  "έργων  Β.      ^  τυΤς  reposui  c.  BFOV  Cot.,  deest  ap. 
Cap.  VII.     1)  τους  om.  B.                     Voss.  et  alios. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  TRALLIANOS.    VI.  VH.  233 

plus  inobservanter  morti  addicalur.  Monct  autem  qiiidam  antiquorum ,  iit 
neiuo  bonus  dicatur,  qui  malum  bouo  admiscueriU  Nominant  enim  Cliri• 
slum,  non  iil  Chrislum  pracdiccnt ,  sed  iil  ChrisUun  spernanl;  el  lcgem 
proferunt,  non  ut  legem  slaluanl,  scd  ul  legi  contraria  aiinuncient.  Chri- 
slum  eoiui  alienant  a  Palre:  legem  vero  Chrisli  et  nalivilalem  cx  Vir- 
giue  abiiciunl,  crucem  erubeseentes,  el  passionem  negantes,  ct  rcsurre- 
clioni  non  credeiiles.  Deum^  incogniluin  profilenlur ;  Clirisliim  ingenilum 
putant,^  et  ueque  quia  esl  Spiritus  Sanclus,  conruciUur.  Quidani  vero 
eorum  Fibuni  bouiinem  puruiu  essc  dicunl:  alii  auleiu  ipsum  dicunl  esse 
Palrem,  ipsum  Filium,  ipsumqiie^  Spirilum  Sanclum;  el  creaturam  non 
opera®  Dei  esse  per  Chrislum  dicunt,  sed  alterius  cuiusdam  exlraueae 
virluUs. 

VII.  Cavete  ergo  a  tahbus,  ne  sumalis  laqueos  animabus  veslris: 
el  vilani  veslram  inexplorabilera  api)onile  omnibus  horainibus,  ne  eflici- 
amini  muscipula  esploralionis,  el  sicul  relia  exlcnsa.^  Qui  eniiii  sibi  non 
parcil  in  operibus  suis,  fraler  est  pulluenlis  semelipsum.^  Si  ergo  et  vos 
deponalis  Daluralem  superbiam,  iutlalilcm  el  tuniidam  exlollentiani,  possi- 
bile  erit  Tobis,  inseparabiles  esse  a  Dco.  ,ΡΐΌρβ  est  enim  Dominus  ti- 
meDUbus  eum':*  et,  ,In  quem*,  inquit,^  ,respiciam,  nisi  in  humilem,  et 
quietuDi,  el  trementem*  vcrba  mea?'  Veneramini  autem  et  Episcopiini 
vestruiu  sicul  Cbrisluni,  secundum  quod  vobis  beati  Apostoli  praecepe- 
nint  Qui  enim  inlra  allare  esl  corislitulus ,  mundus  est:  propler  quod 
obedile  Episcopo  veslro  el  Presbyteris.  Qui  vero^  exlra  allare  est  con- 
slilulus,  exlra  Episcopuui  esl  el  Presbyleros  ct  Diaconos  aliquid  agens: 
qui  taiis  fueril,  pollulus  esl  conscieolia ,^  el  esl  dclerior  infideli.  Quid 
esl  eoim  Episcoqus,  nisi  oDiDeni  principatum  el  polcslatem"  illoriuu 
onMm  tenenSf  quemadmodum  deceal  bominem  tenere,  imitatorem  Dei 
ΙϊκΙβΒ*  •ecunduni  virlutem  i  Quid  est  Presbyterium  /'^  nisi  constitutio 
saacU,  eoosiiiahi  ct  confessores  Episcopi?  Quid^^  eliam  Diaconi,  nisi 
imiUlores  Cbrisli,  minislrantes  Episcopo  sicut  Chrislus  Palri,  et  operantes 
illi   operauonem  muodam  et  immaculalam  ?    quomodo  sanctus  Slephanus 


12)  χα^άψ.χαΟ^  SBFOV.  Subinde  2)  Prov.  18,  9. 
ημΐν  ρ.  νμΐν  Β.  3)  Ps.  85,  9. 

13)  ίτάξαντο  F,  eyllaha  <ft   supra-  4)  in  quid    scr.  Reg.   Praclerea  vide 
addiU,  spiriUiqae  delelo.    Iii  V  anle  «ττό-  Esa.  6fi,  2. 

4Τνο1ο»  art.  oi,   qai    in  0  lincuia  indii-  5)  timcntem  Wvg. 

cUm  ttL  0)  enim    Hcg.     Iii    (lodice  Pal.      Qui 

14)  »iy  (»ic)  V;    sic   et  paulo  pust.  enim  cxlra  allarc    csl   ipse  uliquc   exlra 

15)  lu  BOV,  ίση  F  viilg.  episcopum  csl. 

16)  xtifKfV   0   V ,    in    marg.    illiuH  7)  <,„  ^,o//m/u$  conscienlia  Hcg.   Prae- 
torrt^m.   ^  lerea  cf.  I  Tim.  5,  8. 

It)  γίνομ^ψον  U  V.  ^^  po/ciia/um  Pal.  Idcin  subinde  ϋΙο- 

41  iomumm  Rec  ^"^  tenens  omnium,  Heg.  omnium  iUorum 

5)  Detm  meognUum  fuiant    1».  ihum  '^"^"'' 

i«c»fMl«M  pnlUenimr:  CkriHuSinyem-  9)  "'^«i'  <lc^''^  hnmtmim  (οπιΐ  omnum 

pfl,  in  Keg.)  tenere  imitalor  factus  dci.  Pal.  Ueg 


6)  ifiwm  Pal.  I^)  l^*'^    pretbyleri    cxlure     videlur 

7)  opera  nan  inv.  Pal.  in  Reg. 

Cap.  VIL    1)  Uof.  5,  1.  11)  Otfi  Pal.,  Quii  Reg. 


234  IGNATII  EPISTOLA  Λ1)  TRALLIANOS.    VII.  VHI.  IX. 


ρίω,  χαϊ  Τιμόΰ-εος  κκΐ  Αίνος  Πανλω^  xca  Άνάηλητος^^  καΙ  Κλημης 
ΠετρΓο.  Ο  τοίννν  τοντων^'^  παρακονων ,  αϋΈος  πάμπαν  εϊη  ^'»  ^/vV 
δνϋΰεβης,  καΓ''"  άΰ•ετών  Χφΰτον ,  υμΙ  την  αυτόν  διάτκ'ξιν    ο 


και 
βμικρννων. 


VIII.  Εγω  δε  ταντα  νμΐν  επίΰτελλω ,  ουχ  οτι  εγνων  τοιούτους 
τινκς  εν  νμΐν  άλλκ  μη  δε^  ΰνγχωρηΰειεν  ποτέ  6  Θευς  τοιοντον  εΙς 
άκοας  ελΰ•εΐν  τας  εμάς  ,^  6  μη  φειϋάμενος^  τον  νίον  αντον  δια  την 
άγίαν  εκκληβίαν'^  άλλα  προορών  τας  ενέδρας  τον  πονηρον ,  ταΐς  πα- 
ραγγελίαις  ηροαΰψαλίζομαι  νμάς,  ώς  τέκνα  μου  αγαπητά  καΐ  πιΰτα 
εν  Χριΰτώ ,  προποτί'ζων  νμάς  τα  φνλαχτικα  της  λοιμιζης^  των  ανυ- 
πότακτων νόϋου ,  7)ς  νμεΐς  αποφεύγετε  την  νόοον  ενδοκία  Χριο-τοϋ 
τον  Κνρίον  ημών.  "^Τμεΐς  ονν  άναλαβόντες  πραότητα ,  γίνεΰΟ'ε'^  μιμη- 
ταϊ  παϋ•ημάτωνΊηΰον  Χριϋτον  καϊ  αγάπης  αντον,''  ην  ηγάπηΰεν  ημάς, 
δονς  εαντδν  υπέρ  ημών  λύτρον,  Χνα  τω  α'ΐματι  αντον  τιαΰ^αρίϋτ^  7]μας 
παλαιάς  δνϋΰεβείας,  καϊ  ζωην  ημΐν  τΐαράΰχηται,^  μέλλοντας  οϋον  ονδέπω 
απόλλνΰϋ-αι  νπδ  της  εν  ημΐν^'^  κακίας.  Μηδεϊς  ονν  νμών^^  τϊ  κατά 
τον  πληΰίον  εχετω '  "Αφετε  γαρ ,  φηϋΐν  6  Κνριος  ημών  /^  καϊ  άφε'θ'ή- 
C)£to;t  νμΐν.  Μη  άφορμας^^  δίδοτε  τοις  εΟ•νε6ΐν ,  ϊνα  μη  ολίγων  τινών 
αφρόνων  είνεκεν  6  λόγος  καϊ  η  διδαβκαλία  βλαβφημηται.  Οναϊ  γαρ, 
φηοϊν  ο  Προφήτης  ώς^^  εκ  προΰώπον  τον  Θεον ,  δι'  ον  το  ονομά 
μον  βλαΰφημεΐται^^  εν  τοις  ε&νεΰιν. 

IX.  Κωφώϋ'ητε  ονν,  όταν  ύμΐν  χωρϊς  Ίηύοϋ  Χριϋτοϋ  λαλη  τις, 
του  υιοϋ  τον  Θεον,  τον  γενομενον  εκ  ζίαβίδ  ^^  τον^  εκ  Μαρίας'  ος^ 
άληϋ'ώς  εγεννηΰ-η  καϊ  εκ  Θεον  καϊ  εκ  παρϋ•ενον ,  αλλ'  ονχ  ωΰαντως' 
ονδε  γαρ  ταντό  ,^  Θεός  καϊ  ανθ^ρωπος'  αληθώς  ανέλαβε^  ϋώμα'  '^Ο 
Αόγος  γαρ^  αάρ'ξ  εγένετο ,  καϊ  επολιτενΰατο  ανεν  αμαρτίας.  Τις  γαρ, 
φηαϊν ,  εξ  νμών  ελέγχει  με  περϊ  αμαρτίας;  έφαγε'  καϊ  επιεν  αληθώς' 
εΰτανρώΟ-η  καϊ  άπεΰ-ανεν  επϊ  Ποντίον  Πιλάτου'  άλη&ώς  δε,  καϊ  ου 
δοκηΰει,  εβταυρώΰ•η  καϊ  άπεΌ•ανεν ,^  βλεπόντων  ουρανίων,  καϊ  επι- 
γείων, καϊ  καταχϋΌνίων,  ουρανίων  μεν  ώς  τών  άβωμάτων  φύΰεων' 
επιγείων  δε,'"^  'Ιουδαίων  καϊ  '^Ρωμαίων  καϊ  τών  παρόντων  κατ'  εκείνου 
καιρού  άνϋ•ρώπων ,  βταυρουμένου  του  Κυρίου'  καταχ&ονίων^^  δε  ώς 
του  πληϋ•ους  τοϋ  ΰνναναΰτάντος  τω  Κνρίω.  Πολλά  γαρ,  φηΰϊν,^^  ΰώ- 
ματα  τών  κεκοιμημενων  αγίων  ηγερϋ'η,  τών  μνημείων  άνεωχΰ^εντων ' 
καϊ  κατήλϋ•εν  εις  αδην^^  μόνος,  άνηλϋ•ε  δε  μετά  πλη'&ονς'  καϊ  'εΰχιΰε^^ 

18)  Ita  Β  F  et  in  marg.  Ο  ,  άνεγ-  (pioriim  secundus  exli.  ιν  ante  κκϊ,  pri- 
κλητος  Ο  iri  textii  et  V.  Haec  quidem  mus  et  tertiiis  χν.  Vetus  Int.  Chrisli,  ut 
scribendi  ratio  aiitiqiiior  esse  videliir.  Med,;    γίνεΰΟ-ε   μιμηταϊ    παϋ^ημάτων 

19)  τούτον   Ο  V,    illic   τούτων  ad  y.ai  αγάπης  αύτοΰ  Β  et  vulg. 
oram.  8)  κκϋ-αρίΟ)^  F,  t  correct.  ex  η. 

20)  καϊ  om.  F  0  V.  9)  παράσχε\ται  0  \,  iliicTy  ad  oram. 

10)  ύμΐν  FOV,    secundus  in  marg. 
Cap.  VIII.     1)  μηάε  scr.  F.  ϊΰως  ημΐν. 

2)  Ιμάς  F.  11)  νμών   c.    F  Ο  V    vet.    Int.    Cot., 

3)  φηΰάμενος    0  V ,     φεισάμενος    ημών  Β  Voss.  et  alii. 

illic  ad  oram.  ί2)*'ημών  c.  F  0  V  Cot. ,    νμών  Β 

4c)  ΟτάΐηβΐηχβΤΒοίΈκκληαίαν  άγίανΒ.  Voss.   et  alii. 

5)  λνμικης  F  0  V.  13)  άφ)ορμάς\.    Subinde  (f tif ωτ£  F. 

6)  γίνεα&αι  0,  supra  ε.  14)  ο  ς  Β. 

7)  Ita  locum  restituti  ex  Codd.  F  0  V,  15)  βλκύφημηται  F  0  V,  in  0  f  Γ  ad 


IGNATII  ^ISTOLA  AD  TUALLIANOS.   VII.  VIII.  IX.  235 

beatissimo  lacobo,  el  Timothcus  ct  Linus  Paulo,  et  Anaclclus  et  Clcmcns 
Pelro.  Qui  igitur  islis  inol)cdiens  fuerit,  hic  sinc  Dco  oinnino  cril/^ 
t'l  iuipius,    el  conleQipnens  Clinsluui,   el  ordinalioncm  ipsius    niinorans. 

VIII.  Ego  vero  haec  vobis  mando/  iion  quod  aliqiios  inler  vos 
lales  agiioverim:  iiec  permiltal  Deus  aliquamlo  aliquid  luiiusinodi  in  au- 
ribus  meis  inlroire,  qui  Filio  suo  non  pepcrcil^  proptcr  saiuUmi  Ecclc- 
siara;  scd  praevidens  sedilioncs  Iniipii,  praemoiiilione  couforlo  vos  sicut 
Glios  uieos*  carissiiuos  ct  fidclcs  iii  Domino,  pracpolans  vos  mcdicamine 
praemuuieDte  conlra  imminenlem  peslilcnliam ,  quam  eliani  vos  tauquaiu 
uiorbum  fugile ,  beneplacili  iii  Chrislo  Douiino  noslro.  Vos  ergo  suc- 
cincli  maosueludipe ,  imilalorcs  cslotc  passioniim  Clirisli  ct  dilcclionis 
eius,  qua  dilexil  nos,  dans  scinclipsum^  pro  nobis  rcdcmplioncm,  ut  nos 
sanguine  suo  mundarct  anliquac  impietalis,  ct  vilain  nobis  pracstarct,  in- 
cipienlibus*  iani  perire  pro  malilia,  quae  erat  in  nobis.'^  Ncmo  ergo 
vestrum  adversiis  proxiiiiuiu  alitiuid  liabcat,  dicenle  Domino :  ,DiiiiilUle,  et 
dimittctur  vobis.'  Nolile  occasiouem  dare  genlibus,  nc  propler  ali([uos 
paucos  insipientcs^  verbuin  Domini  ct  ductriiia  blaspliemelur,  ne  in  vobis 
complealur,  quod  propbcla  cx  pcrsoua  Dci  ad  liuiusmodi  dicil:  ,Quoniam 
per  vos  nomen  ineuni  blaspbemalur  in  gentibus.' 

IX.  Obturate  ergo*  aures  vcslras,  quando  vobis  quis  sinc  lesu 
Christo  Filio  Dei  loquilur:  qui  faelus  est  ex  seminc  David  per  Mariani; 
qui  vere  natus  est  ex  Deo  et  ex  Virgiiic:  quia  boc  ipsuin  cst  qiiod  et 
Deus.  Suscepit  enim  vere  corpus :  ,Verbuin,'  inquit,  ,caro  facliim  cst,  lia- 
bitavit  sine  peccalo  in  nobis.**  ,Quis  cnini/  ίικρηΐ,'*  ,ex  vobis  arguct  nie 
depeccato?*  Manducavil  enim  vcrc  ct  bibil;  et  (•ηιοΐΓιχιΐ8  esl,  et  mor- 
luus  sub  Ponlio  Pilato.  Sed  el  secundum  placiluni  vOluntatis  suae  vcre 
cnicifiius  csl,  et  verc  morluus,  vidcnlibus  cacleslibus  ct  lerreslribus  ct 
inreniis:  caelestibus  quidem  tanqtiam  incorporaUbus  naturis:  tcrrcstrii)iis 
vero  ut  ludaeis  et  Romauis  el  cacleris  bominibus,  qui  lunc  eodcm  lem- 
porc  praesto  eranl,  quandu  crucifixus  csl  Doininus :  infernis  aulem  ut 
mulUUidine  eoniii],  qui  cum  Doinino  resurrexcrunt:  ,Multa/  inquit,  ,cor- 
pora  sancloruni  dormienlium  resurrexcrunt  dc  monumenlis  palefactis.'* 
Desceodil  eoim  in  infernum   solus;   ascendit    vcro    cuni  nmlliludinc:    ct 


onmeinolula:  &ίοόόοητυςίν^ΐ(ίλόγο).  12)  diserit  Pal.,  (lcseril  Heg. 

Twn  i»y((jtv  Β  F  Ο  V,  tavfai  vulg.  Cap.  VIII.     1)  mandans  ral.  Rcg. 

C«p.  IJL     1)  ίχγίνυυς  J^J  Mcd.  2)  Ποηι.  8,  32. 

2)  του  om.  F.  3)  vestrus  Pal. 

3)  ώς  Med.  4)  scmclipsum    om.    Pal.,    se   ipsum 

4)  T*  avtitv  BV,  ταυιον  V  0.  scr.  Ueg. 

5)  avikafity  Β  Ο  V.  5)  Exclusi   vhIk.    el  Pal.  nobis  post 

6)  γαο  om.  F<»  \  incipienlibus  c.  Kcg. 

7)  ftfaytv  B.  G)  Cfr.    ad    hacc  el  sqq.    Ml.  (i,  14. 

8)  ani»avtp  c.  BFUV,  aniOmt  Mc.  11,25.  Liic.  6,  37.  Til.  2,  5.  I  Tim. 
nA$.  0,  1.  E»a,  52,  5.   Kzerh.  3«,  23. 

9)  τΐ  BFOV  c.  VoM.  7)  hilrr  vocc.    insipintlcs   cl  verbum 

10)  ύτίΓβχί^ονίων  Med.  lartiiia»  κίμίΜίπι  iii  lU'^. 

11)  ti^aiv  BOV,  ψησϊ  ¥  viilg.  Cap.  IX.     1)  Ohdurute  aulcmPal  Reg. 

12)  άόον   F,    qaod   praestot.     Tum  2)  loh.  1,  14,  H,  4(i. 
ayijX»tif  B.  3)  tnquii  om.  Hcg. 

13)  ia/iatv  B.  4)  Mallli.  27,  62. 


236  IGNATII  EPISTOLA  ΛΓ)  TRALLIANO^  IX.  X. 

tov  απ  αιώνος  φραγμον ,  κα\  τυ  μεΰότοιχον  αυττον  ελνύεν'^*  καϊ  ανε- 
ϋτη  δια  τριών  ημερών,  εγείραντος  αυτυν  τον  Πατρός'  παΐ  τεϋΰαρά- 
κοντα  ημέρας  βννδιατρίψας  τοις  Άποοτόλοις,  ανεληφ&η  ηρος  τον  Πα- 
τέρα' καϊ  εκάϋ'ίΰεν^''  εκ  δεξιών  αύτον ,  περιμένων  εως  αν  τεθώοΊν  οι 
εχϋ'ροϊ  αντοϋ  νπο  τους  πόδας  αντον.  Τη  ονν  παραΰκεντ^  τρίττ)  ωρα^^ 
άπόφαΰιν  εδέ'ξατο  πάρα  του  Πιλάτου,  ονγχωρηϋαντος  τον  Πατρός' 
εκτγ}  ωρα  εβταυρώ&η '  έννάτη  άπέπνενΰεν '"  προ  ηλίου  δνΰεως  ετάφη ' 
το  Σάββατον  νπο  γην  μένει  εν  τω  μνημείω^  ω  άπέ&ετο  αυτόν  Ίωΰηφ 
6  άπο  ^Αριμα^ίας'^^  επιφωΰκούΰης  κυριακης^  άνέΰτη  ετί^^  τών  νεκρών 
κοττά  το  είρημένον^^  υπ*  αυτόν'  '^'^Ιβπερ  ην  Ίωνας  εν  τΐ)  κοιλία  του 
κήτους  τρεις  ημέρας  καϊ  τρεις  νύκτας,  οϋτο^ς  εΰται  καϊ  ο  Τίδς  του 
αν&ρώπου  εν  τι]  καρδία  της  γης  τρεις  ημέρας  καϊ  τρεις  νύκτας.  Πε- 
ριέχει ονν  η  μεν  παραΰκενη  το  πάϋ•ος'  το  Σάββατον  την  ταφην'  ή 
κνριακη  την  άνάΰταοιν. 

Χ.  Ει  δε,  ωΰπερ  τίνες  α^εοι  οντες ,  τουτέϋτιν  άπιϋτοι^  λέγουΰι, 
τώ^  δοκηβει  γεγενήΰϋ'αι^  αντον  ανϋ-ρωπον ,  ονκ  άληΰ•ώς  ανειληφέναι 
ΰώμα ,  καϊ  τψ^  δοκεΐν  τεΰ-νηκέναι^  πεπονΰ-έναι  ον  τώ  Όντί'  τίνος  ένε- 
κεν^ εγώ  δέδεμαι,  καϊ^  ενγομαι  ^ηριομαχηΰαι ;  δωρεάν  ούν  άπο&νη- 
6κω'  άρα^  καταψεύδομαι  του  ΰταυροϋ  του  Κυρίου,  Καϊ  περιττός  ο 
προφγμης' "Οψονται  εις  ον  έ'ξεκέντηΰαν ,  %αϊ  κόιρονται  εφ'  εαυτοΐς 
ώς  επϊ  άγαπητώ.  Ούκοϋν  άπιΰτοι  αύτοϊ ,  ούχ  ήττον  τών  ϋταυρωϋαν- 
των  αυτόν.  Έγώ  δε  ου  τω'  δοκεΐν  εχω  τάς  ελπίδας  επϊ  τω  υπέρ 
εμοϋ  άποΰ-ανοντι,  άλλα  τω  οντί'  άλη&είας  γαρ  άλλότριον  το  'ψευδός. 
ΆληΟ'ώς  τοίνυν  εγέννηΰε  Μαρία  βώμα ,  Θεον  ενοικον  έχον  '^  καϊ  αλη- 
θώς εγεννηϋ-η  6  Θεός  Λόγος  εκ  της  παρϋ-ένου,  βώμα  όμοιοπαϋ^ες  ήμΐν 
ήμφιεύμένος'  άληΰ-ώς  γέγονεν  εν  μήτρα,  6  πάντας  άνΟ-ρώπους  εν  μή- 
τρα^ διαπλάττων  καϊ  εποίηΰεν  εαυτώ  ΰώμα  εκ  τών  της  παρΟ'ένου 
ΰπερμάτων,^^  πλην  οΰον  άνευ  ομιλίας^^  ανδρός'  έκυοφορήϋ-η ,  ώς  καϊ 
ημείς, ^'^  χρόνων^^  περιόδοις'  καϊ^^  αληθώς  έτέχϋ•η,  ώς  καϊ  ήμεΐς'  καϊ 
άλη&ώς  εγαλακτοτροφηΌ'η ,  καϊ  τροφής  κοινής  καϊ  πότου  μετέΰχεν,  ώς 
%αϊ  τίμεΐς'  καϊ  τρεις  δεκάδας  ετών  πολιτευΰαμενος ,  εβαπτίοϋ-η  νπο 
Ίωάννον  άληΌ-ώς,  καϊ  ον  δοκήΰει'  καϊ  τρεις  ενιαντονς  κηρύ'ξας  το 
εναγγέλιον ,  καϊ  ποιήΰας  ΰημεΐα  καϊ  τεζ)ο;το! ,    νπο    τών    'ψενδοϊονδαίων 


14)  ^λνΰεν  Ο  V,  %λνβαεν  Β ,  ελναε  εσϋιε  τον  αρτον  σον  ενχαριΰτήΰαακ 
F  vulg.  τω  χ^εώ  Ιηϊ  της  τραπέζης  αον. 

15)  έχάβ-ηύεν  F.  17)"lta  Β  F  Ο  V,  άπέπνενΰε  vulg. 

16)  Cod.  Ο  in    marg.   hanc   glossara  IS)  ^ηιμαϋείας  BF  OV. 
sec.  inan.  praebet:    ΐ4&ανάαιος   iv  τω           19)  (<πό  F. 

ηερϊ  παρϋενίας  λόγοι-   μετά  τρίτην  20)  εϊρημένων  Β. 

ώραν  συνάξεις  Ιπιτέλει,    οτι   Taurrj  Cap.  Χ.     1)  το  Β  F  Ο  V. 

T/J  ώοα  Ιπάγη  το  ξύλον  τον  στανρον.  2)  γεγενεΐσϋαι  Ο  V. 

eicT^    ώρα    ίηιτελει    τας    ηροαενχάς  3)  το  Β. 

μετά  κλαυϋ^μον  καϊ  ψαλμών  καϊ  άεή-  4)  τί  ρ.  τίνος  ένεκεν  Med. 

σεως,  οτι  Ιν  αντ^τ^  ώραίκρεμάσβ-η  5)  τί  ^ε  Med. 

δ  νιος    τον    ϋεον   ^πϊ    τον    σταυρόν.  6)  (ίρα  ον  Med. 

IvraTrj  ώρα  πάλιν  Ιν  νμνοις  καϊ  (Το-  7)  ούτω  ρ.  ον  τω  V. 

ξϋλογίαις  μετά  (δακρύων  ικέτευε,  οτι  8)  έχων  Ο  V  ,   in  illo  ad  oram  cor- 

iv  avT^  T/J  ώρα  δ  κύριος  κρεμάμενος  rectum. 

Ιπϊ  τον  σ'τανρον  άπέδωκε  το  πνεϊιαα.  9)  Vocc.  6  ηάντας  avd-ρώπονς  h 

καϊ   μετά    την   σύνα'ξιν   της   Ιννάτης  μήτρα  ηοη  sunt  in  F  Ο  V. 


IGxXATII  EPISTOLA  AD  TRALLIANOS.   IX.  X.  237 

dirupil  maceriam,*  quae  eral  a  seculo,  et  medium  parielem  eius^  lUssol- 
vil ;  et  resurrexit  lerlia  die,  resiiscilanle  eiim  Palre ;  et  post  dies,  quos' 
conversatus  esl  ciim  Aposlolis,  assumplus  est  ad  Patrem:  et  sedil**  ad 
dexleram  eiiis,  expeclans  donec  ponaiUur  oiimes  inimici  eius  siib  pedi- 
bus  ipsiiis.  Die  ergo  Parasceve  terlia  hora  accepit  senlenliam  a  Pilalo, 
perniillenle  Palre;  sexla  vero  crucifixus  est ;  nona  autem  emisit  spiritiim: 
anle  solis  vero  occasum^  deposilus  est  de  cnice  el  sepullus  in  monu- 
menlo  iiovo.  Sabbalo  vero  mansit  sub  lerra  in  sepulcbro,  in  quo  posuit 
eum  loseph  ab  Ariuialbia/'*  Dominica  autom  die  resiirrexil  a  niortuis, 
secundum  quod  dicluin  est  ab  co:  sicut  fuit  lonas  in  vcnlre  celi  Iribus 
diebus  el  tribus  noclibus,  sic  erit  Filius  bominis  in  corde  letrae  Iribus 
diebus  el  Iribus  noctibus."  Continet  ergo^^  dies  Parasceve  passionem 
eias,  Sabbatum  vero  sepullurara  et  requiem,  Dominica  autem  resurre• 
ctionem. 

X.  Quidam  aulem  lanquam  siue  Deo  iiicreduli  et  infideles  dicunt, 
eum  pulalive  tanlum  fuisse  hominem,  et  non  verum  corpus  suscepisse, 
alque  pulative  passum  el  mortuum.  Ego  vcro  pro  passione  et  morte 
Domini  mei  vinclus*  sum,  et  opto  ad  beslias  piignare.  Si  enim  putalive 
el  non  vere  passus  est  alque^  morluus ,  ergo  ego  gralis  moriturus  siim 
mendacia  de  cruce  Domini  coniingens.  Sed  el  Propheta  superflue  dixit:^ 
,Videbunl  in  quem  compuiixerunt,  el  plangeiU  siiper*  seipsos  laiiquara 
super  dilectum,  et  dolebunt  dolorc  lanquam  siiper  primogenitum.'  Ergo 
infideles  illi  el  increduli  non  miiius  sunl,  quam  illi,  qui  eum  crucifixe- 
runL  Ego  aulem^  sic  devovi  spem  haberc  in  eum,  qui  pro  me  verd 
morUitts  est,  quia  alieoum  cst  ab  co  mcndacium.  Verc  clcnim  peperit 
Maria  corpus,*  Deo  in  eo  liabitanlc;  el  verc  nalus  cst  Deus  Verbum  ex 
Virgine,  corpus  simililcr  nobis  passibilc  sinc  pcccalo  inducns.  Verc  con- 
ceptus  esl  in  ulero,  el  faclus  csl  iii'  vulva;  fornians  et  faciens  sibi 
corptu  ex  Virgine,  sinc  semiiic  scilicct  el  colloculione  viri:  porlatusque 
io  utero,  sicut  et  nos  tciupore  porlali  sumus:  cl  vcrc  laclatus  est,  et 
nulriUis,  siculi  el  nos,**  el  cibo  cl  polu,  siculi  el  nos,  usus  esl;  et  Iri- 
ginta  aooos  agens  bapUzatus  est  a"  lubannc  in  vcritalc  ct  iion  in  phan- 
tasmale:   cl  tribus  anuis  pracdicavil  Evangclium ,    cl  fccit    signa  et  pro- 


10)  αίμάτων   Β.     In   Med.    (x   της  10)  ab  arimarimalhia  Pal. 
nuQOfvov.  11)  Vocc.  sic  eril  Filius  hominis   in 

11)  όμηΚας  0  V,    ίμιΚας  illic  ad  corde  tcrrac  Iribus  diebus  ct  tribus  nocti- 
orain.  bus  noti  leg.  iii  Pal.  Rcg.    Praclerea  cfp 

12)  Ordo    vocc.    άνό^ός'     ώς   xuX  Mallh,  12,   10. 
ίίμιΐς  ixvtjtfO(niihi  in  F.  12)  autcm  Ileg. 

13)  xqOvov  V,  idem    fuiefte    videtiir 

in  0.  Cap.  X.     1)  viclus  Rcg. 

14)  χαϊ  taprascriptiiiii  in  F.  2)  ac  Pal.,  cl  Hcg. 

3)  Zach.  12,  10. 
5)  dirupU    maimam    Pal.,    ditrupil  4)  inler  P.il.  Hng. 

melheriam  Reg.  5)  aulcm  oin.  Hfg. 

«)  eiu$  om.  Pal.  6)  corpus  maria  peperil  transp.   Pol. 

7J  .Sic  ex  Pal.  Reg,,  quibm  vulg.  7J  Laciina  in  Rcg.  inler  m  el  vulva. 

8)  tedelPal  Praeterea  cf.  Heb.  1,  13.  8)  ticuti  et    not   cx  Pal.  Reg.    {sictil 
10,  12  »q.  et  noB  ed.  Vi?n«la  1540)  p.  sicut  nos  vulg. 

9)  anU  soUt  occaium  vero  Reg.  9)  ab  Pal.  Cclcrum  cf.  Luc.  3,  23. 


238  IGNATII  EPISTOLA  AD  TRALLIANOS.    X.  XI.  XII. 

occil  Πιλάτου  τον  τιγψόνος ,  υ  χριτης  εκρίϋ-η  ,  εμαΰτιγωϋ-η  ,^^  επϊ  κ6§- 
ρης^*^  ερρατΐίΰϋ-η ,  ενεπτνΰϋ'η^  ακάνΰ-ίνον  ϋτεφανον  %(U  πορφυρονν  ίμά- 
τιον  εφόρηΰεν  ,^"'  κατεκρί&η,  εβτανρώ^^]  αλ7}&ώς ,  ου  δοκηΰει,  ον^^ 
φανταΰία,  ουκ  άπάτΎ}'  άπε&ανεν  αλτ/θώ?,  %αι  ίτάφη,  καϊ  ^ιγερϋ^η  εκ^^ 
των  νεκρών,  κα&ως^^*  που  προοηνχετο  λέγων,  Συ  δε  Κνριε  άνάβτψ 
GOV  με,  καϊ  αντατνοδωβω  αντοΐς'  καΐ  6  πάντοτε  ετιακούων  αυτώ  Πα- 
τήρ άποκρίΰ•εΙς  λέγει'  Άνάΰτα  ό  Θεός,  κρΐνον'^^  την  γην ,  δτι  ΰυ  κα- 
τακληρονομηΰεις  εν  παΰι  τοις  'ε&νεοιν.  '^Ο  τοίνυν  άναϋτηΰας  αυτόν 
Πατήρ,  καϊ  ημάς  δι^  αυτόν  εγερεΐ,  ου  χωρίς  το  άλη'&ινώς  ζην  ονχ 
ε'ξει  τις'  λέγει  γαρ,  οη  'Εγώ  ειμί  η  ζωη'  6  πιοτενων  εις  εμε,  καν 
απο'&αντ}^*  ζηϋεταΐ'  καϊ  πάς  6  ζών  καϊ  πιΰτενων  εις  εμε,  καν  άπο- 
'&avrj,^'^  ζηΰεται  εις  τον  αιώνα.  Φενγετε  ονν^^  τας  άΰ•έονς  αίξίεσειςί  * 
τον  διαβόλου  γάρ  εΐΰιν  εφευρέαεις ,  του  άρχεκάκον  οφεως,  του  δια 
της  γυναικός  αΊΐατηϋαντος  Άδαμ  τον  πατέρα  του  γένους  ημών. 

XI.  Φε-υ^εΓε  δε  αυτοϋ  καϊ  τας  κακο;^  παραφνάδας.  Σίμωνα  τον 
πρωτότοκον  αντον  νίον ,  καϊ  Μένανδρον ,  κοτί  Βαΰιλίδην ,  καϊ  όλον 
αντον  τον  ορυγμαδον  της  κακίας,  τους  άνΌ•ρωπολάτρας ^  ους  καϊ  έπι- 
καταράτους  λέγει  'Ιερεμίας^  6  προφήτης.  Φεύγετε  καϊ  τους  άκα&άρτους 
Νικολαΐτας,  τους  ψευδωνύμους^  τονς  φιληδόνονς ,  τους  ΰνκοφάντας.^ 
Ον  γαρ  ην  τοιοντος  6  τών  άποΰτόλων  Νικόλαος.  Φεύγετε  καϊ  τά^ 
τον  πονηρον  εγγόνα,  Θεόδοτον  καϊ  Κλεόβονλον ,  τα  γεννώντα  καρπον 
Ό-ανατηφόρον,  ον  εάν  τις  γενβηται,  παραντίκα  άπο&νηϋκει,  ον  τον 
προβκαιρον  Ό'άνατον ,  άλλα  τον  αίώνιον.  Οντοι  ουκ  είΰϊ  φυτεία  Πα- 
τρός,'^ αλί  εγγόνα  κατηραμένα.  Παΰα  δε,  φηαϊν  6  Κύριος,  φυτεία  ην 
ουκ  εφύτενΰεν  6  Πατήρ  μον  6  επονράνιος,^'  εκριζωϋ•ητω .  ει  γάρ  ήϋαν 
τον  Πατρός  κλάδοι,  ονκ  άν  ηΰαν  εχΰ-ροϊ  τον  ϋτανρον  τον  Χριΰτον^ 
αλλα*^  τών  άποκτεινάντων  τον  της  δόξης  Κύριον '  ννν  δε  τον  ϋτανρον 
αρνονμενοι  καϊ  το  πά-ΘΌς  επαιΰχννόμενοι  καλύπτονΰι  την  Ίονδαίων  πα- 
ρανομίαν,  τών  'Θ-εομαχων,  τών  κυριοκτόνων '  μικρόν  γάρ  ειπείν,  προφη- 
τοκτόνων.  '^Τμάς  δε  παρακαλεί  Χριβτός  εις  την  αυτόν  άφ^'αραίαν, 
δια  του  πάΟΌνς  αντοχΡ  καϊ  της  άναβτάβεως,  όντας  μέλη  αντον. 

XII.  Άϋπάζομαι  νμας  από  Σμύρνης  άμα  ταΐς  ΰνμπαρούΰαις  fiot^ 
ίκχληΰίαις  του  Θεού,  ών  οι  ηγούμενοι  με  κατά  πάν  άνέπαυβαν,  ϋαρκί 

15)  Ιμαατηγώϋ^η  0V,  illic  t  siipra.  vet.  Int.  in  tcxtu  posui.  Fin  textu  et  0  ad 

16)  κόρης  Β,  χάρης  F  Ο  V.  Ultimi  oram :  καΐ  γάρ  ην  τοιούτος  ό  τών 
dno  scr.  ίραπίύ&η.  αποστόλων  νικόλαος.  Desunt  ea  in  Β 
.      17)  Ita  F  Ο  V,  Ιφόρηαε  Β  vulg.  vnlg. 

18)  ov^k  F.  3)  τον  OV,  τά  illic  ad  oram. 

19)  «710  F.  4)  φυτεία  τον  πατρός  FOV. 

20)  καβ^ώς  F.  5)  ουράνιος  F  Ο  V. 

21)  κρίνον  F  V.  6)  άρα  mendose  Voss. 

22)  Vocc.  ζηαεταν  καϊ  πάς  6  ζών  7)  Β  Voss.  αυτοϋ. 

—  άποϋ-avrj  eiicienda  videntur;  desunt  Cap.  XII.     1)  μου  F  Ο  V. 
reapseinFO'V  vet.Int.  etEv.loan.  11,26. 

23)  ovv  om.  B.  10)  condetnnatusque   p.   condcmnalus 
Cap.  XI.     1)  Ιερεμίας  F.     ^  est  Reg. 

2)  Vocc.   φενγετε   καϊ    τους   άκα-  11)  fantasia  neque  fallaciaVdi].,  fan- 

d άρτους  —  τονς  ΰυκοφάντας  om.  Β.  lasie  neque  fallacie  Reg.  e  litera  ulrobivis 

Subinde    vocc.  ov  γάρ   ην    τοιοντος  6  subnotata. 
τών    αποστόλων  νικόλαος  c.   Ο  V   et  12)  el  ex  Reg.  ed.  Veneta  1546. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  TRALLIANOS.   X.  XI.  XII.  239 

digia  coram  falsis  ludaeis:  et  a  Pilato  praeside  ludex  iudicatus  cst,  fla- 
gellatus  est,  colaphis  caesiis  esl,  ponspulus  esl,  spineam  coronam  piir- 
piireaiiiqiie  vesleui  portavil,  eondemnatus  est/"  crueifixus  est  vere,  vo- 
luntarie  complacens,  iiou  phaiilaslice ;  iieque  fallaciter"  morluus  csl,  sed 
vere;  el^*  sepullus  esl,  el  rcsurrexit  a  morluis,  sicut  ipsc  alicubi  orans 
Palreni  dicehal:  ,Tu  aiilem,  Domine,  resiiscila  me ,  ct  reddam  illis*:'^  el 
Paler,  qiii  euiu  semper"  exaudit,  respomles  ait :  jExsurge  Deus,  iudica 
terraiu,  quoDiam  lu  haeredilabis  iu  omnibus  genlibus."*  Qui  ergo  resu• 
scilavii  eum  Pater,  ipse  eliam  nos  per  eum  rcsuscilalurus  est,  non  sine 
vera  vila,  hoc^*  est  noii  siiie  ipso,  qui  ail:  ,Ego  sum  vita :  qui  crcdit  in 
nie,  iicel  moriaUir,  vivct;"  ct  omnis  qui  vivil,  et  crcdil  in  me/**  non 
morielur  in  aelernuni.'  Fiigile  aulem^'^  iilas  sine  Deo  liacreses:  Diaboli 
enini  sunl  adinvenlio,  serpcnlis  aiictoris  malonim,  qiii  per  mulierem  se- 
du&it  Adani  palreiu  gencris  nostri. 

XI.  Fugilc  vero  et  malas*  sobolcs  eius :  Simonem  dico,  primogeni- 
lum  generis  ipsius,  ct  Menandrum/  cl  Basilidem,  ct  totam  coUeclionem 
lualignitaUs  ipsius,  el  illos  hominisi*  ciiUores  llebionilas,*  quos  nialedi- 
ctos  esse  leremias  propheta  asseruit.  Fugile  quoque  et  illos  imnmndis- 
simos  falsi  nominis  Nicolaitas,^  aniatores  libidinis,  malos  calumnialores; 
non  enim  lalis  fuil  Aposlolorum  luiiiislcr  Nicolaus.^  Fiigilc  eliam  ipsiiis 
Xequissiiiii  uepoles,  Tboodolum  scilicct  et  Cleobuliim,'  qui  generant  fru- 
cUim  morlirenim ;  de  quo  si  quis  dcguslaverit,  stalim  morielurj  non  raorte 
temporali,  sed  aclerna.  Hi"  aulem  omnes  non  siint  planlatio  Dei  Palris, 
scd  progenies  Maledicli.  ,Omnis  aulem  i)Iantalio,'"  inquit  Deus,  ,quani  non 
planUvit  Pater  meus  caelcslis,  eradicabitur/  Quod  si  fuissent  ranii  Pa• 
iris,  DOD  uUque  csscnt  inimici  crucis  Cbrisli:  scd  sunt  illoruin  qui  oc- 
ddemnl  Dominuin  gloriac.'**  Nunc  auleni  cruccm  negantes  ct  passio- 
oeni  eruliescenles,  operiunl"  ludaeorum  iniquitales ,  illorum  scilicct,  qui 
et  Deo  rebelles  exUlenint,  ct  Dominiim  occidcrunt.^^  Parum  est  enim 
eos  dicere  Proplictartini  esse  inlcrfeclores.  Vos  ergo  invilat  CbrisUis 
ad"  suain  incorniplionem,  per  passionem  suam  ct  ΓβδυΓΓΟΟίΐοηοηΊ/*  qui 
cstis  membra  eius. 

XII.  Saluto  vos  de  Srayrna  una  cum  compraescnlibus*  miiii  Ecclc- 
siis  Dei,  quae,  et  pracsidcnles,''  mc  requieverunt  in  omnibus,  carne  el 


13)  pMlm.  41,  10.  G)  nicholaus  Pal.  Rog. 

14)  I»  ordo  vorr.  RrR. ,  semper  eum           7)  clcobulum  Pal.  Hep. 
P»l.  m\g.  Cef«>niin  'f    l..i.  ii     r>.                    8)  liii  Hof;. 

15)  pMlin  %2,  ^*  9)  Vocc.  Dei  Palris ;  sed  profjenio.s 
IG)  qmi  hoc  Pftl.  Malcdicli.  Omnis  autcm  plnnlalio  non  siinl 
17)  9191$  Beir.    OlrruiM  vi.  Inli.  11,     in  Pal.  Cclcnirn  rf.   Μ.ίΙΙΙι.  15,  V\. 

W  tq.  10)  Phil.  3,   18.    I  Cor.  2,  8. 

1S)   Ei  omnis   qui  eredU  ei    9ivU    in            11)  rl  operiunt  1\κμ, 

me  iraimp.  Rpg.  12)  I  TIkss.  2,  15. 

1)1)  atiUm  ota.  Rrg.  13)  Iiilor  ad  cl  xuam  parviilflm  lacii•- 

C«p.  XJ.     1)  tiuUoi  Pal.  nam  fxli.  R(;k• 

2\  mea»4rum  Pal.  Reg.  14)  tuam  add.  Pal. 

3)  k^mimi  om.  P«l.  Cip.  XII.     1)  pmesidente  \\νμ. 

ItM  MT.  Pal.  Reg.  2)  quae  cl  praeccdentcs  Pal.,  quac  (» 

mUkolaUas  Reg.  roan.  aec.  aupra)  et  praeiente  Rcg. 


4)  11« 

5)  mU 


240  IGNATII  EPISTOLA  AD  TRALLIANOS.   XII.  XIII. 

τε  και  πνενματί.  Παρακαλεί  νμ,άς  τα  δεΰμά  μου ,  α  ένεκεν  Ίηβοϋ 
Χρίΰτοϋ  περιφέρω,  αΐτον μένος  Θεοϋ  επιτνχεΐν.  διαμένετε  εν  τι]  ομό- 
νοια rrj  προς  άλλ^ίλονς  καϊ  ττ]  προοενχΐ}.  Πρέπει  γαρ  νμΐν  τοις  καθ•' 
ενα,  εξαιρέτως  κα\  τοις  πρεΰβντεροις  ^  αναιρυχειν  τον  επίΰκοπον ,  εις 
τιμήν  Πατρος^^  καϊ  εις  τιμήν  Ιηΰοϋ  Χριΰτοϋ  καϊ  των  άποΰτόλων. 
Εύχομαι  υμάς  iv  αγαπτ}  ακονΰαί  μου  ,  ϊνα  μη  εις  |iia()Ti;^tov  ώ  νμΐν 
γραψας.  Καϊ  περϊ  εμον  δε  προϋενχεΰ'&ε,  της  αφ  νμών  αγάπης  χρ^- 
ξοντος^  εν  τω  ελεεί  τον  Θεον,  εις  το  καταξιω^•ηναί  με  τον  κλ7}ρον^ 
ον  πεζί/κεψαι,  επιτνχεΐν,  ϊνα  μη  αδόκιμος  ενρε3•ώ. 

XIII.  Άΰπάζεται  νμάς  η  αγάπη  Σμυρναίων^  καϊΈφεΰίων.  Μνημο- 
νεύετε τΐμών^  της  εν  Συρία  εκκληϋίας,  Ο'&εν  ουκ  αξιός  είμι  λεγεΰ&αι, 
ων  εβχατος  των  εκεί.  "Ερρωΰϋ-ε  εν  Κνρίω  Ίηβον  Χριϋτω ,  νποταΰΰό- 
μενοι  τω  επιβκόπω,^  ομοίως  καϊ  τοις  πρεαβντεροις^  καϊ  τοις  διακόνοις' 
καϊ  οί  κατά  αν^ρα,  άλλ^ίλονς  αγαπάτε  εν  άμερίΰτω  καρδία.  Άΰπάζε- 
ται^  νμάς  το  εμον  πνεύμα,  ον  μόνον  ννν^  αλλά  καϊ  όταν  Θεον  επι- 
τνχω.  "Ετι  γαρ  επικίνδυνος*^  ειμί'  αλλά  πιΰτός  6  Πατήρ  Ίηαον  Χρι- 
ΰτοϋ πληρώΰαί  μου  την  αϊτηΰιν  καϊ  υμών,  εν  ω  ευρε&είημεν"^  άμωμοι. 
Όναίμην'^  νμών  εν  Κνρίω. 


2)  Vulg.  τον   ante  πατρός  omisi  c.  5)  αγνίζεται  Med. 

Β  F  Ο  V.  ^  6)  Ιπικινδυνον  F  0V,  νπο  κινδυ- 

3)  χρίζοντας  Ο  V,  illic  η  supra.  vbv  Med. 

7)  εύρεΟ^είητε  Med. 
Cap.  ΧΠΙ.     1)  ύμνρνέων  F  Ο  V.  8)  δνέμειν  {s\c)  Ο  V,   οναίμψ  illic 

2)  νμών  Ο  V,  kv  ταΐς  ηροαενχαΐς  ad  oram. 

υμών  Mcd.  Ιη  V  siibscribitur   του    αγίου  ϊγνα- 

3)  ώς  T/J  IvroXy  add.  Med.  τίον  ιερομάρτνρος  ΙπίΟτολη  β'  προς 

4)  τφ  πρεσβυτεριφ  Med.  τραλλησίους. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  TRALLIANOS.   XII.  XIII.  241 

spirilu.  Poslulant  vos  vincula  mea,  quae  propler  lesuiu  Christum  porlo, 
rogaos  Deum,  ul  niereamini  in  consensu  et  oralioue  invicem  permanere. 
Decel  enini  unumquenique  veslrum  bene  deservire  Presbyteris;  Episco- 
puin'  €l  iii  iioiioreni  Dei  Patris  et  in  honorem  lesu  Chrisli  atque  Apo- 
stolorum  venerari.  Deprecor  vos  ex  affeclu  audire  me,  ul  non  sit  iii 
teslimoniuin,  quod  vobis  scripsi.  Et  orate  pro  me,  indigenle  misericor- 
dia  Dei  ac  vestra  caritate,  ul  merear  consequi  sorlem,  cui  subiaceo,  ne 
reprobus  inveniar. 

XIII.  Salulal  vos  dilectio  Srayrnaeorum  et  Epbesiorum.  Memor 
esl  veslri  Ecclesia  quae  est  in  Syria,  unde  non  sum  dignus  dici  iilli- 
mus  eoruni  qui  ibi  sunt.  Incolunies  estote  in  Chrislo  lesu,  subiecti 
Episcopo,  similiter  ul  Presbyteris  atque  Diaconis.  Omnes  invicera  dili- 
gile*  corde  inseparabili.  Castificet  vos  spiritus  meus,*  non  solum  nunc, 
sed  el'  quando  Deum  meruero  adipisci.  Adhuc  enim  in  periculo  sum: 
sed  fidelis  est  Pater  lesu  Chrisli,  adimplere  petitionem  meam  et  vestram, 
in  qua  inveniamur  immaculati  et  acquisiti  in  Domino.     Amen.^ 


3)  episcoporum  Pal.  Reg.,  in  quo  su-     c.    textu    gr.,    des.    in    Pal.   et   ap.  Cu- 
binde  ei  om.  relon. 

4)  adquisivi  vos  in  dotnino  p.  et  ac^ 
Cap.  ΧΠΙ.     1)  diUgiie  des.  in  Reg.        quisili    in  Domino.  Amen  Pal.  Reg.     lUe 

2)  tanetui  Reg.  subinde:    ExplicU  ad  irallianos,  hic  Ex- 

3)  et  tnentnr   Reg.   ed.  Veneta  1546     plicil  secunda. 


pATftis  ArofT.  16 


^2  IGNATII  EPISTOLA  AD  MAGNESIANOS.   1.  II.  III. 

ΤΟΥ  ΑΥΤΟΥ  ΕΠΙ2Τ0ΑΗ1  ΠΡ02  ΜΑΓΝΗ2Ι0Υ2. 


νχο^αι 
Θεώ  Πατρϊ  καϊ  Χριΰτώ  'Ίηΰοϋ  τω  Κνρίω  7}μών'  iv  ω  πλεΐΰτα 
χαίρευν  ύ^ας  εϊη. 

Ι.  Γνουςνμών  το  πολνεντακτον  της  κοίτα  Θεον^  αγάπης^  άγαλλίώ- 
μενος  προειλόμην^  iv  πίΰτει  ^Ιηΰοϋ  Χριΰτον  προΰλαληϋαα  νμΐν.  Ά'ξίω- 
^εϊς''  γαρ  ονόματος  -Ο-ε/ου  καϊ  ποϋ'εινοϋ,  εν  οίς  περιφέρω  δεϋμοΐς,  αδω 
τας  ίκκληΰίας,  iv^  αΐς  ενωΰιν  εύχομαι  ΰαρκος  καϊ  πνεύματος  Ίηΰον 
Χριΰτον'  ος  ίΰτι^  ΰωτηρ  πάντων  άν&ρώπων ,  μ,άλιστα  δε  πιοτών  ου*" 
τω  αΧματι  ίλυτρώΰ'ητε'  δι'  ου  ϊγνωτε  Θεον,  μάλλον  δε  υπ"  αντον 
iγvώΰ'^Ύιτε '  εν  ω  υπομένοντες,  την  πάβαν  επηρειαν^^  του  αιώνος  τούτου 
διαφεύξεύϋ-ε.  ΤΙιβτος  γαρ,  ος^^  ουκ  εάΰει  υμάς  πειραΰ&ήναι  ύπερ 
ο  δυναοϋ-ε. 

II.  Έπεϊ  ούν  ηξιώΰ•ην  ιδεΐν  υμάς^  δια  ^αμά  του  άξιοϋ'εου  υμών 
ίπιΰκόπου  καϊ  πρεββυτερων  Θεοϋ  αξίων,  Βάβΰου  καϊ  Απολλώνιου, 
καϊ  του  ΰυμβιωτοϋ  μου  διακόνου  Ζωτίωνος,  ου  εγώ  οναίμην,  οτι 
νποτάΰβεται^  τω  επιΰκόπω  καϊ  τω  πρεΰβυτερίω,  χάριτι  Θεοϋ  iv  νόμω 
Ίηΰοϋ  Χριΰτον. 

III.  Καϊ  ύμΐν  δ}  πρέπει  μη  καταφρονεΐν  της  ηλικίας  του  επιϋκό- 
που,  άλλα  κατά  γνώμην  Θεοϋ  Πατρός  πάΰαν  εντροπην  αυτώ  άπονε- 
μειν^  καΟ•ώς  ϊγνων  καϊ  τους  αγίους  πρεΰβυτερους  ου^  προς  την  φαινο- 
μενην  αφορώντας  νεότητα^  άλλα  προς  την  εν  Θεώ  φρόνηΰιν.  Έπείπερ 
ουχ  οί  πολυχρόνιοι  εΐΰι  ϋοφοϊ,  ουδέ  οι  γέροντες  έπίΰτανται  ϋύνεβιν'^ 
άλλα  πνεϋμά  εΰτιν  εν  βροτοΐς.  Δανιήλ  μεν  γαρ  ο  ϋοφός  δωδεκαετής 
γέγονε  κάτοχος  τω  Ό'είω  πνεύματι,  καϊ  τους  μάτην  την  πολιάν  φέρον- 
τας πρεαβύτας,  ΰυκοφάντας  καϊ  επιϋ'υμητάς  αλλότριου  κάλλους  άπηλεγξεν.^ 
Σαμουήλ  δε  παιάά^ιον  ον  μικρόν,  τον  ένενηκονταετψ  Ήλεϊ  διελέγχει, 
του  Θεοϋ  προτετιμηκότα  τους  εαυτοϋ  παΐδας.  '^Ω,ΰαύτως  καϊ  %ρεμίας 
ακούει  προς  τοϋ  Θεοϋ'  Μη  λέγε,  οτι  νεώτερος  εΙμι.     Σολομών  δϊ  καϊ 


1)  Numerum   Γ':     add.   Ο  V;    Τον  11)  νπο  sine  accentu  Β. 

!4υτοϋ  Προς  Μαγνησίονς  Β.  12)  Ιπηρεΐαν  Β  Ο  Voss.,  ^πηρείαν 

2)  εύλογομ^ν^  Β.  V.  SubsequiUir  άρχοντος  ίη  Med. 

3)  Ύ]μών  add' Med.  etvet.  Int.,  deest  13)  ως  Ο  V,  illic  ad  oram  δς.   Tum 
in  BFOV.  Ιάαη  0  V. 

4)  τ^ς  (sic)  Β.  Tum  μεάνδρφ  Ο  V. 

5)  ^εοϋ  Β.  Cap.  II.     1)  υμάς  om.  Ο  V.   Subinde 

6)  ηροειλάμην  Ο  V.  διαδαγμα  (sic)  ρ.  δια  /ίαμα.  V,  διά- 

7)  κ«τα|ίωθ•£ίί  Med.,  quod  praestat.  όανμα  Ο,    ad    oram    όιά  άάμα  (sic), 
Μοχ  καΐ  deest  in  BOV;  ^εοπρεπεατά-  δια  /^άμα  Β. 

του  ρ.  β^είου  χαϊ  ποβ-εινοϋ  Med.  2)  υποτάσσετε  Ο  V  ,  illic  at  supra. 
7)  Ιν  om.  Voss. 

9)  Ιστιν  Β.  Cap.ail.   1)  ους  Ο  V,  illic  ad  oram  ου. 

10)  ου  deest  in  Β,  ubi  extare  rela-  2)  ούδεοί  γέροντες,  οϊ  ίπίστανται 
tivum  in  Med.  notal  Allatius.  σύνεσιν  legit  Cod.  noster  Reg.  (lat.) 


IGXATII  EPISTOLA  AD  MAGXESIANOS.   I.  II.  III.  243 


EIUSDEM  EPISTOLA  AD  MAGNESIANOS.     SCRIPTA  EX  SMYRNA.i 

Ignatius,  qui  el  Theophonis,  benedictae  Ecclesiae*  gralia  Dei  Patris 
in  Chrislo  lesu  salvatore  nostro ;  in  quo  sahilo  Ecclesiani,  quae 
esl  in  Magnesia  iiixta  Maeandruni/  et  oro  in  Deo*  Palre  et  Christo 
lesu^  Domino  nostro:  in  quo  plurimum  vos  gaudere  opto. 

I.  Cognoscens  veslram  secundum  Deuiii  hene  dispositam  dileclioneni, 
exsultans  assunipsi  iii  fide  lesu  Christi  alloqui  vos.  Dignus  eiTectus  sancti 
atque  desideratissinii  nominis,  in  his  quae  gesto  vinciilis,  cano®  Eccle- 
sias,  in  quibus  laudare  opto  carne  et  spiritu  lesu  Christi,'  qui®  esl  sal- 
vator  omnium  hominuiu,  maxinie  iideiium :  cuius  sanguine  redempti  estis, 
per  quem  cognovistis  Deum,  immo  cognili  eslis^  ab  eo ;  in  quo  suslinen- 
tes,  seculi  huius  teinplalionem  effugite.  Fidelis  autem  est/"  qui  non  per- 
millel"  temptari  vos  super  id,  qiiod  potestis  sufferre.** 

II.  Quoniam  ergo  merui  videre  vos  per  Deo  dignum  Episcopum 
vestrum  Damam^  el  Deo  dignos  Presbyleros,  Bassum  scilicet  et  Apollo- 
nium,  et  convivam  meum  Zolionera,  quem  ego  nutrivi,  quoniam  subdilus 
est  Episcopo  el  Presbyteris  iu  gralia  Dei  et  lege  lesu  Chrisli. 

III.  Et  vos  oporlet  noii  contempiferc  aelalem  Episcopi,  sed  secun- 
dum*  ordinationem  Dci  Patris  omnem  vcnerationem  ei  exbibere,  secun- 
dim  φιod  cognovi  eliani  sanctos  Presbyteros  ei  deferre,  non  propler 
iofeDlatein,  quae  in  eo  videlur,  arbilranles  eum  conlemnendum,  sed  in^ 
sapientia  Dei  ei  obcdire.  Quoniam'  quideni  non  longi  lemporis  sunt  sapi• 
enies,  oeque  senes,  qui^  sciunt  prudcnliam :  sed  spiritus  csl  in  bomi• 
nibas.  Denique  Daniel  sapientissimus,  duodecim^  annorum  cficctus,  Spi- 
rita  Sancto  replelus  esl,  el  illos  seniores,  canitiem  vanam  habentes,  ca- 
Inmniatores  et  alienae  pulcritudinis  appclilores  esse  manifestavit.  Samuer 
etiam,  cum  esset  puer  pusiilus,  nonagenarium  Heli"  sacerdotem  per  in- 
crepalionem  redarguit,  quod  filios  suos  honorificaret  super  Deuni.  Si- 
militer  el  Hieremias*  audil^"  a  Doinino:   Noli  dicere,   quia   iuvenis    sum 


3)  άπήΐίγξίν  OV  Med.,  ά7ΐηλ(γξ€  9)  eslis  om.f(eg.  Ceterum  cf.  Gal.4,9. 
F  TBlg.;  aTt^duUv  B.  10)  Ila  Reg.,  est  autem  Pal.  viilg. 

4)  Sv,    utxQov     τόν    Ινινηχοντα  11)  permillit  Pal.  Rcg. 
hn  *a.  OV.    liden  ιμΐ  ρ.  Ίΐλίί.  12)  Ι  Cor.  10,  13. 

Cap.  II.     1)  daman  Pal. 

1)  Inapil  ad  Mg^uetiaMot  icripia  ex  Cap.  III.    1)  sed  {el  id  man.  pr.<>upra) 
imftiu  ?»L,  Ineipit  Uriia  Ref.                   tecundum  Rcg. 

2)  EecUiiae  ook.  PaL,  gflie  p.  &-  2)  in  om.  Pal. 
ektiM  §ralU  Dei  Reg.  3)  loh.  32,  8  Hq. 

3)  meemdinm  Reg.  4)  qui  a(l8iimp.si  cx  Rug. 
41  ihmmo  Reg.  5)  Dan.  13. 

5)  Sic  ei  Pal.  Reg.  conMnli«ot«  t«xlii  0)  XII  Rf^g. 
«r.,  letu  Ckristo  Tolg.  7)  I  Sani.  3. 

6)  eanoM  Pal.  b)  lu  scr.  Pal.  Reg. 

7)  ckriiti  Utu  ordinal  Rng.  9)  Geremiai  Kcr.Pal.  Celmim  cf.  1,  7. 


8)  I  Tiro.  4,  10.  10)  audito  R<>g. 

16' 


244  IGNATII     EPISTOLA  AD  MAGNESIANOS.   III.  IV. 

Ίωΰίας'  6  μεν  δωδεκαετής  βαΰι,λευΰας  την  φο|3ε^ο:ν  εκείνην  %α\  δνβερ- 
μ,ηνεντον.  ίπϊ  ταΐς  γvvaL'ξV'  κρίΰΐν  ένεκα  των  παιδιών  εποιηϋατο'  ο 
δε  οκταέτης  αρξας  τονς  βωμονς^  καϊ  τα  τεμένη^  κατέρριπτε,''  καϊ  τα 
αλαη  κατεπίμπρα'^  δαίμοΰι  γαρ  ην,  αλλ'  ον  Θεώ  ανακείμενα'  κα\  τους 
ιρενδιερεΐς  κατεβφαττεν,^  ως  αν  φ'&ορεας  καϊ  άπατεώνας^'^  ανϋ'ρώπων, 
αλλ'  ον  'Θ-ειότητος  λατρευτάς.  Τοιγαρονν  ου  το^^  νέον  ευκαταφρόνητον, 
οταν^^  Θεώ  άνακείμενον  y '  αλλ'  ο  την  γνωμην  μοχ&ηρος,  καν  πεπα- 
λαιωμένος^^ 1]  ημερών  κακών.  Νέος  ην  6  Χριΰτοφόρος  Τιμό'&εος '  αλλ' 
ακουϋατε,  οϊα  γράφει  αυτώ  6  διδάΰκαλος'  Μηδείς  ΰον  της  νεότητος 
καταφρονειτω/*  αλλά  τύπος  γίνου  τών  πιΰτών  εν  λόγω,  εν  άναΰτροφτί. 
Πρέπον  ουν  εΰτϊ^^  καϊ  νμ'^ς  υπακούειν  τω  επιΰκόπω  υμών,  καϊ  κατά 
μηδέν  αυτώ  άντιλέγειν'  φοβερον  γάρ  έΰτι  τω  τοιούτορ  αντιλέγειν'  ον 
γαρ  τουτονϊ  τον  βλεπόμενον  πλάνα  τις,  άλλα  τον  αόρατον  παραλογίζεται, 
τον  μη  δυνάμενον  παρά  τίνος  παραλογιβϋ•ηναι'  το  δε  τοιούτο  ον  προς 
ανϋ'ρωπον,  άλλα  προς  Θεον  έχει  την  άναφοράν.  Τω  γάρ  Σαμονηλ 
λέγει  6  Θεός '  Ου  ΰε  παρελογίΰαντο,^^  αλλ'  έμέ.  Καϊ  ο  Μωβής  φηΰίν ' 
Ου  γάρ  κα^'  ημών^'^  ο  γογγυβμος,  αλλά  κατά  Κυρίου  του  Θεοϋ.  Ου- 
δεϊς  εμεινεν  ατιμώρητος,  επαρϋ-εϊς  κατά  τών  κρειττόνων'  ούτε  γάρ  τω 
νόμω  Ja&av  καϊ  ^  Αβειρών^^  άντείπαν^^  αλλά  Μωβεΐ'  καϊ  ζώντες  εις 
αδου  κατηνέχϋ-ηβαν.  Κόρε  δε  καϊ  οι  ϋυμφρονηΰαντες  αυτώ  κατά 
' Ααρών  διακόΰιοί  πεντήκοντα ,  πυρίφλεκτοι  γεγόναΰιν.  Άβεβΰαλώμ^^ 
πατραλοίας  γενόμενος,  εκκρεμης^^  εν  φυτώ  γέγονε  καϊ  άκΐΰιν  εβλήΰ•η 
την  κακόβουλον  καρδίαν.  Αβεδδαδάν^^  ώΰαυτως  της  κεφαλής  αφαιρεί- 
ται δι  όμοίαν  αιτίαν,  ^Ο'ζίας  λεπροϋται,  κατατολμήβας  Ιερέων  καϊ 
ίερωΰύντις.  ^^αουλ  άτιμοϋται,  μη  περιμείνας  τον  αρχιερέα  Σαμουήλ. 
Χρή  ουν  καϊ  υμάς  αίδεΐΰΰ•αι  τους  κρείττονας. 

IV.  Καϊ  πρέπον  έϋτϊ  μη  μόνον  καλεΐ6ϋ•αι  Χριύτιανους,  αλλά  καϊ 
είναι'  ου  γάρ  το  λέγεβΟ'αι,  αλλά  το  είναι  μακάριον  ποιεί.  ΕΙ  τίνες 
ίπίΰκοπον  μεν  λέγουΰι,  χωρϊς  δε  αντοϋ^  πάντα  ποιοϋΰι ,  τοις  τοιοΰτοις 
ερεί  καϊ  αυτός,  ος^  καϊ  ο  άληϋ•ινός  καϊ  πρώτος  έπίβκοπος  καϊ  μόνος 
φύΰει  άρχιερεύς'   Τι  με  καλείτε  Κύριε  Κύριε,^  καϊ  ου  ποιείτε  α   λέγω; 


δ)  γνναιξϊν  Β.   •  16)  παρελογήσαντο  Ο  V. 

6)  τεμένει  Ο  V,  in  ίΐΐο  correctum.  17)  ημών  Β  F  Ο  V  LXX  Cler.,  υμών 

7)  χατεφ^ίπον  Ο  V,   illic  κατε^ρί-  Voss.  et  alii. 

ητου  man.  sec.  18)  άβιρών  Ο  V. 

H)yMτεμπίπQaO\.Ύnmά(u'μoσιvB.  19)  άντεΐπαν  c.  Β  F  0\,  άντεΐπον 

9)  καταύφόττει   Ο  V,  illic  man.  sec.  vulg.  Mox  μωαη  scr.  F  0  V. 
mutalum  in  χκτεσφάττει.  20)  άβεσαλών  Ο  V.    Subinde  πατρο- 

10)  άπκταιώνας  Ο  V.  λνας  Ο  V,  illic  man.  sec.  correctum. 

11)  τον  Ο,  ιό  ad  oram.  21)  Ικκρεμνης  Ο  V. 

12)  Ita  FV,  δτ'  αν  Β  Ο  vulg.        ^  ^  22)  ^Λχάβ  καϊ  Ναμαν  ρ.  :^βεόάα- 

13)  μοχβηραν,   καν  πεπαλαιωμέ-  δ  αν  Med. 

νον  Β  Ο  V.     Fortasse    scribendum    άλλα  Cap.  V.     1)  αυτφ  Β. 

το  την  γνωμην  μοχΟ-ηρον,  καν  πετια-  2)  ώς  Ο  V. 

λαιωμένον.  3)  Secundum  Κύριε  excidit  ap.  Voss. 

14)  καταφρονείτο  OV,   illic  emen- 

datum.                             ^  11)  Sic  Reg.,  duodecimo  anno  aetatis 

15)  Ισύν  BOV.     '  sme  Pal.  vulg.   Ceterura  cf.  III  Reg.  3. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  MAGNESIANOS.    III.  IV.  245 

ego.  Salomon  quoque  et  losias  in  iuventute  miriiici  et  sapientes  iii 
operibus  suis  apparuerunl.  Salomon  quidem  diiodecimo  aetatis  suae 
anno"  regnare  incipiens,  ardiiam  el  ininterpretabilem'*  mulicrum  pro  par- 
\τιΙί8  quaestionem  terribili  iudicio  dissolvil,  losias^'  vero  octo  aimorum 
existens,  aras  et  nionumenla  subverlere  coepit,  lucos  excidere  et  templa 
deiicere,  quae  noii  Deo,  sed  daemonibus  fuerant  consecrala.  Nam  et 
pseudo-sacerdoles  inlerfecit,  ul  corruptores  et  seductores  homimim,  non 
divioitaU,  sed  diabolo  servientes.  Propler  quod  non  est  conterapnenda 
iuvenlus,  cum  Deo  adiacuerit,  sed  illa  aetas,  quac  sentenliae  iiocet,  eliam** 
si  iuvelerala  fuerit  dierum  malorum.  Iiivenis  fuit  el  Chrisloferus**  Timo• 
Iheus:  sed  audite,  qualia  ei  scripsit  niagisler.  Nemo,  inquit,  iuventutera 
luam  coDlempnal:  sed  fornia  esto  fidclium  in  verbo,  in  conversatione. 
Dignum  est  ergo  vos  obedire  Episcopo  vestro,  et  in  nullo  ei  contra- 
dicere.  Terribile  esl  eiiim  lali  conlradicere.  Non  enim  istum  visibi- 
lem  quis  spernil;  sed  ilium*^  invisibilem  in  eo  contempnil,  qui  non  po• 
lest  ab  aUquo  contempni.  Hic  autera  non  ab  homine,  sed  a  Deo  babet 
promotionem.  Dicit  enim  Deus  Samueli"  dc  comlemptoribus  eius :  Non 
lc  spreverunt,  sed  me.  Nara  et  Moyses  populo  adversus  se  murmuranti 
ait:"  Non  enim  adversus  nos  murmurastis,  sed^^  adversus  Dominum  Deum. 
Nemo  enim  in^iltus  remansit,  qui  se  contra  potiores  extulit.  Denique 
in  lege,  Dalhan*''  el  Abiron*^  Moysi  resistenles,  vivi  ad  inferos  depositi 
snnL  Sed  et  Chore  et  qui  conspiraverunt  cum  eo  adversus  Aaron  dii- 
centi  quinquaginta  ,**  igne  consumli  sunt.  Absalon  etiam  /^  parricida 
existens,  dtvino  iudicio  arbori  appensus  est;  sed  et  cor  eius,  quod  mala 
cogitaverat,  sagittis  infixum  esl.  Nam  et  Achab^*  el  Dadan  nichilominus 
|NropCer  simileDi  causam'^  capite  plexus  est.  Ozias^^  quoque  leprosus 
tadOi»  est,  qui  conlra  sacerdotes  sacerdolium  arripere  ausus  est.*'  Saul^*" 
Mcrificare  praesuoiens,  regali  dignitale  dehonoratus  est,  non  expe• 
priDcipem  sacerdotum  Samueleni.  Oporlet  ergo  et  nos  revereri 
poliorat. 

IV.  Et  digDam  est  non  solum  vocari  nos  Christianos,  sed  etiam  esse. 
Non  enim  dici,*  sed  esse  facit  bealum.*  Quidam  autem  Episcopum  qui- 
dem  vocanl,  et  praeler  ipsum  omnia  faciunt.  Talibus  ergo''  etiam  ipsc 
Christus  diril,  qui  et  vcnis  et  primus  est  Episcopus  et  solus  nalura 
PoDtiiex:     Quid  me  vocatis  Domine,  Domine,  et  non  facitis  quae   dico?* 


12)  i»imUffnlehiUm  r.  Pal.  Reg.    et  20)  datam  Pal.   Cclcriim  cf.  Num.  16. 
Y«mU  ΙΜβ,  mttrfrttdkiUm  Vossius,   et  21)  Ea  scriptura  in  Pal.  Reg. 

c.  aliis  Talg.  el  C«ret4NWe.  22)  CCn  Ua  Rcg. 

13)  IVReg.  33.  23)  II  Sam.  18. 

14)  «(f/MiiiPal.CeUraincf.Dan.13,52.  24)  aab  Pal.,  ahab  Reg. 

15)  fnit  eiium  CkHil^fonu  Pal.,  fuil  25)  camam  om.  Pal. 
eiUm  Ckristifnut  Reg.  Cetenn  ctl  Tim.  2G)  2  Chron.  26. 

4,  12.  27)  ausus  csl  arripere  Reg. 

16)  illud  erat  in  Pal.  28)  I  Sam.  13. 
1  Sam.  8,  7.  Cap.  IV.     1)  Rcccpi   Jici  ex  Rcg.  fa- 
Exod.  16,  8.                                    ventc  lcxta  gr.,  dicere  Pal.  vulg. 
Tocc  fe    mwmwanli  ait:   fion  2)  btalos  Pal. 

oiHrtnt  iMf  mwrmufMUi,  sed  non  3)  igilur  Pal.,  deesl  ergo  in  Reg. 

leg.  in  Pal.  4)  Lnc.  6,  46. 


246        IGNATII  EPISTOLA  AD  MAGNESIANOS.    IV.  V.  VI.  VII. 

ot  γκρ  τοιονχοι   ονκ   ενϋννείδψοι^   αλλ''*    είρωνες  τίνες   mi   μόρφωνες 
εΙναΙ  ^ol•  φαίνονται. 

V.  ΈπεΙ  ούν  τέλος  τα  πράγματα  έχει ,  κα\  πρόκειται  ζωη  rj  εκ 
φυλακής,  καϊ  ϋ'άνατος  ο  ^κ  παρακοής,  καΐ  εκαΰτος  των  τίρημένων^  εις 
τον  τόπον  του  ευρεΰ-εντος  μέλλει  χωρεΐν,  φύγωμεν  τον  ϋ'ανατον,  καϊ 
έκλεξώμεϋ'α  την  ξωην.  ^ύο  γαρ  λέγω  χαρακτήρας  εν  άνϋ'ρώποις  ευ- 
ρίβκεα&αι'  καϊ  τον  μεν  νομίΰματος,  τον  δε  παραχαράγματος.  Ο  Ό^εοαεβης 
ανΰ^ρωπος  νόμΐΰμά  εΰτιν  ύπο  Θεοϋ  χαραχ^έν  6  άΰεβης  ψευδωνυμον 
νόμιΰμα,  κίβδηλον,  vodOV,  παραχάραγμα,  ουχ  ύπο  Θεοϋ,  αλλ*  ύπο  δια- 
βόλου ενεργη^έν.  Ού^  δύο  φύΰεις  άνϋ'ρώπων  λέγω,  άλλα  τον  ενα  αν- 
&ρωπον,  ποτε^  μεν  Θεοϋ,  ποτέ  δε  5ια|3()λου  γίνεΰ^αι'  εάν  ευβεβγι  τις, 
ανϋ•ρωπος  Θεοϋ  εβτϊν,  έάν  δε  άΰεβϊί  τις,  ανΌ'ρωπος  τοϋ  διαβόλου,  ουκ 
άπο  της  φύΰεως,  «λλ'  από  της  εαυτοϋ  γνώμης  γινόμενος.  Οι  απιβτοι 
εικόνα  εχουαι  τοϋ  άρχοντος  της  πονηρίας,  οι  άε*  πιΰτοϊ  εικόνα^  εχουοι 
τοϋ  άρχοντος  Θεοϋ  Πατρός  καϊ  Ίηβοϋ  Χριϋτοϋ'  δι  ου  εάν^  μη  αν'^αι- 
ρέτως  εχωμεν  το  ύπερ  άληϋ'είας  άποϋ'ανεΐν  εις  το  αυτόν  παΰΌς,  το 
ζην  αύτοϋ  ουκ  'εΰτιν  εν  7}μϊν. 

VI.  Έπεϊ  ούν  εν  τοις  προγεγραμμένοις  προϋωποις  το  παν  πλη'&ος 
ε&εώρηβα  εν  π'ιΰτει  καϊ  άγάπτι,^  παραινώ,  εν  ομόνοια  Θεοϋ  ϋπουδάΰατε^ 
πάντα  πράττειν ,  προκα3•ημένου  τοϋ  επιΰκόπου  εις  τόπον  Θεοϋ,  καϊ 
των  πρεββυτέρων  εις  τόπον  ΰυνεδρίου  των  άποβτόλων ,  καϊ  των  δια- 
κόνων των  εμοϊ  γλυκύτατων,  πεπιΰτευμένων  διακονίαν  Ίηΰοϋ  Χριϋτοϋ, 
ος  προ  αιώνος^  παρά  τω  Πατρϊ  γεννηϋ•εϊς,  ην  λόγος  Θεός,^  μονογενής 
νίός'  καϊ  επϊ  ϋυντελεία  των  αιώνων  ο  αυτός  διαμένει'  της  γάρ  βαΰιλείας 
αύτοϋ  ούκ  εΰται  τέλος ,  φηαϊ^  Δανιήλ  ο  προφήτης.  Πάντες  ούν  εν 
όμονοία  αλλήλους  άγαπηύωμεν ,  καΐ  μηδεϊς  κατά  αάρκα  βλεπέτω^  τον 
πληΰίον,  αλλ'  εν  Χριΰτω  Ίηΰοϋ.  Μηδέν  εύτω  εν  ύμΐν,  ο  δυνηΰεται 
υμάς  μερίΰαι,  αλλ'  ενώ^Ί^τε  τω  επιΰκόπω^  ύποταΰβόμενοι  τω  Θεώ  δι 
αΰτου  εν  Χριΰτω. 

νΐϊ.  "Slΰπερ  ούν  ο  Κύριος  άνευ  τοϋ  Πατρός  ούδεν  ποιεί '^  Ον 
δύναμαι  γάρ,  φηΰϊ,  ποιεΐν  απ  εμαυτοϋ^  ουδέν  ούτω  καϊ  ύμεΐς  άνευ 
τοϋ  επιΰκόπου,  μηδέ  πρεΰβύτερος,  μηδέ  διάκονος,  μηδέ  λαϊκός'^  μηδέ 
τι  φαινέΰΰ•ω  ύμΐν*  εύλογον  παρά  την  εκείνου  γνώμην  το  γάρ  τοιούτον 
παράνομον  καϊ  Θεοϋ  εχ'&ρόν.  Πάντες  επϊ  το  αυτό  εν  τί}  προΰευχ^ 
άμα  ΰυνέρχεΰ^ε  '^  μία  δέηΰις  ϊΰτω  κοινή,  εΙς  νους,  μία  έλπϊς  εν  άγάπτ(, 

4)  άλλα  Β.  4)  παρκ    πατρϊ    ην   χαϊ  Ιν  τ^λεί 

Cap.  V.     1)  είρημενων  Ο  V.  ^φάνη  Med.,    rlqq.   usque   ad   Πάντες 

2)  υύ  addidit  Morelius    ex  vulg.  Int.  ovv  omissis. 
Adesl  neg.  in  Β  F  0  V.    Male  eam  prae-  5)  φησϊν  0  V. 

lermisit  Voss.  6)  βλέπει  Β.     Fortasse  βλέπ*^. 

3)  τότε  Ο  V.  Cap.  VII.      1)    Ιποίηαεν    οντε    cft' 

4)  άε  addidi  ex  Β.  εαυτοί),  οντε  όιά  των  ϋποατόλων  ρ. 

5)  χαρακτήρα  Med.  ποιεί  Med. 

6)  άν  Ο  V.    lidem  mox  εχομεν.  2)  αφ'    έαυτοϋ  Ο  V,    illic  mutatum 
Cap.  VI.      1)   ηγάηηύα   ρ.    ayccnt^     in  vulg. 

Ο  V,  ήγάπηΰα  Β  F.  '3)  μη  διάκονος,  μη  λαϊκός  Β  Ο  V. 

2)  ύηουάάζετε  Med.  Εχ  Med.  εϊτε  πρ.  είτε  άιάκ.  είτε  λαϊκ. 

3)  αιώνων  Med.  notat  AUatius. 


IGNATIl  EPISTOLA  AD  MAGNESIANOS.   IV.  V.  VI.  VII.         247 

tales  enim  non  bonae  scientiae,  sed  derisores  et  simulatores  mihi  esse'' 
videntur. 

V.  Quoniam  vero*  negolia  finem  habenl,  et  adiacet  quidem  vita  ex 
observatione,  mors  vero  ex  inobedientia,  et  iiecesse  est  ut  unusquisque 
m  locimi,  quem  sibi  de  praedictis  elegerit,  in  fuluro  esse*  praecipialur, 
fugiauius  ilaciue  mortem,  el  eligamus  vilam.  Duos  enim  characleres  dico 
in  homiiiibus  inveuiri:  unuui  quidem  vcrum  monetae  signaculum ,  alium 
vero  adullerinuui.^  Pius  enim  bomo  et  religiosus  vera  moneta  esl,  quae 
a  Deo  foriiiata  vel  expressa*  est.  Impius  vero  et  irreligiosus  falsa  moneta 
est,  noxia,  adullera,  prava,^  quae  iioii  a  Deo,  sed  a  Diabolo  facla  est. 
Haec  autem  asserens  iioii  diias'^  naluras  hoiiiinuni  esse  dico,  sed  unum 
eundemque  bomineui,  qui  aliquando  quidem  Dei,  aliquando  aiitem^  Dia• 
boli  efficilur.  Si  quis  igilur  pius  fuerit,  bomo  Dei  est;  si  quis  vero" 
impius  extiterit,  Diaboli  est,  non  ex  siia  seiitenlia  factus.  Infideies  eniiii 
imaginem  habent  Priucipis  nequiliae;  fideles  aulem  formam  habeiit  au- 
ctoris  omnium  Dei  Palris  et  Chrisli  lesu  filii  eius.  Propter  quod  si  noii 
elegerimus  pro  verilate  mori  in  passione  ipsius/  vila  eius  non  cst  in  nobis. 

VI.  El  quoniani  in  praescriptis  personis  multitudinem  vestri  con- 
templatus  suiu  in  fide  el  dilectiouc,  uioneo  ut  unanimes  in  Deo  omnia 
facere  feslinelis,  assidenle  Episcopo  in  loco  Dei,  et  Presbyleris  in  loco 
consislorii  ^poslolorum ,  et  Diaconis  dulcissimis  mihi,  quibus  credilum 
esl  minislerium  lesu  Clirisli/  qui  ante^  secula  genilus  est  a  Patre,  Deus 
Verbum,  unigenitus  Filius:  el'  in  consummatione  seculorum  ipse  permanet. 
Regni  εοίιη  eius^  non  erit  fiiiis,  inquit  Danicl  propheta.  Omncs^  in  con- 
cordia  iDviccm  diligamus,  et  nemo  secundum  carnem'^  consideret  proxi• 
mam  suum,  sed  secunduni  Christum  Icsuni.  Nichil  sil  in  vobis,  quod 
vos  possit  separare,  sed  adunamiiii  Episcopo,  subiccli  per  ipsum  Deo  in 
Chhsto. 

VII.  Siculi  ergo  Dominus  sine  Palre  nichil  facit:  Non  enim  possum, 
ioquit/  a  me  ipse  facere  quicquam :  sic  etiam  et  vos  sine  Episcopo; 
«re  Preebyter,  sive*  Diaconus,  sive  Laicus.  Non  ergo  aliquid  ralionabile 
Tobis  videaUir  extra  ipsius  seDtentiam;  tale  etcnim  iniquum^  est  et  Deo 
iuBiciiiD.  Omnes  in  id  ipsum  ad  orationcni  simul  convenite.  Una 
deprecatio  sit  commuois,  unus  animus,  una  spcs,  diicclio  immacuiata  in 

4)  νμίΐψ  coirectmn  ex  νμίΐς  0.  9)  eiug  Pa!.,  ubi  subinde  des.  vocc. 

5)  σντ/οχ(σ9αι  0\^  illic  correctum.    vila  eius. 

Cap.  VI.     1)  Ila  Pal.  Reg.  ed.  Veneta 
i)  e$$e  ertsaiD  io  Reg.  Ι^'^β  ^'  ^^^^^  ΚΓ»  Christi  lesu  valg. 

2)  qui  an  ante  Keg. 
C«p.  V.     1)  ergo  Pal.  ^)  ^^  verbum  erat  in  Reg. 

2)  eae  dee.  ίο  Pal.  V  ip*^  permancl  el  reyni  eius  exh. 

3J  «/.«««.  ΡΛ  B<«.  P.I.   C..eru.n  cf.  Uan.  2,  44.  ct  7,  14. 27. 

4)  expressim  ne§.  gj  ,^  ^^^^  ^^^^   .^  p^,  ^^^    ^^^^^^ 

h)  paracaraxtnn  {'Chma?)    Pal.  Reg.     <<„^  camem  nemo  vulg. 

6)  «M  dM»  asserens  inv.  Keg.    Sa-  Cap.  VII.     1)  ail  Reg.    Ceterum  cf. 
biMe  ktwtiMum  nalmat  Pal.                         1^1,,  5^  30, 

71  MteM  OHL  Re«.  2)  teu  Pal.  Reg. 

8)  ft  wtro  quii  Pal.  Reg.  3)  etenim  et  inujuum  Pal. 


248  IGNATII  EPISTOLA  AD  MAGNESIANOS.   VII.  VIII.  IX. 

iv  πίϋχει  rjj  αμωμω,  rjj  εις  Χριβτον  Ίηΰονν,  ου  αιιεινον  ουδέν  ίύην.^ 
Πάντες  ως  εϊς  εΙς  τον  ναον  Θεοϋ  ΰυντρεχετε,  ώς  επϊ  *εν  ϋ^υΰίαϋτηριον, 
mV  ενα  Ίηΰοΰν  Χριβτον,  τον  αρχιερέα  του  άγεννητου  Θεοϋ. 

νΐΙΙ.  Μη  πλ(χναβϋ•ε  ταΐς  ετεροδοξίαις,  μ,ηδε  (ΐύ'&οις  ενέχετε,^  καΙ 
γενεαλογίαις  κπεράντοις,  χαϊ  ^Ιουδαϊκυΐς  τύφοις'  Τα  αρχαία  παρηλ'&εν, 
Ιδου  γεγονε  καινά  τα  πάντα.  Ει  γαρ  μέχρι  νυν  κατά  νόμον  Ίουδαϊκον 
καΐ  περιτομην  ΰαρκος  ζώμεν,  άρνονμε'ϋ'α  την  χάριν  είληφίναι.  Οι  γαρ 
'Θ'ειοτατοι  προφηται  %ατά  Ίηΰοϋν  Χριΰτον  εζηΰαν.  ^ιά  τοΰτο  καΐ 
εδιώχ^ηύαν  ^  εμπνεόμενοι  άπο  της  χάριτος  ^  εις  το  πληροφορηϋ•ηναι 
τους  άπειΟΌυντας,^  οτι  εις  Θεός  εβτιν  6  παντοκράτωρ,  6  φανερώβας 
Ιαντον  dtoi  ^Ιηΰοϋ  Χριΰτον^  του  υιοϋ  αυτοϋ,  ός  εΰτιν  αυτοϋ  λογος,^  ου 
ρητός,  «λλ'  ουβιώδης'  ου  γάρ  έΰτι^  λαλιάς  ενάρΰ'ρου  φώνημα,  αλλ' 
ενεργείας  ϋ'εϊκης  ουΰία  γεννητη'  ος  πάντα  κατευαρέΰτηΰε  τω  πεμψαντι 
αυτόν.^ 

IX.  Ει  ονν  οι  εν  παλαιοΐς^  γράμμαΰιν  άναβτραφεντες  εις  καινότψα 
ελπίδος  ήλ'&ον  Ικδεχόμενοι  Χριβτον,  ώς  6  Κύριος  διδάΰκει  λέγων'  Ει 
έπιΰτεύετε  Μωβεΐ,^  επιΰτεύϋατε  αν  εμοί'  περϊ  γάρ  εμοϋ  εκείνος  εγρα- 
'ψεν'^  καϊ,  ^Αβραάμ  6  πατήρ  υμών  ηγαλλιάΰατο ,  ϊνα  ϊδη  την  ημεραν 
την  εμην ,  και  ειδεν,'^  καϊ  εχάρη '  πρϊν  γαρ  ^Αβραάμ  εγώ  ειμί '  πώ^ 
τϊμεΐς  δυνηΰόμεϋ•α^  ^?](?αι  χω^'δ  αυτοϋ;  ου  καϊ  οι  προφηται  οντες  δοϋλοι, 
τω  πνει'|Μ.ατι  προεώρων  αυτδν,  καϊ  ώς  διδάΰκαλον  άνεμενον,  καϊ  προΰε- 
δόκων  ώς  Κύριον  καϊ  ΰωτηρα  λέγοντες'  Αυτός  ηξει  καϊ  ΰώϋει  ημάς. 
Μηκέτι  ούν  ΰαββατίξωμεν^  Ίουδαϊκώς,  καϊ  άργίαις''  χαίροντες.  υ  μη 
εργαζόμενος  γάρ  μη  εΰϋ•ιέτω.  'Εν  ιδρώη^  γάρ  τοϋ  προΰώπου  6ου 
φάγτ^  τον  άρτον  ΰου,  φαύϊ  τά  λόγια.  'Αλλ  εκαΰτος  υμών  ΰαββα- 
τιζέτω  πνευματικώς,  μελέττ}  νόμου^^  χαίρων,  ου  ΰώματος  άνέΰει,  δη- 
fttov^ytW  Θεοϋ  ^αυμάζων,  ουκ  έωλα"  έΰ^ίων,  καϊ  χλιαρά  πίνων,  καϊ 
μεμετρημένα^^  βαδίζων,  καϊ  όρχηΰει^^  καϊ  κρότοις  νουν  ουκ  εχουΰι  χαίρων ' 
καϊ  μετά^^  το  ΰαββατίΰαι  εορταζέτω  πάς  φιλόχριβτος  την  κυριακην, 
την  άναβτάΰιμον,  την  |3ασ/λι5(γ/^  την  ϋπατον  παΰών  των  ημερών,  ην 
περιμένων  ο  προφήτης  ελεγεν '  Εις  το  τέλος ,  ύπερ  της  ογδόης ,  εν  η 
καϊ  η  ζωη  ημών  άνέτειλεν,^^  καϊ  τοϋ  'θανάτου  γέγονε^''  νίκη  εν  Χριΰτω ' 
ον^^  τά  τέκνα  της  απώλειας  άρνοϋνται,  οι  έχ&ροϊ    τοϋ    ΰωτήρος,  ων  6 

6)  iarv  Β  F  vulg.  4)  ϊάεν  Ο  V. 

7)  ώς  Ιττϊ  ρ.  Ιπϊ  Ο  V  vet.  Int.  5)  όννηαώμεϋ^α  Ο  V. 

Cap.  νίΠ.     1)  μνϋ^ονς  άν^χετεΟΝ,  6)  σαββατίζομεν  ΟΥ,  in  111ο  ω  ad 

μΰΰ^οις  άνέχετε  Β.  oram. 

2)  άηιατούντας  Β  vet.  Int.  7)  Ita  F  Ο  V,  αργείαις  Β  Voss. 

3)  χριΰτον  (sic)  Β.  8)  ίάρώτητι  Ο  V. 

4)  λόγος  άΐάιος  Med.  9)  φαγή  (perisp.)  Ο  V. 

5)  ^στιν  Ο  V.  10)  νομών  Ο  V.     Tum  ου  ύώματυς 

6)  Ινηαΰιν  ενάρεύτος  τφϋποϋτη-  άνέύτει  Ο,  man.  sec.  άνέΰει  ad  oram. 
ϋαντι  ρ.  δί  πάντα  χαηναρέατηαε  τφ  11)  ονχ  εολα  Ο  V,  in  illius  marg. 
ττέμ^ραντι  αύτον  Ο  V  Med.    Ιη  Β  κα-  ουκ  έωλα. 

τεναρέατ-ηύεν.  12)  μεμετριμενα  V. 

Cap.  IX.     1)   h   ηαλαιοΐς   c.   Med.,  13)  όρχίαει  Ο  V,  in  illo  η  ad  oram. 

deest  praep.  iil  Β  F  0  V.  14)  μετά  Β  0  V,  χατα  Voss. 

2)  lπιύτεvacaε  μωϋη  Oy.  \h)  την    βαύιλίδα    Β  F  Ο  V;    deest 

3)  Ita  Β  Ο  V,  ϊγραχρε  F  vulg.  ap.  Voss. 


IGNATIi  EPISTOLA  AD  MAGNESIANOS.  VII.  VIII.  IX.  249 

fiJe  Cbrisli  lesu/  qua^  uichil  aliud  melius  est®  Onines  adiinati  ad  lem- 
pliim  Dei  concurrile,  sicut  ad  unum  altare,  sicut  ad  uuum  lesum  Cliristum, 
PoDtificem  ingeniti'  Dei  Palris. 

VIII.  Nolile  errare  in  aliena  gloria;  neqiic  intendatis  fabulis  et 
geuealogiis  interminatis  et  ludaicis  inflalionibus;M^etera  enim  Iransierunt, 
et  ecce  facta  sunt  omnia  nova.*  Si  enim  nunc  usqiie*  seciinduni  legem 
ludaicam  el  circumcisionem  carnis  vivamus,  negamus  nos  graliam*  acce• 
pisse.  Sancti  enim  Prophelae  secundum  lesum*^  Chrislum  vixerimt;  ideoquc 
et  perseculionem  passi  siint,  inspirali  gralia  ad  manifestationcm  incre• 
dulis ,  quia  unus  est  Deus^  omnipolens ,  qui  manifestavit  seipsum.  per 
lesum  Chrislum  Filium  suum,  qui  est'  Verbum  ipsius,  non  prolativum 
sciUcet,  sed  subslanliale  ,*  non  locutio  articulatae  vocis,  sed  operatio 
Deilatis;  substantia  scilicet  genita,  in  omnibus  bene  complacens  substi- 
lulori. 

IX.  Si  ergo  ex  antiquis  Scripturis  conversi  ad  vacuam  spem  venerunt 
eipectantes  Christum,  sicuti  ipse  Dominus  docet  dicens:*  Si  crederetis 
Moysi,  crederetis  ulique  et  niihi;  de  me  enim  ille  scripsit.  Nam  et 
Abraham,  inquit,*  pater  vestcr  exiiltavit,  ut  videret  diem  meum ;  et  vidit, 
et  gavisus  esl:  Anle  Abraham  enim,  inqiiit,  ego  sum :  Quomodo  nos 
poterimus'  vivere  sine  ipso  ?  cui  et  Prophetae  servi  fuerunt,  spirilu 
praevidenles  eum,  et  tanquam  magistrum  expectabant,  et  sperabant  ut 
Dominum  et  Salvatorem  dicentes :  Ipse  veniet  et  salvabit  nos.*  Non  ergo 
sabbalizemus  ludaice,  ul  feriis  gaudenles.  Qui  enim  non  operatur,  inquit,® 
non  manducel.  Et  iterum:*  In  sudore  enim'  vultus  tui  manducabis 
panem  Uium,  dicunt  Eloquia.  Sed  unusquisquc  vestrum*'  sabbalizet  spiri- 
tualiler,  meditalioni  Legis  congaudens,  non  corporis  dimissione  fabrica- 
tionem  Dei  admirans  velut  ludaeus,  non  omnia  comcdens,  et  tepidum 
bibens,  el  mensurate  ambulans,  et  saltaliones  alque  plausum  raanuum 
nuoc  habens.  Sed  pro  sabbatizalione^  dieni  feslum  celebrct  omnis  Chrisli- 
aniu  DominicaiD  resuireclionem,  regalem,  eminenlissimam  omnium  dierum, 
de  qua  Propheta  expecUns  dicebat:  In  finem,  pro  octava:  in  qua^"  die 
el  viU  nostra  exorta  est,  et  morlis  in  Christo  facta  victoria,  quem  fibi 
perditionis  negant,  inimici  scilicet  Salvatoris,  quorum  deus  venter  est;" 


16)  lu  Β  0  V,  aviTHlf  F  valg.  7)  est  des.  in  Reg.    . 

17)  yfyoviv  B.  8)  subslantia  Pal. 

18)  ων  OV,   illic   ην  ad  orani.     in  Cap.  IX.     1)  loh.  5,  46. 
Icaitai  Cod.  Β  Sv,  io  marg.  ην  Med.                 2)  loh.  Θ,  56.  58. 

3)  quo  modo  poterimus  nos   Reg. 

4)  Ui%  ckriiti  Iransp.  Pal.  Reg.  4)  et  salvos  nos  faciet  Fal.   Ceterum 

5)  CMMU  Pal.,  citt  Beg.  cf.  E6a.35,  4. 

e)  Μ<  oo.  P«l.  5)  II  Thess,  3,   10. 

7)  ingenUum  Pal.  6)  Gen.  3.  19. 

Cap.  VIII,     1)  I  Tim-  1,  4.  7)  enim    adiiinxi    ex  K<'g.;    Icg.  quo- 

2)  nova  otnnia  transp.  Pai.   C«teruiii  <|iic  iti  lexlu  gr. 

cf.  II  Cor.  5,  17.  8)  nostrum  Pal.  R<'g. 

3)  Vocc.  nune  usque  non  suat  iii  Pal.  9)  sabbatizare  i'al.  Hcg. 

4)  graiiam  om.  Pal.  10)  quo  Pai.  Kcg.   Cclerum  cf.  Psalm. 

5)  lesutn  om.  Reg.  6  et  11   iiiKcripl. 

6)  Deui  om.  Pal.  11)  Phil.  3,  19. 


S50  IGNATII  EPISTOLA  AD  MAGNESIANOS.    IX.  X.  XI. 

^eog  η  'κοιλία^  οί  τα  ετΰίγεια  φρονονντες '  ot  φιλτίδονοι  κ«1  ον  φιλό&εοι^ 
μορφωΰίν  ενΰεβείας  έχοντες,  την  δε  δνναμ,ιν  αυτής  ηρνημενον'  οί  %ρι- 
ϋτέμποροί,^'^  τον  λόγον  καπηλενοντες  και  τον  Ίηΰονν  τνωλονντες'  οί 
των  γυναικών  φϋ•ορεΐς  καϊ  των  αλλότριων  επιΰ•υμ>ψα\,  οί  χρημ,ατολαί- 
λαπες'^'^  ών  ^υσΰ•είψε  ^εει  Θεον  δια  τον  Κυρίου  7]μώνΊηαοϋ  Χριβτοϋ. 

Χ.  Μη  ουν  άναίϋΰ'ητοι  ώμεν  της  χρηΰτότητος  αυτού.  Έαν  μψη- 
αηται^  ημας^  καΟ-α  καϊ''  πράΰΰομεν,  ουκ  ετι  εΰμεν.  Έαν  γαρ  ανομίας 
παρατήρησες,  Κνριε ^  Κύριε,^  τις  υποβτηΰεται ;  Γενώμε^α  ουν  αξωι 
της  επωνυμίας  ης  είληφαμεν.  'Ός  γαρ  αν  αλλω  ovoftwTt  καλεΓται 
πλεΐον  τούτου,  ούτος  ουκ  ϊϋτι^  του  Θεοϋ'  ου  γαρ^  δεδεκται  την  προ- 
φητείαν  την  λεγουααν  περΧ  ημών,  οτι  κλη&ηΰεται  ονόματι  καινω,  ω 
6  Κύριος  ονομάΰει  αυτόν,  καϊ  εΰται  λαός  άγιος.  "Οπερ  καϊ  πεπληρω- 
ται  πρώτως''  iv  Συρία'  εν  ^Αντιόχεια  γαρ  εχρηματιβαν  οί  μαΟ^ηταϊ  Χρι- 
ΰτιανοϊ,  Παύλου  καϊ  Πέτρου  ϋ'εμελιούντων  την  εκκληβίαν.  '^Τπερϋ^ε- 
σθ'ε"  ουν  την  κακήν  ζύμην^  την  παλαιωϋ'εΐΰαν,  την  βεΰηπυΐαν '  καϊ  με- 
ταβάλλε6ΰ•ε  εις  νεαν  ζύμην  χάριτος.^  Αυλίβ&ητε  εν  Χριΰτώ ,  Χνα  μη 
6  αλλότριος  υμών  κυριεύοτι.  "Ατοπον  εΰτιν  Ίηΰοϋν  Χριΰτόν  λαλεΐν  επϊ 
γλώοΰης,  καϊ  τον  παυΰϋ^εντα  ^Ιουδαϊϋμον  επϊ  διανοίας  εχειν  ου  γαρ 
Χ^ιστιανισ/ΐίό?,  ουκ  εΰτιν  Ίονδαΐΰμός'^^'  εϊς  γάρ  εΰτιν  ο  Χριΰτος,  εις 
ον  παν  εΰ•νος  πιΰτεϋΰαν ,  καϊ  πάΰα  γλώΰΰα  ε'ξομολογηΰαμενη  εις  Θεον 
ΰυνηχ&η'  καϊ  γέγοναν^^  οί  λιϋ-ώδεις  ττ}  καρδία  τέκνα  του  Θεοϋ,  φίλοι 
'Αβραάμ'  καϊ  εν  τω  ΰπερματι  αντοϋ  ενευλογή'θ^ΰαν^^  πάντες  οί  τεταγ- 
μένοι εις  ξωην  αίώνιον  iv  Χριΰτώ. 

ΧΙ.  Ταύτα  δε,  αγαπητοί  μου,  ονκ  επεγνων  τινας  Ιξ  νμών  ούτως 
έχοντας,  αλλ"  ως  μικρότερος  νμών  ϋ'ελω  προφυλάΰΰεΰϋ•αι  νμάς ,  μη 
εμπεΰεΐνεις  τα  αγκιΰτρα  της  κενοδοξίας,  αλλά  πληροφορεΐΰϋ-αι^  εν  Χρι- 
ΰτώ, τω  προ  πάντων  μεν  αιώνων  γεννη'&εντι  παρά  τον  Πατρός,  γεν- 
νωμενω^  δε  νΰτερον  εκ  Μαρίας  της  παρθένου  δίχα  ομιλίας^  ανδρός' 
καϊ  πολιτευΰαμενω^  όΰίως,  καϊ  πάΰαν  νόΰον  καϊ  μαλακίαν  ^εραπεν• 
σαντι  εν  τω  λαώ ,  καϊ  ΰημεΐα  καϊ  τέρατα  ποιηΰαντι ,  επ*  ενεργεΰία 
άν&ρώπων    καϊ    τοις   εξοκείλαΰιν^'    εις   πολνϋ•εΐαν   τον    ενα   καϊ  μόνον 


\9)  χρηστ έμποροι  0V,  illic  corre-  8)  νπέρ&εαβ-ε    c.    Β  F  Ο  V,    από- 

ctum.    Subinde  routa  Vossii  του  in  τον.  &εϋβ^ε  Voss.  Cler. 

20)  χρηματολέλαπαις  Ο  V,  in  illo  9)  χαίριτος  V. 

€  supra  cci.  10)  ου  γάρ  χριύτιανιαμος  εΙς  Ιου- 
δαία μον,    άλλα  ^ονδαϊαμος  €Ϊς  χρι- 

Cap.  Χ.     1)    μιμηΰηται    c   Β  Ο  V,  ατιανιΟμον  ρ.  οί)  γάρ  χριΰτιανισμός, 

μιμηΰηται  F  c  ε  supra ,   μωμηΰηται  ονκ  εστίν  "Ιουδαϊσμός  Med. 

Voss.   Cler.  11)  γέγοναν  c.  Β  F  Ο  V,  γεγόνασιν 

2)  καϊ  adieci   ex  F  Ο  V  Med.,   deest  vulg.   Deinde  υπατον  ρ•  λιϋ^ώόειςΟ  V. 
in  Β  vulg.  12)  Ινενλογηβ^ησάν  τε  Ο  V. 

3)  Altemm  κνρί£  om.  Voss.  Cap.  XI.     ί)  7ΐεπληροφορεΐσ&ε0\. 

4)  εστίν  Β.  2)  γεννόμενον  Β  Ο  V. 

5)  γάρ  om.  Β  Ο  V.  3)  δμηλίας  Ο  V,  illic  η  mutatum  in  ι. 

6)  ω   C.  F  Ο  V,  δ  Β  vulg.  4)  πολιτευσάμενον  Β  Ο  V.    lidem  in 

7)  πρώτος  Ο  V,  illic  πρωτως  man.  sequenlibus    pro    tertio    participii    casu 
sec.  constanter  quaitum  exhibent :  ϋ^εραπεν- 


IGNATII  EPISTOLA  AD  MAGXESIAXOS.   IX.  X.  XI.  251 

qui  lerrena  sapiunt;  amatores  voluplatum,  el  non  Dei;  speciem  quidem 
pielatis  habentes,  virtuteiu  aulem  eius  abnegantes ;"  Christum  iiiercantes, 
verbiim  Dei  in  tabernis  praedicantes  et  Dominum  lesiini  Christum  ven- 
dentes,  luiilierum  corruptores,  aliena  concupiscenles  et  pecuniarum  aina- 
tores,  a  quibus  eruamini  misericordia  Dei^'  facienle  per  Dominum  noslruiu 
lesum  Christum. 

X.  Non  enim  sentiuius  uliblalem  eius,  nisi  iios  temptaverit.  Seeim- 
duiii  aulem*  quod  agimus,  iam  non  erimus,  nisi  ipse  nos^  miseralus  fueril. 
Si  enim  iniquitates'  obsenaverit,  quis  suslinebit?  EITiciamur  ergo  digni 
cognomenlo,  quod  accepimus.  Qui  enim  alio  noiriine  praeler  islud*  vocalur, 
hic  non  esl  Dei.  Non  enim  suscepit*  propheliam  dicenlem  de  nobis: 
Quoniam  vocabitur  nomine  novo,  quo  Domiiius  vocabil*  eura,  et  erit 
populus  sanctus.  Quod  et  complelum  est  primo  in  Antiochia  Syriae, 
ubi  adquisierunt  discipuli  nomen  Chrislianum,'  Pelro  et  Paulo  fundau- 
tibus*  Ecclesiam.  Abiicile  ergo  maliim  velus  fermentum,  quod  corrum- 
pil*  et  pulrefacit,  el  percipjte  Dovum  graliae  fermentum.  Exultate  iii 
Clirislo,  ut  non  alienus  dominelur  veslri.  ineplum  est  enim,  lesum 
Chrislum**'  lingua  tantum  proferre,  et  ludaismum  iii  animo  habere.  Non 
enim  Cbrislianitas  in  ludaisoium  credidit,  sed  ludaismus  in  Cbristianita- 
tem.  Omnes  denique  genliles  aequaliter  crediderunt,  et"  omnis  lirigua 
Christum  confessa  ad  Dominum  collecla  est,  el  facti  sunt  lapidei  corde 
Olii  amici  Dei  Abrahae,  et  in  semine  eius  benedicti  sunt  onmes,  qui  in 
vitam  aeternam  deputati  suot  in  Chrislo.' 

XL  Uaec  autem,  dilectissimi  mihi,  taliter  scribens,  non  agnovi  ali• 
quos  ex  vobis  sic  habere ;  sed  sicut  minimus  veslrum^  volo  vos  conscr• 
valos  e<se,  ut  non  incidatis  io  hamos^  inanis  gloriae,  sed  ut  ad  plcnum 
iostnicu  sitis*  in  CbrUto,  qui  ante  secula  genitus  est  a  Palre,  postca 
autem  factui  ex  Maha  virgine  sine  coUocutionc  viri}  et  inbabitans  sancle 
eC*  fine  qoerela,  omnem  infiriuilatem  omnemque  languorem  curavit  ία 
ροραίο,  et  signa  alque  prodigia  pro  beneficiis  hominum  fecit,  ct  illis 
qni  longe  erant,  et  eis  qui  prope  in  mullitudine,'^  unum  et  solum  verum 


uarra — ηοιήοβτττα — χαταγγείλαντα  6)  vocavit  Reg.  Celerum  cf.  Esa.  62, 

(χαταγγίΟοπα  Β)  —  υποστάντα  —  2.  12. 

ύηομ^ίναηα  —  άηο^ανόντα  —  άνα-  7)  Act.  11,  20. 

ατάντα  —  άνιΧ^ντα  —  χα&ισ&έντκ  8)  paulo    et  petro  fundantibus    Pal. 

—  /eHfO/ifvo.  Heg.,  iii  quo  subinde  des.  Ecclesiam. 

byiitxiXactv  0  V.  9)  I  Cor.  5,  7. 

10)  christum  icsum  iiiv.  Keg. 

12)  II  Tim.  3.  4  »q•  Π)  Cf.  ad  haec  el  sqq.  Phil.  2,  11. 

13)  Dei  des.  in  Reg.  Matlb.  3,  9.    lac.  2,  23.    Cvn.  22,    18. 

Gal.  3,  16. 

Cap.  X.     1)  aeUm  leg.  potl  «ytMi»  Cap.  XI.     1)  vcstcr  Pal. 

fai  P«I.  Reg.  2)  tnttm  p.  m  hamot  Pal.,  in  animot 

3)  Mi  oiB.  Pal.  Reg.  H«g.,  prius  tn  amos. 

3)  MfwiUUM  emrn  Iraatp.  Pal.    Ce-  3)  nimu»  Pal. 

temin  cf.  P*.  130,  3.  4)  r/  om.  Pal.  Beg. 

utum  Pal.  Reg.  5)  Ita  Pal.  Reg.  cd.  Veneta  1546.,  in 

suscipU  PaL  muUitudinem  valg. 


tl 


252    IGNATII  EPISTOLA  AD  MAGNESIANOS.   XI.  XII.  XIII.  XIV. 

άληΰΊ,νον  Θεον^  κατκγγείλαντι,  tov  εαντον  πάτερα'  καΐ  το  πάΰ•ος  νπο- 
0τάντί,  χαϊ  προς  των  χριΰτοκτόνων  ^Ιουδαίων  επί  Ποντίου  Πιλάτου 
ηγε^ιόνος  καϊ  Λρωδου  βαΰιλεως  καΐ  ΰταυρον  υπο^είναντι  ^  ζαΐ  άπο• 
^■avovTL'  %αϊ  αναβτάντι ,  και  άνελϋ'όντι  εις  τους  ουρανούς  προς  τον 
άποΰτείλαντα f  καϊ  καϋ'εΰϋ'εντι  iv  δεξιά  αυτού,  κα\  ερχομενω  επϊ  ΰυν- 
τελεία  των  αιώνων  μετά  δόξης  πατρικής ,  κρΐναι  ζώντας  καϊ  νεκρούς, 
καϊ  αποδοϋναι  εκάΰτω  κατά  τα  έργα  αυτοϋ.  Ταϋτα  6  γνους  εν  πλη- 
ροφορία καϊ  πιΰτεύΰας,  μακάριος'  ωΰπερ  νυν''  καϊ  υμείς  φιλό'&εοι  καϊ 
φιλόχριΰτοί  εΰτε  Ιν  πληροφορία  της  ίλπίδος  ημών  y  ης  εκτραπηναι  μη- 
δενϊ  υμών*^  γενηται. 

XII.  ^Οναίμην  υμών  κατά  πάντα,  εάνπερ  άξιος  ω'*  ει  γαρ  καϊ 
^eiffiat,  προς  ενα  τών  λελυμενων  υμών  ουκ  ειμί.  Οίδα  οτι  ου  φυ- 
(ίίθΐ5σθ•ε '  Ί7]ΰουν  γαρ  έχετε  iv  εαυτοΐς.  Καϊ  μάλλον  όταν  επαινώ  υμάς, 
οϊδα  οτι  εντρεπεύΟ'ε,  ως  γεγραπταΐ'  δίκαιος  εαυτού  κατήγορος'  καΐ, 
Αεγε  ΰυ  τας  αμαρτίας  6ου  πρώτος ,  ίνα  δικαιωϋ"ϊΙς '  καϊ ,  ""Όταν  ποιη- 
ϋητε  πάντα  τα  διατεταγμένα  υμΐν ,  λέγετε  οτι  δοϋλοί  εϋμεν  αχρείοι' 
οτι  το  εν  άνΰ•ρώποις  ύψηλον ,  βδελυγμα  παροτ  Θεώ '  ο  Θεός  γαρ,  φη- 
ϋίν,  ιλάΰΌ-ητί  μοι  τω  άμαρτωλώ.  ^ιά  τούτο  οΓ  μεγάλοι  εκείνοι  ^Αβραάμ 
καϊ  'Ιακώβ,  γήν  καϊ  ΰποδον  εμπροΰϋ'εν  του  Θεοϋ  εαυτούς  ϊαον^  ώνό- 
μαζον  καϊ  ο  /άαβϊδ^  Τίς  ειμί  εγώ  εναντίον  ΰοϋ  Κύριε,  ότι  εδό'ξαΰας 
με  εως  τούτου;  Καϊ  Μωΰης,  ό  παρά  πάντας  άνϋ•ρώπους  πραότατος, 
λέγει  προς  Θεόν  Ίΰχνόφωνος  καϊ  βραδύγλωΰΰος  εΙμι  εγω.  Ταπεινό- 
φρονείτε  ούν  καϊ  αυτοϊ,^  ίνα  ύ'ψωϋ'ητε'  '^Ο  ταπεινών  ya^*  εαυτόν, 
υψωΟ-ηοεται ,  καϊ  6  υ'ψών  εαυτόν ,  ταπεινωϋ-ηβεται. 

XIII.  Σπουδάΰατε  ούν  βεβαιω&ηναι  εν  τοις  δόγμαΰι  του  Κυρίου 
καϊ  τών  άποΰτόλων ,  ϊνα  πάντα  ,  οΰα  ποιείτε ,  κατευοδωΰ-ηοηται^  ΰαρκί 
τε  καϊ  πνευ^κ-ατι ,  πίΰτει  καϊ  αγάπη ,  μετά  του  άξιοπρεπεβτάτου  επισκό- 
που υμών,  καϊ  άξιοπλόκου  καϊ  πνευματικού  ϋτεφάνου  του  πρεββυ- 
τερίου^  υμών,  καϊ  τών**  κατά  Θεόν  διακόνων.  Τποτάγητε  τώ  έπιΰκόπω 
καϊ  άλληλοις,  ως  ο  Χριβτός  τώ  ΠατρΙ,  ϊνα  ενωΰις  y  κατά  Θεόν  εν  υμΐν, 

XIV.  Είδώς  υμάς  πεπληρωμενους  παντός  άγαϋ•ού ,  ϋυντόμως 
παρεκάλεΰα  υμάς  εν  αγάπη  Ίηΰού  Χριΰτού.  Μνημονεύετε  μου  εν  ταΐς 
προΰευχαΐς  υμών,  ϊνα  Θεού  επιτύχω,  καϊ  της  εν  Συρία  εκκληβίας,  ης 
ουκ  αξιός  ειμί  καλεΐ6θ•αι  επίΰκοπος.  'Επιδεομαι  γαρ  της  ηνωμένης^ 
υμών  εν  Θεώ  προΰευχης  καϊ  αγάπης,  εις  τό  άξιωΟ-ήναι  την  εν  Συρία 
έκκληΰίαν,  δια  της  ευταξίας  υμών,  ποιμανΟ'ηναι  εν  Χριΰτώ. 

6)  ϋ^εόν  om.  Voss.  3)  ατεφάνου  του  πρεαβυτερίον  c 

7)  ουν  Β  Ο  V.  Ο  V,  Στεφάνου  του  πρεαβυτέρον  Β  F 

8)  Ita   F    el  recensio    brev.,    ημών    Voss.  Cler. 

Β  0  V  Voss.  4)  τών  praetermisit  Voss. 

Cap.  XII.     1)  ων  V. 

2)  ϊύον  snpplevi   ex  Β  0  V  et  non-  Caq.  XIV.     1)  Σωμένης  0  V,   ηνο- 
nullis  edd.,  deest  in  F,  ap.  Voss. ,  Cler.    μένης  Med. 

3)  αντοΐς  V. 

4)  6  γαρ  ταπεινών  Β.  6)  ad  fpunctis  subnotatum)  eum  Pal. 
Cap.  XIII.     \)  χατευοδοϋ-ηαηταιΟ^.  7)  serfii  Reg. 

2)  άξιονίκονΒ.   Unde  diiudicesUsse-  8)  eius  Reg. 

rii  censuram  in  Morelium.  9)  vestrae  Pal. 


IGXATII  EPISTOLA  AD  BIAGNESIAXOS.    XI.  XII.  XIII.  XIV.     253 

Deum  Patrem  suuiii  annuuciavil:  et  passiouem  pertiilit,  et  ab  interfeclo- 
ribus  suis  ludaeis  sub  Pontio  Pilalo  Praeside  et  Herode  Rege  cnicem 
sustinuit,  et  mortuus  est  atquc  resurroxit,  el  iu  caelos  ascendit  ad  illum, 
qui  misil  eiiiu,®  et  sedel'  ad  dexleram  eius,  venlunisque  est  in  consum- 
uiatione  seculi  in  gloria  palerna  iudicare  vivos  el  morluos,  et  reddere 
unicuique  secundiini  opera  sua."  Haec  qui  in  pleno  cognoverit  et  cre- 
diderit,  bealus  esl:  qiiomodo  et  vos.  amici  Dei,  et  amalores  ChrisU  eslis 
in  pleniludine  spei  noslrae/  a  qiia  nuUi  veslrum^^  averli  conlingat. 

XII.  Adquisivi  vos  in  omnibus,  siquidem  dignus  ero.  Si  enim 
vinclus  suni,  sed  ad  solulionem^  omnium  veslruni  non  sum  vinctus.  Scio 
enim,  quia  nou  inflauiini,  quia  lesiim  babelis  iii  vobis.  Et  magis  ciim 
laudavero  vos,  scio,  quia  reveremini,  sicut  scriptum  est,  quoniani^  lustus 
sui  accusalor  esl  in  primordio  sernionis.  Et,  Dic  tu,^  inquit,  primus 
peccata  lua,  ul  iuslificeris.  Et,  Cuni  feceritis,  inquil,*  omnia  quac  raaii• 
dala  s'uDl  vobis,  dicite:  Servi  inuliles  sunms.  Qiioniara  in  hominibus, 
qui  se  cxaltaveril,  delinquil  anlc  Dcum.  Dicit  enim  Deus:'^  Propitius 
factos  sum  peccalori.  Propter  quod  magni  illi,  Abraham  et  lob,  lerram 
et  cinerem  semet  ipsos  ante  Deum  nominaverunt.*  Et  David :  Quis'  sum 
ego,  ait,  coram  te  Domine,  quoniam  glorificasti  me  usque  nunc?*  Nam 
el  Moyses,  supra  omnes  bomincs  niansuetissimus/  dicit  ad  Deum:  Gra- 
cilis  voce  et  lardus  lingua  sum  ego.^"  Humiles  ergo  estote  et  vos  ipsi, 
ul  eialleuiini.  Qui  enim  se  humiliaverit,  exallabitur,  et  qui  se  exaltaverit, 
hamiliabilur." 

XIII.  Studele  itaque  conGrmari  in  dogmatibus  Doniini  et  Aposto- 
lonim,  ut  ex  omnibus,  quae  facitis,  dirigamiui  in  viam  rectani  carne  et 
spirito,  fide  et  dilectione,  cum  honore  digno  Episcopo  vestro,  et  corona 
digno'  alque  sprirituali  Stephano  Presbylero  vestro,  et  sccundum  Deum^ 
Diaconis.     Suhiecli  efdote  Episcopo  et  inviceni,  quomodo  Icsus  Patri,  ut 

sit  io  vobis  secuDduni  Deum. 


XIV.  Vidcns*  vos  replelos  oranibus  bonis,  compendiose  rogavi  vos 
iD  dilecUone  lesu  Christi.  Menicnlote  mci  in  orationibus  veslris,  ulDeum 
merear  adipisci,*  et  Ecclesiae,  quae  est  in  Syria,  cuius  non  sum  dignus 
vocari  Episcopiis.*  Indigco  enim  vestra  illa  laudabili*  in  Deo  oralione 
el  dilecUone,  ul  dignus  sini  illam,  quae  in  Syria  est,  Ecclesiam  per  bonam 
OfiBalioDem'  veslram  pascerc  in  Christo. 

10)  u«ftrvm  Pal    Ui-i'      in    ί|ΐιη  ,]o'ui     (jue  nutic   c.  I*al.  Heg.  cd.  Vencta  1540, 

«lesiinl  eadem  in  vulg.  ap.  Cureton. 
9)  Num.  12,  3. 
Cap.  XIJ.     1)  <Ut$i,imkifm«m  p.  ad  to-  10)  Exod.  4,  10. 

hU^nem  Pal.  11)  Luc.  14,  11.  18,  14. 

2]  Prov.  18,  17.  Cap.  .\1II.     1)  digna  Pat. 

3)  iH  /i&iReg.  Ceteniiiicr.Eeai.43,9.  2)  dco  Pal. 

4)  Lnc.  17,  10.  16,  15.  Cap.   XIV.       1)   videnlem    Pal.   Rok. 
Lac  18,  13.                                        QuartiiK  chhu»  ad  praf.Tfu].  Deum  ivKpiril. 
Geo.  18,  27.  lol».  30,  19.  2)  adipitci  merear  inv.  Kcg. 
φήέ  Bes.     Ceterum   <Γ.  I  Cbron.          3)  apothlus  Pal.  Reg. 

4)  ii 


17,  16. 


4)  illa  laudabili  vestra  Rcg. 
8)  Vocc.  quoniam  glorificatti  me  ut-  b)  opinionem  Reg. 


254 


IGNATII  EPISTOLA  AD  MAGNESIANOS.   XV. 


XV.  Άϋπάζονται  νμ,άς  Έφέΰίοι  άπο  Σμ,νρνης,  οϋ•εν  καϊ  γ^άφω 
νμϊν ,  παρόντες  εις  δόξαν  Θεον,  ωβπερ  καϊ  νμεΐς ,  οΥ  κατά  πάντα  με 
άνεπανΰατε,  αμα  Πολνκάρπω.  Καϊ  αΡ  λοιπαϊ  δε  iκκλη6ίaί  iv  τιμ^ 
Ίηΰον  Χρι,ΰτοϋ  αΰπάζονται  υμάς.  "Ε^ρω6&ε  εν  ομόνοια.^  πνεύμα  κε- 
κτημένοι αδιάκριτον  h  Χριΰτω  ^Ιηΰοϋ  δια  θελήματος   Θεοϋ. 

XV.  Salutant  vos  Ephesii  de  Smyrna,  unde  scribo  vobis,  praesen- 
tes  in  gloria  Dei ;  quomodo  in  omnibus  refecistis  me,  simul  cum  Poly- 
carpo.  Et  caeterae  Ecclesiae  in  honore^  lesii  Chrisli  salutant  vos.  In- 
columes  eslole  in  unanimitate ,  possidentes  inseparabilem  spiritiim  in 
Christo  lesu  per  voluntatem  Dei.^ 


ΠΡΟΣ  T0Y2  ΕΝ  TAP2ii 
ΙΓΝΑΤΙ02.1 

'Ιγνάτιος,  ο  καϊ  Θεοφόρος^  τ-ί) 
βεϋωΰμενΎ}  εν  Χριΰτω  ίκκλψ 
ϋία,  ά^ιεπαίνω,^  καϊ  ά^ιομνη- 
μονεντω,  καϊ^  άξιαγαπητω,  rij 
ονΰτ}  εν  Ταρΰω,  έλεος,  ειρήνη 
άπδ  Θεον  Πατρός  καϊ  Κυ- 
ρίου Ίηβοϋ  Χριΰτοϋ  πληΰ'νν- 
^είη  όιά  παντός. 


EIUSDEM  EPISTOLA  AD   TARSENSES. 
SCRIPTA  ΕΧ  PHILIPPIS.i 

Ignatius,  qui  et  Theophorus, 
salulem  conseciitae  in  Christo 
Ecclesiae,  laude  dignae  el  me- 
moria  dignae ,  et  dilectione 
dignae,  quae  est  in  Tharso, 
misericordia  et  pax  a  Deo  Palre 
et  Doffiino  lesii  Cbristo. 


*AD  TARSENSES  IGNATIl  EPISTOLA. 

*  Ignatius,  qui  et  Theopborus,  salvalae  in  Christo,  laudandae,  me- 

morandae  et  adamandae  Ecclesiae,  quae  Tarsi    esl,    misericordia 
et  pax  a  Deo  Patre  el  Domino  lesu  Chrislo  multiplicelur  semper, 

I.    Άπο  Συρίας   μέχρι  '^Ρωμης  Ι.     Satiatus  sum  in  omnibus,  a 

ϋ^ριομαχώ'  ουχ  υπο    αλόγων    ^η-    Syria  usque  ad  Romam  cum  bestiis 

*  I.     Α  Syria  Romam  usque  ad  bestias  pugiio ,   non  quod  a  brulis 


Cap.  XV.  1)  «t  om.  0  V;  illic  sec. 
cura  supraadditum. 

Subiicitur  in  V  τ ov  αγίου  ίερομάρ- 
τνρος  ^Ιγνατίου,  προς  ΜαγνηΟίονς 
Ιπιατολη  Γ'. 

Cap.  XV.     1)   in  honorem   Pal.  Reg. 

2)  Subinde  Explicit  ad  magnesianos 
Pal.,  Explicit  111  Reg. 

1)  Ita  C  D  Voss.,    τον  αυτοΰ  προς 


τους  h  Ταρύφ.  ''Επιστολή  ό'  Β,  Του 
αύτοϋ  προς  τους  Ιν  Ταρϋφ  ίπιατο 
τετάρτη  Ο ,  του  αύτοϋ  ιπιατολη  Α ' 
προς  τους  Ιν  Ταραφ  ^Ιγνάτιος  V. 

2)  αξιεπαινέτω  Β  Ο  V. 

3)  χαϊ  om.  ΒΟν.  ά'ξιογαπτιτφ^^ΐ,ν.^. 

1)  Incipit  ad  tarsemes  scripta  ile  plii- 
lippis  Pal.,  Incipit  1111  Reg. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  TARSENSES.   I.  255 

Q^   ^ldppMfxoVevo^ '^  TccvTa   γαρ,  depugnans;   non   ab    irrationalibus 

ως  ibtf,    βίοΰ   ^εληΰαντος   ίφεί-  scilicet  bestiis  comesliis:  illae  enim 

ΰαντο  τον  ^(χνιηλ•  αλλ'    νπο^  αν-  voluntale  Dei  pepercerunt   Danieli;* 

^ρω:τομ6ρφων ,    oig    ο*'    ανήμερος  sed    humanam    figuram    habenlibus, 

^ί}ρ  εμφωλενων  vvTTfi    με    όΰημέ-  quae^  sunt  immanes  bestiae.     Obsi- 

ραί'  χαϊ   τιτρωϋχει'    αλλ'    ονδενος  dent  enim  me  nocte  ac  die,  et*  de• 

Ιόγον  ποιούμαι  των  δεινών,    ονδε  vorant.     Sed  nulli"'  iniquorum  isto- 

ϊχω    την    ψτη^ην    Ttfitav  iμavτω,^  runi  facio  sermonem;  neque  babeo 

ως  αγαπών^  αντην   μχίλλον   η   τον  animam  meam  tam  honorabilcm  mihi, 

Κνριον.      /ίιο    ετοψός    είμι   προς  ut  phis  eaui,  quam  Dominum*  diligam. 

πνρ,  προς  Οι^ρία,  προς  |/φο?»  ττρό?  Propter  quod  paralus  sum  ad  igneni, 

ΰτανρον,  μόνον  Γνα  Χριΰτον^''  Γάω"  ad  beslias ,    ad  gladios,  ad  cruceni, 

τον  ΰωτηρά   μου   καΐ   θεον,  τον^^  lanlum  ut  Chrislum  videam  salvato- 

ντιερ    εμον    αποθανόντα.      Πάρα-  rein  meum  et  Deum,    qui    pro  me 

καλώ    ovv    νμας    ίγώ    6    δέΰμιος  mortuus  est.     Rogo  ergo    vos  ego' 

Χραίτοΰ,  ο  δια   γης^^   και   θαλάτ-  vinclus  Chrisli,    qui    per  terram  et 

της    Οαννόμενος'   Στηκετε    iv    Tij  mare  exagitor:    jSlate**  in  fide  con- 

πίατει  εδραίοι ,  οτι   ό   δίκαιος^*    Ικ  firmali,  quoniam  iustus  ex  fide  vivit. 

ηίατεως  ζηϋεται'  γίνεΰθε  ακλινεΐς,  Estote    indeclinabiles    et    unanimes 

δη  Κύριος  κατοικίζει  μονοτρόπους  in  fide,  quoniani  Dorainus   habitare 

iv  οϊκω.  facit  unanimes  in  domo.'^ 

feris  devorer  (hae  uamque,  ul  iioslis,  Deo  ila  volenle  pepercerunt  Da- 
nieli),  sed  a  feris  humana  forma  praedilis,  in  quibus  immilis  illa  fera 
suas  latebras  habens,  quolidie  me  pungit  et  sauciat  Sed  nihili  facio 
quamcunque  adversitatein,  nec  nieam  mihi  aniraam  praetiosam  habeo,  ut 
eam  plus  amem,  quani  Dominum.  Quocirca  paratus  sum  ad  igncm,  ad 
beslias,  ad  gladium,  ad  crucem,  dummodo  Christuiii,  Salvatorcm  meuiii 
el  Deum  pro  me  morluum,  videam.  Obsecro  igilur  vos  ego  vinclus 
Christi',  qui  terra  marique  exagilor,  ,state  in  flde  constantes,  quia  iustus 
ex  fide  vivet.  Estote  immobiles,  quia  Dominus  habitare  facit  unius  mo- 
rts  in  domo/ 


4)  Ισται  Υ  0 ,    in   boc   nian.  scc.  ε  qnidem    subnolando    mulatum    in    viilg. 

Mox  β^αλάσσης  C  D. 

5)  άλλ*  υπο  Β  F  Π  V.  ,Οπό  δΐ  C  Ι)  14)  Ita  C  D,  γίνεσ&ε  δτι  ο  δίχαιος 
y^m!  Β  Ο  V  Voss. 

β)    ύς    t  ί).      Τΐίΐιι   <^u'ftij,.tVit,    fif  ρ.  ey.    ..  ρ 

9)  ι^«Χ%^ό  ν!"'*"*'  ,.  *>/«'"  0^•  ί*"'•  ^^''•«'••""  '^'  Α•••• 

10)  τόν  //.'πτην  (■  DVoM.    OmiM  ^"'  ^^*' 
»rt  c.  Β  Ο  V.'  ^)  ffc^m  ncg. 

..  7)  ego  om.  Pal. 

12)  τον  om.  D.  Hab.  2,  4.  Gal.  3,  11.  P».  C8,  C. 

13)  γης  χάί  γης  ρ.  γης\  Ο,  in  hoc  9)  Vocc,  in  dmo  des.  in  Pol. 


856 


IGNATII  EPISTOLA  AD  TARSENSES.    II.  III. 


II.      "Εγνων    οτι    τίνες     των  II.     Agnovi  enim,  quoniara  qui- 

τον    Σατανά   υπηρετών   εβονληΒ'η-  dam    ex    ministris     Salhanae    volu- 

cav  υμάς  ταρά'ξαι'  οί  μεν,  οτι^Ιη-  eriinl  vos  conlurbare:    quorum  qui- 

ΰονς  δοκήΰει  εγεννη&η  ,  καϊ  δοκη-  dam  cliciint,  quialesus  putative  natus 

ΰει   έΰτανρωΌ'η,  καϊ    δοκηοει    απέ-  est,    el  putative  crucifixus;    quidam 

^ανεν^  οί  δε,  οτι  ουκ   εβτιν  υιός  vero,  quia  ηοη  est  filius    eius    qui 

του  δημιουργού '  οι  δε  ^  οτι  αυτός  fecit  mundum ;  alii  autem,  quia  ipse 

ίΰτιν   6   ίπϊ   πάντων  Θεός'    αΚλοι  est  ille,  qui  est  super  omnia  Deiis; 

δε,    οτι    'ψιλός    avd-ρωπός    έΰτιν  alii  quoque/  quia  homo  est  purus ; 

«τεροι  δε,    οτι   ή   ΰαρξ   αυτή    ουκ  quidam  vero,    quia    caro    eius  ηοη 

ίγείρεται ,  καΐ  δει  τον    άπολαυΰτι-  resurrexit/  et  quia  oportet    fruibi- 

κον  βίον  ζην  καϊ^  μετιενια '  τούτον^  lem  vitam  habere,  atque  hanc  esse 

γαρ  είναι  πέρας  των  αγαϋ-ών    τοις  flnem  bonorum,  qui  ηοη  post  mul- 

μετ    ου  πολύ  φθ'αρ7]ΰομενοις.     Το-  tum  corrumpitur.^     Qui  quidem  illis 

ϋούτίον  κακών  Ιΰμος   είβεκώμαβεν '  multorum  malorum  agger*  cumulatus 

αλλ'  υμεΐς  ουδέ  προς  ωραν  εϊξατε'^  est.     Sed  vos   ηοη  intendatis    man- 

τΐ]  ύποταγγ)    αυτών.     Παύλου   γαρ  datis^  eorum.     Pauli  enim  estis  ci- 

εΰτε    πολΐται    και    /ιια^ί^ταΐ,    του  ves    et    discipuli,    qui  ab  Hieroso- 

άπο  Ίεροϋολύμων^  καϊ  κύκλω  μέχρι  lymis  et  in  circuilu*'  usque  ad  Illy• 

του    'Ιλλυρικού    πεπληρωκότος    το  ricum    rcplevil   Evangelio,    et    stig- 

εύαγγελιον,    καΐ   τα    ΰτίγματα   του  mata  Christi  in  corpore  suo  portavit.' 
Χριϋτοϋ  iv  τ^  ΰαρκϊ  περιφεροντος. 

*  II,  Novi,  quosdam  minislrorum  Satanae  voluisse  vos  turbare; 
quorum  alii  asseverant  lesum  opinione  tanlum  nalum,  et  opinione  cru- 
cifixum:  alii  vero  eum  filium  creatoris  negant.  Alii  ipsiim  super  omnia 
Deum,  alii  merum  hominem  esse  affirmant:  alii  carnem  hanc  non  resur- 
gere,  et  vitam  voluptuariam  vivendam  studioque  persequendam  aiunl; 
hunc  enim  finem  bonorura  mortalibus  mox  periluris  esse.  Tantorum 
raalorum  agmen  se  proterve  ingessit.  Sed  vos  ne  ad  horam  quidem  ad 
obtemperandum  illis  cedite.  Pauli  enim  cives  et  discipuli  estis,  qui  ab 
Hierosolymis  et  in  circuitu  iisque  ad  Illyricum  explevit  Evangelium,  et 
stigmata  Christi  in  carne  sua  circumtulit. 

III.     Ου  μεμνημενοι  πάντως  γι-  III.     Cuius  memores  estote  om- 

νωβκετε ,    οτι   Ίηΰοϋς    6    Κύριος^  nimodis,  et  cognoscile,  quia  Domi- 

άλη'&ώς  εγεννηϋ•η  εκ  Μαρίας ,  γε-  nus  lesiis  Christus   vere    natus    est 

νόμενος  ίκ  γυναικός ,  καϊ  αλητεία  de  Maria,  factus  ex  muliere,  et  vere 

*  III.  Ciiius  cum  memineritis,  omnino  cognoscitis,  quod  lesus  Do- 
minus   vere   natus   est   ex    Maria,   factus  ex  miiliere,  et  vere  crucifixus 


Cap.  II.  1)  Sic  C  D,  on  Ιηΰονς 
άοκησει  Ιγεννηϋ-η  καϊ  άοκησει  ίαταν- 
ρω&η  Β  0V,  οη  ^Ιηύονς  όοκηΟει  iarciv- 
ρώϋη,  καϊ  άοκηύει  άπέβ^ανεν  Voss. 

2)  Vocc.  ζην  καϊ  om.  Β  Ο  V. 

3)  Scripsi  τούτον  c  C  D  Ο  V,  τοντο 
Β  F  Voss. 

4)  ηξατε  Ο  V. 

5)  *Ιροαολνμων  V. 

Caq.  ΠΙ.     1)  Χριστός  Β. 


Cap.  II.      1)   aliique    ρ.   alii  quoque 
Pal.  Reg. 

2)  siirrexil   Reg.     Siibinde    atque   p. 
ct  Pal. 

3)  quinon  coiripitiir postmultuml^eg. 

4)  ager  Pal. 

5)  Sic  c.  Pal.  Reg.,    mendaciis  vulg. 
invito  textu  graeco.  Ceterura  cf.  Gal.  2, 5. 

6)  ierosolimis  et    in    circuitum  Reg. 
Cetenim  cf.  Rom.  15,  19. 

7)  Gal.  6,  17. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  TARSENSES.    III.  IV. 


257 


έΰχίΐνρω^.  'Εμοϊ  γαρ,  φηαΐν,^  μη 
γένοιτο  χανχΟα&αι^  εΐ  μη  iv  τω 
ΰτανρώ  τον  Κνρίον  Ίηβον.^  καϊ 
αλητεία  ετΐα&ε^  και*  απέ^ανεν^  καΐ 
ανέστη'  Ει  ηαθ-ψος  γαρ,  φι/σΐν, 
ο  Χρίστος,  ει  πρώτος  ε^  αναβτά- 
αεωςνεχρών  χαϊ,'^0  απέϋ-ανεν,'^ 
τη  αμαρτία  άτιέ^ανεν  εφάπαξ'*'  ο 
δε  ξ]} ,  τω  θεώ  ξψ'  ^Επεϊ  τις 
χρεία  δεΰμών,  Χρίΰτον  μι)  αποθα- 
νόντος;^ τις  χρεία  ντιομονής  ;^  τις 
χρεία  μαατίγζον;  τι  δηποτε,^'*  Πέ- 
τρος μεν  έατανροντο;  Πανλος  δε 
χα\  Ίάίίωβος  μαχαίρα  έτέμνοι^ο; 
Ίξύοννης  δε  έφνγαδενετο  iv  Πά- 
τμω;  Στέφανος  δε  iv  λίθοις  avy- 
ρεϊτο  παρά"  τών  χνριοχτόνων^Ιον- 
δαίΰον;  αλλ'  ονδεν  τοντων  είχή' 
αλητεία  γαρ  ίΰτανρώ^}  ο  Κνριος 
V7K0  τών  δνΰΰεβών. 


crucifixus  est:  in  qua  cruce  gloria- 
tur*  Pauliis  dicens  :  ,ΜίΙιί  aulem  ab- 
sil  gloriari,  nisi  in  eruoe  Doniini 
iioslri*  lesu  Chrisli/  El  vere  passus 
est/  el  morUius,  el  resurrexit.  ,Si* 
eiiiiu  passibilis',  inquit,  ,Christus,  si 
primiis  ex  morluis  resurrexil.'  Εΐ,** 
,Οπί  morluus  est  peccalo,  mor- 
luus  est  seaiel;  quod  autem  vi- 
vit,  vivil®  Deo.'  Insuper,  quae 
necessitas  vinculoriim,  Clirislo  noii 
morUio  (  Quae  necessilas  loleran- 
liae ,  aul  quae  necessilas  flagel- 
loruin  i  Quiil ,  quod  Pelrus  cruci- 
fixus  est,  Paulus  et  lacobus  gladio' 
obtruncali  sunt,  lohannes  in  Patmos 
relegalus  est;  sed  et  Slephanus  a 
Dominj  interfecloribus  ludaeis  lapi- 
dibus  extinclus  est?  Sed  nec  in 
hoc  quidem  est  victoria.*  Vere  enim 
crucifixus  est  Dominus  ab  impiis. 


esL  ,Mihi  enim/  inquil,  ,absil  gloriari,  nisi  in  cruce  Doniini  lesu/ 
El  vere  mortuus  est,  et  resurrexit.  Ait  enim:  ,si  passibilis  Chrislus, 
si  primus  ex  resurreclione  morluorum/  Et  ,quod  mortuus  est,  peccalo 
mortmu  est  semel:  quod  aulem  vivil,  vivit  Dco/  Quae  enim  ulililas 
fiBeolomiii,  Christo  noD  luorluo?  Quae  ulililas  sulTerenliae  ?  Quae  uli• 
liUs  fUgronini?  Cur  Petnis  crucifixus?  Cur  Paulus  el  lacobus  giadio 
H,  loaones  auUm  io  PaUimuni  relegalus  est,  et  Stephanus  lapidi- 
Ulleicaptiis  a  ludaeis ,  qui  Dominuin  trucidaverunl  i  Vcruin  nihil 
temere  facluin.     Elenim  revera  ab  inipiis  crucifixus  esl  Dominus. 


IV.     Kai  δη'  οντος  6  γεννηθείς  IV.     Et  quia  isle,  qui  natus  est 

ix   γνναιχος  νίός  icrrt*  τον  θεον'    ex  muliere,    filius  esl  Dei;^  et  qui 

*IV.     Et  hic  ipse,  qui  ex  muliere  nalus  est,  filius  est  Dei:   ideni- 


2)  φησϊψ  C  D  0  V,  φησϊ  Β  F  vulg. 

3)  τον   Β   Talg.    ante    Ιησού   omisi 
c  C  D  0  V. 

4)  Inu&t ,  xta  om.  C  D.     Subinde 
ini&awtv  uatm,  άηέ&ανε  Β  0  V  Voss. 

5)  ani9tc9tv  C  I),  ani&avi  Β  0  V. 
Τομ. 

6)  /tt.'  αηαξ  CDOV. 

7)  ζη  τφ  &ίφ  esl  ordo  ? occ.  ία  Ο  V. 
ή  anoaarorrog  Β  C  D  F  Ο  V,  ίπι- 

^ατοττος  Voss. 

9)  Vocc.   τίς  χρεία  υπομονής  An*. 
in  Ο  ?. 

10)  S(  nojt  Β. 

Π)  7ia^aC\u\g.j  πρόςϋΟ^^πρύς 
παρά  D. 

Patus  ArofT. 


Cap.  IV.     1)  οτι  om.  C  D. 
2)  iaiiv  C  D. 

Cap.  III.  1)  glorialus  Reg.  Pal. ,  in 
quo  dein  dicil  p.  dicens. 

2)  mei  Pal.    Ceterum  cf.  Gal.  6,  14. 

3)  eti  om.  Pal. 

4)  Acl.  26,  23. 

5)  Rum.  β,  10. 

β)  rivil  deettl  iii  Pal. 

7)  lla  Pal.,  (jladiis  Rcg.  vulg.  Cele- 
ΠΙΠΙ  vf.  ad  liacc  Act.  12,  2.  Apoc.  1,9. 
Acl.  7,  59. 

8)  Vocc.   eit  victoria   ileeunl  in  I'al. 

Cap.  IV.     1)  filius  dei  est  Reg. 
17 


258 


IGNATIl  EPISTOLA  AD  TARSENSES.   IV.  V. 


otal  o^  βταυρωΰ'εϊς,  πρωτότοκος  πά- 
ΰης  κτίβεως,  καϊ  Θεός  Λόγος'  κα\ 
αντος  εποίηβε  τα  τΐάντα'  λέγει  γαρ 
ο  άπόΰτολος'  Εις  Θεός  6  Πατηρ^ 
ίξ  ον  τα  πάντα,  καΐ  είς  Κνριος 
Ί7]ΰους  Χριϋτος,  όι'  ου  τα  πάντα. 
Καϊ  πάλιν''^  Είς  γαρ  Θεός,  καϊ 
εϊς  μεΰίτης  Θεον  καϊ  ανθρώπων, 
avd-ρωπος  'Τηΰονς  Χριβτός'  κα\, 
Έν  αντω  εκτίΰϋ'η  τά^  πάντα,  τα^ 
iv  ου()θίνω  καϊ  έπϊ  γης,  ορατά  τε' 
καϊ  «ο^ατα*  καϊ  αυτός  Ιΰτι^  προ 
πάντων ,  κα\ 
ΰννέΰτηκεν.^ 


crucifixus  est,  primogenilusestomnis 
croalurac  et  Dcus  Verbuin ;  et  ipse^ 
fecil  omnia  iussioiip  Patris:  Aposto- 
lus  conroborat  dicens  :^  ,Unus  Deus 
Paler,  ex  quo  omriia,  et  unus  Domi- 
nus  lesus  Christus,  per  quem 
omnia.'  Et  iterum:*  ,Unus  eniaiDeiis, 
iinus  el  raediator  Dei  et  hominiini, 
homo  lesiis  ΟΗπβΙιΐΒ.''"^  ,Qui^  est 
imago  Dei  invisibilis,  primogenilus 
iiniversae  creaturae ,  quoniam  in 
ipso  creata  sunt  orania,  quae  sunt 
in  caelo  et  quae  sunt  in  terra,  visi- 
bilia  et  invisibiba;  et  ipse  est  ante 
omnes/  et  omnia  in  ipso  constant/ 


que  crucifixus,  primogenitus  oiiinis  creaturae,  el  Deus  verbum,  et  ipse 
fecil  omnia.  Dicit  enim  Apostolus:  ,unus  Deus  Pater,  ex  quo  omnia; 
et  unus  Dominus  lesus  Chrislus,  per  quem  omnia/  Et  rursum:  ,Unus 
enim  Deus,  et  unus  mediator  Dei  et  hominiim,  homo  lesus  Christus. 
Et  in  ipso  creata  sunt  omnia,  quae  in  coelo  et  in  lerra,  visibilia  et 
uivisibilia,  et  ipse  est  anle  omnia,  et  omnia  in  ipso  constant.' 


V.  Καϊ  οτι  ουκ  αυτός  εβτιν 
ο  Ιπϊ  πάντων  Θεός  καϊ  Πατηρ,^ 
αλλ'  υιός  εκείνου,  ου^  λεγεν  Ανα- 
βαίνω προς  τον  Πάτερα  μου,  καϊ 
Πατέρα  υμών,  καϊ  Θεόν  μου  καϊ 
Θεον  υμών'  καϊ,  ""'Οτε  υποταγεί^ 
αυτώ  τα  πάντα,  τότε'*  καϊ  αυτός 
6  Τίος  υποταγηβεταί  τω  ύποτά- 
^αντι    αυτώ    τα    πάντα,   ϊνα   rj   ο 


V.  Et  quia  ηοη  est  ipse  ille, 
qui  est  super  omnia  Deus,  sed  fiUiis 
ipsiiis,  qiii  el*  ascendere  se  ad  eiini 
profitelur  dicens:^  ,Ascendo  ad  Pa- 
trem  meum  et  ad  Patrera  vestrum, 
ad  Deum  meum  et  ad  Deiim  ve- 
strum.'  Et/  ,Quando  ei  fuerint 
omnia  subiecta,  Umc  et  ipse  subie- 
clus  erit  ilb,  qui  ei  subdidit  omnia, 


*  V.  Tum  etiam  qiiod  ipse  non  sit  super  omnia  Deiis  et  Pater, 
sed  filius  ipsius,  de  quo  ait;  ,Ascendo  ad  Patrem  meura,  et  Palrem 
vestrum ;  et  ad  Deiim  meum ,  et  Deum  veslrum.  Et  cum  subiecta  fue- 
rinl  illi  omnia,  tiinc  et  ipse  subiectus  erit  ei,  qui  subiecit    sibi   omnia. 


3)  6  non  leg.  in  C  D. 

4)  xal  πάλιν  ηοη  est  in  Β  0  V. 

5)  τα  om.  0. 

6)  τά  om.  Β. 

7)  Τ6  om.  Β  F  Ο  V  Voss. 

8)  ^ariv  C  D. 

9)  αννεατηκε  Β  F  Voss. 

Cap.  V.  1)  χαϊ  πατηο  c.  Β  F  Ο  V 
Int.  Usserii,  deest  in  C  D  vet.  viilg.  ver- 
sione,  Voss. 

2)  ου  c.  C  D ,    deest  in  Β  0  V  Voss. 

3)  Ita  C,  οτε  υποταγή  D  V,  «nde 
oiia  videtur  leclio  Codd.  BO  or«i/ vtto- 
ταγη. 


4)  Ita  BC  FOV,    ϊνα  τότε  D  Voss. 
Tum  υ    νιος    c.    BFOV,  deest    in  CD 

Voss. 

2)  dcus  Pal. 

3)  ICor.  8,  6. 

4)  I  Tim.  2,  5. 

5)  christus  iesus  transp.  Pal.  Reg. 

6)  Col.  1,   15  sqq. 

7)  ei  ipse  ante  esl  omnes  Reg. 

Cap.  V.     1)  ct  om.  Pal. 

2)  lo.  20,  17. 

3)  I  Cor.  15,  28. 


IGNATII  EPISTOLA  ΑΙ)  TARSENSES.    V.  VI. 


259 


θώς  τα  πάνχα^  iv  watftv.  Ονχοϋν  ut  sit  Deus  omnia  in  omnibus/  Ergo 
εχίρός  εοτιν  6  νποτάξας  ^  χαϊ  6^  alius  esl  ille ,  qui  subiecil  Filio 
ών  τβ  πάντα  iv  πάΰιν  χαϊ  έτερος  omniain  oinnibus;  ct  aliusFilius,  cui 
ώ  ντιετάγΐ}  y  og'  xal  /Ltera  πάντων^  subiecla  sunt  omnia,  qui  el  post 
ντΐοτάΰοεται.  baec  omuia  subieclus  eril  illi  ,  qui 

ei  subdidit  omnia. 

ul  sit  Deus  omnia  in  omnibus.'  Ergo  aliiis  est,  qui  subiecit,  et  qiii 
esl  orania  in  omnibus :  el  alius,  cui  subiecla  sunl,  qui  etiani  cum  omni• 
bus  subiicitur. 


VI.  Καϊ  οντε  ipikog  ανΟ^ρω- 
Λος,  di'  ov^  χαϊ  h  ώ  γεγονε  τα 
πάντα*  Πάντα  γαρ  δι*  αντον  iy ε- 
νετό' 'Ίίνίχα  ίποίει  τον  ονρανον, 
αυμπαρη^ψ'  αντω,  χαϊ  ίχεϊ  Ύ\μην 
noQ  οτντω'  άρμό^ονΰα^  χαϊ  ηρο- 
αίχα»^  μοι  καθ'  ημ^ραν.  Πώς 
d*  αν*  6  ipiXbg  άνθρωπος  ηχον- 
Οεν^  Κά^ον  ix  δεξιών  μου;  πώς 
δε  χαϊ  ίλεγεν'^  Πρϊν  Αβραάμ  γε- 
νέσθαι Ιγώ  εΙμί)  χαϊ,  ζ/όξασον' 
με  τρ  ίόΐρ  ΰον  ^  εϊχον  προ  του 
τον  χόομον  εϊναι;**  Ποιος  δε  άν- 
θρίοπος  ?λεγεν  •*  Καταβεβηχα  ix  του 


VI.  Ει  ηοη  est  bomo  purus 
ille/  per  queni  et  in  quo  facta  sunt 
omnia.  ,Omnia  enini/  inquil,*  ,per 
ipsum  facla  siint  :*  sicut  el"  in  libro 
Sapienliae  ipse  de  seipso  refert  di- 
cens  :*  ,Cuni  facerel  caelum,  aderam 
illi.'  Et  ilerura:  ,Ego''  eram  apud 
eiim  componeiis;  et  congaudebat 
michi  quolidie.*  Quoniodo  autem 
liomo  purus  audiret :  ,Sede  ad  dex- 
leram  ineaiii  ?'*  Aut  quomodo  dice- 
ret:'  jAiilcquam  Abraham  fieret  ego 
sum?'  Vel"  illud,  quod  ail:  ,Glori- 
Gca  me"  iila  gloria ,  quam  habui 
apud  le  prius,  quam  mundus  fieret?' 
Quis  aulem  homo  posset  dicere: 
,Descendi  de  caelo,  non  ut  facerein^** 


•  VI.  Xeque  menis  homo  esl,  per  quem  et  in  quo  facla  sunt 
,Nam  omnia  pcr  ipsuni  facla  sunl:'  ,quundo  faciebat  coeios, 
aderam  ipsi;'  el  ibi  ,cuui  eo  eram  componens,  ct  adgaiulcbat  mibi 
quolidie.'  El  quomodo  inerus  bonio  audivil:  ,Sede  a  dextris  nieis^' 
Quomodo  autem  dicebat :  ,antcquam  Abraliam  fierct,  ego  sum  V  Et  ,cla• 
rifica  me  clarilalc  lua,  qiiain  babui  prius,  quam  inundus  esset?'  Qualis 
autem    hoino   dicebat:   ,Descendi   de    coelo,   non   ut  faceam   volunlateiii 


5)  Vocc  ϊνα  η  6  ϋεός  τα  πάντα 
ML  Ον. 

β)  6  deeM  ία  Β  F  Ο  V  \oss.  Ταιη 
niffi  Β  Telf. 

7)  vntrayH  ώ  V,  ύηοτάγΗ  ψ  Β. 

b)  πάντα  Coreton. 

C«p.  ?Ι.  1)  6  <r<*  ο«  BF  OV;  ex- 
clasi  art.  c.  C  D. 

2)  αύχψ  deeideratar  io  D. 

3)  προσίχοί^ρ  C  D. 

4)  O^  &Q    Careloo. 

5)  ijxovatv  C  l)  i) V,  ijxovat  Β  F  Vo»e. 

6)  hiyt  η  ¥  Vo»». 

Ί)  όόξασόν  (loan.  17,  5.)  C  D  vulg., 
^οξαΟίίς  Β,  όοξύσης  Ο  V.  f)eirid«  deest 
aov  in  Β  0  V. 


8)  γίνεσ&αί  Β  Ο  V. 

9)  ίρεΐ  ΰ  Ο  V. 

Cap.  Υί.     1)  cl   ηοη   esl  purus  homo 
illc  Reg. 

2)  Ιο.  1,  3. 

3)  facta  suni.     El  Rcg. 
4J  Prov.  8,  27.  30. 

6)  Ego  et  crat  iti  Ηομ. 
β)  Il«b.   1,  13. 

7)  Hith.  8,  58. 

8)  ut  Pal. 

9)  mc  palcr  H»'g.  Cf.   Joh.  17,  5. 

10)  faciam?a\.  Kcg.  Cclerum  cf.  loh. 
β,  38.  # 

17• 


260  IGNATII  EPISTOLA  AD  TARSENSES.   VI.  VII. 

ovQdvovj  ονχ  Lvci  ποιώ  το  &έλη(ΐα  volunlalem  mcaiii,  sed  voluntalem 
το  έμον,  akkci  το  πίλημα  τον  πεμ-  eius,  qui  misit  me  V  Vel  de  quo 
'ψαντός  με;  Περί  ποίον  δε  άνϋ•ρώ•  hoininc  diceretur"  ,Erat  liimen 
πον  ϊλεγεν  το^"  Ήν  το  φως  το  verum,  quod  illuuiinat  omnem  ho- 
αληϋ-ννον,  ο  φωτίζει  πάντα  αν&ρω-  minem  venienlem  in  hunc  mundum. 
πον  ερχόμενον  εις  τον  κόβμον'  iv  Ιη  hoc^^  mundo  erat,  et  mundus 
τω  %όΰμω  ην,  καϊ  6  τίόΰμος  δι  per  ipsum  faclus^^  est;  el  mundus 
αντον  εγενετο,  καϊ  6  κόΰμος  αντον  eum  ηοη  cognovit.  Ιη  sua^*  venit, 
ουκ  ϊγνω'  εΙς  τα  ϊδιαηλ^εν^^^  %α\  et  sui  cum  ηοη  receperunl?'  Quo- 
οί  ϊδιοι  αντον  ον  παρελαβον )  Πώς  modo  ergo  huiusmodi  hoino  est 
ούν  6  τοίοντος  ψιλός  ανΰ•ρωπος,  purus,^"^  ex  Maria  demiim  habens 
καΐ  εκ  Μαρίας  έχων  την  αρχήν  initiura,  ul  esset;  et  ηοη  potius  Deus 
τον  είναι,  αλλ'  ονχϊ  Θεός  Λόγος,  Verbuni,  et  Filius  unigenitus?  de 
κα\  Τίος  μονογενής  ;^'^  Έν  άρχγ)  quo  dictum  est:*®  ,1η  principio 
γαρ  ην  6  Λόγος,  καϊ  6  Λόγος  ciat  Verbuni,  et  Verbum  erat  apud 
ην  προς  τον  Θεον ,  καϊ  Θεός  ην  Deum,  et  Deus  erat  Verbum.  Omnia 
ο  ylόγoς.  Καϊ  iv  άλλοις'  Κνριος  per  ipsum  facta  sunt,  et  sine 
εκτιΰέν^^  με  αρχήν  οδών  αντον  εις  ipso  faclum  est  nichil.'  Et  paulo 
έργα  αντον'  προ  τον  αιώνος  έΰ•ε-  post:  ,Vidimus  gloriam  eius,  gloriam 
μελίωΰέν^*  με '  προ  δε  πάντων  βον-  tanquam  unigeniti  a  Patre ,  plenum 
νών  γέννα  με.  gratia"  et  veritate/  Et  iterum :  ,Uni- 

genitusj  qui  est  in  sinu  Patris,  ipse 
enarravit.'  Qui^^  et  per  Salomonem 
refert  dicens :  ,Dominus  creavit  me 
principium  viarum  suarum  in  opera 
sua ;  ante  secula  fundavil  me ;  anle 
omnes  aiilem  coUes  genuit^^  me.' 

meam,  sed  voluntatem  eiiis,  qui  misit  me  ?'  De  quali  autem  homine 
dictum  est  iilud:  ,Erat  lux  vera,  quae  illuminat  omnem  hominem  ve- 
nientem  in  hunc  mundum.  In  mundo  autem  erat,  et  mundus  per  ipsum 
faclus  est,  et  mundus  eum  non  cognovit.  In  propria  venit  et  sui  eum 
non  receperunt?'  Talis  ergo  quomodo  merus  homo,  et  qui  ex  Maria 
essenliae  ceperit  exordium ,  et  non  potius  Deus  verbum,  et  filius  iinige- 
nitus?  jNam  in  principio  erat  verbum,  et  verbura  erat  apud  Deum,  et 
Deus  erat  verbum.'  Et  alibi:  ,Dominus  creavit  me  initium  viarum  siiarum 
in  opera  sua,  anle  seculum  fundavit  me ;  et  ante  onines  colles  generat  me/ 

VII.    "Οτι^  δε    καϊ    άνίΰτανται^  VII.     Et  quoniam  resuscitaturus 

τα   σώματα   ημών,    λέγει'      Άμην    est  corpora  nostra,  dicit:  ,Αιηβη  dico 

*  VII.     Quod  autem  nostra  quoque  corpora  resurgunt,  ait:    ,Amen 

10)  το  om.  Β  0  V  Voss.  12)  hoc  om.  Pal. 

11)  ηλ&ε  Β.  13)  faclam  Pal. 

12)  Ord.  vocc.  μονογενής  νιος   iii  14)  propria  Reg. 

^  ^PJJ^^^•.    r.  r.  15)  homo  purus  est  Rcg. 

14)  Ι,^εμελίωσέ  C  D.  J^)  ^^'  h  l'  ^'  ^^'  ^^' 

Cap.  νίΓ   1)  άνίστανται  C  ϋ,  «η'-  ^'^  ^^'''^  ^'^• 

ΰταται  Β  Ο  V  Voss.  18)  Qtiae  Pal.    Ceteriim  cf.  Prov.  8, 

22  sqq. 

11)  lo.  1,  9  sqq.  19)  generat  Reg, 


IGXATII  EPISTOLA  AD  TARSENSES.   VII.  261 

λί'ξω  νμϊν,οη  άρχεται  ωροτ,    iv  17  vobis,  quoniam  venit*  hora,  in  qiia 

ncevTig  01  h  τοις  μνΐ]μείοις  ακον-  omnes,    qui    in    moiuimentis    sunt,^ 

aovrat  rijg  φωντίς    τον    νιου'    τον  aiidient  vocem  Filii  Dei,  et  qui  audie- 

θεον,  χαϊ  οί  ά'Λονΰαντξς  ζηβονται.  riiit,  vivenl/    (Jiiod  etiam  Apostohis 

Kca   0     Ιί-χόΰτολος'    Ju    γκρ     το  confirmat     dicens :    ,Oportet    enim^ 

φθαρτοί'  τούτο  ενδνΰαβΟ'αί  αφΌ-αρ-  corruptibile  hoc   induere    incorriip- 

aictv,  y.al  το  ΰ-ιημον  τοντο  ivdvGcc•  lionera,  et  morlale  hoc  induere  im- 

6&ai  ά^ανάΰιαν.     Και  οτι  δει  αω-  morlalitalem/    Et  quia  oporlet  caste 

φρυνως   ζην    χαϊ   Sixaimgy   χα&ώς  ac    iuste    vivere ,    secundum    quod* 

Πανλος  πάλιν  λεγεί'^    Μη  πλάνα-  iterum  dicit:    ,NoIile  errare:  neque 

σθί*  οντε  μοιχοί,  οντε   άραενοχοΐ-  fornicarii,^  neqiie  molles,  neque  ma- 

TOfi,*    οντε   πόρνοι  ^    οντε  λοίδοροι,  sculorum  concubitores,  ncque  niale- 

οντε  μεΰτΰοι,  οντε  χλέπται''  βαΰΐ-  dici,    neque  ebriosi,    neqiie    fiiros, 

Uiav  θεον  χληρονομηΰονΰιν'^  καΙ,  nequc    rapaccs   regnum   Dei    possi- 

Ei  ot  νετίρον  ovx  εγείρονται^  ονδε  debunt.'    Et,^  ,Si  mortui  non  resur- 

Χρκίτος  ίγηγερται'  κενόν    αρα    το  gunl,     neque     Chrislus    resurrexit. 

/ήρνγμα  ημών^  χενι)  δε  χαϊ  η  πι-  Vacua  est  ergo   praedicatio  noslra, 

ύτις  ημών'"*  ετι  εατε  εν  ταΐς  άμαρ-  vacua    el    fides    nostra,    et     adhuc 

τίαις  νμών'^  αρα  χαϊ  οί  κοιμηϋ•έν-  estis    in     peccalis    vestris.        Ergo 

τες  iv  Χριβτω    απώλοντο.     Ει   iv  et  qui    dormierunt   in   Christo ,  pe- 

r^  ζω(]  τανττ]  ηλπιχότες   εΰμεν   iv  rierunt.       Si   in     liac    vita    tantuin 

Χριύτω   μόνον ,    ελεεινότεροι   πάν-  sperantes   sumus  in  Chrislo,  misera- 

των  ανθρώπων   εΰμίν.     Ει   νεχροϊ  biliores  sumus  omnibus  hominibus. 

dico  vobis,  quia  venit  hora,  in  qua  omnes ,  qui  in  monumentis  sunt, 
audienl  voceia  Dei;  el  qui  audiciit,  vivent/  Et  Apostolus:  ,Oportet 
eDim  corniplibile  hoc  induerc  iiicorruplionem ,  ct  mortale  hoc  inducre 
immortalitaleDi/  Tura  quod  sobrie  pieque  vivenduni,  rursum"  dicit:  ,No- 
lile  errare;  oeque  adulleri,  neque  nioiles,  neque  fornicarii,  neque  ma- 
ledici,  neque  ebriosi,  neque  fiires  regnum  Dei  haereditare  possunt.' 
Item:  ,Si  mortui  non  resurgunt,  neque  Christus  resurrexit.  Inanis  est 
ergo  praedicalio  noslra,  vana  est  et  fides  vestra;  adhuc  enim  estis  in 
peccalis  veslris.  Ergo  qui  dormierunt  in  Chrislo,  perierunt.  Si  in 
hac  viU  tanlum  in  Christo  sperantes  simiis,  miserabiliores  sumus   omni- 


2)  του  νίον  <•πι.  •- i»  \oss.  9)  Vocc.  ετι  ίατε   Iv    ταΐς   άμαρ- 

'i)  lu  Β  F  Ο  V,  σωφρόνως  χαϊ  tv-  τίαις  ύμων  οιη.  Β  F  Ο  V. 

σίβώς  ζην,  ηάλιν  λίγα  C  ί>.  Apiid  Voss. 

αω^ξρόνως  ^υοίβώς  ζην,  τίάλιν  λ(γει.  Cap.  Vli.     1)  t-intW  Reg.  Celerum  cf. 

•I)  lia  Β  \  O,  0Π1.  ov.  αρα,  i\  D  Vos».  \^^   5    25. 

S  i^JJ^^J^T nZ'  ^^  \  V      nf  2)  qui  sunl  in  monumentis  Pal.  Reg. 

6)  χλη^ομησονα.ν    Γ.    Ο  V,    οι/  ι  ,     ^j        j^  ^  ,J 

elTisch.  I  Cor.6,9.  10.);  χΐηοονομησαι  4)  Vocc.    secundum    quod    rccep»   cx 

Svvuyjai  C  l)  Voes.  '  '*»'•  ί*«8•ι  «'«»•  ''"•1«'η  »»  noniiullis  vulg. 

7)  χαϊ  ft  ol  vfXQrA  rdidi  c.  F,  χαϊ  '^l  «P•  Cureluii. 

ol    vfxooi  OV,   x(u    νίχροϊ  C,    tl   ad  5)  fornicari  l'al.  ("f.   ad    hacc  I  Cor. 

oram,  χαϊ,  tl  νιχροϊ  Η  D  Voss.  (>,  \)  Kqq. 

8)  ημών  c.  C  F,  v/uoJv  Β  D  0  V  Vom.  «)  I  Cor.  15,  13  eqq. 


262 


IGNATII  EPISTOLA  AD  TARSENSES.   VII.  VIII.  IX. 


ovK  εγείρονται,  φαγωμεν  και  πιω- 
μεν,  avQiov  γαρ  άποϋ•ν7](}κομεν. 
Οντω  δε  διακείμενοι,  τι  διοίΰομεν 
όνων  καί-  κυνών/"  ot  μηδέν  του 
μέλλοντος  φροντίζοντες ;  μόνον^^ 
τον  φαγεΐν  φροντίζονΰιν,  εις  ορε- 
^ιν  ερχόμενοι  καΐ  των  μετά  το  φα- 
γεΐν, άνεπίΰτατοι^^  γάρ  ειϋι  του 
νου,  του  κινονντος  ενδοΟ^εν. 


Si  mortui  ηοη  resurgunt,  mandu- 
cemus'  et  bibamus;  crastina  enim 
raoricmur/  Si  aiitem  sic  coniidimus, 
quae  est  differentia  hominum  el 
canum  vel  asinorum,  qui  nichil  de 
fuluro  cogitant ;  qui  comeslionis  tan- 
tummodo  appelitores  sunt,  et  posl 
comestionem  inscii  sunt,  quid  interius 
moveatur? 


bus  hominibus.  Si  mortui  nou  resurgimt,  manducemus  et  bibamus; 
cras  enim  moriemur.'  Sic  aiiteni  airecti,  quid  difreremus  ab  asinis  eL 
canibiis,  qui  sine  ulla  fulurorum  cura  de  edendo  tantiim  soUicili  sunt, 
ubi  appetitus  adest,  et  de  iis,  quae  cibum  subsequuntur  ?  Nesciunt 
enim  illud,  quod  interius  movet. 


VIII.  Όναίμην  υμών  h  Κνρίω. 
Νηφετε'  πάβαν  εκαΰτος  κακίαν 
άπό&εΰϋ'ε ,  καϊ  τον  'θηριώδη  Ό'υ- 
μον,  καταλαλιάν,  βυκοφαντίαν,  αΐΰ- 
χρολογίαν,  εντραπελίαν,  'ψιΟ•υρΐ6μ6ν, 
φυαίωβιν,  μεΰ•ην,  λαγνείαν,  φιλαρ- 
γνρίαν,  φιλοδοξίαν ,  φ&όνον ,  κα\ 
παν  το  τούτοις  ΰυνωδόν.  Ένδνΰα- 
ΰΰ•ε  δε  τον  Κνριον  ημών  Ίηβονν 
Χριΰτον,  καϊ  της  ΰαρκος  πρόνοιαν 
μη  ποιεΐΰϋ-ε^  εις  επιθυμίας.  Οί 
πρεΰβντεροι,  νποτάΰοεβ'Θ'ε  τω  επι- 
ΰκοπω,  οί  διάκονοι,  τοις  πρεαβυτέ- 
ροις '  6  λαός,  τοις  πρεσβντέροις  καϊ 
τοις  διακόνοις.  Άντίψυχος^  εγώ 
των  φυλαττόντων  ταντην  την  εντα- 
ξίαν '  καϊ  6  Κνριος  εϊη  μετ^  αυτών 
διηνεκώς. 


VIII.  Adquisivi*  vos  iii  Domino. 
Elaborate'^  unusquisque  omnem  mali- 
tiam  deponere,  et  ferocem  animum, 
et  maliloquium,^  etcalumniam,  el  tui- 
piloquium,  malam*  conversalioneu), 
siisurralionem ,  inflationem  mali- 
gnam ,  avaritiam ,  inanem  gloriani, 
invidiam,  eL  omnia,  quae'^  bis  similia 
sunt.  jlndiiite  autem  Dorainum  no- 
slrarn  lesum  Chrisluii),  et  cariiis  cu- 
ram^  ne  feceritis  in  concupisceiiliis.' 
Presbyleri  subdili  estole'  Episcopo, 
Diaconi  Presbyleiis,  popukis  Dia- 
conis.  Pro  aniiiiabus  banc  ordi- 
iialionein  ciislodientibus  ego  efiiciar: 
el  Dominiis  sit  cuui  eis  indesiiienter. 


IX.     Οί  'άνδρες,   βτεργετε  τας  IX.     Commendo   vobis,    ο   viri, 

γαμετας  νμών  αί   γυναίκες,  τους    diligite    coiiiuges    vestras:     et    vos 
ομόζυγους'  οί  παίδες,  τους  γονείς    mulieres,  diligite  compares  veslros.^ 


10)  καϊ  κννών  om.  Ο  V, 

Π)  μόνον  C.  C  D,  μόνον  Β  F  Ο  V 
vulg.  Tum  sia\v  ορεκτικοί  ρ.  φροντί- 
ζονσιν,  ftg  ορεξιν  αρχόμενοι,  Β  Ο  V. 

12)  άνεπίύτατοι  c  C  D,  άνεπί- 
ατητοι  Β  Voss.,  άνεπιστάτητοι  F  Ο  V. 
Dein  είύιν  τον  νονν  Β  Ο  V.  Post  pri- 
mam  syllabam  vcrbi  κινονντος  {κοινονν- 
τος  Ο)  finiunt  Codd.   C  D,  siciiti  Med. 

Cap.  Vill.     1)  ποιηύΒ^ε  0  V. 

2)  άντίχρνχον  Ο  V. 


7)  ergo  add.  Pal.  Reg. 
Cap.  VHl.     1)  Acquisi  Pal. 

2)  et  laborate  Pal.  Reg. 

3)  maliloqtiia  Reg. 

4)  et  iiialam  Pal. 

5)  qui  Pal. 

6)  et  curam  carnis  Reg.    Cf.  ad  haec 
Roin.   13,  14. 

7)  estote  presbyteri   subdili  Pal.  Reg. 
Cap.  IX.    1)  compares  vestros  diligite 

Reg. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  TARSENSES.    IX.  X. 


αιδίΐβ^ε'^  01  γονείς,  τκ  τέκνα  εκ- 
τρέφετε iv  παιδεία  καΐ  νον^εοία 
Κνρίον.  Τας  εν  παρ^ενία^  ηματε, 
(ος  ίερείας  Χριβτον '  τας  εν  ΰεμνό- 
τητι  χήρας,  ως  ^-νΰίαβτήριον  Θεοϋ. 
01  κύριοι,  μετά  φειδονς  τοις  δονλοις 
επιτάΰΰετε'  οι  δονλοι,  μετά  φόβου 
τοις  κνρίοις  ίξνπηρετεΐτε.^  Μηδεϊς 
εν  νμϊν  αργός  εΰτω'  μήτηρ  γαρ 
της  ένδειας  η  αργία.  Ταντα  ουκ 
επιτάττω,  ώς  ων  τι,  εΐ  χαϊ  δέδεμαι ' 
αλλ'  ως  αδελφός  νπομιμνηΰχω,  Εϊη 
Κνριος  με^'  υμών. 


Χ.  'Οναίμην  νμ,ών  των  προ- 
αενχών'  προαενχεβΰ^ε  ,^  ίνα  Ίηΰοϋ 
ε:τιτνχω.  Παρατί^εμαι  νμϊν  την  εν 
Αντιόχεια^  εκ'κλ7]6ΐαν.  ^Ααπάξον- 
ται  νμάς  αί  ί'κκληΰίαι  Φιλιππηΰίων, 
ο9εν  χαΐ  γράφω  νμϊν.  Άΰπάξε- 
ται  νμας  Φίλων  6  διάκονος  νμών , 
ω  καΐ  εγώ  ενγαριβτώ  ^  ΰπονδαίως 
νττηοβτοΰιτ/  μοι^  iv  παΰιν.  Άϋπά- 
ξεται  νμας  Άγα^όπονς  6  διάκονος, 
ο  ίκ  Συρίας,  ος  άκολονχ^εΐ  μοι  h 
Χριοτώ.  Άαπάΰαΰ^ε  άλληλονς  iv 
(  γίω  φιληματι.  Άΰπάζομαι  πάντας 
/μΪ  πάΰας,  τους  iv  Χριΰτω.  "Ε^- 
(ωα^ε  αωματι  χαϊ  t^i^Q  και  πνεΰ- 
μ4χη  ΙνΙ,  και  ίμον  μη  επιλά^ΰ^ε. 
Ό  Κνριος  μίθ'   νμών. 


Cap.  IX.  1)  (tivtia&i  Voss.,  ηροη- 
γ(ΐσ»ε  Β  Ο  V. 

2)  ηαρϋ^ενεία  Ο. 

3)  Ιη  Codd.  Β  Ο  V  inverlitur  ot  δού- 
λοι—  ΙξυπηρίΤίΐπ'  οΐ  κύριοι  —  ίπι- 
racOiTi,  qtiod  ed.  Vossiii!».  HiissfHiiis  el 
CareloniUf  conseulieni)'  lnt.  I<*t-  «Ί  Arrn.. 
■t  BM  io  mtn. 

Cap.  X.     1)  ηροσίνχίΐέ  li. 

2)  fv  όντιοχίίαν  Ο  V  mendoec. 

3)  ///ot  B. 

In   V  epigrapbe:    tov  αγίου   ίερο- 


Filii,  lionorale  pareutes:  et  vos  pa- 
renles,*  filios  nulrite  in  eruditione 
et  disciplina  Domini.  Eas,^  quae  in 
virginiiale  simt,  honorate,  sicut  sa- 
cras  Chrisli:  vidiias  pudicas  iit  sa- 
crarium  Dei  veiieramini.  Domini, 
cum  parcilale  estole.  Servi,  cum 
limore  doniiiiis*  deservite.  Nemo 
oliosus  in  vobis  sil.^  Matcr  ciiim 
egeslatis  est  vacuilas.  Ilaec  autem 
dicens,  non  impero,  (luanluiii  oportet : 
el  si  qiiidem  viiictus  sum,  lanquam 
fralres  commemoro :  et  si  Dominus 
est  vobiscura.^ 

X.  Adquisivi  vos.  Orationibus 
vestris  incumbite,  ut  lesum  merear 
adipisci.  Commendo  vobis  Ecclesiam, 
quae  est  in  Antiocbia.  Salutant 
vos  electae  Ecclesiae  Philippensium, 
unde  et  scribo  vobis.  Salutat  vos 
Philon  diaconiis  vester,  cui  et  ego 
gratias  ago,  bene  niihi  servienti  in 
oranibus.  Salutat  vos  Agathopiis 
diaconus  de  Syria,  qiii*  me  sequitur 
in  Christo.  Salutate  invicem  in 
osculo  sancto.''  Salulo  universos  et 
univcrsas ,  qui  sunt  in  Christo. 
Incolunies  eslole  corpore  et  anima^ 
el  spiritUj  et  mei  nc*  obliviscainini. 
Et  sit  Deus  vobiscum.® 


μάρτυρος  ^Ιγνατίου  έπιΰτολη  /Λ'  ηρος 
τους  iv  Ταρσφ. 

2)  Eph.  6,  4. 

3)  casqiie  Reg. 

4)  domini  Pal, 

5)  ^emo  in  vobis  ociosus  sit  Pal. 
())  vobiscum  esl  Rcg. 

Cap.  X.     1)  que  Rcg. 
2)  HCor.  13,   12. 
;})  Ila  ex  Reg.,  anmo  Pal.  viilg, 
4)  not^  Reg. 

δ)  Suhscriplio :  Explicil  ad  larsenses 
iii  Pal.,  Ej-plicil  nuarla  in  Beg. 


264  IGNATII  EPISTOLA  AD  PHILIPPENSES.   I.  II. 


ΤΟΥ  ΑΥΤΟΥ  ΠΡ02  ΦΙΑΙΠΠΗ2Ι0Υ2  ΠΕΡΙ  ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ 
ΕΠΙΣΤ0ΑΗ.1 

'Ιγνάτιος ,  ο  καϊ  Θεοφόρος ,  ίζκληΰίκ  Θεον  ηλεημέντ}  εν  πίΰτει 
καΐ  υπομ-ονί} ,  καΐ  αγάπγ  άνυποκρίτ(ύ ,  rrj  ovuy  εν  Φιλίπποις, 
έλεος,  ειρήνη  απο  Θεοϋ  Πατρός  καΐ  Κυρίου  Ίηβοϋ  Χρίΰτοϋ, 
ος  εϋτι  ΰωτηρ  πάντων  avd-ρώπων  ^  μάλίΰτα  ττιΰτών, 

Ι.  Μεμνημενοι  της  αγάπης  υμών  καϊ  της  εν  Χρίΰτώ  ϋπονδης, 
ης  ίνεδείξαΰϋ'ε  εις  ημάς,  πρέπον  ηγηΰάμεϋ'α  γρά-ψαι  προς  την  φιΧα- 
δελφον  υμών  κατά  Θεον  ψυχικήν  άγάπην ,  υπομιμνηΰκειν  νμας  του  εν 
Χρίΰτώ  υμών  δρόμου,  ϊνα  το  αυτό  λέγητε  πάντες,  δυμιρυχοι,  το  *εν 
φρονοϋντες,  τω  αυτω  κανόνι  της  πίβτεως  ΰτοιχοϋντες,  ως  Παύλος  υμάς 
ενουΜτει,  ΚΙ  γαρ  εΙς  ΙύτΧν  6  τών  όλων  Θεός ,  ο  Πατήρ  του  Χρι- 
6τοϋ,  εξ  ου  τα  πάντα '  εϊς  δε  καϊ  6  Κύριος  ημών  Ίηβοϋς,  6  τών  όλων 
Κύριος,  δι'  ου  τα  πάντα '  εν  δε  καϊ  Πνεύμα  "Αγιον ,  το  ενεργηΰαν  εν 
Μωΰη  καϊ  π(;οφι^ται.ς  καϊ  άποΰτόλοις'  *εν  δε  καϊ  το  βάπτιΰμα,  το  εις 
τον  Ό'άνατον  του  Κυρίου  διαδιδόμενον'^  μία^  καϊ  η  εκλεκτή  '  Εκκληβ ία ' 
μία  οφείλει'*^  είναι  καϊ  η  κατά  Χριΰτον  πίβτις.  Εις  γαρ  Κύριος,  μία 
πίΰτις,  'εν  βάπτιΰμα,  εις  Θεός  καϊ  Πατήρ  πάντων,  καϊ  ό^ά  πάντων, 
καϊ  εν  πάΰιν. 

II.  Εις  ούν  Θεός  καϊ  Πατήρ,  καϊ  ου  δύο,  ούδε  τρεις'  εϊς  6 
ών ,  καϊ  ουκ  εΰτι^  πλην  αύτοϋ  ,  6  μόνος  άληϋ-ινός '  Κύριος  γαρ  ,  φη• 
6Ϊν ,  6  Θεός  ΰου ,  Κύριος  εϊς  εΰτίν.^  Καϊ  πάλιν '  Ούχ  εις  Θεός  εκτι- 
ΰεν^  ημάς;  ούχ  εις  Πατήρ  πάντων  ημών.  Εις  δε  καϊ  Τίος,  Λόγος 
Θεός.  Ό  μονογενής^  γαρ,  φηΰϊν,  6  ών'είς  τους  κόλπους  του  Πατρός. 
Καϊ  πάλιν '  Εις  Κύριος  Ίηΰοϋς  Χριΰτός.  Καϊ  εν  άλλω '  Τι  όνομα 
αυτω,  η  τι  όνομα  τω  Τίώ ,  ϊνα  γνώμεν ;  Εϊς  δε  καϊ  6  Παράκλητος. 
*Έν  γάρ ,  φηΰϊν,^  καϊ  Πνεύμα,  επειδή  εκλ7}'Θ'ημεν  εν  μια^  ελπίδι  της 
κληΰεως  ημών.  Καϊ  πάλιν '  *'jEv  πνεύμα  εποτίΰ&ημεν '  καϊ  τα  έξης. 
Πάντα  δε  ταύτα  τα  χαρίΰματα  δηλονότι'  ενεργεί  εν  καϊ'τό  αύτο  Πνεύμα. 
Ούτε  ούν  τρεις  πατέρες,  ούτε  τρεις  υίοϊ,  ούτε  τρεις  παράκλητοί'  αλλ' 
εις  πατήρ  ^  καϊ  εΙς  υίος ,  καϊ  εϊς  παράκλητος.  ζ/ιό  καϊ^  6  Κύριος 
αποΰτέλλων  τους  άποΰτόλους  μα^ητεϋΰαι   πάντα   τα   εΌ^η  ,^    ενετείλατο 


1)  ^πιβτολη  accessit   ex  Β,  ubi  nu-  7)  Ita  F  Ο  V,  δηλον  οτι  Β  Voss. 
merus  ε'.  8)  y.cd  om.  Β.  Subsequens  ό  accessit 

2)  Dedi    διαδιδόμενον    c.  F,    δια  ex  0  V. 
διδόμενον  0  V,  διδόμενον  Β  vulg.  9)  ε&νης  V. 

3)  Viilg.  δε  post  μία  excliisi  c.  tri- 

bus  meis  Codd.  et  F.  1)  Incipil  eiusdem  ad philippcnses  iJc 

4)  όψείλη    0    V,    in     illo    όψείλει  baptismo  scripta  de   endamno  per  euplia- 
man.  sec.  nium  Pal.,   Incipit  V  Reg. 

Cap.  II.     1)  εστίν  0  V.  2)  I  Tim.  4,  10. 

2)  Ita  0  V,  Ιστί  Β  Voss,  3)  oslenditis  Reg. 

3)  εκτίΰε  0.  4)  al.  decens  esse  Cur. 

4)  ομογενής  ρ.  ό  μονογενής  Β.  5)  nostri  Pal.  Reg. 

5)  Ita  0  V,  (ρησϊ  Β  F  Voss.  G)  aii  Pal.  Locus  laudatus  est  I  Cor. 

6)  μία  (sic)  B.  8,  6. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  PHILIPPENSES.   I.  II.  265 


EPISTOLA  XD  PHILIPPENSES,  DE  BAPTISMO. 
PER  ElTILVNRTf  LECTOREM  NAVM  L\3I  ASCENSITRUM. 

Ignatius,  qui  et  Tlieophorus,  ex  imperio  Dei  Palris  misericordiam 
conseculae,  in  fide  et  patienlia  el  dilectione  sine  dolo,  Ecclesiae, 
quae  esl  Philippis,  misericordia  et  pax  a  Deo  Palre,  et  Domino 
lesu  Chrislo,  qui  est  salvator  omnium  hominuni,  raaxinie  fidelium.* 

I.  Memores  caritatis  vestrae  et  solliciludinis ,  quae  est  in  C-hristo, 
quam  ostendistis'  in  nobis,  decenler*  arbitrali  sumus,  scribere  ad  fratftr- 
nam  in  Domino  unanimitalis  veslrae  dileclionem,  commemorans  vos  cur- 
sus  vestri^  in  Chrislo,  ul  idipsuni  dicalis  omnes,  unum  senlientcs,  in  hoc 
ipso  tidei  canone  Oxi,  siculi  el  Paulus  erudiens  vos  dicit:**  ,Unus  est 
enini'  omnium  Deus,  Paler  Christi,  ex  quo  omnia;  et  unus  Dominus  nosler 
lesus  Christus,  filiiis  Dei  unigenitus,  dominalor  iiniversorum,  per  quem 
omDia/  Unus  autem  etiam  Spiritus  Sanctus,  qui  operabatur  in  Moyse 
et  Prophelis  et  AposloHs.  Unura  quoque  et  baptisma,  quod  dalur  in 
morte  Chrisli.  Una  ilaque  eliam  Ecclesia''  esse  debet,  el  una  fides, 
quae  est  in  Chrislo,  secundum  dictum  eiusdem  Apostoli  dicentis:  ,Unus 
Dominus,^  uoa  fides,  ununi  baplisma,  unus  Deus  et  Paler  omnium,  qui 
esl  super   omnes,    et    per  omnes,  et  iii  omnibus.'^*^ 

II.  Unus  ergo  esl*  Deus  et  Pater,  et  non  duo  vel  tres:  unus  sci- 
licel  qui  est,  et  non  est*  praeler  eum,  solus  verus.  ,Dominus  enira/^ 
inquit,  ,Deus  tuus,  Dominus  unus*  est.'  Et  iteruni;  ,Nonne  unus  Deus 
creavii  nos;  et  unus  pater  est  omnium  nostrum?''  Unus  qiioque  et 
filiiu,  Deus  Verbum.  ,Unigenitus',  inquil/  ,qui  esl  in  sinii  Palris/  Et 
rursuin:^  ,unus  Dominus  lesus  Chrislus.'  Etalibi:''  ,Quod  esl  nomencius; 
aut  quod  est  nomeo  Γιΐϋ  eius?'  Scitote  autem,  quia  unus  est  eliain 
Spinlus  Sanclus*  Paracletus;  siciil  idem  Paulus  ail:'"  ,Unus  Spirilus, 
sicul  vocaU  estis  in  una  spe"  vocationis  veslrae.'  Et  ilerum  :^^  ,uinnes,' 
ioquit,  ,ίη*'  uno  spiritu*^  polali  sumus/  ManiCeste  aulem  omnia^'^  dona 
graUaruni  ipse  unus  alque  idem  Spiritus  operatur/*^  Ergo  iieque  tres 
suot  Palres,  neque  Ires  Filii,  sed  neque  ires  Paracleti ;  sed  unus  Paler, 
et  unus  Filius,  el  unus  Paraclelus.  Propler  quod  et  Doininus  miltens 
Apostolos  docere  omnes  gentes,  praecepit  eis,"  baplizare  eas  in  noniinc 


7)  enim  Λάψοβιά   ex   Pal.   Reg.  ed.  7)  I  Cor.  8,  6. 
TMCIa  1546.  8)  Prov.  30,  4. 

8)  lU  Pal.  Reg.,  EuUtia  eiiam  vulg.  ^^  c      ι  d         it.  η  j 

j    t '  "  •         curistatitcr  parachlus. 

10)  et  per  mmes  et  m  onmet  et  in  ]^\  ί^''''   ^'  ^•        ,,  , 

ommbus  PaL  \\\  W^^^^o*'??  '  "'* 

Cap.  II.     1)  Unut  ett  rrgo  Reg.  ΙίΙ  f  ^*"^•  V', 

2)  ««/addidi  c. Reg. el ed. VeneU  154«.  ],{  ν   ""*'  .     .  ., 

3)  Dominus  enim  qui  e,t  Reg.  ^^^  ^"""•  »«  «"^  ^^""^"  '^''' '"  **^Κ• 

4)  9enu  Pal.     Lociu  eel  Deul.  6,  4.  15)  omnia   recepi  ex   Pal.   Reg.    cd. 

5)  notintm    om.   Pal.,    veslrum    leg.     Veiieta   1546. 

Reg.   Locns  est  Mal.  2.  10.  16)  1  Cor.  12,  11. 

6)  loh.  1,  18.  17)  Matth.  28,  19. 


266  IGNATII  EPISTOLA  AD  PHILIPPENSES.   11.  III.  IV. 

αντοΐς  βαπτίξειν  εις  το  όνομα  του  Πατρός  και  του^"  Τιοϋ  και  του 
^Αγίου  Πνεύματος'  ούτε  εΙς  ενα  τριώνυμον^  οϋτε  εΙς  τρεις  ενανϋ'ρωπη- 
ΰαντας,^^  αλλ'   εις  τρεις  ομότιμους. 

III.  Εις  γαρ  6  ενανϋ'ρωπήΰας,  ούτε  6  Πατήρ,  ούτε  6  Παράκλη- 
τος,  άλλα  μονος^  ο  Τίος'  ου  δοκηΰει,  ου  φανταΰία,  αλλ'  άληΰ•εία. 
Ό  Αόγος  γαρ^  ΰαρ^  εγένετο.  ^Η  γαρ  ΰοφία  φκοδόμηβεν  εαυττΙ  οικον. 
Καϊ  εγεννή'&η  ώς  ανθ•ρωπος  6  Θεός  Αόγος ,  μετά  ΰωματος  εκ  της 
παρΟ•ενου,  άνευ  ομιλίας  ανδρός.  '^Η  παρϋ'ενος  γαρ  εν  γαΰτρϊ  ληψεται, 
καϊ  τέ^εται  υίόν.  Άλη&ώς  ουν  ίγεννί'ιΰ'η ,  άλη&ώς  ηυ^ή3•η  ,^  άλη&ώς 
εφαγέ^  κα\  επιεν ,  άλη&ώς  ίβταυρω'&η,  καϊ  αηεΟ'ανε,  καϊ  άνεΰτη.  '^Ο 
ταϋτα  πιύτευβας ,  ως  έχει,  ως  γβγενψαι,  μακάριος'  6  ταύτα  μη  πι- 
ΰτευϋας  ,^  εναγής ,  ουχ  ήττον  των  τον  Κύριον  ΰταυρωΰάντων.  '^0  γαρ 
άρχων   του    κοΰμου    τούτου    χαίρει,    όταν    τις   αρνήται    τον    ΰταυρόν. 

"Ολεΰ•ρον  γαρ  εαυτού*^  )/ινώσκει  την  όμολογίαν  του  ΰταυροϋ.  Τοϋτο 
γαρ  εΰτι  το  τρόπαιον  κατά  της  αυτοϋ  δυνάμεως'  όπερ  ορών  ψρίττει, 
καϊ  άκούων  φοβείται.^ 

IV.  Καϊ  πρϊν  μεν  γενηται  6  ϋταυρος,  εαπευδε  γενέΰϋ'αι  τοϋτο '^ 
καϊ  ενήργει^  εν  τοις  υιοΐς  της  άπειΌ'είας^  ίνηργει  εν  Ιούδα,  εν  Φαρι- 
ϋαίοις,  εν  Σαδδουκαίοις,  εν  πρεΰβύταις,  εν  νεοις,  εν  ίερεϋΰιν^.  Μέλ- 
λοντος  δε  γίνεβϋ-αι,  θορυβείται, ^  καϊ  μετάμελον  εμβάλλει  τω  προδότη, 
καϊ  βρόχον  αύτω  δείκνυΰιν ,^  καϊ  άγχόνην  διδάϋκει'  φοβεΐ  δε  καϊ  το 
γύναιον,  εν  όνείροις  αύτδ  καταταράττων ,  καϊ  παύειν  πειράται  τα  κατά 
τον^  ΰταυρον ,  ο  πάντα  κάλων'  κινών  εις  την  αυτοϋ  καταΰκευήν  ου 
μεταγινώΰκων  επϊ  τώ^  τοΰούτω  κακω'  ει  γαρ  aV  ου  πάντα  ην  πονη- 
ρός '  αλλ'  ε7Γ|ί<?Ό•ετο^"  της  εαυτοϋ  απώλειας.  Άρχη  γαρ  αύτω  καταδί- 
κης ο  τοϋ  Χριΰτοϋ  οταυρδς ,  άρχη  ϋ^ανάτου ,  αρχή  απώλειας'  διό  καϊ 
εν  τιΰιν  ενεργεί  άρνεΐΰΟ•αι  τον  ΰταυρόν^  το  πάΌΌς  επαι6χύνεβΰ•αι^  τον 
ϋ-άνατον  δόκηαιν  καλεΐν  ^  τήν  εκ  παρΰ'ένου  γεννηΰιν  περικόπτειν ,  τήν 
φύβιν  αυτήν  διαβάλλειν  ώς  μυΰαράν.^^  Ίουδαίοις  βυμμαχεΐ  εις  άρνη- 
6ΐν  τοϋ  σταυρού,  "Ελληΰιν  εις  ΰυκοφαντίαν  μαγείας ,^^  αίρετικοϊς  εις 
φαντασίας.  Ποικίλος  γάρ  εοτιν  6  τής^^  κακίας  ατρατηγός ,  κλεψίνους, 
άστατο?,  εαυτω  ενάντιος'  καϊ  άλλα  μεν  προβαλλόμενος,  έτερα  δε  δει- 
κνύς'  ΰοφος  γάρ  εΰτι  τοϋ  κακοποιήΰαι,  το  δε  καλόν  ο  τι  ποτέ  εβτιν 
αγνοεί '  ayvotag  γαρ^'^  πεπλήρωται ,  δι'  εκουΰιον  παράνοιαν.  Πώς  γάρ 
ουκ  εΰτι^^  τοιοϋτος ^  ος  μηδε^^  προ  ποδών  τών  εαυτοϋ  λόγον^''  βλέπει; 

10)  τ  Voss.  3)  Ila  Ο  V,   ιερεϋσιν   c  puncto  sub 

11)  Ινανβ^ρωηίσαντας  OV.  lit.  ν  F,  ίερεύσι  Β  Voss. 

Cap.  111.     1)  μόνον  V.  4)  ϋ-ορνβηται  V,  et  prius  Ο. 

2)  γάρ  om.  Ο.  5)  άείκννύι  Β  F  Voss. 

3)  Vocc.    άληβ^ώς  ηνξηϋ•η  om.  Ο  V.  6)  το  Ο  V. 

4)  εφαγεν  Β.  7)  χαλόν  Ο  V,  in  illius  marg.^aAwi^. 

5)  πιύτεύαας  scripsi  c.  Β  F  Ο  V,  πι-  8)  τφ  om.  F  Ο  V. 

""''ΙΤ'ε^ντών^ο...,  haud  dubie  calami  ^  9)  Scripsiii^a^.«Ksuppl.^.r^yvw) 
,        '  f  •>  c.  l•  0,  idem  est  w  γαο  αν  in  V     η  γαρ 

^^'',";        .-         ην     •      •ιι  ,-  «J/BVoss.  '    ^  '^   ^ 

7)  ψοβηται  Ο  V,   ιη   ιΐΐο   φοβείται 

ex  correclura.  10)  'έηαίύΟαιτδ  Ο  V,   έτκίαϋ-ετο  Β. 

Cap.  IV.     1)  τοντο    FOV,    τούτον  11)  Ιη  Ο  V  forma  posterior',aL'cr£^«j'. 

Β    Voss.     llliid    quidem    ad    antecedens  12)  μαγιάς  0  V. 

αρνεΧύϋαι  τον  ύτανρόν  referendum.  13)  της  typothetanegligens  ap.  Voss. 

2)  ένείργη  V,  prius  etiam  0.  peivertit  in  τον. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  PHILIPPENSES.   II.  III.  IV.  267 

Palris  et  Filii  et  Spirilus  Sancti,  nou  iu  unum  quendara  Irinomium,  iiequc 
in  Ires  unius  eiusdemque  honoris. 

lU.  Quia  unus  esl  ΐΗΠίιιηι,  qui  homo  facliis  est;  nou  Paler  scili- 
cet,  neque  ParacIetiiSj  sed  soliis  Filiiis:  non  pulalive^  neque  in  phantas- 
mate,  sed  certissima  veritale.  ,Verbum  enim  caro  faclum  esl,  el  liabi- 
lavil*  in  ea.'  ,Sapienua  namque  aedificavil  sibi  domum.*  El  factus  esl 
sicut  honio  Deiis  Verbiim  ciini  corpore,  qiiod  suscepil,  ex  virgine:  non 
ex  collocutione  scilicel  aiil  semine  viri.  .Virgo  enini,'  inquit,^  ,in  ulero 
concipiet,  et  pariel  filium.'  Vere  ergo*  nalus  est,  et  vere  crevit;  vere 
luandiicaviu*  et  bibil;  vere  cnicifixns  esl  et  morluus,  et  resurrexit.  Qui 
haec  credil,  sicul  babet,  qiio  niodo  nalus  cst,  bealiis  cst.  Qui  aiilem 
haec  non  credil,  doii  niiniis  csl  ab  cis,  qui  eiim  crucifixerunl.  Prin- 
ceps  enim  muDdi  in  hoc  gaudet,  quando  qiiis  crucem  negaverit.  Interi- 
tum  enim  sibi  ipsi  esse  cognoscil  coiifcssionem  crucis.  Hoc  est  enim 
trophaeum  conlra  eius  virlulem:  quod  videns  cxpavescit,  et  audiens  limel. 

IV.  Nam  el  anlequam  facla  essel  crux/  feslinabat  facere  hoc,  et 
operavit  io  filiis^  dinidenliae.  Operalus  esl  autem  in  luda,^  in  Phari- 
saeis,  in  Sadducaeis,  in  senioribus,  in  iuvenibus,  el  in^  Sacerdolibus. 
Cum  aulem  properarel,  ul  Oerel,  conturbalur;^  et  poslea  desperalionem*' 
immisit  prodilori,  el  laqueum  ei  osteiidil,  et  suspendium  eum  docuil :  et 
mulieri  immisit  timorem  in  somnio,  ipse  conturbans  et  compescere  lcm- 
plans  palibulum  crucis,  ipse  orania  evocans  et  movens  in  siiam  pracpa- 
-ntioneni;  non  recognoscens :  in  lanlum  enim  niala^  cranl  non  oiiniia. 
MaJignus  autem  senliebal  suam  perdilioncm.'^  Initium  eniiu  illi  fuil  ad 
daiDDaUoneDi  crui  Chrisli,  principium  mortis ,  initium  perditionis.  Pro• 
pler  quod  io  aliquibus  quidem  operatur  negarc  crucem,  passionem  eru• 
bescere:  qui  mortem  putant  vocare  Virginis  generalionem,  circiinicidere 
iptaiD  naluraiD,  et  diflamare  quasi  odiosau).  ludacorum  auxilialor  esl" 
a4  Mgationem  crucis,  Paganorum  ad  caluniniam  niagiae,  Ilacrcticormn 
ad  phaDUsiam.  MuUirornits  eDim  esl^*^  inalitiac  princcps,  furans  sensus, 
coDlraritLs  sibimel  ipsi ;  el  aiia  quidein  imiiiillens,  alia  vero  ostentans. 
Sapiens  est"  eniin  ad  inalefaciendum;  quod  bonum  est  aiitem,  ncscit 
aliquaodo.  Ignorantia  enim**  replclus  est  per  inobedienliaiii.  Quomodo 
Don  sit  Ulis,  qui  non  sibi  proponit  suum  sermoncm? 


i 


14)  γαρ  om.  BOV.  3)  Operatus   cst    autcin   invidia   Pal., 

15)  fOTiy  Ο  V.  operatus  aulem  invidia  Reg. 

16)  /iiyT«  0  V.  4)  in  om.  Hcg. 

17)  l^mv  0  V.  5)  conlurbabalur  Pal.  Rcg. 

^        „,      ^^                _  .  ^)  despcralwnem   om.  Pal.  Hcg.    Ce- 

Cap.  m,     1)  pMialur  P.l.  i,.„„„  ,.ρ   ι^,^^,    27,  3.  ΙίΚ 

2)  mhalntara  P«l•  R«f .  Lo«w  eet Ιο.  7)  ^„„,^„,  „,„^,^  ,„•„,  ^^^, 

l.  14.  ToiB  Mquilnr  Proir.  9,  1.  t,v                   ....                                 . 

i\  ;.«.»'i  JL^h^im  U—     <'«i«rMm  ,f  ^)  "fiV-rfiTn  (ittionctn    \t.  suani   pcrili- 

EMi   7 ΠΓ  ''"'"'"'  "^^ 

4)  ergu  <ND.  Reg.  '0  euan/i/jtorcA  |».  auxiliator  rsl  P.il. 

§)  rere  ei  maHduearil  P«l.  Kcg.  ^^''^-     •*^ιιΙ>ίπΗ(;    adnefidlionem    8cr.    Pal., 

6)  qmi  emeilixenaU  eum  W^-  'ibncjalwnem  |i.  nd  ucjHlumcm  Hcg. 

Cap.  IV.     1)  erux  tetlra  Pal.  ^^)  '**<  *"'"»  '"V•  l*'d• 

2)  operart  tn /f/ioi  Pal.  Reg.  Celerufn  11)  at  oin.  Ikg.  I.0CII8  est  I«;r.  4,  22. 

cf.  Epb.  2,  2.  12)  ei  enim  Pal. 


268       IGNATII  EPISTOLA  AD  rHILIPPENSES.   V.  VI.  Vil  VIII. 

V.  El  γαρ  'ψιλός  α,ν&ρωπος  6  Κύριος  ^  Ικ  ιΙ^υχης  καΐ  ΰώματος 
μόνον,  τι  περικόπτεις  την  γεννηΰιν  της  κοινής  των  άνϋ•ρώπων  φνβεως ; 
τι  δε,  ως  παράδοξόν  τι  Ιπ^  ανΟ-ρώπον  γενόμενον ,  το  πά&ος  δόκηΰιν 
καλείς;  και  τον  ϋ-άνατον  του  'θνητού  δό'ξαν  νομίζεις;  Ei  δε  Θεός 
καϊ  αν&ρωπος,  τι  παράνομον  καλείς  τον  της  δό^,ης  Κνριον,  τον  τ^ 
φνβει  ατρεπτον ;  τι  παράνομον  λέγεις  τον  νομο&ετην,  τον  άνΰ'ρωπείαν^ 
ijjvirjv  έχοντα;  'Ό  Αόγος  ϋαρξ  εγενετο,  καϊ  τέλειος  αν&ρωπος ,  ουκ  εν 
άνΰ-ρώπω  κατοικηβας.  Πώς  δε  καϊ  Μάγος  ούτος,  6  πάλαι  μεν  πάΰαν 
αιΰΰ^ητην  καϊ  νοητην  φύϋιν  καταΰκευάβας  γνώμτι  Πατρός'  εν  δε  vfj 
ενανΰ-ρωπηΰει^  πάΰαν  νόβον  καϊ  μαλακίαν  Ό'εραπενΰας ; 

VI.  Πώς  δε  ουχ  ούτος  θεός  ^^  6  νεκρούς  άνιΰτών ,  χωλούς  αρ- 
τίους άποΰτέλλων ,  λεπρούς  καϋ•αρίζων ,  τυφλούς  ομμάτων,  τα  όντα  η 
αύξων  η  μεταβάλλων,  ώς  τους  πέντε  άρτους,  καϊ^  τους  δύο  ΙχΟ'ύας, 
καϊ  το  νδωρ  εις  οϊνον,  τον  δε  60ν  ΰτρατον  ^ijftart  μόνον  φυγαδεύων; 
τι  δε  κακίζεις  την  φυβιν  της  παρΟ'ένου ,  καϊ  τα  |ΐιο^κ>!  αποκαλείς^ 
αισχρά;  πάλαι  ταίΙτα  πομπεύων ,  καϊ  γνμνοϋΰΌ'αι  κελεύων,  άρρενας 
μεν  εις  oipiv  'θ'ηλειών ,  ^'ηλείας^  δε  εις  άκόλαβτον  έπι^υμίαν  αρρένων. 
Νυν  αίΰχρά  ΰοι  ταντα  νενόμιβται ,  καϊ  ΰεμνός  είναι  προΰποιτ},^  ΰύ  το 
της  πορνείας  πνεύμα,  άγνοών  ότι  τότε  γίνεται  αΐΰχρόν  τι ^  όταν  πα- 
ρανομία ρυπανϋ"?! '  αμαρτίας  δε  άπούϋης,  ούδεν  των  γενομένων  αίΰχρόν^ 
ονδεν  φαϋλον,  αλλά  πάντα  καλά  λίαν  καϊ  ΰύ  μη  βλέπων,  κακίζεις  αυτά; 

νΐί.  Πώς  δε  πάλιν  ουκ  ετι  ΰοι  δοκεΐ  ό  Χριβτός  είναι  εκ  της- 
παρ&ένου,  αλλ'  6  έπϊ  πάντων  Θεός,  ο  ων  ο  παντοκράτωρ;  τις  ονν  ο 
τούτον  άποΰτείλας ,  εΙπέ'  τις  ο  τούτου  κυριεύων;  γνώμγ}  δε  τίνος 
ούτος  επειΰ'άρχηύεν ;^  νόμων  δε  ποίων^  πληρωτής  γέγονεν ,  ο  μήτε 
γνώμτ^  τινός,  μήτε  έ'ξουύία  εϊκων ;  καϊ  τον  Χριΰτόν  ε^αιρών  της  γεν- 
νηϋεως  ^  τον  άγέννητον  νομο&ετεΐς^  γεγεννηΰϋ'αι ,  καϊ  ΰτανρώ  προβη- 
λώ(ϊ#οη.  τον  άναρχον '  τίνος  ΰυγχωρηααντος  ,  ονκ  εχω  ειπείν '  άλλα  γαρ 
ον  λέληϋ'άς  με*  του  παλιμβόλου '  ούδ^  αγνοώ ,  ότι  ^ιά  λο|(Υ  καϊ  δί- 
δυμα βαίνεις'^  αγνοείς  δε  αύ  τις  ο  γεννηθ-εϊς ,  ο  πάν  είδέναι  προβ- 
ποιούμενος. 

VIII.  Πολλά  γάρ  ΰε  λανϋ'άνει'  η  παρΟ'ενία^  Μαρίας,  6  παρά- 
δοξος τοκετός '  όΰτις  ο  εν  τω  σώ^ι,ατί.  *  ο  ηγούμενος  άΰτηρ  τών  εν  άνα- 
τολγι,  τών  τά  δώρα  κομιζόντων  Μάγων'  'Αρχαγγέλου  άβπα6μός  προς 
παρΟ'ένον '  παρϋ'ένου  παράδοξος  ΰύλληψις  με μνηΰτ ευμενής '  παιάό?  προ- 
δρόμου κηρύκεια^  επϊ  τω  εκ  της  παρϋ'ένου,  καϊ  εν  κοιλία  βκίρτηΰις  εκ 
του  προϋ•εωρουμένου  '  αγγέλων  νμνοι  επϊ  τω  τεχϋέντι '  ποιμένων  εναγ- 

Cap.  V.     1)  άν^9ρωπίαν  Ο  V.  2)  ποίον  Β. 

2)  ίνκν&ρωηίΰη  scr.  Ο  V.  3)  νομο&έτης  Ο  V,  ίη  illo  man.  sec. 

Cap.  VI.    1)  &Β6ς  desideratur  in  OV.  adoram:  οϊμαιγραπτέον  νομοϋ-ετεΐς. 

2)  ή  sirie  accentu  0  V.  4)  λελν&άς  με  V. 

3)  άποκ(χλεΐςΟ\θΒ8.,ά7ΐολαλεΐςΒ\.  5)  o^J'    αγνοώ   δια  λο'ξη  y.al  δί~ 

4)  ϋ-ηλίων,  ϋ^ηλίαςΥ,  simile  aliquid  δνμα  βαίνειςΒ,  ονδ^  αγνοώ  διό  δόξη 
ίη  Ο  man.  sec.  χαϊ    δίδυμα    βαίννεις    {βαίνεις  ma?i. 

5)  Altera  forma  ττροσττοίί Γ  est  in  Ο  V.     sec.)  Ο,  ούδ"  αγνοώ  οτι  διό  δόξη  καϊ 
Cap.  VH.     1)  Ita  Ο  V,  ^πειΒ^άρχηαε     δίδυμα  βαίννεις  V. 

Β  Voss.,  έηι&άρχηαε  F.  Cap.  VIII.     1)   παρβ-ενείκ  Ο  V. 


t 


IGNATIl  EPISTOLA  AD  rillLlPPENSES.   V.  VI.  VII.  VIII.       269 

\ .  Si  enim  homo  piirus  est  Dominus,  ex  anima  et  corpore,  qiiid 
rirciinicidis  nalivilatem  comnniiiem  naturae  homiminW  Quid,  lanquam 
panaiii  gloriam  in  Iiomiiie  faclam,  passionem  simulalionem  vocas,  et 
iiiortem  morlalis  gloriani  exislimas  ?  Si  Deus  est  el*  homo,  quid  iniquum 
vocas  Dominum  gioriae,*  illum  videlicet  nalura*  iiiiraulabileni  ?  Quid  siiie 
lege  dicis  legislatorem ,  qui  non  Immanam  animam  hahuit?  Verbum* 
caro  faclum  est.  Yerbum  homo,  sed  non  in  homine.  Quomodo  igitur 
magus  esl  ille,*  qui  in  principio  omnem  sensibilem  et  inlelligibilein*^  na- 
turam  volunlale  Palris  praeparavii?  qui,  cum  esset  in  carne,  omuem  in• 
lirmitalem^  atque  languorem  curavit? 

VI.  Quomodo  autem  non  est  Deus  ille/  qui  mortuos  resuscilavit) 
claudos  sanavil,  leprosos  mundavil,  caecos  illuminavit,  de  quinque  pani- 
bus  et  duobus  piscibus  tot  luillia  hominum  saturavit,^  aquam  in  viniim 
convertil,  luumque  exercilum  verbo  lanlum  fugavit  ?  Quid  ergo  pessi- 
mas  naturani  Yirginis,  el  membra  lurpia  vocas  ί  baec  olim  praeseminans, 
el  nudari  iubens  masculos  io  facie  faeniinarum,  faeniinas  vero  in  illici- 
tum  desideriimi  niasculorum.     Nunc  oiiinia  tibi  turpia  videntur,  et  pudi- 

•cum  teipsum  facis,  cum  tu  sis  fornicalionis  spirilus.  Ignoras,  quia  lunc 
fil  aliquid^  lurpe,  quando  illicile  perficilur  ?  Caelerum  nichil  turpe  est, 
quod  sine  peccalo  gerilur,  nichil  pravum,  sed  ouinia  bona  valde:  el  tu, 
non  videns,  pessimas  ea? 

VII.  Quomodo  rursiuu  noii  tihi  videtur  esse  Cbrislus  ex  virgine, 
sed  ille,  qui  est  super  oninia  Deus,  ille  scilicet  omnia  potens  ?  Quis  ergo 
est,  qui  bunc  misit,  dicilo;  quisve,  qui  huic  dominalur;  vel  cuius  sen• 
tenljae  subiectus  fuil,  aut  cuius  legem  adimplevit?  Tii  qui,  niillius  sen• 
teouam  vel  potesUtem  habens/  Christum  separas  a  generalione,  et  Legis- 
btorem  iogenilum  esse  pronuucias,  et  cruci  affixum  illum,  qui  est  sine 
pnDcipio.  Cuius  ergo  pcrniissu  boc  faclum  esl,^  non  habeo  dicere. 
Non  enim  me  laluisli  luo  antiquo  consilio;  neque  ignoro,  quoiiiam  curve 
el  lobrice  incedis.  Tu  auleoi  ignoras,  quis^  est  qui  nalus  est,  qui* 
onuiia  scire  lc  fingis. 

VUL  MulU  enim  le  lalent:  virginilas  scilicet  Mariae,  gloriosus 
partus,  de  cuius  corpore  Deus  processit;  slella  Orienlis,  quae  apparuit 
munera  rerenlibus  Magis;  Archangeli  salulatio  ad  Virginem  facla;  Virgi- 
nif  gtoriosa  conceptio,  el  desponsalae  puellae  praedicalio,  et  in  utero 
Virgiiiif  geflieotis  iofanlis   praevisio;   ADgelorum   hymnus  gloriam  agen- 

2)  χηρνχίία  Β,  χηρνχία¥0\  Voes.     cf.  Matlh.  11,  δ.  Ιο.  6,  9sq.  2,  9.  Luc. 

8,  30. 
C«p-  V.     1)  el  om.  Heg.  2)  Vocc.  dc  quinque  panibus  el  duo- 

2)  I  Cor.  2,  S.  bui   pigcibus  lol  mitlia  hominum  salura- 

3)  n^Uuram  Pal.  vil  non  exlaril  in  Heg. 

4)  terbum  enim  Pal.  Reg.    Locue  esl  3)  aliquod  Heg. 

lo.  1,  14.  Cap.  VII.     1)  habeat   Pal.     Siibiiide 

5)  i$te  Pal.  Reg.  sfparaM  christum  inv.  Reg. 

6)  iensibilem  et  insensibiUm  intelli-          2)  cuiui  eujo  permiisum  hoc  factum 
gihiUm  Reg.  eae  Pal. 

7)  imltmaaUm  mnem  in?.  Reg.  3)  qui  Pal.  Reg. 
Cap.  VI.     1)  i$ie  Pal.  Reg.   Ceterum          4)  quia  Pal. 


270  IGNATII  EPISTOLA  AD  PHILIPPENSES.    VIII.  IX. 

γελία'  Ήρωδον  φόβος  επϊ  αφαυρέΰεί  βαΰίλείας ,  νηπιοκτόνων^  πρό- 
βταγμα'  εις  Αϊγνπτον  μετανάΰταΰις'  εκεΐ&εν  επϊ  τα  τηδε  επάνοδος' 
απάργανα  παιδικά'  απογραφή  άνϋ'ρωπίνη'  γαλακτοτροφία '  όνομα  πατρός 
ον  ΰπείραντος '  φατναι ,  δια  το  μη  είναι  τόπον '  ουδεμία  παραΰκευη 
αν&ρωπίνη '  ανξηΰεως  προκοπή '  άν^^ρώπινα  ρήματα '  πεΐνα ,  δί'ψα^'^ 
όδοιπορία,  κόπος'  ^νβιών  προΰκομιδαί'  έπειτα^  καϊ  περιτομη'  βά- 
πτισ^ι,ο;  ■  φωνή  Θεον  επϊ  τω  βαπτιζομενω ,  οΰτις  καϊ  πό&εν ,  μαρτυρία 
Πνεύματος  καϊ  Πατρός^  ύπεράνω'θ'εν '  φωνή  'Ιωάννου  προφήτου ,  ΰη- 
μαίνουΰα  πάΰ^^ος  ίιά  της  του  άμνοϋ  προΰηγορίας'  ΰημείων  διαφόρων 
ένέργειαι,  Ιαβεις  ποικίλαι'  επιτίμηΰις  δεοποτικη,  τΰροατάττουβα  ΰ-αλάττι^ 
καϊ  ανεμοις '  πνεύματα  πονηρά  φυγαδευόμενα ,  ΰεαυτόν  ατρεβλούμενον, 
εκ  της  του  φαινομένου  δυνάμεως  αικιζόμενον,  ουκ  έχοντα  ο  τι  ποιηϋ^ς. 

IX.  Γαυ-θ•'  ορών,  Ιλλιγγιας  '^  καϊ  οτι  παρΟ'ενος  η  τεκοϋΰα,  ηγνό- 
εις '  αλλ'  εξεπληττέ  6ε^  η  των  αγγέλων  υμνολογία ,  η  των  μάγων  προβ- 
κύνηβις y  η  του  άΰτερος  επιτολη.  Εις  αγνοιαν  ϋυ  παλινδρομείς,^  δια 
τά  ευτελή'  μικρά  γάρ  ΰοι  δοκεΐ  ΰπάργανα^  πάΰ-η,  περιτομη,  γαλακτο- 
τροφία' ανάξια  ΰοι  ταύτα  κατά  Θεοΰ  κατεφαίνετο.  Πάλιν  είδες*  άν- 
^ρωπον ,  τεΰΰαρακοντα  τίμερας  καϊ  νύκτας  άγευΰτον  μείναντα  τροφής 
άνΒ-ρωπίνης  y  αγγέλους  διακονοϋντας ,  ους  καϊ  εφριττες ,  ίδών  πρώτον 
ως  κοινον  άνϋ•ρωπον  βαπτιζόμενον ,  καϊ  την  αιτίαν  άγνοών '  μετά^  δε 
την  νηΰτείαν  πεινώντα  κατε3•άρΰεις  πάλιν,  καϊ  επείραζες  ως  κοινον 
avd-ρωπον,  άγνοών  οΰτις  εϊη.  έλεγες  γάρ'  Ει  υιός  ει  του  Θεοϋ ,  είπε 
ίνα  οί  λίΌΌΐ  ούτοι  άρτοι  γενωνται.  το  γάρ,  Ει  νιος  ει^  αγνοίας^  εΰτίν ' 
ει  γάρ  όντως  εγίνωΰκες,  ηπίΰτω''  οτι-  δημιουργώ  καϊ  το  μη  ον  ποιεί- 
σαι ,  καϊ  το  oV*^  μεταβαλεΐν ,  επ'  ϊβης^  δυνατόν.  Καϊ  διά  γαΰτρος  πει- 
ράζεις τον  τρέφοντα  πάντας  τους  τροφής  δεομενους'  καϊ  πειράζεις^*' 
τον  της  δόξης  Κύριον  ^  επιλαΌ-όμενος  εκ  κακονοίας,  οτι  ουκ  επ  άρτω 
μόνω  ξηβεται  άνΟ'ρωπος ,  αλλ'  επϊ  ηαντϊ  ρηματι  εκπορευομένω  διά 
(ίτόίΛατο^  θεού.  Ει  γάρ  εγίνωΰκες,  οτι  υιός  Θεοϋ  τ^ν,"  εγίνωακες, 
οτι  ο  εν  τεΰΰαρακοντα  ημεραις  καϊ  ιΰαρίθ'μοις^^  νυΆν  άνενδεες  ποιη- 
ϋας  το  ΰώμα,  καϊ  εις  το  διηνεκές  εδύνατο  τοντο^'^  ποιηΰαι.  ζ/ιά  τι 
ούν^'^  πεινά ;  ϊνα  δείξη,  οτι  κατ'  άληΌ•ειαν  άνελαβε^^  ΰώμα  όμοιοπαΰ-ες 
άνΟ-ρώποις'  διά  μεν  του  πρώτου,  'εδειξεν  οτι  Θεός'  διά  δε  του  δευ- 
τέρου^ οτι  καϊ  άνϋ-ρωπος. 


3)  νηπωκτόνον  V.  6)  άγνοια  Ο,  αγνοί  (sic)  V. 

4)  δίχρη  Ο  V.  7)  Ιπίατω  Ο  V. 

5)  Ιπειό^    BFOV.    Ιη   vers.   Arm.  g)  ^^  μ^ι   ω>  —  τ6   ων    0V,    ίη 
des.  VOCC.  έπειτα  y.ai.  iHo  ad  oram  emendalum. 

6)  d^Fov  OV  yet.  Int.  9)  ι^^-  γ^^,^  Ο  V,  in  illo  correctiim 
Cap.  IX.     1)  η  λιγγιας  ρ.  ϊλλιγγιας  ad  orara. 

V.    Illud  fuil  in  0,    iam   mutatum  in  ή  j^^  ^^^^.^^^  ^    ^^  p^.^^^  ^ 

2)%έπληττέν  σε  0\.  ^  ^)  ''  ^  ^'  "^  ^"^"'  ^^«"^  ^^  "^'"•  '^^* 

3)  πάλιν  άρομεΐςΟ,  παλινδρομείς  }2)  Ιααρίϋμον  Ο  V. 

ad  oram.  ^^)  ^^  ahsque  accentu  p.  τηϋτο  V; 

4)  ϊδες  Ο  V.  HlQ^sX.  τοϋτο  in  Ο. 

5)  yMTcc  Voss.    Tura  πεινώντι  0  V  14)  ον  Ο  V,  in  illius  marg.  ovv. 
Curelon.  15)  έλαβε  0  V. 


IGXATII  EPISTOLA  AD  PIULIPPENSES.   ΥΠΙ.  IX.  271 

tium,  el  pastorum  aununciatio  ;^  Herodis  tiuior  in  extollentia  regni,  prac• 
ceptio  ad  parviilorum  uecem;  iu  Aegypluni  transmigratio,  alqiie  exinde* 
reversio ;  cunabula''  infiintilia ;  descriplio  humana ;  lactis  niilrilio ;  nomen 
patris  iion  semiiianlis ;  praesepc  ubi  posiliis  esl ,  eo  quod  non  fueral* 
locus ;  uulla  Iiumana  praeparalio  ;  proveolus  aelalis ;  creiuentum  corporis ; 
humana  loquela:  sed  et  quod  csuriit,  silivil,  iler  aiiibulavil,  laboravil; 
sacrificioruai  oblatio,  circumcisio ;  baplismum ,  vox  Dei  desuper  ad  bap- 
lizalum,*  quis  vel  unde  fueril  leslificalio  Spiritus  el  Dei;  vox  lohannis 
Prophelae  significaulis^  passionem  per  agiii  appellatioiieni ;  diversoruiu 
signorum  operalio,  variae  euraliones;  imperium  Domini,  quo  mari  impe- 
ravit,  el  venlos  sedavil,  el  spirilus  iniquos  fugavit;  lcipsura  lorquens, 
et  de  manirestationc  virlutis  siiac  affligcns. 

IX.  Haec  omnia  videns  ,  uoii  habes  quid^  facias,  iiisi^  tenebrosas 
verligines.  El  quia  virgo  peperil,  ignoras;  sed  confudit^  te  Angelonmi 
laudatio,  Magorum  adoratio,  stellae  apparitio.  Ignoranliam  igitiir  olini 
incurristi  per  contuniaciam.  Parva  libi  videnlur  cunabula,  passiones, 
circumcisio,  lactis  nulrilio.  ludigna  tibi  haec  Deo  esse  videnlur.  Ilerumne 
vidisti  homiDem  qiiadraginla  diebus  el  quadragiiita  noclibus^  inguslabilem 
exislentcm  cibo  humano,  et  Angelos  ei^  minislrantes,  quos  et  tii  limebas? 
videns  primo,  quasi  communem  homineui,  baplizatura,  et  causam  igno- 
rans.  Post  ieiunium  vero  esurienti  insidiabaris,  et  lenlabas  qiiasi  com- 
munem  hominem,  ignorans  quis^  essct ;  dicebas  enim :  ,Si  Filius  Dei  cs.'^ 
IgnoraDliae  id*  esU  Nam  si  vere  cognosceres,  scires  sine  dubio,  quia 
quae  impossibilia  videntiir  ad  facicndum,  et  difficilia  ad  convertcnduni, 
factori  omnia  possibilia  sunL  Et  proplcr  ventrem  lemplas"  eum,  qui 
pascit  omnes  esca  indigenles:  et  audes  templare  Dominum  gloriae,  obli• 
tus  per  luain  maliliani,  ,quia  non  in  panc  solo  vivil  homo,  scd  in  omni 
verbo,  quod  procedit  cx  ore  Dei."'*  Si  scires,  quia  Filius  Dei  erat,  co- 
gnosceres  utiquc,  quia  in  qiiadraginla  diebus  el  quadraginta  noclibus" 
ioindigeos  faciens  corruplibile  corpus,  etiam^^  in  continualionc  hoc  facere 
poterat  Sed  idcirco  esuriit,  ut  ostenderet,  quia  vere  suscepit  corpus 
pas.<ibile,  simile  hominibus.  Proplerea  in"  primo  ostendit,  quia  Deus 
erat;  el  in  secundo,  quia  cl'^  homo  fuit. 


Cap.  VIII.    1)  himno  glorie  ad  qenlium  4)  XL  dicbus  el  XL  noclibus  Reg. 

p*siore$  amaaiaiio  Reg.  5)  et  Pal. 

2)  inde  Pal.  0)  qui  Rcg. 

3)  ewuaemla  Psl.  7)  essel  Pal.   Locus  est  Mullli.  4,  3. 

4)  fment  Pal.  Reg.     Forli;  legenduni  8)  id  om.  Heg. 

fnit.  9)  tempians  Pal.  Reg. 

5)  bapUtUmm  Pal.     Scripsi  euliinde  10)  quod  praecedit  ιη  (c.  pnncti»  eup- 
tfuis  c.  Pal.  Reg.,  quid  \n\g.  poeili»)   ex    ore   dci    Pal.      Ccleriim   i  f . 

6)  Ea  lectio  (iraeca  acmraU•  reddeiis  Malth.  4,  4. 

exBeg,,  dfi  vox  Ufhanmii  prophelia  «iV/ni-  11)  in  XL  diebui  el  XL  noclibm  Hcg. 

IUmU$  Pah,  Dei  vox;  lohanmu  pri/phelia  12)  Sic   Pal.  Kcg.    ed.  Veriela    154(), 

tignifieanM  Tolg.  el  vulg. 

Cap.  IX.     1)  quod  Reg.  13)  Iti  diMli  <;x  Heg.,  cl  Pal.  vulg. 

2)  nisi  et  Pal.  14)  el  repoHui  c.  Keg.  cl  ed.  Veneta 

3)  Sic  e%  Pal.,  confuiulil  Reg.  vulg.  1540. 


272  IGNATll  EPISTOLA  AD  PHILIPPENSES.    X.  XI.  XII. 

X.  Σν  ovv  6  εκπεΰών  εκ  της  ύιρηλοτάτης  δόξης  ^  ως  άΰτραπη, 
τολμάς  λέγειν  τω  Κνρίω'  Βάλε  ΰεαυτον  εντενίϊεν  κάτω"  ω  τα  ενόντα 
λελόγιβται  ώς  μη  οντά'  κα\  εις  κενοδοΗαν  προκαλέΰαί^  τον  ουκ  επι- 
δείκτιώντα ;  καϊ  τΐροΰποίΡ}  την  γραφην  σναγινώΰκειν  περΧ  αυτού  '  "Οτι 
τοις  αγγελοις  αυτοϋ  εντελεΐται  περϊ  σου,  καϊ  επϊ  χειρών  άροϋΰί  σε, 
του  μη  προΰκόιραι  προς  λί^Όν  τον  πόδα  ΰου ;  Καϊ  τα  λοί-πά  προΰποι?} 
άγνοεΐν,  κλεπτών  α^  περϊ  ΰοϋ  καϊ  των  αών  προπόλων^  προεφητευβεν ' 
Επϊ  άΰπίδα  καϊ  βααιλίΰκον  επιβΐ^ΰη,  καϊ  καταπατηθείς*  λέοντα  καϊ 
δράκοντα. 

XI.  Ει  τοίνυν  6υ  πάτημα  των  ποδών  του  Κυρίου,  πώς  πειρά- 
ζεις^ τον  άπείραβτον  y  επιλα^όμενος  του  νομοθέτου  παρακελευομένου ' 
"Οτι  ουκ  ίκπειράϋεις  Κύριον  τον  Θεόν  ΰου;  Άλλα  καϊ  τολμάς,  εναγε- 
ΰτατε .  τα  του  Θεοϋ  'έργα  οικειοϋΰ&αι ,  καϊ  ΰοϊ  παραδεδόΰΌ'αι  λέγειν^ 
την  τούτων  αρχήν  και  την  6ην  πτωΰιν  προτείνεις  τω  Κυριω  ^  και  οι- 
δόναι  τα  αυτοϋ  αυτω  επαγγελλγ} ,  εαν  πεΰών  επϊ  της  γης  προΰκυνηβΎ)^ 
ΰοι;  καϊ  πώς  ουκ  εφρι^ας  τοιαύτην  φωνην  κατά  του  δεΰπότου  προη- 
καΰΟ'αι,  ω  πάντων  πονηρών  πνευμάτων  πονηρότερον  εκ  κακονοίας 
πνεύμα;  /Jia  γαΰτρος  7μτ7}ϋ^ης ^  καϊ  ita  κενοδοξίας  7ΐτιμάβ•&ης'  δια 
φιλοχρηματίας  καϊ  φιλαρχίας  εις  άΰεβειαν  εφελκη.*  Συ  6  Βελίαρ  ,^  6 
δράκων,  6  άποβτάτης,  6  βκολιος  όφις ^  6  του  Θεοϋ  άποοτάς,  6  του 
Χρίΰτοϋ  χωριΰϋ'εϊς,  6  του  '^Αγίου  Πνεύματος  άλλοτριωϋ'εϊς ,  ό  τοϋ  χο- 
ρού τών  αγγέλων  εξωΰ'&εϊς,  ο  τών  νόμων  τοϋ  Θεοϋ  νβριβτης,  6  τών 
νομίμων  εχϋ•ρ6ς,  6  τοις  πρωτοπλάΰτοις^  επαναΰτας  καϊ  της  εντολής 
εξώΰας''  τους  ουδέν  άδικηΰαντάς  σε ,  ο  τω  "Αβελ  επαναΰτηΰας  τον  άν- 
•&ρωποκτόνον  Κάιν,  6  τω  Ίώβ  επιβτρατεύΰας,  λέγεις  τω  Κυρίω'  'Εάν 
πεσών  προΰκυνηβτις  μοι;  ^Sl  της  τόλμης,  ω  της  παραπληγίας.  Κου- 
λός δραπέτης  ^  δοϋλος  (κ-αστι^'/α^ ,  άφηνιας  τοϋ  καλοϋ  δεΰπότου.  /ίε- 
ΰποτη  τηλικούτω,  Θεώ  πάντων  τών^  νοητών  καϊ  αιβϋ'ητών  λέγεις '  'Εάν 
πεΰών  προΰκυνηΰτις  ^iiot,• 

XII.  "^O  δε  Κύριος  μακροϋ'υμεΐ ,^  καϊ  ουκ  εις  το  μη  ον  αναιρεί 
τον  απο  αγνοίας  τοιαύτα  Ο-ραΰυνόμενον ,  άλλα  πράως  αποκρίνεται' 
"Τπαγε  Σατανά.  Ουκ  εΐπεν'  "Τπαγε  όπίΰω  μου'  ου  γαρ  ύποΰτρέψαι 
οιός  τε '  άλλα '  "Τπαγε  Σατανά ,  εν  οϊς  επελέξω '  υπάγε ,  εν  οίς  ήρεΰ'ί- 
ΰ'&ης^  εκ  κακονοίας '  εγώ  γαρ ,  οΰτις  είμϊ ,  γινώΰκω ,  καϊ  υπο  τίνος 
απέΰταλμαι,  καϊ  ον  χρη  προΰκυνεΐν  εττ/σταιιιοίΐ.  Κύριον  γαρ  τον  Θεον 
ΰου  προΰκυνηΰεις,  καϊ  αύτώ  μόνω  λατρεύΰεις.     Οίδα  τον  ενα,  έπίΰτα- 

Cap.X.  \)προκαλεϊσϋαι  0V.  Forma  4)  ίφέλχει  Ο  V  ,    ίη  illo  έφέλχη  ex 

medii  praestare  videtur.  correctura. 

2)  ον  BO  V.  5)  βελίας  Ο  V. 

3)  ηροπολλών  scr.  Ο  V.  6)  πρωτοπλάϋταις  Ο  V. 

4)  χαταπατηβης  Ο  V,    ille    quidem  7)  ήκείΰκς  (c.  sp.  asp.)   Ο  V, 
χαταπατηαεις  man.  sec.  8)  Tc5j/om.  OV.  lidem  scr.  ^σθί^τών. 

Cap.  XI.     1)  πειράζης  0  V,    iii  illo  Cap.  ΧΙΪ.      1)    μακροϋ-νμη  OV,   iii 

πειράζεις  SQC.  cura.  illo  coiTectum.  Νο?,ή\μα'λρο&υμοϊ&ϊΆ&η- 

2)  λέγειν  Usseiius  reposuit  ex  Nyd-     dandum. 

pruc.  et  vet.  Int.,  deest  in  Β  0  V,  idque  2)  ήρε&ησϋ-ηςΟ  V.    Illic  \occ.  prae- 

sine  damno.  cedentia  Ιπλέξω  υπα'ξε  iv  οίς  (sic)  in 

3)  προΰχυνηαει  V,  et  prius  0.  marg.  siipplentur. 


ί 


IGNATII  EPISTOLA  AD  PIULIPPENSES.   X.  XI.  XII.  273 

X.  Tu  ergo,  qiii  tanquam  fulgur  de  suhlimi  gloria  ceciilisli/  audes 
ilioere  Domino:*  ,MiUe  le  hinc  deorsum;'  cui  ca,  qiiac  sunl,  aestinianlur 
quasi  quae  non  sint;  el  ad  inanein  glonam  provocas  eum,  qui  noii  ex- 
tollitur^  El  fingis  le  ScripUiras  de  eo  legere  dicens:  ,Scriplum  est 
enim,  quoniam  Angelis  suis  maudavil  de  te,  ut  in  manihus  tollant  te,  ne 
quando  oifendas  ad  lapideui  pedeni  Uium  ^'  Et  fingis  le  sequenlia  igno- 
rare;  fiirans  ea,  quae  de  le  ac  tuis^  ministris  prophelavit  dicens:  ,Super 
aspidem  et  basiliscum   aiiibulabis,  et  conculcabis  leoiicm   et  draconenW 

XI.  Si  ergo  conculcatio  es*  pedum  Domini,  qiiomodo  teniptas  intein• 
ptabilem,  iminemor  legislatoris,  qiii  dixil:*  ,Χοη  templabis  Βοηιΐηιιηι  Deum 
luum'?'  Et  audes,  inipudenlissime,  opera  Dei  assumcrc  et  dicere,  quia 
libi  Iradilus  esl*  principalus  eornra :  el  casum  liuiin  exleiidis  conlra 
Dominum^  el  prouiillis,  le  dare  ei,  quae  sunt  ipsius,^  dicens :  ,Haec  oiiinia 
libi  dabo,  si  cadeiis  in  lerram  adoraveris  me?'  Quomodo  non  tiinuisli 
talem  vOcem  conlra  Doinimim  emillere,  tu  qiii  omniuin  spiriluum  maligiio• 
ruin*  malignissiiuus  es ;  el  pro  malilia^  venlre  et  peclore  iii  terra  repere  iiis- 
sus  es,  el  per  inanem  gloriani  iuhonoralus  es ;  qui  pcr  avariliam  el  arrogan- 
tiam  ad  impiet^tcm  deduclus  es  ?  Tii  inrensor,  draco,  apostala,  serpens 
perplexus,  a  Deo  discedens,  a  Chrislo  separalus,  a  Sancto  Spiritu* 
alienalus,  el  a  choro  Angclorum  exulalus;  iniiiriator  legis  Dei,  et  legiti- 
morum  iniinicus;  qui  supcr  protoplaslos  insurrexisli,  ct  a  mandato  Dei 
eos  averlisli,  qui  nicbil  le  laeserunt ;  qui  advcrsus  Abel  Cain  fralricidam® 
excitasti ;  qui  in  lob  mala  exercuisli:  tu  ergo  buiusmodi  dicis  Domino: 
,Si  cadens*^  adoraveris  iiie  V  0  audacia.  0  puniende  serve  fugilive,  serve 
flagellaode,  eitenninalor  bonoruiii.  Domino  dominoriim,  perfecto  Deo 
oinoium  ioleUigibilium  alque  sensibiliuni  dicis :  ,Si  cadens  adoraveris  me  V 

XII.  Doiuinus  aulcra  longanimis  csl,*  qui  non  in  pracsenti  inter• 
fecil  eum,  qui  pcr  igiioraiiliaiii  cl  aiidaciain  lalia  dicil;  scd  mansuele 
respondet  dicens:  ,\ai\e  Salaiia.'*  Non  dixil:  Ueverlere  post  me ;  non 
coiin  esl  reversurus  aliquando;'  sed,  Vade,  inquit,  Satana,*  in  ea,  quae 
libi  elegisli;  vade,  in  quibus  provocalus  es  a  tua  malilia.  Ego  auteni 
scio,  quis  sum,*  et  a  quo  sum  missus,®  et'  scio,  qiiem  debeo  adorare. 
jDominum  eDim,'*  inquit,  ,Deum  tuuni  adorabis,  el  ipsi®  soli  servies.*  Scio 


i-.*4'.  \       1)  I      .   10,   \b.  '.))  iii  lenam  add.  Heg. 

2)  Maiiii     !.  >. 

3)  df  i<      /^ /.    .ir   luit  P»l.,    de   lc  Cap.  XII.     1)  est    υιη.    Tul.,    in  qiio 
ee  it  Imis  Hrg.  Cetenim  cf.   Ps.  01,  13.  dcs.  giiltscipicns  ({ui. 

Op.  XI.     J)  ett  Pal.  2)  vadc  relro  mc  satanas  Pal.,  vade 

2>  DeaL  6,  16.  relro  ialanan  Ηι-μ.  Cf.  Mallli.4,  10.  16,23. 

3)  tradilut  iibi  e*l  Ρ•Ι.  .1)  alinuandu   rtrersurus   (ηιηχρ.   Reg. 

4)  domtnum  Uium  Rfr|!.  4)  snlanas  \*»\.  Heg. 

5)  t7/iuj  Pal.  VraeliTfa  ci.  MatUi.  1,U.  .'))  roynotco  qui  stim  Pal.  Reg. 

6)  WMiignorum  <^)ίηίΜΐΐΜΪιιν.  Pal.Heg.  0)  mittus  sum  iiiv.  \\o,^ζ. 

Ί)  pro   lua    malilia  1\ι•μ.     Locn*    ι•ηΙ  7)  f/riTi-pi  <•χ  I*;iI.  Κί•μ.ΐΜΐ,νί;ΐΜ•1.•ι  1.')4G. 

Oen.  3,  14.  8)  enim  oni.  Vu\.     Iii   Ηι^μ.  doniinum 

S)  α  ipirilu  »anclo  Pal.  Reg.  enim  deum  tuum  inquit  (Hiipra  add.)  ado- 

9)  frairicidam    ex    Rcg.,     parrkidam  rabtM.    CA.  Matlh.  4,  10.   l)«'iit.  0,  13. 

Pal.  vulg.  9)  ipii  ex  Pal.  Rcg.,  iUi  viilg. 

PaTKCS   APU8T.  18 


274     IGNATII  EPISTOLA  AD  PH1LIPI»ENSES.   Xil.  XIII.  XIV.  XV. 

μαι  τον  μόνον,  ov  ΰυ  αποΰτάτης  γέγονας.  Ουκ  είμϊ  άντίϋΈος ,  ομο- 
λογώ την  νπεροχην'  επίβταμαι  τον  της  εμης  γεννηΰεως  αίτιον,  τον 
Πάτερα. 

XIII.  Ταύτα,  αδελψοΧ ^  άπο  διαΰ^εΰεως  της  προς  νμας  ηναγχά- 
ΰΰ'ην  ίπιβτεΐλαι,  εις  86l•,av  Θεοϋ  τΐαραινών ,  ονχ  ως  ων  τι/  αλλ  ως 
αδελφός.  ''Τποτάΰβεοϋ'ε  τω  επιύκόπω  ^  τοις  πρεοβντεροίς ,  τοΐς  διακό- 
νοι?.  'Αγαπάτε  αλλήλους  εν  Κνρίω,  ως  Θεον  αγάλματα.  Όρατε^  οί 
άνδρες,  ως  Ι'όια  μέλη  τας  γαμετας  ατεργετε'  αί  γυναίκες,  ως  £V  οϋΰαι 
τη  ΰυναφεία  ,^  ατεργετε  τους  εαυτών  άνδρας.  Εϊ  τις  άγνεύει  η  εγχρα- 
τεύεται,  μη  επαιρεΰϋ•ω,  ίνα  μη  άπολεΰη^  τον  μιΰΌ•όν.  Τας  εορτας  μη 
ατιμάζετε  '  την  τεϋΰαρακοβτην  μη  εξου&ενεΐυε  '  μίμηβιν ^  γαρ  περιέχει  της 
του  Κυρίου  πολιτείας'  μετά  την  του  πάΰΌυς  εβδομάδα  μι)  παρορατε 
τετράδα  %αϊ  παραΰκευην  νηΰτεύοντες ,  πενηΰιν  επιχορηγοϋντες  την  πε- 
ριΰϋείαν.  Εϊ  τις  κυριακτ/ν  η  ΰάββατον  νηβτεύει,  πλην  ενός  ϋαββάτου 
του  Πάΰχα,*  ούτος  χριβτοκτόνος^  εΰτίν. 

XIV.  Αί  προαευχαϊ  υμών  εκτα&είηΰαν  εις  την  'Αντιοχείας  ίκκλη- 
ΰίαν ,  οϋ'εν  καϊ  δέΰμιος  απάγομαι  εις  '^Ρωμην.  Άΰπάξομαι  τον  αγιον 
ίπίΰκοπον  Πολύκαρπον '  άΰπάζομαι  τον  αγιον  επίΰκοπον  Βιτάλιον,^  καϊ 
το  ιερόν  πρεοβυτεριον ,  καϊ  τους  ΰυνδούλους  μου  τους  διακόνους'  ών 
έγώ  άντίψυχος^  γενοίμην.  "Ετι  βυντάΰΰομαι  τω  επιύκόπω  καϊ  τοΐς 
πρεββυτεροις  εν  Κυρίω '  Εν  τις  μετά  'Ιουδαίων  επιτελεί  το  πάΰχα, 
η  τα  ΰύμβολα  της  εορτής  αυτών  δέχεται,  κοινωνός  εΰτι  τών  άποκτει- 
νάντων  τον  Κύριον  καϊ  τους  άποΰτόλους  αυτοϋ. 

XV.  Άΰπάζονται  υμάς  Φίλων  καϊΆγα%'όπους  οι  διάκονοι.  Άΰπά- 
ζομαι  το  ΰυβτημα  τών  παρΟ•ενων,  το  τάγμα  τών  χηρών'  ών  καϊ  όναί- 
μην.  Άΰπάζομαι  τον  λαόν  Κυρίου,  από  μικρού  εως  μεγάλου.  Άπέ- 
ϋτειλα  υμΐν  ταϋτά  μου  τα  γράμματα  δι'^  Ευφανίου  του  άναγνώΰτου, 
ανδρός  ϋ^εοτιμητου  καϊ  πιΰτοτάτου ,  ΰυντυχων  περϊ  Ρηγειόνα  ,^  αναγο- 
μένου εν  πλοίω.  Μέμνη6ΰ•έ  μου  τών  δεΰμών,  ϊνα  τελειωϋ•ώ^  εν  Χρι- 
6τώ.  "Ερρωού'ε  ΰαρκϊ ,  'ψυχή ,  πνευ^ιιατι ,  τέλεια  φρονοϋντες ,  άποΰτρε- 
qooftevot  τους  εργάτας  της  ανομίας,  καϊ  του  λόγου  της  αληθείας  φθο- 
ρεΐς,  ^νδυναμούμενοι  εν  τΐι  χάριτι  του  Κυρίου  ημών  Ίηΰοϋ  Χριΰτοϋ. 


Cap.  XIII.    1)  ουκ  ών  τι  ρ.  ονχ  ως  2)  άντίιρυχον  F  0V,  quodlgnatiano 

ων  τι,  Ο  V.  usiii  loquendi  magis  respondet. 

2)  της  (Turwif  ίί'^ί  Ο  V. 

3)  άπολέαει  Ο  V,   άπολέϋ>;ι  ille  ad  Cap.  XV.     1)  Ita  F  Ο  V,  διά^  vulg. 
^^'^"™•                    ,                           ,  Snbinde  εύφανείου  F  Ο  V. 

4)  ΙΐΒ  ex  Nvdpruc.  Usser.,  μόνον  ρ.  «^  c  ;  γ\λι  τ^  >  η 
(Ταββάτον  τον  Πάσχα  Ο  V,  σαββάτον  ^)  ρηγωνα  Ο  V,  Ρηγειννα  Β. 
sine  τον  Πάσχα  Β.  3)  τελειω&η  Ο  V. 

5)  χρηστοκτόνος  V,  et  priiis  Ο.  Ιη  Vepigraphc:  τον  άγίον  Ιερομάρ- 
Cap.    XIV.      1)    βητάλιον   V0,   heic  τνρος   Ίγνατίον   επιστολή    προς  φι- 

mutatnm  in  βιτάλιον.  λιηπησίονς  περί  βαπτίσαατος. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  PnilJPPEXSES.   XI!.  XIII.  XIV.  XV.     275 

enim  el  novi  unura  solum,  cui  non  deiiego  servire,  a  quo  tu  aposlala 
factus  es.  Non  βοίη!***  suui  anlilheus,  hoc"  est  contrarius  Deo,  sed  con- 
fiteor**  eininenliam:  et  non  reciiso  adorare  euni ,  (luem  novi  nativilalis 
ineae  auclorem  el  duminum  alque'^  iiieae  perseverantiae  cuslodem.  ,Ego 
enim/  inquit,"  ,vivo  propler  Patrcni.' 

XIII.  Haec  auleui,  fratrcs,  pcr  disposilioDeii)  Dei  coactus  suiii  niit- 
lere  ad  vos,  nionens  vos  ad  gloriam  Dei,  non  quasi  exlraneus,  sed  si• 
cul  fraler.  Subiecli  eslole  Episcopo  ct  Presbyleris  et  Diaconis.  Dili- 
gile  invicem  in  Domiuo ,  sicut  Dei  simulacra.  Videle  ergo  viri ,  diligite 
uxores  veslras  siciil  propria  iueuibra.  Mulieres  vero,  sicul  unilatis  laclii 
veslros  viros  amale.*  Qui  caslus  esl,  vel  conlinens,  iion  exlollalur,  ne 
perdat  mercedem  suam.  Dies  feslos  iiolile  delionorare.  Qiiadragesimani 
vero  nolile  quasi*  pro  nichiio  Iiabere:  imilalioneui  eiiini  conlinet  Domini 
conversationis.  Hebdomadani  cliam^  passionis  iiolile  despicere.  Qiiarta 
feria  el  sexla*  ieiunale ,  pauperibus  reliquias  porrigenles.  Quicunque 
Dominicam^  aul  Sabbaluiu  iciunaveril,  pracler  uinim  Sabbalum  Pascbae, 
ipse  esl  ChrisU  inlerfeclor/' 

XIV.  Oraliunes  vcslrae  prolendanlur  ad  Ecdesiam  Anliochiae,  unde 
el*  vinclus  ducor  ad  Koiiiam.  Salulo  sanclum  Episcopum  Polycarpum. 
Saluto  sancluni  Episcopum  Viialeni ,  et  sacrosanclum  Presbyterium  ,^  et 
coDservos  nieos  Diaconos:^  pro  quorum  animabus  ego  efficiar.  Adhuc 
dico  Episcopis  et  Presbyleris  in  Doniino :  Quicunque  cum  ludaeis  Pascha 
egeril,  aut  solcnnia  dierum  feslorum  eoruin  siisccpciit,  communis  est 
eis,  qui  Dominum  et  Apostolos  eius  occidcrunt. 

XV.  Salulanl  vos  Philon  el  Agalbopus  diaconi.  Saluto'  congre* 
gaUoDem  virginum,  legioneiu  viduarum,  a  quibus  cl^  adiutus  suni.  Saluto 
popolam  Domini,  a  niininio  usque  ad  inaxiniuni.  Transniisi  vobis  baer 
mea  scripla  per  Eiipbaniuni'  leclorem,  viruni  Deo  bonorabiiem  el  fideiis- 
sijnum,  qut  niihi  occurrit  iu  regioneii/  iani  iiavcni  ascensuro.  Memeii* 
lole  vincuioruni  meorum,  ut  consummer  in  Cbrislo.  Incoliimes  estole 
carne  el  anima  el  spiritu,  perfccta  senlientes,  devilanles  operarios  iniqui- 
Utis  et  corruptores  verbi  verilalis,  conforlali  in  gralia  Doniini  nostri 
lesu  ChrisU.' 


I 


10)  enim  oul  Pal.  5)  dominum  Pai. 

11)  ϋ  Re§.  6)  ipsc  chrisli  est  intcrfcdor  Reg. 

iS  n?L"s«iU»«".  ~« ..«"  Ύ  ,'"'•  V  ","f "  •""" "  "'"•• 

cel  in  ρ  I    R  c  seciindo  loco  subnolalum. 

14)  ,ν,-ιί  d«i.  in  n^.  Cf.  fo.  6,  57.  ?)  presbilerum  Pal. 

Cp.  XIII.    1)  tiros  rertm,  amaU  Rrg.  ^)  dtucones  Rck. 

2)  quati  recepi  trx  Pai.  (^ap.XV.  l)«a/H{asnprii  opr.  man.  Rcg. 

3)  enim  Pal.  2)  et  om.  Hi-n. 

4)  QuarUi   vero   et    sexta  feria   Reg.  'Λ)  cusianium  Η<•κ. 

Meabmin  Quarta    feria    et   tezta    ieiu-  4)  in  regione  P.il.,   quoti  |ir.'icsUit. 

nule:  pamerUmireiiqnias  porrigenleinou  5)  SiiliHcriplin  Explicil  ml  philippcn- 

est  in  Pal.  >et  \\\  Pal.,  ExpUcit  V  in  \^•\ι. 


18' 


276        IGNATIl  EPISTOLA  ΑΠ  PHILADELPIIIENSES.    Ϊ.  II.  III. 


ΤΟΥ  ΑΥΤΟΥ  ΕΠΙΣΤΟΛΗ  ΠΡ02  ΦΙΛΑΔΕΛΦΕΙΣ.ι 

'Ιγνάτιος,  6  καΐ  Θεοφόρος,  ^κκλϊ/σ/ο;  Θεοϋ  Πατρός  καϊ  ΚνρΙον 
Ίηΰον  Χριΰτον ,  τ^  ovarj  εν  ΦνΙαδελψία  ^  iv  άγάπτ)  ηλεημεν^, 
κ«1  ηδραΰμέν]]  εν  ομόνοια  Θεον,  καϊ  άγαλλομεντ)^  εν  τω  πά'&ει 
τον  Κυρίου  τ^μών  'hj6ov  Χρίβτοϋ^  αδιακρίτως^  καϊ  εν  ττ]  άνα- 
Οτάΰει  αυτοϋ  τιεπληροφορημέντ]  εν  παντϊ  ελέει'  ην  άΰπάζομαι 
iv  αίματι  Ίηΰοϋ  Χριΰτοϋ ,  ήτις  εΰτϊ  χαρά  αιώνιος  καϊ  παρά- 
μονος'  μάλιβτα  τοΐς'^  εν  ενϊ  ούαι^  6νν  τω  επιβκόηω  καϊ  τοις 
πρεϋβυτεροις  καϊ  διακόνοις  ^  άποδεδειγμενοις  iv  ϋ^εληματι  Θεοϋ 
Πατρός ,  ύιά  του  Κυρίου  Ίηΰοϋ  Χριΰτοϋ ,  ος  κατά  το  ϊδιον 
βούλημα^  εΰτ7]ρι^εν  αυτοϋ  βεβαίως  την  εκκληοίαν  ετΐϊ  τί^  πέτρα, 
οίκοδομγι  ττνευματικτ],'^  άχειροποιητω,  τ}  ΰυγκληΰαντες  οι  ανε|ΐιοι 
καϊ  ot  ποταμοϊ  ουκ  ϊϋχυϋαν  αυτήν  άνατρεψαι,  αλλά  μηδέ  Ιΰχυ- 
ϋειάν  ποτέ  τα  πνευματικά  της  πονηρίας,  αλλ'  ε^αΰ&ενηβειαν 
δυνάμει  Ίηΰοϋ  Χριΰτοϋ  τοϋ  Κυρίου  ημών. 

Ι.  Θεαΰάμενος  υμών  τον  επίΰκοπον  εγνων,  οτι  ουκ  αφ'  εαυτού, 
ουδέ  δι'  άνϋ•ρώπων  ηξιώ'&η  την  διακονίαν,  την  εις  το  κοινον  άνηκου- 
ΰαν,  ε)'χεΐζ)ΐσ'9•'ί^νο:ί-,  ουδέ  κατά  κενοδο^ίαν ,  αλλ'  εν  άγάπ]]  Ίηοοϋ  Χρι- 
ΰτοϋ καϊ  Θεοϋ  Πατρός,  τοϋ  εγείραντος  αυτόν  εκ  νεκρών  ου  καταπέ- 
πληγμαι*^  την  επιείκειαν,^  ος  ΰιγών  πλέον  δύναται  τών  πλέον^^  λαλουν- 
των '  ΰυνηρμοΰται  γάρ  ταΐς  εντολοτΓ^  Κυρίου  καϊ  τοις  δικαιώμαϋιν, 
ώς  χορδαϊ  τγι  κιϋ•άρα,  καϊ  εΰτιν  αμεμπτος ,  ουχ  ήττον  Ζαχαρίου  τοϋ 
ιερέως.  Jio  μακαρίζει  μου  η^  ιρυχη  την  εις  Θεον  αυτοϋ  γνώμην,  έπι- 
γνους  ενάρετον  καϊ  τελείαν  οϋΰαν ,  το  άκίνητον  αυτοϋ  καϊ  το  άόργη- 
τον  ίν  πάΰΎ}  ίπιειχεία  Θεοϋ  ζώντος. 

II.  'Ώ^ς  τέκνα  οϋν  φωτός  αλη&είας ,  φεύγετε  τον  μεριΰμον  της 
ενότητος  καϊ  την  κακοδιδαΰκαλίαν^  τών  αίρεΰιωτών ,  έξ  ών  μολυΰμος 
εξηλ'&εν  εις  πάΰαν  την  γήν.  "Οπου  δε  ο  ποιμην  εΰτιν,  εκεί  ώς  πρό- 
βατα^ άκολουΌ•εΐτε '  πολλοί  γάρ  λύκοι  κωδίοις  ημφιεΰμένοι,  ηδονή  κακή 
αίχμαλωτίζουΰι  τους  ϋ'εοδρόμους'  αλλ'  εν  ττ}  ένότητι  υμών  ουχ  ε%ουΰι 
τόπον. 

III.  ^ΑπέχεΰΟ-ε  οϋν  τών  κακών  βοτάνων ,  αΰτινας  Ίηΰοϋς  Χρι- 
ϋτος  ου  γεωργεΐ,  αλλ'   6  άνΌ'ρωποκτόνος  -^ήρ,  διά  το  μη  είναι  αύτάς^ 


1)  Τοϋ  αυτοϋ  προς  Φιλαδελφεΐς.  κοδομη  ηνι,  siipra  η  d•  ..  man.  sec.  0; 

"Έπιατολη.    ς' .    Β.  \η  Β  οικοδομή  πνεύματι. 

2)  άγαλλο  —  ομεντι  Β,  versum  claii-  8)  7Μτα7ΐέπλειγμαι  0\,  η  ίιι  ίΙΙο 
dens,  novumque  exordiens.  supra. 

3)  Χοιστον  accessit  ex  F  0  V.  ^)  ίπιείκιαν  OV,  illic  correclum  in 


4)  τοις  recepi  ex  margine  Codicis  0, 


Ιπιείκειαν. 


siiadenle  vet.  Int.  ρΛ,    ττ      iv      -  ρ  ρ  w 

^-     ,         _  ,,  i-ap.  II.     1)   της  κακυϋιΟασκαλίας 

5)  ωσιν  Ο  V.  ΒΟ  V. 

6)  Sic   BF  Ο  V,    ϋ^έλημα   recensio  2)  πρόβατον  Ο  V. 

brev.,  Cureton.    ^ύϊήηάα  ίστήριαεν  Oy.  Cap.  ΙΙΙ.     1)  Sic  B,«i)roi)ff  F  Ο  V  c. 

7)  οϊκοδο  nvi  V,  μη  ad  oram;  oi-  «troqiie  Cod.  recensionis  brevioris. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  PHILADELPHIENSES.    1.  II.  ΠΙ.        27' 


EIUSDEM  EPISTOLA  AD  PHILADELPHIENSES.     EX  TROIA.i 

Jgnalius,  qui  et  Theophorus,  Ecdcsiae  Dei  Patris  et  Domiiii  nostri 
lesii  Chrisli,  qnae  est  iu  Philadelpliia,  miscricordiam  conscculae  in 
dilectione,  et  confirnialae  in  coneordia  el  exullalione  Dei,  in  pas- 
sioiie  Doniini  nostri  iiuliscrele,  et  in  rcsiiiTectione  eius  replelae 
iii  omni  luisericordia :  (|uani  cl  salulo  in  sanguinc  Icsu  Christi, 
quod  esl  gaudiiiui  seinpilcnium  et  singulare:  maxime  iis,*  qui 
sunt  iii  uniun  cum  Episcopo  el  cuin  Presbyteris  et  cum  Diaco- 
iiis,  probalis  in  volunlale  Dei  Patris,  per  Dominum  lesum  Cliri- 
sluiii,  qui  secundiim  suam  voluntatem  solidavit  firmiler  Ecclesiani 
eiiis  super  pelraiii,  aedificio  spiriluali'  non  luami  faclo,  quam 
fluniiua  iiiundanlia  et  flanles  venti  non  Yalueriiul  subverlere;  nec 
valeant  aliquando  spirilus  nequiliae ,  sed  debililenlur  virtule  Do• 
mini  iioslri  Icsu  Ciiristi. 

I.  Videns  auleui  Episcopum  vestriim  cognovi,  quia  non  a  seinel 
ipso,  neque  ab  bomiiiibus^  promotus  est  iii  minislerium  ad  comiimnio- 
ueui  pertinens,*  neque  per  inancni  gloriam,  scd  in  dileclione  lesu  Ghristi 
el  Dei  Palris,  qui  resuscitavil  eum  a  morluis:  cuius  expavesco  mansiie- 
Uidiuein,  quomodo  tacens  anipUus  potest  a  loqucnte.®  Aptus  est  enini 
iiiandatis  Domini  el  iustiliae  eius ,  sicut  chordae'  cilbarae ;  et  est  irre- 
prehensibilis,"  non  minus  a  Zacharia  sacerdote.^  Propter  quod  beatifical 
anioia  niea  illius  secunduin  Dcura"*  disposilioneni,  cognosccns  innoccnlem 
el"  perfeclam  el  immobilcm  et  sine  ira  circa  omnes  eius  mansuetudi- 
oem,  Uoqiiaiu  Dei  vivi. 

II.  Sicul'  ergo  filii  lucis,  vere'  fugite  divisioncm  unitatis  et  malam 
doctnoam'  Daereliconiin,  ex*  quibus  exivit  coiiiquiiialio  in  omneni  terram. 
l'bi  ergo*  Paslor  esl,  illuc  sicul  uves  congregeniini.*  Multi'  enim  hipi 
pellibus  ovium  ioduli  volunlale"  mala  caplivanl  decurrentes  ad  Deum ;  sed 
io  uniUte  vcslra  non  inveniunt  locum. 

III.  Abstinete  itaque  vos  a  verbis^  niaUs,  quae  lesus  Chrislus  noii 
semioavit,  sed  bominum  inlerfeclrix  bestia :  propler  (luod  non  sunt  plau- 


1)  Imcipii  eimsdem  ad  philadelphienses  10)  domini  Reg. 
PaJ^  Incipit  VI  Reg.  11)  ct  om.  Pal. 

2)  if<  om.  Pal.  Reg. 

3)  tpmtcli   Pal.     Locnf«    est   Madh.  Cap.  11.     1)  Sic  Hcg. 
16,  18.  2)  lucis  verac  Va\.  Ki'g. 

4)  Cta\.  i,  1.  3)  malac docirinaeVa\.l\o.^.  Scciindum 

5)  promolus  ett  mimitlmutn  ίΛ  omi-     <a»uin    cxhiljenl   cliarii   Codd.   noslri   gr. 
munionem  periinenlem  Pal.,  jrrotnotui  e»l     Κ  0  V. 

rn  mimitterium  ad  comunittonem  prrtinen-  4)  de  Rcg.  Ceteruiu  cf.   ier.  23,   15. 

Itm  Reg.  5)  d  Pal. 

6)  β  toquenU  poUii  exaratam  inPai.  0)  conyregamini  Pal.  Rcg. 

7)  eorde  Pal.  Reg.  7)  Maltli.  7,  15. 

8)  inrepreheniibilis  ecr.  Pal.  8)  I.  voluplate.  Cur. 
i>)  Zackaria  prophtla  sacerdoie   Pal. 

Cf.  Loc.  1,  5  eq.  Cap.  lU.     1)  1.  herbit.  Cur. 


278  IGNATII  EPISTOLA  AD  PHILADELPHIENSES.    III.  IV. 

φντείαν  Πατρός,  άλλα  ΰπερμα  τον  πονηρον.  Ουχ  οτι  παρ'  υ^ΐν  με- 
^tafiov  εύρον i^  ταντα  γράφω,  άλλα  προαΰφαλίζομαι  νμας  ως  τέκνα 
Θεοϋ  ■  οβοι  γαρ  Χριΰτοΰ  είΰίν ,  ούτοι  μετά  τον  επιΰκυτΐον  εΐΰίν  '^  otJot 
δ*  αν  έκχλίνωΰιν  αντον,  καϊ  νην  κοινωνίαν  άΰπάζωνται  μετά  των  κα- 
τηραμενων  f  οντοι  ονν  αντοϊς  εζκοτΐηβονται'  ον  γάρ  εΐΰι^  γεωργιον 
Χριΰτον ,  αλλ'  εχβ'ρον  ΰπορά '  ον  ρναϋ-είψε  πάντοτε  ενχαΐς  τον  προ- 
καΟ'εζομένον  ιψών  ποιμενος^  τον  πιΰτοτάτον  κα\  πραοτάτον.^  Παρα- 
καλώ ονν  νμάς  εν  Κνρίω'  o6ol  αν  μετανοηΰαντες  ελϋ'ωϋιν  επΙ  την 
ενότητα  της  έκκληϋίας ,  προϋδεχεβΰ^ε'^  αντονς  μετά  πάΰης  πραότητος, 
ϊνα  δίά  της  χρηΰτότητος  και  της  ανεξικακίας  άνανϊ'ρΐ^αντες  εκ  της  τον 
διαβόλον  παγίδος ,  άξιοι  Ίηβον  Χριατον  γενόμενοι ,  ΰωτηρίας  αίωνίον 
τνχωβιν  εν  τ?}  βαΰιλεία  τον  Χριΰτον.  'Αδελφοί ,  μη  πλανάβϋ•ε '  ει  τις 
σχί^ονη  κττό'  της  άλη&είας  άκολονϋ•εΐ,  Ι^οίίίΐλε/αν  Θεον  ον  κληρονομη- 
ϋει '  καϊ  εϊ  τις  ονκ  άφίΰταται  τον  ιΙ>ενδολόγον  κηρνκος ,  εις  γεενναν 
κατακριϋ-ήΰεται '  οντε  γάρ  ενβεβών  αφίστασθαι  %ρη,  ούτε  δε  δνϋβεβέοι'^ 
ανγκεΐΰ ϋ-αι  δει'  εϊ  τις  h  αλλοτί)ία  γνώμτ)  περιπατεί,  οντος  ονκ  εβτι^ 
Χριατον ,  οντε  τον  πά^ονς  αντον  κοινωνός'  άλλ'  εατιν  άλώπηξ,^'* 
φύορενς  άμπελώνος  Χριΰτον'  τω  τοιοντω  μη  ΰνναναμίγννΰϋ'ε,  ϊνα  μη 
ΰνναπόληθϋ•ε  αντω  '  καν  πατήρ  ij,  καν  νιος,  καν  αδελφός,  καν  οικείος ' 
Ον  ςρε/σ^εται  γάρ  ΰον,  φηΰϊν,  6  6φΰ•αλμός  επ'  αντω.  Τονς  μιαονντας 
ονν  τον  Θεον  μιϋεΐν  χρη  κα\  νμάς  και  επϊ  τοις  εχ&ροΐς  αντον  εκτή- 
κε6ΰ•αι'^^  ον  μην  καϊ  τνπτειν  αντονς  η  διώκειν ,  κα'&ώς  τά  ε&νη  τά 
μη  ειάότα  τον  Κνριον  καϊ  θεόν'  άλλ'  εχΟ'ρονς  μεν  ηγεΐΰΰ•αι,  καϊ  χω- 
ρίξεΰΰ'αι  απ'  αντών '  νονϋ'ετεΐν  δε  αντονς ,  καϊ  επϊ  μετάνοιαν  ττα^ακα- 
λεΓν,  εάν  άρα  άκονΰωϋιν,  εάν  άρα  ενδώΰιν.^^  Φιλάν&ρωπος  γάρ  εΰτιν 
6  Θεός  7]μών,  καϊ  πάντας  άνΰ•ρώπονς  θέλει  ϋωΰ•ηναι  καϊ  εις  επί- 
γνωβιν  άληΟ'είας  ελΰ•εΐν'  διο  τον  ηλιον  αντον  ανατέλλει  επϊ  πονηρονς 
καϊ  άγαΌΌνς,  καϊ  βρέχει  τον  νετον^^  επϊ  δικαίονς  καϊ  άδίκονς'  ον  της 
χρηΰτότητος^Ό'έλων  καϊ  ημάς^^  είναι  μιμητάς  6  Κύριος,  λέγει,  Γίνεΰϋ'ε 
τέλειοι,  καϋ'ώς  καϊ  6  Πατήρ  νμών  ο  ονράνιος  τέλειος  εΰτιν. 

IV.  'Εγώ  πέποιΟ'α  εις  νμας  εν  Κνρίω,  οτι  ονδεν  άλλο  φρονη- 
ΰετε '  διο  καϊ  ϋ'αρρών  γράφω  ττ}  άξιοΰ•έω  άγάπτ)  νμών  παρακαλών 
νμάς,  μια  πίβτει,  καϊ  ενϊ  κηρνγ μάτι,  καϊ  fita  ενχαριβτία  χρήβϋ'αΐ'  μία 
γαρ  εβτιν  η  βάρξ  τον  Κνριον  Ίηβον ,  καϊ  %ν  αντον  το  αίμα  το  νπερ 
ημών  εκχν^έν  εις  καϊ^  άρτος  τοις  πάβιν  έϋ'ρνφΰ'η,  καϊ  ^εν  ποτήριον 
τοις  ολοις  διενεμηϋ•η'  *εν  'Θ'ναιαΰτηριον  πάΰτ}  ττ}  εκκληβία,  καϊ  εΙς 
επίακοπος ,  άμα  τω  πρεΰβντερίω ,  καϊ  τοις  διακόνοις ,    τοις    ΰννδονλοις 

2)  ενρων  0V.  11)  €κτετηκ€a^^al•smes]^m^uC,h.τε'■ 
3)  Μά  Β  ¥  Ο  \  Cier.,  εϊσϊ  Voss.          τικέσ&αι.  V. 

4)  εΙΰιν  Ο  ν.  ^  12)  Ita  Ο  V,  Ιν^ώσι,  h  F  Vulg. 

5)  Vocc.    καϊ  πρι^οτάτον  in    lextu  13)  τον  νετόν  om.  Ο  V. 

Cod.  Ο  piaetermissa ,    ad    oram   addita  14)  ημάς  c,  BF  Ο  V  vet.  Int.  Cler., 

extant.  νμάς  Voss.  et  al.  male. 

6)  ηροσάεχεσ&αι  0  V,  ε  illic  supra.  Cap.  IV.     1)  γάρ  0  V. 

7)  Ιπϊ  Voss.  mendose. 

8)  δνβαεβέαιν  0  V.  2)  plantationes  Pal. 

9)  εύτιν  0  V.  3)  igitur  Pal.  Reg. 

10)  άλώπι'ξ  0  V,    η   in   illo  -supra,  4)  scribo  vobis  Reg. 
άλλνπηξ  Β.  5)  cum  om.  Reg. 


IGNATII  EPISTOU  AD  PHILADELPHIENSES.   III.  IV.  279 

lalio*  Palris,  sed  seminariiim  Nequissimi.  Non  ergo^  separatioiiem  iii- 
veniens  apud  vos  haec  scribo:*  sed  inveniens  vos  ut  iilios  Dei.  Quol- 
quot  enim  sunt  ChrisU,  ipsi  sunt  cuiu^  Episcopo.  Qui  autcm  declinanl 
euui,  vel  comuuiuionem  eiiis,  et  socianl  se*^  maledicis,  ipsi  cum  illis  simur 
abscindentur.  Non  eiiiin  siiul  agricolae  Christi,  sed  Iniiuici  seiniiiariuin : 
α  quibus  eruauiioi  seniper  precibus  assidciUis  Pastoris  veslri  tuiclissiini 
el  milissimi.  Rogo  itaque  vos**  iu  Doniiuu:  quicunque  poenitcnles  vene- 
rint  ad  unilateui  Ecclesiae,  suscipile  eos  cum  onmi  mansueludine ,  ul 
per  ulilitaleiu  et  bonani  demonslrationcm  de  lulo  et  niuscipula^  Diabob 
eruli  et  digni  lesu  Clirislo'^  eflccli,  senipilernam  salulem  percipianl  in 
regDO  ChrisU.  Nolile  ergo  errarc,  fralres.  Quicunque  eniui  separaluui 
a  veritale  fuerit  seculus,^*  regnuui  Dci  iion  haeredilabil:  et  qui  non 
discesseril  a  falsiloquo  praedicalore ,  in  Geliennam^^  dainnabitur.  Unde 
uec  a  iuslis''  discedere,  iicque  iniustis  ajipropiniiuare  oportcl.  Quicun- 
que  enim  iii  aliena  senleiUia  anibulavcril,  ipse  noii  esl  Chrisli,  nec  pas- 
sioDis  eius  parliccps,  sed  est  fraudalor  et  corruplor  vineae  Cbristi. 
Tali  ne  coniiuisceamini,  iie  siraul  cum  co  pcrcalis:  iiec  si  paler  sit,  vel 
fiiiiis,  aul  fraler,  aiil  doiuesticus.  ,Νοιι  eniii)/  inquil,  ,parcat^*  oculus  luus 
super  euni.'  Qui  ergo  odio  habent  Deuui,  oportet  eliam  vos  eos  odire, 
et  super  iDiniicos  eius  tabescere.  Non  quidem  nos  perscqui  eos  aul 
percutere  oporlet,  secundum  (ientes ,  quae  noii  noverunt  Deum:^'  sed 
inimicos  arbitrari,  ct  separari  ab  eis,  et  monerc  eos,  et  ad  poenitentiam 
provocare,  si**  forle  audiant  et  adquiescant.  Amator  enim  bominum  est 
Deus  uosler,  et  vult  umnes  boniines  salvos  fieri,  et  ad  agnitionem  veri- 
Utis  venire."  Propter  quod  et  Solern  suum  oriri  facit  super  bonos  el 
malos,  el  pluit  super  iustos  el  iniuslos.^^  Cuius  ulilitalis  cliaiu  nos  Do• 
miniis  volens  esse  imiUlures,  dicil:  ,Eslolc  perfccli,  sicut  el  Paler  vester 
caelestis  perfeclus  est"^* 

IV.  Ego  confldo  de'  vobis  in  Domino,  quia  nicbil  aliud  sapietis.* 
Proplerea  Gducialitcr  scribo  Dco  diguae  dileclioni*  veslrae,  rogans  vos, 
ul  instetis  luii  Gdei,  uni  praedicatioiii ,  uiia  graliarum  actione^  ulentes. 
Una  eoim  esl'  caro  Doinini  lesu,^  et  unus  eius  sanguis,  qui  pro  nobis 
efTusus  est,  unus  eliani  panis  pro  omnibus  confractus,  et  unus  calix  lo- 
tiiis  Ecclesiae:  el  unus'  Epi^cofms.   siniiil  ciim  onini  Presbyterio,  et  Dia- 


6)  $e  enm  Pal.  14)  purcal  inquil  iiiv.  Keg.    Ccleruui 

7)  simul  om.  Pal.     Suliinde    abscin-  cf.  Ps.  139,  21. 
Pal.  Reg.  15)  I  Thess.  4,  5. 

8)  Bofo  90»  Uaque  Pal.  li»)  ne  Pal.  Rcg. 

^                  ,     .     «.  .  1")  pruvcnire  Pal.  Cf.  I  Tim.  2,  4. 

9)  et  emuapula  PaL     Ulerum   cf.  i^)  Matlli.  5,  45. 
II  Tun.  2,  26.  19)  Malll..  5,  48. 

10)  OrwloPaJ.  Beg.  eiL  Veoela  1546,  Cap.  IV.     1)  in  Pul. 
CkrUli  rulg.  ap.  Careton.  2)  sapilis  Hcg. 

11)  Qui   enim    tepeniu»   α    veriMc  3)  'lHcclionis  Pul. 
secmttu  Pal.,   Qui  enim  MperoliiM  β  ve-  ^)  acttones  Pal. 

ritate  tecuius  fuerit  Ref.  5)  eH  est  p.  enim  esl  Pal.,  esl  enim 

'"*•  l*eg. 

12)  gehenna  Rcg.  ^  β)  i„a»  Keg. 

13)  Unde  neque  ab  iu$U»  Pal.,  Undc  7)  SubKequiinUir  litl.  ea  cutn  punctis 
ttaque  nee  α  miii»  Beg.  suppositb  m  Pal. 


280  IGNATll  EPISTOLA  AD  PHILADELPHIENSES.    IV. 

μον '  ίπείπερ  καϊ  εϊς  άγέννψος ,  ο  Θεο^  καΐ  Πατήρ '  καϊ  εϊς  Μονογε- 
νής Τίος,  Θεός  λόγος  %αϊ  αν&ρωπος'  καϊ  εϊς  6  Παράκλψος,  το 
πνενμα  της  αληΰ-είας '  εν  δε  καϊ  το  κ^ίρνγιια ,  καϊ  ύ]  τιίΰτις  μία ,  καΐ 
το  βάπτιΰμ,α  εν,  καϊ  μία  η^  εκκλί^σ/α,  ην  ίδρύΰαντο  οί  αγίοι  άπόβτο- 
λοί  άπο  περάτων  εο)ς  περάτων^  εν  τω  αϊματι  του  Χριΰτοϋ ,  οίκείοις^ 
ίδρώΰί  καϊ  τνόνοις.  Καϊ  νμας  ονν  χρη,  ώς  λαον  περιονβιον  καϊ  ε&νος 
αγιον ,  ίν  ομόνοια  πάντα  εν  Χριΰτω  επιτελεϊν.  Λί  γυναίκες,  τοις  άν• 
δράβιν  υποτάγψε  εν  ψόβω  θεού'  αί  παρϋ-ενοι^  τω  Χριβτω  εν  άφ^αρ- 
ΰία^  ου  βδελυΰΰόμεναι  γάμον,  άλλα  του  κρείβΰονος  εφιέμεναι'  ουκ  επϊ 
διαβολτ}^  ΰυναφείας,  αλλ'  ένεκα  της  του  νόμου^  μελέτης.  Τά  τέκνα, 
πειθαρχείτε  τοις  γονεϋΰυν  υμών,  καϊ  ΰτέργετε  αυτούς,  ως  βυνεργους 
Θεοϋ  εις  την  υμετεραν  γέννηοιν.  Οί  δούλοι,  υποτάγητε  τοις  κυρίοις 
εν  Θεω ,  "να  Χριΰτοϋ  άπελευΌ'εροι  γενηΰϋ'ε.  Οί  άνδρες ,  αγαπάτε  τάς 
γυναίκας  υμών,  ίος  ομοδούλους  Θεώ,  ώς  οικεΐον  βώμα^  ώς  κοινωνούς 
βίου,  καϊ  ΰυνεργους  τεκνογονίας.  Αί  παρΟ-ένοι ,  μόνον  τον  Χριοτον 
προ  οφΟ'αλμών  έχετε  καϊ  τον  αυτοϋ  Πατέρα  εν  ταΐς  ευχαΐς ,  φωτιζόμε- 
ναι  ύπο  του  Πνεύματος.  Όναίμην  υμών  της  άγιωΰύνης ,  ώς  Ήλία,^ 
ώς  Ίηΰοϋ  του  Ναυη ,  ώς  Μελχιΰεδεκ ,  ώς  ΈλιΰΟαίου ,'  ώς  "^Ιερεμίου, 
ώς  του  βαπτιΰτοϋ  'Ιωάννου,  ώς  του  ηγαπημένου  μαΟ•ητοϋ ,  ώς  Τιμο- 
'θέου ,  ώς  Τίτου ,  ώς  Ευοδίου  ,^  ώς  Κλημεντος ,  τών  εν  άγνεία  εξελ- 
Ό•όντων  τον  βίον.^  Ου  'ψέγω  δε^  τους  λοιπούς  μακάριους,  οτι  y£^|Ltotg 
προΰωμίληΰαν,^^  ών  εμνηβ&ην  άρτι'  εύχομαι  γαρ  άξιος  Θεοϋ  εύρεϋ•εϊς, 
προς  τοις  ϊχνεΰιν  αυτών  εύρεϋ•ηναι  εν  rj^  βαβιλεία ,  ώς  Αβραάμ,  καϊ 
Ίΰαάκ,  καϊ  'Ιακώβ,  ώς  Ίωύηφ ,  καϊ  Ίβαΐου,  καϊ  τών  άλλων  προφητών ' 
ώς  Πέτρου,  καϊ  Παύλου,  καϊ  τών  άλλων  άποΰτόλων,  τών  γάμοις  προΰ- 
ομιληΰάντων'  ουχ"  νπδ  προ&υμίας  της  περϊ  το  πράγμα,  άλλ'^^  επ' 
εννοίας  εαυτών  του  γένους^^  ε'αχον  εκείνους.  Οί  'πατέρες,  εκτρέφετε 
τους  εαυτών  τταΓάα?  ίν  τταιίε/α  καϊ  νουΌ'εϋία  Κυρίου'  καϊ  διδάβκετε 
αυτούς  τά  ιερά  /ζίά^ιματα  καϊ  τέχνας ,  προς  το  μη  άργία^^  χαίρειν. 
Καλώς  δε,  φηΰϊν,  εκτρέφει  πατήρ  δίκαιος,  επϊ  υίώ  ϋυνετώ  ευφρανϋ'ψ 
ίϊεττοίΐ  η  κα;ξ)ά/ο;  αυτοϋ.  Οί  κύριοι,  ευμενώς  τοις  οίκέταις  προβέχετε, 
ώς  6^^  2ytog  Ίώβ  εδίδαξεν  μία  γάρ  φύΰις ,  καϊ  *εν  το  γένος  της  άν- 
'θ-ρωπότητος'  εν  γάρ  Χριΰτω  ούτε  δοϋλος,  ούτε  ελεύΰ•ερος.  Οί  άρχον- 
τες ,  Ίεειΰ'αρχείτωΰαν^*^  τω  Καίΰαρι '  οί  ΰτρατιώται ,  τοΓ?  άρχουΰιν '  οί 
διάκονοι,  τοις  πρεοβυτέροις ,  άρχιερεϋϋιν  οί  πρεββύτεροι ,  καϊ  οί  διά- 
κονοι, καϊ  6  λοιπός  κλήρος,  άμα  παντϊ  τω  λαώ  καϊ  τοις  ϋτρατιώταις 
καϊ  τοις   άρχουΰι   καϊ   τω    Καίΰαρι ,    τω    επιΰκόπω '    6   επίβκοπος    τω 


2)  η  om.  Ον.  10)  προΰομίλησανΥ.    Subinde  τού- 

3)  οϊκείος  Ο,  ad  oram  οίκείοις.  των  ρ.  ων  Β  Ο  V. 

4)  όιαβολης  Ο  V,    illic  διαβολή  ad  jj)   ^i)j>  Β  Ο  V. 

^^*^;      ~        /  ^xr  '  12)  άλλ'  om.  ΒΟν. 

5)  των  νομών  Ον.  ιο\      '     >  c        ~         ->      . 

6)  Ηλίας  (sine  spir.)  Β.  ^    ^^)  «^^««^^  ψ  εαυτών  του  γένους 
7    Ελ^ααίου  (sine  spir.)  Β.  ?/'  «^'^^/  Ρ/  .*«ϊ[^^  του  γένους  Β. 

8)  Έυωδίου  Β  V,  foisan  0.  ^^   ^^^"^   ^^^^^"^    ^.^^?    ^^ί^™'^  «^»•*- 

9)  Λρέγων  ρ.  ^εγω  (ίε  Β  Ο  V.  Par-  ^"^'^^  amanuensis  scripsit:   notandum. 
licipiumelegantercuin  antecedentibuscon-  ^4)  αργεία  0\. 

iungitur,  si  modo  pro  puncto  post  βίον  15)  ό  om.    0.     Deinde   ^δίδα'ξεν  c. 

minori  signo  distinguas.  0  V,  Ιδίδα'ξε  Β  vulg. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  PHILADELPHIENSES.    IV.  281 

coois  conservis  nieis.  Quia  el  uiuis"  esl  ingcniUis  Deus  Paler,  el  uiius 
unigenitus  Filius,  Deus  Verbum  et  homo,  et  unus  ΡαΓαοΙοΙα»,**  Spirilus 
veritalis.  Uiia  eliam  praediealio  el  fules  uiia,  cl  ununi  Baplisnia/"  ct 
iiiia  Ecclesia;  qiiam  fumlavcnmt  sancli  Apostoli,  a  rinibus  usqiic  ad  Gnes, 
iii  sauguine  ChrisU,  propriis  siidoribiis  el  lahorihus.  El  vos  crgo  oportet, 
sicul  populuni  saccrdotalcin  et  gcnleni  sanclam,  iii  concordiam  ouincs 
in  Christo  consumraari."  Muliercs  vcro  viris  vcslris  subdilac  cslole 
in  limore  Dei:  Virgines  Clirislo  in  incorniplione/"  non  exccranles  nu• 
plias,  sed  meliora  diligenles;  non  in  criininalionc  conlagii,''  scd  propler 
iegis  raeditationem.  Filii ,"  subdili  estole  parenlibus  veslris,  et  diligile 
oos,  tanquani  cooperarios*^  Dei  ad  xeslrani  generalionera.  Servi,  sub- 
diU  eslole  dominis  veslris  iu  Deo,  iil  Cbrisli  Hbcrli  eniciamini.  Viri, 
diligile  uxores  veslras,  sicul  conservas  in  Deo,  ut  propriiini  corpus; 
sicul  socias  vitac,  el  coopcralrices  ad  liliorum  procrealioncin."^  Virgi- 
nes ,  solum  Chrislum  prae  oculis  babclc  el  eius  Palrem  iii  animabus 
veslris,  illimiinatac  a"  Spirilu  Sanclo.  Memor  sum  sanclitatis  veslrae, 
sicul  Heliae,*"  sicut  lesu  Navc,  sicul  MoU-bisedccb,  sicut  Helisaci,  sicul 
Hieremiae,  sicut  lohannis  Baptislae,  siciil  dileclissimi  discipuli,  sicut  Ti- 
mouiei,  sicul  Tili,  sicut  Euodii,  sicut  Clenientis,  vel  eorum,  qiii  in  casli- 
lale  de  vita  exierunt.  Non  delrabo*®  auleiii  caeteris  beatis ,  qui  nuptiis 
copulati  fuerunt;  quorum  nunc  mcmini.  Oplo  enim  Deo  dignus  ad  vesti- 
gia*"  eorum  io  regno  ipsius  invcniri,  sicut  Abraham  et  Isaac  et  lacob, 
sicut  loseph  et  Isaias,**  et  caeleri  Prophelae,  sicut  Petrus  et  Pauliis,^^ 
et  reliqui  Apostoli ,  qui  nupliis  fiierunt  sociati :  qui  non  libidinis  causa, 
sed  poslerilalis*^  subrogandac  gratia  coniuges  babuerunt.  Palres/^  mi- 
Irite  filios  veslros  in  erudilione  et  disciplina  Domini,  ct  docele  eos  sa- 
cras  liUeras  el  arles  honestas,  ut  noii  olio  gaudeant.  ,Bene  enim',  inquil/" 
yOutrit  paler  iustus;  in  filio  autem  sapientc^^  laelabitur  cor  eius/  Doiiiini, 
benigne  in  doinesticos  veslros  intendite,  sicul  sanclus  lob  docuit.  Una 
eoim  est  oaUira,  et  unum  genus  hoininuin.  In  Cbrislo^^  aulem  neqiie 
sennis  est,  neque  liber.  Principes,  subdili  estole  Caesari ;  niilites,  Prin- 
dpibiu :  Diaconi,  Presbyleris  et*"  sacerdolibus.  Presbyteri  vero  el  Dia- 
coni  atque  omnis  clerus,  simul  cum  omni  populo  et  iniblibus  alque 
priocipibus,  sed  et  Caesare,^*  obediant  Episcopo.     Episcopus  vero  Christo, 


16)  π€ί&αρχήτωσαν  0  V,  illic  vulg.  18)  elic  scr.  Pal. 

ad  oniiL  19)  traho  Reg. 

20)  vcslia  Reg. 

8)  el  qma  mmu  Pal.  21)  esaias  Pul.  Reg.,  ysaias  illic  scr. 

9)  fneliiu*  P«l.  Reg. ,   in  qno  dce.  in  iiolula   marginali. 
Mib»eqaeiis  ipiriiut.  22)  el  ΡαιιΙηί  otn.  Pal. 

10)  Epb.  4,  5.  23)  potcstalis  i-ral  iri  I'al. 

11)  euuswman  «cr.  Reg.  Ceteruin  cf.  24)  Epli.  0,  4. 

I  PeL  2,  9.  25)  Cf.  ad  haec  Prov.  23  ,  24.    lob. 

12)  incorrupie  ψ.  in  imcorrupiioM  Iv^.  31,  13.   15. 
lidetar  Pal.  2«)  (ia\.  3,  2S. 

13)  contugit  Pal,,    eoniagii  ad  orarii.  27)   tapienle     l*al.    Hi'g.    <mI.    Vcneta 

14)  FilioH  Pal.  1546  i^ol.,  tapientiac  iiuiiiiulli  vulg. 

15)  operarioi  Pal.,  coperarioi  Reg.  2H)  ui  Pal.  Rcg. 

16)  progenerati<niem  Pal.  29)  cetar  Pal.  Subinde  dee.  obedianl 

17)  ab  Pal.  Reg.  in  Reg. 


282        IGNATII  EPISTOLA  AD  PHILADELPIIIENSES.    IV.  V.  VI. 

Χριϋτω  ,  ως  ο  Χριϋτος  τω  Πατρί '  %αϊ  ούτως  rj  €νότης  δια  πάντων 
ΰώξεταί.  "Εβτωβαν  δε  καϊ  αϊ  χηραι^'^  μη  ρεμβοί,  μη  λίχναι  ,^""  μη  πε- 
ρίτροχάδες,  αλλ'  ώς  ΊονδϊΌ'  rj  ΰεμνοτάτη,  ως  η  "Αννα  η  ϋωφρονεΰτάτη. 
Ταντα  ονχ  ως  απόΰτολος  δι,ατάβΰομαι, '  τις  γάρ  είμι  εγώ ;  η  τις  6  οίκος 
τον  πατρός  μον;  ϊνα  Ιΰότιμον  εμαντον^"^  εκείνων  εΧπω'  αλλ'  ώς  ΰυ- 
ατρατιώτης  υμών,  νποφωνητον  τάξιν  επέχων. 

V.  Αδελφοί  μου,  λίαν  εκκεχνμαι  αγαπών  νμας,  κα\  νπεραγαλ- 
λομενος  άΰφαλίζομαι  νμάς'  ουκ  εγώ  δε,  άλλα  δι'  εμον  6  Κύριος  Ίη- 
ΰοϋς ,  εν  ω  δεδεμενος  φοβούμαι  μάλλον '  ϊτι  γάρ  εΐ|ΐιι  άναπάρτιβτος ' 
αλλ  η  προΰενχη  νμών  εις  Θεόν  με  άπαρτίΰει,^  ϊνα  εν  ώ  εκληϋ'ην^ 
επιτύχω ,  προβφνγών^  τώ  εναγγελίω  ώς  ΰαρκΐ  Ίηβοϋ  Χριΰτον ,  καϊ 
τοΓ?  άποΰτόλοις  ώς  πρεοβυτερίω  εκκληΰίας.  Καϊ  τονς  προφητας  δε 
α^αττώ,  cog  Χριΰτον  καταγγείλαντας ,  ώς  τον  αντον  πνεύματος  μετα- 
βχόντας,  ον  καϊ  οί  άπόΰτολοι.  ''Slς  γάρ  ot  ι^ενδοπροφηται  καϊ  οι  'ψεν- 
δαπόβτολοι,  ?ν  καϊ  το  αντο  είλκνοαν^  πονηρον  καϊ  άπατ7]λον  καϊ  λαο- 
πλάνον  πνεύμα'  οντω  καϊ  ot  προφηται  καϊ  οί  άπόΰτολοι,  ^εν  καϊ  το 
αντο  Αγιον  Πνενμα,  άγα'ΰ'ον ,  καϊ  ηγεμονικδν .,  άληΰ•ές  τε  καϊ  ίι5α- 
ΰκαλικον  ελαβον  παρά  Θεον  δια  'h]6ov  Χριΰτον.^  Εις  γάρ  6  Θεός 
παλαιάς  καϊ  καιι/>^^  διαΰ•ηκης'  εις  6  μεΰίτης  Θεον  καϊ  άν&ρώπων,  εις 
τε  δημιονργίαν  νοητών  καϊ  αιϋϋ'ητών ,  καϊ  πρόνοιαν  πρόΰφορον  καϊ 
κατάλληλον '  εις  δε  καϊ  6  Παράκλητος ,  6  ενεργηβας  εν  Μωΰη*^  καϊ 
προφήταις  καϊ  άποβτόλοις.  Πάντες  ονν  οί  άγιοι  εν  Χριβτω  εΰώϋ•η6αν, 
ελπίβαντες  εις  αντον  καϊ  αντον  άναμείναντες '  καϊ  δι'  αντον  ΰωτηρίας 
ετνχον ,''  οντες  αξιαγάπητοι  καϊ  άξιοϋ'ανμαΰτοι  άγιοι,  νπο  Ίηΰον  Χρι- 
ΰτον μεμαρτνρημένοι  εν  τω  εναγγελίω  της  κοινής  ελπίδος. 

VI.  '£άν  τις  Θεον  νόμον  καϊ  ποοφ^ηών  κηρνττη^  ενα,  Χριΰτον 
σε  αρνηται  νιον  είναι  (ίίεον,  ψενΰτης  εΰτιν ,  ως  και  ο  πατήρ  αντον 
ο  διάβολος'  καϊ  'εΰτιν  6  τοιούτος  της  κάτω  περιτομής  ψενδοιονδαίος. 
Εάν  τις  ομολογγ}  Χριΰτον  ^Ιηΰονν  Κνριον ,  άρνήται  δε  τον  Θεον  τον 
νόμον  καϊ  των  προφητών,  ουκ  είναι  λέγων  τον  ονρανον  καϊ  γης  ποιη• 
την  Πατέρα  τον  Χξ)ΐστοί; ,  ο  τοιοντος  εν  tjj  αλητεία  ονχ  εΰτηκεν,  ώς 
καϊ  ο  πατήρ  αντον  6  διάβολος '  καϊ  εΰτιν  6  τοιοντος  Σίμωνος  τον 
μάγον,  αλλ'  ον  τον  '^Αγίον  Πνεύματος  μαΟ'ητης.  'Εάν  τις  λέγγ)  μεν 
ενα  Θεον,  όμολογγ}^  δε  καϊ  Χριΰτον  Ίηΰούν,  ψιλόν  δε  άν&ρωπον  sfvat 
νομίζη^  τον  Κνριον,  ονχϊ  Θεον  μονογενή,  καϊ  ΰοφίαν,  καϊ  λόγον  Θεον, 
αλλ'    εκ   'ψνχής  καϊ   ΰώματος   αντον    μόνον^  είναι  νομίξη,^  6  τοιούτος 


17)  χεΐραν  Ο,  ad  oram  correctum.  6)  Μωβεΐ  Β. 

18)  λίχνοι  Ο  V.  7)  Vossii  ετυχεν  emendandum. 

19)  ««uTOrBOV,  quod  idem  efficit. 

Cap.  VI.     1)  κηρύττει  Β  0  V. 

Cap.  V.     1)  άπαρτήσεί  Ο  V.  2)  αρνείται  Ο  V  heic  et  infra. 

2)  ίκΜ&ην  Ο,  Ικλήϋ-ην  in  marg.  3)  λέγει — όμολογεΐ\,])ΐ'η\8  etiam  Ο. 

3)  ηρούφνγώς  Β.  ,  4)  νομίζει  Ο  F. 

4)  είλψρεβαν  Β.  5)  μόνον  om.  Ο  V. 
δ)  Bvd^hg  πνεύμα  add.  Β  Ο  V.  6)  νομίζει  Ο  V. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  PHILADELPIIIENSES.  IV.  V.  VI.       283 


30 


sicut  Cbhslus  Patri:  et  ita  unilas  per  oiiinia  conservaliir. 
viduae  non  vagae ,  ueque  gulosae ,  ueque  prolcrvae ,  sed  pudicae  et  so- 
briae,  sicut  ludilh  et  Aima.  Hacc  aulem  non  sicut  Aposlolus  praecipio: 
Quis^^  enim  sum  ego,  aut  quae  doiiius  patris  inei,  iil  aequalem  luc  illis 
dicaui  ?  sed  sicul^'  conimililo  vesler,  obedicnliae  ordinem  conlineus. 

V.  Fralres  mei,  valde  pronus  sum  ad  dileclioneni  veslrani,  super- 
exuUans  de  uuaiiimilale  vestra.  Moueo  enini  vos;  iiou  ego,  sed  Douii- 
uus  lesus  per  nie,  ia  quo  vinclus  sum.  Adliuc  magis  timeo,  quia  iiou• 
duin  perfectus  sum:  sed  oralio  veslra  faciet  me  perfeclum  apud  Deuin, 
ul  eum/  in  quo  vocalus  siiui,  mcrcar  adipisci,  confugiens  ad  Evangelium 
tanquam  ad  corpus  lesu  Chrisli,  et  ad  Aposlolos'"'  lanquam  ad  Prcsby- 
lerium  Ecclesiae.  Et  Propbelas  quideiu  diligo,  ut  Chrislum  praenuiici- 
aotes,  conliuenles*  eius  spirituiu,  sicul*  el  Aposloli.  Siculi  enim  Pseudu- 
prophetae  et  Pseudo-aposloU  unum  eundemque"^  malignuii),  et  seduclorciHj 
el  popoluiu  errare  facienlein  Spirilum  assumpscmnt:  sic  iterum  vcri 
Prophelae  el  veri  Aposloli  uniim  eundemque  sanclum,*^  bonum,  priiici- 
palem  et  verura  alque  docloreiu,  per  Chrislum  acceperunt  Spiriluiii. 
Unus  enim  Deus  veteris  et  novi  Testauiculi :'  Uiius  et  Mediator  Dei  el 
hominum,  ad  facturam  inleUigibilium  ^  et  sensibilium,  et  providentiam 
gercDS  omniuiu.  Unus  quoque  et  Paracletus/  qui  operabatur  in  Moyse 
el  Prophelis  et  Apostolis.  Ornnes  enim  saiicli  in  Christo  salvati  sunl, 
in  ipsum  sperantes  alque  ipsum^"  expectantes:  et  per  ipsuiii  saluleiu 
adepli  sunt,  qui  erant  digni  diicctione  et  digni  laude,  sanctificati  a  Gbristo 
lesu,  tesUficanles  in  Evangelio  spci  communis." 

VI.  Si  quis  Deum  Legis  el  Proplietarum  unum^  praedicavcrit, 
Chrtstiiiii  autem  negaverit  Filium  essc  Dci,  niendax  est,  quomodo  cl  Paler 
eios  Diabolus ;'  el  est  huiusmodi  inferioris  circumcisionis  Pseudo-iudaeus. 
Si  autem  quis  conGtelur  Chrislum  lesum'  Dominiim,  ncgat  aulem  Deiiin 
Legis  et  Prophetaruin  Palrem  esse  Chrisli,  bic  in  veritate  non  stat,  quo- 
modo  nec  pater  eius  Diabolus;  et  est  buiusmodi  Simonis  Magi,  et  non 
Spiritus  Sancli  discipulus.*  Si  quis  autem  dicit  unum  Deuiii,  confilelur- 
que'  Cbristum  lesum,  hominem  vero  purum  pulans  Dorainum,*^  et  non 
Deum  unigenitum,  et  sapientiain  et  Verbum  Dei,  sed  ex  anima  et  corpore 
eum  solum'  esse  existimans ,    huiusmodi  serpens  est  seductor,    crrorem 


30)  Sic  Reg.,  eomervetur  Pal.,  ter-  in  Keg.  cl  verum,  supra  el  in  marg.  bo- 
telur  telg.  num.    Cf.  I  Tira.  2,  5. 

31)  Stmi  Pal.  Ceterain  cr.Iad.8,  4.6.  7)  inteUigibilum  Fal. 
Lne.  3,  36  tq.  8)  paraciitus  Pal.  Heg. 

32)  qmi  Pal.  9)  ipsum  om.  Hcg. 

33)  ticui  det.  in  Reg.  10)  communi  Pal.  Rcg. 

Cap.  VI.     1)  unum  non  Pal. 
Cap.  V.     1)  iUim  Pal.  Reg.  2)  loli.  8,  44. 

2)  Vocc.    tamquam    ad    corpus    le»u  3)  iesum  chrislum  urdiiint  Kcg. 
Christi,  et  ad  ApoMtoloi  Don  leg.  iri  Pal.  4)  iandi  spiritus  discipulus  Pal.  Keg. 

3)  eoniMtns  Pal.  Γ>)  confilclttr  nanKfue  cl  I*al.  Keg.* 

4)  sicuti  Pal.  Reg.  0)  putans    deum    p.    purum    putans 

5)  enmdem  Pal.  Dominum  Va\. 

6)  ipmtiim  Pal^  qni  pergit  et  bonum^  7)  $olum  deei t  in  Pal.  Reg. 


284  IGNATII  EPISTOLA  AD  PHILADELPHIENSES.   VI.  VII. 

όφις  εβύν,  άηάτψ  καϊ  πλάνψ  κηρνττων  επ  απώλεια  άνϋ•ρώπων' 
κκϊ  ϊβτιν  ο  τοιούτος  πένης  την  διάνοιαν,  ως  επικαλεΙταιΈβίων?  'Εάν 
τις  ταντα  μεν  ομόλογη, ^  φΰΌραν  δε  καϊ  μολνΰμον  %aXfj  την  νόμιμον 
μίξιν,  καΐ  την  των  παίδων  γένεΰιν,  η  τίνα  των  βρωμάτων  βδελνκτα^ 
6  τοιούτος  'ενοικον  έχει  τον  δράκοντα  τον  άποατάτην.  'Εάν  τις  Πά- 
τερα κα\•  Τίον  και  Άγιον  Πνεύμα  ομόλογη ,  και  την  κτίβί^ν  Ιπαινήί, 
δόκηβιν  δε  Xiyif  την  ενΰωμάτωΰιν,  καΧ  το  πάϋΌς  επαιΰχννηται '  6  τοι- 
ούτος '^'ζ)νι;ταί  την  πίΰτιν,  ονχ  ήττον  των* χριΰτοφόνων 'Ιουδαίων.  Έάν 
τις  TivCror  μεν  ομολογγι^  καϊ  οτι  Θεός  λόγος  εν  άνΰ•ρωπίνω  σω^αατι  κα• 
τώκει,  ων  εν  αντω^"  6  λόγος,  ώς^''  -ψυχή  εν  ΰώματι,  δια  το  ενοικον 
είναι  Θεον,  αλλ'  ονχϊ  άνϋ-ρωπείαν^^  ιΙ^υχην,  λέγγ)^^  δε  τας  παρανόμους 
μίξεις  άγαΌ•όν  τι  είναι,  καϊ  τέλος  ευδαιμονίας  ηδονην  τίϋ'7]ται,^^  οίος 
6  ιρευδωνυμος  Νικολαΐτης ,  ούτος  ούτε  φιλό&εος ,  ούτε  φιλόγριΰτος 
είναι  δύναται,  άλλα  φϋΌρενς  της  οίκείας^^  ΰαρκός,  καϊ  δια  τοϋτο  του 
Άγιου  Πνεύματος  κενός,  καϊ  του  Χριΰτοϋ  αλλότριος.  Οι  τοιούτοι 
πάντες  ϋτηλαί  είΰι  καϊ  τάφοι  νεκρών,  εφ'  οϊς  γεγραπται  μόνον  ονό- 
ματα νεκρών  άν&ρώπων.  Φεύγετε  ούν  τάς  κοκοτεχνίας  καϊ  ενέδρας 
του  πνεύματος  του  νυν  ενεργούντος  εν  τοις  υιοΐς  του  αιώνος  τούτου, 
μη  ποτέ  ot  Ό'λιβέντες  ε'ξααϋ'εν7}6ητε^^  εν  ττι  άγάπτ}'  αλλά  πάντες  επϊ 
το  αυτό  γίνεβ&ε  εν  αμερίΰτω  καρδία ,  καϊ  'ψυχτι  ϋ-ελούόΎ} ,  αύμ-ψυχοι, 
το  ^έν  φρονοϋντες,  πάντοτε  τά  Γΐΐΰτα  περϊ  τών  αυτών  δοΐ,άζοντες,  'εν  τε 
άνεΰει^'  καϊ  κινδύνοις,  καϊ  εν  λύπαις,  καϊ  εν  χαρμοναΐς.  Εύχαριΰτώ^^ 
τω  Θεώ  δια  Ί7]ΰοϋ  Χριΰτοϋ,  ότι  εύΰυνείδητός  είμι  εν  ύμΐν ,  καϊ  ουκ 
έχει  τις  καυχηΰαΰ^αι,  ούτε  λά^ρα,  ούτε  φανερώς,  ότι  εβάρηαά  ηνα 
η  εν  μικρώ,  η  εν  μεγάλω.  Καϊ  πάβιν,  εν  οϊς  έλάληαα,  εύχομαι,  ϊνα 
μη  εις  μαρτυρίαν  αυτό  κτηΰωνται. 

VII.  Ει  γαρ  κατά  ϋάρκα  με^  ηϋ-εληβάν  τίνες  πλανηΰαι,  άλλα  το 
πνεϋμά  μου  ου  πλανάται'  παρά  γάρ  Θεοϋ  αυτό  ε'ίληφα'  οϊδε  γάρ, 
πό'&εν  έ'^χεται  καϊ  που  υπάγει,  καϊ  τά  κρυπτά  ελέγχει.  Έκραύγαΰα 
γάρ,^  μετα'ξύ  ών  ελάλουν,  μεγάλη  φωνή '  ουκ  εμός  ο  λόγος,  άλλα  Θεοϋ  * 
Τω  έπιΰκόπω  προβέχετε,  καϊ  τω  πρεΰβυτερίω  καϊ  τοις  διακόνοις.  Ει 
δε  ύποπτεύετέ  με ,  ως  προμαϋ-όντα  τόν  μεριβμόν  τίνων  λέγειν  ταϋτα ' 
μάρτυς  μοι ,  δι'  ον  δέδεμαι ,  ότι  άπο  ϋτόματος  άνΟ•ρώπου  ουκ  'εγνων. 
Τό  δε  Πνεύμα  έκηρυξέ  ftot  λέγον^  τάδε'  Χωρϊς  επιΰκόπου  μηδέν  ποι- 
είτε'^ την  ϋάρκα  υμών  ώς  ναόν  Θεοϋ  τηρείτε'  την  ενωΰιν  αγαπάτε, 
τους  μεριΰμούς  φεύγετε'  fti-iLit^TCiit  γίνεο^'ε  Παύλου  καϊ  τών  'άλλων 
άποατόλων,  ως  καϊ  αύτοϊ  του  Χριΰτοϋ. 


7)  inl  κλίνη  βιών  ρ.   επικαλείται  17)  άνεαει  om.  Ο  V. 

^Εβιών  ον,  έπίκλην  "Εβιών  Β.  18)  ευχαρίστως  Υ,  εύχαρτίϋτώς  c 

8)  ομολογεί  Ο  V.  dupl.  accenlu  Ο. 

9)  λέγει  Ο  V.  Cap.  VII.     1)  μϊν  Ο  V. 

10)  ίαυτφ  ρ  V.                        ^  2)  γαρ  om.  Β  Ο  V. 

11)  D«di    ώς   c  BFOV  ρ.  ώϋπερ  3)  λε'γων  0V,  illic  ο  supra. 
καϊ  vulg.  4)  ποιητε  Β. 

12)  άν&ρωπίαν  Ο  V. 

13)  λέγει  Ο  V.  8)  hebion  Pal.  Beg. 

14)  τίθεται  Ο  V.  9)  christum  Pal. 
1δ)  οϊκίας  Ο  V,   illic    correclum  in           10)  qui  Pal.  Reg. 

vulg.  11)  yocc.propler  quod  inhabitaredici- 

16)  ^'ξααβ-ενηύετε  0  V.  mus  Deuni  in  corpore  desiint  in  Pal. 


IGNATll  EPISTOLA  AD  PHILADELPIIIENSES.  VI.  VII.         285 

praedicans  ad  perdilionem  horainum;  huiusmodi  pauper  est  sensu,  siculi 
vocalur  et  aJiuvenlor  ipsius  erroris  Ebion.**  Si  quis  tMiim  liaec  confile- 
Uir,  corrupliuuem  vero  et  coinquinalionem  vocal  legiliuiain  luixlionem  ct 
liliorum  procrealiouem,  aiil  aliquam  cscaQi  execrabilem  piilal,  huiiismodi 
cohabitalorem  habel  Draconeni  apostatani.  Si  qiiis  eiiim  Palrem"  el  Fi- 
lium  el  Spirilum  Sanctum  confilelur,  el  crealuram  laudal,  siiiuilalionem 
vero  dicit  incaruatiuncm ,  el  passioneui  erubescil  coufileri,  hiiiusmodi 
iidem  abnegat,  nichilo  minus  quam^"  inlerfectores  Chrisli  ludaei.  Si 
quis  autem  haec  confessiis  fueril,  cl  qiiia  Dcus  Vcrbuin  in  humano  cor• 
pore  habilavit,  sicut  et  aniiiia  iii  corpore:  propler  quod  inhabitare  dici• 
luus  Deum  iii  corporc,"  sed  non  in  humana  anima :  dioil  autem  quas• 
dam^*  iniquas  mixlioucs  aliquid  boiii  essc,  cl  iincin  bealitudinis  volu- 
ptatem  ponil,  qualis  ille  falso  noniinc  Nicolaila/"^  liic"  neque  Dci  aiuicus, 
iieque  Chrisli  amalor  csse  polesl,  sed  corriiplor  propriae  carnis;  cl 
proplerea  a^*  Spirilu  Saiiclo  dcserlus'*^  esl,  et  a  Cliristo  aliciius.  lluiiis- 
inodi  omncs  slaluac  suiil  exanimes  cl  scpiilcra  mortuoruni,  in  quibus 
scripta  sunt  (anlummodo  nomina  bominum  defunctoruin.  Fugite  ergo 
inalas  artes  el  insidias  Spirilus,  qui  operalur  in  filiis  seculi  hiiiiis,"  iio 
quando  tribulali  infirniemini  in  dilecUonc :  sed  ouiiies  in  idipsum^**  estole 
inseparabiles  corde,  et  iii^"*  unanirailalc  iinum  semper  sentientes  in  idi- 
psum,  de  hoc  ipso  glorificanles,  in  requie,  et  in  periculisj  et  in  Iristitiis, 
et  in  gaudiis.  Gralias  ago  Deo  per  lesum^"  Christum,  quia  bene  mihi^' 
coiiscius  sum  in  vobis,  et  non  habet  quis,  undc  gloriari,  neque  absconse, 
neque  publice,  quod  gravaverim^^  aliquem  aut  in  modico  aut  in  niagno. 
Et  omnes  quibus  locutus  suni  deprccor,  ut  non  in  testimoniuin  ilbid 
possideant. 

VII.  Si  enini  sccuiidtiiii  carnciii  me  voluerunl  (luidani  obcrrare, 
sed  spiritus  nieus  non  oberral;  a  Deo  eleniiii  eum  accepi:  novil^  enim 
unde  Teneril  ct  qiio  eal,  el  occulla  arguet.*  Claniavi  enim  voce  magna 
inter  eos,  quibus  loquebar,  non  niciira  scrmonem,  scd  Dei  profercns : 
Episcopo'  inleiidilc,  el  Presbytcrio*  et  Diaconis.  lii^  vero  despexerunl 
ine,  tanquam  prohibenlcni  divisioncm  quorundam  ficri.  llaec  aiilem  di- 
cenU  lestis  e&t  miiii  propler  quem  vinclus  suni,  quia  de  ore  humano 
lioc  non  cognovi;  sed  Spirilus  miiii  praeconisavit,"  dicens  haec:'  Praeter 
Episcopum  ne  fecerilis.  Carnem  veslram  sicut  lemplum  Dei  servale. 
Unilatem  diligiic,  divisioneni  fugite.  Imitatores*'  estote  Pauli  et  caetero- 
niiu  Apojitoloruin,  quomodo  el  ipsi  Cbrisli. 

12)  qmoiiam  Pal.,  quidam  Reg/                22)  gravUuenm  llcg. 

13)  nietuiaiU  Pal.  Reg. 

14)  hic  atdem  Pal.  Reg.  Cap.  VII.     1)  novi  Iteg. 

15)  ab  P»l.  2)  aryncrel  Rcg. 

16)  dftrrlor  Reg,  3)  episcopus  Rcg.,  episcopo  ad  oram. 

17)  Eph.  2,  2.  4)  li-fsbylerio  c.  Fal.  Rcg.  ι•«1.  VenPln 
IS)  iniptum  p.  omnf$  in  idtpiumhcf^.     15 IG,  Prcsljylcris  viilg. 

19)  rn    oDi.    Reg.     Tolnm    mf>mlinim  .'>)  hii  Reg. 

etloie  imeparabiUt  corde.;  et   m   unani-  6)  praeconavit  Pal.  Reg. 

milate  untun  ten^ter  teniienlee  in  idiptum  7)  haer  ailHrripHi  tixPal.  (tltcms :  hec 

flfs.  in  Pal.  praplrr)  Ηι•μ.  {diceng.  hec  practer)  fil  ed. 

20)  deum  Pal.  Vcocta  154ϋ. 

21)  quia  mihi  bene  Reg.  8)  I  Cor.  11,  1. 


286  IGNATII  EPISTOLA  AD  PrilLADELPHIENwSES.    VIII.  IX. 

VIII.  'Εγώ  μεν  ovv  το  ϊδιον  εποίονν,  ως  ανϋ•ρωπος  είς  ενωβιν  κατ- 
ηί^τίΰμένος,  Ιπιλεγων  %α\  τοϋτο,  οη  ον  δίάΰταϋις  γνώμης,  καϊ  οργή, 
καϊ  μΐΰος,  Ικεΐ  Θεός  ον  κατοικεί.  Παβιν  ονν  τοις  μετανοονΰιν  αφίη• 
ΰΐν^  6  Θευς,  εαν  ΰννδράμωΰιν  εις  ενότητα  Χριΰτον,  και  ΰννεδρείαΐ'^ 
τον  iKiOKOTCOv.  Πιβτενω  τη  χάριτι  Ίηοον  Χριΰτον ,  οτι  λνβει  αφ' 
ημών^  πάντα  βννδεΰμον  αδικίας.  Παρακαλώ  ονν  νμας'  μηδέν  κατ 
ερίΟ-ειαν*  πράΰϋετε,  κλλά  κατά  χρηΰτομά'&ειαν ''^  ηκονβα  γαρ  τίνων  λε- 
γόντων, οτι  εάν  μη  εν  τοις  άρχείοις  ενρω  το  εναγγελιον,^  ον  πιβτενω ' 
τοις  δε  τοιοντοις  εγώ  λέγω,  οτι  εμοϊ  αρχεία  εοτιν  Ίηΰονς  6  Χριΰτος, 
ον  παρακονΰαι  πρόδηλος  όλε&ρος.  Αν&εντικόν  μοί'  εΰτίν  άρχεΐον  ο 
ΰτανρος  αντον  καϊ  6  θάνατος,  καϊ  η  άνάβταΰις  αντον ,  κα\  η  πίΰτις 
η  περϊ  τοντων '  εν  οίς  ϋ•ελω  iv  ττ]  προβενχη  νμών  δικαιωΌ'ηναι.  ^Ο 
άπιΰτών  τω  εναγγελίω,  ηααιν  ομον  άπιβτεΐ'  ον  γαρ  προκρίνεται^  τά 
«ρχεΓα  τον  Πνεύματος.  Σκληρον  το  προς  κέντρα  λακτίζειν,  ΰκληρόν 
το''  Χριϋτω  άπιβτεΐν,  ΰκληρόν  το  άΌ•ετεΐν  το  κ7}ρνγμα  των  άποβτόλων. 

IX.  Καλοϊ  μεν  οι  ιερείς^  καϊ  ot  τον  λόγον  διάκονοι '  κρείβϋων^  δε 
6  άρχιερενς,  ο  πεπιβτενμενος  τά  άγια  των  αγίων,  ος  μόνος  πεπίΰτενται 
τά  κονπτά  τον  Θεον.  Καλαϊ  αί  λειτονργικαΐ^  τον  Θεον  δννάμεις.  "Αγιος 
δε^  ο  Παράκλητος  ^  καϊ  ίχγιος  ο  Αόγος,  6  τον  Πατρός  νιος,  δι'  ου  6 
Πατήρ  τά  πάντα  πεποίηκεν  ,^  καϊ  των  όλων  προνοεί'  οντός  εβτιν  η 
προς  τον  Πάτερα  άγονΰα  οδός,  ή  πέτρα,  ο  φραγμός,  rj  κλείς ,  ο  ποι- 
μην,  το  ίερεΐον,  rj  ϋ•νρα  της  γνώΰεως ,  δι  ης  είβηλ&ον  'Αβραάμ  καϊ 
Ίΰαάκ  καϊ  'Ιακώβ,  Μωΰης,  καϊ  ο  βνμπας  των  προφητών  χορός,  καϊ  οί 
ΰτνλοι  τον  κόβμον  οι  άπόβτολοι,  καϊ  η  νύμφη  τον  Χζ)Κ>τοί;,  νπερ  ης, 
φερνης  λόγω,  ε^εχεε^  τό  οι'κεΓον  αιμα^  Χνα  αντην  εξαγοράΰτι.  Πάντα 
ταντα  είς  ενότητα  τον  ενός  καϊ  μόνον  άλη&ινον  Θεον.  Έξαίρετον  δε 
τι  έχει  τό  εναγγελιον ,  την  παρονβίαν  τον  ΰωτηρος  ημών  Ίηΰον  Χρι- 
ΰτον,  τό  πά&ος,  αντην  την  άνάΰταΰιν.  ^Ά  γάρ  οι  προφηται  κατηγγε- 
λον,'  λέγοντες'  "Εως  αν^  ^^λΟ'τι,  ω  απόκειται^  καϊ  αντυς  προΰδοκία 
εϋ'νών,  ταντα  εν  τω  εναγγελίω  πεπληρωται '  ΠορενΟ-εντες  μαΰ-ητενΰατε 
πάντα  τά  εϋ^νη,  βαπτίζοντες  αντονς  είς  τό  'όνομα  τον  Πατρός,  καϊ  τον 
Τίον ,  καϊ  τον  '^Αγίον  Πνεύματος.  Πάντα  ονν  όμον  καλά ,  ο  νόμος, 
οί  προφηται,  οι  άπόΰτολοι,  τό  παν  ΰννάϋ-ροιΰμα  τό  δι'  αντών  πιΰτεν- 
ΰαν'    μόνον  εάν  άγαπώμεν  άλληλονς. 

Cap.  VII.     Ι)  άφιεΐ  Ο  V.  Cap.  IX.     1)  ΙρεΐςΥ. 

2)  αυνεδρίαν  Ο  V.  2)  κρείααω  V  ;    idem  fuisse  videtur 

3)  ημών    Β  F  Ο  V    vet.    Μ.    Cler.,     iri  Ο. 

qnamvis  in    versione   et  in  commenlario  3)  λειτονργείαι,  καϊ  Ο ;  iilem  in  V 

(iederit  vobis,  ut  Voss.  in  lextu  gr.  sine  interpunctione. 

4)  ^ρίδ^ιαν  V.  4)  δε  om.  Β  0  V. 

.5)  Dedi   χρηβτομάβ^ειαν    ex   inarg.  5)  Ila  0  V,  ηεποίηκε  Β  F  viilg. 

Codicis  0 ,    in    cuius  textu    et  F  V  χρι-  6)  ί'ξεχεεν  Ο  V. 

στομάϋ^ιαν,  illic  mutalum  in  \\i\g.  χρι-  7)  κατήγγειλαν  Ο  V.       ^ 

στομά&ειαν.  ^    8)  α  Voss.     Tum  ο  ρ.  φ  0V,    illic 

6)  τον εναγγελίουΒΟν.  Qualectione  φ  ad  oram. 
admissa,  siippie  τον  νόμον  vel  τά  πα- 
ραγγέλματα vel  simile  aliquid.  Cap.  VIII.    1)  Ego  meum  qiiidem  quod 

7)  α&ικτόν  μοι  Β  Ο  V.  fuit  Pal. 

8)  πρόκειται  Β  Ο  V.  2)  hoc  Reg. 

9)  τ  φ  Ο  V.  3)  odium  fueril  Pal. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  rillLADELPHIENSES.  VHI.  IX.         287 

VIII.  Ego  qiiidem,  quod  meum  fuit,*  feci,  ut  homo'  in  unitalc 
perfectus,  adiiciens  etiam  hoc,  qnia  ubi  dissensio  meiitis  et  iracundia 
el  odiiini,'  illic  Deus  non  habitat  Omnibus  igilur  poenilenlibus  diiuillil 
Deus,  si  ad  unilaleni  Chrisli  concurrerint ,  et  ad  consensum  Episcopi. 
Credo  gratiae  lesu  Chrisli,  quia  solvit  a  nobis  omne  vinculum  iniusliliao. 
Rogo  aulem  vos,  iit  iiiobil  secundum  irrilalionem*  agalis,  sed  seiMindiiiu 
(<hristi  dimicalionem.  Audivi  eiiiiii  quosdam  dicenles:  Si  non  invcnero 
Evangelium  in  antiquis,  non  credam.  Talibus  aiilcm  ego  dico,  qnia  mibi 
auUquitas^  lesiis  Chrislus  est,  cui  non  obcdire,  nianifeslus  et  irreniissi• 
liilis  inleritus  est.*  Principatiis  eius  est  crux,  et  mors  ipsius,  el'  resur• 
recUo,  el  tides  in  omuibus  his:  iii  quibus  volo  vos  in  oralionibus  veslris 
iustiGcari.  Qui  nou  credil  Evangelio,  omnibus**  simiil  iion  credif,  qiiia 
non  praeiudicalur  auliquilati*'  spirilus.  ΟαΓυη!^"  csl  eiiira,  coiilra  stimii- 
lum  calcilrare;  durum  eliam,  Chrislo  nou  crederc;  duruiii  quoque,  prae• 
dicationem  Apostolorum  spernere. 

IX.  Boni  enini  sunt  saccrdoles^  cl  scrmouis  niinislri;  mclior  au• 
tem  esl  Ponlifcx,  cui  credila  siint  saneta  sanclorum,  cui  soli  commissa 
sunl  secreta  Dei.  Bona  sunt  eliam  ofGcia  virlutis  Dei;^  bonus  quoque^ 
Spirilus  Sanclus,  qui  est  super  omnia  sancla*  sanclissimus ,  el  verbi 
iiiinisler.  Sed  super  onines  sanclos  sanctissimus  est  summus  Pontifex,  el* 
Princeps  Ponlificum;®  qui  est  legalus  et  minisler  Patris,  et  princeps 
legionum  militiae  caeleslis:'  per  quem  Pater  omnia  fecit,"  atque  omiiem 
providentiaiu  gerit.  Ipse  esl**  via,  quae  ducit  ad  Palrem;  ipse  pelra, 
raaceria/**  clavis,"  pastor,  sacerdolium ,  ianua  scicntiae  et^*  agnilionis: 
per  quam  inlroiil*^  Abraham  et  Isaac  et  lacob ,  Moyses  quoquc ,  el" 
omnis  chorus  Propbelarum,  el  columnae  mundi  Apostoli,  et  spoiisa  Do- 
miDi  Ecclesia;  pro  qua  sanguineni  suum  fudit,  ut  eam  rcdinieret.  Omnia 
igitur  baec  in  UDJtale  unius  et  unigenili  veri  Dci.  Quid  aulcin  prae- 
cipuum  habel  Evangelium?  Pracscntiani  advcnlus  Salvaloris  noslri  lesii 
Christi,  passioncm,  scd  el  ipsam  resurrectionem.  Quae  enim  Prophetac 
annunciaverunt  dicentes:  ,Doncc  veniat,  cui  reposilura  est/°  et  ipse  eril 
expecUlio  gentiuin:'  haec  in  Evangelio  completa  sunt,  dicente  Domino:*" 
jPergile  et  docete  onines  genles,  baptizantes  eos  in  nomine  Patris,  el 
Filii,  etSpirilus  Sancti.'  Omnia  ergo  simul  bona  sunt:  Lex,  Propbelao, 
Apostoli,  omnis  congregatio,  quac  pcr  ipsos  credidit.  Soluin  auteni 
reslat,  nt  nos  iDvicem"  diiigamus. 

4)  $ecu»dtm     chriiti     dimicalionem,  5)  Vocc.   ftummus    Ponlifez ,    et   non 
»opra  rrrit  Reg.  leg.  in  Pal.  Rck• 

5)  quia  aniiqmlas  mihi  Pal.  ^)  saccrdolnmdfiVal.,  saccrdolumHp^. 

6)  ett  interUus  ίητ.  Pal.  Reg.  ")  legionem  celrstis  milUine  Pal. 

7)  alque  Pal.  ^)  facil  Pal.     Cf.  Ileli.   1,   2. 

8)  kom,nil,u,  P.I.  ?)  -""  ''^^:  C/•  »«•  14,  G.  10,  1 1  ol  9. 

?)  r^r:  '•';«^.  i"  "^-- '•^"•  ' 

10)  AcL  9,  5  el  26,  14.  i2)  el  om.  Pal.  Reg. 

η        fv       «V    ft     •  ^  .  l^)  inlroivil  Hi!g. 

Cap.  IX.      I)  Bmt    enim    taeerdolet  14 j  a/^^„^  pa|    Hp^ 

*""'***•         „  .  15)  repotila  xunt  Pal.  Rog.   Cclenim 

2)  domtni  Pal.  cf.  (;«?».  4«,  10. 

3)  quoque  et  Pal.  lu)  Mattii.  2b,  19. 

4)  iancta  om.  Reg.  17)  ut  invicem  noi  Reg. 


288  ΙΟΝΛΤΙΙ  EPISTOLA  ΑΠ  PIIILADELPHIENSES.   Χ.  ΧΙ. 

Χ.  Έτζειδη  οιατα  την  πρυαενχην  νμών^  καϊ  τα  ΰπλάγχνα,  cc  'έχετε 
iv  Χριατω  Ίηαον.^  απηγγέλη^  μοι  είρηνενειν  την  εκκληΰίαν  την  εν 
Άντιο%εία  της  Συρίας,  πρέπον  εΰτϊν  νμΐν^  ως  εηκληοία  Θεοϋ,  χειροτο- 
νηΰαι  επίΰκοπον ,  εΙς  το  πρεαβενΰαι  ίηεΐ  Θεον  πρεΰβείαν ,  εΙς  το  ΰυγ- 
χωρη'&ηναί  αντοΐς  επί  το  αντο  γενομένοίς  κα\  δο'ξάΰαι  το  όνομα  του 
Θεον.  Μακαρως  εν  Χριΰτω  Ίηΰοϋ^  ος  κατηξίώ'&η  της  τοιαύτης  δια- 
κονίας' καϊ  ύμεΐς  δε  ΰπουδάΰαντες,  εν  Χριΰτω  δο'ξαΰϋ^ηΰεΰ'&ε.  Θελουΰι 
δε  ύμΐν ,  ου  πάΰιν'^  αδύνατον ,  ύπερ  ονόματος  Θεοϋ ,  ως  καϊ  άεϊ  αϊ 
εγγιΰτα  εκκληβίαι  'έπεμψαν  ίπίΰκόπονς ,  αϊ  δε  πρεΰβυτερους  καϊ  δια- 
κόνους. , 

XI.  Περϊ  δε  Φίλωνος  του  διακόνου,  ανδρός  από  Κιλικίας  μεμαρ- 
τυρημενου  ,  ος  καϊ  νυν  εν  λόγω  υπηρετεί  μοι ,  αμα  Γαΐω^  καϊ  Αγα- 
^όποδι,  ανδρϊ  εκλεκτω ,  ος  απο  Συρίας  μοι  ακολουθεί,  άποτα'ξάμενοι 
τω  βίω,  οΊ  καϊ  μαρτυροϋΰιν  ύμΐν '  κάγώ  τω  Θεώ  ευχαριΰτώ  περϊ  υμών, 
ύπερ  ων  εδε'ξαβ'Θ•ε  αυτούς'  προΰδεξεται  καϊ  υμάς  ο  Κύριος.  Οί  δε 
άτιμαΰαντες  αυτούς^  λυτρω'&είηΰαν^  εν  τγ  /cJ^itt  Ίηΰοϋ  Χριΰτοϋ ,  του 
μη  βουλομενου  τον  Ό-άνατον'^  του  αμαρτωλού ,  άλλα  την  μετάνοιαν. 
Άΰπάζεται  ύμας  η  αγάπη  των  αδελφών  τών  εν  Τρωάδι,  όΌ•εν  καϊ 
γράφω  ύμΐν  δια  Βούργου ,  πεμφθ-έντος  αμα  από  Έφεΰίων  καϊ  Σμυρ- 
ναίων, εις  λογον  τιμής'  ους  άμεί'ψεται  ο  Κύριος  Ίηΰοϋς  Χριΰτός,  εις 
ον  ελπίζουΰι^  ΰαρκϊ,  'ψυχτί^  πνεύματι,  πίοτει,  άγάπγ,  όμονοία.  "Ε^ρωΰΰ'ε 
εν  Κυρίω  Ίηΰοϋ  Χριΰτω,  ττ}  κοινγι   ελπίδι  ημών,    εν  '^Αγίω  Πνεύματι. 


Cap.  Χ.     1)  ημών  Β.  2)  γανΐα  Ο,  γανΐα  Β  V. 

2)  Ιν  τω  Χριατφ  "Ίηΰοϋ  Ο  V.  3)  λυτρωτείηΰαν  scr.  Β. 

3)  άπηγγέλλει.  Ο  V.  4)  εϊς  τον  θάνατον  Ο  V. 

4)  παααν  Ο  V,  illic  παύιν  ad  oram.  5)  Ιλπίζουαιν  Ο  V. 

Siibscriptio   in  V :    το?   αγίου  Ιερο- 

Cap.  XI.     1)  υπηρέτη  Ο  V,     in  illo  μάρτυρος    'Ιγνατίου    επιστολή    προς 

correclum.  φιλαόελφεΐς. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  PHILADELPHIENSES.   X.  XI. 


289 


X.  Quoniani  secundiini  oralioncm  vestram  el  viscera,  quae  habetis 
in  Domino  lesu,  annuiieiatum  esl  mihi  pacilicare  Ecclesiam,  quae  est 
in  Antiochia  Syriae,  decel^  vos,  ianqiiani  Ecciesiani  Dei,  ordinarc  Epi- 
scopum  ad  mitlendum  illuc*  visilationem  Dei;  coiiccdere  eis  in  idipsum 
constilutis  glorificare  noinen  Dei.  Beatiis  esl  in  Christo  lesu ,  qui  di- 
gnus  effeclus  fueril  lali  niinisterio:  et.  vos  quidera  festinantes,  glorifica- 
mini  in  Christo.  Volunt  autem  vobis,  qiiod  non  est  oinnil)iis  impossi• 
bile,  pro  nomine  Dei,  quomodo  et  semper  viciiiae  Ecclesiae  consueverunt, 
mittere  nobis'  Episcopos,  Presbyteros^  et  Diaconos. 

XI.  De  Philone  vero  Diacono ,  viro  religioso  a  Cilicia ,  qui  nunc 
mihi  in  verbo  Dei  minislrat,  una  ciim  Gaio  et  Agathopo/  viro  eleclo, 
qui  a  Syria  me  sequitur,  leslificor  vobis,  quia  renunciaverunt  seculo, 
et  marlyrium  perpetrare  assunipserunl.  Et  ego  gratias  ago  Deo  pro 
vobis,  rogaos  ut  suscipialis  eos  in  Domino,  ut  et  vos  suscipiat  lesus 
Chrislus.  Qui  enim  eos  diiTamaverunt,*  redempli  sunt  in  gralia  lesu 
ChrisU,  qui  non  vull  mortem  peccaloris,  sed  poenilenliam.*  Salulat  vos 
dilectio  fralrura,  qui  suut  in  Troia,  unde  el*  scribo  vobis  per  Burgiim,^ 
qui  missus  esl  siniul  ab  Ephesiis*  et  Smyrnaeis,  ad  verbum  honoris: 
qiios  redimet'  Dominus  lesus  Chrislus,"  in  quem  sperant  carne  et  anima, 
spiritu  et  fide,®  dilectione  et  concordia.  Incolumes  eslote  in  Domino 
lesu  Christo,  communi*®  spe  nostra,  in  Spiritu  Sancto." 


Cap.  X.     1)  decet  enim  Pal.  Reg. 

2)  ad  vitUandum  iUic  Pal.  Reg. 

3)  vo6m  Pal.  Reg. 

4)  Η  prttb^terot  Pal. 

Cap.  XL     1)  chatopo  Reg. 

2)  iehanoratennl   Pal.,    dehonorate- 
rmmt  Reg. 

3)  et  resUlai   ex   Pal.  Reg.    ed.  Ve- 
aeu  1546. 


4)  Ezech.  33,  11.  2  Pet.  3,  9. 

5)  burgium  Reg. 

6)  effesiis  Pal.,  epheisiis  Reg. 

7)  redimat  Pal.  Reg. 

8)  dominus  lesus  lesus  Christus  Pal. 

9)  came  anima   et    spiritu  fidc   dile- 
ctione  et  concordia  Pal.  Reg. 

10)  cum  omni  Reg. 

11)  Subscribitur  Explicit   ad   phila- 
delphienses  in  Pal. ,  Explicil  VI  in  Rftg. 


CaTRES   APOtT. 


19 


290  IGNATII  EPISTOLA  AD  SMYRNENSES.   I.  II. 


ΤΟΥ  ΑΥΤΟΥ  ΕΠΙΣΤΟΛΗ  ΠΡ02  ΣΜΥΡΝΑΙΟΥΣ.ι 

'Ιγνάτιος,  6  ααϊ  Θεοφόρος,  εκκληοία  Θεον  Πατρός  υψίατου  και  τοί 
ηγαπημενον  νίοϋ  αντον  ^Ιηϋοϋ  Χ()ΐ6τον,  ηλεημεντ^  εν  παντϊ  χα- 
ρίΰματί,  πεπληρωμεντ}^  εν  πίΰτει  καϊ  αγάπτ},  αννΰτερητω  ovCrj 
παντός  χαρίβματος ,  Ό-εοπρεπεΰτάττ}  %αϊ  άγιοφόρω,  ττ}  ovuy  εν 
Σμνρνγ)  της^  Άΰίας,  εν  άμώμφ  ηνενματι  καΐ  λόγω  Θεοϋ  πλεΐ- 
ΰτα  χαίρειν, 

Ι.  ^ο'ξάζω  τον  Θεον  καϊ  Πάτερα  του  Κυρίου  ημών*  Ίηβοϋ  Χρι- 
ΰτοϋ ,  τον  δι^  αύτοϋ^  ούτως  υμάς  ϋοφίΰαντα '  ενοηΟα  γαρ  υμάς  κα- 
τηρτιΰμενους  εν  άκινητω  πίΰτει,  ωΰπερ  ηα&ηλωμενους  εν  τω  βταυρω 
του  Κυρίου  ημών*^  Ίηΰοϋ  Χριΰτοϋ ,  6αρ%ί  τε  καϊ  πνευματι ,  καΐ  εδρα- 
ΰμενους  ίν  άγάπτ}  εν  τω  αϊματι  του  Χριϋτοϋ '  πεπληροφορημενους,'  ως 
αλη&ώς,  είς  τον  Κύριον  ημών^  ^Ιηΰοϋν  Χριΰτον ,  τον  του  Θεού  υίον, 
τον  πρωτότοκον  ττάΰης  κτίϋεως,  τον  Θεον  Αόγον ,  τον  μονογενή  υίον 
όντα  δε  εκ  γένους  /ΙαβΙδ  κατά  ϋάρκα,  εκ  Μαρίας  της  παρθένου,  βε- 
βαητιΰμενον  υπο  'Ιωάννου,  ϊνα  πληρω&γ,  πάΰα  δικαιούυνη  υπ  αυτοϋ ' 
πολιτευβάμενον^  οβίως  άνευ  αμαρτίας,  καϊ  ίπΐ^*^  Ποντίου  Πιλάτου  καϊ 
Ηρώδου  του  τετράρχου  καϋ•ηλωμενον  υπέρ  τιμών  εν  ΰαρκϊ  αληϋ•ώς ' 
αφ'  ου  καϊ  ημείς  εΰμεν  ^  άπο  του  ϋ-εομακαρίΰτου  αυτοϋ  πάϋΌυς ,  ϊνα 
αρν  ΰύββημον  εις  τους  αιώνας,  δια  της  άναΰτάϋεως ,  είς  τους  αγίους 
και  πιΰτους  αυτοϋ,  εϊτε  εν  Ίουδαίοις,  εϊτε  iv  'εϋ'νεΰιν ,  εν  ενϊ  ϋώματι 
της  έκκληΰίας  αυτοϋ. 

II.  Ταύτα  γαρ  πάντα  επαϋ•ε^  δι  ημάς'  κα\  αληθώς  'επαϋ'εν,^ 
καϊ  ου  δοκηϋει,  ως  καϊ  αληθώς  ανίατη'  αλλ'  ουχ  ωΰπερ  τίνες  τών 
άπίϋτων,  ίπαιΰχυνόμενοι  την  τοϋ  άνϋ'ρώπου  πλάΰιν  ,  καϊ  τον  ΰταυρον, 
καϊ  αυτόν  τον  ϋ'άνατον,  λεγουΰιν ,  ότι  δοκηΰει^  καϊ  ουκ  αλη&εία  άνεί- 
ληφε  το  ίκ  της  παρθένου  ΰώμα,  καϊ  τω'  δοκεΐν  πεπον&εν'  ίπιλα^ό- 
jitEvot  τοϋ  ειπόντος'  Ό  Λόγος  6αρξ  ίγενετο'  καϊ,  Αυβατε  τον  ναόν 
τούτον,  καϊ  ^ί,ά  τριών  ημερών  Ιγερώ  αυτόν'  καϊ,  Έάν  υψωθ•ώ  από 
χης  γης,  πάντας  ελκύόω'*'  προς  έμαυτόν.  Ουκοϋν  ό  Λόγος  iv  ΰαρκϊ 
ωκηΰεν  *!βΓ  αοφία  γαρ  εαυττ}  ωκοδόμηαεν  οίκον.  '^Ο  Αογος  τον  εαυ- 
τοϋ  ναον,  λυΟ•εντα  υπό  τών  χριοτομάχων  'Ιουδαίων,  άνεΰτηβε^  τη  τρίτη 
ήμερα.  Ό  Αόγος,  ύ'ψω&είβης  αυτού  της  ΰαρκός ,  κατά  τον  iv  τη 
ερημω  χαλκοϋν  όφιν,  πάντας  εΐλκυΰε  προς  εαυτόν  είς  ΰωτηρίαν  αΐώνιον. 

1)  Ita  V  Voss. ,    τοϋ    αυτοϋ    προς  8)  ημών  om.  Β. 

αμνρναίονς  Ιπιΰτολη  ζ'  BFO,  ΐη  hoc  9)  πολιτευαάμενος  Ο  V,  quofl  mn- 

quidem  εβδόμη  ρ.   ζ'.  tandum  esse  censeo  in  πολιτενΟαμένον, 

2)  Ita  c.  F  0  V,  πεπληροφορημέν^  cum  iidem  Codd.  etiam    paulo   post  ex- 
B  Voss.                                                         '  hibeant  χαμηλωμένου  ρ,  κα&ελωμένον. 

3)  της  bis  in  V.  In  Β    vulg.    πολιτευσόμενον  —  χα&η- 

4)  υμών  Β.  λωμένον. 

5)  αυτοΰ  ex  Β  vet.  Int.,  «^roilFOV  10)  άπο  Voss.  invitis  Codd. 
vulg.     ^  Cap.  II.     1)  Μπαβ^εν  OV. 

6)  ^^wj/om.  Curetonus  c.  recensione  2)  Cum   F  0  V   επαϋεν  ρ.    ίπαβε 
brev.  et  vet.  versione  vulg.     Dein  Χρι-  Β  Vulg, 

ΰτοϋ  om.  Β.  3)  το  Ο  V,  illic  ad  oram  τφ. 

7)  πεπληροφορουμένυυς  Ο  V,  τ/  ίη  4)  Ικλύαω  Ο,  ελκύοω  ad  oram. 
illo  supra.  5)  άνέΰτησεν  OV. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  SMYRNENSES.    I.  II.  291 


EIUSDEM  EPISTOLA  AD  SMYRNENSES.    EX  TROIA. 

Ignatius,  qui  et  Theophorus,  Ecclesiae  Dei  Patris  altissimi  et  dile- 
clissimi  filii  eiiis  lesu  Chrisli,  misericordiam  conseculae  et  gra- 
tia  replelae,  in  fide  et  dilectionc  fiindatae^  et  tolius  gratiaeueo^ 
decenlissimae,  sanctificatae  ,*  qiiae  est  in  Smyrna,  immaculatae 
spiritu"'^  et  verbo  Dei  pliirimam  salutem. 

I.  Glorifico  Deum  et  Palrem  Domini  nostri  lesu  Clirisli,  qui  per 
seipsum  vos  tanlum^  illuminavit.  Agnovi  enim  vos  perfectos  esse  in  fide 
immobili,  tanquam  clavis'  affixos  criici  Doniini  lesii  Cliristi,  carne  et 
spiritu,  et  confirmalos  in  caritate  in  sanguine  Christi,  el  vere  ad  plenum 
inslruclos  in  Domino  noslro  Icsu  Clirislo,  filio  Dei,  primogenilo  totius 
creaturae;^  Deo  Verbo,  unigcnito  Filio,  qui  est  ex  genere  David  secun- 
dum  carneiii,^  el  ex  Maria  virgine,  baplizatus  a  lohanne,  ut  adimplere• 
tur  in^"  eo  omnis  iuslilia.  Qui"  conversalus  sancle  sine  peccato,  el^^ 
sub  Ponlio  Pilato  et  Herode  Telrarcha  vere  clavis  confixus  est  pro  nobis 
in  carne.  Α  quo  et  nos  sumiis,  a  divina  et  beata  eius  passione;  ut 
tollat  secum^^  sibi  coniunctos  in  secula  per  resiirrectionem ,  ad  sanctos 
et  fideles  suos,  sive  ad  ludaeos  sive  ad  Genles,  in  unum  corpus 
Ecclesiae  suae. 

II,  Haec  enim  omnia  passus  est  pro  nobis.  Et  vere  passus  est; 
non  pulative,  sed  vere ,  sicuti  et  resurrexit.  Sed  non  sicut  quidam  in- 
fidelium,  erubescenles  plasinationem  bominis,  et  crucem,  et  ipsam  mortem, 
dicunt•/  quasi  pulalive  et  non  vere  suscepit  corpiis  ex  virgine,  et  pula- 
live  passus  esl:  immeniores  ilHus  qui  dixit:  ,Verbum  oaro  factum  est, 
et  habitavit*  in  nobis/  Et  itenim:''  ,Solvile  templum  boc,  et  ego  in 
Iriduo  resnscilabo  illud/  El*  in  abo  loco:  ,Cum  exallatus  fuero  a  terra, 
omnia  Iraham^  ad  rneipsuni/  Ergo  Verbum  in  carne  habitavit.^  ,Sapi- 
enlia  eniin  aedificavit  sibi  domum."  Verbum  ergo  templum  siii  ipsius 
ab  adversariis^  resolulum,  resuscilavit  lerlia  die.  Verbum  ulique  exal- 
tala  carne  sua,  velut  illo  aeneo®  serpente  in  eremo,  omnes  altraxit  ad 
se  ad  salulem  aeternam. 


1)  Incipil    eiusdem    ad     smyrnenses  13)  secmdum  Pal. ,    sccum  pr.  man. 
scripla  de  troia  pcr  burgum   Pal.,  Jncipil  supraadditum  in  Reg. 

Vn  Reg.  Cap.  II.     1)  ducvnl  eral  in  Pal. 

2)  infraudale  Pal.  ^)  ^''^'"''""^   ^'"^*"   ί"^**^   faclum   est    el 

3)  dei  Pal.,  rfono' Reg.  habilabit  Pal.  Cf.  lo.  1,  14. 

4)  sanetificare  Pal.,    ubi    (b-in  viyrna  3)  lo.  2,  18. 

p.  Smyma.  ^)  ^^  P^•  "*^"•  supraaddiUim  in  Reg., 

c\   .        ••.     η  I  vocc.  in  alio  loco  omissis;    Et   alio  loco 

5)  tn  sptrtlu  PaJ.  ρ  ,     Cf   Ιο    12    32 

6)  tantum  vos  ordinat  Pal.  ^^  arf/ra/mm'  Pal'.,  atlraham  Reg.,  tum 

8)  Sic  Pal.   Reg.    ed.   Vcneta    154C,  o)  ,„  carne  inhabilabil  Pal.,  habita- 
nalurae  nonnulli  vuJg.   Cf.  Col.  i,  15.  γΐι  in  came  Reg. 

9)  Rom.  1,  3.  7)  Prov.  9,  1. 

10)  ab  Pal.,    in    eo    om.    Reg.     Cf.  8)  suis  inser.  Pal.  Rcg.    Scrihenilum 
Matlh.  3,   15.  fortc  ab  advcrsariis   ludaeis. 

11)  Qui  om.  Pal.  Reg.  9)  ereo    Pal.   Reg.,    qui   scriliunl  in 

12)  el  adscripsi  ex  Pal.  Reg.  heremo.  Cf.  Num.  21,  9.  lo.  3,  14. 

19• 


292  IGNATII  EPISTOLA  AD  SMYRNENSES.    III.  IV.  V. 

III.  'jEycu  δε  ουκ  εν  τω  γεννάΰΰ•αι  και  ϋτανρονΰϋ-αι  γινωΰκω 
αντον  εν  ϋώμ^ατν  γεγονεναι  μόνον,  άλλα  %α\  μετά  την  άνάΰταβιν  Ιν 
GaQKV  αντον  οΐδα^  καϊ  πιοτεΰω  οντά.  Κα\  οτε  προς  τους  ηερϊ  Πετρον 
ηλϋ'εν,  εφη  αντοΐς'  Λάβετε^  ψηλαφηΰατε  με,  καϊ  ϊδετε ,  οτι  ουκ  είμϊ 
δαιμονιον  άΰωματον  πνεύμα  γάρ  βάρκα  καϊ  οΰτεα  ονκ  έχει,  καΟ^ως 
έμε  Ό•εωρεΐτε  έχοντα '  καϊ  τώ  Θωμά  λέγει '  Φέρε  τον  δόκτνλόν  ΰον 
ώδε^  εΙς  τον  τνπον  των  ήλων,  καϊ  φέρε  την  χεΐρά  ΰον,  καϊ  βάλε  εις 
την  πλενράν  μον'  καϊ  ευΌ'νς  επίΰτεν6εν,^  ως  αντος  εϊη  6  Χριΰτός. 
^10  καϊ  Θωμάς  φηβϊν  αντώ'  *Ό  Κύριος  μον,  καϊ  6  Θεός  μου.  ^ιά 
γάρ  τοϋτο  καϊ  -θανάτου  κατεφρόνηΰαν  μικρόν  γάρ  ειπείν,  ύβρεων  καϊ 
πληγών.  Ου  μην  δε,  άλλα  καϊ  μετά  το  επιδεΐξαι  εαυτόν  αντοΐς,  οτι 
άλη^^ώς  αλλ'  ου  τω'*  δοκεΐν  εγηγερται '  καϊ  ΰυνέφαγεν  αύτοΐς,  καϊ  ΰυν- 
έπιεν ,  αχρις  ημερών  όλων  τεΰΰαράκοντα '  καϊ  ούτω  ΰύν  ττ)  ΰαρκϊ, 
βλεπόντων  αύτών,^  άνεληφϋ'η  προς  τον  άποϋτείλαντα  αντον,  ΰνν  amrj 
πάλιν  ερχόμενος  μετά  δόξης  καϊ  δυνάμεως.  Φαΰϊ  γάρ  τά  λό^ια  *  Ούτος 
6^  Ίηβοϋς,  ο  άναληφΌ'εϊς  άφ^  υμών  εις  τον  ούρανον,  ούτως  ελεύΰεται, 
ον  τρόπον  ίϋ•εά6αΰΰ•ε  αυτόν  πορευόμενον  εις  τον  ουρανόν.  Ει  δε 
ίίνευ  ΰώματος  φαΰϊν  ερχε6'9•αι  επϊ  βυντελεία  του  αιώνος,  πώς  αυτόν 
καϊ  ό'ψονται'  οί  εκκεντηΰαντες,  καϊ  επιγνόντες^  κό-ψονται  εφ'  εαυτοΐς ; 
άβωμάτων  γάρ  ούτε  εΐδος ,  ούτε  χαρακτ?ίρ  εΰτιν ,  η  τμημα^  ξώου  μορ- 
φην  'έχοντος,  διά  το  απλούν  της  φύϋεως. 

IV.  Ταύτα  δε  παραινώ  νμΐν,  άγαπητοϊ,  ειδώς  οτι  καϊ  νμεΐς  ούτως 
Ιχετε.  Προφυλάϋϋω  δε  υμάς  από  των  θηρίων  τών  άν&ρωπομόρφων,  α^ 
ου  μόνον  άπο6τρεφεϋϋ•αι  χρη  ,  αλλά  καϊ  φεύγειν '  μόνον  δε  προΰεύχε- 
6&ε^  ύπερ  αυτών,  εάν  πως  μετανοηΰωΰιν.  Ει  γάρ  τώ^  δοκεΐν  εν  ΰώ- 
ματι  γεγονεν  ο  Κύριος,  καϊ  τω  δοκεΐν  εΰταυρώΰ-η ,  κάγώ  τω  δοκεΐν 
δεδεμαι.  Τι  δε  καϊ  εμαυτόν  εκδοτον  δεδωκα  τω  ϋ•ανάτω,^  προς  πνρ, 
προς  μάχαιραν,  προς  ϋ^ηρία;  'Αλλ'  ου  τώ^  δοκεΐν,  αλλά  τω  οντι 
πάντα  υπομένω  διά  Χριΰτόν,  εις  το®  ΰυμπα&εΐν  αυτώ,  αύτον  με  ενδυ- 
ναμοϋντος'  ου  γάρ  μοι  τοβούτον  ΰϋ'ένος. 

V.  "Ον  τίνες  άγνοονντες  ηρνηβαντο,  καϊ  ΰννηγορονΰι  τω  'ψενδει 
μάλλον  η  τγ  άληΟ-εία'    ους  ουκ  'επειΰαν  αϊ  προφητεΐαι,   ονδ'    ο  νόμος 

Cap.    11ί.      1)    Ιη   Ο  V    distinguitur :  3)  το  Ο  V,  τοϊ  ίη  illius  marg. 

άνάστααιν.  h  ΰαρκϊ  κτλ.  4)  τέ   δε   καϊ   Ιμαντόν  ^δέδωκα 

2)  Ita  Β  Cler.,  φδε  Voss.,  Cureton. ;  τφ   /io    (sic)   ^ανάτω   ρ.    τί    δε  καΐ 
deest  in  Ο  V.  έμαντόν  εκδοτον  δεδωκα  τφ  &ανάτφ 

3)  Ιπίΰτευαεν  dedi  c.  FOV  ratione  V,  Tt  δε  Ιμαντον έκδέδωκα  τφ — d-a- 
habita  eorum  ,  qiiae  antecedunt  et  quae  νάτω  (sic)  0. 

sequunlur,  lπίστεvδavB\u\g.  etvet. Int.  5)  το  0  V,  in  illo  correctum  ut  ante. 

4)  To  0  V,  τφ  ad  illiiis  oram.  6)  τφ  Β. 

5)  αυτόν  Ο. 

6)  6  om.  Ο  V.  Cap,  III.     1)  won  om.  Reg. 

7)  οχρωνται  0  V.  2)  nakim  esse  Pal.,    ad   oram  Non, 

8)  Ιπιγνώνντες  (sic)  V.  quodlineoIairiserenduramonetpost«a<Mm. 

9)  Ita  c.  Β  F  0  V,  βήμα  Voss.  3)  non  solutn  Reg. 

4)  Luc.  24,  39. 
Cap,  IV.     \)  ους  0  V.   Haud  male.  5)  dixit  Reg.    Cf.  lo.  20,  27. 

2)  προσενχεσϋ^αι  0  V.  6)  Ιο.  20,  28. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  SMYRNENSES.   III.  IV.  V.  293 

III.  Ego  imlem  non*  solum  iialuni  eiini*  et  cnicifixum  in  corpore 
factiim  scio,  sed  eliaiu  post  resiirrectionein  in  canie  eum  iiovi,  et  credo 
esse.  Et  quando  ad  eos,  qui  cum  Pelro  eranl,  venit ,  ait  illis :  ,Palpale 
me,  et  videte,  quia  non*  sum  daemunium  incorporeuiu.  Spiritus  enim 
earnem  et  ossa  non  habet,  sicut  lue  videlis  habere.'*  Et  Thoniae  dicit:* 
Jniice  digitum  tiuim  in  fixuram  clavoruiii,  ct  atter  manuni  luani,  et  mitte 
in  lalus  iueum;  el  noli  esse  incredulus,  sed  fidelis.'  Et  slaliin  credide- 
runt ,  quia  ipse  erat  Chrislus.  Proplcr  qiiod  et  Thomas  ait  illi  :*'  ,Deiis 
meus,  et  Dominus  nieiis.'  Propterea  ergo  niortem  conlcnipseriint,  parum 
dicentes  esse,'  iniurias  et  plagas  et  alia  nonnuUa  propter  ipsum  susli- 
nere.  Nani  el  poslquaiii  ostendil  se  eis,  qiiia  vere  et  non  piilalive  re- 
surrexisset/  manducavil  cum  eis  et  bibit  per  dies  quadragiuta ,  et  sic 
videntibus  eis  assumptus^  est  cura  carne  ad  eum,  qui  miserat  illum,  in 
qua  et  ilerum  venlurus  est***  ciira  gloria  et  virlute,  secundum  quod  di- 
ctum  est  ab  Angelis  ad  Apostolos:  ,Hic  lesus,"  qui  assuniplus  est  a  vobis 
in  caelum,  sic  veniet,  queniadHiodiim  vidislis  eura  ascendentem  in  caelum.'** 
Si  ergo  sine  corpore  dicunt  euin  venlurum  esse  in  consiimraatione^' 
seculi,  quoniodo  visuri  sunt  eum  illi,  qui  conipunxerunt  in  eum,  et  co- 
gnoscentes  plangent  inler  se  ?  Nam^*  incorporalium  neqiie  species ,  ne- 
que  Ggura,  sed  neque*^  effigies  qiiidem  aliqua  animalis  formae  haberi 
poterit,  in  qua  iixura^^  clavorum  vel  lanceae  foramen  appareat,  propter 
simplicitatem  naturae. 

IV.  Haec  aulem  inoneo  vos ,  carissimi ,  sciens  quia  el*  vos  sic 
liabeus.  Praecustodto  autem  vos  a  besliis  hominum  figuras^  habenlibus: 
quas  non  soiimi  devitare,  sed  etiam  fiigere  vos  oportet.  Taiitum  orale 
pro  illis,  ul'  forle  poenileant.  Si  enini  putalive  in  corpore  fuit  Donii- 
nus,  et  puUUve  crucifiius  est,  crgo  et  ego  putalive*  vinctus  sum.  Quare 
autem  el  meipsum  Iradidi^  ad  mortera,  ad  ignem,  ad  gladiiim,  ad  bestias? 
Sed  non  puUtive,  sed  vere  oninia  suslineo®  propter  Christuin,  ad  com- 
patiendum  ei,  ipso  me  conforUnte,  quia  non  est  mihi  tanta  virtus. 

V.  Quem  profeclo'  quidam  ignorantes^  negaverunt,  et  consentiunt 
magis  mendacio  quam  verilali.     Quos  non  persuaserunt  Prophetae,  neque 


7J  femm  ei$e  dicenlts  Pal.  Reg.  possU  in  qua  figurae  clavorum  vel  lanceac 

8)  narezU  Pal.,  returrexit  Reg.,   qiii     furamen  apparuerat. 
pergil  mendmeerii   eum  eit  per  die$  XL  16)  fixure  Pal. 


ef  HkU.  Cetennn  cf.  An.  1.3  η  10.  41 
9)  abtumptit  Pal. 


Cap.  IV.     1)  et  ex  Pal.  Reg.  ed.Ve- 
j0%  ^^^  p^j  in-la  1546. 

1Π  AcL  1*  II  ^^  "    bcstiis   figuras    (cral  ftguralas) 

12)  nu  UsuM  qu*  ab.umptu,eit  eum    '''^![""'  ""«,•  „ 

4)  I»    ordo    vocc.    iii   Pal.    R<'K.,    el 
pulaiive  ego  Ciirelori.  Dcin  Pal.  dcvinctus 


came  ad  eutn  qui  nUteral  illum  quemad 
modum  vidittis  eum  a$cendtntem  tn  cae 
Itm  sU  veniel  Pal.  .    , 

13)  cotumationtm    Pal.     Poslca    cf.     P'  "iv    "';,....,  ,.„„ 

Zach    12,   10    Apoc.  1,  7.  ^.    ^^^  ^^^  ^,^^,,^^^  p^, 

14)  cum  Pal.  Reg.  ' 

15)  nec  Pal.  Beg.,  qui  pergil  effiytps  Cap.  V.     1)  ergo  Pal.  Keg. 
quidcm  aliquam  animalii   formatn  halere  2)  ignoranlet  om.  Reg. 


294  IGNATll  EPISTOLA  AD  SMYRNENSES.   V.  VI.  VII. 

0  Μωΰεως,  αλλ'  ονδε  μέχρι  ννν  το  ευαγγελίων,  αλλ'  ονδε  τα  ημέτερα 
τών^  κατ'  άνδρα  παΟ-ηματα.  Καϊ  γαρ  περϊ  ημών^  το  αντο  φρονονΰι. 
Τι  γαρ  ωφελεί,  ει  εμε  επαινεί  τις,  τον  δε  Κνριόν  μον  βλαοφημεΐ,  μη 
ομολόγων  αντον  ααρκοφόρον  Θεόν;  Ό  δε  τοντο  μη  λέγων  ^  τελείως 
αυτόν  απηρνηται,  ων  νεκροφόρος.  Τα  δε  ονόματα  αυτών,  οντά  αττιΰτα, 
νυν  ουκ  εδο'ξέ  μοι  εγγράιραΐ'  μηδέ  γένοιτο  με  αυτών  μνημονεύειν,  μέχρις 
ου  μετανοηΰουΰιν.^ 

VI.  ΜηδεΙς  πλανάβΰ'ω.  Έαν  μη  ηιΰτευοη,^  Χριΰτδν  Ίηϋουν  έν 
ΰαρκΧ  πετΐολιτεϋαΰ-αι,  καϊ  ομολογί^ΰτ}  τον  ϋταυρον  αυτοϋ,  καϊ  το  πάΰ•ος, 
καϊ  το  αίμα,  ο  εξέχεεν  ύπερ  της  του  κόΰμου  ΰωτηρίας,  ου  της  ζωης^ 
αιωνίου  τευξεται,  καν  βαβιλευς  η,  καν  ιερεύς,  καν  άρχων,  καν  ιδιώτ^^?, 
καν  δεϋπότης  η  δούλος,  καν  ανηρ^  η  γυνή.  Ό  χωρών  χωρείτω,  6 
ακούων  άκουέτω.  Τόπος,  καϊ  άίίωμα,  καϊ  πλούτος  μηδένα  φυΰιούτω' 
άδοΗα,  καϊ  πενία,*  μηδένα  ταπεινουτω *  το  γαρ  ολον^  εΰτϊν  πίΰτις  η 
εις  Θεον,  καϊ  η  εις  Χριβτον  ελπϊς,  η  τών  προβδοκωμένων  αγαϋ'ών 
άπόλαυΰις,  αγάπη  τε  περϊ  τον  Θεον  καϊ  το  όμόφυλον  Άγαπηΰεις^  γαρ 
Κύριον  τον  Θεόν  ΰου  ε'ξ  όλης  της  καρδίας  6ου  καϊ  εξ  όλης  της  δια- 
νοίας 6ου  ,^  καϊ  τον  πληΰίον  ΰου  ως  οεαυτόν  καϊ  ο  Κύριος  φηΰϊν 
Αυτή  εΰτϊν  rj  αιώνιος  ξωη ,  το  γινώΰκειν  τον  μόνον  άλη&ινον  Θεόν, 
καϊ  ον  άπέΰειλεν  Ίηΰοϋν  Χριΰτόν '  καϊ  Έντολην  καινην  δίδωμι  υμΐν, 
%να  αγαπάτε  αλλήλους'  εν  ταύταις  ταϊς  δυΰϊν  έντολαΐς  όλος  6  νόμος 
καϊ  οι  προφηται  κρε/ΜΟίνται.  Καταμάϋ•ετε  ουν  τους  έτεροδοξοϋντας,  πώς 
νομοΰ•ετοϋΰιν  αγνωΰτον  είναι  τον  Πατέρα  του  Χριΰτοϋ'  πώς  απιΰτον 
εχϋ'ραν  μετ'  αλληλο^ϊν  εχουΰιν.'^  Αγάπης  αυτοΐς  ου  μέλει,  τών  προ(?άο- 
κωμένων  αλογοϋΰι,  τα  παρόντα  ώς  εΰτώτα  λογίζονται,  τας  έντολας  παρ- 
ορώΰι,  χηραν  καϊ  ορφανόν  περιορώΰΐν ,  ^'λιβομένων  διαπτύουΰι,^  δεδε- 
μένον  γελώϋι. 

VII.  Τον  ΰταυρον  έπαιΰχΰνονται,  το  πά&ος  χλευάξουΰι,  την  ανά- 
ΰταΰιν  κωμωδοϋΰιν^  εγγονοί^  ειΰι  του  άρχεκάκου  πνεύματος,  του  τον 
Άδαμ  δια  της  γυναικός  της  εντολής  εξωΰαντος  ,^  του  τον  "Αβελ  δια 
του  Κάιν  άποκτείναντός ,  του  τω  Ίώβ  έπιΰτρατεύΰαντος,  του  κατηγο- 
ροϋντος  Ίηΰοϋ  του  υίου'^  Ίωΰεδεκ,  του  έξαιτηΰαμένου  ΰινιαΰ&ηναι  τών 


Cap.  V.     1)  Sic  Β  F  Ο  V,  τα  Voss.  7)  Recepi    vocc.  καϊ   Ιξ    όλης   της 

2)  ημών  c  Ο  V  vet.  ΙηΙ.,  υμών  Β  Voss.  άιανοίας  σου ,  ex  Ο  V ;    desunl   in  Β  F 

3)  μετανοηΰονύιν   c   Ο   V ,  μετά-  vulg.  vet.  Int. 

νοηύωύιν  vulg.,  vel.  Int.,  μετανοηύωαι^  8)  Allalius  post  εχουϋιν  colon,  qiiod 

F.  Confidit  absque  dubio.  seqiiitur  in  recensione  breviori,  ex  Med.  in 

hunc  modum  marg.  Cod.  Β  inscripsit :  ηερϊ 

Cap.  VI.    1)  πιϋτεύΰει  el  mox  ομο"  αγάπης  ού  μ^λει  αντοΐς,  ου  ηερϊχή- 

λογηύει  Ο  V.  ρας,  ού  περϊ  ορφανού,   ού  περϊ',  &λιβο- 

2)  ού   της   ζωής  Β    vet.   Int.    Voss.,  μένου,   ού  περϊ  δεδομένου ,   ού    περί 
οτι  ζωής  Ο  V  Cler.  λελνμένου,  ού  περϊ  πεινώντας,  ού  περϊ 

3)  χαν   άνηρ  Β  vet.    Int. ;    deest   in  δηρώντος.    ^Ευχαριστίας  καϊ  προσευ- 
FOV  ap.  Voss.  et  in  textu  Cler.  χής  άπεχονται,  δια.  το  μη  ομολογεΐν 

4)  πένεια  Ο  V.  την  εύχαριστίαν  σάρκα  είναι  του  σω~ 

5)  δλων   β.     Subinde     ^σύν    Ο   V,  τηρος  ημών  Ίησοϋ  Χριστού,  την  νπερ 
^στϊ  Β  vulg.  τών  αμαρτιών   ημών   παχ^ούσαν    τφ 

6)  άγαπήσης  Ο  V,   illic  mutalum  in  •  .  .  τη   χρηστότητι  ό  πατήρ  ηγειρε7\ 
αγαπήσεις.  9)  περιορώσιν,    χ^λιβομένων  δια- 


IGNATIi  EPISTOLA  AD  SMYRNENSES.   V.  VI.  VII. 


295 


Lex  Moysi ;  sed  nec  nunc  usque  Evangelium ,  nec  noslrae  speciales  pas- 
siones.^  Nam  et  de  nobis  hoc  ipsiim  sentiunt.  Quid  enim  ine  iuvat, 
si  me  quis  laudaverit,  Dominum  autem  meum  blasphemaverit;*  si  noii 
eiim  confessus  fiierit''  incarnaliim  esse  Deum?*^  Hoc  autem  qui  non 
dixerit,  perfecte  eum  negat,  sicut  mortuum  baiulans.  Noraina  vero  eorum 
infidelia  non''  est  milii  iiunc  visiim  scribere;  sed  neque  contingat  mihi, 
ut  mentionem  eorum  faciam,  doiiec  poeniteant. 

VI.  Nemo  seipsum  seducat.  Si  enim  non  crediderit,  Christum 
lesum  in  carne  fuisse  conversatum,  et  confessus  fuerit  crucem  eius,  et 
passionem,  et  sanguinem,  qiiem  effudil^  pro  mimdi  salute,  vitam  aeter- 
nam  non  consequetur,  sive  rex  fuerit,  sive  sacerdos ,  seii  princeps,  seu^ 
privatus,  seu  dominus,  sive  servus,  seu'*  vir,  sive  mulier.  ,Qui  capit, 
capiat,  et  qui  audit,  audial.'^  Locus  ergo  et  dignitas  alque  divitiae  ne- 
minem  inflent;  ignobililas  et  paupertas  nullum  humibet;  sed  cum  his 
omnibus  fides  sit  in  Deum  et  in  Chrislum,  et  spes  fruitionis^  futurorum 
bonorum,  cum  dilectioiie,  quae  est  circa  Deum  et  circa  proximum.  ,Di- 
liges  enim  Dominum  Deum  luum  ex  toto  corde  luo,  et  proximum  tuum 
sicut  teipsum."  Sed  et  Dominus  dicit:  ,Haec  est^  vita  aeterna,  ut  co- 
gnoscant  te  solum  verum  Deum,  et  quem  misisti  lesum  Christum.'  Et 
illud  lohannis:''  ,Mandatum  novum  do  vobis,  ut  diligatis  invicem.  In 
his  enim  duobus  mandatis  tota  lex  pendet,  et  Prophetae.'^^  Discite  ergo 
eos,  qui  taliler"  docent,  quomodo  legem  ponunt,  incognilum  esse  Patreni 
Christi  praedicantes,  quomodo  etiam  infidclem  inimiciliam  ciim  invicem 
habent.  Dileclionem  enim  fiiturorum  negligunt,  praesenlia  dissimulant, 
quae  ventura  sunt  tanquam  praesentia^^  esse  pulant,  ct  tanquam  so- 
mnium  et  pbantasiam  existimant:  raandata  contempnunt,  viduam  et  orpha- 
num  despiciunt,  tribulatum  respuunt/^  vinctum  deridenl. 

VII.  Crucem  enibcscunt,  passionem  deludunt,  resurrectionem  fru- 
strant/  Huiusmodi  omnes  nepotes  sunt  illius  invelerali  malorum  nequis• 
simi*  spiritus,  qui  el  Adam  per  mulierem  mandatum  Iransgredi  persua- 
sit,  qui  et  Abel  per  Cain  occidit,  qui  et  lob  decipere  conatus  est,  qui 
et  lesu  filio  losedech  resistere  temptavit,  qui  et  Apostolorum  fidem  sub- 


πτνοναι  dedi  c.  0  V  p.  περιορώσι, 
ϋ^λίβόμενον  όιαητνουύι  Β  viilg.  Εχ 
Cod.  F  mihi  tiolatiir  παρυρώσι.  ϋ^λι,- 
βομένο)νδιαπτύουαι.  Subinde  δεβεμέ^ 
νων  V. 

Cap.   VH.     1)  χομοόοϋαιν  Ο  V. 

2)  Ικγονοί  Β. 

3)  ίξεωίίαντος  Ο  V. 

4)  Ίφ  Ο  V. 

3)  passiones  speciales  ίιιν.  Reg. 

4)  blasphemasveril  scr.  Hcg. 
δ)  fuerit  oin.  Keg. 

6)  dominum  Reg. 

7)  non  siipra  add.  iri  Bcg. 
Cap.VI.  1)  Is  ordo  vocc.  in  Pai.  Rcg. 

ed.  Veneta  1546,  lesum  Chrigium  vulg. 


2)  elfundit  Pal. 

3)  sive  Pal.  Reg. 

4)  sive  Reg. 

5)  Mallh.  19,   12.  13,  43. 

6)  frulionibus  Pal. 

7)  Luc.  10,  27. 

8)  esl   enim   Pal.   Reg.     Celerum  cf. 
17,  3. 

9)  lo.  13,  34. 
1(0  Mallh.  22,  40. 

11)  f.  aliler.  Ciir. 

12)  ηΐ   inslanlia   (sic)    p.  praesenlia 
Rcg. 

13)  despiciunl    Reg. ,     iibi     subinde 
vinclum  dcspiciuni  (suhnotatiim)  dciidenl. 

Cap.  VII.     1)  fruslanl  Reg. 
2)  nequissimi  accessil  ux  Pal. 


lo. 


Pal. 


296  IGNATIl  EPISTOLA  AD  SMYRNENSES.    VII.  VIII.  IX. 

άποβτόλων  την  πίϋην,  του  το^  Ίονδαϊκον  nlrjd-og  επεγείραντος  τω  Κν- 
ρίω,  τον  καϊ  νυν  §νεργονντος  εν  τοις  νίοΐς  της  άπει^-είας,  ων  ρνΰεταν 
6  Κύριος  ^Ιηΰονς  Χριΰτος,  6  δεηθείς  μη  εηλείπειν  την  πίΰτιν  των  άπο- 
ΰτόλων,  ονχ  ώς  μη  αυταρκών  φνλάξαί  αυτήν ,  αλλ'  ως  χαίρων  τι}  του 
Πατρός  ύπεροχΎ}.  Πρέπον*^  οϋν  εστίν,  απεχεβΰ-αι  των  τοιούτων,  καΐ 
μήτε  κατ'  ίδίαν^  περί*^  αυτών  λαλεΐν,  μήτε  xotvj/,  προΰεχειν  δε  νόμω 
καϊ  προφήταις^  καϊ  τοΐς  εναγγελίΰαμενοις  νμΐν  τον  ΰωτηριον  λόγον. 

VIII.  Τας  δε  δυΰωνύμους  αΐρεΰεις  καϊ  τους  τα  ΰχίβματα  ποιοϋν- 
τας  φεύγετε,  ώς  αρχήν  κακών.  Πάντες  τω  επιακότίω  άκολουϋ•εΐτε,  ώς 
ο  Χριΰτος  Ίηΰοϋς  τω  Πατρί'  καϊ  τω  πρεοβυτερίω  δε ,  ώς  τοΐς  άπο- 
ΰτόλοις'  τους  δε  διακόνους  εντρεπεΟ'&ε,  ώς  Θεοϋ  εντολην  διακονοϋντας. 
ΜηδεΙς  χωρίς  επιΰκόπου  τι  πραΰΰετω  τών  ανηκόντων  εις  την  εκκληΰίαν^ 
^Εκείνη  βεβαία  εύχαριΰτία^  ηγείΰΰ^ω,  η  νπο  τον^  επίΰκοπον  ουΰα,  η  φ 
αν  αυτός  ίπιτρεψτ^^^  '^Όπου  αν  φαντ}  6  επίΰκοπος ,  το  πλη'3•ος  εβτω 
ώβπερ  οίνου  ο  Χριΰτος,  πα(>«  η  ουράνιος  ϋτρατια  τταρεΰτηκεν,  ώς  άρχι- 
ΰτρατηγω  της  δυνάμεως  Κυρίου ,  καϊ  διανομεΐ  πάϋης  νοητής  φυβεως. 
Ούζ  εξόν  εβτι*  χωρϊς  επιΰκόπον  ούτε  βαπτίζειν,  ούτε  προΰφερειν ,  ούτε 
ϋ'νΰίαν^  προΰκομίξειν ,  ούτε  δοχην  επιτελεΐν'  αλλ'  ο  αν  εκείνω  δοκ^^ 
κατ'  εναρέΰτηϋιν  Θεοϋ,  Χνα  άΰψαλες^  τι  καϊ  |3ε|3αιον  παν,  ο  αν  τιράϋ- 
ϋητε? 

IX.  Κύλογόν  εΰτι  λοιπόν  άνανήψαι  ημάς ,  ώς  ετι  καιρόν  εχομεν 
εις  Θεον  μετανοεΐν '  εν  γαρ  τω  αδτ^  ουκ  εβτιν  6  εξομολογού μένος '  Ίδον 
γαρ  ανΰ•ρωπος,  καϊ  το  έργον  αύτοϋ  προ  προΰώπου  αυτοϋ.  Τίμα,  φηΰϊν, 
υίε  τον  Θεον,  καϊ  βαΰιλεα'  εγώ  δε  φημϊ'  Τίμα  μεν  τον  Θεον,  ώς 
αίτιον  τών  όλων  καϊ  Κύριον  επίΰκοπον  δε,  ώς  αρχιερέα,  Θεοϋ  εικόνα 
φοροϋντα,  κατά  μεν  το  αρχειν,  Θεοϋ ,  κατά  δε  το  ιερατενειν,  Χριΰτοϋ ' 
καϊ  μετά  τοϋτον,  τιμαν  χρη  καϊ  βαΰιλεα.  Ούτε  γαρ  Θεοϋ  τις  κρείττων, 
η  παραπληΰιος  εν  πάΰι  τοις  οϋΰιν '  ούτε  δε  εν  εκκληΰία  επιΰκόπου  τι 
μείζον  ιερωμένου  Θεώ  ύπερ  της  τοϋ  κόΰμου  παντός  ΰωτηρίας '  ούτε 
|3α()ΐλεω?  τις  παραπληΰιος  εν  άρχουΰΐν,  είρηνην  καϊ  εύνομίαν  τοΐς  άρ- 
χομενοις  πρυτανεύοντος.  '^Ο  τιμών  ίπίΰκοπον,  υπό  Θεοϋ  τιμηΰ'ηΰεται' 
ώΰπερ  οϋν  ο  άτιμάζων  αυτόν,  υπό  Θεοϋ  κολαΰΰ•ηΰεται.  Ει  γάρ  ο 
βαΰιλεϋΰι  μεν  επεγ ειρό μένος  ,^  κολάΰεως  άξιος  δικαίως^  γενηΰεται,  ώς 
γε  παραλύων  την  κοινην  εύνομίαν '  πόΰω  δοκεΐτε  χείρονος^  άξιωΰΊίΐΰεται 
τιμωρίας,  ό  άνευ  επιΰκόπου  τι  ττοιεΓν  προαιρού μένος,  καϊ  την  όμόνοιαν 
διαΰπών ,  καϊ  την  εύταξίαν  ΰυγχέων ;    ίερωΰύνη   γάρ    εΰτι   το    πάντων'*^ 

5)  τούτο  ρ    ToD  το  V.  6)  άαφαλης  V. 

6}  πρέπων  V.  7)  οό  άν  πράαβετε  Ο  V. 

7)  χα^"  Ιάίαν  scr.  Ο. 

8)  Ita  BFOV,  /^ετ'  Voss.  Cap.  IX.     1)  6  βασιλεϋσι  μεν  ^πε- 
Cap.  VIII.     1)  εύχαριστεία  0V.  γειρόμενος  dedi  ex  Ο,  ίη  cuius  quidem 

2)  τών  Ο,  τον  ad  oram.  textu  est  ut  in  V  ό  βασιλεϋαι  μη  Ιπε^ 

3)  επιτρέψει,  Ο  V.  γειρόμενος,  sed  μεν  in  marg. ;  6  βαΟι- 

4)  Ιϋτιν  Ο  V.  λεϋσιν  Ιπεγειρόμενος  Β  vulg.,  ό  βαύι- 

5)  ούΰίανΟΥ.    Quae  varia  lectio  fere     λεύς  μϊν  Ιηεγ ει ρό μένος  V. 

monet,  ut  huius  passus  auctorem  illo  tem-  2)  άξίως  και  δικαίως  ρ.  α'ξιος  δι- 

pore  vixisse  statuamus,    quo  in  Ecclesia  καίως  0  V. 

nola  illa  controversia  de  ονϋία  fcrvebat,  3)  χειρόνως  0  V,  in  hoc  prius  χεί- 

eam(jue  vocem  p.  d^vcsCa,  introduxisse.  ρονως. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  SM^TINENSES.   VII.  VIII.  IX.  297 

vertere  voluil,  qui^  ludaeorum  multiludiuem  advcrsus  Dominum  suscila• 
vit,  qui*  et  nunc  operatur  in  filiis  diflidenliae,  a  quibiis  erual  iios  Do- 
minus  lesus  Chrislus,  qui  Patreui  deprecaUis  cst,*  ut  non  deficeret  fides 
Apostolonim :  non  quod  noii  sufliceret  cuslodire  eam ;  sed  lanquam 
jaudens  de  Patris  euiinenlia,  ipsuui  pro  eis  deprecalus  est.  Digniim 
esl  ergo,  a  talibus  abslinere,  et  neque  proprium  cum  his,  nequc  com- 
iiiuiie  habere  colloquium,*^  sed  inlcndere  Lcgi  el  Prophelis,  el  evangeli• 
zanlibus^  vobis  salutarc  verbum. 

VIII.  Nefandas  vero  haereses  et  schismata  facienles'  fugile ,  sicut 
priucipatuoi  malorum.  Omnes  Episcopum  sequimini,  sicul  lesus  Clirislus 
Patrem;  Presbyleros,  sicut  Apostolos:  Diaconos  aiitem  vcneramini,  sicut 
luandalo  Dei  minislranlcs.  Nemo  praeter  Episcopum  aliquid  agat  eorum, 
quae  ad  Ecclesiam  perlinent.  Firuia  Eucharistia  reputelur,  quae  ab  Epi- 
scopo  concessa  fuerit.  Ubi  Episcopus  praesens  fiierit,  iliuc  el  plebs  coii- 
gregetur:  siciiti  et  ubi  Chrislus  est,  omnis  mililia  caeleslis*  adesl  lan- 
quam  principi  ^pilitiae  virtulis  Domini,  ct  ipse  est  dispensator  tolius  in• 
telligibilis  nalurae.  Propterea  noii  licet  sine  Episcopo  neqiie  olTerre, 
neque  sacrificium  imniolare,  neque  Missas  celebrare:^  scd  si  ei  visutn 
ruerit,  secundum  beneplacilum  Dei;  tunc  demum  lulum  et  firmum*  erit. 

IX.  Ergo  omnia,  quaecunque  agitis  et  facitis/  iam  mutabilia  simt: 
ul  corrigamus  nos  in  Deo,  cum  tempus  habemus  poenitendi.  Quod 
enim  incerlum  est,  iion  habet  confessionem.  ,Ecce^  enim  homo/  inquit, 
,et  opera  eius  coram  βο."*  Sicut  scriptum  est:*  ,Honora,'  inquit,  ,fili 
Deum  et  Regem.'  Ego  aulcra  dico:  Honorate''  quideiii  Deum,  ul^  au- 
ctorem  omnium  et  Dominum ;  Episcopum  aulein  tanquam  principem  sacer- 
doUim ,  imagiDem  Dei  ferenlem :  principalum  quidem  sccundum  Deum ; 
sacerdotium  vero  secundum  Chrisluni.  El  post  bunc  honorare  oportet 
etiaa]  Regem.'  Nemo  eniui  polior  csl  Deo,  neque  simUis  ei:  neque 
Episcopo  iD  Ecclesia  honorabilior,  sacerdutiuni  Dco  gerenti"  pro  mundi 
salute.  Neque  regi  quis  siinilis  est  in  exercitu,  pacem  et  benevolenti- 
am  omnibus  principibus  cogilaiili.  Qui  enim  honorat"  Episcopum,  a 
Deo  honorabitur:  et  qui  dehonoraverit  eum,  a  Deo  dainpnabitur.  Si 
enim  quis  contra  Regem  insurgens  dampnalione  dignus  cst,  quomodo  ille 
evadere  uIlioDem  poterit,*"  qui  praeter  Episcopum  aliquid  egerit?  Sacer- 

4)  nav  των   0  V,    illic    ad    oram  4)  firmum  el  tulum  ordinat  Pal. 

ηάντων. 

Cap.  IX.  1)  Vocc.  el  facilis  om.  Pal., 

3)  Zach.  3,  1.  qui    subinde    lam    ralionabilia    sint ;    in 

4)  qui   ex    Pal.,    ubi   quidem   fuisse     Keg.  iam  ralionabilia  sunt. 

riaetv  el,  qood  ab.  Reg.  ToJg.  2)  El  ecce  Pal.  Cf.  Esai.  62,  11. 

i)  Eph.  2,  2.  3)  co  om.  1'»Ι. 

β)  Loc  22,  32.  4)  Prov.  24,  21. 

7|  eolloquium  habere  traasp.  Reg.  Iri  5)  lionorare  Pal.  Hck• 

PaL  babe•:  neque  enm  WHdunbuM  eorum  0)  el  Pai.  Heg. 

keken  (focc   comii»   kaktn   βμιι.   s«c.  7)  In     Pai.    nolula    dilfncrUia    inler 

add.)  eoUoqumm.  fpitcopum  el  regem  ecc.  ιπ.ίιι.  iii  marg. 

8)  evangelicantibu»  Pal.  8)  gerenti  deo  iriv.  Pal.  Kcg. 

Cap.  VIII.     ])  faeieniibus  Pal.  9)  honorat  ex  Pal.  Rcg.   ed.   Venela 

2)  eeUitii  milUia  Reg.  1546  p.  hfβnoraverit  viilg. 

3)  Ια  Reg,    Dochen  eaenam  eelebrare  10)  tllc  uUionem  evadere  poterit  Pa\., 
sec.  ad  oraoL  uUionem  ille  evadere  polerit  Rcg. 


298  IGNATII  EPiSTOLA  AD  SMYRNENSES.    IX.  X.  XI. 

άγαΰ•ών  iv  άνΰ•ρώποίς  αναβεβηκός'  ης  6  καταμανείς,  ον%  ανΰ•ρωπον 
ατιμάζει,  άλλκ  θεον ,  καί  Χριΰτον  Ίηΰονν ,  τον  πρωτότοκον ,  ζαϊ  μό- 
νον ry  φνβει  τον  Πατρός  αρχιερέα.  Πάντα  ούν  νμΐν  μετ  εΰϊαξία? 
επιτελείΰΌ•ω  εν  Χριβτω.  Οι  λαϊτίοϊ  τοις  διατιόνοις  ντΐοταΰΰεΰϋ-ωΰαν ' 
ot  διάκονοι  τοις  πρεαβντεροις'  οι  πρεαβντεροι  τω  επιβκόπω'  6  επί- 
ΰκοπος  τω  Χριΰτω,  ώς  αντος  τω  ΊΊατρί.  Κατ  εμε^  άνεπανΟατε,  αδελ- 
φοί, καϊ  νμάς  Ίηΰονς  6  Χριΰτός.  Απόντα  με  καϊ  παρόντα'^  ηγαπψ 
βάτε'  άμείψεται  νμας  6  Θεός,  δι'  ον  ταντα  εις  τον  δεβμιον  αντοϋ 
ενεδεί'ξαΰΰ'ε.  Ει  γαρ  καϊ  μη  ειμί  ικανός,  αλλά  το  της  προθυμίας 
υμών  μέγα'  Ο  τιμών  γαρ  προφητην  εις  όνομα  προφήτου^  μιβ&ον 
προφήτου  λη'ψεταΐ'  δ7]λονότι^  καϊ  6  τιμών  δέΰμιον  Ίηΰον  Χριΰτοϋ 
μαρτύρων  λη'ψεται  μιΰϋ-όν. 

Χ.  Φίλωνα  καϊ  Γαΐον  καϊ  Άγα&όποδα ,  dt  επηκολονΰ^ηΰάν  μοι 
εις  λόγον  Θεοϋ,  διάκονοι  Χριΰτον  όντες,  καλώς  εποιήΰατε  νποδε^ά- 
μενοι  ώς  διακόνους  ^ίρκίτοΰ  *  οΊ  καϊ  ΰφόδρα  ευχαριβτ^νβι  τω  Κυρίω 
ύπερ  υμών,  ότι  αυτούς  άνεπανΰατε  κατά  πάντα  τρόπον.  Ουδέν  νμΐν 
παραλογιΰΰ-ηαεται ,  ών  εις  αυτού?  εποιήΰατε'  δωτ^  ύμΐν  6  Κύριος 
ενρεΐν  έλεος  παρά  Κυρίου  εν  εκείντ}  ττ}  ήμερα.  'Αντίψυχον  νμών  το 
πνεϋμά  μου  καϊ  τα  δεΰμά  μου,  α  ουχ  νπερηφανηΰατε^  ουδέ  επτιΰχύν- 
-βτ^τε'  διό  ούδε  νμάς  επαιΰχυνΰ•ηΰεται  η  τελεία  ελπϊς,  Ίηΰοϋς  6 
Χριϋτός. 

XI.  Αί  προΰευχαϊ  νμών  ηγγιΰαν  εις  την  Άντιοχεων  εκκληΰίαν, 
καϊ  είρηνενεται  '^  ό&εν  δεδεμενος  πάντας  άΰπάζομαι ,  ονκ  ών  άξιος 
εκεΐϋ•εν  εΰχατος  αντών  ών  κατά  δε  Ό-έλημα  τον  Θεοϋ^  κατηξιώΰ•ην, 
ουκ  εκ  βυνειδηβεως  εμης,  αλλ'  εκ  χάριτος  Θεοϋ'  ην  εύχομαι  τελείαν 
μοι  δο&ηναι,  Χνα  εν  ταΐς  προΰενχαΐς  υμών  Θεοϋ  επιτύχω.  "Οπως  ονν 
νμών  το  έργον  τέλειον  ^εντ^ται  επϊ  της  γης  καϊ  εν  τω  ονρανω,  πρέπει 
εις  Θεοϋ  τιμήν,  χειροτονηβαι  την  εκκληΰίαν  νμών  ϋ'εοπρεΰβύτην ,  εΙς 
το  γενόμενον  εν  Σνρία  βνγχαρηναι  αντοΓς,  ότι  ειρηνεύονβι ,  καϊ  άπε- 
λαβον  το  ϊδιον  μεγεϋΌς,  καϊ  άπεκατεΰτά&η  αντοΐς  το  ϊδιον  ΰωμάτιον. 
"Ο  εφάνη  μοι  ά^ιον,  τούτο  εύτϊν,  ώβτε  πεμιραι  τινά  τών  υμετέρων  μετ' 
επιϋτολης ,  ϊνα  ΰννδοξάΰη^  την  κατά  Θεόν  αντοΐς  γενομένην  ενδίαν,^ 
καϊ  ότι  λιμένος  ενόρμου  τετύχηκα,  Χρκϊτοί5,  διά  τών  προβευχών  νμών. 
Τέλειοι  όντες,  τέλεια  καϊ  φρονείτε'  ϋ'έλονΰι  γάρ  νμΐν  ευ  πράττειν,  καϊ 
ο   Θεός  έτοιμος  εΰτιν^  εις  το  παραΰχεΐν. 


5)  Dedi  κατ''   Ιμδ  ρ.  κ«ι9^ό  με  vulg.  2)  χατά   β^έληαα  ρ.  γ.ατα    Sh   ί^έ- 
ϊη  Β  F  Ο  xaxha  με,  V  χαΒ^άμε  (sic),  λημα  του  ϋ-εον  Β  Ο  V.    Etiam  Codd.  C  L 

6)  με  add.  Ο  V.  breviorem  recensionem   exhibentes  vocc. 

7)  άηλονότί    F  Ο  V,    άηλον   δτι  Β  του  ^εοϋ  repudiant. 

viilg.,  ap.  Vossium    c.  signo  dislinctionis  3)  ύυνόο'ξάβει  OV,  illic  correclum. 

minimae  interposito.  4)  ευδείαν  0  V. 

Cap.X.  \)νπεραφανήαατε^,υπερ-  ^J^^  "y^\n\\\o'6  "^ΘεΐςΊτοψόΤΖ 

επ^ΰχυν^^ητε  des.  in  0 ;  επαιαχυνθ^ητε  " 

^^^*     *  11)  Sacerdotium  est  summa  ?al.,  Sa- 

Cap.  XI.     1)  ειρηνεύετε  0  V.  cerdotium  enim  summa  Reg. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  S>n'RXENSES.  IX.  X.  XI.  299 

.dotium  enim  summa  esl"  omnium  bonorum,  quae  in  hoininibus  conslanl : 
quod**  si  quis  dehonoravcril,  Deum  dehonorat,  el  Dominum  lesum  Cliristuni** 
primogenilum  tolius  crealurae,  et  soluin  iialura  principem  sacerdolum 
Dei.  Oiuuia  vobis  bene^*  ordinale ,  quae"  luandaUi  sunt  in  Cbrislo. 
Laici  Diaconis  subdili  sinl  -^^  Diaconi  Presbyleris :"  Presbyleri  Episcopo ; 
Episcopus  Christo,  sicul  ipse  Patri.  Secunduin  quod  vos^''  me  rcfecistis, 
frdlres,  el  vos  Dominus  lesiis  ChrisUis.^^  Absenlem  mc  el  praesenlcm 
dileiisUs:  relribuel  vobis  Deus,  propler  quem*'*  lanta  in  vinclo  eius  oslen- 
disUs.  El  si  quidem  uoii  simi  sufficieiis,  sed  taiiien  devolio  vcslra  grandis 
est.  ,Si  quis  enim  hoDoraverit  Prophelam  in  iiominc  Prophelac,  merce- 
dem  Prophetae  accipieL'**  3Ianifcsle  et  qui  bonoral  viiiclum  Cbrisli 
lesu,  mercedem  martyrum  accipiel.^' 

X.  Philonem  el  Gaium  et  Agalhopum,  qui  mc  seqiuiiUur  in  verbo 
Dei,  qui  sunt  ininislri  Cbrisli,  benc  fecistis  suscipcrc  cos  sicul  ininistros 
Dei:  qui  el  maximas  gralias  agunl  Doiiiino  pro  vobis,  cpiia^  rcfecislis 
eos  omnibus  niodis.*  Nicbil  vobis  repulabilur  ad  peccalum  de  his,  quac 
eis  iuipendistis.  Det  vobis  Dorainus  invcnirc  iniscricordiam  apud  Doini• 
num  in  illa  die.'  Pro  aniniabus  veslris  spiritus  mcus  ct  vincula  mea 
sint,*  quae  non  sprevislis,  el^  non  erubuislis.  Haec  est  perfecta  spes 
in  Christo  lesu. 

XI.  Orationes  vcstrae  appropinqiiarunl*  ad  Antioclienam  Ecclesiam, 
cui  el  pacifici  cslis.  Unde  el  vinclus  omnes  salulo.  Unde'^  ct  noii  sum 
dignus  esse  ullimus  eorum;  scd  sccundum  Dei  voluntalein  dignus  elle- 
clus  sum,  non  ex  mca  providcnlia,  scd  ex  gralia  Dei.  Quam  oplo  per• 
reclam  mihi  Iribui ,  ul  per  vcslras  oraliones  Deum  merear  adipisci ,  ut 
opus  meain'  perfectum  sil  in  caelo  et  in  lerra.  Decct  ergo  vos  iii 
honorem  Dei,  curam  gerere  Deo  dignae  Ecclesiae,  quac  est  in  Syria,  et 
coogratuiari  eis,  quia  pacifici  suDt,  ct  perccperunl^  suam  niagnificcntiani, 
el  resUluU  est  eis  in  corpore  eorum.''  Sed  mihi  visum  est,  miltere 
aJiquem  veslrum  illuc  cuiii  Epislola,  ut  glorificent  Iranquillilalem ,  qiiae 
eis  secundum  Deuui  cunligil  cl  quictem.  Ego  vero*^  merui  portum  tulis- 
simum  in  Ghristo  oralionibus  veslris.  Cuin  silis  perfecli,  perfecla  cogitate, 
sapile ,  sentite.  Volenlibus  enim  vobis  bene  agere ,  etiam  Deus  paralus 
esl  vobis  praeslare. 


12)  quem  Pal.  Reg.  2)  Vucc.    omnibus    modis    otn.    Pal. 

13)  CkHsitm  dee.  in  Pal.  Reg.     Cf.  omninwdis  cxli.  Kfg. 

ColoM.  1,  15.  :i)  in  die  i7/uHck.  Ccterum  οΓ.2Τίηι. 

14)  Sic  ex  Pal.Rrg.,  bene  ro6M  vulg.  1,   18. 

15)  fiuie  deeet  in  Pal.  Kfg.  4)  sint  supraadd.  in  Reg. 

16)  diaeonu  simt  iubdUi  Pal.  5)  el  quae  al.  Reg. 

17)  lu  C  Pal.  Reg.  ed.  VeneU  1546, 

Presbytero  nonnolli  imlg.  Cap,  Xf.     1)    appropinquavaunl  Pal., 

18)  vo*  oio.  Pal.  Ref.  iilti  μιΙιϊικΝ•  ad  auliocliiam  ecclesiam. 

19)  reficial   man.   mc.   supraadil.    in  2)  tJndc  om.  I'al. 

Pal.  3)  veMtrutn  Pal.  Reg.  ed.  Vcnela  1546, 

20)  qticd  Reg.  nl  Uxlnn  gr. 

21)  MaUh.  10,   11.  4)  pepercerunl  Hcg. 

22)  pereipiet  Pai.  Reg.  5)  iptorum  l'al.  Hck. 

Cap.  X.     1)  quoniam  Pal.  Rcg.  6)  vero  non  est  iti  1'al.   Reg. 


300  IGNATII  EPISTOLA  Al)  SMYRNENSES.    XII.  XIII. 

XII.  Άΰπάξεται  νμας  -η  αγάπη  των  αδελφών  υμών  των  εν  Τρω- 
άδι'  οΰ•εν  καϊ  γράφω  νμΧν  διά  Βονργον  j  ον  άπεατείλατε  μετ'  εμον 
αμα  ^Εφεβίοις ,  τοις  άδελφοΐς^  υμών  ος  κατά  πάντα  με  άνεπανβεν.^ 
Κα\  οφελον  πάντες  αυτόν  εμιμονντο,  οντά  εξεμπλάριον  Θεον  διακονίας. 
Άμεί'ψεταί  αυτόν  η  χάρις  του  Κυρίου  κατά  πάντα.  Άΰπάξομαι  τον 
άξιόϋ^εον  επίΰκοπον  υμών  Πολύκαρπον,  καϊ  το  Ό-εοπρεπες  πρεοβυτέριον, 
καΙ  τους  χριΰτοφόρους^  διακόνους  τους  ΰυνδούΐους  μου  ,'^  καϊ  τους 
κατά  άνδρα  καϊ  κοιν^  πάντας ,  εν  oi/OjLiau  Χριϋτοϋ  Ίηβοϋ  καϊ  της 
ΰαρκος  αυτοϋ ,  κα\  τω  αϊματι,  πάϋ•ει  τε  καϊ  άναβτάΰει^  ΰαρκικτ]  τε 
καϊ  πνευματική,  ενότητι  Θεοϋ  καϊ  υμών.  Χάρις  υμΐν y  έλεος,  ειρήνη^ 
υπομονή  δια  παντός  iv  Χριΰτω. 

XIII.  ^Αΰπάζομαι  τους  οίκους  τών  αδελφών  μου,  ΰυν  yi;vat|l  καϊ 
τέκνοις,  καϊ  άειπαρϋ'ένους^  καϊ  τάς  χήρας.  "Ερρω6ϋ•έ  μοι  εν  δυνάμει 
Πνεύματος.  Άβπάζεται  υμάς  Φίλων  6^  ΰυνδιάκονος ,  ο  ων  ΰυν  εμοί. 
^Αΰπάζομαι  τον  οίκον  Γαυΐας ,  ην  εύχομαι  ηδράΰϋ'αι  πίβτει  καϊ  αγάπη 
ϋαρκικΥ)  τε  καϊ  πνευματική.  Άβπάζομαι  "Αλκην,  το  ποΰ•ητόν  μοι  όνομα, 
καϊ  Αάφνον  τον   άΰύγκριτον ,  καϊ  Εϋτεκνον ,  καϊ  πάντας  κατ'   ονομα.^ 

"ΕρρωΰΟ^ε  εν  χάριτι  Θεοϋ  καϊ  Κυρίου  τιμών  Ίηΰοϋ  Χριοτοϋ,  πεπληρω- 
μενοι  Πνεύματος  Άγιου  καϊ  βοφίας  ^είας  καϊ  ιεράς. 


Cap.  ΧΙί.     1)  συναάελψοΐς  Β  Ο  V.  Cap.   XIII.     1)    άειπαρ^ένονς  Ο  V. 

2)  άνέηαυαεν  0V,    άνεηανσε  Β  F  Deinde  τάς  ante /^ρα^  om.  Β. 
vulg.                    ^  2)  ο  Β. 

3)  χρηΰτοφόρους  V.  3)  κατά  όνομα  Β. 

4)  Vocc.  τους   ΰυνδονλονς  μου  si-  Ιη  fine  V:  του  αγίου  Ιερομάρτυρος 
cuti  καϊ  ante  xoiv^  des.  in  Ο  V.  ^Ιγνατίου   ίπιατολη    προς  βμυρνέους. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  SMYR.\ENSES.    XII.  ΧΠΙ.  301 

XII.  Salutat  vos  dilecUo  fratrum  vestrorum,  quae  est  in  Troia :  unde 
el  scriLo  vobis  per  Burgum,  quem  misislis  niecuin  una  cum  Ephesiis, 
fratribus  veslris:  qiii  me  refecit  in  oinnibus.  Et  debuerant  quidem 
omnes  eiim  imitari  ,*  quia  exemplum  est  ministerii  Dei.  Relribuelur*  ei 
gralia  Domini  ία  omnibus.  Saluto  Deo  dignum  Episcopum  vestrum  Poly- 
carpum,  el  Deo  decenlissimiim  Presbylerium ,  et  Christiferos  Diaconos 
conservos  meos:*  et  specialiler  et  generaliter  omnes  in  nomine  lesu 
Chrisli,  et  in  carne  eius,  et  in  sanguine  ipsius,*  et  in  passione  et  iii 
resurrectione  carnali  et  spiriluali,  in  unitate  Dei  et  veslra.  Gralia  vobis 
el  iiiisericordia,  pax'^  et  palienlia  in  onmibus  in  Christo. 

XIII.  Salulo  doinos  fratrum  meorum,  cum  uxoribus  et  iiliis,  sed 
et  virgines  el  viduas.  lucoluuies  eslole  in  virlutc  Dei  Patris.  Salutat 
vos  Philon  condiaconus,  qui  esl  meciim.  Salulo  donium  Gaviae,  quam 
opto  6nnari  in  fide^  et  dileclione  carnali  et  spirituali.^  Saluto  Alcen,^ 
desiderabile  mihi  nomen,  et  Daphnum^  inconiparabilem  et  bonum  filium, 
et  omnes  noDiinalim.  Incolumes  eslole  in  gratia  Dei  Domiui  nostri 
lesu  Christi,  repleli  Spirilu  Sancto  et  sapienlia  sancta  atque  divina.^ 
Amen. 


Cap.  XII.   1)  imUari  omnes  p.  omnes  5)  et  pax  Pal. 
eum  imUari  Reg. 

2)  Retribuet  Reg.  Cap.  XIII.    1)  in  chrisio  fide  exh.  Reg. 

3)  Chrisloforum    (eral    Ckrisioforus)  2)  spinlali  Pal. 
eontetvos  mtos  (erat   diaconus  3)  alcen  Pal.,  ambigo  de  Reg. 

)  Pal^  et  chrisioforus  dia-  4)  dasnumin  Pal.  dafnumin  Reg. 


omus  C9nier9ut  nuus  Reg.  p.  et  Christi-  5)  individua  Reg.    Subsequens  Amen 

feros  Diaeouoi  conservot  meot  Tulg.  non   est  in  Pal.  Reg.     Ulic  Explicit   ad 

4)  ipHut  om.  Pal.  smymenses,  heic  Explicit  VI J. 


302  IGNATII  EPISTOLA  AD  POLYCARPUM.   I.  II.  III. 


ΤΟΥ  ΑΥΤΟΥ  ΠΡ02  ΠΟΑΥΚΑΡΠΟΝ  ΕΠΪ2Κ0Π0Ν  ΣΜΥΡΝΗΣ.ι 

Ίγνάηος  ετάΰκοπος  ^Αντιοχείας,  6  και  μάρτυς  Ίηόοϋ  Χ^ίκ^του, 
Πολνκάρτνω  Ιπιοκόπω  ίκκληΰίας  Σμυρναίων,  /ιιαλλον  επεϋκοπψ 
μένω  υπο  Θεού  Πατρός  καϊ  ηυρίου^  Ίηΰοϋ  Χριΰτοϋ ,  πλεΐδτα 
χαίρειν. 

Ι.  ^Αποδεχόμενος  την  εν  Θεω  ΰον  γνωμην  ηδραβμενην  ώς  επΙ 
πέτραν  άκίνψον,  νπερδο^άζω  κατα'ξιωΌ'εϊς  τον  προΰωπον  ΰου  του  άμω- 
μου, ον  οναίμην  εν  Θεω.  Παρακαλώ  ΰε  εν  χάριτι,  ύ)  ενδεδνΰαι,  προΰ- 
'^εΐναι^  τω  δρόμω  ΰου,  και  πάντας  παρακαλεΐν ,  ϊνα  ΰώζωνται.'*^  '£κ- 
δίκει  ΰον  τον  τόπον  εν  πάΰτ}  επιμέλεια,  ΰαρκικϊ}  τε  καϊ  πνευματικτ},^ 
Της  ενώΰεως  φρόντιζε,  ης  ουδέν  αμεινον'^  πάντας  βάΰταξε ,  ως  καϊ 
ΰε  ο  Κύριος '  πάντων  άνέχου  iv  άγάπτ),  ωΰπερ  και'  ποιείς '  προΰευχαΐς 
ΰχόλαζε  άδιαλείπτοις'  αίτοϋ  ΰύνεΰιν  πλείονα,  ης  έχεις'  γρηγορεί,  άκοί- 
μητον  πνεύμα  κεκτημένος'  τοις  κατά  άνδρα  κατά  όμοηΟ^ειαν  λάλει  Θεού . 
πάντων  τάς  νόΰους  βάΰταζε  ώς  τέλειος  άΰ'λητης ,  ώς  καϊ  ο  Κνριος 
πάντων '  αυτός  γαρ ,  φηΰϊ ,  τάς  άΰΟ-ενείας  ημών  ελαβεν  ,^  και  τας  νο- 
ΰους  τιμών  έβάΰταΰεν.    "Οπου  πλείων^  κόπος,  πολύ  κέρδος. 

Π.  Κάλους  μαΌ'ητάς  εάν  φιλγς,  χάρις  ΰοι  ουκ  εΰτιν'^  μάλλον  δε 
τους  λοιμοτέρους  iv  πραυτητι  υπόταΰΰε.  Ου  πάν  τραύμα  τγ  αυτί] 
ίμπλάΰτρω^  θεραπεύεται'  τονς  παροξνΰμονς  εμβροχαΐς^  πάνε.  Φρό- 
νιμος^ γίνου  ώς  όφις^  εν  πάΰιν ,  και  ακέραιο?^  ει'σαει  ώ^  η  περιΰτερά. 
Αιά  τοϋτο  εκ  ιρυχης  καϊ  ΰώματος  ει,  ΰαρκικος  καϊ  πνευματικός,  ϊνα 
τα  φαινόμενα  ΰοι  εΙς  πρόΰωπον  επανορ'θ'ώΰτις ,''  τα  δε  αόρατα  αίτγς, 
ϊνα  ΰοι  φανερω&είη'  ϊνα  μηδέν  ΰοι  λείπτ] ,  καϊ  παντός  χαρίΰματος  πε- 
ριΰΰευης.  '^0  καιρός  απαιτεί  ΰε  ενχεΰϋ•αι.  "^ΰπερ  γάρ  κνβερνηττ}  άνε- 
μος ΰνμβάλλεται,  καϊ  ώς  νηϊ  χειμαξομέντ]  λιμένες  εύθετοι  εις  ΰωτηρίαν, 
ούτω  καϊ  ΰοϊ  τ}  ευχή  πρός^  το  επιτυχειν  Θεοϋ.  Νηφε_  ώς  Θεοϋ  αθλη- 
τής, ου  το  θέλημα  άφΟ'αρΰία  καϊ  ζωη  αιώνιος,  περϊ  ης  καϊ  ΰυ  πέπει- 
ΰαι.     Κατά  πάντα  ΰοϋ  άντίψυχος  εγώ  καϊ  τά  δεΰμά  μου,  ά  ηγάπηΰας. 

III.  Οι  δοκονντες  ά^ιόπιΰτοι  είναι,  καϊ  ετεροδιδαΰκαλοϋντες,  μη 
ΰε  καταπληΰΰέτωΰαν '  ΰτηΰ^ι  δε  εδραίος  ώς  άκμων  τυπτόμενος.  Μεγά- 
λου Ιΰτϊν  ά&λητοϋ^  δέρεΰϋ'αι  καϊ  νικάν'  μάλιΰτα  δε  ένεκεν^  Θεοϋ 
πάντα  νπομένειν  τΙμάς  δει,  ϊνα  καϊ  αντός  ημάς  άναμείντ]  εις  την  βα- 
ΰιλείαν.  Πλεΐον  πρόΰΟ-ες^  τΐ^  ΰπονδτ],  ον  ει'  ΰυντονώτερον  δράμε' 
τους  καιρούς^  καταμάνΘ•ανε,  ώς  ενταΰ-θ-α  ει,  νίκηΰον'  ώδε  γάρ  εΰτι  το 


1)  Τον  αύτοΰ  προς  Πολνχαρπον  9)  πλείον  0V. 
Ιπίΰκοπον  Σμύρνης  c  Β  Ο  Voss.    Ιη 

V  additiir  Ιηιατολη  posl  αντον.  Cap.  II.     1)    εβτιν   c  Β  Ο  V,    εΰτι 

2)  κυρίου  adiunxi  c.  Β  F  Ο  V.  F  vulg. 

3)  ηροσϋ^ηναι  Ο  V.  2)  Ιμπλάτρφ  0V. 

4)  σώζονται  0V,  illic  correctum.  3)  ^v  βροχαΐς  Ο  V. 

5)  σαρκική     τε     καϊ    πνευματική  4)  φρόνη[χος  Ο  V,  illic  ι  supra. 
tuentur  BFOV;  desunt  ap.  Voss.  5)  Viilg.    ό   anle   όφις  siippressi    c. 

6)  In  0  ex  adverso:  ορα  τοϋτο.  BFOV,    scripsique    c.    ultimis   duobus 

7)  καϊ  excidit  ap.  Voss.  Iv  ηαύιν  ρ.  ίν  παβι  Β  F  vulg. 

8)  ελαβεν  c.  Ο  V,  έλαβε  Β  F  vulg.  6)  άκαίρεος  Ο  V. 


IGxNATII  EPISTOLA  AD  POLYCARPUM.   1.  II.  III.  303 


AD  POLYCARPUM  EPISCOPUM  SMITINENSIUM.    DE  ILLUMTNATIS.i 

Ignalius    Episcopus  Antiochiae,   qiii   el  martyr  lesu  Christi,   Poly- 
carpo  Episcopo*  Siiiymcnsiimi. 

I.  Suscipiens  in  Deo  sentenliam  luam^  (anquam  supra  immobilem 
pelram  firmalam,  quoniam  desidero  promereri  faciem  tuam  ininiacula- 
lam,  quam  acquisivi*  in  Doniino.  Rogo  te  in  gratia  Dei,  qua  indulus 
es,  adiicere  ad  cursuiii  luum,  el  rogare  omncs,  ul  salventur*  in  Clirislo. 
Defende*  locum  luum  in  omni  diligenlia  spiriliiali.  Unitalis  ciiram  lia- 
beto,  qua'  nichil  nielius  esl.  Omnes  baiula,  quo  iiiodo  et  te  Βοηιΐηυβ.** 
Omnes  suffer  in  dilectionc.  Oralionibus  indesineiUer  vaca:  ampliorem 
pradenliani,  quam  babes,  poslula.  Vigila,  inobdorniibilem  spiriluni  pos- 
sidens:  secundum  adiutoriuin  Dci  loqucrc.  Oninium  infirmitates  baiula, 
ul  perfectus  athleta:  qiiomodo  cl  Dominus  omnium.  ,Ipse  enim/  iiiquit/ 
,infirmilates  nostras  portavit,  et  languorcs  nostros  abstulit/  Ubi  enim 
magnus  fucril  labor,  ibi^^  etiam  maius.  lucruin  cst. 

II.  Si  boDOs  discipulos  amaveris,  non  csl  tibi  gratia;  magis  autem 
pesliferos  subiuga  in  mansuetudine.  Non  orane  vulnus  uno  emplaslro 
curalur.  Acrcdines  enbrocbe*  conipesce.  Astulus  esto  ut  serpens,  et 
simplex  ut  columba.*  Propterca  enim  ex  aniiua  et  corpore/  carnaliter 
et  spiritualiter  extas,  ul  omnia,  quae  tibi  oslensa  fuerint,  in  facie  cor- 
rigas:  quae  aulem^  invisibilia  fuerint,  pele  ut  manifestentur  libi,'*  ut 
Dichil  libi  restet,  sed  lolius  graliae  abundans  sis.  Tempus  deposcit  te 
Unquani  gubernatorem,  prospcnim  vcnluni  petere,  ct  sicut  navem  pericli• 
Untem  portum  aplum  ad  salutcm  requircre.  Sic  et  tc,  Dei  albleta,  ut 
nubem  iocorniptionis  cl  vilam  aeternani  percipias:  pro  qiia  et  tu  con- 
Gdis.  Id  omnibus  pro  anima  tua  ego  efficiar  ct  vincula  mea,  quae  di- 
lexisu. 

ΙΠ.  Qui  se  arbitrantur  fidc  dignos  cssc  ct  aliter  docent,  non  te 
circumvenianl;  scd  sta  firmus,  sicut  inciis/  quae  percutitur.  Magni 
enim  athletae  cst,  vapulare  el  vincere.  Maximc  aulem  pro  Deo  oporlet 
nos  omnia  sustinerc,  ut  el  ipse  sustineal  nos  in  regno.  Plurimum  adde 
ad  resUnalionem ;  continuanter  curre :  tempora  cognosce,  ul  in  ipsis  sem- 

7)  imtyoQ&ovaai  0,  inavoqO^ova-  5)  el  rogare  ul  omnes   salvcnlur  Pal. 

uat  V,  ())  dcfcndo  P.tl. 

%)  Vocc    η  ίύχη   ηρός  oni.  Β  Ο  V.           7)  cui  Pal.  Hog. 

Elitfi  Mbg4N|aeat  ro  dre»l  iu  B.  8)  cliristus  Κομ. 

Cep.  ΠΙ.     1)  ivtxt  OV.  9)  Esai.  53,  4.   Mallli.  8,  17. 

2)  ngoufi  B.  10)  illic  Pal.  Rpg. 

^)χαρονςΒ.  ^.^^^^      j^  embroche  P..!..  nnhmrhae 

]ii.,  \intuSr  ^)  ""'"'''  '*'  ''''^'*''  ''^*• '"  "««• 

^> ij. ui  uSlw  μτ.      V,  ^»;*^'?."''' ";«;  ,    ., 

.{)  Su»etpum$  luam    senlenintm   hiih•  '  '  '^ 

in  beo  Re^.  Caii.  flf.     1)  tntu»    !(.%  vidoliir  Pnl., 

4)  ^tieni  et  adquisivi  Pal.  Reg.  incui  Reg.  secundis  corin. 


304         IGNATIl  EPISTOLA  AD  POLYCARPUM.   III.  IV.  V.  VI. 

ΰτάδίον,  iaei  δε  ot  βτεψκνοι,  Προβδόκα  Χριατον  τον  νίον  τον  Θεον, 
τον  αχρονον  εν  %ρονω  ,  τον  αόρατον  τη  φνΰει ,  ορατον  εν  ΰαρηί '  τον 
άψηλάφητον  καϊ  άναφη  ως  άβωματον  dt'  ημάς  δε  άπτον  καϊ  ιρηλα- 
φητον  εν  ΰώματι'  τον  απαΟ"η  ως  θεον ,  δι'  7]μας  δε  πα'Θ'ητον  ως  αν- 
^'ρωπον  ^  τον  κατά  πάντα  τρόπον  δι'   ημάς  νπομείναντα. 

per  vincas.  Hic  enim  est'^  sladium,  illic  corona.  Expecta^  Chrislum 
lilium  Dei,  intemporalem  in  temporc,  invisibilem  natura,  visibilem  in 
carne,  inpalpabilem  et  intactum,  ut  incorporeum ;  corporeum  vero  pro- 
pler  nos  et  conlrectabilem:*  impassibilem,  ul  Deuni}  passibilem  vero 
propter  nos,  ut'''  homineni,^  secundum  omnem  modum  propler  nos  susli- 
iientem. 

IV.  Ai  χηραι  μη  άμελείΰΰ•ωβαν '  μετά  τον  Κνριον  ΰν  αυτών  φρον- 
τιΰτης  εΰο.  Μηδέν  ανεν  της  γνώμης  6ον  γενεΰϋ-ω,  μηδέ  ΰν  ανεν  Θεοϋ 
γνώμης  τι  πράΰΰε'  όπερ  ονδε  πράττεις,  ενΰτάΰ'ει.  Πυκνότερον^  ΰνν- 
αγωγαϊ  γινέΰϋ-ωΰαν'  ε|  ονόματος  πάντας  ζητεί '^  δονλονς  κα\  δούλας 
μη  νπερηψάνει'  άλλα  μηδέ  αντοϊ  φνΰιούΰϋ'ωΰαν,  αλλ'  εις  δο^αν  Θεον 
πλεΐον^  δονλενετωΰαν ,  ϊνα  κρείττονος  ελενΟ'ερίας  τνχωΰιν  άπο  Θεον. 
Μη  αίρέτωΰαν^  από  τον  κοινον  ελενϋ'ερονβϋ'αι  ^  "να  μη  δούλοι  ενρε- 
Ό-ώϋιν^  επί'&νμίας. 

V.  Τάς  κακοτεχνίας  φενγε,  μάλλον  δε  περϊ  τοντων  ο|[*ιλ/αν  μη^ 
ποιον.  ΤαΙς  άδελφαΐς  μον  προβλάλει  αγαπάν  τον  Κνριον,  καϊ  τοις 
ΰνμβίοις  άρκεϊ6ΰ•αι  ΰαρκϊ  καϊ  πνενματι.  '^Ομοίως  καϊ  τοΓ^  άδελφοϊς 
μον  παράγγελλε,  εν  ονόματι  Ίηΰον  Χριΰτον ,  αγαπάν  τάς  ΰνμβίονς^ 
ώς  ο  Κνριος  την  εκκληϋίαν.  Εϊ  τις  δύναται  εν  άγνεία  μένειν,  εις 
τιμήν  της  ϋαρκός  τον  Κνριον,  εν  άκανχηΰία  μενετω'  εάν  καυχηϋηται, 
άπώλετο'  καϊ  εάν  γνωβϋ'ϊΙ  πλην  τον  επιΰκόπον,  'εφΰ'αρται.  Πρέπει  δε 
τοις  γαμονΰι  καϊ  ταΐς  γαμούϋαις,  μετά  γνώμης  τον  επιΰκόπον  την 
ενωΰιν  ποιεΐΰϋ'αι ,  ϊνα  ο  γάμος  ij  κατά  Κύριον ,  καϊ  μη  κατ'  επι&ν- 
μίαν.     Πάντα  εις  τιμήν  Θεον  γινεβϋ^ω. 

VI.  Τω  επιΰκόπω  προΰέχετε ,  Χνα  καϊ  ο  Θεός  νμΐν.  Άντίιρνχον 
iγω  των  νποταββομενων  επιΰκόπω^  πρεΰβντερίω,  διακόνοις '  μετ'  αντών 
μοι  το  μέρος  γένοιτο  'εχειν^  παρά  Θεον."^  Σνγκοπιάτε  άλληλοις,  ϋυνα- 
ϋ'λεΐτε,  ΰνντρέχετε,  ϋνμπάβχετε,  ϋνγκοιμάβϋ'ε ,  ϋννεγείρεβ&ε ,  ώς  Θεον 
οικονόμοι  καϊ  πάρεδροι  καϊ  νπηρέται.  Άρεΰκετε,  ω  βτρατεύεϋϋ-ε ,  αφ' 
ον   καϊ   τα   όιρώνια   κομίβεϋ^ε.^     Μητις  νμών  δεΰερτωρ'*^  ενρεϋ"^.     Το 

Cap.  IV.     1)    πράττεις,   ενΰτάΟ^ει.  3)  Ita  Β,   dxpovia  χομίϋηΰ^ε  Ο  V. 

Πυκνότερον  Β  ΟΥ;  ullirai  quidern  diio  4)  δεύέλτωρ   Ο  V,    ad    illius    oram 

ηοικνόΐερον,  in  Ο  emendatum.  δεσερτωρ. 

2)  πάντα  ΙζήιειΟ\,  in  illius  marg. 

ηόντας  ζητεί.  2)  hic  est  enim  Pal.  Reg. 

3)  πλείονα  0  V.  3)  illic  vero   corona    expeclal  p.  Ulic 

4)  ^ράτωϋαν  0  V  c.  recens.  brev.       corona.  Expecta  Pal.  Reg.,   in  quo  pun- 

5)  Ιλευ&ερωΘώϋιν  0  V.  ctum  post  expeclat. 

^        17      <  X      »  η  T^  r\  Λ7  4)   corporeum   vero   et   contredabileni 

Cap.  V.     1)  μη  om.  β  F  0  V.  ^^^^/^^  ^f^  ^^^^  ^^^^    -^  p^,    ^^^ 

Cap.  VI.     1)    ^χειν  Β  Ο,  σχειν   c.  5)  vocc.  nos   ut  supraadd.  in  Reg. 

spir.  V.  6)  Subsequitur  epigraphe  Explicit  ad 

'   2)  ϋ^εφ  0  V.  policarpum  in  Pal.,  Explicit  VIII  in  Reg. 


( 


IGNATU  EPISTOLA  AD  POLYCARPUM.    VI.  VII.  VIII.  305 

βάπτιαμα  υμών  μενέτω^^  ως  όπλα '  η  πίοτις  ως  πεοιχξφαλαία '  η  άνάπη 
ώς  δόρν^  η  νηομονη  ως  πανοπλία,  τα  δεπόβιτα  νμών^  τα  ^ργα  υμών, 
Ίνα  τα  αχκετττα^  υμών  αξία  θεού  χομίοηα&ε,  Μαχρο&νμεΐτε''  ονν 
μετ'  αλλήλων  iv  πραντψι,  χαϊ  6  θεός  με^*  υμών.  'ΟναΙμην  νμών 
δια  7ΐ4χντός. 

VII.  ^Επειδή  η  ίχκληΰία  η  iv  Αντιόχεια  της  ΣνρΙας  ειρηνεύει, 
ώς  εδηλώ^η  μοι ,  δια  της  προΰενχης  νμών,  χάγώ  εν^μότερος^  ίγενό- 
μην  εν  άμεριμνία  θεον ,  ίάν  περ  δια  τον  πα&εΐν  Θεον  ίπιτνχω,  εΙς 
το  ενρε&ηναί  με  iv  r^  αιτήσει^  νμών  μα^την.  Πρέπει,  Πολνχαρπε 
^εομαχαρίΰτότατε  f  ΰνμβονλιον  αγαγεΐν  ^εοπρεπέΰτατον ,  χαϊ  χειροτο- 
νηΰαι,  εϊ  τίνα  αγαπψον  λίαν  ^χετε  χαϊ  αοχνον  y  ος  δννηαεται  ϋ^εό- 
δρόμος  χαΐεϊΰ^αι'  τούτον  χαταξιώΰαι  πορεν^ναι  εΙς  Σνρίαν ,  ίνα  πο- 
ρεν&είς  εΙς  Σνρίαν  δοξάΰη^  νμών  την  αοχνον  άγάπην,  εΙς  δόξαν  Θεον. 
Ό  Χριστιανός  ίξοναίαν  εαντον  ονχ  ^ει,  αλλά  Θεώ  σχολάζει.  Τοντο 
το  ίρνον  θεον  έΰτιν*  χαϊ  νμών,  όταν  αντο  άπαρτίΰητε.  Πιΰτενω  γαρ 
τ?)  χαριτι,  οτι  έτοιμοι  έΰτε  εις  ενποιΐαν  Θεώ  άνηχονϋαν'  είδώς  νμών 
το  ΰνντομΌν  της  €(λη9είας,  δι    ολίγων  νμάς  γραμμάτων^  παρεκάλεβα. 

VIII.  'Εσιεϊ  ονν  πάΰαις  ταΐς  ίχχληΰίαις  ονχ  ηδννη&ην  γράψαι 
δια  το  ί^αίφνης  πλεϊν  με  άπο  Τρωάδος  εις  Νεάπολιν ,  ώς  το  θέλημα 
προϋτάΰαει,  γράψεις  ταΐς  Ιμπροσθεν  εχχληΰίαις ,  ώς  Θεον  γνώμην  χε- 
χτημένος,  εις  το  χαϊ  αντονς  τοντο  πθΜ)σο;ι•  οί  μεν  δννάμενοι  πεζονς 
τιέμψαι^  οί  δε  i7uaτoλaς  δια  τών  νπο  ΰον  πεμπομενων,  ίνα  δοξαΰΌ-ητε 
h  αΐωνίω  ϊργω,  ώς  άξιοι  οντες}  Άαπάξομοι  πάντας  έξ  ονόματος,  χαϊ 
την  τον  Εαιιτρότίον  ανν  δλω  τω  οϊχω  αντής  χαϊ  τών  τέκνων'  άΰπά- 
ζομαι  "Ατταλον  τον  άγαπψόν  μον '  άαπάζομαι  τον  μέλλοντα  χαταξιονΰΰ•αι 
εΙς  Σνρίαν  τιορενεα^αΐ'  εαται  η  χάρις  μετ  αντον  δια  παντός,  χαϊ  τον 
πέμποντος  αντον*  Πολνχάφιον.  Ε^^ώΰ&αι  νμάς  5ιά  παντός  Θεώ 
ημών  Ίηαον  Χριΰτώ  ενχομαι,  iv  ω  διαμείνατε^  iv  ενότητι  Θεον  χαϊ 
ίπιαχοπξ.*  Άαπάξομαι  *Άλχην  το  ττοθί/τόν  jitot  όνομα.  Άμην.  ^Η 
χάρις  τον   θεον  εϊη  με&^  νμών.'^  "Ε^ρωα&ε  ίν  Κνρίω. 


.    ,  δ)  μαινέτω  Ο  V,  illic  ε  supra.  οντες  ρ.  vulg,   ώς  άξιος  ων  recepi  ex 

>^6)  άσχεπτα  0V.     Tum  χομίσίΟΟε  marg.  Codicis  Ο. 

ρ.  χομίσησΟ^ί  Β.  2)  αυτόν  αύτον  V. 

7)  μαχρο&υμητε  0V,    in   illo  μα~  3)  διαμίίν^τε  Β  ΟΥ. 

χρο^υμείτε  ad  oram.  4)  Ιπισκόηου  Β   η  (sine  ι  subscr.) 

Cap.  νΐί.     Ι)  ίν&υμώτερος  Ο  V,  supra. 

2)  αΙίήοΗ  V  ϋ  V,  άναστάσίΐ  Β.  5)  Bctopi    coiiiecluram    inargini   lio, 

3)  όοξβύίΐ  OV,    Uiic   moUtum    in  Oit.  appositam  Γσω; *  η  χάρις  τού  ί^εοΰ 
άοξάση.  ίϊη  μίΟ^"   υμών,  cum  vocc.   posl  η  χά- 

4)  iajlv  Ο  V,  farl  Β.    ^  ρις  ίη  vulg.  lexlii  huc  iis(|ur   (lcesseiil. 

5)  νμών  πραγμάτων  ρ.  νμάς  γραμ•  Sulmcriptio  iii  V:    του   αγίου  Ιερο- 
μάτων  0V.                                  ^      ^  μά{>τυ(>ος  'Ιγνατίου    in ι  στολή    προς 

Cap.  VilL    ])  Cooiecluratn  ώς  άξιοι  ηολύχαρπον  έηίσχοηον  σμύρνης. 


Ηατκμ  ArosT.  20 


IGNATII  EPISTOLA  AD  ANTIOCHENSES.    I.  II.  III. 


ΤΟΥ  ΑΥΤΟΥ  ΕΠΙΥΤ0ΑΗ1  ΠΡΟΣ  ANTI0XEI2. 

'Ιγνάτιος,  ο  καϊ  Θεοφόρος,  ίκκληβία  ηλεημεντ}  νπο  Θεού,  ^κλε- 
λεγμεντ^  νπο  XqiGxov ,  παροικούΰτι  iv  Σνρία,  καϊ  πρωττ}  Xql- 
ΰτον  επωννμίαν  λαβούΰτ},  rrj  iv  Αντιόχεια,  εν  Θεώ  Πατρι  καϊ 
Κνρίω  Ίηΰον  Χριβτω,  χαίρειν. 

Ι.  'Ελαφρά  μοι  καϊ  κονφα  τα  δεϋμά  6  Κνριος  πεποίηκεν^  μα- 
^όντι^  ειρΊ}νενειν  νμας,  καΐ  εν  πάατ]  ομόνοια  ΰαρκικ]]  τε  και  πνευμα- 
τική διάγειν.  Παρακαλώ  ονν  νμας  εγώ  6  δεϋμιος  iv  Κυρίω  ^  α^ιως 
περιπατηΰαι  της  κληϋεως  ης  εκληϋ^ητε,  φνλαττόμενοι  τας  ειΰκομαΰαΰας 
αίρεΰεις  του  ΊΊονηρον,  ίπ'  απάττι  κα\  απώλεια  των  πει&ομένων  αντώ* 
προΰεχειν  δε  ττ)  των  Άποοτόλων  διδαχτ] ,  καϊ  νόμω  καΐ  προφηταις  πι- 
ΰτενειν '  πάβαν  Ίονδαϊκην  και  '^Ελληνικην  απο^ρίιραι  πλάνην '  κα\  μήτε 
πλήϋΌς  '&εών  επειΰάγειν,  μήτε  τον  Χριΰτδν  άρνεΐΰ^αι  προφάΰει  του 
§ν6ς  Θεοί. 

II.  Μωΰης  τε  γαρ  6  πιΰτδς  ϋ'εράπων  του  θεού  εΙπών,  Κύριος 
ο  Θεός  ϋου,  Κύριος  εϊς  εϋτίν'^  καϊ  τον  ενα  καϊ  μόνον  κηρύξας  Θεον, 
ώμολόγηβεν  ευϋ-εως  καϊ  τον  Κύριον  ημών  λέγων'  Κύριος  εβρεξεν^πϊ 
Σόδομα  καϊ  Γόμο^ρα  πάρα  Κυρίου  πυρ  καϊ  Ό^εΐον'  καϊ  πάλιν'  Ειπεν 
6  Θεός '  ποιηΰωμεν  αν&ρωπον  κατ'  εικόνα  ημετεραν '  καϊ  ^ποίηΰεν  6 
Θεός  τον  αν&ρωπον,  κατ'  εΙκόνα  Θεον  εποίηΰεν  αυτόν  καϊ  ε^ής'  Εν 
εΐκόνι  Θεοϋ  έποίηΰε^  τον  αν&ρωπον.  Καϊ  ότι  γενηαεται  αν&ρωπος, 
φηΰίν'^  Προφητην  νμΐν  άναΰτήΰει  Κνριος  εκ  τών  αδελφών  νμών, 
ώς  iμi» 

III.  Οί  δε  Προφηται,  ειπόντες  ώς  εκ  προΰώπου  του  Θεον,  'Ενώ 
Θεός  πρώτος,  καϊ  ίγώ  μετά  ταντα,  καϊ  πλην  εμον  ονκ  'ε'ΰτι^  Θεός, 
περϊ  του  Πατρός  τών  όλων  λέγουΰιν^.  Καϊ  περϊ  του  Κυρίου  ημών 
Ιηΰον  Χριΰτον'  Τιδς ,  ψηΰϊν,^  εδό&η  ημΐν,  ον  η  άρχη  επϊ  τον  ώμου 
αυτοϋ  εΰτϊν  ανωΟ'εν,  καϊ  καλείται  το  όνομα  αύτοϋ  μεγάλης  βουλής  αγ- 
γελος,  ^αυμαΰτός,  ΰύμβουλος,  Θεός  ιΰχυρός^  έξουϋιαϋτης.  Καϊ  περϊ  της 
έναν&ρωπηΰεως  αύτοϋ'  'Ιδού  η  παρϋ^ενος  εν  γαΰτρϊ'^  λι^ιρεται,  καϊ  τε- 
ξεται  νιον,  καϊ  καλεΰονβι  το  όνομα  αύτοϋ  'Εμμανουήλ.  Καϊ  περϊ  τοϋ 
πάγους'  Ίβ^  7Τ^ό|3ατον  ίπϊ  αφαγην  η%^η,  καϊ  ώς  αμνός  εναντίον  τοϋ 
κείραντος  αυτόν  άφωνος'  Κάγώ  ώς^  άρνίον  ακακον  άγόμενον  τον 
ϋ'νεΰΟ'αι. 


1)  Ιπιΰτολη  adsumpsi  ex  V,  ubi  θ'  3)  φ,ησϊ  Β  F  Voss. 

ad  oram ;    Του  αυτού  ηρός  άντιοχεΐς  Cap.  III.     1)  ^έϋτιν  Ο  V. 

^ττιύτολη  ivvάτη  Ο,  Τοϋ  αύτοϋ  προς  2)  λέγουΰι  Β  F  Voss. 

άντιοχεΐς  Β  Voss.  3)  φααϊν  Β  Voss. 

2)  πεποίηκε  Β  F  Voss.  4)  Vocc.  iv  γαστρϊ  des.  ίη  Ο  V. 

3)  μαΌ^όντι  dedi  ex  Ο  V,  μα&όντα  5)  ώς  om.  Voss.,  ώς  ώς  (sic)  V. 
Β  Voss. 

4)  Evulgavi  εΐϋχομααάαας  c.  FOV  1)  Incipit   ad   antiochenses  scripla 
=  irruentes,  εϊύκομιΰάσας  Β  Voss.            philippis  Pal.,  Incipit  VIIII  Reg. 

Cap.  II.     1)  lariBF  Voss.  2)  Act.  11,  26. 

2)  έποίηαα  0  V.  3)  pacificos  vos  esse  Pal.  Reg. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  ANTIOCHENSES.    I.  II.  III.  307 


EIUSDEM  EPISTOLA  AD  AiNTIOCHENSES.    SCRIPTA  EX  PHILIPPIS.i 

IgnaUus,  qui  et  Theophorus,  Ecclesiae  Antiochensi  misericordiam 
a  Christo  consecutae,  habitanti  in  Syria,  quae  prima  Christi 
cognomen  accepit,*  quae  est  in  Anliochia;  in  Deo  Palre  et  Do- 
miiio  lesu  Ciiristo,  saluteni. 

I.  Levia  imhi  et  inonerosa  vincula  fecit  Dominus,  cum  didicissem 
vos  pacificos  esse,'  el  iii  omni  concordia  carnali  et  spiriluali  vos  transi- 
gere.  Rogo  igilur  vos  ego  vinclus  in  Doinino,  digne  ambulare  voca• 
tionej  qua  vocati  eslis/  custodientes  vos  ab  intioeuntibus  baeresibus 
maiignis,  ad  seductionem  et  perdilionem  coiisentientium'^  eis;  intendere 
autem  Apostolorum  doctrinae,  et  Legi  atque  Prophetis  credere;  omnem 
hidaicum  atque  Paganicum  errorem  abiicere;  et  neque  multitudinem 
Deoruni  admittere,  neque  Christum  ad  excusationem  unius  Dei  negare. 

II.  lloyse*  fideli  famulo  Dei  ad  populum  dicente:  ,Dominus  Deiis 
luus  Deai  luns  esL'  Et  unuin  alque^  solum  praedicans  Deum,  confes- 
sus  est  sUlim  etiaiii  Dominum  nostrum  dicens:^  ,Pluit  Dominus  super 
Sodomaiii  et  Gomorram  ignem  et  sulphur  a  Domino  de  caelo/  Et  ite- 
rfim:*  ,Et  dixit  Deus:  faciamus  homiiiem  ad  imaginem  et  similitudinem 
nostram.'  Et  rursimi :  ,El  fecit  Deus  bominem ;  ad  imaginem  Dei  fecit 
illuin.''  El  paulo  posi:  ,Ad  imaginein  Dei  fecit  hominem.*  Et  quia  iiasci- 
tonis  eral  homo,  sic  ail:  ,Prophetam  suscilal)it  vobis^  Dominus  Deus  ve• 
ster  de  fratribus  vestris,  sicut  me/ 

et  Propkelie   ei   persona  Dei  dtxerunt:*   ,Ego  Deus  pri• 
el  praeler   me  uon   esl  Deus/     Hoc  aulem  de 


proclamaveninl'  dicenles:  ,Ecce  pucr  natiis  cst  nobis,  et  filius 
cuius  inilium  est  desuper :  el*  vocabilur,'  inquiunt,  ,no- 
eidf  nagni  consilii  Angeius,  admirabiiis,  consiliarius,  Deus  fortis, 
pelesUtein  habens,  Princeps  pacis.*  Nani  et  dc  incarnatione  eius  ex 
Tirgiiie  dicool:  ,Ecce  Virgo  in  utcro  concipiet,  et  pariet  filium,  et  vo- 
cabitni^  nomen  eius  Emmanuel/  Et  de  passione  eius  nichilominus  adie- 
eenHl,  dicCBtes:  ,8icul  ovis  ad  occisionem  duclus  est,  et  sicut  agnus 
e«na  tCNideiite  se*  sine  voce.'  Et  ilerum,  ipse  dc  sc  ipso  refercns,  di• 
cK;*  yCgo  Mlen,  sicut  agous  innoccns,  ductus  sum  ad  immolandum/ 


4|  Epb.  4,  1.  in  quo  aein  de».  \occ.  de  fralribus  veslris. 

5)  et  perteculionem  crede$Uium  Pal.  Celerum  cf.  Deul.  18, 15.  Act.3,22.  7,37. 

Cap.  II.     1)  Mofii  Pal.    SvbManeM  Cap.  III.     1)  Esa.  44,  6. 

fideli  Doo  est  ία  He^    Celcmi  eC  Devt  2)  vero  om.  Rctr. :  .subscq.  nostro  non 

β,  4.  Itfc  13,  29.  leg.  Pal. 

*    1)  §€  Pal.  3)  clamaverunl  Reg.  Cetenun  cf.  Esa. 

Geii.  19,  21.  9,  6. 

Gen.  1,  26  aq.  4)  et  om.  Pal. 

imaginem  dei feeii  em^fM\.,  ad  h)  vocahunl  Pal.     Cf.    Eea.   1,    14. 

iwi^gimem  dei  fecit  eoi  Beg.     Cf.  ad  »e-  Mallb.  1,  23. 

qaentia  Gen.  5,  1.  9,  6.  6)  le  oin.Reg.Cr.Eeai.  53,5.  Act.  8,32. 

5)/VopAefeiiiMM«fMcilafrt/PaI.Reg.,  7)  aU  Reg.  Cf.  ler.  11.  19. 

20• 


t\ 


308       IGNATII  EPISTOLA  AD  ANTIOCIIENSES.   IV,  V.  VI.  VII. 

IV.  Οϊ  τε  Ευαγγελιαταϊ  είτιόντες  τον  ενα  Πάτερα  μόνον  άλη&ι- 
νον  Θεον,  καΙ  τα  κατά  τον  Kvqlov  ημών  ου  παρείιηον,^  αλλ  'εγρα'ψαν ' 
Έν  aQxrj  ην  ο  Λόγος,  καΐ  ο  Λόγος  ην  προς  τον  Θεόν,  %αι  Θεός  ην 
ο  Υΐόγος '  οντος  ην  Ιν  άρχΎ}  προς  τον  Θεόν '  πάντα  ^t'  αντον  έγενετο, 
καΐ  χωρϊς  αντον  εγενετο  ονδε  'fv  ο  γεγονε.  Καϊ  περί  της  ενανΰ-ρωπή- 
αεως'  Ό  Λόγος,  φηαϊ,  ΰάρξ  Ιγ ενετό ,  καΐ  εΰ%ηνωΰεν  εν  ημΐν'^  καΐ. 
Βίβλος  γενεΰεως^  Ίηΰον  Χριΰτον  νίον  ^αβϊδ ,  νίον  'Λβραάμ.  Οι  δε 
'Λπόΰτολοι  ειπόντες ,  οτιΡ  Θεός  εϊς  εϋτϊν,  εϊπον  οί  αντοϊ,  οτι  εϊς  καϊ 
μεΰίτης  Θεον  καϊ  άν&ρώπων.  καϊ  την  ενΰωμάτωΰιν  καϊ  το  παΟ^ος  ουκ 
επΎ}ΰχννϋ•ηααν '  τι  γάρ  φηΰιν ;  άνϋ-ρωπος  ^Ιηΰοϋς  Χριΰτος,  ο  δους  εαν- 
τόν  νπερ  της  τον  κόΰμον  ζωής  καϊ  ϋωτηρίας. 

V.  Πάς  ονν ,  όΰτις  ενα  καϊ  μόνον  καταγγέλλει  Θεον,  επ  αναι- 
ρεθεί της  τον  Χριβτον  '^εότητος,  εΰτϊ^  διάβολος,  καϊ  εχ&ρός  ηάΰης  δι- 
καιοϋύνης'  ο  τε  ομολόγων  Χριΰτον,  ου  τον  ποιηΰαντος^  τον  κοΰμον 
νίον,  αλλ'  έτερον  τίνος  άγνώΰτον,  παρ'  ον  έκηρν'ξεν  ο  νομός  και  οι 
προφηται,  οντος  όργανον  ίβτιν  αντον  τον  διαβόλου '  δ  τε  την  εναν- 
ϋ'ρώπηΰιν  παραιτούμενος,  καϊ  τον  ϋτανρόν  ^παιβχννόμενος,  δι  ον^  δέ- 
δε^ϋαι,  οντός  εβτιν  άντίχριΰτος'  δ  τε  -ψιλον  άν&ρωπον  λέγων  τον  Χρι- 
ΰτον, επάρατος  έΰτι  κατά  τον  Προφητην,  ονκ  ΙπΙ  Θεώ  πεποι&ως,  αλλ 
iπϊ  άνΟ•ρώπω'^  διο  καϊ  άκαρπος  εΰτι,  παραπληΰίως  rrj  άγριομνρίκτι. 

VI.  Ταύτα  γράφω  νμΐν ,  ως  του  Χριΰτοϋ  νεολε/α/  ου  ΰυνειδως 
νμΐν  το  τοιοντο  φρόνημα ,  ^άλλά  προφνλαττόμενος  υμάς,  ώς  πατήρ  τα 
εαντον  τέκνα.  Βλέπετε  ονν  τονς  κακεντρεχείς  εργάτας,  τονς  έχϋ-ρονς 
τον  ΰτανρον  τον  Χριΰτον ,  ών  το  τέλος  απώλεια,  ων  η  δό^,α  h  ττ} 
αίΰχνντι  αυτών.  Βλέπετε  τους  κύνας  τους  ένεους,  τους  όφεις  τους  ΰυ- 
ρομένους,  τα  ^ιλόδορα  δρακόντια,  τάς  άΰπίδας,  τους  βαΰιλίΰκους,  τονς 
ΰκορπίονς'  ούτοι  γάρ  είΰι  'β'ώες  άλωποϊ,  άνΰ'ρωπόμιμοι  πίϋΐίΐκοι. 

VII.  Παύλου  καϊ  Πέτρου  γεγόνατε  μαΟ'ηταί'  μη  άπολέΰητε^  την 
παραΟΊ^κην '  μνημονεύΰατε  Ευοδίου  του  ά^ιομακαρίΰτου  ποιμένος  υμών,^ 
ος  πρώτος  ένεχειρίΰΟ-η  παρά  τών  'Λποΰτόλων  την  ύμετέραν^  προΰταΰίαν. 
Μη  καταιΰχύνωμεν  τον  πατέρα'  γενώμε^α  γνηΰιοι  παίδες,  αλλά  μη 
νόϋΌΐ.  Οϊδατε,  όπως  ΰυναν^ΰτράφην  με^'  υμών  α^  παρών  Φλέγον 
νμΐν ,    ταϋτα  καϊ  απών  γράφω '    Εν  τις  ου  φιλεΐ  τον  Κύριον  Ίηΰοϋν, 

Cap.  IV.     1)  παρέλειπαν  Oy.  λέα  Ο  V,    cuius  marg.    ώς  adscriptum ; 

2)  γένετο  (sic)  Β.  ώς  του  χριΰτον  νεολέαΈ;  ώ  τον χρι- 

3)  νμΐν  Ο,  ad  oram  ήμΐν.  ΰτοϋ  νεελαία  Β  Voss. 

4)  γεννήσεως  0V.  Cap.  VII.     1)    άηολέύηται  V0,    ίη 

5)  ο  (sic)  V,  ό  Ο.  hoc  man.  sec.  άηολέύητε. 
Cap.  V.      1)  εστίν  OV.  2)  ημών  Ο  V. 

2)  ποιήσαντον  V  Ο ,  heic  iiian.  sec.  3)  ημετέραν  Ο ,  ad  oram  man.  sec. 
τΐοιήύαντος.                                                ύμετέραν. 

3)  δ  Voss.         ^  4)  ώ?  Ο  V. 

4)  Scrib.  V  Ο,  ανων  id  est  ανθρώ- 
πων, Ο  ad   oram  άν^9ρώπφ.  Cap.  IV.  1)  dicenles  inReg.  exh.post 

5)  άγριομηρύχτι  Ο  V.  Palrem  Cf.  Ιο.  17,  3. 

Cap.  VI.     1)     Recepi   leclionem    ώς  2)  ea  addidi  c.  Pal.  Reg.  ed.  Veneta 

του   χριστού    νεολεία    ratione    habita     1546. 
nostris  Mss.  Ex  iis  6  του  χριΰτοϋ  νεο-  3)  prescripserunt  Pal. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  ANTIOCHENSES.   IV.  V.  VI.  VII.       309 

IV.  Nara  el  Evangelistae  dicentes/  iinum  soliim  verum  Peiim  esse 
Palreni,  eliaiu  ea,*  quae  ad  Douiinum  iioslriuu  lesum  Cliristiim  pcrtinent, 
non  praetermiserunt ,  sed  potius  perscripserunl^  dicentes:  ,In  principio 
eral  Verbum,  el  Verlmm  erat  apud  Deiim  ,  el  Deus  erat  Verbum.*  Hoc 
erat  in  principio  apud  Deiim.  Omnia  per  ipsiim  facla  siint,  et  sine  ipso 
factum  est  nichil.'  Sed  el  de  incarnatione  eius  subiunxerunt  dicentes:* 
,Et  Verbum  caro  factiim  est,  el  habilavit  in  nobis.'  Et  ilenim  :*  ,Liber/ 
inquiunl,  .generalionis  lesu  Chrisli ,  filii  David,'  filii  Abraham/  Apostoli 
quoque  Chrisli*'  asserenles,  quia  Deiis  unus  est,  adieccrunt  dicentes:® 
jUnus  Deus,  unus  el  raediator  Dei  el  bominum/  Et  de  incarnatione  eius 
ac*'*  passione  non  erubuerunt;  sed  polius  fiducialitcr  subiunxenint  dicen- 
les:"  jHomo  Christus  lesus,  qui  dedit  semet  ipsiira  pro  seculi  vita.* 

V.  Omnis  ergo,  qui  iimmi  Deum  annunciat,  intercipit  autem  Chri- 
sU  divinilatem,  filius  est  Diaboli,  et  inimicus  omnis  iustitiae.  Qui  aii- 
tem  non  confilelur  Christum  filium  esse  eius,  qui  fecit  mundum,  sed 
alterius  cuiusdam  incognili,  praeter  eiim  quem  praedicat  Lex  et  Pro- 
phetae,  hic  organuni  est  ipsius  Diaboli.  Qiiicunque  autem  incarnalio• 
nem  Chrisli*  recusat,  el  crucem  eius  erubescit,  propler  quam  ego  vin- 
ctns  sum,*  hic  esl  Anticbrislus.  Quiciinque  vero  piinim  hominem  dicit 
esse  Christum,  malediclus  est  secundum  diclum  Prophetae,^  non  in 
Deum  fidens,  sed  in  hominem  tanlum.  Propterea  et  infructuosus  est, 
quemadmodum  tamariscus,  quae*  est  in  deserto. 

VI.  Haec  scribo  vobis,  ciira  sim  Chrisli  novellum  olivae,  non 
igoorans/  vos  taliter  sapere :  sed  praccustodio  vos,  sicut  pater  fllios 
suos.  Videle  ergo  malignos  operarios,  inimicos  crucis  Christi;  quoriim 
fiois  interiliis,  quorum  Deus  venlcr  cst,  quorum  gloria  in  confusione 
eoram.*  Videle  canes  rabidos,  serpcntcs  supra^  peclus  repentes,  dra- 
coDes  sqoamosos,  aspidcs,  basiiiscos,  scorpios.  Hi  enim  sunt  thoes  vul- 
pes,  sed  et  simiae^  humana  imitantes. 

Vn.  Pauli  el  Pelri  facti  eslis  discipuli :  nolite  perdere*  deposilum, 
quod  vobis  commendaverunt.  Mementole  digne  beatissimi  Evodii  Paslo- 
ris  vestri,  qui  primus  vobis  ab  Apostolis  antistes  ordinatus  cst.  Non 
confundamus  palrem;  sed  efficiamur  certi  filii,  et  non  adultcrini.  Sci• 
tis,  qualiter  conversalus  sum  inter  vos.^  Quae  ergo  praesens  dicebam 
vobis,  haec  nunc  et  absens  scribo.    Si  quis  non  diligit  Dominum  Icsum, 


4)  Vocc.  hoe  erat  m  principio  apud  2)  propter  quetn  vinctus  ββο  sum  Reg. 

Η  ieiu  frai  terbum  b«;ic  »equun-  3)  ler.   17,  6. 


tnr  in  Pal.  deleU.  Cf.  lo.  1,  1  »qq.  4)  trangmariUum  quod  Pai.  Reg. 

5)  lo.  1,  14. 

6)  MatUi.  !,  1.  Cap.  VI.     1)  ignoram  Pal. 

7)  filii  David  om.  Pal.    Subinde  filti  2)  ipsorum  Pal.Ilcg.  Cf.  Phil.3, 18sq. 
abrakr  Pal.  Reg.  3)  Ila  Pnl,  Rcg.,  super  vulg. 

9)  Chritli  quoque  inf.  heg.  4)  sime  Reg. 

9)  I  Cor.  8«  4.  6.  Gal.  3,  20.  . 

10)  atque  Pal.  Reg.  Cap.  VH.     1)  prodere  Pal. 

1 1)  I  Tim.  2,  5  »q.  2)  conver$alue  tim  vohitcum  Pal.,  cmi- 
Cap.   V.      1)    Chritti    incamalionem  vcrtatut  tum  vobiscum  Rcg.    Cetcrum  cf. 

transp.  Ref.  I  Cor.  16,  22. 


310   IGNATII  EPISTOLA  AD  ANTIOCHENSES.    VII.  VIII.  IX.  X.  XI.  ΧΠ. 

ητω  άνά&εμα,    ΜιμψαΙ  μου  γίνεΰΰ-ε.    ^Αντίψυχον  υμών  γενοίμην^  οτκν 
'Ιηΰον  έηιτνχω.     Μνημονεύετε  μου  των  δεύμών. 

VIII.  Οί  πρεϋβύτεροι,  ποιμάνατε  το  h  νμΐν  ποίμνιον ,  εως  άνα- 
δεί^γ)  ο  Θεός  τον  μέλλοντα  αρχειν  υμών*  iγώ  γαρ  ηδη  ΰπενδομαι,  ϊνα 
Χρίΰτον  κερδηΟω.  Οί  διάκονοι  γινωοκέτωοαν ,  οΧου  εΙΰΧν  αξιώματος, 
χαϊ  ϋπουδαζετωΰαν  αμεμητοι  εϊναι^  ϊνα  ώϋι^  μιμψαϊ  Χριστοί).  Ό  λαός 
ύποταΰΰεύϋ'ω  τοις  πρεαβυτεροις  καϊ  τοις  διακόνοις.  Αϊ  ηαρ&ενοι  γι- 
νωβχέτωβαν,  τίνι  κα&ιερωΰαν  εαυτάς. 

IX.  Οί  άνδρες  ΰτεργέτωΰαν  τας  ομόζυγους,  μνημονεύοντες ,  οτι 
μία  ivlj  ου  πολλαΐ  ενϊ  εδόΟ^ηΰαν  iv  τί)  κτίΰει.  Αϊ  γυναίκες  τίμάτω- 
6αν  τους  άνδρας,  ως  ΰάρκα  Ιδίαν'  μηδέ  ε|  ονόματος  αυτούς  τολμάτω- 
6αν  καλεΐν  ΰωφρονιξετωΰαν  δε,  μόνους  άνδρας  τους  ομόζυγους  είναι 
νομίξουΰαι,  οϊς  καϊ  ηνώ^ηΰαν  κατά  γνώμην  Θεοϋ.  Οί  γονείς,  τα 
τέκνα  παιδεύετε^  ηαιδείαν  ίεράν.  Τα  τέκνα,  τιμάτε  τους  γονείς,  ϊνα  ευ 
ύμΐν  Tj. 

Χ.  Οί  δεβπόται,  μη  υπερηφάνως  τοις  δούλοις  προΰέχετε^  fit|itov- 
f(£VO(  τον  τλητικον  Ίώβ  είπόντα'  Ει  δε  καϊ  εφα-υλκ?»  κρίμα  ϋ^εράπον- 
τος  μου  η  Ο^εραπαίνης  μου,  κρινόμενων  αυτών  προς  με '  τι  γαρ  ποιηΰω, 
εαν  ϊταβίν  μου  6  Κύριος  ποιήΰηται;^  καϊ  τα  έ^ης  επίϋταϋύ'ε.  Οί  δού- 
λοι, μη  παροργίζετε  τους  δεϋπότας  εν  μηδενϊ,  ϊνα  μη  κακών  άνηκέϋτων 
εαντοΐς^  αϊτιοι  γένηΰϋ•ε. 

XI.  Μηδεϊς  άργδς  εΰΰΊέτω,  ϊνα  μη  ρεμβδς^  γένηται  καϊ  πορ- 
νοΰκόπος.  Μέΰ-η,  οργή,  φβ'όνος ,  λοιδορία,  κραυγή,  βλαΰφημία  μηδέ 
ονομαζέΰϋ'ω  iv  ύμΐν.  Αϊ  χηραι  μη  ΰπαταλάτωΰαν ,  ϊνα  μη  καταΰτρη- 
νιαβωΰι  του  λογού.  Τω  Καίααρι  ύποτάγητε ,  iv  οϊς  ακίνδυνος  η  υπο- 
ταγή. Τους  άρχοντας  μη  έρεϋ'ίξετε  εις  παροξυΰμον,  ϊνα  μη  δώτε  άφορ- 
μην  τοΓ^  ζητοϋΰι  καθ'  ύμών.'^  Περϊ  δε  γοητείας,^  η  παιδεραϋτίας ,  η 
φονου,^  περιττον  το  γράφειν,  οπότε  ταΰτα  καϊ  τοις  εΰ-νεΰιν  άπηγόρευ- 
ται  πράττειν.  Ταϋτα  ουχ  ως  άπόΰτολος  παρακελεύο μαι ,  αλλ'  ως  ϋύν- 
δουλος  υμών  ύπομιμνηϋκω  ύμας. 

XII.  Αΰπάζομαι  το  αγιον  πρεΰβυτέριον.  Άΰπάζομαι  τους  ίερονς 
διακόνους,  καϊ  το  πο&εινόν  μοι  όνομα,  ον  επίδοιμι  άντϊ  εμοϋ  εν  πνεύ- 
μάτι  αγίω ,  όταν  Χριβτού  επιτύχω'  ου  άντίιρυχον  γενοίμην.  Άΰπά- 
ζομαι  ύποδιακόνους ,  άναγνώΰτας ^  'ψάλτας,  πυλωρούς,  τους  κοπιώντας, 


Cap.  VIII.     1)  ώσιν  Ο  V.  3)  γοητέας  0V,   in   hoc   man.  sec. 

Cap.  IX.     1)  παιάενεται  Β.  γοητείας   ,                           y^          - 

'  4)  ψΒ^ονον  Ο,  ad  oram  ιβως  φονον. 

Cap.  Χ.     1)  ποιηΰεται  \ Ο,  ίη  cuius 

marg.  ηονηϋηταν,  ποιήσετε  Β.  ^)  dei  Pal. 

2)  αντοΐς  Ο  V.  4)  Col.  4,  18. 

Cap.  VIII.  1)  qtiae  Pal.  Cf.  I  Pet.  5,  2. 

Cap.  XI.     1)   ^εμπτός   OV;    iidem  2)  vobis    erit  p.    est   in    vobis   Pal., 

τιορνοχόπος.  erit  vobis  Reg. 

2)  ημών  0  V.  3)  II  Tim.  4,  6.  Phil.  3,  8. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  ANTIOCHENSES.  VII.  VIII.  IX.  X.  XI.  XII.   311 

sit  anathema.    Iiiiitatores  mei'  estole.    Pro  animabus  vestris  ego  efficiar, 
quando  Christum  meruero  adipisci.     Mementote  vincuiorum  meorum.* 

\TI1.  Presbyteri,  pascite  gregem  qui*  iii  vobis  est,  donec  oslen- 
dal  Deus  eum,  qui  fulurus  est  in  vobis*  reclor.  Ego  autem  nunc  fe• 
stino,  ut  Chrisluni  lucrifaciam.*  Diaconi  agnoscanl,  ciiius  sinl  dignitatis, 
et  studeant  esse  inculpabiles ,  ul  sint  Chrisli  imitalores.  Populus  sub- 
dilus  sil  Presbyleris  el  Diaconis.  Virgines  cognoscanl,  cui  se  conse• 
craverunt. 

IX.  Viri  diligant  coniuges*  suas,  memores,  quia  una  uni,  et  non 
mullae  uni*  in  principio  creaturae  datae  sunl  in  possessionem.  Mulie• 
res  honoriCcent  viros  suos ,  ul'  carneni  suam :  et  non  audeant  proprio 
nomine  eos  vocare.  Scianl  aulem,  solos  viros  suos  compares  esse,* 
quibiis  el  coniuiiclae  sunl  secundum  ordinalionem  Dei.  Parentes,*  eru- 
dite  iilios  erudilione  sancta.  Filii,  bonorate  parentes,  ut  bene  sit  vobis, 
et  sitis  longaevi  super  terram. 

X.  Domini,  nolile  superbe  servis  uli,  iniilanles  patientissimum  lob 
diceotem:*  ,Si  prave  iudicavi  servum  meum,  aut  ancillam  meam,  iudicer 
ego  ab  eis:  quid  enirn  faciam,  si  interrogalionem  Dominus  fecerit^  de 
meV  el  caelera,  quae  sequuutur,  bene  noslis.  Servi,  nolite  ad  iracun- 
diam  in  aiiquo  provocare  dominos,^  iie  forle  aliquid  mali  fiat  vobis,  et 
vos  ipsi  vobis  erilis  rei. 

XI.  Nemo  oliosus  manducel,*  ne  vagus  et  fornicarius  efficiatur. 
Ebrielas,  iracuDdia,  iDvidia,  maliloquium,  clamor,  blasphemia  non  nomi- 
oetur  ui  vobis.*  Viduae  noD  in  deliciis  aganl,  ne  pcr  luxuriam  abiiciant 
▼erbuiD.  Caesari  snbdili  estote  in  his,  in  quibus  sinc  periculo  est  ipsa 
subiectio.*  Principes  nolite  exasperare,  ne  delis  occasiones  adversum 
▼os*  quaerenUbus  eas.  De  maleficiis  autem  et  vencficiis,  vel  homicidio, 
ei  abundaoti  esl  scribere  vobis,^  quando  haec  etiam^  in  Gentibus  abo- 
minabile  sit  agere.  Haec  autem  non  sicut  Apostolus  praecipio,  sed  sicut 
conservus  vesler  commemorans  vos. 

XII.  Saluto  sanctum  Presbyterium.  Saluto  sacrosanctos  Diaconos, 
et  desiderabile  mibi  noraen  eius/  quera  reservavi  pro  me  in  Spiritu 
sancto ,  cum  Christum  meruero  adipisci :  pro  cuius  anima  ego  efficiar. 
Saluto  subdiaconos,  leclores,  canlores,  osliarios  ,^  laborantes,    exorcislas 


Cap.  DL     1)  uxores  H<>g.  Cap.  Xf.     1)  manducal  Pal. 

2)Voee.ef  lummuUae  uut  d»s.  in  Η<,•μ.  2)  Eph.  5,  3. 

Cderaai  cf.  Mal.  2, 15.  Matih.  19,4mi.  3J  guggestio  Rcg. 

31  $uui  Heg.^   ^^^^    ,rt«,„^r*.    .»A«  ^)  ^*  ''^^'*  occasionem  adversum  no» 


tuoi    tolci   virot    eompare»    iuos 


I»al. 


*"   4)  'Parenies  rero  Pal.    Cf.  Eph.  6,  3.  ^»""  "««•     ,  ,       „  , 

Cap.  X.     1)  lob.  31,  13  «q.  «)  ?«*<»»«'<>  «<•«»»  *«««  **»'• 

2)  feceril  domnut  inv.  Pal.  Reg.  vn      «^  i. 

3)  damimi  ftrmocart  Pal.,   dominos  ^ap.  XII.     1)  eius  ora.  Reg. 
pTovoeare  Bef.  2)  hoitiarioi  Pal.  Reg. 


312        IGNATII  EPISTOLA  AD  ANTIOCHENSES.    XIT.  XIII.  XIV. 

επορκιΰτας^  όμολογητάς.  Άΰπάξομαι  τας^  φρουρούς  των  αγίων  πυλώ- 
νων, τοις  iv  Χριΰτω  διακόνους.  Άΰπάζομαι  τας  χριΰτοληπτους^  ηαρ- 
ϋ'ίνους,  ων  οναίμην  iv  Κυρίω  Ίηαοϋ.  Άαπάζομαι  τον  λαον  Κυρίου 
απο  μικρού  εως  μεγάλου,  καϊ  πάϋας  τας  άδελφάς  μου  εν  Κυρίω. 

XIII.  Άΰπάξομαι  Καβΰιανον ,  κα\  την  ομόζυγον  αυτοϋ ,  καϊ  τα 
φίλτατα  αυτοϋ  τέκνα.  Άβπάξεται  ύμας  Πολύκαρπος,  6  αξιοπρεπής 
επίακοπος,  φ  καϊ  μελει^  περϊ  υμών '  ω  καϊ  παρεθ^εμην  υμάς  εν  Κυρίω. 
Κα\  πάΰα  δε  ίκκληΰία^  Σμυρναίων  μνημονεύει  υμών  εν  ταΐς  προΰευ- 
χαΐς  iv  Κυρίω.  Άΰπάζεται  υμάς  Όνηβιμος,  6  Έφεΰίων  ποιμην.  ^Αρπά- 
ζεται υμάς  ^ημάς  ^  6  Μαγνησίας  επίβκοπος.  Ασπάζεται  υμάς  Πολύ- 
βιος, 6  Τραλλαίων.  ^  Ασπάζεται^  υμάς  Φίλων  καϊ  ^Αγαΰ-όπους,  ot  διά- 
κονοι, οί  συνακόλουθοι  μου.  Άσπάσασθ'ε*  αλλήλους  h  άγίω  φι- 
ληματι. 

XIV.  Ταϋτα  απο  Φιλίππων  γράφω  υμΐν.  ^Ερρωμενους  υμάς  ο 
ων  μόνος  άγεννητος^  δια  του  προ  αιώνων  γεγεννημενου ,  διαφυλάξει 
πνεύματι  κα\  σαρκί'  κα\  ϊδοιμι  υμάς  iv  ττ}  του  Χρίστου  βασιλεία. 
Ασπάζομαι  τον  άντ  εμοϋ  μέλλοντα  αρχειν  υμών  ου  καϊ  οναίμην  iv 
Χριστώ.  "Ε^ρωσΰ•ε  Θεώ  καϊ  Χριστώ,  πεφωτισμένοι^  τω  '^Αγίω  Πνεύματι. 


Cap.  XII.     1)   τους  Ο  V,  4)  άΰπάζεσβ^αι  h,  oh  ])eYm\uat\onem 

2)  χρηατολημητονς  Ο  V.  vocalis  ε  cum  dipht.  m  idem  ac  άϋπά- 

Cap.  Xm.     1)  μέλλει,  erat  in  V.  ζεαβ^ε. 

2)  η  anle  ^χχληύία  omisi  c.  F  0  V, 

adest  in  Β  Voss,  Cap,  XIV.      1)  πεφωτιΰμένον  V. 

3)  ασπάζεται  c.  F  Ο  V  et  versione  Subscriptio  in  V:  του  άγιου  ίερο- 
vet.  vulg.,  ασπάζονται-  Β  Voss.  int.  Us-  αάρτυρος  'Ιγνατίου  Ιπιστολη  προς 
serii.  Αντιοχεΐς  Θ'. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  ANTIOCHEXSES.   XII.  ΧΠ1.  XIV.       313 

atque  confessores.  Saluto  custodes  sanclarum  porlariim,  Diaconissas, 
quae  sunt  in  Chrislo.  Salnlo  susceptrices  Christi  virgines,  quas  ego 
nulrivi  in  Domiiio  lesii.  Salulo  pudicissimas  viduas.  Salulo  plebem 
Domini'  a  minimo  usque  ad  maiimum,  et  omnes  sorores  meas  in  Domino. 

XIII.  Saluto  Cassianum  hospitem  meuni,  el  coniugem  eiiis,  et 
amabiles  nalos  eius.  Salulal  vos  Polycarpus,  digne  decentissimus  Epi- 
scopus,  qui  et  curaiu  veslri*  gerit;  cui  el  commendavi  vos  in  Domino. 
El  omnis  Ecclesia  Smyrneusium  meinor  est  veslri  iu  oralionihus*  apud 
Deum.  Salutat  vos  Onesimus ,  Ephesioruiu  Paslor.  Salulat  vos  Damas, 
Magnesiae  Episcopus.  Salutat  vos  Polybius,''  Trallianoruni  anlisles.  Sa- 
lutal  vos  Philon  et  Agalhopus  diaconi,  qui  me  sequuntur.  Salulale  in- 
▼icem  in  osculo  sancto.^ 

XIV.  Haec  autem  a  Philippis  scribo  vobis.  Incolumes  vos  ille, 
qui  est  solus  iDgenitus,  pcr  ilhim,  qui  est  anle  secula  iiatus/  spirilu  et 
carne  custodiat:  et  videaiii  vos  in  regno  Chrisli.  Salulo  eura  qui  pro^ 
ine  fulurus  est  priDceps  vester:  quein  et  adquisivi'  iii  Clir^o.  Inco- 
lumes  eslote  Deo  et  Christo,  illuminati  Spiritu  Sancto.^ 


3)  <Ui  Pal.  2)  Ita  Pal.  Reg.  (heic  qnidem  ρ  = 
Cap.  XIII,  1)  vestram  Pal.  pro  et  post)  ed.  Venela  1546,  post  viilg. 
2)  vestris  (liDeoIa  subnolatum)  inse-     Dein  venturus  p.  fulurus  Pal. 

"*  %%oUbius  scr.  Pal.  Reg.  .  ^).^^^'  '^  adquisivi  Pal,  quae  el  dc- 

4)  2  Cor.  13,  12.  i"'*'"»  «««' 

Cap.  XrV.     i)  qui   a*te  teeula  natus          4)  Subscriptio  Explicit  ad  antiocenses 

est  Pal.  Reg.  in  Pal.,  Explicil  nona  in  Reg. 


314  IGNATII  EPISTOLA  AD  HERONEM.   I.  II.  III. 


ΤΟΥ  ΑΥΤΟΥ  ΕΠΙΣΤΟΛΗ  1  ΠΡ02  ΗΡΩΝΑ  ΔΙΑΚΟΝΟΝ 
ΑΝΤΙ0ΧΕΙΑ2.2 

Ιγνάτιος,  6  καϊ  Θεοφόρος,  τω  '^εοτψ'ητω  καΐ  ποϋ•είνοτάτω,  ΰεμνο- 
τάτω,^  χριΰτοφόρω,  πνενματοφόρω ,  γνηΰίω  τεκνω  εν  ηίβτει  κα\ 
άγότΐτι,  "Ηρωνι  διακονώ  Χριΰτοϋ  ,  ντίηρέττι  Θεον ,  χάρις ,  έλεος 
καϊ  ειρήνη  άπο  τον  παντοκράτορος  Θεοϋ  y  κ«1  Χριϋτον  ^Ιηβον 
τον  Κνοίον  ημών ,  τον  μονογενούς  αντον  νιον ,  τον  δόντος 
«αντόν  νπερ  των  αμαρτιών  ημών  y'*^  οτΐως  ^ξίλι^ται  ημάς  εκ  τον 
ίνεϋτώτος  αιώνος  πονηρον,  καΧ  ΰωΰη^  εις  την  βαΰιλείαν  αντον 
την  iπovράvιov. 

Ι.  Παρακαλώ  ΰε  iv  Θεώ,  προΰΰ'εΐναι  τω  δρόμω  σου,  και  εκδικεΐν 
ΰον  το  αξ/ω|Μ,α.  Της  ΰνμφωνίας  της  προς  τονς  άγίονς  φρόντιζε'  τους 
άΰ&ενεϋτέρονς  βάϋταξε,  ϊνα  7ΐληρώϋΎ}ς  τον  νόμον  τον^  Χριστον.  Νη- 
ατείαις  και  δε7]ΰε6ι  ϋχόλαξε,  άλλα  μη  άμετρως,  ϊνα  μη  ΰαντον  κατά- 
βάλτις '  οίνου  καϊ  κρεών  μη  πάντγ}  άπέχον '  ον  γάρ  εβτι  βδελνκτά ' 
Τα  γάρ  άγβί&ά  της  γης ,  φηΰϊ ,  φάγεαΰ'ε.  Καϊ ,  "Εδεΰ&ε  κρεα  ώς  λά- 
χανα. Και ,  Οϊνος  ενφραίνει  καρδίαν  άν&ρωπον ,  καϊ  ϊλαιον  ίλαρννει, 
καϊ  άρτος  ϋτηρίζει'"'  αλλά  μεμετρημένως  καϊ  εντάκτως^  ως  Θεον  χορη- 
γονντος.  Τις  γάρ  φάγεται,  η  τις  π/εται  παρε'ξ  αντον;  ο,  τι  εϊη^  καλόν, 
αντον '  καϊ  ει  τι  άγαΰ•6ν,  αντον.  Τη  άναγνωΰει  τνρόΰεχε ,  ϊνα  μη  μό- 
νον αντος  ειδτίς^  τονς  νόμονς,  άλλα  καϊ  άλλοις  αντονς  ε^ηγ]ί,  ως  Θεον 
ά&λητης.  Ονδεϊς  ΰτρατενόμενος  εμπλέκεται  ταΐς  τον  βίον  πραγμα- 
τείαις,^^  ϊνα  τω  ϋτρατολογηΰαντι  άρεΰγ,^^  εάν  δε  καϊ  άϋ-λτί  τις,  ον  ύτε- 
φανονται,  iav  μη  νομίμως  ά'Θ^λ7}ΰΎ}}^    Άντί'ψνχόν  ΰον  εγώ  6  δεΰμιος. 

II.  Πας  6  λέγων  παρά  τά  διατεταγμένα ,  καν  ά^ιόπιΰτος  y ,  καν 
νηΰτεντι,  καν  παρϋ'ενενΎ)^  καν  ΰημεΐα  ποιη,  καν  προφητενη,  λνκος  6οι 
φαινέΰϋ'ω  iv  προβάτον  δορά,  προβάτων  φϋ^οράν  κατεργαζόμενος.  Ει 
τις  αρνείται  τον  ΰτανρον,  καϊ  το  πά'&ος  επαιΰχννεται,  ϊατω  6οι  ώς  αν- 
τος 6  αντικείμενος,  καν  ψωμίΰτ}  τά  νπάρχοντα  πτωχοΐς,  καν  ορη  με&ι• 
βτα,  καν  παραδώ  το  βώμα  εις  καίίσιν,  ε6τω  6οι  βδελνκτός.  Ει  τις 
φαυλ/^ει  τον  νόμον  η  τονς  προφητας,  ονς  ο  Χρι6τ6ς  παρών  επλήρω- 
6εν,  εΰτω  6οι  ώς  Άντίχριΰτος.^  Ει  τις  άνΰ-ρωπον  'ψιλον^  λεγτι  τον 
Κνριον,  Ίονδαΐός  εβτι  χριΰτοκτόνος. 

III.  Χήρας  τίμα,  τάς  όντως  χήρας '  ορφανών  προΐΰταΰο '  6  Θεός 
γάρ  εΰτι  πατήρ  τών  ορφανών,    καϊ   κριτής    τών   χηρών.     Μηδέν   ανεν 

1)  Ιπιατολη  accessit  ex  Ο  V.  9)  οϊάες  Ο  V,  ίη  illo  vulg.manu  sec. 

2)  ηρωνι  c.  sp.  leni  Ο  V  constanter;  10)  πραγματίκις  V,  et  Ο  man.  sec. 
absque  spiritu  et  accentu  Β  hic  et  infra           11)  αρέσει  V,   et  prius  0. 

capp.  6.  7.  8.  12)  άϋ^λησει  V,  prius  etiam  0. 

3)  σεμνοτάτφ  om.  0  V.  Cap.  II.     1)  ώς  ό  !Λντίχριατος  V. 

4)  Ύΐμών  εαυτόν  Β.  2)  φίλον  om.  V,  uovov  exh.  Β.  Su- 

5)  ix  του  Ινεατώτος  αΙώνος  ηονη-    binde  λέγει  ρ.  λέγι^  V. 
ρου.  καϊ  αώαει  Ο  V. 

6)  του  om.  Β.  1)  Incipit  eiusdem  ad  hyronem  eccle- 

7)  ϋτηρίζει  c.  Β  F ,    ϋτερίζει  Ο  V     sie   antiochene   diaconum    quem   dominus 
Voss.  per  rivelationem   ei   ostendit  sessurum  in 

8)  Dedi    ο,τι    εϊη   ex    Β ,   οτι  εϊτι     sede  eius  Pal.    Incipit  X  Beg. 
F  0  Voss.  2)  hyroni  Pal.,  hironi  Reg. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  HERONEM.    I.  II.  111.  315 


ETOSDEM  AD  HERONEM  ECCLESIAE  ANTIOCHENAE  DIACONUM,  QUEM  EI 
DOMmiS  OSTENDIT   SESSuRUM  IN  SEDE  IPSIUS.     EX  PHlLIPPIS.i 

Ignatius,  qui  et  Theophorus,  a  Deo  honorabili,  desiderabili,  pu• 
dico,  Chrislifero,  spiritifero,  in  fide  et  dilectione,  Ileroni*  dia- 
cono  Chrisli,  minislro  Dei,  gralia  et  misericordia  et  pax  ab 
omnipolenle  Deo,  et  Chrislo  lesu  Domino  nostro,  unigenito  filio 
eius,  qui*  dedil  semet  ipsura  pro  peccalis  noslris,  ut  redimeret 
nos  de  hoc  praesenli  seculo  maligno,  et  salvos  faceret  in  regnum 
suum  caelesle. 

I.  Rogo  te  in  Domino,  adiicere  ad  cursum  tuum,  et  defendere 
digDilatem  luam;  consonantiae,  quae  est  ad  Sanctos,  curam  gerere.  In- 
firmiores  suffer,  ul  adimpleas  legem  Chrisli.*  leiuniis''  et  orationibus 
vaca;  sed  non  ultra  mensuram,  nc  teipsum  deiicias.  Vino  et  carnibus 
non  ei  toto  abstineas;  non  enim  sunt  abominabiles.  ,Bona/  inquit,  ,ter• 
rae  comedetis.'•  Et,  ,Carnes  ut  olera  manducabilis."  Sed  el,  ,Vinum 
laetificat  cor  hominis,  et  oleum  exhilarat,  et  panis  confirmat.*  Sed  et 
mensurate  et  ordinale,  tanquaiii  Deo  concedentc.  Quis  enim  manducat, 
aut  quis  bibil,  praeler  eum?  quoniam  quicquid  bonum  est,  eius,  et 
quicquid  oplimum,  ipsius.  Lectioni  intende,  ut  non  solum  ipse  scias 
legcs,  sed  etiam  aliis  eas  exponas,^  ut  Dei  alhleta.  ,Nemo  mililans  Ghri- 
slo*"  implicat  se  negotiis  secularibus ,"  ut  placeat  ei,  cui  se  probavit. 
Sed  nec  vir^*  athleU  coronabitur,  nisi  legilime  certaverit.'^^  Pro  anima 
tua  ego  vioclus  sum. 

II.  Omiiis  igitur,  qui  dixerit  praetcr  illa  quae  tradita  sunt,  ta• 
metsi*  fide  dignus  sit,  Umetsi  ieiunet,  tametsi  virginitatem  servet,  ta- 
metsi  signa  faciat,  Umetsi  prophetet,^  lupus  tibi  pareal^  in  gregc  ovium 
comipuoDem  operans.  Si  quis  crucem  negaveril,  et  passionem  eru- 
buerit,  sit  tibi  Unquam  adversarius:  lametsi*  subslantiam  suam  pauperi- 
bus  tribuat,  tamelsi  monles  Iransferat,  tametsi  corpus  suum  combustioni 
tradat,  5it  libi  execrabilis  et  abominabilis.  Si  quis  infalsaverit  Legem 
et*  Prophetas,  quos  Chrislus  praesens  adimplevit,  sit  tibi  lanquam  Anti- 
christus.  Si  quis  hominem  tantum  dixerit  Dominum,  ludaeus  est  Cbristi 
interfector. 

III.  Viduas*  honora,  quae  vere  viduae  sunt.  Pupillos  luere.*  Deus 
enim   paUr   est   pupUlorumi  et  iudex   viduarum.     Nicbii  sine   Episcopis 


3)  Gal.  1,  4. 

4)  CtaL  6,  2. 

5)  ieimUi  Ref 


13)  certel  Pal. 


Beg.  Cap.  II.      1)  lamen   si   Pal.,   et    ita 

61  wieMdmcMbUii  PaL  Cf.  Ki«L  1,  19.  conetanter  in  hoc  capite;    prius  qtiidem 

7)  et  olera  etmtiUit  p.trf  «fereman-  nbivis  eral  lamclsi. 

itieekikt  HL  CL  Gea.  9,  S.  2)  InlXtg.coWocHUirtamctsiprophelcl. 

8)  P>*  104,  15.  Ileni  ad  aqq.  ef.  Eccl.  iametti  tigna  facial. 

3,  K.  Zacli.  9,  17.  LXX.  .Ί)  In  marg.  appareal.  Cur. 

9)  expone  Pal.  4)  I  Cor.  13,  2  eq. 

10)  deo  Reg.   Cf.  2  Tiiii.  2,  4  eq.  4)  et  dce.  in  Pal. 

11)  iicularibus  om.  Pal. 

12)  Sed  necui  (maUtom   in   nec  ui)  Cap.  III.     1)  I  Tim.  5,  3. 
Pal.,  Sed  nec  ^U$  Reg.  3)  P•.  68,  6. 


316  IGNATII  EPISTOLA  AD  HERONEM.   III.  IV.  V.  VI. 

των  ΐΛΐΰίίόπων  πράχτε'  Ιερείς  γαρ  εΐΰιν  ,^  αν  δε  διάκονος  των  ίερεων 
εκείνοι  βαπτίζονΰιν,  ίερονργονΰιν,  χειροτονονοιν,  χειρο&ετονΰιν'^  6ν  δε 
αντοΐς  διακονεί,^  ως  Στέφανος  6  ΐίγιος  εν  '^Ιεροΰολνμοις  Ίακωβω  καϊ 
τοις  ηρεΰβντεροις.  Των  ΰννά'ξεων  μη  αμελεί '  ίξ  ονόματος  πάντας  επι- 
ζητεί» Μηδείς  6ου  της  νεότητας  καταφρονείτω,  άλλα  τνπος  γίνου  των 
πιβτών  h  λόγω,  iv  άναστροφτΙ. 

IV.  Οικετας  μη  επαιϋχννου  *  κοινη^  γαρ  ημΐν  καϊ  αντοΐς  η  φνΰις. 
Γνναΐκας  μη  βδελνττον  ανται  γάρ  ΰε'^  γεγεννηκαν^  καϊ  ε^έ'&ρειραν '  αγα- 
πάν ονν  χρη  τάς  αίτιας  τηςγεννηΰεως^  μόνον  δε  εν  Κνρίω,  ανεν  δε  γνναικός 
άνηρ  ου  παιδοποιηΰει '  τιμάν  ονν  χρη  τάς  ΰυνεργονς  της  γεννηβεως. 
Οντε  άνηρ  χωρϊς  γυναικός,  ούτε  γννη  χωρϊς  ανδρός,  ει  μη  επϊ  των 
πρωτοπλάΰτων ''^  τον  γάρ  Αδάμ  το  ΰώμα  εκ  των  τεβοάρων  ϋτοιχείων' 
της  δε  Ενας  ίκ  της  πλενρας  τον  Αδάμ '  καϊ  ο  παράδοξος  δε  τοκετός 
του  Κυρίου,  εκ  μόνης  της  παρ&ενου,  ου  βδελυκτης  ουβης  της  νομίμου 
μίξεως ,  άλλα  Β'εοπρεποϋς  της  γεννήϋεως '  έπρεπε  γάρ  τω  δημιουργώ, 
μη  τ^  ΰννη^εν'  άποιρη(5αΰ^•αι  γεννηΰει  ^  άλλα  ττ{  παραδοθώ  καϊ  ^ivrj, 
ώς  δημιουργώ. 

V.  '^Τπερηφανείαν^  φεϋγε'  ύπερηφάνοις  γάρ^  άντιτάΰΰεται  Κύ- 
ριος. Ψευδολογίαν  βδελύττου'  Άπολεΐς  γάρ,  φηβϊ,^  πάντας  τους  λα- 
λοϋντας  το  'ψεύδος.  Φΰ'όνον  φυλάττου '  αρχηγός  γάρ  αύτον  εΰτϊν^  ο 
διάβολος,  καϊ  διάδοχος  ο  Κάϊν,  άδελφω  βαβκάνας,  καϊ  εκ  φθ-όνου  φό- 
νον  κατεργαΰάμενος.  Ταΐς  άδελφαΐς  μου  παρα/νει  άγαπαν  τον  Θεόν, 
καϊ  μόνον  άρκεΐ6ΰ•αι  τοις  ιδίοις  άνδράΰιν  ομοίως  καϊ  τοις  άδελφοΐς 
μου  παραινεί  άρκεϊύΟ'αι  ταΐς  ομοζΰγοις.  ^ΠαρΌ'ένους  φύλαττε,  ώς  Χρι- 
ΰτοΰ  κει/ϋίίλια.  Μακρόΰ'υμος  εΰο ,  ϊνα  τις  πολύς  εν  φρονηΰει.  Των 
πενήτων  μή  άμελει,  εν  οίς  αν  εύπορες'  Έλεημοΰύναις  γάρ  καϊ  ηί- 
ΰτεβιν  άποκαΰ'αίρονται^  άμαρτίαι. 

VI.  2?εαι;τόν  άγνόν  τήρει,  ώς  Θεοϋ  οίκητήριον  ναός  Χι^κΐτοΰ 
υπάρχεις,  όργανον  ει  τον  πνεύματος.  Οϊδας,  όπως  6ε  άνέΰ-ρειρα'  εΐ 
καϊ  ελάχιϋτός  εΙμι,  ζηλωτής  μου  γενοϋ '  μίμηβαί  μου  τήν  άναΰτροφήν ' 
ου  κ(χι;χ(»ί*α^  iv  κόΰμω,  άλκ  iv  Κυρίω.  "Ηρών ι  τω  εμώ  τεκνω  πα- 
ραινώ '  Ό  5ε  καυχώμενος  εν  Κυρίω  καυχάβϋ'ω.  Όναίμην  6ου,  παιδίον 
ποϋ•εινόν'    ου   φύλα^  γένηται   6   μόνος   άγεννητος  Θεός   καϊ  6  Κύριος 

Cap.  III.     1)    εΐΰιν  c   FOV,   είσι  omisi  c.  F  Ο  V  vet.  Int.;  extat  in  Β  Voss. 

Β  Voss.  Forsan  mutandum  est  in  μόνων. 

2)  Ιερονργονύιν ,     χειροτονονϋνν,  5)  σννη^-εία  O^V,  illic  quidem  man. 
χειροτεϋ^ουβιν  (sic)  V,   et   prima  man.  sec.  emendatum. 

0,  sine  r  Β  F  Voss.  Cap.  V.     1)  Ita  F  0  V,  νηερηφανίαν 

3)  Dedi   άιακόνει  ex  F  0  V ,    idem    Β  Voss. 

sibi  vult  oiaxovy  in  B,  διακονείς  Voss.  2)  γάρ  om.  B. 

et  vet.  Int.           '  3)  φηαϊ  om.  Β  0  V. 

Cap,  IV.     1)  χοινη  c.  F ;  κοινή  V  0,  4)  Vocc.  αύτοϋ  έατιν    des.    in  0  V. 

in  hoc  κοινή  cura  correctoris ;  κοινωνεί  5)  άποκαβ-αίρωνται  V ,  quod  prius 

Β  Voss.  fuisse  videlur  etiam  in  0.     Coniunctivus 

2)  Ita    ex  F,    κντκϊ   γάρ    ύε    Ο  V,  ηοη  displicet. 
ttitttC  ύε  γάρ  Β  Voss. 

3)  γεγ^ννηκαν  c  F  Ο  V  ,  γεγεννή-  3)  Sine  episcopis  nil  agas  Beg. 
xaOi  Β  Voss.  4)  ministrans  Pal. 

4)  πρώτων   ante    πρωτοπλάΰτων  5)  ierosolimis  Pal,  Reg. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  HERONEM.    III.  IV.  V.  VI.  317 

agas.'  Sacerdotes  enim  sunt;  tu  vero  minister  sacerdotum.  Illi  eniin 
baptizant,  sacerdoliuni  agiint,  ordinanl,  maiius  imponunt;  lu  vero  eis 
niinislras/  siciit  sanclus  Slephanus  lacobo  el  Presbyleris  iii  Hierosoly- 
mis.*  Congregationem  noli  negligere:  nominalim  onines  reqiiire.  Nemo® 
adolescenliam  tuam  coutempuat ;  sed  forma  esto  fidelium  iii  verbo  et 
conversatione. 

IV.  Domesticos  ne  confundas;  coramunis  est  enim*  nobis  et  ipsis* 
nalura.  MuHeres  noli  execrari;  ipsae  enira  pariimt  et  nutriunl.  Diligi 
ergo  oporlet  eas*  generationis  causa,  tanlum  iii  Domiiio,  quia  sine  imi- 
liere  vir  omnino  generare  non  potest.  Honorare  ergo  oporlet  eas,  ut 
cooperarias  generationis ,  quia*  neque  vir  sine  muliere,  neque  muber 
sine  viro  abquando  originem  sortiri  poluerit,^  nisi  in  solis  illis  prolo- 
plasUs:  quia  corpus  Adae  ex  qualtuor  elementis  factum  est,*  Eva  vero 
de'  lalere  Adae.  Gloriosum  vero  liabitaculum  Domini  in**  sola  Virgine. 
Execrabilis  quidem  non*  videlur  legiliraa  commixtio,  sed  Deo  coiidecens 
est  ipsius  generalionis  ordiuatio.  Decebat  eiiim  Opificem /''  non  secun- 
dum  humanam  consueludinem"  nativitate  uti,  sed  gloriose  et  nove,  ut 
decebat,  nasci  Factorem. 

V.  Superbiam  fuge•/  ,Superbis  eiiiui  Deus  resislit/  Falsiloquium 
execrare.  ,Perdes  enim,*  ait,*  ,omnes,  qui  loquuntur  mendacium/  Invi- 
diam  cave.  Auctor  enim  eius'  Diabolus,  et  successor  ipsius  Cain  fratri 
invidens  et  de  invidia  bomicidium  perpetrans.  Sorores  meas  mone 
Deum  diligere,  et  solis  viris  suis  sufficere  debere.  SimiUter  et  fratres 
lueos  mone,  suis  coniugibus  debere  sufficere.*  Virgines  cuslodi,  tan- 
quam  CbrisU  sacramcnta.  LoDganiniis  cslo,  ut  sis  mullus  prudentia. 
Pauperibus,  secunduin  quod  babueris,  benefacere  ne  neglexeris.  ,EIee- 
niosyna*  enim  et  Ode  purganlur  peccala.' 

VI.  Teipsum  castum  custodi,  tanquam  Dei  babilaculum:  templum 
Christi*  constilutus,  et  organum  Spirilus  sancli  existens.  Scito,^  quo 
modo^  le  enutrierim.  Elsi  minimus  quidem  sum,  aemulalor  meus  esloj 
et  imitare  conversalionem  meam.  Non  enim  glorior  in  mundo,  sed  in 
Domino.  Ileronem*  iiiium  meum  moneo ,  ut  qui  gloriatur,  in  Domino 
glorielur:*  cuius  et  memini  iilii^  desiderabibs :    cui  custos  fiat  ille'  solus 


6)  I  Tim.  4,  12.  2)  aii  dcs.  in  Pal.  Reg.   Cf.  Ps.5,6. 

Cap.  IV.     1)  in  Pal.,   ubi    fuit  enim.  3)  enim  hcic  iteruin  inserilur  in  Reg. 

2)  ipti  Beg.  Forlc  leg.  esl,  quod  Pal.  exh.  posl  dia- 

3)  Diligi  ergo  tat  oportel    Pal.  Reg.  bolus. 

4)  ICor.  II,  11.  4)  sufficere  des.  in  Pal.,  sufficerc  de- 

5)  .Sic  Heg.,  potuit  P»l.  vulg.  bcre  Iransp.  Reg. 

6)  ett  faelutH  inir.  Pal.  5)  Elemosina  scr.  Pal.  Reg.,   in  quo 

7)  ex  Reg.  eupraadd.  cnim.    Cf.  Prov.  15,  27. 

8)  in  c.  Pah,  ex  Reg.  viilg.  Cap.  VI.     1)  vnim  IU'g. 

9)  non  de•.  in  Reg.  2)  »ciens  Pal.  Heg. 

10)  Opificem  om.  Reg.  3J  modo  om.  Rcg. 

11)  tecundum    contueludinem    huma-  4)  hyronem  Pai.,  hironem  Reg. 
nam  Reg.  5)  I  Cor.  I,  31.  II  Cor.  10,  17. 

Cap.  V.     1)  Ad  haec  cf.   lac.  4,  5.  6)  (ili  Reg. 

1  PeL  5,  6.  7)  ille  /Ιαί  Inv.  Reg. 


318  IGNATII  EPISTOLA  AD  HERONEM.   VI.  VII.  VIII.  IX. 

Ίηΰονς  Χρι,ΰτός.  Μη  τιάΰι  πίστευε  ^  μη  ποίΰι}  -θ-άρρει,  μηδέ  αν  τ^ς 
νποκορίζηταί  αε'^  πολλοί  γάρ  εΐΰιν  ύπηρέτΜ  τον  Σατανά'  και  ο  ταχ-υ 
εμπίΰτεύων,  κουφός  τί)  καρδία, 

VII.  Μεμνηαο  τον  Θεού,  καϊ  ονχ  άμαρτηΰεις  ποτέ.  Μη  γίνου 
δίψυχος  εν  προαενχΐ)  ΰον '  μακάριος  γαρ  6  μη  διΰτάαας.  Πιΰτενω  γαρ 
εις  τον  Πάτερα  τον  Κνρίον  Ίηΰον  Χριΰτον ,  καϊ  είς  τον  μονογενή 
Τιον ,  οτι  δείξει  μοι  6  Θεός  "Ηρωνα  έπϊ  τον  ΰ'ρόνον  μου '  πρόαϋ-ες 
ονν  επ\  τω  δρόμω.  Παραγγέλλω  ΰοι  ίπΐ  τον  Θεον  των  όλων ,  κα\ 
§πϊ  τον  Χζίκχτοι• ,  παρόντος  καϊ  τον  '^Αγίον  Πνενματος ,  καϊ  των  λει- 
τονργικών  ταγμάτων '  φνλα^όν  μον  την  παρα^'ηκην,  ην  εγώ  καϊ  6  Χρι- 
ϋτος  παρεϋ^έμεΌ•ά  ΰοι,  καϊ  μη  εαντον  άνα^ιον  κρίνης  των  δειχ&εντων^ 
περϊ  ΰον  τω  Θεώ.  Παρατί&ημί  ΰοι  την  εκκληΰίαν  Αντιοχεων.  Πολν- 
κάρπω^  παρεϋ•έμην  υμάς  εν  Κνρίω  ^Ιηΰον  Χριΰτω. 

VIII.  Άΰπάζονταί  ΰε  ot  ίπίΰκοποι  Όνηΰιμος,  Βίτος,  Αάμας,  Πο- 
λνβιος^  καϊ  πάντες  οι  άπο  Φιλίππων  εν  Χοιατω,  ο&εν  καϊ  έπεατειλά 
G01.  Λΰπαΰαι  το  β'εοπρεπες  πρεββυτεριον.  Άΰπαϋαι  τους  αγίους  ΰυν- 
διακόνονς  ΰον  /  ών  εγώ  οναίμην   εν   Χριΰτω ,    ΰαρκί   τε  καϊ  πνενματι. 

"Αΰπαΰαι  τον  λαον  Κυρίου,  άπο  μικρόν  εως  μεγάλον  κατ  όνομα  ^  ονς 
παρατί&ημί  σοι,  ώς  Μωΰης  Ίηΰον  τω  μετ^  αυτόν  ΰτρατηγω'  καϊ  μη 
ΰοι  φαντ}  βαρν  το  λεχ^^έν  ει  γάρ  καϊ  μη  εΰμεν  τοιοντοι,  οίοι  iκεΐvoly 
αλλ'  ονν  γε  ευχόμεΰ-α  γενεΰϋ^αι,  επειδή  καϊ  τον  'Αβραάμ  ίΰμεν  παίδες. 
Ιΰχνε  ούν,  ώ  "Ηρών,  ηρωϊκώς  καϊ  άνδρικώς '  ΰν  γάρ  είΰάξεις  άπο  του 
νυν  καϊ  εξάγεις  τον  λαδν  Κυρίου  τον  iv  'Αντιόχεια ,  καϊ  ουκ  Μΰται  η^ 
ΰυναγωγη  Κυρίου  ώς  πρόβατα^  οϊς  ουκ  εΰτι  ποιμην. 

IX.  ^'Αΰπαΰαι  Καΰΰιανον  τον  ξένον  μου,  καϊ  την  ΰεμνοτάτην  αυ- 
τόν ομόξνγον,  καϊ  τα  φίλτατα  αντών  παιδία'^  οϊς  δωη^  6  Θεδς  ενρεϊν 
'ελεον  παρά  Κυρίου,  εν  εκείνη  τί^  ήμερα  της  εις  ημάς  διακονίας '  ονς  καϊ 
παρατίϋ'ημί  ΰοι  iv  Χριΰτω.  "Αΰπαΰαι  τονς  iv  Ααοδικεία^  πιΰτονς  απαν- 
τάς κατ'  δνο|οια  εν  Χριΰτω.  Των  εν  Ταρΰω  μη  άμελει,  αλλά  ΰννε- 
χέΰτερον  αντονς  επίβλεπε^  έπΐΰτηρίζων  αυτούς  είς*  το  ευαγγελιον.  Μά- 
ριν  τον  εν  Νεαπόλει  ττ]  προς  Άναζαρβω  επίΰκοπον,  προΰαγορενω  Ιν 
Κνρίω.  Πρόΰειπε  δε  καϊ  την  ΰεμνοτάτην  Μαρίαν^  την^  ^νγατίρα  μον 
την  πολυμαϋ'εΰτάτην,  καϊ  την  κατ'  οίκον  αυτής  εκκληΰίαν,  ης  άντίψυ- 
χον  γενοίμην,    το  ε^εμπλάριον    των  ευΰεβών  γυναικών.     '^Τγιαίνοντά  ΰε 


Cap.  VI.     1)  παΰιν  —  πάαιν  Ο  V.  ΟΥ.  Ea  dcsiderari  manus  sec.  in  marg. 

2)  ύποκορύζηταί  βε  Ο  V.  Codicis  Ο   cnice  apposila  admonere  vo- 

Cap.    VII.     1)   δοχβέντων   0  V,    in  Iiiisse  videtur. 
quibus  deest  τψ  ante  d^st^. 

2)  πολυκάρπου  0  V,  in  illo  emen-  8)  Eccl.  19,  4. 

datum.  Cap.  VII.     I)  lac.   1,  6.  8. 

Cap.  VIII.     1)  μου  Β.  2)  nostri  om.  Pal. 

2)  ij  om.  0  V.  3)  hyronem  Pal.    In  Reg.  ordo   vocc. 

Cap.  IX.     1)  παιδεία  0  V.  in  sede  mea  hironem. 

2)  δώσει  0  V.  4)  spiritu  sancto  Iransp.  Pal.  Reg. 

3)  λαοδικία  0  V.  5)  I  Tim.  6,  20. 

4)  εϊς  deest  in  0  V.  6)  lesus  om.  Pal.  Reg. 

5)  Vocc.  Μαρίαν,  την  non  agnoscunt  7)  comdamus  (sic)  Reg. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  HERONEM.   VI.  VII.  VIII.  IX.  319 

ingenitus  Deus  et  Dominus  lesus  Ghristus.  Noli  omnibus  credere,  ne- 
que  de  omnibus  praesumere,  ne  quis  le  subintret.  Multi  enim  sunt  mi- 
nistri  Sathanae:  et  qui  cito  credit,  levis  est  corde.® 

VII.  Memento  Dei,  et  nunquam  peccabis.  Noli  esse  duplex  animo 
in  oratione  tua.  Beatus  est  enim,  qui  non  dubitaverit/  Credo  ergo 
in  Patrem  Domini  nostri^  lesu  Christi,  et  in  unigenitum  eius  Filium, 
quia  ostendet  mihi  Deus  Heronem^  in  sede  mea.  Ergo  adde  ad  cursum 
tuum.  Praecipio  tibi  coram  Deo,  qui  est  super  omnia  et  coram  Chri- 
sto,  praesenle  et  Sancto  Spiritu,*  et  coram  ministrantibus  legionibus: 
custodi  deposiliim  meum,'^  quod  ego  et  Dominus  lesus®  Ghristus  com- 
niendayimus'  tibi,  et  ne  indignum  te  iudicaveris  eorum,  quae  ostensa 
sunt  mihi  de  te  a  Ββο.**  Commendo  ergo  tibi  Ecclesiam  Antiochensium. 
Comraendavi^  vos  Polycarpo  in  Domino  lesu  Ghristo. 

VIII.  Salutant  le  Episcopi  Onesimus/  Vitus,  Daraas,  Polybius,^  et 
omnes  a  Philippis  in  Ghristo  ^  unde  scripsi  tibi.  Saluta  Deo  decens 
Presbyterium.  Saluta  sanctos  condiaconos  tuos,  quos  ego  nutrivi  in 
Domino,  in  carne  et  spiritu.'*  Saluta  populum  Domini  a  pusillo^  usque 
ad  magnum  secundum  nomina/  quae  tibi  commendo ,  sicut  Moyses 
lesu  duci  exercitus.'  Et  non  tibi  videatur  onerosum,  quod  dictum  est 
de  te.  Et  si  tales  non  siimus,  quales  illi  fuerunt;  sed  tamen  oramus 
ut  tales  efficiamur,  quia  et  Abrahae  filii  sumus.  Gonforlare  ergo,  He- 
ro,^  potenter  et  viribter  age,  Tu  enim  iiitroduces  et  educes  ex  hoc 
nunc  populum®  Domini,  qui  est  in  Antiochia,  et  non  erit^*'  Synagoga 
Domini  sicut  oves  non  habentes  pastorem. 

IX.  Salula  Gassianum  hospitem  meum,  et  illam  pudicissimam  eius 
coniugem,  et  dileclissimos  filios  eorum:  quibus*  det  Deus  invenire  mi- 
sericordiam  apud  Dominum  in  illa  die  ministrationis,  quae^  est  ad  nos: 
quos  et  commendo  tibi  in  Christo.  Saluta  eos,  qui  sunt  in  Laodicea^ 
iideles  oranes*  secundum  nomina  in  Ghristo.  Eos,^  qui  sunt  in  Tarso,'* 
noli  negligere;  sed  assidue'  eis  intende,  confirmans  eos  in^  Evangelio. 
Marium  Episcopum,  qui  est  in  Neapoli  secus  Zarbo/  saluto  in  Domino. 
Intende  etiam  pudicissimae  Mariae  filiae  meae,  quae  est  multum  doctis- 
sima,  et  ei  quae  in  domo  eius^"  Ecclesiae,  quae  facta  est  mihi  pro 
aniraa  mea"  exemplum  piissimarum  mulierum,     Sanum  te  et  iti  omnibus 


8)  Deo  scripsi  c.  Pal.  \i.Domino  vulg.  Cap.  IX.     1)  2  Tim.  1,  18. 
Nentniin  in  Reg.  2)  qui  Reg. 

9)  c(mmendavi  aulem  Pal.  Reg.  3)  laodilia  Pal.,  laodicia  Reg. 

Cap.  Vm.     1)  honesimu$  Pal.  Reg.  4)  Sequuntur    vocc.  qui  sunl  suhno- 

2)  polibius  Pal.,  politbius  Reg.  ^^ι^  j^  Reg. 

3)  \occ.inChristo  non  agnoscit  Reg.  c\     ,          ρ  ■ 

K\  1^ί•1"/ R^i*     1     mor„    r.r  .     I  6)  i^ta^^scr.  Pal.,  Tharso  Reg.  vulg. 

5)  mtntmo  neg.     In    marg.  tur. :  a  .  -/        ...         .  •     η  i         •       1•    1 
«..«.-.«Λ  .  .^..«  ^^  «.^^.«..«,  7)  asstduts  erat  in  Pal.,  qui  siibindft 
mtntmo  usque  aa  maxtmum.  .  h 

6)  omnia  Reg.   Ilem  Cur.  in  marg.  ^^  '  /^** 

7)  episcopus  Pal.    Cf.  Deat.  31.  ^)  »^  «">•  Ρ»'• 

8)  hyron  Pal.,  Iiiro  Reg.  9)  carbo  PaJ.,  tarbo  Reg. 

9)  nunc  nunc  populum  Pal.  10)  eius  eius  est  Pal.  Cf,  Col.  4,15. 

10)  esl  Pal.  11)  mea  oiii.  Pai.  Reg. 


320  IGNATII  EPISTOLA  AD  HERONEM.   IX. 

καΐ  iv  παύιν  ευδοκψονντα  6  Πατήρ  του  Χριϋτον  δί^  αυτοϋ  τοϋ^'  μο- 
νογενούς φυλάττοί.'  im  μηκιοτον  βίου  χρόνον  εΙς  ώφέλειαν  της  τον 
Θεον  ^ηκληΰίας.    "Ερ^ωοο  εν  Κνρίω  καϊ  προαεύχου,  Χνα  τελειωθώ. 


ΙΓΝΑΤΙΟΥ  ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ  ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ  ΕΠΙΣΤΟΛΗ  ΠΡΟΣ 
ΕΦΕΣΙ0ΥΣ.1 

'Ιγνάτιος^  6  καϊ  Θεοφόρος ,  ττ}  ευλογημεντι  εν^  μεγέ'&εί  Θεον  Πα- 
τρός πληρωματί^  ττ)  καϊ  προωριΰμεντ}  προ  αιώνων  είναι  δια 
παντός  εις  δόξαν  παράμονον^  ατρεπτον ,  ηνωμένην,  καϊ  εκλελεγ- 
μενην,  εν  πά&ει  άλη'&ίνω,  εν  ϋ'ελήματι  Θεον  Πατρός  καϊ  Κνρίον 
7]μών  Ίηϋον  Χριΰτον  τον  Σωτηρος  ημών,  rrj  εκκληΰία  vrj  άξιο- 
μακαρίΰτω,^  ττ}  ονΰτ}  εν  Έφεΰω  της  Άΰίας ,  πλεϊβτα  iv  Ίηΰον 
Χριβτω'^  καϊ  iv  άμώμω  %αρκ  χα/ζ>ειν. 

Ι.  Άποδε^άμενος^  υμών  iv  Θεώ  το  πολνπόϋ-ητον  όνομα,  ο  κέ- 
κτηΰϋ'ε  φνβει  δικαία  ^  κατά*^  πίατιν  καϊ  αγάπην  εν  Χριΰτώ  Ίηβον  τω 
Σωτηρί'  ημών,  μιμηταϊ  οντες  Θεον  φιλανϋ'ρωπίας ,  αναζωπνρηΰαντες 
iv  αίματι  Χριΰτον,  το  ΰνγγενικον  έργον  τελείως  απηρτίΰατε'^  ακον- 
ΰαντες  γαρ  με  δεδεμενον  άπο  Σνρίας  νπερ  Χριΰτον,  της  xotvijig  ελ- 
•πίδος,  πεποιΰ•6τα^  ττ^  προΰενχτΙ  νμών  επιτνχεϊν  εν  Ρώμη  'θ'ηριομαχηΰαι, 
Χνα  δια  τον  μαρτνρίον  δννηθ-ώ  μα&ητης  είναι  τον  νπερ  ημών  εαντον 
ανενεγκόντος^^  Θεώ  προΰφοραν  καϊ  ^νΰίαν.  Έπε)"  ονν  την  πολν- 
πληΟ'ειαν  νμών  εν  ονόματι  Θεον  άπείληφα  εν  Όνηΰίμω,  τω  επ'  αγάπη 
άδιηγητω,  νμών  δε  επιΰκόπω'  ον  ενχομαι  κατά  Χριΰτον  "Ίηΰονν  νμάς 
αγαπάν,  καϊ  πάντας  νμάς  εν  ομοιώματι  αντον  είναι.  Ενλογητος  γαρ 
6  Θεός,  ο  χαριΰάμενος  νμΐν  τοιοντοις  ονΰιν,^^  τοιοντον  επίΰκοπον  κε- 
κτηΰ&αι  εν  Χριΰτώ. 

Π.  Περϊ  δε  τον  ΰννδονλον  τιμών  Βίρρον  ,^  τον  κατά  Θεον  δια- 
κόνου υ^ιών  καϊ  εν  πάΰιν  ενλογημενον,  ενχομαι  παραμεΐναι  αντον  αμω- 
μον,  εις  τιμίων  της  εκκληΰίας  καϊ  τον  επιΰκόπον  νμών  τον  μακαριω- 
τάτον.  Κρόκος  δε,  6  Θεον  άξιος  καϊ  νμών,  ον  ως  εξεμπλάριον  της 
αφ'  νμών   αγάπης   άπελάβομεν ,    κατά    πάντα  με   άνεπανΰεν  ^^  καϊ  την 


6)  τον  repelilur  in  V.  4)  Ordo  vocc.  in  R  Χριΰτφ  ^lijrtov. 

7)  φνλάττει  0  V,  in   illo  man.  sec.  5)  Dedi  ϋποάεξάμενος  ex  F  0  R  V, 
φυλάττοι.  sulTragante   recens  breviori    et  Int.   vet. 

Subscriptio  in  V :    τον   αγίου  ιερά-  ^πεάεξάμην  Β  vulg. 

μάρτυρος    ^Ιγνατίου    in  ι  στολή    ττρός  6)  καϊ  κατά  Curelon. 

ΙΙρωνα  διακοναν  (sic)  άντιοχειας.  7)  κνρίφ  R. 

1)  Ita  R,  iibi  numerus  «'  ad  oram;  8)  άηηρτησατε  Ο  V,  in  illo  quidem 
τον   αύτον    προς    ^Εψεαίονς   Β ;    του  correctum,  άπηρτίΰαύε  (sic)  F. 
αυτοϋ  έττιστολη  προς  ίψεαίους  V,  et  9)  ττεττοί^^ότεί  F  Ο  β  V.  Haud  male. 
Ο  c.  num.  ^«^  10)  άνενέγκαντος  F  Ο  V, 

2)  h  om.  R.  Exclusi  vulg.  καϊ  ante  11)  ίπεϊ  BFORV   vet.    Int.    ^Εγώ 
πληρώματι  c.  Β  F  0  R  V.  μεν  Voss.  Dcin  πολυπάΒ^ειαν  ρ.  πολυ- 

3)  ϋ^εομακαρίΰτφ  R.  πληϋ^ειαν  F  Ο  V. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  HERONEM.    IX.  321 

probabiiem^'  Pater  Christt    aevo    longiore    per   ipsum   Unigeuitum   suuui 
custodiat  ad   ulilitatem  Ecclesiae.^^     iDcolumis    iii  Doraino    ora   pro  me^ 


AD  EPHESIOS.    DE  UNITATE,  SCRIPTA  EX  SMYRNA.i 

IgnaUus,  qui  el*  Theophorus,  benedictae,  niagnitudine^  Dei  Patris 
repletae,  el  praedeslinalae  anle  secula,  ut  sil  seniper*  in  singu- 
lah  gloria,  inconverlibilis»  el  adunata,  et  electa,  iii  passione 
vera,  in  voluDtale  Dei  Palris  el  Domini  noslri  lesu  Chrisli*  Sal- 
vatoris,  Ecclesiac  beatiludine^  dignae,  quae  est  Ephesi  Asiae, 
plurimam^  in  lesu  Christo  el  immaculato  gaudio  salutcni. 

I.  Suscipiens  veslnini  in  Deo  niiiltum  desiderabile  nomen,  qnod 
possedistis  nalura  iusla,  secunduni  fidem  et  dileclionem  in  Christo  Icsn 
Salvatore  nostro;  cuiii  silis  imilalores  humanitalis  Dei,  \if  vivificati  in 
sanguine  Chrisli,  congenuinum  opus  perfecle®  consummale.  Audienles*** 
enim  me  vinclum  de  Syria  pro  Chrislo,  spe"  communi,  confidenlem 
orauoDibus  veslris,  ul  merear  Roniae  cum*^  besliis  dimicare:  ut  per 
martyrium  possim  discipulus  eius^^  esse,  qui  pro  nobis  seipsum  obtu- 
lil*^  Deo  hosliam,  el  oblalioueni  in  odorem^^  bonae  suavilalis.  Quoniam 
ergo  suscepi  mulUludinem  veslram  iii  noniine  Dei  in  Onesimo,^^  dileclo 
praeceplore  noslro,  veslro  auteiu  Episcopo,  obsecro  eura  secunduin 
lesmn  Christum  diligcre  vos ,  el  vos  onines  in  concordia  eius  in  ipso 
esse.  BeDcdicUis  eoim  Deus,  qui  vobis  lalibus  lalem  Episcopum  dona• 
vit  babere  in  Cbnslo. 

II.  Pro  conseno  auteni  noslro  Burro,  secundum  Deum  diacono 
Testro  el  io  oninibus  benediclo,  deprecor  permanere  euin  inimaculalum 
in  honore  Ecclesiac  el  beatissimi  Episcopi  vcslii.  Crocus  vcro  Deo  di- 
gnus,  quem  tanquaiu  exemplar  diieclionis  veslrae  suscepi,  in  omnibus 
me  refecil,   el  catenam   meara  non   erubuil,*   siraul  cum  Onesiphoro  et 


12)  lU  FOV,  ovOi   Β  Κ  Vose.  5)   Chrisli  om.   Reg. 

(lap.  II.  \)  βηόφου  fi.,  η  sficnnais  curis.  6)  bealiludini  Reg. 

2)  lU  OV;  MnuvOi  BKRVoee.  7)  flurima  Pal. 

8)  et  Reg. 

12)  ffohMlem  Reg.  \))  vH  conualaU  inserit  Pal. 

13)  tm€  >dd.   Pal.  10)   audieutc  PhI. 

14)  In  Pal.  subscrikiUir :    Explicii  ad  11)  et  sjie  l'al. 
hyronem  discipiUum  amtkieekene  eccle$iae  12)  cum  iles.  iti  i'al.  Reg. 
diaconum   et  %ucc«i$onm  twnm,   iii  Reg.  !•'()  eiu»  hupniadditiiiii  inReg.   Deesl 
ExplicU  X.  Hubsq.  eiMe  iii  Pal. 

1)  lucipil  etutdem  ad  e/fenot  scripta  14)  oblulil  seipsum  urdo  in  Reg.    Cf. 
de  «myma  dt  unUate  Pal.,  Ituipil  XI  Reg.  Epli.  5,  2. 

2)  el  om.  Reg.  15)  odorr  Pal. 

3)  et  magmtmdme  Pal.  16)  hontsmo  Pal.  Beg. 

4)  ifmper  (saboolatun])  ut  iU  sem- 

ptr  Reg.  Cap.  II.     1)  2  Tim.  1,  16. 

pATBit  ArotT.  21 


322  IGNATIl  EPISTOLA  AD  EPIIESIOS.  li.  III.  IV.  V. 

αλνΰίν^  μου  ουκ  επγϋχννΟ'η  *  ως  κκι  αυτόν  6  Πατήρ  Ίηοοϋ  Χρίϋτοϋ 
άναψυξει,  αμα  Όνί^αίμ,ω  καϊ  Βί^ρω^'  κα\  Εϋπλοϊ^  καϊ  Φρόντωνι^'^  δι' 
ων  πάντας  υμάς^  κατά  άγάπην  είδον '  6ναίμ7]ν  υμών  δια  παντός ,  εάν 
περ  α^,ιος  ώ.  Πρέπον^  ουν  υμάς  έΰτϊ  κατά  πάντα  τρόπον  δοξαζειν 
Ί7]αοϋν  Χριΰτον  τον  δοξάβαντα  ύμας,  Χνα  εν  μια  υποταγτ}  ήτε  κατηρ- 
τιΰμενοι  τω  αυτω  νοι  και  ττ]  αυτή  γνωμτ},  και  το  αυτό  λεγητε  πάντες 
περϊ  του  αυτοϋ,  ίνα  ύποταΰΰόμενοι  τώ  επιϋκόπω  καϊ  τω  πρεΰβυτερίω 
κατά  πάντα  ητε  ηγιαΰμενοι. 

III.  Ου  διατάΰΰομαι  υμΐν ,  ως  ων  τι.  Ει  γάρ  καϊ  δεδεμαι  διά 
το  όνομα, ^  ουπω  άπηρτιϋμαι  iv  ^Ιηΰοϋ  Χριΰτω.  Νυν  γάρ  άρχην  εχω 
του  μα&ητευεαΰ'αι ,  καϊ  προβλαλώ  υμΐν,  ώς  όμοδούλοις'  εμε  γάρ  έδει 
παρ'  υμών  ύπομνηαθ^ηναι  πίβτει,  νου^'εΰία,  ύπομοντ},  μακροϋ'υμία.  Άλλ' 
επειδή  η  αγάπη  ουκ  εα  με  ΰιωπάν  περϊ  υμών,  διά  τοϋτο  προελαβον 
παρακκλεΓν  υμάς,  όπως  ΰυντρέχητε^  ττι  γνώμγ}  του  Θεοϋ.  Καϊ  γάρ 
Ίηΰοϋς  Χριΰτος  πάντα  κατά  γνώμην  πράττει  του  Πατρός,  ώς  αυτός 
που  λέγει'  *Εγώ  τά  άρεΰτά  αυτοϋ^  ποιώ  πάντοτε.  Ουκοϋν  καϊ  τιμάς 
χρη  ζην  κατά  γνώμην  Θεοϋ  εν  Χριΰτω,  καϊ  ξηλοϋν*  ώς  Παύλος'  μι- 
μηταϊ  γάρ  μου,  φηΰϊν,^  γίνεΰΌ'ε,  κα&ώς  κάγώ  Χριΰτοϋ. 

IV.  ""ΌΌ-εν  καϊ  υμΐν  πρέπει  ΰυντρεχειν  τη  του  επιΰκόπου  γνώμγ], 
του  κατά  Θεον  ποιμαίνοντος  υμάς'  όπερ  καϊ  ποιείτε  αυτοϊ,  ΰοφιΰϋ•έν- 
τες  νπο  του  πνεύματος.  Το  γάρ  άξιονόμαΰτον  πρεΰβυτεριον ,  α^ιον  ον 
του  Θεοϋ,  οϋτω^  ΰυνηρμοϋται  τω  επιϋκόπω,  ώς  χορ^αΐ  κιϋ-άρα^  ΰυνδε- 
δεμενοι  ούτω  τγ  ομόνοια  καϊ  ΰυμφώνω  άγάπτ^,  ής^  εΰτϊν  αρχηγός  καϊ 
φύλα'ξ  ^Ιηΰοϋς  ο  Χριβτος.  Καϊ  οι  κατ'  άνδρα  δε  χορός  γενεΰΰ'ε^  εϊς^ 
ίνα  βύμφωνοι  οντες  εν  ομόνοια,  ΰυνάφειαν  Θεοϋ  λαβόντες,  iv  ενότητι 
*εν  γενηϋϋ'ε*  r-jj  συμφωνία  τω  Θεώ  καϊ^  Πατρϊ  καϊ  τω  ήγαπημενω  υίώ 
αυτοϋ^  Ίηΰοϋ  Χριΰτω  τω  Κυρίω  ημών '  ^ος  γάρ  αϋτοΐς,  φηΰϊ.  Πάτερ 
άγιε,  ϊνα  ώς  εγώ  καϊ  συ'  εν  εΰμεν,  καϊ  αυτοϊ  iv  ημΐν  εν  ώΰιν.^  ^QV' 
Otfiov  ουν  εΰτϊν  υμάς  iv  άμώμω  ενότητι  ΰυνημμενους  Θεώ,  μιμητάς 
είναι  Χριΰτοϋ,  ου  καϊ  μέλη  υπάρχετε. 

V.  Ει  γαρ  ίγώ  εν  μικρώ  χρόνω  χοιαυτην  ΰυνη&ειαν  εΰχον  προς 
τον  επίΰκοπον  υμών,  ουκ  άν&ρωπίνην  οϋΰαν,  άλλα  πνευματικην,  πόΰω 

3)  αλλνσόν  (sic)  F.  3)  Dedi   αντον  c.  Ο  R  V,  αύτφ  Β  F 

4)  ^παιϋχνν&η  scr.  F  Ο  V.  vulg. 

5)  όνιση(χω  κίάβή^ρω  Ο  V,  βή^ρω  4)  ζηλοΐν  V. 

F,  βηρρω  prius  βί^ρω  R.  5)  Ita  Ο  V,  φησϊ  Β  R  viilg. 

6)  ενηλοϊ  (oxytonon)    F  Ο  V,    ευ-  Cap.  IV.     1)  οϋτω    c  F  R,    όντως 
ηλόη  R.  Β  Ο  V  vulg. 

7)  ψρόντονι  F  Ο  V.  2)  ^  R. 

8)  υμάς  bis  legitur  in  V.  3)  Sic  R  ORV,  Ιησούς  χριστός,  y.ul 

9)  η  ρέπων  Oy.  Dein  Ιύτϊν  Ο  V.  ot  κατ"    άνάρα  άε  χορός  γενέσΟ-ω  F, 

10)  λέγετε  F  V  Ο,  hic  λεγητε  man.    Ίησοϋς  Χριστός.   Και  οι  κατ'  άνδρα 
sec.  cf^,  ό  χορός  γένεσβ^ε  Voss. 

4)  γένεσ&ε  F  Ο  R  V. 

Cap.  Ιίϊ.  1)  Viilg.  αυτοϊ)  post  όνομα  5)  καϊ  accessit  ex  R. 

exclusi  c.  Β  F  0  R  V.     Dein   ordo   vocc.  6)  καϊτφ  ηγαπημένψ  αύτον  νίφ  F. 

in  R  iv  χριστφ  Ιησον.  7)  σοι  Ο  V,  illic  σύ  *ad  oram. 

2)  σύντρεχε r ε  Ο  V.  8)  ita  Ο  V,  ο]σι  Β  F  R  vulg. 


IGNATII  EPISIOLA  AD  EPHESIOS.    II.  1Π.  IV.  V.  323 

BmTo'  el  Euplo  et  Fronlone,  quibus  refrigeret^  Pater  Doniini  nostri 
lesu  Christi,  per  qiiem  onines  vos  in  dileclionc  habui.  Adquisivi  vos 
in  omnibus,  si  quideni  digniis  fucro.  Dignuni  esl  cnim,  vos  onmimo- 
dis*  glorificare  lesum  Chrislum,  qui  el'  vos  glorificavil,  ut  in  una  prae• 
ceplione''  perfecli  sitis,  iu  eodem  sensu'  et  in  eadcm  scienlia,  iit  idi• 
psum  dicalis  oinnes  de  eo  ipso,  ul  subiecli  Episcopo  cl  Presbyterio,*' 
secundum  omnia  sanctificali. 

III.  Non  praecipio  vobis,  quasi  aliquid  sini.  Et  siquidem  vinclus 
suDi  pro  uomiiie  lesu  Cbristi,  laiiien  necdum^  consuminavi.  Nunc  eniin 
initiiini  habeo  erudilionis,  cl*  alloquor  vos  lanquam  conscrvos.  Me  au• 
leiii  oporlcbat  a  vobis  couimoneri  fide,  monilione,  palientia,  longanimi- 
lale.  Ouoniani  dileclio  non  pcrmillil  me^  lacerc  de  vobis,  propterea 
praeveui  rogare  vos ,  ul  concurralis  dispositioni''  Dei ,  qiiia  et  lesiis 
Chrisliis  oniDia  sccundum  disposilionem  Del^  Patris  agil,  sicut  et  ipse 
in  quodam  loco  dicil  :*  ,Ego,  qiiae  placila  sunl  ei,  facio  semper.'  Ergo 
el  Dos  oporlel  seoiinduin  disposilioiiem  Dei  vivere  in  Cbi  islo ,  el  aemu- 
lari  secundum  quod  Pauhis  ail:  ,Imilalores  niei'  cslole,  sicul  et  ego 
Chrisli.' 

IV.  Unde  et  vos  decet  Pasloruni  disposilionem  sequi/  qui  secun- 
duni  Deum  vos  pascunl:  quod  el*  ipsi  facilis,  sapieiiler  a^  Spiritii  San- 
clo  instructi.  Illud  vero  digne  nominandum  el  Deo  dignum  Presbylerium 
ita  coaplaium  sit  Episcopo,  quouiodo  cbordae  in  citliara  colligalae.  Ila 
el  ipsi  in  concordia  cl  consona  dileclione,  cuius  dux  et  cuslos  est  lesus 
Christus.  Et  qui  sunl  sigillalim  /  ouines  unus  chorus  fiant,  ut  conso• 
nantes  facU  in  unanimilale,  coniunctiunciu  Dei^  in  simililudincni  moriun 
recipieoUs,  in  uniUle*  unum  eiTecli  consensu  Deo  Palri  et  dilectissimo 
OUo  eioe*  lesu  Clirielo  Doinino  noslro,  secundum  quod  ipsc  Palreiij  ro- 
gaos  dicil:  ,Da  illis,  Palcr  sanctc,  iit  sicul  cgo  ct  Ui  unuiii  sumus,  ila 
el  hi"  in  uobis  uniiiii  siiil/  Llile  csl  enini"  vos  sine  niacula  in  unilalc 
roniunclos  Deo    iuiiUlorcs  cssc  Cbrisli,  cuius  el  raembra  eslis. 

V.  Si  cnini  ego*  in  parvo  lempore  talem  consueludinem  babui 
circa  Episcopum  veslnim,  quac  non  humana  sed  spirilalis^  fuil,    quaiilo 


r»lg 


2)  konetiforo  ei  borro  Pal.  G)  lo.  8,  29. 

.3)  refugerel  Pal.  7)  dci  Pal.,  ubi    tamcn  oral  inei.    Cf. 

4)  lu   ex  Fal.  Η<>(τ•.    omnimoilit  vos     I  Cor.  11,  1. 


Cap.   IV.     1)    dispusiliunem    paslurutii 


b)  etam,  Reg.                                      ^  \( 

6)  Ded.    prae<efi.one    «   P-l.   Η«κ.,  '  j)  cLu  Pal.  I{. ,. 
perfeetume  rulg,    tf.  I  Cor.  1,  10.  .Λ  ^y  p.^, 

7)  ien,um  {m    r.    punclo)  P.I.,    ul.i  ^     „      '^,,^,,^  „     . 
Atiu  senuma  p.  ,c,rnUa.  5)  domtni  Hcg. 

V  '"' πί'^'?.  '"'':  "**d"^"'   ^*'•  ^''^'  «>  unanimilale  P»l. 

ap.  111.     ])  nfdum  Rcg.  -^  ^.^,  ^^.^   p^, 

2)  Η  om.  Pal  ^     ,,.,  „        ,.f    ,„    j-     ,i,  jl. 

.i)  me  permtUtl  inv.  Pal.,  me  pronut-  ,,.        ^^  ^J•^  ^,,  „ 

lit  Wn.  '                          ^ 

\)  ui  cHrrali»  dispo$Uimie  Heg.  Cap.  V.     1)  erQO   p.  enim    eno 

5)  Dei  om.  Heg.  2)  i/un/ae/ii  Reg. 


21 


324  IGNATII  EPISTOLA  AD  EPHESIOS.   V.  VI. 

μάλλον  νμάς  μακαρίζω  τονς  άνακρειιαμενονς^  αντω,  ως  η  εκκλ7]6ία  τω 
Κνρίω  Ίηΰον^  καϊ  6  Κνριος  τω  Θεω  καϊ  ΠατρΙ  αντον ,  Χνα  πάντα  εν 
ενότψι  ΰυμφωνα  ύ}.  Μηδεϊς  ηλανάΰ&ω'  iav  μ7]  τις  εντός  rj  τον  θυ- 
ΰιαβτηρίου,  νβτερεΐται  τον  αρτον  τον  Θεον.  Ει  γαρ  ενός  καϊ  δεντερον 
προβενχη  τοΰαντην  Ιϋχνν  Ι'χει,  ωΰτε  τον  Χριΰτον  εν  αντοΐς  εΰταναι, 
πόσω  μάλλον  ί]  τε  τον  επιϋκόπον  καϊ  πάΰης  της  εκκληΰίας  προαενχη  ΰνμ- 
φωνος,  ανιονΰα  προς  Θεον  πίΰτει,  πείΰει  παραΰχε^^ηναι^  αντοΐς^  πάντα  τα 
εν  Χριΰτω  αιτήματα.  '^Ο  ονν  των  τοιοντων  χωριζόμενος  καϊ  μη  βννερ- 
χόμενος  iv  βονλτ}  '^ναιών  καϊ  εκκλησία  πρωτοτόκων  απογεγραμμένων 
ϊν  οι^ρανω,  λνκος  εΰτϊν  εν  προβάτον  όορα  ημερον  επιδεικννς  μορφην. 
Σπονδάΰατε^  άγαπητοϊ,  νποταγηναι  τω  ίπιΰκόπω  καϊ  τοις  πρεΰβντεροις 
καϊ  τοις  διακόνοις'  6  γαρ  τοντοις  νποταβαόμενος  ^  νπακονει^  Χριΰτω 
τω  προχειριΰαμενω  αντονς'  υ  δε  άπει&ών  αντοΐς,  άπει&εΐ  Χριΰτω  Ίηΰον' 
6  δε  άπει^•ώv  τω  Τιώ,  ονκ^  οψεται  την  ζωην  ^  αλλ*  η  οργή  τον  Θεον 
μένει  m  αντόν  ανΰ'άδης  γαρ  Ιΰτι  καϊ  δνΰερις,  νπερηφανος,  6  μη 
πειϋ^αρχών  τοις  κρείττοΰιν.  '^Τπερηφάνοις  δε,  φηΰϊν ,  6  Θεός  άντιτάΰ- 
ΰεται,  ταπεινοΐς  δε  δίδωΰι  χάριν  καϊ,  '^ΤπερΊ}φανοι  παρηνόμονν  εως 
ΰφόδρα.  λέγει  δε  καϊ  6  Κνριος  προς  τονς  ιερείς^  '^Ο  νμών  άκονων, 
εμον  άκονει '  καϊ  ο  ίμον  άκονων,  ονκ  ακούει  εμον,  άλλα^  τον  πεμψαντός 
με''  Πατρός'  6  νμάς  άϋ•ετών,  εμε  ά&ετεΐ'  6  δε  ίμε  άΰ'ετών,  ά^ετεϊ  τον 
πέμ'ψαντά  με.^ 

VI.  '^^Οΰω  ονν^  βλέπετε  ΰιωπώντα  τον  επίΰκοπον,  πλεΐον  αντοί'  φο- 
βεΐΰϋ^ε.  Πάντα  γαρ  ον  πέμπει^  ο  οίκοδεΰπότης  εις  Ιδίαν  οικονομίαν, 
ούτω?  αντόν  δει  ημάς  δέχεΰϋ-αι,  ως  αντόν  τον  πέμψαντα.  Τον  ονν 
Ιπίΰκοπον  δηλονότι^  ως  αντόν  τόν  Κνριον  δει  προΰβλέπειν ,  τω  Κνρίω 
παρεΰτώτα'  ορατικόν  δε  άνδρα  καϊ  ο^νν*  τοις  εργοις  βαΰιλενΰι  δει παρε- 
ΰτάναι,  καϊ  μη  παρεΰτάναι^  αν&ρώποις  νω&ροΐς.  Αντός  μεντοι  ^Ονηΰι- 
μος  νπερεπαινεΐ  νμών  την  Ιν  Θεω  ενταΗαν,^  οτι  πάντες  κατά  άλη- 
^ειαν  ζητε,  καϊ  οτι  iv  νμΐν  ονδεμία^  αίρεΰις  κατοικεί'  άλλ'  ονδε  άκονετί 
τίνος  η  μόνον  Ίηΰον  Χριΰτον,  τον  άληϋ'ΐνον  ποιμενος  καϊ  διδαΰκάλον, 
και  εΰτε,  ως  Πανλος  νμΐν  ϊγραφεν ,  *εν  ΰώμα  καϊ  ?ν  πνενμα,  δια  το 
καϊ^  εν  μια  ελπίδι  κεκληΰ&αι  της  πίΰτεως'  επείπερ  καϊ  εϊς  Κνριος, 
μία  πίΰτις ,  *ί^ν  βάπτιΰμα ,  εις  Θεός  καϊ  πατήρ  πάντων ,  ο  ίπϊ   πάντων 


Cap.  V.    1)  ανακεκραμμένονς  Ο  R  V,  8)  άποϋτείλαντά  με  ¥  0\. 

2)  Dedi  προς  θεόν  πίΰτα,  πεί^ε.  ^J^'  J\   ^)  °^•»'  ^'"•  ^  ^  V' 
7r«o«ffyf^^i'«t  ex  Codd.  FORV,    nbi  ^.^  ^τ'^'             ιγτ>  ν      f~: 
habes  πρ6ς^ε6ν.  ηΐΰτει  παρασχε^η-  ^  ^^].  ^^ονοττ   c.    FRV,    άηλον  οη 
ναι.  Ιη  Β  ut  vulg.  προς  Θεον,  πείσει  4^"'^'   F 

παρασχε&ηναι.  Λ  ^^^     '    ,                 „         .      ι  w 

3)  Post«uroripuncto  distinguiturinR.  ^  yτc<ρεστavaι  om.  R  contra  LXX. 
4  ύπακοναειΒ  V.  ^  ,9  νπερεπαινεΐ  την  Iv  ^εφ  εν- 
5)  ovy  F  ταξιαν  νμων  F. 

6    Edidi  'ex    R  ονκ    ακούει    Ιμον,  '^.  tf,'SV7\l]    in, 

άλλα  pro  quibus  Codd.  Β  F  0  V  et  Vulg.  ^^  ^«*  """•  ^  '■  ''^-  '"^" 

nil  nisi  vocem  ακούει  exhibent.  3)  dcum  Pal. 

7)  In  Β  fuit  μον,  iam  μεν.  4)  patrem  suum^^.suumet  PatremReg. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  EPHESIOS.   V.  VI.  325 

magis  vos  beatifico,  qui  pendetis  ad  eum ,  quomodo  Ecclesia  ad  Domi- 
num  lesum,  et  ipse  Dominus  ad  Dominum^  suum  et  Palrem*,  ut  omnia 
in  unitate  sibi  consonantia  sint.  Nemo  oberret.  Si  quis  non  fuerit  in- 
Ira  allare,  fraudabitur  pane  Dei.  Si  enim  unius  aut  duorum  oralio  tan- 
tam  babet  virlutem,^  ut  Chrislus  in  eis  consistat,  qiianto  magis  imma- 
culati  sacerdolis  et  sancti  populi  supplicalio  consonanter  adscendens  ad 
Deiim  persuadet  praestare  eis  omnes  peliliones  in  Christo.  Qui  ergo  a 
talibus  separalur  el  non  convenerit  in  congregationem  sacrificiorum,  Ec- 
clesiam®  primogenitoriim  descriptorum  in  caelo,  lupus  est  in  grege 
oviura  raansuetam  demonstrans'  figuram.  Festinate  ergo,  dilectissimi, 
subditi  esse  Episcopo  et  Presbyteris  et  Diaconis.  Qui  enim  istis  sub- 
dilus  fuerit,  Chrislo  obedit,  qui  eis  hoc®  concessit.  Qui  vero  eis  non 
consenserit,  lesu  Cbrislo  non  consentit.  Qui  aiitem  Filio  non  consen- 
serit,  non  videbit  vilara,  sed  ira  Dei  manebit  super  eum.®  Huiusmodi 
ergo  lemerarius  est,  horribilis*^  el  superbus,  qui  non  est  subditus  po- 
lioribus.  jSuperbis  enim  /  iiiqiiit,  ,Deiis"  resistit;  humiUbus  aulem  dat 
graliam/  Et  iterura:  ,Superbi  inique  egerunl^^  usque  valde/  Dicit  etiam 
Dorainus  sacerdolibus:  ,Qiii  enim  vos  audierit,  me  audit/'  et  qui  me 
audierit,  audiel  illum/*  qui  me  misit:  et  qui  vos  spernit,  me  spernit; 
qui  aulem  me  spernit,  spernit  eum,  qui  me  misit/ 

VI.  Quando  ergo  videlis  lacere  Episcopum ,  plus  eum  timete. 
Omnera  itaque,  quem  mitlit  palerfamilias  pro  sua  dispensalione ,  sic  nos 
oportel  suscipere,  quernadmodum  ipsum  qui  mittit.  Ergo  Episcopum 
manifesle  sicut  ipsum  Dominura  oporlet  contemplari  ,^  Uomino  assislen- 
tem.  Prospeclorem  cniin^  verum^  et  aculum  in  operibus  suis,  regibus 
oporlet  assislere,  ct  non  assislere  bominibus  infirmis.  Ipse  autem  One- 
simus^  laudat  veslrara  in  Deo  bonam^  dispensationera ,  quia  omnes  se- 
cunduiD  verilatem*  vivitis,  et'  quia  nulla  haeresis  inler  vos  habitat.  Sed 
nec  obedilis  alicui,  nisi  soli"  lesu  Christo  vero  pastori  et  doctori,  et 
estis,  quemadmodura  Paulus  vobis"  scripsit,  unum  corpus  et  unus  spiri- 
tus,  quoniam  in  una  spe  fidei  conclusi  estis.  ,Unus  enim  Dominus,  una 
fides,  unura  baptisma,  unus  Deus  et  Pater  omnium,   qui   super  omnes*** 


5)  verilatem  Reg.   Celerum  cf.  Mattb.  13)  audiet  Reg.   Cf.  Luc.  10,  16. 
18,  20.  14)  eum  Reg. 

6)  Ecclesiam    des.    in  Pal.     Cf.  Heb. 

12,  23.  Cap.  VI.     1)  Prov.  22,  29. 

Ί)  monstrans  Pal.  Reg.  2)  enim  om.  Pal. 

8)  lla  prias  Pal.,  ubi  iam  qni  eis  non  3)  Cur.  in  marg.  virum. 
consessit   (sic)    usu    (forte    iesu)    christo  4)  honesimus  Reg. 

non  consentit.     Qui  aulem  filio  non  con-  5)  Vocc.  in  Deo  bonam  om.  Reg.  Su- 
sensent,  non  videbit  vilatn.                            hinde  erat  dispositionem  in  Pal. 

9)  lo.  3,  36.  6)  deum  Reg. 

10)  el  horribilis  Pal.  Reg.  7)  et  om.  Reg. 

11)  deus  tn^atMransp.  Reg.  Cf.  I  Pel.  8)  soU  des.  in  Reg. 

5,  5.  lac.  4,  6.  9)  vobis  paulus   inv.    Pal.  Reg.     Cf. 

12)  egerunt  ex  Reg,,    gesserunt  Pal.     Eph.  4,  4  sqq. 
vulg.   Cf.  Ps.  118,  51.  10)  omnia  Reg. 


326  IGNATII  EPISTOLA  AD  EPIIESIOS.    VI.  VII.  VIII.  IX. 

κ«ί  δια  ηάντων  καΐ  £v  τΰα6ιν>^  '^Τμεΐς  μεν  ονν  έΰτε  τοιούτοι,  ύπο 
τοιώνδε  παιδεντών  6τοιχείω&έιη;ες,  Παύλου  του  Χριΰτοφόρου  %αϊ  Τι- 
μοθέου τον  πιΰτοτάτον.^'* 

VII.  Τίνες  δε  φαυλότατοι  εΙώΟ^αΰι  δόλω  πονηρώ  το  όνομα  περί- 
φερειν,  άλλα  τίνα  πράΰϋοντες  ανάξια  Θεον  καΐ  φρονονντες  Ivavr/a  της 
του  Χριβτοϋ  διδαΰκαλίας,  επ  ολέϋ-ρω  εαυτών  καϊ  των  πει^Όμενων  αυ- 
τοις'  ους  δεΐ^  υμάς  ώς  ϋ^ηρία  έκκλίνειν'  δίκαιος  γαρ  εκκλίνας,  αωζεται 
εις  τον  αιώνα'  πρόχειρος  δε  γίνεται  και  επίχαρτος  άαεβών  απώλεια' 
είΰΐ  γαρ  κννες^  ΙνεοΙ,  ου^  δυνάμενοι  νλακτεΐν,  λυΰΰώντες,'^  λαϋ•ροδηκτοι, 
ους  φυλάββεΰϋ'αι  χρη'  ανίατα  γαρ  νοΰοϋΰιν.  'Ιατρός  δε  ημών  ίατϊν 
6  μόνος  άληϋ-ινος  θεός,  6  άγίννητος^  κα\  αττ^οΰιτο?,  ο  των  όλων  κύριος, 
του  δε  μονογενούς  πατήρ  καϊ  γεννητωρ '  εχομεν  ίατρόν  κοίΐ  τον  Κνριον 
τιμών  Θεόν  ^Ιηΰοϋν  τόν*^  Χριΰτόν,  τον  προ  αιώνων  υιόν  ftovoyev?/  καϊ 
λόγον^  νΰτερον  δε  καϊ  άνϋ-ρωπον  εκ  Μαρίας  της  παρΰ•ενου'  ο  λόγος 
γαρ  ΰαρξ  εγένετο'  ο  άϋώματος  εν  σώ^ιατι,  ο  άπατης  εν  παθ'ητώ  αώ- 
μάτι,  ο  ά&άνατος  εν  Ό'νητώ  ϋώματι,''  η  ζωη  εν  φΰ•ορα,  όπως  ϋ•ανάτου 
καϊ  φϋΌρας  ελευθερώβγι^  καϊ  ίατρεύατ)  τάς  ψυχας  ημών ,  καϊ  ιάύηται 
αυτας  νοοηλευ&είοας  εν  άβεβεία,  καϊ  πονηραΐς  επιϋ-υμίαις, 

VIII.  Μη  ουν  τις  νμας  εξαπατάτω,^  ωΰπερ^  ουδέ  εξαπαταΰϋ'ε'  όλοι 
γαρ  εβτε  Θεοϋ.  "Οταν  γαρ  μηδεμία  επιϋ^υμία  εν  νμΐν  υπάρχη,^  δυνα- 
μένη νμας  ρυπάναι  καϊ  βάΰανον  έπαγαγείν ,  αρα  κατά  Θεόν  ζητε  και 
έΰτε*  Χριΰτον.  Περίψημα  δε^  υμών  καϊ  της  αγνότατης*^  Έφεΰίων  έκ- 
κληΰίας,  της  διαβόητου  καϊ  πολυϋμνητου  τοις  αΐώβιν,  έκβάλλετε.  Οι 
όαρκικοϊ  τα  πνευματικά  πράττειν  ου  δύνανται ,  ουδέ  οΓ  πνευματικοϊ  τα 
ΰαρκικά,  ώβτε  ουδέ  tj  πίβτις  τα  της  άπιΰτίας,  ουδέ  η  άπιΰτία''  τα  της 
πίδτεως.  '^Τμεΐς  δε,  πλήρεις  όντες  του  'Άγιου  Πνεύματος,  ούδεν  ϋαρ- 
κικόν,  άλλα  πνευματικά^  πάντα  πράΰΰετε'  εν  Χριΰτώ  Ίηβοϋ  τελειοϋ- 
6ΰ•ε,  ός  έΰτι  ΰωτηρ  πάντων  άν&ρώπων,  μάλιβτα  πιΰτών. 

IX.  "Εγνων  δέ  τινας  παροδεύϋαντας  δι'  υμών,  'έχοντας  κακήν  δι- 
δαχην  αλλόκοτου  καϊ  πονηρού  πνεύματος'  οίς  ουκ  έδώκατε  πάροδον 
(ίΤτεΓιοαι  τα  ζιζάνια,  βύϋαντες  τα  ώτα,  εις  το  μη  παραδέξαϋ&αι  την  νπ 


9)  ηάαι  Β  Ο  V.                   ^  8)  iλεvS^ερώaει  Ο  V,  iiilem  ϊατρεύ- 

10)  παύλψ  τω  χριΰτοφόρφ ,  καϊ  αει.  Deinde  vocc.  χρυχάς  υμών,  χαϋά- 
τιμο^^εφ  τφ  ηιατοτάτφ  Β  F  Ο  R  V.  C^^rwt  «ϋτ«ί  desideranlur  in  ed.  Vossiana, 
Excidisse  videtur  praepositio  lertium  ca-  Cap.  Vill.     1)  ^'ξατάτω  V. 

sum  regens.  2)  όπερ  F  0  R  V, 

Cap.  VII.     1)  dh  0  in  lexlu,  δεΐ  ad  3)  ί/πκρχ^  c.  Β  F  R,  υπάρχει  0  V 

oram.  vulg. 

2)  κοινές  V.  4)  εαται  scr.  Β. 

3)  ol  R.  5)  ^k  particulam    et  vb.    Ικβάλλβτε 

4)  λνσύοϋντες  Ο  V.     Subinde    λα-  sub  periodi  finem  in  Cod.  Nydpruc.  ad- 
&ροάηκτοι,  c.  Β  0  R  V,  λαϋ^ρόάηκτοι  F,  dita  omiltunt  Β  F  0  R  V. 
λαϋ-ροάηκταν  vulg.  6)  άγιωτάτης  R. 

5)  άγέννητος  ex  FORV,  άγέντιτος  7)  άπιατείας  —  άπιατείαΟ\,  il- 
B  Voss.  lud  etiam  in  F,  ubi  deest  membrum  ov6e 

6)  rbv  om.  B.  ή  απιστία  τα  της  πίστεως. 

^  7)  Vocc.    δ    ά&άνατος   Ιν    Ό^νητω  8)  πνενματι    καϊ    ρ.    πνευματικά 

αώμ  «Tt  ηοη  leg.  in  R.  Ο  V,  πνενματι  F. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  EPHESIOS.    VI.  Vil.  VIII.  IX.  327 

el  per  omnes  et  in  omnibus.'     Vos  ergo  estote  lales",  qui    a   tali  erii- 
diti  eslis,  lioo  csl .  a  Paulo  Christifero  et  Timotheo  fidelissiuio/^ 

VII.  Quidain  aulem^  fallaces  consueverunt  dolo  mali^io  nomen* 
CbrisU  circumportare ;  sed  aliquanta  indigna  Deo  agentes  et  contraria 
doctrinae  Christi  sapientcs,  ad  interitiim  simm  sibimet  ipsis  consentiunt: 
quos  oportel  vos  tanquam  bestias  declinare.  ,Iustus'  iiiquit,^  ,declinaiis 
evadet  in  aelernum:  exlraneus  etenim*  alqiie  alieous  erit  ab  inipiorum 
perditioue.^  Sunt  igilur  canes*'  miili,  iion  valentes  latrarc,  rabidi  occulle : 
quos  observare  oporlet,  insanabilem  langiiorem  habenles.'  Medicus  au- 
tem  noster  est  solus  verus  Deus,  ingenitus  et  invisibilis,  Dominus  omniuni, 
Unigeniti  vero  paler  et  genilor.  llabemus  autem  medicuni  eliam  Domi• 
Dum  nostrum  el  Deuin'  lesum  Ohrislum,  ante  secula^  Filiuni  unigeniluin 
el  in  principio  Verbuiu,  poslea  vcro  ct  hominem  ex  Maria  Virgine :  ,Ver• 
bum  enun/  inquit,  ,caro  faclum  esl.*^  Incorporalis  in  corpore,  inipassibi• 
Us  in  corporc  passibili,  iiumortalis  in  corpore  morlaii,  vila  in  corru• 
ptione,  ul  de  morle  et  corruptionc  (ibcret  et  curct  animas  iiostras,  ct 
sanet  eas  inrusas  morbo  inipictalis  et  iniquis  desideriis. 

VJll.  iNullus  crgo  vestrum  sediicalur:  quod  et  de  vobis  confido; 
unum  etenim  omneseslis.*  Quando  enim  nichil  in  vobisfuerit,  quodvos  po- 
lueril*  coinquinare  el  lormentum  siiperinducere,  secundum  Deum  vivitis:^ 
et  erit  Chrisli*  subieclio  veslra  et  Ecclesiae  Ephesioriim,  quae  est  auxi- 
liatrix  cl  multum  laudabilis.  Carnales  enini^  spiritualia  non  possunt 
agere,  neque  spirituales®  carnalia:  sicul  nec'  fides  ea,  quae  siint^  infi- 
deliUlis,  neque  infidelitas  ea,  quac  sunt  fidei.  Vos  vero  rcpleti  Spiritu 
Sancto,  nicbil  carnale,  sed  omnia  spirilualia^  agile.  Uniisquisquc  vcstrum 
perfecUu'"  sit  in  Christo  Icsu,  qui  est  salvator  omniuni  honiinum,  ina• 
xioie"  fideliuDi. 

IX.  Aghofi  cniiu  aliquos  ex  vobis  a  via  vcrilalis  discedentes  malam 
doctrioam  babere  alieni  et  nequissinii  spiritus.  Quibus  non  iribuistis  secus 
viam  seminare  zizania/  obturantes  aures  ad  non^  suscipiendum  errorem, 


11)  t^t  eiioie  transp.  Keg.  (supraadd.)     Pal. ,   omnes     etcnim    unum 

12)  fidelissimo  de•.  in  Reg.  estis  Reg. 

2)  poterit  Pal.  Reg. 

Caf.  VU.     Π  igUur  Pal.  Rc^.  3)  vivelis  Pal.  Rcg. 

2)  wn/ty—  (seq.  panruU  lacutia)  no-  4)  Christi  dcs.  iii  Pal. 

«Μ  Beg.  5)  enim  supraadd.   in  Reg.     Siihiiidc 

3)  a.  Prov.  10, 25. 11,3.  Esai.  56,  10.  spirUalia  Pal. 

4)  rMRReg.  Sabiod*  «f  (MibDoUlum)  6)  spirilales  Pal. 
et  p.  «IfM  Pal.  7)  et  i'al.  H<k. 

5)  proditione  Pal.  8)  αηηΐ  siiitraHdHcriptum  in  Hcg. 

6)  earns  PaL  9)  tpirilalia  Pal. 

7)  Voce.  α  Dewm  transcripti  ex  Pal.  lu)  profedns  Pal. 

Re§.  11)  tnaxime  au(cm  Pal.  Reg.  Cetenirii 

8)  naimn  interponuol  P«l.  Reg.  •  (.  I  Tim.  4,  10. 

9)  eit  om.  Pal.  Ci.  lo.  1,  U. 

Cap.  IX.     1)  zizaniam  Pal.  Reg. 

C«p.  Vni.    1)  onmes  enimenit  «miNi  2)  dominum  Pal. 


328  IGNATII  EPISTOLA  AD  EPHESIOS.   IX.  X. 

αυτών*  τίαταγγελλομενψ  πλάνην ,  πεπείΰιιενοι  το  λαοπλάνον^  πνενμα, 
ον  τα  Χριΰτον ,  άλλα  τα  Χ8ια  λαλεΐν'  ψευίολό^ον^  γάρ  εβτΐ'  το  δε 
"Αγιον  ΤΙνεν^ια  ου  τα  Ι'όιοί,  αλλά  τα  τον  Χριΰτον,  καϊ  ουκ  αφ  εαντου, 
κλλ'*  άπο  τον  Κυρίου ,  ώς  καϊ  6  Κνριος  τά^  πάρα  τον  Πατρός  ημΐν 
κατηγγελλεν'^  "^Ο  λόγος  γαρ,  φηβ\ν ,  ον  άκονετε,  ονκ  εϋτιν  εμ,ος,  αλλά 
τον  πεμ,ψαντός  με  Πατρός'  καϊ  τνερϊ  τον  Πνενματος  τον  ^Αγίου'  Ου 
λαληαει,''  φηαϊν,  άφ  εαυτοϋ,  αλλ'  οΰα  αν  άκονϋτι  παρ  εμον.  Καϊ  περϊ 
εαντον  φηΰϊ  προς  τον  Πάτερα '  'Εγώ  ΰε,  φηαϊν,  εδό'ξαΰα  επϊ  της  γης ' 
το  'έργον ,  ο  εδωκάς  μοι,  ετελείωϋα '  εφανέρωαά  6ου  το  όνομα  τοις  άν- 
'θ•ρώποις.  Και  περϊ  τον  ^Αγίον  Πνενματος '  'Εκείνος  εμε  δο^άΰει ,  οτι 
εκ  τον  ίμον  λαμβάνει.  Το  δε  πλάνον  πνενμα  Ιαυτο"  κηρύττει,  τα  tdta 
λαλεΓ,  αντάρεΰκον  γάρ  εΰτιν  *  εαυτο^  δοξά'ζει,  τύφου  γάρ  εΰτι  μεβτόν  '^^ 
'ψευδολόγον  υπάρχει,  άπατηλον ,  ϋ•ωπευτικον,  κολακευτικό  ν,"  υπουλον^ 
ραψωδον,  φλύαρον^^  άβύμφωνον ,  αμετροεπές,  γλίΰχρον,  'ψοφοδεές,  ου 
της  ενεργείας^^  ρύΰεται  ύμας^^  Ίηΰονς  6^^  Χριΰτος,  6  ^εμελιώβας  νμάς^^ 
ίπϊ  την  πετραν  ώς  λίΰΌνς  εκλεκτούς,  ευαρμολογουμενους  εις  οίκοδομην 
θείαν"  Πατρός,  αναφερομένους^^  εις  τα  υψη^^  δια  Χριΰτοϋ  του  ύπερ 
ημών  ϋτανρωϋ•έντος,  ΰχοίνω  χρωμενονς  τω  ^Αγίω  Πνενματι'  πίϋτει  δε 
άναγομενονς,'^^  καϊ  άγάπτι  κονφιζομενους  εκ  γης  προς  ονρανον,  ϋυνο- 
δοιποροϋντας^^  αμα  αμώμοις.  Μακάριοι  γάρ,  φηαϊν,  οί  άμωμοι  εν  όδω, 
ot  πορευόμενοι  iv^^  νόμω  Κυρίου '  οδός  δε  εατιν  απλανής,  Ίηαοϋς  6^^ 
Χριατος'  'Εγώ  γάρ,  φηαϊν ^  ειμϊ  6  οδός  καϊ  yj  ζωη'  οδηγεί  δε  η  οδός  προς 
τον  Πατέρα'  Ουδεϊς  γάρ,  φηαϊν,^'^  'έρχεται  προς  τον  Πατέρα,  ει  μη  δι'  εμοϋ. 
Μακάριοι  ούν  Ιστέ  ύμεΐς  οι  Θεοφόροι,  πνευματοφόροι,  ναοφόροι,  άγιο- 
φόροι  ^^  κατά  πάντα  κεκοαμημένοι  εν  ταΐς  εντολαΐς  Ίηαοϋ  Χριατον, 
βααίλειον  ίεράτενμα,  'ε&νος  άγιον,  λαός  εις  περιποίηαιν '  δι  ονς  άγαλλιώ- 
μενος  ηξιώΰ^ην ,  δι  ών  γράφω  ^  προαομιληααι  τοις  άγίοις  τοις  οναιν 
εν  Έφέαω,  τοις  πιΰτοΐς  εν  Χριατφ  Ίηαον.  Χαίρω  ονν  εφ  νμΐν,  οτι 
μη  τ?]  ματαιότητι  προαέχετε '  ονδε  κατά  αάρκα  αγαπάτε,  αλλά  κατά  Θεόν. 

Χ.  Καϊ  νπερ  των  άλλων  δε  άν&ρώπων  αδιαλείπτως  προΰενχεα&ε ' 
'εατι  γάρ  αυτοΓ?  ελπϊς  μετανοίας,  "να  Θεον  τνχωΰιν  **  μη  ο  πίπτων  γάρ 
ονκ  άνίαταται;  η  6  άποατρέφων  ονκ  επιατρέφει ;  Έπιατρέψατε  ονν  αν- 

Cap.  IX.     1)  νπερ  αυτών  Β.  16)  ήμας  F  c    vet.  Int. 

2)  λαοτΐνάνον  R.  17)  S^sov  F. 

3)  ^[/ενάολόγων  F  Ο.  18)  ar«yf()0;U^ro/(paroxytonon)OV, 

4)  «λλ'  c.  R,  άλλα  Β  F  0  V  vulg.  άναφεοόμενοι-  F  R. 

5)  T«  om.  F  OV.  19)  ui/;fi  V. 

6)  άπηγγελλεν  R.  20)  αναγόμενοι    R,      άναγώμενοι 

7)  λαληαε  (sic)  V.  FVO,    in  hoc  ο  supra.    Mox  χονψιζό- 

8)  εαυτόν 0\,  in  illiiis  marg.  emen-  μενοι  ρ.  κου^ιζομενους  F  Ο  R  V. 
datiim.  21)  συνυάοιηοροϋνταςΒ,  αυνο^οι- 

9)  εαυτόν  OR,  utrobivis  correctum  ποροϋντεςΐ  Οϊ{\,όόοιποροϋντας\ο88. 
in  εαυτό.  Ambigua  est  scriptura  Cod.  V,  22)  Iv  praetermisit  Voss. 

supra  cuiiis  ο  habes  ~  •  23)  ό  om.  F  0  V. 

10)  Vocc.  τύφου  γάρ  1<Stl  μεύτόν  24)   φηαϊν  des.  in    Β  F  0  R  V. 
omiltenda  esse  videntur  c.  R  et  vet.  Int.  25)  Vocc.  ηνευματοφόροι,  ναοφό- 

11)  χολακευτίχόν  des.  in  F  0  V.  ροι,  άγιοφόροί  non  sunt  in  R,  et  reapse 

12)  φλοίαοον  scr.  OV.  abiindant;  ναοφόροι  om.  F  0  V. 

13)  Ινεργίας  F. 

14)  ημάς  F  0  R  V  vet.  Int.  Cap.  X.     1)  τνχωαιν  OV,    τύχωϋι 
1δ)  ό  addidi  ex  R.                                  Β  F  R  vulg. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  EPHESIOS.   IX.  X.  329 

qui  ab  ipsis  praedicaliir ,  scientes*  quia  huiusmodi  spiritus  est  erroris, 
non  ea  quae  sunt  Christi,  sed  sua  loquens.  Falsiloquus  eleiiim  esl. 
Sanclus  auteni  Spiritus  iioii  sua  propria  loquitiir,  sed  ea  quae  simt 
Cliristi,  nec  a  seraelipso,  sed  a  Domino,  sicut  et  Dominus  ea  quac  a 
Patre  audiviu  nobis  annunciat.^  ,Sermo,'  inquit,  ,qucm''^  audislis,  non  est 
meus,  sed  eius,  qui  me  misil/  De  Sanclo  vcro  Spirilu*^  dicit:  ,Νοπ  enim 
loquetur  a  se,  sed  quaecunque  audierit  a  me/  De  sc  auleiu  aif  Palri: 
,Ego  le  glorificavi*  super  terram,  opus  perfeci,  quod  dedisli  niilii  ut  fa• 
cereni ;  luanifeslavi  nonien  tuum  hominibiis/  De  Spirilu  Sanclo  ait:  ,llle 
me  glorificabil,®  quia  de  raeo  accipiet,  el  annunciabit  vobis.'  Ergo  uler- 
que*"  eoriim  ipsum  glorificat,  a  qiio  et  accepil,  qiiod  faceret ;  et  ipsuin 
praedicat,  atque  eius  verba  proniinciat.  Erroris  autem  spiriliis  seipsum 
praedicat,  sua  propria  dicens:  sibi  placens  clcnini  est,  et  seipsum  glo- 
rificaU  Acerbus  naraque  esl,  pleniis  exlans  falsiloquio,  seduclor,  lubricus, 
superbus,"  arrogans,  verbosiis,  dissonus,  immensuraUis,  nigriformis ,  lu- 
iiiidus.  De  cuius  operalioiiibus  liberavit  nos  lesus  Chrislus,  fundans  nos 
super  pelram  tanquam^'  lapides  clcclos ,  qui  apti  siint  ad  aedincium^^ 
Dei  Palris,  elevali  in  alluni  a  Chrislo,  qui  pro  nobis  crucifixus  est; 
conrorUtos  Spiritu  Sanclo,  in  fide  introductos, "  et  dileclione  clevatos  a 
lerra  ad  caeliini,"  ambulanles  immaculale.  ,Beati  enim/  inquit,  ,inimaculali 
in  via,  qui  ambulant  in  lege  Doniini.'***  Via  enim  sine  errore  est  lesus 
Chhstus,  sicul"  ipse  ait:  ,Ego  sum  via,  verilas^''  et  vita/  Dcducit  aiilem 
haec  via  ad  Patrein:  ,Nemo  enim,"^  inquit,  ,venil^"  ad  Palrem  nisi  per 
me.'*'  Beali  ergo  eslis  vos  Deiferi,  Spiriliferi,  sancliferi,  templiferi,  in 
omnibus  ornaU  in  inandalis  lesu  Christi,  regnuiii^^  sacerdotale  ct'*^  gens 
sancta,  populus  in  adquisitioncm :  in  quibus  exsullans  digniis  eiiectus 
sum,  per  quos  scribo,  alloqui  sanclos  qui  sunt  Epliesi,  ndeles  iii  Christo 
lesiL*  Gaudeo  enini  in  vobis,  quia  vaiiitali  non  iiilendilis,'^^  neque  ea, 
quae  secunduoi  carnem  sunl,  diligilis,  sed  ea,  quae  sunl  secundum  Deum. 

X.  El*  pro  aliis  hominibus  orate  indesinenter;^  cst  cnini  in  illis 
spes,  at  Deum  luereanlur  adipisci.  ,Nunquid  qui  cadil,'  inquit,^  ,ηοη  adii- 
ciet,  nt  resurgat?  aut  qui  avertilur,  non  convertilur?'*  Convertimini  ergo 

3)  uientes  deest  in  Reg.  14)  introduclos  om.  Reg. 

4)  Seque    α  temelipso    $ed   ea    quae  15)  confortatos  spirilu  sancto  in  fide 
ckritii.    Neque  β  semetipso :   sed  α     inlroduclos   in  fide   et   dilectione  elevatos 

ticuU  ei  d^minus  ea  quae  α  patre  ad  cclum  Pal. 
awikit  nobis  eitmmeiat  p.  nec   α  semcl-  16)  Ps.  119,  1. 

ipt•  mmtmeUt  PaJ.;  neque  nuncial  17)  siculi  Pal.   Cf.  lo.  14,  6. 

iaterme^b  ooini•  Ref.  18)  el  veritas  Pal. 

&)  qmem  (ertl  quo)  modo  Pal,     Ce-  19)  enim  des.  in  Reg. 

tenuB  ci.  lo.  14,  24.  20)  venicl  Pal.  Hcg. 

6)  Sic  dedi  ex  Pal.  Reg.,  De  Spiritu  21)  Vocc.  per  me  margini    adscripta 
Sanclo  Tolg.  Cf.  lo.  16,  13.  in  Pal. 

7)  autem  Reg.  22)  genus  Pal.    Cf.  I  Pct.  2,  9. 

5)  elarifUan  Reg.  Cf.  lo.  17,  4.  6.  23)  Η  om.  licg. 

9)  elarilicabU  Beg.  Cf.  lo.  16,  14.  24)  Eph.  1,  1. 

10)  uter  teitrum  PaJ.  25)  rwn  vanitali  inlendilit    Pal.  Keg. 

11)  iupereilioiui  Pal.  Cap.  X.     1)  al.  Sed.  Cur. 

12)  fides   (c.  ponctie    sabpositU)  in•  2)  indeiintnter  orate  inv.  Pal. 
terpooit  Pal.                                                      3)  ler.  8,  4. 

13)  edi/teium  ianctum  Pal.  Reg.  4)  convertetur  Reg. 


330  IGNATII  EPISTOLA  AD  EPHESIOS.    X.  XI. 

τοΐς'^  μαΰ^]τενΰ•ηναι  νμΐν.  Γίνεβΰ^ε  ονν  διάκονοι  Θεον  καΐ  βζόμα 
Χριΰτον.  λέγει  γαρ  6  Κύριος  *  Έαν  ίξαγάγητε^  εξ  αναξίου  τίμιον,  ώς 
ΰτόμα  μου  εΰεΰΰ•ε.  Γίνεΰΰ•ε  προς  τας  οργάς  αυτών  υμεΐς  ταπεινόφρονες ' 
αντιτάξατε  ηρος  τας  βλααφημίας  αυτών  υμεΐς  τας  εκτενείς  ευχάς '  αυτών 
πλανωμενων  ΰτηκετε  νμεΐς  εν  τ^  πίΰτει  εδραίοι'  νικηβαχ^  το  αγριον 
η&ος  εν  τΐμερότητι,  το  θξ)^/λον  πρα6τ7]τι''^  Μακάριοι  γαρ  οι  πραεΐς' 
και  Μωοης  ττραος  παρά  πάντας  άv■&ρomoυς  καϊ  ^αβϊδ  πράος  ϋφόδρα' 
διο  καϊ^  παραινεί  Παύλος ,  ^οϋλον,  λίγων ^^  Κυρίου  ου  δει  μάχεΰΰ•αι, 
αλλ'  ηπιον  είναι  προς  πάντας,  διδακτικον ,  άνεξίκακον ,  εν  πραόττιτι 
παιδεύοντα  τους  άντιδιατιΰ'εμένους'  μη  ΰπουδάζοντες^  άμύνεΰ&αι  τους 
άδικοϋντας  υμάς '  Ει  άνταπέδωκα  γαρ,  φηΰΐν,^  τοις  άνταποδιδοϋοί  μοι 
κακά'  αδελφούς  αυτούς  ποιηΰωμεν  rij  επιείκεια'^  εϊπατε  γαρ  τοις  μι- 
βοϋβιν  υμάς.  'Αδελφοί  ημών  εστέ,  Χνα  το  όνομα  του^"  Κυρίου  δοξαΰϋ•^ ' 
καϊ  μιμηϋωμε'&α  τον  Κυριον,  ος  λοιδορούμενος  ουκ  άντελοιδόρει,  ΰταυ- 
ρούμενος  ουκ  άντέτεινεν^^^  πάΰχων  ουκ  ηπείλει,^^  αλλ'  υπέρ  τών  εχϋ'ρών 
προβηύχετο'  Πάτερ  αφες  αυτοΐς,  ουκ  οΓόα^ίν  ο  ποιοϋΰιν.  EV^  τις 
πλέον  άδικηΰ•ε\ς  πλείονα  υπομείντ],^'^  ούτος  μακάριος'  ει  τις  άποΰτερηθ-Ύΐ, 
εΓ^  τις  άϋ-ετηΰ'Ύΐ  δια  το  όνομα  του  Κυρίου,  ούτος  όντως  Χριβτοϋ  εβτί. 
Βλε^τετε,  μη  του  διαβόλου  βοτάνι]  εύρε&η  εν  ύμΐν'  πικρά  γάρ  εΰτι  καϊ 
αλμυρά  τις  αυτή.     Νηψατε,  ΰωφρονηβατε^^  εν  Χριΰτώ  Ίηβοϋ. 

XI.  "Εβχατοι  καιροϊ  λοιπόν  ειϋιν '  αιΰχυν&ώμεν^  φοβηΟ•ώμεν  την  μα- 
κροϋ'υμίαν  του  Θεοϋ'  μη  του  πλούτου  της  χρηατότητος  αυτού  καϊ  της 
ανοχής  καταφρονηΰωμεν'  ψ  γάρ  την  μελλουΰαν  οργην  φοβηϋ-ώμεν ,  η 
την  ενεΰτώϋαν  χαράν  άγαπηΰωμεν  εν  τώ  νυν  βίω'  ϊΰτω  δε  η  ενεβτώβα 
χαρά  και  η  αληπινη,  το  μόνον  εν  Χριΰτω  Ιηΰου  ευρεϋ•7]ναι,  εις^  το 
άλη&ινώς  ζην.  Χωρϊς  τούτου  μ7ΐδ'  άν^  άναπνεϋΰαί  ποτέ  εληβΌ-ε'  ούτος 
γάρ  μου  η  ίλπϊς,  ούτος  το  καύχημα,  ούτο^  ο*  ανελλιπής  πλούτος,  Ιν 
ω  χα  δεβμά  άπο  Συρίας  μέχρι  '^Ρωμης  περιφέρω,  τους  πνευματικούς 
μαργαρίτας,  εν  οίς  γένοιτο  μοι  τελειωΰ-ηναι  riji  προΰευχγ  υμών  μετοχον 
τών  παΌ^ημάτων  Χριβτοϋ,  καϊ  κοινωνον  του  ϋ'ανάτου  αυτού  γενεβϋ'αι, 
καϊ  της  εκ  νεκρών  άναΰτάβεως,  καϊ  της  άνεκλιπούς^  ζοίης,  ης  γένοιτο 
μοι  επιτυχεΐν,  Χνα  εν  κληρω  Έφεβίων  εύρε&ώ  τών  Χριϋτιανών,  οΥ  καϊ 


2)  αντοΐς  exBFORV,  «vroi;?  vulg.  14)  υπομείνει  scr.  FOV. 

3)  Ιξαγάγηται  F.  15)  εϊ  —  εϊ  c.  FORV,  Ιάι/ —  Ιάν 

4)  Vulg.  iv  ante  πρ^ότητι  omisi  c.  Β  vulg. 

Β  F  0  R  V.                       '  16)  σωφρονίσατε  R. 

5)  y.ai  inserui  ex  R. 

6)  λε^ω  notatur  ex  F.  Cap.  XI.      1)  Ita  Β  F  0  R  V,   μαλ- 

7)  όονάάζοντες  (sic)  in  Cod.  F  ex-  λον  Voss. 

tare  mihi  asseritur.  2)  Vocc.  fCrw  ak  ή  Η'εστώσα  χαρά 

8)  φησί  Β  F  R  vulg.  καϊ  ή   άλη&ινη,  το  desunt  in  Β  F  Ο  R  V, 

9)  ίπιεικία  FOV.  iit  in  exemplari  Augustano. 

10)  τον  om.  R.  3)  αν  om.  Β.  Subinde  άγνεϋσαι  ρ. 

11)  άντέτεινεν  c.  FOV,  αντέτεινε  άναπνεϋσαι  FORV.     Tum  ελοιαϋ^ε  ρ. 
R,  άντεΐπε  Β  vulg.  ελησθ^ε  R. 

12)  ηηηλει  Ο  V.  4)  ύ  accessit  ex  R.  Subinde  άνεκλί^- 

13)  εϊ  C.  FORV.  '£«vBvulg.   Tum  πης  ρ.  ανελλιπής  FOV. 

πλεΐον  ρ.  πλέον  R.  5)  άνεκλειπονς¥0\,  άνεκλείπτουΚ 


IGXATII  EPISTOLA  AD  EPHESIOS.   X.  XI.  331 

ad  doctnnam.  Estole  minislri  Dei  et  os  Christi.  Dicit  eiiim  Duuiinus: 
,Si  ahduxerilis^  preliosum  ab  indigno,  sicul*  os  iiieum  erilis.'  Eslote  ad 
iracuodias  eoruQi  liumiles;  reniinciale  blasplieuiiis  corum.  Vos  vero 
oraUoDi  inslale;  illis  errantibus  vos  slabiles  estole,  radicali  in  lidc.  Viii- 
cile  eorum  ferocem  cousueliidinem'  per  veslrani  mansueludinoni ,  et  ira- 
cundiaui  per  lenilatem.  ,Beali  enim/  inquil,  ,uiiles."*  Nam  el  Moyses 
iDaiisuelus  erat®  siipra  omnes  homincs,  ct  David*"  milis  valde.  Propler 
quod  Paulus"  raonet  dicens:  .Servum  aiilein  Doinini  non  oportcl  lilijii^are, 
sed  iiiiteiu  essc  ad  omnes,  docibilem,  patienlcm,  cum  oiuiii  niodeslia 
corripientem  eos  qui  resistuiil/  Nolite  festinare  ulcisci  nocentes^*  vos. 
,Si  reddidi  eniiu,'"  inquit,  ,relnbuentibus  uiihi  uiala.'  .Fralres  eos  faciainus 
per  uiaosueludineni.  Dicile  itaqiic  Uis,  qiii  vos"  oderunl:  Fratres  nostri 
eslis ,  ul  nomen  Domini  glorificelur.  Imilcmur  scilicct  Domimiiu ,  qui** 
cum  maledicerelur  non  maledicebal,  cum  crucifigerelur  non  eonlradice• 
bal,  cum  palerelur  non  coniminabatiir ,  sed  pro  inimicis  suis^*^  orabat, 
diceiis:  ,Pater  dimilte  illis,  quia  nesciunl"  quid  faciunt.'  Cui^^  pliis  iio-« 
cetur,  ampiiora  sustincaL  Bealus*''  qui  abiectiis  et  reprobalus  fuerit 
propler  nomen  Domini;  ipse  eleniui""  vere  est  Cbrisli.  Videlc,  iie  herba 
Diaboli  inTeaialur  iii  vobis;  amara  etenim  est,  ct  salsa.**  Ergo  sobrii 
eslote  et  casti  in  Christo  lesu. 


XI.  lam  cnim  novissima  tempora  suiit.  Revereamur*  et  limeaums 
loDganimitatem  Dei,  et  non  simus  divitianim  aut^  utilitalum  corum  appc- 
litores.  Futuraiii  iracundiam  plus  tiineamiis ,  quam  pracscnleiii  gratiain 
diligamus.  Praescns  cDiiu  gratia  esl,  ul  invcniainur  in  Clirisio  lesu," 
et  in  TeriUtc  vivamu«(.  Exlra  boc  autcm  nec  rcs])iraro  ojiorlel  aliqiiaiido. 
Haec  eoim  esl^  spes  inea,  haec  cxullalio,  bac'  dcni(]iio  iiidciiciciitos  di• 
viliae.  In  quo  ct  vinrula  mea  a  Syria  usquc  ad  Huiiiani  suncro,^  spiri- 
tuales  margariUs,  in  quibus  iiiibi  contingal^  consumiuari  oralionibus  ve- 
strie  participein  passtunuiu  Chrisli  el  coinmuncm'^  morli  cius  iieri ,  et  a 
BorUiii  resurreclioDi  el  viue"  sempiternae,  quam  mibi^"  conlingal  perci- 
pere,    ul  in  sorle  Ephesiorum  Clirislianoruin  invcniar,    qui  el  cum  Apo- 


5)  oMmxerU  Pal.    Cf.  br.  15,   19.     •  18)  Qui  scr.  Reg. 

6)  iicul  des.  iii  Reg.  19)  Mutlh.  5,   11. 

7)  ferocem  eorum  contueludincm  Pal.  20)  enim  Pal. 

8)  90i  mUes  Reg.   Cf.  Matlb.  5,  5.  21)  falsa  Pal.  Reg.  Cf.ad  sq.  I  Pel.  4, 7. 

9)  erai  om.  Reg.   Cf.  Num.  12,  3. 

iO)  moHiueltu  («ubooUluni)   ineerit  Cap.  XI.     \)revereamus  \^a\.   Culerum 
Ref.   Cr.  1  Smd.  24.                                    <  Γ.  Roro.  2,  4. 

11)  et  patUmi  Pal.  Cf.  2Tiin.  2,24»(|.  2)  alque  Reg. 

12)  voUnits  Kcg.  3)  lesu  des.  iii  Reg. 

13)  enim  om.  Pal.  Reg.;   in  iUo  i»u-  4)  hacc  est  enim  Pal.  Ηκμ. 
hiode   retnbueiUibuM    inquit    miki    mala.  h)  hec  Hcg. 

Cf.  P*.  7,  4.  (i)  tuffccero  lUt^.  Snhltuie  gpirilalcsVai. 

14)  vos  de».  iri  Reg.  7)  conlin(fai  mihi  inv.  Pal. 

15)  1  Pet  2,  23.  8)  comune  Pal. 

16)  suii  onL  Pal.     U.  Luc.  23,  34.  9)  Vocc.  el  vilae  des.  in  Pal.,  eolum 

17)  ne$ciunl    enim   p.    quia   netciuni     el  dccel  in  K(!g. 

Pab  Reg.  10)  miAt  «npraadd.  in  Reg. 


332         IGNATII  EPISTOLA  AD  EPHESIOS.    XI.  XII.  XIII.  XIV. 

τοις  ccnouTOkoLg  πάντοτε  βννηΰαν^  iv  δυνάμει^  ^Ιηΰον  Xqlotov,  Πανλω, 
Ίωάννϊ),  Τιμ,οΰ'έω  τω  πιΰτοτάτω. 

XII.  Οίδα  τις  εΙμι,  καΐ  τίϋι^  γράφω '  εγώ  μεν^  6  εΚάχιΰτος  ^Ιγνάτιος, 
καϊ^  τοις  νπο  κίνδυνου  καΐ  κρίύιν  τιαρόμοιος'  νμεΐς  δε  ήλεημενοι,  εΰτη- 
ρίγμενοι  εν  Χρυΰτω'  παραδοθείς  γε  εγώ,  άλλα*'  των  δια  Χριΰτον  αναι- 
ρουμένων^ άπο  του  αϊματος  "Α§ελ  του  δικαίου  εως  τοϋ^  αϊματος  ^Ιγνα- 
τίου του  ελαρΰτου.'^  '^Τμεΐς  δε''  Παύλου  ϋυμμύβται  εΰτε,  ηγιαΰμένου, 
μεμαρτυρημενου,  οτι  ΰκεϋός  εΰτιν  εκλογής,  ου  γένοιτο^  μοι  ύπο  τα  ϊχνη 
ε'υρεϋ"ηναι,  κα\  των  λοιπών  αγίων,  όταν  Ίηΰοϋ  Χρίστου  επιτύχω,  ος 
πάντοτε  h  ταΐς  δεηβεΰιν  αυτού  μνημονεύει  νμών.'^ 

XIII.  Σπουδάζετε  ούν  πυκνότερον^  ΰυνερχεαϋ-αι  εΙς  εύχαριύτίαν'^ 
Θεού  καΧ  δό^αν '  όταν  γαρ  επΙ  το  αύτο  Συνεχώς  γίνη6ΰ•ε^^  κα&αιροϋνται 
αί  δυνάμεις  του  Σατανά,  κα\  άπρακτα  αύτοϋ  επιϋτρεφει  τά'πεπυρωμενα 
βέλη  προς  άμαρτίαν'  η  γαρ  υμέτερα^  ομόνοια  καϊ  ΰύμφωνος  πίΰτις 
αύτοϋ  μεν  εΰτιν  όλεθρος,  των  δε  ύπαΰπιϋτών  αύτοϋ  βάΰανος.  Ούδεν 
αμεινον  της  κατά  Χρκϊτόν  ειρήνης,  εν  ύ)  πας  πόλεμος  καταργείται,^ 
αερίων  καϊ  επιγείων  πνευμάτων'  Ου  γάρ  εΰτιν  7]μΐν  η  πάλη  προς 
t^ifici  καϊ  βάρκα,  άλλα  προς  τάς  αρχάς,  προς  τάς  εξουΰίας ,  προς  τους 
κοΰμοκράτορας^  τοϋ  ακάτους,  προς  τα  πνευματικά  της  πονηρίας  iv 
τοις  επουρανίοις. 

XIV.  Ούκοϋν  ού  λ^^ΰεται  ύμας  τι  των  νοημάτων  τοϋ  /άιαβόλου, 
εάν,  ώς  Παύλος^  τελείως  εις  Χριβτόν  εχητε^  την  πίϋτιν  καϊ  την  άγάπην, 
ήτις  εΰτϊν  άρχη  ζωής  καϊ  τέλος '  άρχη  ζωής  πίΰτις ,  τέλος  δε  αγάπη ' 
τα  δε  δύο  εν  ενότητι  γενόμενα  Θεοϋ  άν&ρωπον  αποτελεί '  τα  δε  άλλα^ 
πάντα  εις  καλοκάγαθίαν  ακόλουθα  εΰτιν,  Ούδεϊς  πίΰτιν  έπαγγελλό- 
μενος  οφείλει^  άμαρτάνειν,  ούδε  άγάπην  κεκτημένος  μιΰεΐν  τον  άδελφόν ' 
ο  γάρ  ειπών '  Άγαπηΰεις  Κύριον  τον  Θεόν  ΰου,  είπεν  '^  καϊ  τον  πληβίον 
ΰου  ώς  ΰεαυτόν.^  Οι  επαγγελλόμενοι  Χριΰτοϋ  είναι ;  ουκ  ε^  ών  λέγουβι 
μόνον,  άλλα  καϊ  ε|  ών  πράττουΰι ,  γνωρίζονται'  εκ  γάρ  τον  καρπού 
το  δένδρον  ^ινώσκεταί.® 


6)  ϋννεΐϋαν  0V,   in  illo  awijaav  2)  ευχαριϋτείαν  OV. 

man.  sec.  3)  ItaR,  συνεχώς  ini  το  αυτό  γί- 

7)  δυνάμει  deest  in  F,    ubi   inver-  νηΰϋ^ε  BFOV  viilg. 
litur  χριύιω   Ιηύοϋ.  4)  ημέτερα  Ο  V. 

Cap.  XII.     1)  τίσιν  ΟΥ.  5)  κατεργεΐται  Β,  κατεργήταιΟ\, 

2)  μεν  om.  BFORV.  in  illo  ij  man.  sec.  Subinde  άερε/ΌίνΟ  V, 

3)  χαϊ  nonnulli  c.  Vossio  om.  contra  ille  αερίων  man.  sec, 

auctoritatem  Codd.  BFORV.  6)  Dedi  προς  τάς  εξουσίας,    ηρός 

4)  Vocc.    Ιγώ ,    άλλα    ηοη    leg.    in  τους  κοσμοκράτορας  ex  R  ρ.  καϊττρός 
BFORV.  εξουσίας,  και  προς  τους  κοσμοκράτο- 

5)  τοϋ  om.  FORV.  ρας  BOV  vulg.,    καϊ   ηρός  τάς  ί'ξον- 

6)  του  Ταχίστου  c BFORV,  ίλά-  σίας,  καϊ  προς  τους  κοσμοκρότοραςΥ. 
χιστος  vulg.  Cap.  XIV.     1)  εχηταιΥ,  έχετε  0Κ\. 

7)  Ύμεΐς  όε  ηοη  leg.  in  Β  F  ORV.  2)  ά'  άλλα  R. 

8)  γέννοιτό  male  Voss.  3)  οφειλή  V,  prius  etiam  Ο. 

9)  νμών    ex    Β  F  Ο  R  V    vet.   Int.,  4)  είπε  Β  F  R  vulg. 
ημών  vulg.  5)  εαυτόν  FR. 

Cap.  XIII.     1)  ποιχνότερον  OV.  6)  γινώσκεται    το  δένδρον  inv.  Β. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  EPHESIOS.   ΧΪ.  Xli.  XIII.  XIV.         333 

siolis  semper  conversali   sunt   in   virtute  lesu  Christi,  Paulo,  loaune   et 
Timolheo  fidelissimo. 

XII.  Scio/  qui  sum,  el  quibns  scribo.  Ego  itaque  minimissimus 
sum  ,*  el  supplex ,  sub  periculis ,  et  iudiciis ,  et  lege  consliUilus.  Vos 
vero  conseculi"^  estis  misericordiani,  lirmi  in  Chrislo.  Tradilus  sum  aii- 
lem  propler  Deum  generi  inlerfcctorum  a  sanguine  Abel  iusli  usque  ad 
sanguinem  Ignalii  minimissimi.*  Pauli  enim  saiicti  estis  conministri/ 
et  martyrium  consuramantis ,  qui  esl  vas  electionis,  siib  niius  vcsligia 
nierear  inveniri,  et  caeterorum  sanctonim,  qiiando  lesum  Cbrisliun  merear^ 
adipisci:    qui  semper'  in  suis  oralionibus  meraor  est  νοβίπ.** 

XIII.  Feslinale  ergo  frequenler  convenire  ad  eucbarisliam  el*  glo- 
riam  Dei.  Quando  enim  assidue  Iioc  ipsum  agitur,  expcllunlur  virtules 
Salanae,  qui  aclus*  suos  converlit  in  sagillas  ignitas*''  ad  peccaluni.  Ve- 
slra  autem  concordia  et  consonans  fides  ipsius  est  inlerilus  et  consen- 
laneis  eius  lormenluni.  Nichil  enim  melius  est,  quam  paceni  babere  in 
Christo,  in  qua  omne  lelum^  evaciialur  aeriorum^  ot  lerreslrium  spirituum.^ 
,Νοη  est'  enim  nobis  coUuctalio  adversus  cainem  et  sanguinera,  sed  ad- 
versus  principalus  et  poleslales  el*  adversus  mundi  rectores  tenebraruni 
harum,  adversus  spirilualia®  nequiliae  in  caelestibus.' 

XIV.  Ergo  nolile  vos  vulnerare  in*  aliqua  conlagione^  Diaboli,  siculi 
el  Paulus  dicil,  habenles  in  Christum  fidem^  et  dilectioneni ,  quae*  est 
principium  vilae  et  finis.  Principium  quidcm  vitac  est  fides,  flnis  vero 
eius  esl  dileclio :  ambae  vero^  simul  iunclae,  in  unilale^  faclae,  hominem 
Dei  perOciuiU:  sed  et  caelera  orania,  quae  in'  bcnevolenlia  sequunlur, 
coDsummanU  Nemo  fidem  annuncians  debet  peccare,  neque  dileclionem 
possidens  debet  fralrem  suum  odire.  Qui  enim  dixit :  ,Diliges''  Dominum 
Deum  luum  ex  loto  corde  luo,'  ipse  itcrum  ail:  ,Elproximum  tuum  sicul® 
teipsum/  Qui  eniin  annunciant  esse^"  se  Christi,  non  ex  quibus  dicunt 
tantummodo,  sed  ex  qiiibus  agunt,  agnoscunlur.  ,Ex  fnictu  eniin  arbor 
cognoscitur.'" 


Cap.  XII.    1)  enim  inserunt  Pal.  Reg.  8)  et  om.  Pal.  Reg. 

2)  sum  om.  Pal.  Reg.  9)  spiritalia  Pal. 

3)  Ita  erat  in  Reg.,  nunc  secuti  vero. 

.Subeeqneos  eslis  deesl  in  Pal.  Reg.  Cap.  XIV,     1)  ex  Pal. 

41  U»UL•  2.3,  35.  2)  cogilatione  Reg. 

51  mntstrt  Heg.  3)  ^^  chrislum  habenles  spem  Pal.  Reg. 

6)  mmiero  T»al.  Reg.  a\         u  \    η 

8)  mefHor  nclri  ,it  leg.  videlur  Pal.,  ,  .^>  Τ'.  Τ*  *  "'•  ^'^'^    ^"'    '"^'"'^' 

memor  $il  vesiri  exh.  Reg.  "^''^^"^  «'"'"^  contundae. 

Cap.  XIII.     1)  et  sapra  adwr.  in  Pal.  ^')  "'"'«'^'"  "'^i''• 

2)  aptus  Pal.  ')  <iuenain  p.  quae  in  eral  iii  Pal. 

3)  Eph.  0,  10.  ^)  proximum  malu   heic  inserit  Reg. 

4)  cae/um  Val.  i-f-  I-uc  10,  27. 

5)  aerium  Reg.  ^)  lanquam  Pal.  R«g. 

6)  spiritum   Pal.  10)  exse  siipraadd.  in  Reg.,    iihi  8U- 

7)  e»l  otn.  Reg.,  iihi  transp.  eolliicla'  bindc  chrislum  p.  se  Christi. 
tio  nobis.    Cf.  Eph.  6,  12.  11)  Matlh.  12,  33. 


334  IGNATII  EPISTOLA  AD  EPHESIOS.   XV.  XVI.  XVil. 

XV.  "Αμεινόν  εϋτι^  ΰιωπάν  καϊ  είναι,  η  λαλεΐν  καϊ  μη  είναι'  ουκ 
εν  λόγω  η  βαΰιλεία  του  Θεοϋ,  αλλ'  εν"  δυνάμει.  Καρδία  πιΰτεύεται, 
ατόματι  δε  ομολογείται'  τι}  μεν  εις  δικαιοΰύνην ,  τω  δε  εις  οωτηρίαν. 
Καλόν  το  διδάΰκειν,  εαν  ο  λεγων^  ποιη '  ος  γαο  αν  noiverf  κα\  διδάξη,^ 
ούτος  μέγας  εν  ττ}  ραΰιλεια.  ϋ  Κύριος  ημών  και  Θεός  Ιηβους  ο 
Χριΰτος,  6  υίος  τον^^ώντος,  πρώτον  εηοίηΰεν,^  καϊ  τότε  εδίδαξεν ,  ώς 
μαρτυρεί  Λουκάς,  ου  6  έπαινος  εν  τω  ευαγγελίω  δια  παΰών  των  εκκλψ 
ϋιών.  Ουδίν  λανΒ•άνει  τον  Κυριον,  «λλά  καϊ  τα  κρυπτά  ημών  εγγύς 
αυτοϋ^  εΰτίν.  Πάντα  οϋν  ποιώμεν ,  ώς  αυτού  εν  ημΐν  κατοικοϋντος, 
Χνα  ώμεν  αυτού  ναο\,  καΧ  αυτός  εν  ημΐν^  Θεός.  Χριατος  εν  ημΐν  λα• 
λείτω,  ώς  καϊ  εν  Παύλω'  το  Πνεύμα  το  '^Άγιον  διδαΰκετω  ημάς  τά 
Χριΰτοϋ  φ&έγγεΰΰ'αι  παραπληΰίως  αυτω. 

XVI.  Μη  πλανάΰΰ•ε,  αάελφο/  μου '  οι  οικοφϋ'όροι  βαΰιλείαν  Θεοϋ 
ου  κληρονομηΰονΰιν '  ει  δε  οι  τους  άνϋ'ρωπίνους  οίκους  διαφϋ-είροντες 
Ό^ανάτω  καταδικάζονται,  πόΰω  μάλλον  οι  την  Χριΰτοϋ  διδαϋκαλίαν^  νο• 
'θ'ευειν  επιχειροϋντες  αΐωνίαν  τίαουΰι^  δίκην;  υπέρ  ης  ύταυρον  και 
ϋ•άνατον  υπεμεινεν^  6  Κύριος  Ίηΰοϋς  6  του  Θεοϋ  μονογενής  υίός'  ον'* 
την  διδαΰκαλίαν  6  άΟ-ετηΟας,  λιπανϋ'εϊς^  καϊ  παχυν&εϊς  εις  γεενναν^ 
χωρηΰει.  '^Ομοίως  δε  καϊ  πάς  αν&ρωπος,  6  το  διακρίνειν  πάρα  Θεοϋ 
ειληφώς,  κολαΰ&ηαεται,  άπείρω  ποιμενι  εξακολου&7}6ας,  καϊ  ψευδή  δό^αν 
ώς  άλη&η'  δε'ξάμενος.  Τις  κοινωνία  φωτϊ  προς  ΰκότος ,  η  Χριΰτώ 
προς  Βελίαρ^  η  τις  μερϊς  πιύτοϋ  προς  απιΰτον ,  η  ναω  Θεοϋ  μετά 
ειδώλων;  φημϊ  δε  κάγώ'  τις  κοινωνία  αληθείας  προς 'ψεϋδος,  η  δικαιο- 
ΰύνης^  προς  β:d^κ/αv,  η  δόξης  προς  ιρευδοδοξίαν ^^^^ 

XVII.  ^ιά  τοϋτο  μύρον  ελαβεν  ο  Κύριος  επϊ  της^  κεφαλής,  ϊνα 
η  ^κκληΰία  πνετ}  την  άψΟ-αρΰίαν.  Μύρον  γαρ,  φηΰϊν,  εκκενωϋ^εν  ονομά 
ϋου''^  5m  τοϋτο  νεανίδες  Ύ}γάπηύάν  ϋε^  εϊλκυαάν  ϋε"^  οπίϋω^  εις  οΰμην 
μύρων  ΰου  δραμούμε&α.  Μη  άλειφέΰΰ'ω  τις^  δυΰωδίαν*^  διδαΰκαλίας 
τοϋ  αιώνος  τούτου,  η  αγία  του  Θεοϋ  εκκληαία  μη  αιχμαλωτιβΰ']]  ύπδ 
της  πανουργίας   αύτοϋ ,  ώς  ή  πρώτη  γυνή.''     ^ιά  τι  λογικοί  οντες,  ου 


Cap.  XV.     1)  ianv  Ο  V.  5)  λειπανϋ^εϊς  F  V. 

2)  αλλά  h  Β.  6)  γήναν  Ο. 

3)  λέγω  0V,  ίη  ίΐΐο  cum  signo  cor-  7)  άληΌ^ώς  FOV. 

reclurae,  λέγει  F.  8)  βελίανΟ\,  illic  correctnm  inviiig. 

4)  ποιήσει  OV.  9)  δικαιοσύνη    0  RV.     Eadem   tria 

5)  διάάξει  0  V.  Mss.  et  F  mox  άόξη  ρ.  άόξης. 

6)  6  adiimxi  ex  BFORV.  10)  άάοξίαν  R,  ψενάοξίαν  BV. 

7)  Ιηοίησε  BFR  vulg. 

8)  αντφ  0  R  V.     Subinde    έστιν  c.  Cap.  XVII.     1)  της  addidi  exFORV, 
0  V,  έστι  Β  II  viilg.  deest  in  Β  viilg. 

9)  νμΐν  Β.  2)  Ita  LXX,  aoi  BFOV. 
Cap.XVI.  ί)^ιάασκαλίαν€.Β¥ΟΒ\  3)  εϊλκνσάν  σε  om.  F. 

vet.  Int.,  Ικκλησίαν  viilg.  4)  αυτών  post  όηίσω  exh.  F  0  V. 

2)  τίσονσιν  0  V.  5)  τις  om.  BFORV. 

3)  σταυρόν  νπέμεινεν  καϊ  d^ava-  6)  δυσωδείαν  Β.      Subinde    διδα- 
τον  ordo  vocc.  in  R.  σκαλίαν  BFORV. 

4)  νίοϋ  Ο  V,  ad  illius  oram  correctum  7)  γυνή    ενα  F ;   ευα    additur    ad 
in  vulg.  oram  in  0. 


IGNATIl  EPISTOLA  AD  EPIIESiOS.   XV.  XVI.  XVII.  335 

XV.  Melius  esl  igiliir  tacere  et  esse,  quam  dicere  et  yoii  esse, 
quia  non  in  verbo  est  regniim  Dei,  sed  in  virlute/  ,Corde  enim  credi- 
tur  ad  iuslitiam,  ore*  aiUem  confessio  tit  ad  salulem.'  Bonum  est  igitur 
docere,  sed  si  fecerit  ea  quae  dixerit.  ,Oui  enim  docuerit  et  feceril, 
hic  magnns  vocabilur^  in  regno  caelonim.'*  Domiiuis  aulem  noster  et 
Deus  lesus  ChrisUis,  qiii  est  filiiis^  Dei  vivi,  primo  videlicet  fecit,  et  sic 
docuil,  sicut  lestificatur  Liicas,  ,cums  laiis  cst  in  Evangelio  per  omnes 
Ecclesias/*  Nichil  enim  latet  Dominuni,  sed  eliaiii  occulla  noslra  coram 
ipso  suiit.  Omnia  ergo  faciamus  lanquam  ipso  in  nohis  habitanle ,'  ut 
siiiius  eius  lempla,  et  ipse  habitel  in  nobis.  Dominus  ilaqiie  Cbristus® 
in  nobis  loqiialur,  sicut  et  in  Paiilo :  Spiriliis  Saiiclus  nos  doceat,  quae 
sunt  Christi,  respondere  adiuncti  illi. 

XVI.  Noble  errare,  fralres  niei,  et  nc  sitis  masculorum  concubi• 
tores,  quia  liuiusmodi  rcgnum  Dei  non  possidebunl.*  Qiii  enim  habi- 
tacula  hnmana  corrumpiint,  morti  coiidenipnabunlur.  Quomodo  non  magis 
qui  Christi  doclrinam  corrumpcre^  conanliir,  sempiternam  dampnationem 
percipient,  propler  cnicem  et  mortem,  quam  suslinuit  Dominus  lesus 
unigenilus  Dei  filius  ^  cuiiis  doclrinam  quicunque  depravaverit/  abiectus 
el  pollulus  in  gehennam  proiicietur.*  Similiter  auleni  .et  omnis  bomo, 
qui  spernil^  quod  a  Deo  accepit,  damnabitur.  Qui  imperitum  paslorem 
secutus  fuerit,  et  falsam  gloriam  tanquam  veram  siisceperit,  particeps 
Chhsli^  esse  non  poleril.  ,Quae  enini  societas  luci  ciim  lenebris  ?  aul 
Chrislo  cum  BeliaU'  aut  quae  pars  fideb  cum  infideli?  aut  templo  Dei 
cum  idolis?'  Dico  autem  et  ego:  Quae  communicatio  veritati^  ad  men- 
daciura  ^  aut  quae  socictas  iusliliae  cum  iniustitia?  aut  verae  gloriac 
cum  falsa  gloria? 

XVII.  Propterea  unguentum  accepit  Dominiis  in  capito,  iit  Ecclesia 
fragrel*  incorniptione.  ,Unguenlum  enim^  exinanilum  est,^'  inquit,  ,nomen 
tuum;  propterea  adolescenliilae  dilexerunt  te,  attraxerunl  te  naribus: 
post  le  in  odorem*  uuguentorum  liiorum  curremus.'  Ne  ungalur"'  quis 
felore  doclrinae**  buius  seculi:  sancta  Dei  Ecclesia  non  captivetur  ab 
aslutia  illius,   sicut  prima   mulier  Eva.     Quaproptcr'  cum  simus  rationa- 


Cap.  XV.     1)  I  Cor.  4,  20.  5)  spernct  Reg. 

2)  ori$  Pal.,   dein   affert  in  salulem,  6)  chrisli  parliceps   Iransp.  Pal.  Rog. 
Reg.  Ai  in  talulem,   Cf.  Kom.  ]0,  10.  7)  2Cor.  6,  14sqq. 

3)  eil  Pal.  8)  vcritalis  erat  in  Pal. 

4)  dei  Pal.  Reg.    Cf.  MaUb.  5,  19.  Cap.  XVIi.     1)  Pro  frayrct  lacuna  iii 
b)  qui  e$t  chnstttt  fUiut  Pai.  Pal.,  inflagrct  Rcg. 

6)  Η  Cor.  8,  18.  2)  enim  om.  Reg.   Ceterum  cf.  Canlic. 

7)  in   nobis   revelantf.    (ftubnotalum)  1,  Ά%(\(\.  LXX. 

habilanle  Heg.  3)  csl  om.  Rcg. ,   ex  quo  el  Pal.  ac- 

5)  ietus   Pal.,    postmodo  loquilur  p.  cessil  siibsq.  inquii. 
loqualur.  4)  odore  R»'g. 

Cap,  XVI.     1)  potsidebiloresVieg.  Cf.  δ)  ungualur  Pal.,  ungctur  Rcg. 

I  Cor.  6,  9  eq.  β)  iugtilie  Pal.   Sribiiide  simul  liuius 

2)  dirumpere  Pal.,  disrumpere  Reg.  scculi  Rcg. 

3)  pessimaverit  Pal.  Rcg.  7)  Quipropter  Pal.,   ο   supra.     Cl.  2 

4)  in  ghehennam  prokitur  Reg.  Cor.  11,  3. 


336      IGNATII  EPISTOLA  AD  EPHESIOS.   XVII.  XVIII.  XIX.  XX. 

γίνόμεΰ'α  φρόνψοι^  δια  τι  'ε'μφυτον  το^  περϊ  Θεον  παρά  Χρ^ϋτοϋ^'^ 
λαβόντες  κριτηρων,  εΙς  αγνοιαν^^  χαταπίπτομεν ,  xaV^  i^  αμελείας 
άγνοονντες  το  χάρι,ΰμα  ο  είληφαμεν,  ανοητως  απολλνμεϋ•α', 

XVIII.  Ό  ΰταυρος  του  Χριΰτοϋ  τοις  μεν  απίΰτοις  ΰκάνδαλόν 
Ιΰτιν^  τοις  δε  πιΰτοΐς  ϋωτηρία  και  ξωη  αιώνιος.  Πον  ϋοφός;  που 
ΰνζητητης ;  που  κανχηβις  των  λεγομένων^  δυνατών;^  6  γαρ  του  Θεοϋ 
νιος,  ο  ηρο^  οτιωνων  γενν^ϋ-εϊς,  καΐ  τα  πάντα  γνώμη  του  Πατρός  ΰυΰτη- 
αάμενος^  ούτος  εκυοφορηϋ'η  Ικ  Μαρίας^  κατ'  οίκονομίαν  θεοΰ,'*  ix 
ΰπέρματος  μεν  ^^αβϊδ ,  διά"^  Πνεύματος  δε  '^Αγίου,  'Ιδού  γαρ^  φηΰϊν, 
ΎΙ  τΐαρ&ενος  εν  γαΰτρϊ  ληψεται,  καϊ  τέξεται  υίον ,  κα\  κληΰ^ηΰεται  'Εμ- 
μανουήλ. Ούτος  ^γεννηϋ•η  ,  καϊ^  εβαπτίΰ'&η  ύηο  'Ιωάννου,  Χνα  πιϋτο- 
ποιηΰψαι'  την  διάταξιν  την  έγχειριθ9εΐϋαν^  τω   Προφήτη. 

XIX.  Καϊ  'ελα&ε  τον  'άρχοντα  του  αΙώνος  τούτου  η  παρθενία 
Μαρίας,  καϊ  ο  τοκετός  αύτης,  ο^οίωρ  καϊ  ο  ϋ'άνατος  του  Κυρίου '  τρία 
μυβτύ^ρια  κραυγής,  ατινα  εν  ηουχία  επραχ3•η,  7]μΐν  δε  εφανερωϋ^].^ 
Αΰτηρ  εν  ουρανω  ελαμψεν  υπέρ  πάντας  τους  προ  αυτού ,  καϊ  το  φως 
αυτού  άνεκλάλητον  ην,  καϊ  ξενιϋμον  παρεΐχεν  ή  καινοτι/?  αυτού  τοις 
ορώϋιν  αυτόν.  Τα  δε  λοιπά  πάντα  άστρα,  άμα  ηλίω  καϊ  ϋελην^, 
χορό^  εγίνοντο  τω  άϋτερι'  αυτός  δε  ην  υπερβάλλων  αύτά^  τω  φανώ. 
Ταραχή  τε  ην,  πόϋ^εν  η  καινοττ;?  η  φαινόμενη.  "ΕνΟ^εν  εμωραίνετο 
ΰοφία  κοΰμικη ,  γοητεία^  ύϋ'λος  ην,  καϊ  γελως^  η  (ΐια^ε/«  '  πάς  ^εομος 
κακίας  ηφανίζετο ,  αγνοίας  ζόφος  διεβκεδαννυτο  ,  καϊ  τυραννική  άρχη 
κα'^γιρεΐτο  ,^  Θεού  ως  άν&ρώπου  φαινομένου ,  καϊ  άνΟ-ρώπου  ως  Θεον 
ενεργούντος'  αλλ'  ούτε  το  πρότερον  δόξα,  ούτε  το  δεύτερον  ψιλότης, 
άλλα  το  μεν  άλη&εια,  το  δε  οικονομία.  Άρχην  δε  ελάμβανε^  το  παρά 
Θεώ  άπηρτιύμενον''  iWfv  τά  πάντα  ΰυνεκινεΐτο^  δια  το  μελετάαΰ-αι 
Ό^ανατου  κατάλυοιν. 

XX.  Στηκετε,  άδελφοϊ,  fajjatot  Ιν  ττ}  πίΰτει  Ίηαού  Χριΰτού,  καϊ 
iv  trj  αυτού  άγάπτ},  εν  Trai&El•  αυτού  καϊ  άναΰτάΰει.  Πάντες  εν  χάριτι, 
i^  ονόματος  ΰυναΌ•ροίζεΰΰ^ε  κοινγ,  εν  μια  πίΰτει  Θεού  Πατρός  καϊ^ 
Ίηΰον  Χριΰτού,  τού  μονογενούς  αυτού  υιού,  τού  καϊ  πρωτοτόκου  πάΰης 


8)  φρόνημοι  Ο  V.  8)  Ιγχειριαϋ^ησαν  0V. 

9)  τόνΟ\,  illicrpunctissubnotalura. 

10)  Vulg.    του  anle  Χρίστου  omhi  Cap.  XIX.     1)  Nulla  interpunctio  post 
c.  BFORV.  ^φανερω&η  in  0  V. 

11)  ayvftav  F.  2)  αυτούς  BFOV. 

12)  καϊ  deest    in  Β  F  0  R  V.     Tum  3)  γοητεία  c.  FOV,  γοητία  Β  vulg. 
άμελίας  OV  "^)  Υ^λος  0  V,  illic  mutatnm  in  γέ- 

Cap.  XVIII.     1)  έΰτι  BFR  vulg.  ^«?•    Subindc  ή  μαγίας  V. 
οΛ  τ  •.         II.•             *•    Γ  Λ  D  ο)  χαϋ^αιοειτο  F  Ο  ν, 

2)  IileraeitroulfmaesuntmCod.R.  gj  ηάμβ}.νιν  FOV. 

4)'  Ζ"Ζ.  Β  F Ο  V.  ,,,„^)  ^ΓΖΤ""'°'  "  •'•  '""  ■""■ 
5)  ^ιά  ηοη  esl  in  BFOV.  c^   ^.  „^Λ\.,-      λλ;    •      μ  j 

6    .αΐ  „«„  ex.at  i„  Β OV.  .  eorrlr"""'"  "''  '"  '""  ""'"" 

7)  ηιστοποιησεται    OV,   illic   qui- 
dem  η  supra.  Cap.  XX.     1)  χαϊ  om.  FOV. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  EPHESIOS.   XVII.  XVIII.  XIX.  XX.      337 

biles,®  non  efficiamur  sUilti  ?  Quare  plantalioiiem,  qiiam  a  Deo  per  Chrf- 
stuni  accepinnis ,  non  cuslodiimis ,  sed  in  iudiciiini  per  ignoranliam  ex 
negligentia  incidinius,  ignoranles  gratiam  quam  accepimus,  et  nescienter® 
perimiis  ? 

XVIII.  Quia  crux  Christi*  infidelibus  quidem  scandalum  esl,  fideli- 
hus  aulem*  salus  et  vila  aelerna.  Ubi  sapiens?  iibi  scriba?  ubi  con- 
quisilor?  ubi  exullatio  dictorum  ^  Filius  aulem  Dei,  qiii  ante  secula  geni- 
lus''  esl,  el  omnia  dispositione  Palris  constiliiit,  ipse  in  ulero  portalus 
esl  a  Maria,  secundiim  Dei*  dispositionem ,  ex  semine  David  et  Spiritu 
Sanclo.  jEcce  enini,'  inquil,  ,Virgo'^  in  utero  concipicl  et  pariel  filiuni: 
el  \ocabilur  nomen  eiiis  Emaiiuel.'  Ipse  baptizalus  est  a  lobanne ,  ut 
fidelem*  faceret  ordinationera,  quae  tradita  est  Propbetis  a  Deo. 

XIX.  El  laluit  principem  buius  secub^  virginilas  Mariae,  et  partus 
pius;  simililer  el  niors  Doniini.  Tria^  niysleria  clamavit  in  silentio.  Dei 
enim  opera  nobis  nianifestata  siinl.^  Stella  in  caelo  eiTulsit*  super 
omnes,  qiiae  anle  ipsam  eranl:  et  lux  eius  inaestimabilis  et  nova  atque^ 
peregrina  appariiil  videnlibiis  eani.  Caetera  aulem^  sidera  simul  cuni 
sole  et  luna  corusca  facla  sunt  illi  stellae;  illa  vero  siiperabat  omnes 
splendore  suo:  et  facta  est  perturbatio,  unde'  fuisset  illa  novitas,  quae 
apparuerat.  Hinc  bebetala  est  sapienlia  huius  mundi,  maleficia  adnulla- 
banlur,  magica  deridebanlur,*  iniquitas  et  malilia  exterminabantur,  tenebrae 
el  ignoranlia  dissipabantur,  et  tyranni  principatus  abolebantur,^  Deo  ut 
homine  apparente,  cl  bomine^"  sicut  Deo  opcranle.  Sed  neque  primo 
gloria,  neque  secundo  puritas:  sed  illa  verilas,  et  illa"  conversalio  prin- 
cipalum  accepil  a  Deo.  Perrecla  omnia  in  illo"  constabant :  propler 
quod  meditalus  est  mortis  soluUonein. 

XX.  Slale  ergo,  fralres,  firmi  in  fide  lesii  Cbristi  et  in*  dileclione 
eius  atque  resurrectione.  Omnes  in  oninibus,  in^  gratia,  in  eius  nomine 
rongregamini  communiter;  in  una  fide  Dei  Palris,  et  Chrisli  lesu,  Fibi 
eius  unigeniu,  et   primogenili   tolius  crealionis,^  secunduin  carnem  qui- 


&)  rattonales  Pal.  Reg.  3)  nobis    opera    manifestala    absque 

9)  nescientes   mulatum    in   nescienier  sunl  Pal. 

Pal.,  ntscienUs  Reg.  4)  cffulsil  c.  Pal.  Reg.,  fulsil  vulg. 

Cap.  XVIII.     1)  chritli  crttx  inv.  Reg.  5)  at^ue  dcs.  inPal.,  ubi  eral  ^jore^nn^. 

Cf.  ICor.  1,   18.  23.  20.  6)  vcro  Pal.  Reg. 

2)  auiem  om.  Pal.  Siibinde  vila  elerna  7)  ul  Pal. 

el  talui  Ri?g.  8)  wiai/ic    deridebanlur    Pal.,    mayia 

3)  tujtu4  Pal,  Rrg.  deridebalur  Reg. 

4)  Dei    dex.    in   Pal.   Ref.     Subindc  D)  abolebalur  Pal.  Reg. 
ditpentahonem  Reg.  10)  hominem  crat  in  Pai. 

5)  rirgo  tn^uti  ordo  vocc.  in  Pal.  Reg.  11)  ipsa  Pal. 

Cr.  Matth.  1,  23.   Esai.  7,  4.  12)  in  illo  omnia  ordo  in  Pal.  Reg. 

6)  fidem  Reg. 

Cap.  XIX.     1)  priticipem   iaeculi  liU'  Cap.  XX.     1)  in  om.  Rcg. 

tiii  Pai.  2)  ii(  om.  R<.'g.,  iiM  liial  versio  inter 

2)  tua  enim  Pal.,  tria  enm  Reg. ,  in  <jralia  el  eiut. 

quo  dein  clamati,  3)  Coi.  i,  15. 

Pataes  APutT.  22 


338  IGNATII  EPISTOLA  AD  EPHESIOS.    XX.  XXI. 

τηίοεως ,  κατά  αάρκα  δε  εκ  γένους  ^αβϊδ ,  εφοδηγον^ιενοι^  νπο  του 
Παρακλψου'  υπακούοντες  τω  ^πιΰκόπψ  %α\  τω  πρεΰβυτερίιρ  απερι- 
ΰπάατω  διάνοια '  ενα  αρτον  χλώντες,  ο  ^ΰτι  φάρμακον  ά'&αναΰίας,  αντί- 
δοτος  του  μη  άποΰ'ανεΐν,  άλλα  ζην  εν  Θεώ  δια  Ίηΰοϋ  Χριατοϋ,  κα^αρ- 
τήριον  άλείίκακον. 

XXI.  Εϊην  ύ(χών  άντί'ψυχον ,  κα\  ών  επέμψατε  εΙς  Θεοϋ  τψην 
εις  Σμυρναν,  ο&εν  καϊ  γράφω  ύμΐν ,  ευχαριΰτών  τω  Κυρίω ,  αγαπών 
Πολύκαρπον  ως  καϊ  νμας.  Μνημονεύετε  μου,  ως  καϊ  υμών  Ιήΰοϋς 
6  Χριΰτος  6  εύλογητος  εις  τους  αιώνας.  Προΰεύχεϋϋ^ε  ύπερ  της  εκκλη- 
ϋίας  Άντιοχεων  της  iv  Συρία,  Ο'&εν  δεδεμένος  εις  '^Ρώμην  απάγομαι, 
'εΰχατος  ων  των  εκεί  πιβτών,  οΰπερ^  η^ιωύ•ην  εις  Θεοϋ  τιμήν  φoρέgaι 
ταυταβϊ  τάς  άλύβεις.  "Ε^ρωΰΰ•ε  εν  Θεώ  Πατρϊ  καϊ  Κυρίω  ^Ιηΰοϋ  Χριβτώ, 
rrj  κοινΐι  ελπίδι  ημών,  iv  Πνεύματι  '^Αγίω '  ερρωΰϋ^ε.  Άμην '  η  χάρις.^ 
'Ιγνατίου  Έφεΰίοις. 


2)  Ι/τοόηγυνμενοι  Β  F.  Ιη  V  haec   snbscriplio  :    του    αγίου 

Cap.  XXI.     1)  ώσπερ  Ο  V.  ίερομάρτνρος    'Ιγνατίου     προς    Ιφε- 

2)  NuUa  interpunctio   post  χάρις  in     αίους  /«/ 
Ο  V. 


ΙΓ.ΝΑΤΠ  EPISTOLA  Αϊ)  EPHRSIOS.   XX.  XXI. 


339 


(lem  ei  genere  Davitl :  eriulili  a  Paraclelo :'  obedientes  Episcopo  et  Pre- 
sbylerio  inipraeraricabili^  sensu :  frangenles  panem,  qui*  esl  medicamenlum 
immortalitalis ,  antidotum  non  iiioriendi,  sed  viveiidi  iii  Deo  per  lesiim 
nirisluni,  calliarlicum  expellens  maliun  sil  in  nobis.* 

XX!.  Pro  aniiuabus  veslris  ego*  effieiar,  cl'  quem  misislis  in  bo• 
iiorem  Dei  ad  Sniyrnam,  unde  el  scribo  vobis,*  gralias  agens  Domino, 
diligens  Polycarpum  quoniodo  el  vos.  Meinores  niei  eslole,  sicul  el* 
vestri  lesus  Chrisliis,  qiii  est  benedicliis  in  secula.  Oralo  pro  Ecclesia 
Anliochensium,  quae  esl  iii  Syria,  unde  et  vinclus  ducor  ad  Romaiii,  qui 
sum  iillinms  illorum  fidelium,  unde  digmis  eiTeclus  siim  in  ΙκΊηοΓΡίη**  Dei  has 
sulTeiTe  calenas.  Incohinies  estole  in  Deo  Palre  et  Domino  lesu  Christo, 
coinmuiii  spe,  in  Spirilu  Sancto.     Amen.^ 


Reg. 


4)  parecUio  scr.  Pal.  Reg. 

5)  i»  prafvarieati<me^  supra  bili  Reg. 

6)  qmod  Reg. 

7)  robis  ridelur  esse   iii   Pal. 
Cap.  XXI.     1)  erqo  Reg. 
2)  ei  om.  Pal.  Siibinde  quc  p.  quem 


3)  vobis  deesl  in  Reg. 

4)  et  des.  in  Pal. 

5)  honore  Pal. 

6)  Voc.  Amen  Codd.  Pal.  Reg.  non 
agnosciint.  Ille  ExpUcil  opisloln  sancti 
ignalii  ad  ephesios.  hic  Explicil  XI. 


22 


340  IGNATII  EPISTOLA  AD  ROMANOS.    I.  II. 


ΤΟΥ  ΑΥΤΟΥ  ΠΡΟΣ  ΡΩΜΑΙ0Υ2  ΕΠΙΣΤΟΛΗ. ^ 

Ίγνάτως,  ο  καϊ  Θεοφόρος^^  rrj  ηλεημεντ}  εν  μεγαλεωτητι  νψιΰτου 
Θεοϋ  Πατρός  καϊ  Ίηαοϋ  Χριΰτοϋ  του  μονογενούς  αυτόν  vtov^ 
εκκληβία  'ηγαπημεντ^  καϊ  πεφωτιϋμενΎΐ  εν  'θ'εληματί*^  Θεοϋ  τον 
ποιηβαντος  τα  πάντα  α  εύτι  ,^  κατά  ηίΰτιν  κα\  αγάπην  Ιηΰοϋ 
Χρίΰτον ,  τον  Θεοϋ  κ«1*^  ΰωτηρος  ημών ,  ήτις  προκά-^ι^ται  iv 
τόπω  χωρίου  'Ρωμαίων,  αξιόθεο?,'  αξιοπρεπής,  ά^ιομακάριΰτος, 
αξιέπαινος,  αξιοεπίτευκτος,^  αξίαγνος,  και  προκαϋ-ημενη  της 
αγάπης  J  Χριΰτώνυμος,^  Πατρώννμος,  Πνενματοφόρος ,  ην  καϊ 
άαπάζομαι  iv  ονόματι  Θεοϋ  παντοκράτορος  καϊ  Ίηΰοϋ  Χριατου 
του  υΐοϋ  αυτού*  τοις  κατά  ΰάρκα  καϊ  πνεϋμα  Ίμ'ωμενοις^'^  πα- 
Cy  εντολτί  αντοϋ,  πεπληρωμένοις  πάΰης  χάριτος  Θεοϋ  αδιακρίτως 
καϊ  άποδινλιΰμενοις  άπο  παντός  άλλοτρίον  χρώματος,  πλεΐϋτα 
iv  Θεώ  καϊ  Πατρϊ  καϊ  Κνρίω  ημών  ^Ιηΰον  Χριβτώ  αμωμως^^ 
χαίρειν. 

Ι.  'Επεϊ  ενξάμενος^^  τω  Θεώ  επετυχον  Ιδεΐν  νμών  τα  άξιόϋ^εα^^ 
πρόΰωπα ,  ους  καϊ  πλέον  ητουμην^'^  λαβείν '  δεδεμενος  γαρ  εν  Χριΰτώ 
Ίηΰοϋ,  ελπίζω  υμάς  άΰπάΰαΰ&αι,  iav  περ  θέλημα  τ}  τοϋ  άξιω&ηναί  με 
εΙς  τέλος  εϊναι'^^  η  μεν  γαρ  άρχη^^  ενοικονόμητός  έβτιν ,  εάν  περ  χά- 
ριτος επιτύχω,  εΙς  το  τον  κληρόν  μου  εις  πέρας  άνεμποδίΰτως  άπολα- 
βεΐν.  Φοβοϋμαι  γαρ  την  άγάπην  υμών ,  ftr)  αυτή  με  «dtxrj^ii '"  υμΐν 
γαρ  ευχερές  έβτιν,  ο  θέλετε,  ποιηΰαι'  έμοϊ  δε  δύΰκολόν  έΰτι  τοϋ  Θεοϋ^^ 
επιτυχεΐν,  έάν  περ  ύμεΐς  μη^^  φείΰηα&έ  μου  προφάΰει  φιλίας  ΰαρκίνης.^"^ 

II.  Ου  ϋ-έλω  γαρ  νμας  άν&ρωπαρεΰκηβαι  ^  άλλα  Θεώ  άρέΰαι, 
ωΰπερ^  καϊ  άρέϋκετε'  ούτε  γαρ  έγώ  εέω^  ποτέ  καιρόν^  τοιούτον,  ώστε 
Θεοϋ  επιτυχεΐν  ούτε  υμεΐς,  έάν  ΰιωπηΰητε*  κρείττονι  έργω  ϊχετε  επι- 
γραψηναι.^  Εάν  τε  γαρ  διωπηΰητε  άπ  εμοϋ,  ίγώ  γενηΰομαι  Θεοϋ' 
έάν  δε  εραΰϋ•ητε  της  ΰαρκός  μου,  πάλιν  εΰομαι  τρέχων.  Πλεΐον  δέ 
με  παρέχεβϋ'ε  τοϋ  ϋπονδιΰΰ^ήναι  Θεώ,  ως  ϊτι  ^υΰιαΰτηριον  ετοιμόν 
έβτιν  ϊνα  έν  άγάπτ}  χορός  γενόμενοι,  αΰητε  τώ  Πατρϊ   Ιν  Χριΰτώ  *Ιη- 

1)  τον  αντοϋ  προς  ρωμαίονς  Ιπι-  Ό^εος  —  πνευματοφόρος  Ίη  Ο  man.  sec. 
στολή  ι  β' Ο,  τον  αντον  Ιπιβτολη  προς  uncisincluduntur,  nequeextantap.Metaph. 
ρωμαίονς  ιβ'\,  τον  αντον  προς  'Ρω-  8)  άξιοεπίατευχτος  0V,  illic  άξιε- 
μαίονς  ιβ'  Β.  πίτενκτος  ad  oram. 

2)  Ιη  marg.  Codicis  Ο  additur:  Ιπί-  9)  Ita  β,  χριστόννμος  0V. 
σκοπός  της  h   Ιίντιοχεία   αγίας  τον  ^^)   ννωμ^νοις   Ο,     ηνωμένην   ad 
Ό^εον  Ικκλησίας,  sicuti  est  ap.  Symeo-  oram.   Idem  πεπληρωμ^νοις,  supra  ην. 
nem  Metaph.  H)  \occ.  άάιακρίτως  —  άμώμως 

Q^  -^^/.«/*..Λ,^  Ό  ην     ι•      •     ν>.  ϊϊϊ'άη.  sec.  iincis  inclusa  extant  in  0. 

..   .    \     ^  ,,  13)  άξίο&έντα  0  ad  oram. 

4)  ίστιν  Oy.  14)  ^^  ^ο^„ή  (sic)  y,  ή  τονμ^ιν  Ο, 

b)  και  textui  Codicis  0  superadditur  y  man.  sec.   additum.     In    eodem  vocc. 

c.  Metaph.,  consentiente  utroque  vet.  Int.,  ονς— λαβείν  raanus  sec.  uncis  inclusit. 

deest  m  BFV  vulg.  15)  ^ov  &εου  y  τον  άξιω^ηναί με 

7)  άξεόϋ^εος  om.  Β.  Epitheta  άξιό^  καϊ  εΙς  τέλος  όντως  είναι  margoCoa.O. 


IGNATII  EPISTOLA  AD  ROMANOS.   I.  Π.  341 


AD  ROMANOS.    DE  SMYRNA  PER  EPHESIOS  SCRIPTA.i 

Ignatiiis,  qui  et  Theophorus,  misericordiam  consecutae^  in  magni- 
ludine  Dei  allissimi ,  Patris  lesu  Christi  unigeniti  eius  filii,^  Ec- 
clesiae  sanctificalae  et  illurainatae*  iii  volunlate  Dei,  qui  fecit 
omnia  qiiae  sunt,  secundum  fidem  et  dileclionem  lesu  Christi, 
Dei  et  Salvatoris  noslri:  quae  et  praesidet  in  loco  regionis  Ro- 
maDorum;  Deo  dignae,^  eminentia  dignae,  bealudine  dignae, 
laude  dignae,  fide  dignae,  castitate  dignae,  fundatae  in  dilectioue 
et  fide^  Chrisli,  paternum  iioraen  habenli,  spiriliferae :  quam  et 
saliito  in  nomine  Dei'  omnipotentis  et  lesii  Chrisli  filii  eius,  qui 
est  secundiim  carnem  el  spiritum:  adunatis  iii  mandato  eiiis,  re- 
pletis  gratia  Dei  inseparabililer  et  ablulis  ab  omni  alieno  colore 
atque  immaculatis,  plurimam  in  Deo  Patre  et  Domino  nostro* 
lesu  Chrislo  salutem. 

I.  Deprecans  Deiini  merui  videre  dignos  vullus^  vestros,  sicuti^^ 
plurimuiii  optabam  promereri.  Vinctus  enim  in  Christo  lesu,  spero  vos 
salutare,  siquidera  fuerit  voluntas  illius,  qiii  dignum  me  faciat  usque  in 
finem  propositum  meum  consummare.^^  Illa  vero^^  principia  bonae  con- 
versalionis  sunt:  siquidem  per  gratiam  meruero^^  sortem  meam  iisque 
in  finem  sine  impedimento  percipere.  Timeo  enim  dileclionem  vestram, 
ne  ipsa  nie  laedat.  Vobis  enim  facile  est,  quod  vultis,  facere;  mihi 
autem  difflcile  est^*  Deiim  promereri:  tamen  potero,  si  vos  peperceritis 
mihi  occasione  amicitiae  carnalis. 

II.  Nolo  igilur  vos  homini  placere,  sed  Deo,  sicuti  et  complaciii- 
stis.  Nec  enini  ego  habui  aliquando  tale  tempus,  ut  Deum  promeruis- 
sem/  Ergo  et  si^  vos  tacueritis,  nieliori  operi'  conscribemini.  Si  enim 
tacueritis  de  me,  ego  efficior  Dei;  si  autem  dilexeritis  carnem  meam, 
ilerum  ero  currens.  Mullum  enim  mihi  praeslalis,  si  me  oiferalis  Deo, 
cum  iam  altare   paratum  est:   ut,   in    dilectione   chorus  effecti,    Gantetis 


16)  ενχη  0  ad  oram.  2)  conscciUus  Pal. 

17)  άδιχησει  0  V,  illic  emendatum.  3)  ms  βη  sui  Pal.  Reg. 

18)  όύσκολόν  Ιύτιν  ί^εοΰ  Ο  V.  4)  illuminata  erat  in  Pal. 

19)  μη  suhnolatiir  in  0.  5)  Subseqmintiir   in    Reg.    vocc.    fide 

20)  Vocc.  ηροφάσιι  q  ιΧίας  daQxC'     dignae  castitate  di^jjae  lineolis  subnotata. 
νης   uncis    criticis    in  0    a    reliquis   se-  6)  lege  p.  et  fide  Pal.,  et   lege  Reg. 
gregata.  7)  deo,  siipra  i  Pal. 

Cap.  II.     1)  Jt)  inserit  margo  0.  8)  noslro  recepi  ex  Pal.  Reg. 

2)  άλλον  addilur  in  0.  9)  dignos  ο  vulltis  Pal. 

3)  xuiQOV  nojk  inverlil  0.  10)  sicul  Pal. 

4)  Vocc,  Ihv   σιωπήσητε   uncis  se-  11)  consumare  Pal.  Rcg. 
clusa  in  0.  12)  vero  om.  Rcg. 

5)  Posl  Ιπιγραγηναι  signum  )  iriO,  13)  mcruro  {sic)  pcr  graliam'm\.  Reg. 
ubi  sequens  γαρ  siibnolalur.  13)  el   mihi   difficik  p.   mihi    aulem 

difficik  esl  Rcg. 

1)  Incipil  eiusdem  ad  romanos  scripla  Cap.II.    1 )  ui  prowicrMisicm  f/cMm  Reg. 

de  smyrna  pcr  ephesios  Pal.,  Incipil  XII  2)  si  el  inv.  Heg. 

Reg.  3)  opere  Pal.  Reg. 


342  IGNATII  EPISTOLA  Al)  ROMANOS.    II.  III.  IV. 

ooVy  oti  τον  ίπίϋκοπον  Zvqicig  κατη'ξίωβεν  6  Θεός  ενρεϋ'ηναί' y  εΙς  6ν- 
0ΐν  «πο  άνατοίης^  μ,εταπεμψάμενος,  κ«ι'  των  εαντον  τταϋΎΐμάτων  μάρ- 
τυρα καλών,"  του  διελΒ•εΙν  αυτόν'"*  απο  τίόΰμου  τνρος^''  Θεον ,  ϊνα  εις 
αυτόν  ανατείλω." 

III.  Ουδέποτε  εβαόκάνατε  ουδενί,  άλλους  εδιδαξατε.  'Εγώ  δε 
^ελω  ϊνα  κάκεΐνα  βέβαια  ?],  α  μαϋ'ψεύοντες  εντέλλεΰ^ε.  Μόνον  δύ- 
να/ιιιν*  αΐτεΐΰ^ε  μοι  εΰωϋ^εν  τε  %α\  εξωΟ'εν ,  ϊνα  μη  μόνον  λέγω,  άλλα 
κα\  ϋ•ελω ,  όπως  μη  μόνον  λε^ωίΐαι  Χρΐ6τιανος ,  άλλα  καϊ  ενρεΌ'ώ. 
Έάν  γαρ  εύρε&ώ,  καϊ  λέγεΰΟ-αι  δυναμαι,  καϊ  τότε  πιΰτος  είναι,'"*  οταν^ 
κόΰμω  μη  φαίνωμαι.  Ουδέν  φαινόμενον ,  αίώνιον.  Τα  γαρ  βλεπο- 
μενα,  πρόϋκαιρα'  τα  δε  μη  βλεπόμενα,  αιώνια.  Ου  πειΰμονης^  το 
έργον,  άλλα  μεγε&ους  εΰτίν.  Ό  Χριστιανός,  όταν  μιΰηται  υπο  του^ 
κόΰμoυy  φιλεΓται  παρά  Θεοϋ'  Ει  εκ  του  κόβμου  γαρ,  ςρι^σΐ,  τούτου 
ητε,  6  κόΰμος  αν  εφίλει  το  ϊδιον  νυνϊ  δε  ουκ  εϋτε  εκ  του  κόϋμου, 
αλλ'  εγώ  εξελεξάμην  υμάς'  μείνατε  παρ'   εμοί. 

IV.  'Εγώ  γράφω  πάΰαις  ταΐς  εκκληβίαις,  καϊ  εντέλλομαι^  πάβιν, 
ΟΓΐ  εγώ  εκών  νπερ  Θεοϋ  άποΌ•ν7]ακω,  εάν  περ  νμεΐς  μη  κωλύΰητε. 
Παρακαλώ  οϋν^  νμας ,  μη  εύνοια  άκαιρος  γενηοϋ-έ^  μοι.  "Αφετέ  με 
-θηρίων  είναι  βρώμα, ^  δι'  ών  έβτϊ^  Θεοϋ  επιτυχεΐν.  Σΐτός  ειμί  τοϋ 
Θεοϋ ,  και  δι'  οδόντων  θηρίων  άληΰ•ομαι  ,*^  ινα  κα&αρός  άρτος  Θεον^ 
ευρεϋ-ώ.  Μάλλον  κολακευΰατε  τα  ϋ'ηρία ,  ϊνα  ftoi^  τάφος  γενωνται, 
καϊ  μηδέν  καταλείπωΰι^  των  τοϋ  ϋώματός  μου,  ϊνα  μη  κοιρ^θ-είς^"  βα- 
ρύς τινι  εύρε&ήύομαι'  τότε  δε  εΰομαι  μα•θ•ητης  άληΌ'7)ς^^  Ίηΰοϋ  Χρι- 
ΰτοϋ  y.  οτε  ούδε  το  ΰώμά  μου^'^  6  κόΰμος  'ό-ψεται.  Αιτανενΰατε^^  τον 
Κυριον^^  νπερ  εμοϋ,  ϊνα  δια  των  οργάνων  τούτων  Θεώ  Ό'υβία^^  εύρεϋ•ώ. 
Ουχ  ως  Πέτρος  καϊ  Παύλος  διατάΰβομαι  ύμΐν '  εκείνοι  απόστολοι  Ίη• 
0οϋ  Χριβτον,  εγώ  δε  έλάχιΰτος'  εκείνοι  ελενϋ-εροι,  ως  δούλοι  Θεοϋ, 
εγω  δε  μέχρι  νϋν  δοϋλος*  αλλ'  εάν^®  πάθω,  άπελεύϋ'ερος  γενηΰομαι 
Ιηΰοϋ  Χριατοϋ,  καϊ  άναΰτηΰομαι  εν  αντω  ελενϋ-ερος.  Νϋν  μανϋ'άνω, 
εν  αυτω  δεδεμένος,  μηδέν  έπΐ'&υμεΐν  κοΰμικον  η  ftifraiov." 


6)  τοιτον  interponit  margo  Ο.  3)  ό'τε  Ο  V. 

7)  χαϊ  om.  Β  Ο  V.  4)  πλδΐύμονης  {sic)0\.  Inillovocc. 

8)  χαλον  Ο  ad  oram.  ον  πλίΐαμονης  —  παρ^  Ιμοί  intra  un- 

9)  τοϋ  διαλυϋηναι,  ρ.  ιοϋ  άιελ&εΐν  cos  apparent. 

αυτόν  Β,  το  άιαλν&ήναι,  Ο  V.  5)  τοϋ  accessit  ex  F  Ο  V. 

10)  προς  c.  Β  F  Ο  V  leceiis.  brevior,  Cap.  IV.     1)  Ιντελονμαι,    sq.  pron. 
εϊς  vulg.  ίγώ  omisso,  Β  V  Ο,  lieic  imitalum  in  viilg. 

11)  0    cum    rlqq.    ανατείλω,    man.  2)  ovv  addidi  ex  0  V  et  vet.  lat.  vers. 
sec.  μεν  supra  annexum.  3)  γένεαϋ-έ  OV,    in   illo    γίνηοϋ^έ 

Cap.  III.     1)  μοι    add.   in  marg.  0.  man.  sec. 

Subinde  Ιτεΐσϋ^έ   0  V,    id  illic   supra.  4)  Marg.  0  βοραν. 

Vocc.    αΐτεΐσϋ^ε    μοι    εσω&εν   τε   καϊ  5)  Ιατϊν  Ο  V. 

€ξωϋ•εν  ϊ'να  μη  μόνον  λίγωμαι    άλλα  6)  άλίϋ^ομκι   V. 

Χίά  χ^έλω  in  Ο  siibnolaiilur  scribiturque  Ί)τοϋ  χριύτοϋ  marg.  Ο  el  vet.  vul- 

ad    oram     αίτηαάστε    όοϋ^ηναι    πάρα  gata  vers. 

^εοϋ.  8)  μη  subnotalur  inO,  ad  oram  μοι. 

2)  Margo  0  add.  ίψ^^αομκι.  Dein  γένηνται  ρ.  γένωντκι  Ο  V. 


IGiNATlI  EPISTOLA  AD  ROMANOS.    II.   III.  IV.  343 

Deo  Patri  iu  Christo  lesu,  qiioniam  episcopum  Syriac  (ligmim  fecit 
Deus  inveniri  in  Occidenle,  ab  Orientc  pracmitleus  siiaiii  passionem, 
martyrem  bonimi,  proficiscenlem  de  mundo  ad  Deum,  ul  iii  ijiso  oriar.* 

III.  Nunquam  fascinaslis  aliqiiem,  alios*  docuistis.  Ego  aiilein 
rogo  ul  secundum  illa  firma,  qiiae*  docli  estis,  ex  omni  virlulc  ople• 
tis  iiiihi,  ut  nou  solum  dicar,  sed  ctiam  inveniar  Christianus.  St  aiilem 
inventus  fiiero,  ct  dici  possum,  et  liinc  csse  fidelis,  qiiando  nmiido  non 
companiero.  Nicliil  eiiim  de  his,  quac  videntiir,  aeterniini  cst.  ,Quae 
eDim*  videiilur/  inquit,  ,lemporalia  sunt;  quae  aulem  non  videnlur,  aclerna 
sunt:'  non  solum  in  opere,  sed  eliam  in  niagniludiiie.  Clirislianilas  enim 
est,  qiiae  odilur  a  niundo,  amalur  a  Dco,  quia  non  cst  ab  hoiuiuibiis, 
sed  ex  Deo.  ,Si  eniin  esselis/  inquit/  ,dc  miindo,  muiidus,  qnod  suiiin 
est/  diligeret:  iiiiiic  auleiu  qiiia  non  estis  de  mundO)  pi'u])lerca  udit 
vos  mundiis;  sed  ego  elegi  vos:  nianete  in  me/ 

IV.  Ego  scribo  oiiinibus  Ecclesiis,  el  omnibus*  mando:  quia  vo• 
lunlahe  pro  Deo  morior,  si  vos  non  praepedierilis.  Rogo  itaque  vos, 
ut  non  frustra  sit  in  me  dilectio  vestra.  Sinile^  lue,  ut  bestiarum  esca 
sim,  per  quarn  possum^  Deum  promercri.  Trilicum  Dei  sum :  duntibus 
besliarum  molar  /  ut  niuudus  panis  Dei  inveniar.  Magis  autem  blandi- 
miDi  besUis,  ut  mihi  sepulcbrum  sint,  et  nichil  rcUnquant  dc  meo  cor- 
pore,  ul  non  obdormiens  gravis  alicui  inveniar.  Tunc  vero'^  cro  disci- 
pulus  lesu  Chrisli,  cum  corpus  meum  mundus  non  viderit.''  Depreca- 
mini  Dominum^  pro  me,  ut  per  lias  opeiationes^  sacriticium  inveuiar. 
Noo  sicut  Petrus  et  Paulus  praecipio  vobis.  lili  enim^  Aposloli  lesu 
ChKsli  sunl,  ego  autein*"  iiiinimissiams ;  illi  vero  liberi  sicul  servi  Dei, 
ego  aatem  usque  nunc  servus.  Sed  si  passus  fuero,  libertus  ero  Icsu 
Chrisu,"  el  resurgam"  in  co  liber.  Nunc"  disco  vinclus,  nicliil  mundi" 
coDCupiscerc ,  aul  aliquid  vanum. 


9)  χατα)Μπωαίν  0.  5)  erat  Reg. 

10)  κοιμηθείς  OV. 

11)  άληλης  eral  in  0.  Cap.  IV.     1)  Vocc.  Ecdeitis,  el  omni- 

12)  iri  interponit  margo  0.  bus  desunt  in  Pal. 

13)  l€it€tvtvaatt  OV.  2)  sinete  eral  in  Pal. 

14)  τώ  χώ  Ο  ad  oram.  3)  possim  Pal.  Reg. 

15)  χα&αρά  accedit  in  rnarg.  0.  4)  molar  om.  Reg. 

16)  αλλ'  iav  c.  FOV.  άλλα  Ιάν  Β  5)  tert•  Hck. 

talg.  6)  Ita  (;x  Pal.  Reg.,  viieai  vulg. 

17)  μάται  V  7)  demx  Kcg. 

8)   oratiunrs,   siipra  pe  Ηβκ- 

4)  moriar  Pal.  ^)  '^^''^'^ι  Ι'^*'•    Ι^'-'ΐ"  *'<"l  '<^<''u  chriali 

tranKp.  Kog. 

Cap.  III.     1)  aUqnM  PaL  10)  autem  sum  Keg. 

2)  uisecwulumUUtmformamqitamHeif.  11)  I  (>or.  7,  22. 

3)  enim  Npra  «o»  Pal.,  nbi  sabindc  12)  reiurrjo  Vu\.  Kcg. 
dfr».  Tocc    videtUur^    mauU^    lemporalia  13)  >'i7ir7  Pel. 

$uni:  quat  autem  non.  Cf.  2Cor.  4,  18.  14)  miinWum  Keg.    Siibindc  eoncupitco 

4)  lo.  15,  19.  4.  (er»l  ciincupiicere)  Pel. 


344  IGNATII  EPISTOLA  AD  ROMANOS.   V.  VI.  VII. 

V.  Άτΐο  Σνοίας  μέχρι  '^Ρωμης^  'Θ^ηριομαχώ,  δια  γης  καϊ  ϋ-αλάϋ- 
ΰης ,  ννκτος  καΐ  ημέρας  ^  ενδεδεμενος  δέκα  λεοπάρδοις ,  ο  εβτι^  βτρα- 
τιωτικον  τάγμα,  οϊ  καϊ  ευεργετούμενοι  χείρονς^  γίνονται'  εν  δε  τοις 
adtxr/|no:(>tv  αυτών  μάλλον  μαύ'ητεύομαι ,  αλλ'  ου  ττκρο:  τοϋτο  δεδικαί- 
ω^ΑΚί.  Όναίμην  των  θηρίων  των  εμοΧ  ητοιμαΰμενων ,  α  κα\  εύχομαι 
ΰνντομά^  μοι  εύρεΟ-ηναι'  α  καϊ  κολακευΰω ,  ΰυντόμως  με  καταφαγεΐν, 
ονχ  ωΰπερ  τινών  δειλαινόμενα  ουχ  η'ψαντο'  καν  αυτά  δε^  εκόντα  μη 
ϋ^ελ]},  ίγώ  7ίροΰβιάύομαι.  Συγγνώμην  μοι  έχετε'  τι  μοι  ΰυμφερει,  έγώ 
γινώΰκω'  νυν  άρχομαι  μαϋ'ίμης  είναι.  Μηδέν  με  έ;?^λ(3σο;ι  τών  ορατών 
κα\  τών  αοράτων  ,^  ϊνα  Ίηβου  Χζ>ΐ0τοΰ  επιτύχω.  Πυρ  καϊ  αταυρος, 
ΰ'ηρίων  τε  βυΰτάΰεις ,  άνατομαϊ,  5ια;ΐζ)ε(?εί.?,  ΰκορπιΰμοϊ  όΰτεων ,  βυγχο- 
παϊ  μελών,  άλυΟμόΤ  όλου  του  ΰωματος  καϊ  κόλαβις  του  διάβολου  επ 
Ιμε  ερχεΰΰ^ω,  μόνον  ϊνα  Ίηΰοϋ  Χριΰτοϋ  επιτύχω. 

VI.  Ουδέν  με  ώφεληΰει  τα  πέρατα^  του  κόΰμου ,  ουδέ  αι  βαβι- 
λεΐαι  αΡ  του  αιώνος  τούτου.  Καλόν  εμοϊ  άποΰ•ανεΐν  δια  Ίηΰοϋν  Χρι- 
ΰτον ,  η  βαβιλεύειν  τών  περάτων  της  γης.  Τι  γαρ  ωφελείται  άνΰ•ρω- 
πος ,  εάν  τον  κόβμον  όλον  κερδηΰη  ,^  την  δε  ιρυχην  αύτοϋ^  άπολεΰη;^ 
Τον  Κύριον  πο^ώ ,  τον  υίον  του  άληϋΊνοϋ  Θεου^  καϊ  Πατρός ,  Ιη- 
ΰοϋν τον  Χριΰτον.  'Εκείνον  ζητώ,  τον  ύπερ  ημών  άποϋ-ανόντα  καϊ 
άναΰτάντα.  Συγγνωμονεΐτε  μοι,  αδελφοί'  μη  εμποδίΰητέ  μοι  εις  ζωην 
φ3•άΰαι '  Ίηΰοϋς  γάρ  εΰτιν  η  ζωη  τών  πιοτών '  μη  &ελη6ητε  με  απο- 
ϋ•ανεΐν'  ϋ•άνατος  γάρ  εΰτιν  η  άνευ  Χριστοί;  ζωη.  Του  Θεοϋ  Ό'έλοντά 
με  είναι ,  κόΰμω  μη  χαρίΰηΰ9•ε.  "Αφετε  με  καΟ^αρον  φώς  λαβείν '  ίκεΐ 
παραγενό μένος,  άν&ρωπος  Θεοϋ  εΰομαι.  'Επιτρέψατε  μοι  μιμητην  είναι 
πά^Όυς  Χριΰτοϋ  τοϋ  Θεοϋ  μου.  Ει  τις  αύτον  εν  εαυτω'  'έχει,  νοη- 
ΰάτω  ο  ^ίλω,  καϊ  ΰυμπα&είτω  μοι,  ειδώς  τα  ΰυνέχοντά  με. 

VII.  '^0  άρχων  τοϋ  αιώνος  τούτου  διαρπάΰαι  με  βούλεται ,  κα\ 
την  εις  τον  Θεόν  μου  γνωμην  ίί.αφ9•εΓραι,^  Μηδεϊς  ούν  τών  παρόν- 
των υμών  βοηϋείτω  αύτώ'  μάλλον  εμοϊ  γένεΰΰ^ε  ^  τοϋτ  'έΰτιν^  τοϋ 
Θεοϋ.^  Μη  λαλείτε'^  Ίηΰοϋν  Χριΰτον,  κόΰμον  δε  προτιμάτε.  Βαΰκα- 
νία  εν  ύμΐν  μη  κατοικείτω'^  μηδέ  εάν  εγώ  υμάς  παρών  τταρακαλώ, 
πειθΰ•ητε  '^  τούτοις  δε  μάλλον  πιΰτεύΰατε ,  οις  γράφω  ύμΐν.  Ζών  γάρ 
γράφω   ύμΐν,    ερών   τοϋ    διά  Χριΰτον  άπο&ανεΐν  ο  ίμδς  'έρως  ίΰταύ- 

Cap.  V.     1)  αύτης  inseri  vult  margo  ex  adverso:    y.al    ζημιωθ^η  την  ^ρνχην 

Codicis  Ο.  αύτον. 

2)  lariv  Ο  V.  6)  ^foD  ηοη  leg.  in  Ο  V. 

3)  χείρον  Ο  V,  ille  vulg.  ad  orara.  1)  ^ιτκΐ/^α  ρ.  iv  εαυτω  Β  ΟΥ,  in 

4)  έτοιμα  marg.  Ο.  hoc  qnidem  viilg.   ad    oram.     Legendum 

5)  ^av  interponit  B.  suspicor  Iv  ταντω. 

6)  Vocc.  μηδέν  με — αοράτων  un-  Cap.  VII.     1)  διωρϋ^ηραι  Ο  V. 
cis  distingunntur  in  0.                                          2)  Ita  OV,  εβη  Β  vulg. 

7)  Ita  B,  άλεσμοί  FOV  vet.  Int.  3)  Scripsi  τοϋ  ϋ-εοϋ  c.  BFOV,  vet. 

Int.,  τψ  ^εω  vulg.  Dalivus  ex  falso  pa- 

Cap.  VI.     1)  τερπνά  0  ad  oram.  rallelismo    grammaticali    oitus    esse    vi- 

2)  at  recepi  e  textu  0.  detur. 

3)  κερδήαει  OV,  illic  correctum.  4)  Dedi  μη  λαλείτε  c.  OV,  vet.  Int., 

4)  Ita  F,  αύτον  Β  0\.  μη  λαλητε  Β  vulg. 

5)  Vocc.  την  δε  χρυχην  αντον  άττο-  5)  κατοικήτω  V,  prius  etiam  Ο. 
λέση   subnotantur  in  Ο,    supplenturque  6)  πισΟ^ήτε  (sic)  OV. 


IGNATll  EPISTOLA  AD  ROMANOS.   V.  VI.  VII.  345 

V.  Α  Syria  usque  ad  Romam  cum  besliis  depugno,  per  lerram  el 
niare,  nocle  el*  die,  vinclus*  cura  decera  leopardis,  hoc  esl,  ciim^  mili- 
lari  custodia,  qui  ex  beneficiis  peiores  fiunt.  In  iniusliliis  aiilem  eoruni 
niagis  edoceor;  sed  nec  in  hoc  qiiidem  iiislificor.  Utinani  fniar  besliis, 
quae  mihi  praeparalae*  sunl,  de  quibiis  opto  coinpendium  mihi  inve- 
Diri;  el*^  illiciam,  ut  celerius  me  commedant,  ne  siciit  iii  aliis  lerritac 
sunt,  et  non  eos  letigerunl:  el  si  ipsae  iioluerint,®  ego  eis  vim  faciam. 
Ignoscite  mihi:  ego  scio  quid'  mihi  expediat.  Nunc  incipio"  esse  disci- 
puius.  Nulli*  aemulor  visibiliiim  el  invisibiliuni ,  ut  lesum  Cbristum  me- 
rear  adipisci.  Ignis,  crux,  besliarunique  conslanlia,  abscissio,  separatio, 
confractio  ossium/**  dissipalio  niembrorum,  inleriliis  tolius  corpoiis  el 
damDatio  Diaboli,  omnia  in  nie  venianl,  ul  lesum  Chrislum  merear 
adipisci. 

VL  Nichil  me  iavant,  quae*  suut  muudi  huius,  neque  regnum 
temporale.  Bonum  est  niihi  mori*  in  lesu  Chrislo,''  quam  regnare  in* 
tinibus  lerrae.  ,Quid  enim  prodest  homini,  si  totum  mundum  lucretur, 
animam  vero  suam  perdal?^*  Dominum*  namque  desidero  Filium  veri 
Dei,  el  Patrem  lesu  Christi.  Ipsum  ulique'  quaero,  et  illum  qui  pro 
Dobis"  mortuus  est  et  resurrexit.  Ignoscile  mihi,  fratres,  ne  mihi  im- 
pediatis  ad  vilam;  lesus  enim  est  vila  fidelium.^  Et  ne  veiitis  me  inori; 
mors  enini  esl^"  vita  sine  Chrislo.  Dei  volens  esse,  mundo  non  pla- 
ceam.  Sinile  me  puram  lucem  percipere.  IUuc  perveniens,  hoiiio  Dei 
ero.  Concedile  mihi  ut  sim  imilator  passionis"  Cbristi,  Dei  mei.  Qui 
eum  vull  in  seipso"  habere,  inlelligat  quod  volo,  et  compatialur  mihi, 
sciens   quid*'  sil  in  me. 

VII.  PriDceps*  roundi  buius  diripere  me  vult,  et  in  iudicio  Dei 
mei  dirumpere.*  Nemo  ergo  de  praesenlibus  vobis  auxilielur  ei;*  ma- 
gis  autem  mei  adiutores^  eslote,  hoc  est,  Dei.  Nolile  dicere  lesum 
ChnsUim,  mundtim  honoraDtes.  Fascinus  in  vobis  non  habitct,  neque, 
si  vos  praesens  rogavero,  consentiatis  mihi.  His  auteni  magis  consen• 
lite,*  quae  scribo  vobis.  Vivus  enim  vobis  scribo,  desiderans  mori  pro 
Christo.     Meus   enim•  amnr  cnicifixiis  esl,  ol  non  ost  in  me:    aqua  au- 


Cap.  V.     \)  ac  Pal.  Reg.  ϋ)  Deum  Reg. 

2)  vraclMm  Pal.    Deia  lopardis  Keg.  7)  utique  deum  Pal. 

3)  CM»  οη.  Ptl.  Reg.  8)  Vocc.  pro  nobis  des.  in  Ucg. 


t\ 


lU  ex  Pal.  Reg.,  paralat  vuig.  9)  est  fidelium  vita  Pal. 

«I  PaL  Reg.  10)  el  Keg. 


β)  mulutrmU  eral  ta  Pal.  11)  passiomm  Pal.    Siibiride  reslitiii 
7)  Sic  Pal.  Beg.  el  alii   valg.,   quod     Christi  cx  Pal.  Meg. 

CareUMk  12)  in  sp.  ipso  vtdl  traiisp.  Pal.  Heg. 

Smihi  iaeerit  Pal.  13)  quod  Fal. 
emm  ioterpooaat  Pal.  Ref. 

10)  0»  nnm  Pal.  Reg.  Cap.  Vll.     1)  enim  irihcril  Reg. 

Cap.  VL     1)  «M  Pal.  2)  disrumperc  Pal.  Keg. 

2)  ««H  on.  Reg.  3)  illi  Pal.  Hrg. 

3)  ckristo  ie$u  ίατ.  Pal.  Reg.  4)  adiutoren  mei  itiv.  Pal. 

4)  in  ofD.  Pal.  Reg.  5)  con$cendilcl\K^.  SubiDdc  yuemPal. 

5)  MaUlL  16,  26.   Lnc.  9,  25.  6)  autem  Reg. 


346  IGNATII  EPISTOLA  AD  ROMANOS.   VII.  VIII.  IX.  X. 

ρωται,  καϊ  ουκ  εΰτιν  εν  εμοί  πυρ  ψίλοϋν  τι*'  ύδωρ  δε'^  ^ων,  αλλό- 
μενον^  εν  εμοϊ,  εΰωθ-εν  μοί  λέγει.'  ^εϋρο  προς  τον  Πάτερα.  Ουχηδο- 
μαι  τροφγ  φϋ•οράς  ,^"  ονδε  7]δοναΐς  τον  βίου  τοντον^^  "Αρτον  του 
Θεον  -^ελω,  αρτον  ουράνιον ,  αρτον  ζωής,  ο  εβτι  ϋαρ^  Ίηβον  του 
Χριϋτοϋ  του  υίοϋ^'^  του  Θεοϋ,  του  γενομένου  εν  ύΰτερω  εκ  ϋπερματος 
^αβϊδ  καϊ  ^Αβραάμ'  καϊ  πόμα  Ό^ελω  το  αϊμα^'^  αντοϋ ,  ο  εΰτιν  αγάπτ] 
ίχφϋ'αρτος  καϊ  άενναος  ζωη. 

νΐΙΙ.  Ουκ  ετι  '&έλω  κατά  άνϋ•ρώΛους  ζην'  τοϋτο  δε  εΰταί,  εαν 
υμείς  ^■ελψε^  Χριατω  ΰυνεΰταυρωμαυ'  ζώ  δε  ουκ  ετι  εγώ,  επειδη- 
περ  ξτ}  εν  εμοϊ  ο  Χριΰτός.'^  ^ι  ολίγων  γραμμάτων  αιτούμαι  υμάς,  μη 
παραιτιραβΟ-έ  με '  πιΰτεύβατέ  μοι,  οτι  τον  Ίηϋοϋν  φιλώ  τον  νπερ  εμοϋ 
ηαραδοϋ-εντα.  Τι  ανταποδώύω  τω  Κυρίω  τνερϊ  πάντων ,  ών  άνταπε- 
δωκε  μοι ;  Αυτός  δε  6  Θεός  καϊ  Πατήρ  ,  καϊ  Κύριος^  Ίηΰοϋς  ο  Χρι- 
ΰτος  φανερωθεί  υμΐν  ταύτα,  οτι  αληϋ•ώς  λέγω.  Καϊ  υμεΐς  6υνευξαΰ'8•ε 
μοι,  ϊνα  του  άκοπου  τύχω  εν  Πνεύματι  '^Αγίω.  Ου  κατά  ϋάρκα  ύμΐν 
Εγραψα  ^  άλλα  κατά  γνώμην  Θεοϋ'  εάν  πάϋ-ω,  ήγαπηΰατε'  εάν  άπο- 
δοκιμαΰ&ώ,  εμιΰηΰατε.^ 

IX.  Μνημονεύετε  εν  ττ}  εύχΐ]^  υμών  της  εν  Συρία  εκκληΰίας, 
ητις^  άντ  εμοϋ  ποιμενι  χρηται  τω  Κυρίω  τω  ftTrovrf  Έγώ  είμϊ  ο 
ποιμην  6  καλός '  καϊ  μόνος  αύτην  επιβκοπηβει,  καϊ  η  υμών  είς^  αυτόν 
αγάπη.  Έγώ  δε  καϊ  αιβχύνομαι  εξ  αυτών  λεγεΰΰ•αι '  ου  γάρ  ειμί  άξιος, 
ών  εΰχατος  αυτών  καϊ  έκτρωμα'  αλλ'  ηλέημαί  τις  είναι,  εάν  Θεοϋ 
επιτύχω.  Άΰπάζεται  υμάς  το  εμον  πνεύμα,  καϊ  η  αγάπη  τών  εκκλη- 
ϋιών  τών  δεξαμενών  με'*^  εις^  όνομα  Ίηαοϋ  Χριβτού  ,  ούχ  ως  παροδεύ- 
οντα'  καϊ  γάρ  αί  μη  προβήκουΰαί  μοιττΙ  όδώ^  κατά  πολιν  με  πρθ7^γαγον. 

Χ.  Γράφω  δε  ύμΐν  ταύτα  άπδ  Σμύρνης  διά  Έφεβίων  τών  άξιο- 
μακαριστών.  "Εβτι  δε  αμα  εμοϊ  6υν  πολλοίς  καϊ  άλλοις  Κρόκος,  το 
ποϋ-ητον  όνομα.  Περϊ^  τών  προΰελ&όντων  άπδ  Συρίας  εΙς  Ρώμην  εις 
δό'ξαν  Θεοϋ,  πΐΰτεύω  υμάς  επεγνωκεναι'  οίς  καϊ  δηλώϋετε,^   εγγύς   με 


7)  φιλούλον  ρ.  φιλούν  τι  margo  Ο.  2)  Vocc.    Χριατφ   αννεύτανρωμαι 

8)  μάλλον  inserit  margo  Ο.  —  ίμοϊ  ό  Χριϋτός  in  Ο  uncis  inclusa. 

9)  άλλόμενον   (sic)  Ο,   ex    adverso  3)  ό  ante  κύριος  omisi  c.  Β. 

καϊ  λαλούν.  4)  Uncis    segregantur  Vocc.   ίαν  — 

10)  φβ^ορα  V.  ^μιόήοατε  in  Ο. 

11)  τοΐ)  V.  Cap.  IX.     1)  προσευχή  margo  Ο. 

12)  Scripsi  του  χριύτοΰ    του   υίοΰ  2)  εϊ  τιςτρ.  ήτις  0\,  illic  correctum. 
c.  F  Ο  V.  Deest  του  ante  υίοϋ  in  Β.  Αρ.  3)  καϊ  η  υμών  η  είς  Ο  V. 

Voss.  et  Cler.  "Ίηαοΰ  Χριΰτοϋ  τον  υιοϋ,  4)  με  om.  Ο  V  ,  adponitur  tamen  il- 

quod  ap,  Cureton.  est  ^ΙηύοϋΙτοϋ]  Χρι-  lius  marg. 

ύτοΰ  του  νιου.  5)  Ita  BOV,  ώ?  Cod.    Nydpruc,  ve- 

13)  ηόμα  Β  V  0,  cuius  raargo  ϋ^εον  tus  vulg.  versio. 

^^έλω  το  αίμα.  6)  Margo  Ο  adiungit  rj?  κατά  σάρκα. 

Cap.  Χ.      1)    ηερϊ   subnotatur   in  Ο. 

Cap.  VJII,     1)  Margo  0:  ϋ-εληαηται  Ibidem  προύελϋ^όντων,     supra    praep. 

mutatum   in   ϋ^ελησητε.   ϋ^ελησατε    ούν  αυν,  et  in  fine  μοι. 

ϊνα  καϊ  ύμεΐς  &ελη{^ηϋ•ε.  2)  ^ηλώσεται  V,  ε  supra. 


IGNATIl  EPISTOLA  AD  ROMANOS.    VII.  VIU.  IX.  X.  347 

tem  alia  viva'  manel  in  iiie  inlrinsecus  niihi  dicens:  Veni  ad  Patreiu. 
Non  comedo*  escaui  corruplionis,  neque  voluptates  vilae  huius  desidero.^ 
Ρβηθΐ!!***  Dei  volo,  paiiem  caeleslem,  panem  vilae,  ipiae"  est  caro  lesu 
Chrisli  Filii  Dei ,  qui  naliis  esl  in  iiovissimo  ex  scmiiie  David  el  Abra- 
hae:  et  polum  volo  sanguiuem^^  cius,  (jui  est  dileclio  iiicorruptibilis  et 
viu  aeterna. 

Vm.  lam  nolo  secunduiu  homines*  vivere:  hoc  aulem  erit,  si  vos 
voliierilis.'  Christo^  crucifigor;  iaiu  ego  non  vivo,  quoniam  vivil*  iu  me 
Clirisliis.  Per  modiea*  scripla  rogo  vos,  ne  mihi  obsislalis.*  Crcdite 
uiihi,  quia  lesum  diligo,  quoniam  el  ipse  diiexit  ine,  et  seipsum  tiadidit 
pro  me.  Quid  relribuam  Domino'  pro  omnibus,  quae  relribiiil  luibi?'* 
Ipse  aulem  Deus  el®  Pater  el  Doniinus  lesus  Chrislus  inanifeslabit'"  vo- 
bis"  liaec  omnia,  quia**  vero  dico.  El  vos  simul  condeprecaiiiiiii  iiiecuni, 
ut  laborem  consequar  in  Spiritu  Sauclo.  Non  secundum  canieiu  vobis 
scripsi,  sed  secundum  dispositionem  Dei.  Si  aulem  passus  fuero,  diiexi• 
slis  me;  sed  si  reprobalus  fuero/'  odio  me  habuistis. 

IX.  Mementole  in  orationibus  veslris  illius,  quipro  me  recturiis  est 
Ecclesiam,  quae  est  in  Syria.  Gredite  Domino  dicenti;*  ,Ego  sum  paslor 
bonus  ;*  et  solus  eam  visilabit,^  et  sit  vestra  in  eo^  dilectio.  Ego  autem 
et  erubesco  ex  ipsis  dici.  Non  enim^  sum  dignus  esse  ultimus  corum^ 
aul  purgainenlum :  sed  niiserabilis  suni^  nunc,  donec  Deura  ineiear  adi- 
pisci.  Salulat  vos  spiritus  meus,'  et  dileclio  ecclesiarum,  quae  iue  su- 
sceperuDt,  sicut  nomeu  lesu  Chrisli.  Habeoles  enim^  me  noii  quasi 
traiiseuDtem,  aspiciebanl"  viam  meam  et  per  civitatem^*^  ine  deducebaut. 

X.  Uaec  igitur  scribo  vobis  de  Smyrna  per  Ephesios  beatitudine 
dignus.  Esl  autem*  mecuni  simul  cuin  aliis  Crocus,  desiderabile  mihi 
nomeo.  £x  bis,  qui  advenerunt  de  Syria  ad  Roniam  in  gloria  Dei, 
credo  vos  agnoscere,    quae  mibi    mandastis/^  adhuc  proxime  conslitulo. 


7)  aqua  autem  viva  alia  Pal.   Reg.  11)  nobis  Reg. 

8)  comtdam  Pal.  Reg.  12)  qua  Pal. 

9)  neque  desiderovolunlalem  viteVal.,  13)  Vocc.    dilexistis   mc:    scd  si  rc- 
neqiu  desidero  voluntatem  vite  huiusHeg.  probulus  fucro  om.  Pal. 

10)  enhn  interponit  Pal.  Cap.  IX.     1)  lo.  10,   11. 

11)  qui  Reg.  2)  et  solus    causa   vtsilavil    Pal. ,    cl 
J2)  tanguinit  Pal.  solus  visUavil  eam  Heg. 

Cap.  VIII.     1)  hutninem  P.tl  3)  ea   Pal. 

2)  rotuerit  Pal.  4)  enim  non  inv.  Pal. 

3)  /n  chritto  Pal.    Cf.  Gal.   2,   Γ.Κ  Tj)  eorum  om.  Reg.    Sulundc  erat  au- 

4)  Sic  dedi  ei    Pal.  Keg.,    quia    iam  lem  \n  Pal. 

ego  non  vivo ;  vivit  vero  vulg.  ϋ)  miserubiliter  (fiiitise    viiletur  tnise- 

5)  Pro   modica  p.  Ver  nwdica  Pal.  rabilium)  p.  viiscrabilis  sum  Pal. 

6)  observelis  Pal.  Reg.  7)  sanclus   Hcg. 

7)  Sic  cx Pal.,  ii  vnlg.  ISeutrum  iri Rcg.  8)  enim  dcs.  in  P.il.  lUg. 

8)  Pe.   115,   12.  9)  el   anpiciebanl  Pal.  Hi-g. 

9)  et  c.  Pal.  Reg.  ac  nooiiallis  vulg.,  10)  pro  civilalc  Pal. 

deesl  ap.  Cureton.  Cap.  X.     1)  cnim  Pal.  Heg. 

10)  manifeslavil  Pal.  Reg.  2)  mandaliif  Pal. 


348 


IGNATII  EPISTOLA  AD  ROMANOS.   X. 


οντά '  πάντες  γαρ  εΐΰϊν  α^ιοι  Θεοϋ  κκϊ  νμών '  ονς  ηρεπον  εϋτίν  ύμΐν 
κατά  πάντα  αναπανΰαι.  "Εγραψα  δε  νμ,ΐν  ταύτα  τη  προ  εννέα  καλαν- 
δών  Σεπτεμβρίων.    "Ε^ρωΰϋ'ε  εις  τέλος, ^  Ιν    υπομονή  Ίηϋον  Χριΰτον. 

Omnes  enim  digni  sunt  Deo :  et  apud  vos  me  oportet  in  omnibus  re- 
quiescere.  Scripsi  vobis  liaec  nono^  Calendas  Septembris.  Incolumes 
estote  iisque  in  finem  in  patienlia  lesu  Christi.     Amen/ 


3)  αγαπητοί  add.  0  ad  oram. 

Epigraphe  τ^λος  in  B,  τέλος  των 
Ιπιατολών  του  αγίου  ίερομάρτυρος 
ϊγνατίου  του  ϋ^εοίΐόρου  πατριάρχου 
^εουπόλεως  της  άντιοχείας  in  Ο,  του 
αγίου  ίερομάρτυρος  ^Ιγνατίου  πατρι- 
άρχου ϋ^εοΰ  πόλεως  άντιοχείας  έπι- 
ατολη  προς  ^ωμαίους  ιβ'  in  V. 

3)  IX  Pal.,  νΐΐίΐ  Reg. 


4)  Amcn  om.  Pal.  Reg.  Subscribilui• 
ExpUciunt  epislole  sancti  ignatii  marty- 
ris  discipuli  iohannis  evangeliste  et  epi- 
scopi  e  (cum  supposito  puncto)  antiochie. 
Incipit  laus  hyronis  discipulieius  ineum: 
qui  ci  successerat  in  episcopatu  in  Pal., 
Expliciunt  XII  Epistole  sancti  Ignalii 
martyris  antiocensis.  Incipit  laus  Hyronis 
discipuli  sui  atque  successoris  in  eum 
in  Reg. . 


[B.    IGNATII    AD    S.    lOHANNEM, 

APOSTOLUM  ET  EVANGELISTAM,  EPISTOLA. 
lOHANNI  SANCTO  SENIORi,  IGNATIUS,  ET  QUI  CUM  EO  SUNT  FRATRES. 

De  tua  raora  dolemus  graviler,  allociUionibus  et  consolationibiis  tuis 
roborandi.  Si  lua  absenlia  prolendalur,  mullos  de  noslris  destiluet. 
Properes  igiliir  venire:  quia  credinius  expedire.  Sunt  et  hic  mullae  de 
nostris  mulieribus,  Mariam  lesu  videre  ciipientes,  et  quotidie  a  nobis  ad 
vos  discurrere  volentes;  ut  eam  contingant,  et  iibera  eius  Iraclent,  quae 
Dominum  lesiim  ahieriint,  et  qiiaedam  secreliora  eius  percunctentur  ipsani. 
Sed  et  Salome  quam  diligis,  filia  Annae,  Hierosolymis  quinque  mensibus 
apud  eam  commorans,  ot  quidam  alii  noti  referunt  eam  omiiiiim  grati- 
arura  abundam,  ct  omnium  virlutum,  more  virginis,  virtutis  et  gratiae 
foecundam.  Et,  ut  dicunt,  in  persecutionibus  et  afflictionibus  est  hilaris ; 
iii  penuriis  et  indigentiis  non  querula:  iniuriantibus  grata,  ad  molesta 
laelatur :  miseris  et  afflictis  coafflicta  condolel,  et  subvenire  non  pigrescit. 
Contra  vitiorum  aulem  pesliferos  confliclus  in  pugna  fidei  disceptans  eni- 
tescit.  Nostrae  novae  religionis  et  poenitenliae  est  magistra,  et  apud 
fideles  omnium  operum  pietalis  minislra.  Humilibus  quidem  est  devola, 
et  devotis  devolius  humiliatur:  et  mirum  ab  omnibus  niagnificatur,  ciira 
a  Scribis  et  Pharisaeis  ei  detrahatur.  Praeterea  multi  mulla  alia  refe- 
rHnt  de  eadem:  tamen  omnibus  per  omnia  non  audemus  fidem  conce- 
dere,  nec  tibi  referre.  Sed,  sicut  nobis  a  fide  dignis  narratur, "  in  Maria 
malre  lesu,  hiimanae  naturae  natura  sanctitatis  angelicae  socialur.  Et 
haec  laUa  excilaverunl  viscera  nostra:  et  cogunt  valde  desiderare  adspe- 
ctum  huius  (si  fas  sit  fari)  coeleslis  prodigii,  et  sacratissimi  monstri. 
Tu  auteni  diligenti  modo  disponas,  cum  desiderio  noslro,  et  valeas.  Amen.] 


IGXAin  EPISTOLA  AD  S.  JOHANNEM  ET  AD  S.  MARIAM.     349 

[AD    EUNDEM,    ALTERA. 
lOHANNI  SANCTO  SEMORI,  SUUS  IGNATIUS. 

Si  licilum  csl  niihi  apud  le,  ad  Ilierosolymae  partes  volo  adscen- 
(iere,  el  videre  fideies  Sanctos  qui  ibi  sunt:  praccipiie  Mariam  nialrem 
lesu,  quam  dicunl  universis  admirandani,  el  cuiiclis  desidcrabileni.  Queiii 
enim  non  deleclet  videre  eaiii  ct  alloqui,  quae  veruin  Deuiii  de  se  peperil, 
si  noslrae  sit  fidei  el  religionis  amicus  i  Simililcr  et  iiluin  vcncrahilem 
lacobuiQ,  qiii  cognomiualur  luslus:  queiii  referunt  Chrislo  lesii  similU- 
iiiiim  facie,  vita  el  inodo  conversalionis,  ac  si  ciusdcni  ulcri  frater  esset 
gemellus.  Quem,  dieunl,  si  videro,  video  et  ipsiim  lesuin  secundum  omnia 
corporis  eius  lineamenla.  Praelerea  caeleros  saiiclos,  el  sanclas.  Heu, 
quid  raoror  ?  quid  detineor  ?  Bone  praeceplor,  properare  nie  iubeas,  et 
valeas.     Amen.J 


[B.   IGNATII    AD    S.   MARIAM 

ΛΊΚΏΝΕΙΙ,  MATREM  DOMINI  NOSTRI  lESU  GHRISTI,  EPISTOLA. 
CHRJSTIFERAE  MARIAE,  SUUS  IGNATIUS. 

Me  neopbyluiD,  lohannisque  tui  discipulum,  conforlare  et  consolari 
debueras.  De  lesu  enim  tuo  percepi  mira  dictu,  et  stupefactus  suin 
ex  audilu.  Α  le  auteiu,  quae  seiuper  ei  fuisli  faniiliaris  el  coniuncta, 
el  secrelorum  eius  cunscia,  desidero  ex  animo  fieri  certior  de  auditis. 
Scripsi  tibi  euam  alias,  et  rogavi  de  eisdein.  Valeas:  et  iieopbyti  qui 
inecuin  sunl,  ex  le  el  per  le  el  iii  le  lonforlenlur.     Aiiieii.J 


350  MARTYRIUM  S.  IGNATII.    I.  II.  III. 


MAPTYPION  ΤΟΥ  ΑΓΙΟΥ  ΚΑΙ  ΕΝΔΟΕΟΥ'  ΙΕΡ0ΜΑΡΤΥΡ02 
ΙΓΝΑΤΙΟΥ  ΤΟΥ  ΘΕΟΦΟΡΟΥ. 

Ι.  "Αρτι  Τραϊανού  τα  της  ''Ρωμ.αίων  βαΰιλείας  ΰκηπτρα  παραλα- 
βόντος  της  ^Αντιοχεων  εκκληαίας  επίακοπος  6  %αϊ  κλ7}ϋει  καϊ  ττρσ^ματι 
ϋ-εοφόρος  'Ιγνάτιος  ήν.  Πετρον  μεν  γαρ  τον  μεγαν  Ενοδος  διαδέχεται, 
Ευοδον  δε  'Ιγνάτιος '  ώ^  τον  τρόπον  τε  καϊ  της  αρετής  ζηλωτής  γίνεται. 
Τούτω  δη  τω  Ό-εοφόρΓΟ^  φαΰϊ  κομιδη  ovrt  νητάω  τον  Χριΰτον  ετι 
τάς  εν  κόΰμω  ^ιατ^ί-Ι^άρ  ποιονμενον  τάς  άχράντονς  τε  αντω  επιΟ^εΐναι 
χείρας,  καϊ  προς  το  πληΰ•ος  άποβλεψαντα  'Εάν  μη  τις%  εΙπεΐν,  ,ταπει- 
νώΰη  εαντον  ως  το  παιδίον  τούτο,  ον  μη  ειβέλ&τ}  εις  την  βαΰιλείαν 
των  ουρανών-  καϊ  ος  εάν  *ί?ν  των  τοιούτων  τταιά/ων^  δέ'ξηται  εν  τω 
ίμώ  ονόματι,  ίμε  δέχεται''  όποιος  ϊΰται  προκόπτων  την  τ/λικιαν  'Ιγνά- 
τιος, εντενΌ'εν  παραδηλών^  καϊ  την  άποΰτολικην  εκείνον  διδαϋκαλίαν 
ΰοφώς''  νποφαίνων. 

II.  Οντος  τοίννν  ο  ϋ•εΐος  'Ιγνάτιος  άμα  Πολνκάρπω  τω  της 
κατά  Σμνρναν  εκκληαίας  7]γη6αμενω  μα&ητης  Ίωάννον  τον  εναγγελι- 
6τον  γίνεται '  καϊ  αντω  μόνω  φοιτηΰας  πάΰάν  τε  αρετής  ιάεαν  καϊ  μάλιΰτα 
την  'ΐερεΐ  πρεπονΰαν  φιλοπόνως  εξαΰκη&εϊς ,  είτα  καϊ  ίερενς  KOivrj 
πάντων  όμον  των  άποβτόλων  'ψηφώ  χειροτονείται  καϊ  της  ' Αντιοχεων 
επίΰκοπος  προχειρίζεται '  7ΐ;ο;^αλα|3ών  δε  την  εκκληΰίαν  καϊ  ίδρώτι  ϋνχνω^ 
καϊ  μόχ&ω  το  της  ενΰεβείας  εν^  αντί]  κηρνγμα  καταΰπείρας,  άποΰτολι 
κόν  τε  δια  πάντων  βίον^  επιδει'ξάμενος  καϊ  τέλειος  διάκονος  ηδη'^  των 
τον  Χριΰτον  μνβτηρίων  άναφανεϊς,  καϊ  μάρτνς  νϋτερον  ytV£TO!t,  ^ηρίοις 
δι'  εκείνον  παραδοϋ'εϊς,  ως  μικρόν  ανωΰ'εν  άναλαβών  ο  λόγος  δηλώΰει. 

III.  Τραϊανω  γαρ  τΓο  '^Ρωμαίων  αντοκράτορι  τγ^  κατά  Σκνΰ'ών 
έπαρϋ'έντι  νίκτι,  καϊ  μη  μέχρι  τοντον  (Jtijiyort  την  ενδαιμονίαν  άνεχομένω, 
άλλα  περαιτέρω  ταντην  βονλομένω  προαγαγεΐν  καϊ  πολλονς  έτέρονς  τ^ 
'^Ρωμαίων  άρχτί  παραατηΰαΰΰ^αι'  τοντο  προ  των  άλλων  6  κατά  Χριστι- 
ανών ε'ΐτονν  ενΰεβείας  πόλεμος  κράτιΰτον  αντω  καϊ  λνΰιτελες  ενομίζετο. 
' Εκείνως  μεν  γάρ  το  κοινυν  ώφελεΐν  μόνον '  οντω^  δε  καϊ  τονς  αντον 
ϋ-εονς  ^εραπενειν  καϊ  ΰννεργονς  οί-υτού^  κατά  των  πολεμίων  έπάγεΰ&αι. 
Άμέλει  καϊ  διωγμόν  κατά  της  ενΰεβονς  πίϋτεως  χαλεπόν  επάγει,  καϊ 
di.aTay|tioiTo;  κατά  της  νπηκόον  πάϋης  εκτί&εται^  ωΰτε  η  πάντας  αντω 
κοινωνονς  είναι  της  άαεβείας ,  η  Χριύτιανονς  'ετι  ι^ενοντα^  τιμωρίαις 
ποικίλαις  καϊ  'Θ'ανάτοις  χαλεποΐς  εκδίδοβ'&αι.  ''Τπηρ'ξε  δε  τότε  Τραϊα- 
νω ττΐ  ' Αντιοχεων  έπιδημεΐν,  οΙα  δη  μέλλοντι  κατά  Περΰών  εκΰτρατενειν 
καϊ  παραΰκεναζομένω  παρ  ανττ}  τά  πολέμια.  Έντανχί-α  γονν  καϊ  μη- 
νύεται αντω  τά  κατά  τον  '&εοφόρον  Ίγνάτιον,  ως  εϊη  τε  τά  XjJKyrmvojv 
πρεΰβεναχν  καϊ  Χρκίτόν  ίΰα  καϊ  ϋ'εοΐς^  τιμάν  τονς  άν^ρώπονς  άναπεί- 
■ϋ•ων,  καϊ  ταντα  ΰτανρόν  νπό  Πιλάτον  κατακρι&έντα  καϊ  '&άνατον,  ως 
τά  περϊ  αντον  διδάϋκονβιν  νπομν7]ματα'   νομοθετεί  τε   παρ&ενίαν    καϊ 

1)  καϊ  Ιΐ'όόξου  adsnmpsi  cx  Α.  3)  y.al  aate  &εο^)όρ(ρ ,  quod  deesse 

2)  φ  dedi  ex  coniectuia,  ov  propo-  in  aliis  asserit  Cot.,  omisi  c.  AEN. 
suit    Coteleriiis.    Deest    pron.     in  AEN  4)  ετι  transposui  c.  AEN;  prius  le- 
vulg.  gebatur  ante  ποιονμενον. 


MARmilUM  S.  IGNATII.   I.  Π.  III.  351 


MARTYRRM  SACROSANCTI  ET  GLORIOSI  MARTYRIS  IGNATII  THEOPHOIU. 

I.  Cum  Traianus  sunipsissel  sceplra  Romanorum  Iinperii,  orat 
Antioclienae  ecclesiae  Episcopus  el  uomiiie  et  rc  Theophorus  Ignatius. 
Nam  inagno  quideiu  Pelro  succedil  Evodus,  Evoilo  aulem  Ignalius,  cui 
lU  et  moruni  el  virliUis  aemulalor.  Hiiic  Theophoro,  cuin  essel  plane 
puer.  aiunt  Christum  adhuc  versantcm  in  niundo,  ei  inlenieralas  maniis 
imposuisse,  et  ad  populum  intueiido  dixisse:  ,Nisi  quis  seipsuiu  liuniili• 
averil  ul  hic  puellus,  non  inlrabit  iii  regnum  caeloruni;  el  (ριί  uniim 
ex  talibus  pueris  susceperil  in  iiominc  meo,  iiie  suscipil;*  qualisnam  Γιι• 
tiinis  esset  aetale  proficicns  Igualius,  liinc  ostendens  ct  aposlulicam  illius 
doclrinani  aperle  indicans. 

II.  Hic  ergo  divinus  Ignatius  simul  cum  Polycarpo,  qui  Smyrnonsi 
praefttit  ecdesiae,  fit  discipulus  loanuis  Evaugelislae;  cl  ciim  ad  cuin 
soImb  veniitasset  atque  omnem  virUilis  speciem  et  eam  uiaximc,  quae 
(leeet  sacerdolem,  diligcnler  eiercuisset,  saccrdos  dcinde  eligitur  com• 
muu  sentenUa  omniuni  simul  Aposlolorum,  et  Antiochenus  cieaUir  £pi• 
scopus.  Gum  auleui  assiinipsissct  ccclesiain,  et  mullo  sudore  ac  labore 
ii  ea  seminasset  praeconiuin  piclatis,  et  zelum  per  omnia  aposlolicum 
doclhoainque  ostendisset  ac  exstitisset  perfectus  minisler  Christi  mysle- 
rioruni,  fil  quoque  poslea  marlyr,  besliis  propter  illum  Iradilus,  ut  paulo 
althis  repetens  declarabit  oratio. 

IIL  Traiano  enini  Ronianoruni  Impcralori,  vicloria  quam  de  Scy• 
this  habuerat  elalo,  nec  sustincnti  suain  hucusqiie  sislerc  felicitatem, 
led  τοίβοΐί  eani  ulterius  prodiiccrc  ct  Romanorum  impcrio  iiiullos  alios 
fQbiaiifere,  adversus  Chrislianos,  seu  advcrsus  piclalcin,  bollum  ci  ante 
alta  τίιιπη  est  optimum  ci^xc  ac  cxpcdirc.  Nam  illo  qiiidcin  modo  pii• 
Ubat  se  uoi  prodessc  Rcipublicac;  sic  quoqiie  Dcos  siios  colere,  cosque 
inducere,  ut  opem  ferant  advcrsiis  boslcs.  Gravcni  ilaqnc  ac  dirficilcm 
penecoUonem  infcrt  advcrsus  piam  fidein,  cl  proponil  edicla  per  uni- 
▼ersam  terram,  quac  cius  parcbat  impcrio,  uli  aiit  csscnl  cum  co  omnes 
impieUtis  participes,  aut  adbuc  mancnles  Cbrisliani  afnccrcnlur  variis 
fnppliciis  et  acerbis  mortibus.  Contigcral,  ut  lunc  Traianus  vcrsaretur 
AnUochiae,  ulpolc  qui  esscl  expcditionem  susccplurus  contra  Persas, 
et  beUain  ibi  pararct.  Ilic  crgo  ci  dc  Tlicophoro  signiiicatur  Ignalio, 
φΜ>4  et  reUgioncin  lenorot  Cbristianatn,  ct  liominibus  pcrsuadcrcl,  Chri• 
ftiDB  timqnam  Deoii  i  ii,  idquc  cum  fuissel  a  Piialo  crucc  con• 

deomaliis  et  mortc,   *>  ί  cius  Acla;  el   fcrrcl   lcgciu  dc  scrvanda 


»)  nut4(o9  A.  Cfr.  Mattk  18.  5.  3)  ζηίον  χαϊ  SiSttaxttliav  ρ.  βίον 

βί  πα{>αόηλ6ρ  Α.  ΛΕΝ  ct  var.  Ι<•(|.  a|>.  Coi. 

7)  ΑΙ.  αοίξύς  CoL  4)  Ιη   η1.  ΐ^δη  decHl  tcsU;  Col.    Su- 

binde  i6v  oral  in  A. 

Cap.  II.     I)  AJ.  nokl^  Cot.  C«p.  III.     1)  Drdi  Ιχιίνως—  ouroi 

2)  /r  om.  E.    )UmAvm  κaτ^u^β^(Quς  <-.  A,   \n  «ριο  priiiH  (χ^ΐνος ,   u(  iti  Ε  Ν 

ediuooi^   <^l*r.   a.    1724.    Tf]nu\i   Pcler-  vulg.;  υντως  S,  ουτοί  Ε  vulg. 

■MM•.  2)  f^tov  var.  iecl.  ap.  Cot. 


352  MARTYRIUM  S.  IGNATIl.   III.  IV.  V.  VI. 

πλούτου  καϊ  τρνφης  καϊ  των  άλλων  του  βίου  τερπνών  κατολιγωρεΐν ' 
καϊ  το  δη  χαλεπωτατον ,  μίμε  ϋ'εους  ηγεΐαϋ'αί  ^  (ΐητε  τι.να  λόγον  των 
αυτοκρατόρων  τίΰ•εΰ0^αί. 

IV.  Ταύτα,  ως  ηκουΰε  Τραϊανός,  μεταπεμ'\\)άμ,ενος  αυτίκα  τον  αγιον, 
ϋυμπαρούΰης  αυτω  καϊ  της  ΰυγχλητου  βoυληςy  Συ  εί^  φηβϊν,  ο  λεγόμενος 
ϋ•εοφόρος  ο  των  ημέτερων  καταπαί'ζων^  προβτά^,εων  κα\  την  Αντιοχεων 
παΰαν  άνάατατον^  ποίών,  οπίΰω  τε  πάντας  του  υπο  ΰοϋ  κηρυττομενου 
Χριΰτοϋ  επαγόμενος  καϊ  μ7]δε  'ψιλοϋ  τους  Ό•εους  ονόματος  άξιων  ^  Καϊ 
ο  ^εΐος  'Ιγνάτιος^  Εγω  είμι^  εφη.  Ό  δε,^  Καϊ  τι  εΰτι  '^εοφόρος;  διεπυν- 
^άνετο.  Προς  ον  ο  μάρτυς,  'Ο  τον  Χριβτον  εν  τ^  ψυχτ}  περιφερών* 
'εφη.  Καϊ  ο  βαΰιλεύς'  αν  ούν  ο  εν  εαυτω  τον  Χρίΰτόν  περιφερών;^ 
Ναϊ^^  φηΰί'  γεγραπται  γαρ'  ^Ενοικηΰω'^  εν  αυτοΐς  καϊ  εμπεριπατηύω.^ 
Τι  δε  ημείς ;  ου  ΰοϊ  δοκοϋμεν  ϋ^εών  μεμνηαϋ•αι  διηνεκώς  καϊ  τούτους 
iv  Trj  ψυχή  φερειν^  άεϊ ,  ΰυμμάχους  τε  αυτούς  κατά  των  εχ&ρών  επα- 
γόμενοι καϊ  δι^  αυτών  πάντα  ποιοϋντες  τα  κατά  γνώμην ;  Καϊ  ύπολα- 
βών  ο  •&εΐος  'Ιγνάτιος ,  Φευ  οτι  τα  εϊδωλα ,  εφη ,  τών  εΌ-νών  <&εους, 
|3ατσί.λε{5,  ονομάζεις.  Εις  γαρ  '&εός^  άλη&ης,  ος  ουρανού  τε  καϊ  γης  καϊ 
ϋ-αλάβΰης  καϊ  τών  h  αύτοΐς  πάντων  εΰτϊ  ποιητής '  εις  Χρίΰτος  Ίηβοϋς^^' 
ο  του  &εοϋ  μονογενής  υιός,  ου  της  βαΰιλείας  ουκ  εΰται^^  τέλος'  ον  ει 
καν^  αυτός  επεγνως ,  ώ^^  βαβιλεϋ,  πολλώ  αν  ητε  άλουργίς  αοι  αυτή 
καϊ  το  άιάίτ^ι^α  καϊ  ο  βαΰιλικός  ϋ^ρόνος  βεβαιότερα.^* 

V.  Καϊ  ο  βαϋιλεύς'  τα  μεν  πολλά  ταύτα  χαίρειν  εώμεν.  Συ 
δε  ει  βούλει,^  φηΰϊν ,  'Ιγνάτιε,  τα  μεγάλα  τω  εμώ  κράτει  χαρίΰαΰ&αι 
καϊ  τοις  εμοΐς  του  λοιπού  βυντάττεαϋ-αι  φ'ιλοις^  της  τοιαύτης  γνώμης 
μεταβαλών  ^ϋύον  ΰύν  ημΐν  τοις  'Θ'εοΐς'  καϊ  αυτίκα,  ϊβτωβαν  αύτοϊ 
πάντες,  αρχιερέα  ϋε  του  μεγάλου  καταϋτ7ί6ω  /ίιός  καϊ  πατέρα  της 
βουλής  όνομάΰω.  Προς  ταύτα  ο  &εοφόρος'  χάριτας  μεν  παρέχειν,  ώ 
βαβιλεϋ,  καϊ  πάΰι  καλόν,  μάλιβτα  δε  βαϋιλεϋΰιν,  οβω  καϊ  αύτοϊ  δυνατοϊ 
τά  μείξω  πάλιν  άντιχαρίζεβΌ'αι,^  άλλα  τάς  λυΰιτελεΐς  πάντως  καϊ  ωφε- 
λίμους άμφοτέροις'  τάς  δε  βλάπτειν  καϊ  μάλιΰτά  γε  ιρυχην  δυναμένας 
καϊ  ΰφοδροτέραν^  αύττ}  του  πυρός  την  γέενναν  ύπανάπτειν  ούχ  ο  διδούς 
μόνον,  άλλα  καϊ  ο  αιτών  αυτός  άϋ^λιώτατος.  Θανμαΰτη  δέ  ΰου,  βαΰι- 
λεϋ,  καϊ  μεγαλόδωρος  η  επαγγελία.  Τι  γαρ  έμοϊ  τό  του  παρά  ΰοϊ* 
μεγίΰτου  /^ιός  καταβτηναι  αρχιερέα  καϊ  βουλής  πατέρα  κληΟ^Ιναι,  ίερεΐ 
τε  όντι  Χριΰτοϋ  καϊ  ΰ^υβίαν  αύτώ  καθ•'  εκάΰτην  αινέΰεως  ϋ^ύοντι ,  ηδη 
δε  καϊ  όλον  εμαυτόν  καταθυίίειν^  επειγομένω  καϊ  ΰύμφυτον  ΰ'έΰ&αι 
τω  του  ϋ-ανάτου  αύτοϋ  όμοιώματι ; 

VI.  Καϊ  ο  βαβιλεύς'  τίνι  δε  ΰπεύδεις  εαυτόν  καταϋ-υΰαι ;  τω  έπϊ 
Ποντίου  ύταυρω&έντι  Πιλάτου;  Ναϊ,  φηϋϊν  ο  μέγας  Ιγνάτιος,  τώ  την 
cfjLiofjOTiav  αναΰταυρώΰαντι  καϊ  τόν  ευρετην  αύτης  διάβολον  κα&ελόντι 
καϊ  παΰαν  όιά  του  στ«υροΰ  την  εκείνου  δύναμιν  καταργηΰαντι.     ΑύϋΊς 

Cap.  IV.     1)  χαταηέζων  Ε.  4)  περιφέρεις  Α. 

2)  άνάϋτατον  πασαν  ordo  vocc.  in  δ)  σι;  ουν  ό  Ιν  έαντφ  τόν  χρι- 
Ε  Ν.  Apud  Cot.  alii  subsequentia  ita  ex-  ύτόν  ηερι^έρων ;  dedi  ex  Α  ρ.  αυ  ovv 
hibent:  χαϊ  τους  ανά  την  πάλιν  χα-  ^ν  ίαυτφ  τον  χριστον  περιφέρεις ; 
τόπιν.  ΕΝ  vulg. 

3)  Vocc.  ό  δε  om.  Α.  6)  δαϊ  scr,  ΙΝ. 


Ι 


ΜΑΒΤ\ΈΙΓΜ  S.  IGNATIl.    ΠΙ.  IV.  V.  VI.  353 

TirginiUte,  et  de  contemnendis  divitiis  ac  deliciis  et  aliis,  qiiae  sunt  in 
vita  iiieunda ;  quodque  est  onmiuin  gravissimuiii,  quod  non  oporleal  piitare 
esse  Deos,  el  nullam  Iniperatoriim  ducendam  ralioncui. 

IV.  Haec  postquam  audivit  Traianus,  Sancto  staUm  arcessilo,  cum 
una  eliam  adesset  Senatus :  Tiine  es,  inquit,  qiii  diceris  Theophorus,  qui 
nostrn  iussa  ludiiicaris ,  et  oiunem  evertis  Anliochiam ,  omiiesque  facis 
sequace.s  Christi  a  te  praedicali,  nec  solo  iiomine  Dcos  dignaris?  Divinus 
aulem  Ignalius:  Ego  suni,  inquit.  Ille  vero:  Et  quid  sibi  vult,  inlerro- 
gavit,  illud  Theophorus^  Cui  luarlyr:  Qui  Chrisluni,  inquil,  circunifert 
in  aninia.  Imperator  auteni:  Tu  ergo  Christura  iii  teipso  circumrcrs  ? 
Cerle,  inquit.  Scriplum  est  enim :  ,Habitabo  in  eis  el  inambulabo.'  Quid 
vero  nos,  Don  videmur  libi  Deoruni  assidue  meniinisse,  ac  eos  scniper 
in  anima  circumferre,  eosque  inducere  ad  opem  ferendam  conlra  hostes, 
nec  non  per  eos  omnia  facere,  quae  siint  ex  animi  scntenlia?  Respon• 
deos  auteni  divinus  Ignatius:  Hei  inibi,  inquit,  simulacra  genliuni ,  ο 
Imperator,  Deos  nomiDas  ?  Unus  enini  Dcus  verus,  qui  caeli,  lerrae,  ma- 
ris  el  omniuin,  quae  sunl  in  ipsis,  est  creatop.  Uniis  Cbrislus  lesus, 
Dei  (ilius  unigenitus ,  cuius  regni  non  erit  finis.  Quem  si  tu  agnosceres, 
ο  Imperator,  et  purpiira  ipsa  et  diadema  et  thronus  regius  libi  firmiora 
essent  et  longe  slabiliora. 

V.  Imperator  vero:  Haec  iniilla  iiiiltamus.  Tu  autem  si  velis,  in- 
quit,  0  Ignali,  meae  poleiitiae  reiii  facere  gralissimain,  et  de  caetero  re- 
ferri  in  Damerum  meorum  amicoruni ,  bac  inente  niutala  Diis  nobiscum 
sacrififa,  et  slatim  (sciant  isti  omues)  te  Magni  lovis  constiluam  Pontificem, 
et  Palreiu  Domiiiabo  Senalus.  Ad  baec  Tbeopborus:  Gralias  quidem 
praebere,  ο  Iinperator,  omiiibus  quideni  est  pulcrum,  inaxime  auleni  Ini• 
perttonbus,  quod  possint  ipsi  ainplius  iterum  gratificari ;  sed  eas,  quae 
sat   omnino  ulrisque    ulilcs  et   conducibiles.     Sin    vero    eiusmodi    sunt, 

possinl  laedere  et  maxime  animani,  ac  vebementiorem  igne  gehen- 
succendere,  non  i.s  solum  qiii  dat,  sed  cliam  qui  petit,  et  ipse  flt 
miserrimus.  Admirabilis  autciii,  ο  luiperalor,  et  iiuinifica  est  lua  pro• 
missio.  Quid  enim  mea  refert,  Maximi  apud  le  lovis  constitui  Pontifl• 
cem,  el  vocavi  Palrein  Senalus,  qui  simi  Chrisli  sacerdos  ac  ei  quotidie 
sacrifico  sacriiiciuin  laudis,  el  iain  vero  loluni  nieipsum  propero  im• 
molare  ac  erGcere  coinplantaluin  cius  mortis  similitudini  ^ 

VL  Iniperalor  vero:  Cuiiiam  auteni  fcslinas  lcipsuin  immolare?  Ei* 
ne  qui  a  Ponlio  Pilato  in  cruceni  fiiil  aclus?  Profcclo,  inagnus  iiiquil 
l^iutius,  ei,  qui  peccaluiii  criicifixil,  eiiisqiic  invcnlorcin  destruxit  diabo• 
Ini,  el  omnetn  eiii.H  potcnliam  per  criicciii  abolevit     Hursus  aulciii  Iiiipe• 


7)  II  Cor.  6,  16.  fitfiatortQft  Α  Ε.    Posl  βιβαιότίρα  Co- 

8)  ΑΙ.  ntQUfiQtiV.   Col.  U'\t'no  aHKc>r(;nU;   aild.  iii  Al.    ηΟαν  χάί 

9)  tig  Otog  γαρ  Ε.  χομιδη  μονιμώίίρη. 

10)  Ίησοΰς   Χρισίός   ρ.   ίΐς  Xqi-  Cap.  V.     1)  βονίη  (sir)  Ν. 

στύς  Ίησοΰς  Α.  2)  χαρίζιαίΗαΥ.,άνι ιχαρίαααϋ^Μ Κ. 

11)  Ιαται  Α,  ίατι.  Ε>  rnlg.  3)  α^οδροτ^ραν  tx   Ά  ΕΝ,    σψο- 

12)  Γ,ν  χαϊ  it  Α.  βρύκρυν  viilg. 
1.3)  (Jom.E.  Idem  ποΙΧώνγ.ηοΧΧφ.  4)  σον  Ε. 

14)  ηααν  χομίόή    μοημώπρα   ρ.  5)  ΑΙ.  xuiaO^vuv.  Cot. 

pATBCf   AfOtT.  23 


3Μ  MARTYRltM  S.  IGNATII.    M.  Ml.  VUI. 

•vv  0  β«Ciλξvςy  *£o4x«g  fio»,  φι^<ών,  'Ιγνάτιε,  κ(>ίσία)^^  όρθ^ης  %α\  φρζ- 
νθς^  vyrng  Ιχουϋης  ^ιψΜς  το  x«^«ai«tv  {Jvm.  Ον  γαρ  αν  συτω  φα- 
νε^ώς  χαϊς  των  Χρι^Μΐνών  γ^ξπραίς  εξίρτάτηαο,  αλλ'  εγνως  πάντως 
ηύχον  αγα^ν^  βaiS^L•xotς  πεί^ξΰ&αι  διατά^'μαΰι  και  ^εοις  μετά  παν- 
fwv  itQoiip^HV  9%f6iag.  Προς  xtnnu  μείξονι  nάL•v  ο  άγιος  χ^ί/<?«ί»?- 
vog  ittt^fifii^  ^  Ei  χαι  ^ιριοις  αναλώΰεις.  Igpij,  fi  xm  (ΓΤίίνρω  fif  κ«- 
mtx^im^,  f»  κα»  «ντΜ  |*V^**  ****  ^"'?*  Λσρ«5ω<5€«^,  «  T»jg  σί/?  ίξονβίας 
i^cWy  ovjt  αν  3•οτε  ^wsictv  ίγώ  δαίμοϋΐ  ηρούεν^Ίίεΐν  ανάΰχοιμι'  οντε 
γαρ  9«Μΐττον  δίδοιχα ,  οντε  πο^ώ  τα  η^^όντα  ων  νμεϊξ  ηνριοι  ηαρε- 
χειν  τ«τ$  άηοίαυϋεις'  άλλα  των  μελλόντων  iφiεμM  {κονων,  »αϊ  ύπονδη 
fAOi  ι»«<Λΐ  *ίρθ5  τ•ν  ντά^  ^μοϋ  αποθανόντα  διαβήναι  Χψ€τόν, 

\Ί1.  "Εφ'  οίς  Ι§  αγχινοίας^  δή^^  η  ΛνρΟψος  huUipia^ai  (3οι;- 
λαμίν^  τον  ^Μφτνρο^,  7Ϊ  ί*  ©wofioioyci?,  Ις^ι^βιιτν,  «αΐ  ««ττός  τεθνά- 
vcri  βον  τον  ^eov;  Και  jmg  αν  ο  θάνατον  νπο^τας  %αϊ  θικνανον  Ικ»' 
ρατον,  0VT05*  h^ovg  »φελή6αι  δννατος  ictai;  Oi  ^(ο*  d«  eihiwetfoi 
Tf  ειΰι  χα»  ;rc^'  ij^y  λέγονται.  'Ex  τοντον  λα|3ό^κνος  «φο^ίίς'^  • 
<9cM>$  "Ιγνάτιος,  ω^τε  ο^ιον  ficv  τους  huivmv  δαψνχτηρίβΦΛ  ^^υς, 
OfMv  ^  χαι  τον  της  οικονομίας  μν<ίτηρίον  ^v^tcv  ttvtoig  ita^mfoi^, 
χαΐ  οντω^  εις  mcτιv  χειραγωγηΐίαι  της  τον  X^unov  yi>wtfLM( »  •βτ• 
δΐ(τίθ»  T0V9  ioyovg*  ο  Ιμός  xv^tog  χαι  θεός  'Ιηύους  Χψιβτος  itfmtu 
μ^ν  ανθρωυκο^  ίγίνετο  δι*  ημάς  χαι  τήν  ΰωτηρίΐΐν  τιιν  ημετεραν ,  χαι 
<mrv^v  Ιθίΐονΰιον  χαΐ  θάνατον  χαι  ταφήν  κατεδεξατο'  πλιρ^  αλλ' 
άνείΤτη  ττάλιν  τριη^ν  ημεραν  τον  ίχθρον  το  χράτος  χατι^λχλών,  χαι  εις 
ονρανονς  άνήλθεν,  όθεν  Ιλήλνθίν,*  ΰνναναΦτη^ας  ημάς  του  της  άμαρχιας 
πτώματος  χαι  fiVoyoyav  ανθις  εις  τον  παράδειΰον^  ου  χαχώς  ε^εβλψ 
θημεν^  χαι  ^ιεί^οσι  των  χροτ^ων  αγαθοϊς^  δω^ηύάμενος,  "Οτι  δε  τοι- 
ούτον τι  των  παρ*  νμίν  νοιμζομίνων  ^mv  «5  ίχεδειξατο,''  ουδείς  των 
πάντων  αν  ΐίηινριΰαηο.  "ΑνθρωΜΟί  γαρ  οντο»  χαχονρχοι  χομιδη  χαι 
φθορεις  γενόμενοι,  χαι  ποίλα  htl  βλάβ^  χαι  διαφθορά  της  ημετέρας 
^Βοης  τε  χαι  της  χαταίΤταβ^ος  ίργααάαενοι  μιχράν  τίνα  δόξβτν  θεαν 
χαι  φαντα<;ίαν  τοί?  αίογωτεροις  των  ανθιρωττων  άλο^'ώτετπχ  παραιίγό- 
fuvo*,  είτα  των  ιταρανεταΰ^ιάτων  υ<ΐτε^ν  της  ίατάτης  συνύχνίίθεντων* 
(ξΐα%ρ^ειθης  τε  της  (ίχηνης  όπερ  ηύαν  ηλεγχθηΰavJ  αΐίΐιρως  τον  βίον 
αχολΐ3τόντες  χαι  θανάτω  ^ια  την  των  ηολλων  ατκωλειαν  αθανάτω  πα- 
ρα^ίοθεντες.  Άμελει  χαι  Ζευς  μ^ν  6  πρώτος  vfUv'  xcn  ^Α^κΓτος  των 
^ntv  εν  Κρηττ^  τεθαχται^  Άϋχληπιος  SI  χεραννω  β^η[ται,  Αφροδίτης 
6  τάφος^  εν  Πάφ»  δεύτννται,  χαι  «κο  srv^  'Βραχλιης  άνά&ωται. 
TVMOvntv  γαρ  αλΐ|Μ?,  μάλλον  δε  χαι  πολλ»^^  χειρόνβν  τα  hiuwem  a^m, 

VUL  ΓοντοΜΤ  ovro  ρηθίντ&ν  Ίγνατίω  των  ΐό/ων  ο  ^ileu$ 
«^ui  Tj  tfiTxibfi^  δείύας^  ^  της  διαλέξεων  ε»ς^  χλεον  «nraiwfigvy 
β«β»β9^  |Ky  «κ  "^λλιρρνητ  μ»  χοός  amsxiav^  η  xmu  μΛκαηιριύμον 
iitnpkhfinv^  «νΦιίβει*  όε  τα  τίγς  ευοφείας  xm  το  επιδχοτονν  «tvrg 
της  πλάνης  νίφος  §ξαιρεθε!η  ,*  τοντον  μ&  νπο   δεϋμοϊς  χαί   φρονρα 


Cap.  ΥΙ.     Ι)  φρενός  >.  Οβρ,ΤΠ.  1)  ιΙχνοι'Μ; Ε,  «■•d  piMsUL 

3)  ^y«»«»v  >.  3)  ^>irr«$  A£  λ 

3)  Ita  Α£Γ<(»  ^4νε«  C<»^  Uer.  3)  ί^^Μ;^  £. 


MARTYRIUM  S.  IGNATM.   VI.  VII.  VIII.  SS5 

ralor :  Videris  milii,  inquil,  ο  Ignali,  reclo  oDinino  carere  iudicio  et  sana 
meBie.  Non  eiiini  laiu  apciie  fuisses  deceplus  scripluris  Clirislianorum, 
sed  cognovtsses  omniiio,  (|uanluiu  si(  hoiiuni,  £diclis  parerc  Iiiiperaloriis, 
ei  Diis  sacrificia  oderie  cum  omnibjis.  Ad  hacc  SaucUis ,  ulens  rursus 
iiMttore  dicendi  libertalc:  Eliaiusi  bestiis,  inquil,  cunsiimpscris ,  eliamsi 
me  cnice  coiideninaveris,  licct  ipsi  gladio  el  igiit  tradidcris,  quae  sudI 
in  tua  poteslate,  Duiiquani  ego  patiar  daemonibus  oiTerre  sacrificiun]. 
Neque  eniiii  mcUio  inorleui,  ucquc  desideru  pracscutia,  quae  csl  in  po• 
testale  veslra  praelierc  frucnda ;  scd  sola  desidcro  fulura,  cl  a  iiie  orane 
adliihetur  sludium,  ul  (ranscani  ad  Ciirisluni,  qui  pro  iiic  cst  niorluus. 

Vil.  Propler  quae  volens  Senadis  marlyrem  arguere,  sollcrlcr  ni• 
mirum:  Quid  autem  tu  quoquc,  dixerunl,  confitcris  Deum  Inum  esse 
mortuain?  Qiio  niodo  vero,  qui  suhiil  morlem,  eamque  exsecraiidam,  po- 
teril  ille  prodessc  aliis?  Dii  aulem  et  sunl  immortales,  cl  dicunlur  a 
Bobis.  Kx  hoc  occasiene  accepta  simul  ei  irridcndi  illorum  Deos,  cl 
•is  apericDdi  ianuam  myslcrii  de  siiscepta  camis  dispcnsalionc ,  sicque 
4e4ttceB4i  %i  fidem  Cliristi  cognilionis,  divinus  Ignnlius  ita  vcrba  fccil: 
HtlB  ΡοΒΜίΜΜ  el  Deus  lesus  Chrislns  priniiim  quidcni  proptcr  nos  homo 
rartiM  est  tl  proptcr  noslratn  salulcm,  sponlequc  cruccni  suscepil  el 
morUm  el  sepalluram.  Cctenim  rursus  tcrtio  die  resurrcxit,  inimici 
«leiecU  ei  prostrala  polentia,  alque  ascendit  in  caelos,  undc  vcnerat, 
■os  tinral  a  iapsu  peccali  ifaciens  rcsurgcre  et  rnrsus  introdiiccns  in 
paradisiiiu,  ex  qiio  aiale  foeramM  eiccli,  nosque  dxinans  bonis  niaiorii>u.s, 
qoam  eniii  ea  qiiae  praeeefeerMt  Qnod  auteni  cx  iis,  qui  a  vobis  ccn- 
Mnlur  Dii,  Qlfau  lale  quid  fecerit,  niillus  bominum  asseriicrit.  Nam  cum 
iftb  faiMCBt  bomtDet  malefici  et  exkiosi,  ct  miilta  recisscnt  ad  damniim 
comiplelamqiie  nostrae  vilae  et  slaliis,  valde  vilciii  auleni  Deoruin  opi• 
■ioMfli  ae  speciem  boiaiotbiis ,  qui  suol  a  ralione  paulo  alicniorcs,  citra 
■Uafli  rauoociD  praelmissent.  coulraclis  poslea  vcbs  dcceplionis  cl  sccna 
ablata,  deprebeosi  Mnt  ii  qiii  crant,  qiiippc  qui  lurpitcr  c  vila  cxcesse• 
riol,  el  morti  immorlali  Iradili  sinl  propter  ιυιιΐίοπιιη  inlcrilum.  lupi- 
ler  quidem  cerlc,  qui  est  vubis  primus  cl  iiiaxiinus  Deoriiin,  in  Crela 
est  tepulUis;  Acsculajtius  vero  fulininc  ΓπίΙ  pcrcussus.  Scpulcrum  Vc- 
neris   ostendiliir  Papbi,  el  licrcules  fuit   ab  igne  consumpliis.     Nam  co• 

res  ac  vila  talia  vere,  immo  cl  mullo  detcriora  mereL•anlιlr. 


VIII.  Cum  baec  .nic  diola  fuissent  ab  IgnatiOj  Imperator  simul  cum 
Senatu  limens,  ne  si  essct  ciiis  scrmo  prolixior,  rcs  quidcm  gcnliiium 
hbeCartareDlur ,  et  vel  non  rrodercntur,  vel  habcrcnlur  ludibrio,  vcra 
floreret  religio,  el  lollercdir  tiubos  crruris,  quac  ci  oilundil  tcno- 
I,   illuni  quidem  coniicit  in  vincula,  cl  in  lulissiina  collocal  cuslodia. 


4)  niilu9t   N.     To»i<    Colelerio  Al. 

9)  Al.  ritttfq}  της  χύπρου.  Col. 

ante  iiM«runt  xul. 

10)  τιολλών  Α. 

51  μίίζ^ίψα  Kmrg.  Coi. 
β)  άγα9ών  m  -      '    ' 

ί:»!..  VIII.     1)  ίΐς  οπ».  Ε. 

2)  aniCTtiuv  Ν. 

7)  In  >.  tU                    ^<tτ\to  int' 

3J  άνί^ήηη  Α,  mulatum  in  uvihfiaui 
anl  άψΙ^ηοα. 

όίίξατο.  Ihidein  i.y.    ,.ιίτο. 

b)  Al.  ύμύν.  Coi. 

4)  (ξίρί&ίίη  Ε. 

23• 

35G  MARTYRIUM  S.  IGNATII.    VIII.  IX.  X. 

ίίαϋ•ίΰτηΰί  rjy  αβφαλεατάτΐ] '  αυτός  δϊ  πα^'  οΐψ  νύκτα  διαΰκεψα- 
μενος^  ηώς  αν  αντον  ά^ίως  αμνναιτο ,  καΙ  τίνι  τρόπω  της  τναρουΰης 
νπεξαγάγοί  ζ(οης ,  ϋ-ηρίοις  εγνω  παραδοϋναι  βοραν^'  καϊ  υπ  εκείνων 
δι,αΰπαραχ'&έντα  τον  άγων  αηολεΰϋ'αι.  Οντος  γαρ  βαρύτατος  ΰ'ανατον 
τρόπος  διεακέφϋ-η  τω  βαΰιλεΐ.  "Εω&εν  ονν  περϊ  τούτον  καϊ  ττ}  ΰνγ- 
κλήτω  κοινωΰαμενου^  την  μεν^  γνώμ7]ν  καϊ  αντοϊ  imjvovv  πλην  ουκ 
εν  Αντιόχεια  οννεβούλενον  δεΐν  γενεβϋ-αι  την  εκδοΰιν,  ϊνα  μ,η  πο&εινον, 
φηβΐν,^  οντω  κα\  μάλλον  ^πίδοξον  πάρα  τοις  οίκείοις  πολίταις  τον 
Ιγνάτιον  εργαΰώμεό'α  μαρτυρικω  δη&εν  τέλει  την  ζωην  καταλύοντα' 
ωατε  π^οστ/κειν,  εφαβκον,  εις  Ύωμην  αντον  απα'/β^εντα  δεβμώτην  εκεί 
τοις  Ό-ηραϊν  Ικδο&ηναι.  Οντω  γαρ  τω  μηκει  τε  της  πορείας  χαλεπω- 
τεραν  ύφεξει^  την  xoAaCti^  καϊ  αμα  Ψωμαίοις  αγνοούμενος  οΰτις  εΐί] 
κα'&άπερ  εις  των  κακούργων  αναιρεΌ^ηναι  δόίειε^  καϊ  ονδε  βραχείας 
το  μετά  ταντα  μνήμης  παρ'   Ικείνοις  α^,ιω&ηΰεται. 

IX.  Τούτον  τοιγαρονν  αρέΰαντος  καϊ  της  κατ  αντον  ψηφον 
παραντίκα  ε^ενεχ•3•εί67]ς  παρίΰτηΰιν  άπο  της  φνλακης  αντον,  καϊ  πάλιν 
6  βααιλενς  τελενταίαν  αντω  ταύτην  την  πεΐραν  προΰαγαγων}  Και 
πρώτα  μεν  πολνς  ην  ταΐς  τών  άγαό^ών  άπαγγελίαις  τον  ά&λητην  νπο- 
ΰαίνων  καϊ  καταψών '  έπειτα  δε  καϊ  πλεΐον^  πάλιν  ταΐς  αττειλαΓ^  δεδιτ- 
τόμενος.^  iQff  δε  μήτε*  προς  τας  νποΰχεΰεις  ενδιδόντα  είδε  ^  μήτε  προς 
τάς  άπειλάς  νποπτηΰβοντα  παντάπαϋι^  την  μεταβολην  άπογνονς ,  εις 
έργον  τα  επηγγελμένα^  ε^ηγε'  καϊ  βαρύτερα  τών  προτέρων  αντω  δεΰμα 
περιϋ'εΐναι  κελεύΰας  rayfioiTt  ΰτρατιωτικω  παραδίδωΰι ,  καϊ  εις  Ρωμην 
εκπέμπει  εντειλάμενος ,  ηνίκα  τοις  πολίταις  ήμερα  πανηγνρεως  επιΰτϊ)^ 
ϋ'ηρίοις  αντον  εις  τεριριν  τον  Ό-εάτρον  κοινην  εκδοϋ-ηναι'''  ωβτε  κατά 
τον  θεΓον  Πανλον  καϊ  αντον  ϋ-έατρον^  γενεΰ^αι  τω  κοΰμω  καϊ  άγγελοις 
καϊ  άν&ρώποις. 

Χ.  Ό  μάρτνς  τοίννν  την  τελενταίαν  άπόφαΰιν  εκείνην^  λαβών  καϊ 
τω  Ό-εω  μεγάλτ}  βοΐ}  τα  εικότα  ενχαριΰτηϋας  μεΟ"'  7]δονης  οβης  καϊ 
φαιδρότητος  τα  δεΰμα  περιτίϋ'εται.  Καϊ  6  μεν  βαΰιλενς  έξηει  κατά 
Περοών  μετά  της  νπ  αντον  ΰτρατιας.  ^Ο  '&εοφ6ρος  δε  τνΙ  εκκληΰία 
πρότερον  επεν'ξάμενος  καϊ  την  ποίμνην  ανν  δάκρνΰι^  παραϋ-εμενος  τω 
'θ-εώ^  όε'ίΐαιος  ηκολονϋ^ει  τοις  στ^κτιωτκί.?.  ΕΪΌ''  όντως  την  Σελεύκειαν 
ον  διαμελλων,  ουκ  ά&νμών,  ον  πάΰχειν  τι  ΰκνΟ'ρωπον'^  όλως  υποφαι- 
νόμενος, άλλα  ποΰιν  ενπροϋ-ύμοις  καταλαβών  εις  πλοΐόν  τε  νπο  τών 
ΰτρατιωτών  εμβάλλεται  καϊ  ΰνν  αυτοΐς  εις  Σμύρναν  καταίρει.  ΈντανΟ-α 
ΤΙολνκαρπον  αΰπάζεται  τον  ΰ•εΐον  άπόατολον^  ον  προεβτάναι  της  κατά 
Σμνρναν  εκκληβίας  ΰνμφοιτητην  Ίγνατίω  γενόμενο  ν  ανωτέρω^  φ^άΰας 
ο  λόγος  εδηλωΟεν.*^  Τοντον  ονν  άΰπάζεται  βεμνννόμενος  επ^  τοις  δε- 
ΰμοΐς  καϊ  χαίρων.  Τι  γαρ  καϊ  είχεν  αντον  πλέον  βεμννναι  η  το  νπερ 
όντως  άγαπηΰαντος  δεΰπότον  πάαχοντα  κα&ορά63•αι;  Είτα  καϊ  τοις 
λοιποΐς  επιΰκόποις  πρεοβντεροις  τε  καϊ  διακόνοις  τονς  προ6ϊ]κοντας 
άϋπαΰμονς  άποδονς'  επεϊ  πολλοϊ^  ΰννέϋεον  άπο  τών  της  Άοίας  εκκλτ;- 

5)  βο^ίράν  Ν.  9)  Ιφ^ξει  erat  in  Α. 

6)  ΑΙ.    χοινολογηύαμένου   ap.  Co!.,  Cap.  IX.     1)  ηροοάγων  (sic)AEN. 
χοινωσκμένω  Ν.  2)  πλείων  Α.  lit.  ν  erasa,  πλεΐών  Ν. 

7)  μίν  accessil  ex  ΑΕΝ  et  niarg.  Cot.  3)  δεδειττόμενος  Ν. 

8)  ΑΙ.  φασίν  ap.  Cot.  4)  μη  άε  F. 


MARTYRIUM  S.  IGNATII.    VIII.   IX.  X.  357 

Ipse  aulem  cuni  lola  nocle  apiul  se  cogitasset.  quonam  moilo  eum  ul- 
cisceretiir  pro  incrilis,  et  quonain  modo  c  pracscnli  vita  siihduceret, 
statuil  iUuni  fcris  tradcre  devorandum ,  ul  dilanialus  ab  cis  Sanctus  in- 
lerirel.  Visus  est  enim  Imperalori  hic  morlis  modus  longe  gravissiuiiis. 
Cum  hanc  reui  ergo  Senalui  mane  communicasset ,  ipsi  qiioquc  eiiis 
quideni  laudarunt  sentenliam;  sed  consuluerunt,  nc  hacc  besliis  obieclio 
Ccret  Anliochiae:  Ne,  aiebant,  sic  magis  desideralum  ct  gloriosum  apud 
suos  cives  rcddamus  Ignalium,  marlyrii  nimiruin  fine  c  vita  excedenleni. 
Quamobrem  dieebaiil  oporlere  eum  Romam  abduci  vinclum,  el  ilHc  tradi 
bestiis.  Sic  enim  el  prolixilale  ilincris  graviiis  siibibit  supplicium,  simuUiuc 
RomaDis  quisnam  sit  ignoranlibiis  videbilur  essc  peremplus  lamquam 
uous  ex  maleficis,  el  ne  rainiQia  quidem  erit  postea  cius  apud  illos 
memoria. 

IX.  Cum  hoc  crgo  placuissct  ct  in  ipsum  lala  fuissct  protinus 
sentenlia,  Imperalor  illum  rursus  producit  e  custodia,  boc  eiiis  postre- 
muin  faciens  periculuiu.  El  primo  quideni  niuUum  bonoruni  promissis 
athletam  deliniebal  ac  dcmulcebal ;  dcinde  ctiam  rursus  ininis  magis  ter- 
ritans.  Postquaui  aulem  eum  vidit  nec  cedere  promissis,  neque  iiHiias 
formidare,  desperans  omniiio  fore  iit  iimlaretur,  ad  effeclum  deduxit 
ea  quae  deuunciata  fuerant.  Et  cum  iussisset  prioribus  graviora  ei 
imponi  vincula,  tradit  coborti  mililari  et  miltit  Romam,  praecipiens, 
cuin  adveuisset  civibus  dies  festus  pubbcae  celebrilatis  ludorumque  so• 
leoiDtum,  eum  Iradi  besliis  ad  communem  Ibeatri  deleclationem ,  ut  con- 
venienler  ei,  quod  dixit  divinus  Pauhis ,  ipse  quoque  fieret  ,speclaculum 
mundo,  et  angelis,  et  hominibus.' 

X.  Nartyr  ergo  cuni  ullimam  illam  accepisset  sententiam ,  Deoque 
clamore  magno,  ut  conscntaneuni  erat,  cgissct  gralias,  cum  niagna  vo- 
luptale  et  laelitia  sibi  imponit  vincula.  Et  Impcrator  quidem  cgrcdilur 
contra  Persas  cum  suo  exercitu.  Tbeopborus  autem  ubi  ecclesiae  prius 
bene  est  precalus  el  gregeni  suum  Deo  comracndavit  cum  lacrimis ,  vin- 
ctos  sequebalur  milites.  Dcinde  sic  Scleuciam  non  cunctans,  non  ani- 
roum  despondens,  non  se  aliquid  grave  omnino  pati  prae  se  ferens,  sed 
alacribus  venit  pedibus,  el  a  miUtibus  in  navcm  immittitur  alque  cum 
eis  appellit  SmyrnaiD.  Hic  salutat  Polycarpum  divinum  aposlohim,  quem 
Smyrnensi  praefuissc  ccclesiac,  ciim  Ignatii  fuisset  condiscipulus,  iam 
superias  diximus  ac  declaravimus.  Eum  ergo  salulat,  glorians  alquc 
gaudens  de  vinculis.  Quid  enim  ei  poierat  essc  maiori  ornanienlo, 
qnani  adipici  pali  pro  Ποτηίηο,  qui  euin  sic  dilexerat?  Deinde  poslquam 
rel!  '  '  I  yteris  el  Diaconis  rcddidisset  dccenlcs  salu- 
lalio  <  oncurrebant   cx   ccclcsiis  Asiae   et   civilalibus 


5)  narranaatv  N.  3)  Ila  Α  Ε  Ν  ρ.  τψ  &€φ  ηαραΟ^μέ- 

β)  Ιψψ^ίσμίνα  ΛΕΝ  clAI.  ap.  Col.  νος  vnlg. 

7)  lU   Α,    ex  ita   invenio    ap.  Pedr-  4)  Al.  βχυΟρωπών.  Cot. 

i;  ΜηΟ^ηναι  E>  vuljf.  5)  Iti  Ν  manii  »ec.  ίύί  eupra  addilnm 

H)  I  Cor.  4,  9.  •inl'?  άνοβί^^ω. 

Cap.  X.     1)  Ordo  vocc.    iri   Κ  fxf/-  Γ.)  Af^Awiy^  Α  Ε  N.  ^ 

νην  tenoffaair.  "')  αί/αηνυμίνος  ντξό  Ε. 

2)  dfixQvatv  Ν.  b)  ηοΧύ  Ν. 


358  MARTYRIUM  S.  IGNATII.   X.  XI.  XII.  XIII.  XIV. 

6ΐών  %αϊ  τών^  ηόλεων,  κ«1  Ο'ψίν  ίκείνην  Ιδεΐν  καί  καλοϋ  νάμ,ατος  (Jtpo- 
λαϋΰαι  ρέοντος  της  εκείνου  γλώττης'  αντος  τα  προΰηκοντα  ηαραινών 
ενχεΰϋ-αι  νπερ  αντοϋ  πάντας  ηξίον,  ωβτε  δια  τών  θηρίων  θαττον  ctva- 
λϋύαι  προς  xbv  ποΌΌνμενον  και  τω  εκείνον  ϋ'είω  προΰώπω  ε^φανιΰ&ηναι. 

XI.  'Όρων  δε  καΐ  λίαν  αυτούς  περιπαΟ-ως  έχοντας  κα\  οίονεϊ  της 
εκείνου  ψυχής  έκκρεμαμένους  και  ζημίαν  ου  φορητην  ηγουμένους  τον 
χωριβμον  αυτού  καϊ  τον  ϋ•άνατον,  δείβας  τε  καϊ  περϊ  τών  εν  τ^  ^Ρ^όμγ} 
ηιΰτών,  μη  κα\  αντοϊ  παραπληΰίως  διατεϋ'έντες  ουκ  ανέ'ξονται  ίδεΐν 
αυτόν  εκδιδόμενον  τοις  ^ηρίοις  y  άλλα  χείρας  αντιπάλους  τοΓ?  im- 
τετραμμμενοις  την  εκδοΰιν  επιβάλωβι ,  καϊ  την  διανοιγεΐΰαν  αυτω  του 
μαρτυρίου  κλείϋωΰι  &νραν,  εγνω  προς  αυτούς  επιατεΐλαι,  ωΰτε  κα\  τού- 
τους ύπερ  αυτού  εϋχεβΰ^αι^  μη  εμποδιϋϋ-ηναι  τον  δρόμον  αυτω  της 
ά&ληΰεως,^  άλλα  δια  τών  ^ηρίοον ,  ωΰπερ  είρί^ται,  ^αττον  προς  τον 
^ρώμενον  άναλύΰαι  δεΰπότην.  "Αξιον  δε  καϊ  αυτής  Ικείνης  ίπιμνηΰ^ναι 
της  επιΰτολής  εχονΰης  επϊ  λέξεως  ούτως. 

XII.  'Ιγνάτιος^  6  καϊ  Θεοφόρος,  επίβκοπος  της  εν  Αντιόχεια  αγίας 
τού  ^εον  εκκληβίας,  tyj  ηλεημεντ}^  εν  μεγαλειότητι  πατρός  ύψίΰτου,  καϊ 
Κυρίου^  Ίηΰού  Χριΰτού  τού  μόνου  υιού  αυτού,  εκκληΰία  7)γαπημενι^ 
καϊ  πεφωτιΰμεντ)  εν  τω^  ϋ-εληματι  τού  χ^εληϋαντος  τα  πάντα  ^  α  Ιβτι 
κατά  άγάπην  Ίηΰού  Χριΰτού  τού  ϋ-εού  ημών  ήτις  καϊ  προκάΰ'ηται 
εν  τόπω  χωρίου  ^Ρωμαίων  ην  καϊ  άΰπάζομαι  εν  6vi)(wo:n  ^Ιηΰού  Χρι- 
ΰτού, κατά  αάρκα  καϊ  πνεύμα  ηνωμενην  πάΰτ)  έντολη  αυτού,  πεπληρω- 
μένην   χάριτος  ϋ'εού,  εν  Χριΰτώ  Ίηβού  τω  ϋ•εω  χαίρειν. 

Έπεϊ  εύξάμενος  ϋ-εώ  επετυχον  ιδεΐν  υμών  τά  αξιοθέατα  πρόϋωπα^ 
δεδεμένος  εν  Χριατώ  ^Ιηΰού  ελπίζω  υμάς  άαπάϋααΟ-αι^'*^  εάν  περ  ϋ-ελημα 
τού  ϋ'εού  η  τού  ά'ξιωϋ-ήναί  με  καϊ  εΙς  τέλος  ούτως  είναι.  '^Η  μεν  γάρ 
εύχη  ενοικονόμητός  ίατιν,  εάν  περ  της  χάριτος  ίπιτύχω  ,  τον  κλήρόν 
μου  άνεμποδίΰτως  άπολαβεΐν.  Φοβούμαι  γάρ  την  υμών  άγάπην,  μη 
αύτη  με  άδικηύψ  '^Τμΐν  γάρ  ευχερές  ^ΰτι  ποιήϋαι  ο  ϋ^ελετε'  εμοϊ  δε 
δύβκολόν  εΰτι  τού  ϋ'εού  επιτυχεΐν,  εάν  περ  νμεΐς  φείοηοϋε  μου. 

XIII.  Ου  γάρ  ϋελω ,  υμάς  άνϋρωπαρεΰκηΰαι  ^  αλλά  Ό-εω  άρεϋαι, 
ωΰπερ  δη  καϊ  άρεΰκετε.  Ου  γάρ  εγώ  άλλον  ε%ω  καιρόν  ποτέ  ϋεού 
Ιπιτυχεΐν  y  ούτε  νμεΐς.  Έαν  ονν^  ΰιωπηΰητε  απ  εμού,  εγω  γενηΰομαι 
ϋ'εού'  ίάν  δε  εραΰϋήτε  της  ΰαρκός  μον,  πάλιν  ϊΰομαι  τρέχων.  Πλέον 
δε  μοι  παράΰχεΰϋε  ΰπονδιΰϋήναι  ϋεώ ,  ως  ετι^  ϋνΰιαΰτηριον  ετοιμόν 
ίΰτιν ,  ίνα  εν  άγάπτι  χορός  γενόμενοι  αΰητε  τω  πατρϊ  εν  Χριΰτώ  ^Ιη- 
ΰού,  οτι  τον  επίΰκοπον  Συρίας  ο  ϋεός  κατηξίωΰεν  εύρεϋήναι  εις  δύ- 
ΰιν ,  άπο  ανατολής  τούτον  μεταπεμψάμενος.  Καλόν  το  ^iJi^at.  από 
κόΰμου  προς  ϋεόν ,  ϊνα  εις^  αυτόν  άνατείλωμεν. 

XIV.  Ουδέποτε  εβαΰκήνατε  ούδενί,  άλλους  εδιδάξατε.  *Εγώ  δε 
ϋελω,  Χνα  κάκεϊνα  βέβαια  ]5,  «  μαϋητενοντες  εντέλλεΰϋε.     Μόνον  μοι 

9)  τών  om.  Ε.  Cap.  XII.     1)    ήλειμμένι^    var»    lect. 

ap.  Cot. 
Cap.  XI.     1)  άΰχήαεως  Ε.  2)  κυρίου  om.  ΑΕ,  uti  Cod.  Colber- 


MARTYRIUM  S.  IGNATII.   X.  XI.  Xil.  Xill.  XIV.  359 

cum  ad  videndum  illud  spectaculuni,  tum  ut  pulcro  friierentur  ίϊιιβηΐο, 
quod  scaturiebat  ex  illius  lingua)  ipse  ea  quae  par  erat  siiadens,  roga- 
bat  omnes,  ut  pro  ipso  orarent,  quo  per  feras  cilo  resolveretur  ad 
eum   quem  desiderabat,  et  appareret  ante  illius  divinam  faciem. 

XI.  Videns  autem  eos  tum  valde  anxios,  tum  quodainmodo  pen- 
dentes  ab  illius  anima,  tum  non  ferendum  damnum  existimantes  sepa- 
rationem  eius  et  morlem,  de  iis  quoque  qui  Romae  erant  fideles  ti• 
mens,  ne  et  ipsi  sirailiter  affecti  non  sustinerent  eum  videre  tradi  be- 
sliis,  sed  manus  adversas  illis  admoverent,  quibiis  mandatum  erat  eum 
tradere,  ac  ei  clauderent  apertam  ianuam  martyrii,  statuit  ad  ipsos  scri- 
bere ,  ut  ii  quoque  pro  eo  orarent,  ne  cursus  sui  certarainis  ei  impe- 
direlur,  sed  per  feras,  sicut  dicliim  est,  cito  resolveretur  ad  dilectum 
Dominum.  Operae  prelium  est  dutem,  illius  quoque  mentionem  facere 
epistolae.  quae  sic  habet  ad  verbiim.  . 

XII.  Jgnatius,  qui  et  Theophorus,  Episcopiis  sanctae  Dei  eccle- 
siae  quae  est  Antiocbiae,  ecclesiae  misericordiam  consecutae  in  maie- 
state  palris  allissimi  et  Domini  lesu  Christi  solius  eiiis  filii,  dilectae  et 
illuminatae  in  voluntate  eiiis,  qui  voluit  omnia,  qiiae  sunt  secundum  ca- 
ritatem  lesu  Chrisli  Dei  nostri,  quae  etiam  praesidet  in  loco  regionis 
Romanorum,  quarn  et  saluto  in  nomine  lesu  Chrisli,  secundum  carnem 
et  spirilum  unitam  omni  eius  mandato,  implelam  gralia  Dei,  salulem  in 
Christo  lesu  Deo.' 

Cum  Deum  precatus  obtinuerim,  ul  viderem  spectabiles  vultus  ve- 
stros,  vinclus  in  Christo  lesu  spero,  me  vos  saliilaturum ,  si  Dei  fuerit 
voluDtas,  ul  dignus  habear,  qui  et  sic  ad  finem  perveniam.  Meum  enim 
rite  succedit  volum,  si  gratiam  fiiero  consecutus,  ut  sortem  meam  per• 
cipiam  sine  inipedimenlo.  Timeo  enim  vestrani  caritatem,  ne  ipsa  me 
iniuria  afficiat.  Vobis  enim  facile  est  facere  quod  vultis;  mihi  autem 
difGcile  est  Deum  assequi,  si  vos  mihi  peperceritis. 

XIII.  Non  enim  volo,  vos  hominibus  placere,  sed  Deo,  sicut 
etiam  placetis.  Nam  neque  ego  unquam  liabebo  aliud  tempus  Deum 
assequendi,  neque  vos.  Si  igitur  silueritis  de  me,  ego  Dei  efficiar; 
sin  vero  carnem  meara  amaveritis,  rursus  ero  currens.  Plus  aiilem 
mihi  praebete,  ul  Deo  immoler,  dum  adhiic  ara  parala  est,  ut  effecti 
cborus  in  caritale  canatis  palri  in  Ghristo  lesu,  quod  Episcopum  Syriae 
dignatus  sit  Dominus,  ut  inveniretur  in  Occidente,  eum  arcessens  ab 
Oriente.  Pulcrum  est,  a  mundo  occidere  ad  Deunij  ut  ad  ipsum  cxo- 
riamur. 

XIV.  NuIIi  unquam  invidistis,  alios  docuistis.  Ego  autem  volo, 
illa    quoque   cssc    rirma    ac  slabilia,    quac    doccnles  praccipilis.     Soliini 

linus  et  ex  noslris  in  Ep.  ad  Kom.  iriler-  4)  Al.  &εά(ΐααΘ^αι.  Col. 

polalis  BOV.  Cap.  XIII.     1)  ovv  iti  textum  recepi 

3)  τφ  non  leg.  Α  Ε;    deesl    quoi[iie  ex  Λ,  uhi  snpra  iKlscriplnm  cst. 
in  Coil.  V:olbertino  ct  in  Β  V  recens.  ir»-  2)  ϊτυιμον  Ε  rnulc. 

tcrpol.  Ep.  ad  Rom.  3)  TiQftg  E. 


360  MARTYRIUM  S.  IGNATII.   XIV.  XV.  XVI.  XVII. 

dvvafiiv  αίτηϋαΰΰ•ε  δο^ηναι  πάρα  '&εον,  ϊνα  μη  μόνον  λέγωμαί  Χρίΰη- 
ανος ,  «λλά  κ«1  ενρεϋ•ώ  καϊ  λεγεΰϋ-αι  δΰνωμαι '  κ«1  τόχε  πιΰτος  είναι 
οφϋιίόομκι,  οτε  κόΰμω^  μη  φαίνομαι.^  Ουδέν  γκρ  φαινόμενον  ^  αίω- 
νιον'  έπεϊ  xat  τα  βλεπόμενα^^  πρόΰκαυρα'  τα  δε  μη  βλεπόμενα^  αιωνία. 

XV.  ^Εγώ  γράφω  ταϊς  εκκληΰίαις  καΐ  εντέλλομαι  τναΰιν,  οτι  εγω 
εχών  ύπερ  '&εον  άποΟ'νηύκω  ,  εάν  τνερ  νμεΐς  μη  κωλνβητε.  Παρακαλώ 
νμας  ^  μη  έννοια  άκαιρος  γένηΰϋ-έ  μοι.^  "Αψετε  με^  &ηρίων  είναι  βο- 
ραν,  δι'  ων  ενεατι^  Ό-εοΰ  ίπιτυχεΐν.  Σίτος  είμι  &εον ,  και  δι'  οδόν- 
των ^'ηρίων  άληΰΌμαι,  ϊνα  καϋ'αρος  άρτος  ενρεϋ'ώ  τον  Χριΰτον. 
Μάλλον  δε^  κολακενΰατε  τα  ϋ•ηρία,  ϊνα  |ϋοι  τάφος  γενωνται,  καΐ  μη- 
δέν καταλείπωΰι^  τον  αωματός  μον ,  ϊνα  μη  κοιμηϋ-είς  βαρνς  y£Vro|wat. 
Τότε  εΰομαι  μαχί-ητης  άληΰ-ης  του  Χριΰτον  ,  οτε  ονδε  το  ΰώμά  μον 
ϊτι  ό  κόΰμος  οί^εται.  Λιτανενοατε  τω  Χριοτω^  νπερ  εμον ,  ϊνα  δια 
των  οργάνων  τοντων  d-vaia  καΟ-αρα  εύρεΰ-ώ.  Ονχ  ως  Πέτρος  κα\ 
Παύλος  διατάαΰομαι  υμΐν.  Εκείνοι  άποβτολοι ,  εγώ  κατακριτος'  εκεί- 
νοι ελεύϋ•εροι,  εγώ  δε  μέχρι  νυν  δονλος'  αλλ'  εάν  '^εληΰητε ,''  άπε- 
λενΟ'ερος  Ίηαον  Χριΰτοϋ,  καϊ  άναΰτηβομαι  εν  αυτω  ελεύ'&ερος.  Νυν 
μ,ανΰ'άνω  δεδεμενος,  μηδέν  επί'&υμεΐν  κοΰμικδν  η  μάταιον. 

XVI.  Άπό  Συρίας  μεχρι^  '^Ροίμης  αντής  ^ηριομαχών^  άπο  γης 
καϊ  ϋ•αλάΰΰης  ,  ννκτδς  καϊ  ημέρας,  δεδεμενος  δέκα  λεοπάρδοις,  ο^  εΰτι 
ΰτρατιωτικον  τάγμα'  ot  καϊ  ευεργετούμενοι  χείρους  γίνονται.  Έν  δε 
τοις  άδικημαβιν  αυτών  μάλλον  μαϋ•ητεύομαι.  Όναίμην  τών  θηρίων 
των  εμοϊ  ητοιμαβμενων '  κα\  εύχομαι  ετοιμά  μοι  ευρεό^ηναι'  α  καϊ  κο- 
λακενΰω,  ΰνντόμως  με  καταφα^εΓν ,  ονχ  ώϋπερ  τινών  δειλαινόμενα  ονχ 
ηιραντο.  Καν  αντά  δε  άκοντα  μη  '9•εληΰειεν ,  εγώ  δε  παραβιάβομαι.^ 
Σνγγνώμην  έχετε  μοι'  τι  μοι^  ϋνμφερει,  εγώ  γινώβκω.  Ννν  αρχο^ιο:^ 
μα'θ'ητης  είναι,  ϊνα  Ίηΰον  Χριστοί?  επιτνχω.  Πνρ  καϊ  βτανρος ,  ϋ'η- 
ρίων  τε  ΰνΰτάΰεις,  άνατομαϊ,  διαιρεΰεις ,  ΰκορπιΰμοϊ  οΰτεων ,  ϋνγκοπη 
μελών  J  άλεΰμοϊ  όλον  τον  ΰώματος  καϊ  κολάσεις  τον  διαβόλον  επ  εμε 
ερχεαθ^ωΰαν ,  μόνον  ίνα*'  Ίηΰον   Χριΰτον  επιτνχω. 

ΧνΠ.  Ονδεν  με  ώφεληΰει  τα  τερπνά  τον  κόΰμον  ,  ονδε  αι  βαΰι- 
λεϊαι  τον  αιώνος  τούτον.  Καλόν  μοι  άποΰ-ανεϊν  εν  Χριΰτω  Ίηΰον ,  η 
|3ασιλ£ΐ;εΓν  τών  περάτων  της  γης.  Τί^  γαρ  ωφελείται  άνθρωπος ,  εάν 
κερδηΰτ}  τον  κόΰμον  όλον ,  κα\  ζημιωΟ•^  την  'ψνχην  αντον  ;^  Εκείνον 
ζητώ,  τον  νπερ  7}μών  άποϋ^ανόντα.  Σνγγνωτε  μοι,  αδελφοί'  μη  εμ- 
ποδίΰητε  μοι  ζηΰαι '  μη^  Ό•εληΰητέ  με  άποϋ-ανεΐν.  "Αφετε  με  καΌ^α- 
ρον  φώς  λαβείν.  Έκεΐ  γαρ  παραγενόμενος,  άν&ρωπος  Ό'εον  εΰομαι, 
Έπιτρειρατέ  ftot  μιμητην  είναι  τον  πάΟ^ονς  τον  Χριΰτον.  Ει  τις 
αντον  εν  εαντώ  'έχει,  νοηΰάτω  ο  -θε'λω,  καϊ  ΰνμπαΌ^ηΰάτω  μοι,  ειδώς 
τά  ϋννεχοντά  με. 


Cap.  XIV.     1)  ΑΙ.  καϊ  κόΰμφ.  Cot.       Ε,  άκαιρος  γενοίύ&ε  μον  Ν,  άκαιρος 

2)  ΑΙ.  φαίνωμαι.  Cot.  γύ'ηΟ&έ  μον  (supra  οι)  Α. 

3)  II  Cor.  4,  18.  2)  αφετέ  μοι  correctiim  in  με  Α. 

3)  ΑΙ.  Ιστϊ.  Cot. 
Cap.  XV.     1)  ακερος  γεν^αΒ^αι  μον  4)  J^  addidi  ex  Α. 


ΜΑΚΤ^ΈΙϋΜ  S.  IGNATIT.   XIV.  XV.  XVI.  XVII.  361 

rogate,  dari  niihi  vires  a  Deo,  iit  non  lantiira  dicar  Clirislianus ,  sed 
eliaiii  inveniar  et  dici  possim;  el  tunc  vidcbor  csse  fidelis,  quaiido 
nmndo  nou  apparebo.  Niliil  enim,  qiiod  apparel,  est  aeternuiii,  qnan- 
doquidem  ,qiiae  videntur,  lemporalia  siinl,  quae  autem  non  videnlur, 
aelerna.* 

XV.  Ego  scribo  ecclesiis  et  omnibus  mando,  quod  ego  liihens 
pro  Deo  raorior,  si  vos  non  prohibuerilis.  Rogo  vos,  ne  inlcinpesliva 
benevoleutia  mihi  efticiainini.  Sinile  mc  feranim  esse  cibuin,  per  quas 
licet  Deum  consequi.  Sum  Dei  frumenlum,  et  niolor  per  dcnles  fera- 
rum,  ul  Chrisli  inveniar  uiuudus  panis.  Iinmo  feris  poliiis  blandiiniiii, 
iit  fiant  mihi  sepulcrum,  et  nibil  reiinquant  mei  corporis,  ne  sopilus 
fiara  gravis.  Tunc  ero  verus  Christi  discipulus,  quando  nec  corpus 
quideni  meura  adhuc  videbit  mundus.  Pro  me  Chrislo  supplicalc,  ul 
per  haec  organa  inveniar  hostia  muiida.  Non  sicut  Pelriis  et  Paulus 
vobis  praecipio.  Illi  Aposloli,  ego  condemnatus;  illi  libcri,  cgo  aulem 
semis  usque  in  hodiernum  diem ;  sed  si  voliierilis ,  libertus  lesii  Chri- 
sU,  ac  exsurgam  in  ipso  liber.  Nunc  disco  vinctiis,  nihil  muiulanuin 
eupere  ant  inane. 

XVI.  Α  Syria  usque  ad  Romam  ipsam  piigno  cum  bcstiis  terra 
marique,  noctu  et  diu,  vinctus  decem  leopardis,  qui  sunl  cohors  niili- 
laris:  qui  etiam  si  beneficio  afficianlur,  fiunt  deteriores.  In  eorum  vero 
iniuriis  magis  disco.  Ulinam  fruar  bestiis  mihi  paratis:  et  opto,  iit  inilii 
proniplae  inveniantur;  qiiibus  etiam  blandiar,  quo  me  protinus  dcvo- 
rent,  non  sicut  quosdam  timore  aiTcclae  non  teligerunt.  Quodsi  etiam 
inviUe  noluerint,  ego  vi  adigam.  Ignoscite  mihi ;  scio  quid  mea  inter- 
sit  Nunc  incipio  esse  discipulus,  ul  Icsiim  Chrisliim  assequar.  Ignis 
el  crux,  besUaruni  irrupliones,  disscctiones,  divisiones,  discerptiones 
ossiuin,  concisio  membrorum,  Irilurae  totius  corporis  et  diaboli  lor- 
meoU  super  ine  veniaot,  ut  laiitummodo  conscquar  Icsum  Christiim. 

XVIi.  Nihil  mihi  proderunl  mundi  iucunditates ,  neque  regna  hu- 
ius  secuIL  Melius  cst  iiiihi  inori  iti  Chrislo  lesu,  quam  regniim  obti• 
nere  usque  ad  fines  terrae.  ,Quid  cnim  prodest  homini,  si  mundum 
universum  lucrelur,  el  suae  aniniae  delrinienlum  patialur?'  lllum  quaero, 
qui  pro  nobis  est  mortuus.  Ignoscitc  mihi,  fralres:  nc  silis  mihi  im• 
pcdimenlo ,  quo  luinus  vivain :  iie  me  velilis  mori.  Sinile  ine  puram 
lucem  accipcre.  Cum  illuc  enira  venero,  ero  hoiiio  Dei.  Peiniitlilc 
mihi,  ut  sim  imitalor  passionis  Cbrisli.  Si  quis  ipsum  iu  scipso  babet, 
intelligal  quod  volo,  et  mei  movealur  commiseralione ,  cum  sciat  quae 
me  coiutriogaoL 


5)  χατα).ίπυ}αί  Κ.  4)  παραβήσομαι  Ε.  Haud  male. 

6)  ιόν  ^Qiaxbv  Α  ex  correclura.  5)  /ue  E. 

7)  ί>(λησΗτίΐηη{Λ\ηνη\\\9ί).ηαητίΚ.  Η)  ϊνα  <Jc»;xt  iii  ΑΙ.  6'w/. 
Cap.  XVI.    l)Ila  AE>  cl  CoiJd.  Colb.  Cap.  XVII.     1)  Mallh.  16,  2«. 

0  V,  uixQig  v«lg.  2)  Al.  ίαντον.  Cot. 

2)  Al.  Ό^ηριομαχώ.  Coi.  ^)  μν  ^^  Α  Ε  Ν  el  ΑΙ.  in  marg.  apud 

3)  Al.  SniQ.  Cot.  Col. 


362  MARTYRIUM  S.  IGNATII.   XVIII.  XIX.  XX.  XXI.  XXII. 

XVin.  "Ό  aQιωv  του  αιώνος  τούτον  διαρπάΰαι  με  βονλεται  καΐ 
την  εις  ϋ-εόν  μον  γνωμ,ην  ^ικφΟ'είραι.  ΜηδεΙς  ούν  των  παρόντων 
βοηΰ•είτω^  αντω  '  μάλλον  εμοί  γενεα&ε,  τουτεΰτι  τον  ϋ-εον.  Μη  λαλείτε 
Ίηϋονν  Χρίΰτον,^  %όΰμον  δε  επι&νμεΐτε.  Βαΰγ,ανία  εν  νμΐν  μη  %ατοι- 
κείτω'  μη  δ' αν  εγώ  παρών  παρακαλώ''  νμας,  πειΰϋ^ητε  μοι'"^  τούτοις  δε 
μάλλον  πείΰϋΎΐτε,  οίς  εγώ  γράφω  νμΐν.  Έξ  ών  γαρ  γράφω  νμΐν^  ερώ 
τον  άποϋ'ανεΐν.  Ό'^  εμος  έρως  ^στοίν^ωταί.  *  καϊ  ονκ  εΰτιν  εν  εμο\  πνρ 
φιλόνλον  νδωρ  δε  μάλλον  ζών  %α\  λαλονν  εν  εμοϊ,  εΰωΰ'έν  μοι  λεγον' 
δενρο  προς  τον  πάτερα.  Ονχ  ηδομαι  τροφή  φΟ^οράς^  ονδε  7]δοναΐς 
ταΐς  τον  βίον  τοντον.  "Αρτον  ^■εον  θέλω,  αρτον  ονράνιον ,  αρτον 
ζωής,  ο°  εΰτι  αάρς  Ίηΰον  Χριΰτον  τον  νίον  τον  Ό-εον,  τον  γενομένου 
iv  νΰτερω  εκ  ΰπερματος  /ίαβΧδ  χα\  ^Αβραάμ '  καΙ  πόμα  ϋ-εον  θέλω,  το 
αΓ|ΐια  αντον,  ο  εατιν  αγάπη  άφθαρτος  καϊ  αε'νναο^  ζωη. 

XIX.  Ονκ  ετι  θε'λω  κατά  άν&ρωπονς  ζην'  τοντο  δε  εύται,  εαν 
νμεΐς  '^εληΰητε.  Θεληβατε  ονν,  ϊνα  καϊ  νμεϊς  ^ελη&ητε.  Αι  ολίγων 
γραμμάτων  αιτο-υμαι  νμάς^  πιΰτενβατε  μοι.  Ίηΰονς  δε  Χριΰτος  νμΐν 
ταντα  φανερώαει^  το  ά'ψενδες  ΰτόμα,  ort  άλη&η  λέγω.  Αίτηβαβϋ-ε  περϊ 
εμον,  ϊνα  επιτνχω.  Ον  κατά  ΰάρκα  νμΐν  εγραιρα,  αλλά  κατά  γνώμην 
θεού,  εάν  πάθω. 

XX.  Μνημονεύετε,  εν  τη  προΰενχή  νμών  της  Ιν  Σνρία  εκκληΰίας, 
ήτις  άντΙ  εμον^  ποιμενι  τω  θεω  κεχρηται.  Μόνος  αντην  ιηΰονς  Χρι- 
6τδς^  επιΰκοπτιΰει,  καϊ  η  νμών  αγάπη.  'Ασπάζεται  υμάς  το  έμον  πνεύ- 
μα καϊ  η  αγάπη  των  εκκλησιών  τών  δεξαμενών  με  εις  ovofta  Ίηΰον 
Χριατον ,  ονχ  ως  παροδεύοντα.  ΚαΧ  γαρ  αί  μη  προΰηκονΰαί  μοι  ττΙ 
οδώ  ττΙ  κατά  αάρκα,  κατά  πόλιν  με  προηγον. 

XXI.  Γράφω  δε  νμΐν  ταντα  άπο  Σμύρνης  δι  Έφεΰίων  τών  άξι- 
ομακαρίΰτων.  "Εΰτι  δε  βνν  άλλοις  πολλοίς  άμα  εμοϊ  καϊ  Κρόκος,  το  πο- 
&ητον^  όνομα,  τών  ΰννελΟ-όντων  μοι  άπο  Σνρ'ιας  εις  δόξαν  θεοί).  "Εγρα- 
ψα νμΐν  ταντα  τη  προ  εννέα  καλανδών  Σεπτεμβρίον}  "ΕρρωΟ&ε  εις 
τέλος,  άγαπητοϊ,  εν  νπομοντΙ  Ίηΰον  Χριΰτον.     Αμήν. 

XXII.  '^λλά  τάντα  μεν  τά  της  επιΰτολης.  Αντος  δε  μετά  βραχύ 
απο  Σμύρνης  νπο  τών  ΰτρατιωτών  άναχϋ'εϊς  καϊ  προΰχών  τη  Τρωάδι 
καϊ  Νεαπόλει  παρψι  διά  Φιλίππων  καϊ  Μακεδονίας  πεζή,  τάς  παρά 
την  οδον  εκκληΰίας  επιΰκοπών  καϊ  διδάΰκων  εν  ανταΐς,  παρακαλών,  ίια- 
λεγομενος,  τονς  άκεραιοτερονς  τών  αδελφών  ασφαλιζόμενος  καϊ  πάντας 
Ιγρηγορεναι   καϊ  νηφειν  παραΰκενάζων.      Φΰ•άΰας  δε  την  εν  Έπιδάμνω 

"Ηπειρον^  καϊ  το  'Αδριατικόν  τε  καϊ  Τνρρηνικδν  πέλαγος  διαπλεύΰας 
εις  τονς^  εν  τη  '^Ρώμτ}  Ποτιόλονς  καταίρει.  Έπιξενωϋ•εϊς  δε  μετά  τών 
ΰτρατιωτών  τοΐς  εκεΐΰε  πιΰτοΐς,  καϊ  τον  εν  κνρίω  καϊ  αντοΐς  μεταδονς^ 
άΰπαΰμδν  την^  '^Ρώμην  καταλαμβάνει ,  καϊ  τω  επάρχω  της  πόλεως  εμ- 
φανίζεται.    Οντος  τοίννν  τον  ^εοφόρον  ίδών^  καϊ  τά  βαΰιλικά  δεξάμε• 

Cap.  XVIII.     1)  βοη&ητω  scr.  Β.  5)  ό  ηοη  est  in  ΕΝ. 

2)  χριΰτον  Ιηύούν  collocat  Ε.  6)  ΑΙ.  ος.    Cot. 

3)  ηαραβαλώ  fuisse  videtur  in  Α. 

4)  μου  Ε.  Cap.  XIX.     1)φαν€ρωΰει,»ιΐ}}ΤΆ  οι,  λ. 


MARTYRIUiM  S.  IGNATII.   XVIII.  XIX.  XX.  XXI.  XXII.  363 

XVIII.  Princeps  huius  seculi  me  vult  diripere  et  corrumpere  mcam 
in  Deum  sententiam.  Nerao  ergo  ex  iis,  qui  adsunt,  illi  opem  ferat; 
estole  mei  potius,  lioc  est  Dei.  Ne  loquamini  lesum  Christuni,  miinduni 
vero  desideretis.  Ne  habitet  in  vobis  invidia;  nec  si  ego  quidera  prae- 
sens  vos  rogem,  parete  mihi;  iis  autem  parete  polius,  quae  ego  ad  vos 
scribo.  Ex  iis  enim,  quae  scribo  ad  vos,  mori  cupio.  Meus  amor  est 
cruci  affixus:  et  non  est  in  me  ignis  amans  materiae;  aqua  auteni  polius 
viva  et  in  me  loquens,  quae  intus  raihi  dicit:  Veni  ad  patrem.  Non  dc- 
lector  nutrimento  corruptionis,  neque  voluptatibus  huius  vitae.  Panem 
Dei  volo,  panem  caelestem,  panem  vitae,  qui  est  caro  lesu  Christi  filii 
Dei ,  qui  poslea  nalus  est  ex  seniine  Davidis  et  Abrabami ;  ac  poluiu 
Dei  volo,  eius  sanguinem,  qui  est  caritas  incorrupla  et  vita  perennis. 

XIX.  Non  ampliiis  volo  vivere  sicut  homines  ;  hoc  autem  erit ,  si 
vos  voluerilis.  Velitis  ergo,  ut  vos  quoque  Deus  velit.  Brevibus  literis 
peto  a  vobis;  mihi  credite.  lesus  vero  Christus  vobis  haec  aperiet, 
qui  est  os  non  mendax,  quod  vera  dico.  Petile  pro  me,  ut  consequar. 
Non  secundum  carnem  vobis  scripsi,  sed  secundum  Dei  sententiam,  si 
patiar. 

XX.  Mementote  in  oratione  vestra  ecclesiae  Syriae,  quae  pro  me 
utilur  pastore  Deo.  Solus  ipsam  lesus  Christus  visitabit  ac  vice  Epi- 
scopi  reget,  et  vestra  caritas.  Salutat  vos  meus  spiritus  et  caritas 
ecclesiarum,  quae  rae  susceperunt  in  nomine  lesu  Chrisli,  non  taraquam 
transeuntem.  Etenim  quae  me  non  convenerunt  in  via,  quae  est  secun- 
dum  carnem,  me  deduxerunt  in  civitatibus. 

XXI.  Scripsi  autem  haec  ad  vos  Smyrna  per  Ephesios  raerito  bea- 
tos.  Est  vero  mecum  cum  multis  aliis  Crocus  quoque,  nomen  deside- 
rabile,  eorum  qui  mecum  venerunt  e  Syria  ad  gloriam  Dei.  Ista  vobis 
scripsi  nono  Kalend.  Septembris.  Valete  perpetiio,  dilecti,  in  tolerantia 
lesu  Christi.     Ameu. 

XXII.  Sed  esl  haec  quidem  epistola.  Ipse  aulem  paulo  post 
Smyrna  deduclus  a  rnililibus  cum  appulisset  Troadam  el  Neapolim,  traiis- 
iit  pedes  per  Philippos  et  Macedoniaiii,  eas  quae  sunt  in  via  invisens 
ecclesias,  atque  in  eis  docens,  exhortans,  disserens,  fralrum  simpliciorcs 
ac  imbecilliores  confirmans  el  efficiens,  ut  omnes  vigilarent  essentque 
sobrii.  Cum  vero  pervenisset  Epidamni  Epirum  ac  mare  transmisisset 
Adriaticum  et  Tyrrhenum,  appellit  Romanonun  Puteolos.  Hospitio  aulem 
exceplus  simul  cum  mililibus  ab  iis,  qui  illic  erant  fidelibus,  traditaque 
illic  quoquc  salutationc  in  Domino,  venit  Romam,  el  sislilur  anlc  Praefectum 
Urbis.     Is  ergo  Theopborum  intuilus,  lilterisque  Imperaloris  acccptis,  cum 

Cap.  XX.     1)  Ita  AEN,   άντ*  Ιμον  Cap.XXII.    U  τνν  Ιπιάάμνω  ηπξΐ- 

vulg.  QOvY^,  την  iv  Ιπιοάμνω  ijnsiQov  Ν. 
2)  Χριστός  deesl  ίη  ΑΙ.  Cot.  2)  τους  rcslitui  cx  Λ/  τας  Ε  Ν  viilg. 

Cap.J^XI.     1)  πο^ηνόν  Ν  Α,  ίη  hoc  3)  ΑΙ.  άηοΜς,  Col. 

2)  ainrefioiov  Ε  el  var.  lect.  apnd  4)  ύτα  την  ΑΙ.  apud  Cot. 

Col.  5)  £ΐ(ίών  Ν. 


364      MARTYRIUM  S.  iGNATIl.    XXII.  XXIII,    XXIV.  XXV.  XXVI. 

vog  γράμματα,  ημέρας  επίΰτάΰης  ευκαίρου,  rjVLKa  δημοΐελης  υπήρχε  τοΐς 
Ψωμαίοις  ηανηγυρις,  κατά  μεΰον  αυτόν  εΐΰάγευ  το  ϋ^εατρον^  ωΰπερ  ούν 
εϊχε  το  πονηρον  εκείνο  του  βαΰιλέως  επίταγμα. 

XXIII.  Της  πόλεως  ούν  πάΰης  του  θεάτρου  προκαϋ-ημενης  μετά 
ϋ-ερμοϋ  πνεύματος  καϊ  οφΰ-αλμών  ηδη  ϋ-εας  ερώντων,^  ατε  πανταχού 
της  φήμης  δίαγγειλάβης^  τον  της  Συρίας  επίΰκοπον  μεΧλενν  ΰημερον  ΰ^η- 
ριομαχεΐν,  επιοτραφεϊς  προς  το  πλήΰ•ος  εκείνος  μετά  γενναίου  λίαν  κα\ 
ατρεΰτου^  φρονήματος ,  οία  δή  καϊ  καυχώμενος  επΙ  τί]  δο'κούΰτι  ταυττ) 
δια  Χριΰτον  αίαχύνϊ]  καϊ  μεγαλοφρονών '^  "Ανδρες,  εφη,  '^Ρωμαίοι,  καΐ 
του  παρόντος  αγώνος  fiot*  -θεαταΐ,  ου  φαύλου  τίνος  ένεκεν  εμοί  ταϋτα, 
ουδέ  πονηρών  πράξεων  ύπεχοντι  δίκην,  αλλ'  ωοτε  ϋ^εοϋ  επιτυχεΐν,  οΰπερ 
ερώ  καϊ  άπλήΰτως^  εφίεμαι.  Σίτος  γαρ  εΙμι  αύτοϋ  κα\  δι  οδόντων 
θηρίων  άλήΟ^ομαι ,  "να  καΰ'αρος  αυτώ  άρτος  γενωμαι.  Ταύτα  είπε ' 
καϊ  άφε&εντες  οί  λέοντες  διεβπάΰαντό  τε  αυτόν  εύΰ-ύς  καϊ  κατέφαγον, 
μόνων  εκείνου  τών  τραχυτερων  οοτών  άπεχόμενοι,^  ^^QY^  "^V?  ^ύχής  τω 
άνδρϊ'  πληρωΰ'είΰ7]ς,  ωΰτε  τάφον  αυτώ  τα  ϋ-ηρία  γενεβ^αι  και  μηδέν 
υπoλειφ^'ήvaι^  του  οώματος'  οιονεί  περ\  πλείονος  του  ΰ•εοϋ  ϋ-εμενου 
την  εύχήν  καϊ  τον  έρωτα  του  'ΰ'εράποντος  ενεγκεΐν  εις  πέρας,  ή  το  α- 
'ψαυύτον  αύτον  τοΐς  λεουΰιν  άποδεΐξαι,  τω  οίκείω  ονόματι  περιϋ-εΐναι^ 
δόξαν. 

XXIV.  Έπεϊ  δε  ταύτα  ε^εβη  καϊ  τέλος  ελαβεν,  οι  κατά  την  '^Ρώμην 
πιΰτοϊ,  οϊς  καϊ  ζών  ετι  ο  ϋ•εοφόρος  Ιπεΰτειλε,^  μετά  το  διαλυ^ήναι 
το  &εατρον  ΰυνελ^όντες  καϊ  τά  οβτά  πο&ούΰαις  χεραϊν  άνελόμε- 
νοι,  καϊ  ΰεβαΰμίως  αυτά  περιοτείλαντες ,  ε'ξω  τής  πόλεως  iv  επιΰήμω 
κατέ-θ-εντο  τόπω,  είκάδα  τότε  τού  Δεκεμβρίου  μηνός  άγοντος.  Ταντα 
δε  καϊ  εις  Άντιόχειαν  ύΰτερον  την  τού  μάρτυρος  άνεκομίϋ&η  πατρίδα, 
καϊ  διπλήν  αϊ  μετα'ξύ  πόλεις  την  εύλογίαν  ετρΰγηΰαν'  πρότερόν  τε  7]νίκα 
δεΰμιος  ε'ξ  Αντιοχείας  ο  μάρτυς  εις  Ρώμην  κατήγετο,  καϊ  νύν,  οτε  μετά 
λαμπρών  τών  τροπαίων  εκεΐΰ•εν  άνεκομίζετο^  κα&άπερ  μελιΰΰαι  κηρίον 
τούτον  περιπτάμεναι. 

XXV.  Λέγεται  γούν,  οτι  μετά  την  μαρτυρικήν  τον  ανδρός  τελεί- 
ωβιν  πενϋ•ούντων  την  εκείνου  ατερηΰιν  τών  εν  τη  '^Ρωμγ]  πιοτών,  καϊ 
ούδεν  όλως  τής  οδύνης  παραμύϋ-ιον  δεχόμενων,  υμνοις  τε  ϋχολαξόντων 
επιταφίοις  καϊ  παννυχίΰιν^  αυτός  όναρ  επιφαινόμενος  καϊ  οίονεϊ  περι- 
βάλλων αυτούς  καϊ  περιπτυβΰό μένος  ,  όΰοι  δηλαδή  καϊ  άξιους  εαυτούς 
πρότερόν  τής  εκείνου  κατέβτηΰαν  ΰυνουϋίας,  όμαλες  αυτοΐς  καϊ  πραότε- 
ρον  εποίει  το  πένθος  καϊ  τής  οδύνης  το  άγριον  άπεοβεννυ.  "Ετεροι 
δε  πάλιν  ιδεΐν  αυτόν  εφηϋαν  ίδρώτι  καταρρεόμενον ,  κα&άπερ  άρτι 
τών^  τής  ά^λήβεως  άναπεπνευκότα  πόνων  καϊ  ΰωτηρίαν  τή  τε  πόλει 
καϊ  πάΰι  πιΰτοΐς  επευχόμενον. 

XXVI.  Τοιούτον  μεν  δή  το  τού  ^εοφόρου  τέλος,  ούτοι  οι  αγώνες, 
τοιούτοι^    οι   προς    Χρι6τόν   αυτού   περιφανείς^  'ε'ρωτες.     Μαρτυρεί  δε 

Cap.  XXIII.     Ι)  ΑΙ.  όρώντων.  Cot.  4)  ΑΙ.  μον,  in  al.  deesf.   Cot. 

2)  άτρέπτον  Α  Ε  var.  lect.  ap.  Cot.  5)  άπλίϋτω  eral  in  A. 

3)  μέγα  φρονών  AEN    et   Al.    ap.  6)  άποσχόμενοι  AEN  et  var.  lect. 
Cot.  ap.  Cot. 


MARTYRIUM  S.  IGNATII.   ΧΧΠ.  XXIII.  XXIV.  XXV.  XXVI.      365 

dies  advenisset  opporlunus,  quando  erat  dies  festus  et  celeber  popiili 
Romani,  iiiducit  eum  iii  medium  tliealrum,  sicut  nempe  iubebat  iinpro- 
buiii  illud  Ediclum  Iniperatoris. 

XXIII.  Cum  ergo  universa  civitas  sederet  iii  tbeatro  ardenli  spi- 
rilu  et  ociilis  iam  speclaculum  aventibus,  utpote  quod  iam  fama  iibiqiie 
annunciasselj  Syriae  Episcopum  cum  feris  esse  hac  dic  piignaturum, 
conversiis  ille  ad  populum  ciim  plane  generoso  et  intrepido  animo,  ut 
qiii  gloriaretur  ac  sibi  magnopere  placeret  ob  apparcntem  banc  pro 
Cbristo  ignominiam:  Viri,  inquit,  Romani  et  praeseutis  buius  certaminis 
speclalores,  non  haec  mihi  fiunt  ob  aliquod  maleficium  ,  iieqiie  ut  luam 
poenas  pravonim  facinoriim,  sed  ut  Deiim  assequar,  cuius  qiiidem  teneor 
desiderio,  et  quem  cupio  insatiabililer.  Sum  enim  eius  friimentiim  et 
molor  per  dentes  besliarum,  ut  fiam  ei  purus  panis.  Haec  dixit  atque 
dimissi  leoiies  eum  statim  dilacerarunt  ac  devorarunt  a  solis  durioribus 
illius  ossibus  abstinenles,  reapse  votis  viro  impletis,  ut  besliae  fierent 
ei  sepulcrum  et  nihil  reliquum  esset  corporis,  utpole  qiiod  Deus  pluris 
faceret  famuli  preces  et  amorem  ad  finem  perducere,  quam  efficere,  ut 
noii  tangerelur  a  leonibus,  quo  suo  nomini  tribueret  gloriam. 

XXIV.  Postquam  aulem  baec  evenerunt  et  finem  acceperunt,  qui 
Roraae  erant  fideles,  ad  qiios  adhuc  vivens  Theophorus  scripserat  Igna- 
tius,  ubi  diniissum  fuit  Ihealrum,  convenientes,  cum  ossa  cupicntibus 
manibus  suslulissenl  eaque  bonoriiice  ac  reverenter  composuissent,  depo- 
suerunt  in  loco  insigni  extra  Urbem  mense  Decembris  vigesimum  diem 
lunc  babenle.  Haec  poslea  deportala  sunt  in  patriam  martyris  Antiocbiam, 
et  quae  inler  ulramque  urbem  suiit  civitales,  duplicem  percepere  bene• 
diclioneiD,  tuni  prius  quando  martyr  vinclus  ducebatur  Romam  ex  Anli- 
ochia,  lum  nunc  quando  cum  praeclaris  Iropaeis  illinc  referebatur,  lam- 
quam  apes  favum  illum  circumvolantes. 

XXV.  Ac  dicitur  quidem,  quod  post  viri  per  marlyrium  consum• 
malionem,  cum  lugerent  illius  privationem  ii  qiii  Romae  eranl  fideles, 
et  nullam  omnino  accipereiit  doloris  consolationem,  vacarent  vero  sepul- 
cralibus  hymnis  ac  vigiliis,  ipse  in  somnis  apparens  et  eos  quasi  am- 
pleclens,  qui  sciUcet  se  ipsos  prius  praebuerant  dignos  illius  consuetudine, 
luctum  eis  eHecil  facilem  ac  leniorem,  et  doloiis  sedavit  vebementiam. 
Alii  nirsus  dixerunt,  se  vidisse  eiim  sudore  diffluentem,  tamquam  qui 
niiper  respirasset  a  lal)oribii.s  decerlalionis,  et  precanlom  pro  sahite  ci- 
vilalis  omniumquc  fidclium. 

XXVI.  Hic  quidem  fuil  exilus  Theophori,  baec  sunl  certamina,  lii 
conspicui  eius  amores  in  Chrisluin.     El  fert  leslimonium    Irenaeus  Lug- 


7)  Is  ordo  vocc.  inAEN,  τφ  uvoqI  (^ap.  XXIV.     1)  Ιηέστίλΐ  Ε. 
της  (ύχης  vulg.  ^.^ρ    XXV       jj  ^^^  y^ 

8)  υποληφ&ηναι-  Ν,  vnoXiXeTff^ai  ^,^^    χχ^,      ,^  roiovTov  Ν. 

^'•  ^Ρ•  ^^^'  2)  περψανεΐς  Α  ΕΝ,   περικαλλεΐς 

9)  πίριΟ^ήναι  scr.  ΕΝ.  ΑΙ.  ap.  ΟυΙ. 


MARTYRIUM  S.  IGNATII.    XXVI.  XXVII. 

xa\  Ειρηναίος  6  Αουγδάνων^  ίπίϋκοπος,  άνηρ  λόγου  νί^ΐΌς,  δια  πολλής 
μνήμης  τα  τον  &εοφόρον  ποιούμενος.  Άλλα  μην  και  Πολύν,αρπος  δ 
της  χατα  Σμνρναν  εχκληΰίας  προΰτας,  οατις  αντω  καΐ  εις  'Ιωάννου* 
ϋννεφοίτα  τον  εναγγελιΰτον^  τε^  καϊ  ■^εολόγον^''  κα\  δεΰμώτίμ'  εξ  Αν- 
τιοχείας αγόμενον  εις*"  '^Ρώμην  ηβπάϋατο,  %α^ως  ηδη  καϊ  μεμαϋι^καμεν, 
τοιαντά  που''  των  αντον  γράφων  έπιατολών  ^Παρακαλώ  νμίίς^  αδελ- 
φοί, πειΰ-αρχεΐν  και  πάααν  νπομονην  άΰκεΐν^  ην  ϊδετε^'^  κατ'  όφ^αλμονς 
ου  μόνον  iv  τοις  μαχαρίοις  Ίγνατίω  καϊ  '^Ρονφω  χαΐ  Ζωΰίμω,  άλλα  και 
iv  άλλοις  πολλοί?"  τοις  εξ  νμών ,  καϊ  iv  αντω  Πανλω  καϊ  τοις  ΰνν 
αύτω  πεπιΰτενκόΰιν.  "Οτι  οντοι  πάντες  ονχ  εις  κενόν  εδραμον,  ονδε 
ίίς  κενόν  εκοπίαύαν,  αλλ'  iv  πίϋτει  καϊ  δικαιοαύντι  ττ}  εν  Χριβτω'ΐΎΐΰον, 
διδ  καϊ  εις  τον  οφειλόμενον  τόπον  ειβϊν  άρτι  τιαρά  κνρίον,^^  ω  καϊ 
ΰννεπαΟΌν.  Ον  γαρ  τον  νυν  αιώνα  ηγάπηΰαν,  άλλα  τον  νπερ  7]μών 
κποΟ^ανόντα  καΐ  αναΰτάντα  Χριΰτόν/  Ονζω  μεν  ονν  6  -Θ^εΐος  'Ιγνάτιος 
iv  ταις  ίεραΐς  Ιχείνων  'ψυχαις  h'κειτo'  καϊ  &7]ρίων  γαΰτερας  εαντω  '&ε- 
ΰ&αι  τάφον  ίτα'&νμηΰας,  ανδρών  φιλόθεων  μάλλον  ψυχαΐς  κατοικεί, 

XXVII.  Βαΰιλενς  δε  Τραϊανός  τα  κατά  τον  &εοφόρον  τούτον  Ίγνά- 
τιον  νΰτερον^  εχμαΘ^ών  ^  όπως  τε  γενναίως^  τον  τον  μαρτυρίου  αΰ-λον 
άνύΰειε ,  καϊ  όπως  κατά  την  εκείνου  ψηφον  ϋ^ηρίων  βορά  γένοιτο ' 
άκούΰας  δε  πολλά  xort  τνερϊ  των  χατά  χωράς  Χριΰτιανών,  ως  αρα  ονδεν 
παρά  τους  νόμους  τνράττοιεν  avociov  τε  δρώΰιν  ονδεν ,  αλλ'  αμα  εω 
διανιϋτάμε^'οι  Χρκίτόν  τε  ώς  υίδν  'Θ^εοϋ  προακυνοϋΰιν ,  εγκράτειάν  τε 
ηαβαν  άΰκοϋΰιν  εν  τε  βρωτών  ofio/w?  καϊ  ποτών  μεταλη^ρει ,  καϊ  οΰα 
νόμος  απαγορεύει,  τοντων  ονδενός  άπτονται'  ταντα  ίκεινον  άκονΰαντα^ 
μετάνοιάν  τε  είαελ'&είν  των  ηδη  γεγενιψενων ,  καϊ  δόγμα  τοιοντον  εκ- 
Β-εΐναι  λέγεται,  ωϋτε  το'  τών  Χριστιανών  φνλον  εκξητεΐα&αι  μεν  καϊ 
γνώριμον  πανταχού  κα^ίΰταΰ&αι,  ευρισκομένους  δε  μη  άναιρεΐαΘ^αι  μεν, 
πλην  μηδέ  πάλιν  αρχάς  η  δημοϋίων  τιραγμάτων  εγχειρίζεαΟ^αι  διοικι'}ΰεις. 
Ούτως  ουχ  rj  ζωη  μόνον  Ιγνατίου,  ηδη  δε  καϊ*  η  τελευτη  πολλών  πρό- 
ξενος άγαϋ•ών  κατεβτη,  καύχημα  της  εν  Χριϋτώ  πίΰτεως,  ευΰεβείας 
έπίδοϋις ,  παράκληΰις  προς  τους  κατά  Ό•εον  πόνους  καϊ  προΰχίχίρου 
ζωής  καταφρόνηΰις,  εγκράτεια  τε  τών  βλαβερών  καϊ  βίου  καΟ•αριότ7]τος^ 
επιμέλεια,  χαριτι**  χαϊ  φιλανθρωπία  του  κυρίου  7]μών  Ίηΰοϋ  Χριατοϋ, 
μεθ^'  ον  τω  πατρϊ  δόξα  καϊ  τω  άγίω  χαϊ  ζωοποιω  πι^νματι  νυν  καϊ 
άεϊ  καϊ  εις  τους  αιώνας  τών  αιώνων-    Αμήν, 


3)  Pro  Αον}'άοννων.  Col.  7)  d-εολόγον  Var.  lecl.  ap.  €oi. 

4)  ΑΙ.  ^Ιωάννην.  Cot.  8)  ΑΙ.  inser.  Σμνρνκν  τε  χμ.   Cot. 

5)  ΑΙ.  τον  εύαγγελιατην.   Cot.  9)  Ερ.  ad  Philipp.  c.  9. 

6)  τε  om.  Α.  10)  εΧόετε  Α  Λ,  εϊδεηα  Ε. 


MARTYRIUM  S.  IGNATil.   XXVI.  XXVII.  367 

dunensis  Episcopus,  vir  magni  faciendus,  qui  Theopliori  niullam  facit 
HienlioD€ni.  Quin  eliam  Polycarpus,  Smyrnensis  ccclesiac  Antisles,  qui 
cum  eo  venlilavit  ad  loannem  Evangelislam  et  Theologura,  quique  cum 
captivus  ille  Romain  diicereliir  Antiochia,  eum,  sicut  iam  vidimus,  salu- 
lavit,  haec  alicubi  scribens  in  snis  epistolis:  ,Rogo  vos,  fralres,  ul  obe- 
diaUs  el  onincm  exercilctis  toleranliain,  qiiam  vidistis  oculis  non  solum 
in  healis  Ignalio,  Rufo  el  Zosinio,  sed  eliam  in  miiltis  aliis  c.\  vobis,  el 
in  ipso  Paulo  el  iis,  qui  ciim  ipso  credideninl.  Quia  ii  omnes  non  in 
vannni  cucurreriint,  ncque  in  vaniini  laboraveninl,  sed  in  fidc  ol  iustitia, 
quae  esl  in  Chrislo  lesu.  Quaniobrem  cl  siint  niiiic  in  loco,  qni  eis 
del>elur  apud  Dominam,  ciim  qtio  et  passi  sunt.  Non  eniin  praesens 
seculum  dilexerunt,  sed  Chrislum,  qui  pro  nobis  morluus  est  el  resur- 
rexiu'  Sic  ergo  silus  erat  divinus  Ignalius  in  sacris  illorum  animis;  et 
com  desiderasset  beslianim  venlrcs  sibi  sepulcrunii  efficcrc,  in  pioriim 
Tiroruin  uiagis  babitat  animis. 

XXVII.  Imperalor  autem  Traianus  cum  de  Tbeopbori  Imius  Ignatii 
rebus  poslea  didicisset,  el  qiiam  foililcr  percgissct  ccrlaiiien  martyrii, 
quodque  ul  ipse  tulerat  senlentiani  a  bestiis  fuisset  devornlus;  cumque 
mulla  eliam  audivissel  dc  Cbristianis,  qui  erant  per  regiones,  quod  scili- 
cel  niiiil  praeter  leges  faccrent,  neqiic  rem  ullam  agerenl  impiam ,  sed 
diluculo  surgenles  el  Cbrisluni  adorarenl  tamqiiam  Dei  filiiim,  omnemqne 
exercerenl  abslinenliam  in  cibo  ac  polu  sumcndo,  et  nihij  langerent  ex 
iis  qiiae  lex  probiberel;  cum  ille,  inquam,  bacc  aiidivissel,  tum  diictus 
essc  poenitentia  eorum  quae  facla  fiierant,  liini  dicitur  lale  Decrelum 
proposuisse,  ul  gens  Cbristianorum  cxquirercUir  quidcm  alqiic  omnibus 
cssel  cognila,  invenli  aiitcni  non  inleHiccrenlur,  scd  ncquc  magistratiis 
gererent,  neqiie  suscipercnl  ullam  Rcipublicac  administralioncm.  Sic  non 
rila  solum  IgnaUi,  sed  iani  mors  qiiorpic  fuit  niiiltorum  bonoruni  concilia' 
trix,  glorialio  fidei  qiiac  in  (^bristo  cst,  argnmcnlum  piclatis,  adliorlnlio 
ad  divinos  labores,  cl  conlemlio  lcinporariac  vilae,  ilcni  conlincnlia  a 
Doxiis  ac  studium  viUe  puritatis,  gratia  et  benignitate  Ποιηίηί  nostri 
leso  Cliristi,  cuni  qiio  palri  gloria  cl  sanclo  ac  vivifico  spirilui  niinc 
el  semper  cl  in  sccula  scculorum.     Anien. 


11)  Deesl  in  ΛΙ.  Col.  3)  τω  Ν. 

12)  ΑΙ.  χνρίο).  Coi.  4)  ΑΙ.  «λλ'   ηάη  χαϊ.  Cot. 

Cap.  XXVII.   Ί)  Doesl  iii  ΑΙ.  ΓοΙ.  5)  χ((ί^α()ότητος  Ε  Η  ΑΙ.  ap.  CoU 

2)  γ(ΥΤα(ος  Mipra  ω  Ε,  j'f η'πτΓος  Ν,  (>)  Vorom  yicinii  iti   Ε  hiruna  prae- 

yfrttfTnv  ΛΙ.  .-ip,  Γ.Ι.Ι.  ip»h\.  Foile  exchiil  τυντυ  dV. 


368  MARTYRIUM  (INED.)  S.  IGNATII.   I.  II. 


MAPTYPION  ΤΟΥ  ΑΓΙΟΥ  ΙΓΝΑΤΙΟΥ  ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ  ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ. 

Ι.  Έν  ετει  πεμπτω  της  βαΰίλείας  Τραϊανού  Καίΰαρος  καϊ  δευτερίο 
ί'τει  έννπατίας  Άττηκον  καϊ  Σονρβίνον  καϊ  Μάρκελλου  'Ιγνάτιος  επί- 
(Γκοπο^  της  Άντιοχεων  τον  ϋ•εον  ^κληΰίας  δεύτερος  μετά  τονζ  άτΐοΰτόλονς 
γενόμενος  —  Ενόδων  γαρ  δLεδεξaτo  μετά  επιμελεβτάτης  φρονροφνλακης 
—  άπο  Συρίας  επΙ  την  Ρωμαίων  πόλιν  παρεπεμφΟ^η  της  εις  τον  Χρι- 
ατον  ένεκα  μαρτυρίας,  ήΰαν  δε  οί  φυλάαΰοντες  αύτον  Τραϊανού  προ- 
τίκτορες  δέκα  τον  αρί'&μον,  ανήμεροι  τίνες  κα\  -θηριώδη  τον  τρόπον 
'έχοντες,  ot  καϊ  δια  της  Άβιας  δεΰμιον  ηγον  τον  μακάριον'  εκείθεν  δε 
ετύ  Θράκην  καϊ  '^Ρηγιον  δια  γης  καϊ  ϋ^αλάΰΰης  νποπιέζοντες  τυν  οβιον 
ημέρας  καϊ  νυκτός,  και  τοι  καϋ^'  εκάΰτην  πόλιν  ευεργετούμενοι  υπό 
των  αδελφών  αλλ'  ουδέν  τούτων  επράϋνεν  των  ανήμερων  τας  όργας^ 
αλλ'  ατάκτοις  καϊ  άναιδέβιν  οφϋ'αλμοΐς  έίέΟ'λιβον  τον  αγιον ,  ως  που 
καϊ  αυτός  εν  επιβτολτΙ  γράφει  λέγων '  από  Συρίας  μέχρι  'Ρώμης  &ηριο- 
μαχώ^  δια  γης  καϊ  Ό'αλάΰΰης  αγόμενος,  ενδεδεμένος  δέκα  λεοπάρδοις, 
οϊτινές  είαι  ΰτρατιωτικόν  τάγμα '  ot  καϊ  ευεργετούμενοι  χείρους  γίνονται.^ 
"Αραντες  ούν  έκ  'Ρηγίου  παραγίνονται  εν  TJJ  'Ρωμτί). 

II.  Καϊ  προΰηνεγκαν  τω  αντοκράτορι  Τραϊανω  την  αφιξιν  αύτον. 
καϊ  εκέλευϋε  ο  αυτοκράτωρ  είΰαχϋ"ηναι  αντόν ,  παρούΰης  καϊ  της 
ΰυγκλητον.  και  φηβι  προς  αυτόν '  ΰύ  εϊ  'Ιγνάτιος ,  ο  την  Άντιοχέατν 
πόλιν  άνάΰτατον  ποιηΰας;  ως  καϊ  εις  άκοάς  εμάς  ελΟ•εΐν,  δη  πάΰαν 
την  Συρίαν  μετέβαλες  από  του  ελληνιβμοϋ  εις  τον  χριατιανιΰμόν.  'Ιγνά- 
τιος είπεν '  £1'θε ,  βαβιλεϋ ,  οίος  τε  ημην  καϊ  αε  μεταβαλεΐν  από  της 
είδωλολατρείας  καϊ  προΰαγαγεΐν  τω  των  όλων  -θεω,  καϊ  φίλον  Χριατοϋ 
καταΰτηΰαι^  καϊ  ιΰχυρωτέραν  ϋου  ποιήΰαι  την  άρχην.  Τραϊανός  εΙπεν' 
εΐ  βούλει  μοι  χάριτας  καταΟ'έΰ&αι  καϊ  εν  τοις  έμοΐς  φίλοις  καταριϋ•- 
μεϊΰϋ^αι,  μεταϋ'έμενος  την  γνώμην  Ό^νΰον  τοις  '&εοΐς'  καϊ  'εΰτ}  άρχιερεύς 
του  μεγάλου  /άιός,  καϊ  βαβιλεύΰεις  ΰνν  εμοί.  'Ιγνάτιος  είπεν  *  χάριτας 
δει  παρέχειν,  βαΰιλεϋ  ^^  τάς  μη  βλαπτούαας  ιρυχην,  ου  τάς  άπαγούΰας 
εΙς  την  αίώνιον  κόλ^σιν.  τάς  δε  επαγγελίας  αου,  ας  επηγγείλω  διδόναι 
μοι,  ονδενός  λόγου  αξίας  κρίνω'  οντε  γαρ  •Θ'εοΐς,  οΐς  ού  γινώΰκω,  λα- 
τρεύω, ούτε  ο  Ζευς,  όΰτις  εατϊν,  επίΰταμαι^  ούτε  βαϋιλείας  κοΰμικης 
Ιφ/ε|Μ,ο;ι.  τι  γαρ  όφελος  ϋ-ηβομαι ,  εάν  όλον  τον  κόομον  κερδηβω ,  την 
δε  ψυχην  μου  ξημιω&ώ ;  Τραϊανός  εϊπεν  εοικάς  fi-ot  αίαϋ'ηΰεως  εμ- 
φρόνου  άμοιρος  είναι,  5ιά  τούτο  έξεοτελίζεις  μου  τάς  επαγγελίας,  ό&εν 
έάν  εις  άγανάκτηΰίν  με  άγάγτ^ς,  πάϋαις  αΐκίαις  ΰε  τιμωρ^'^ΰομαι  ού  μό- 
νον ώς  άνηκοον ,  άλλα  καϊ  ως  αχάριβτον  καϊ  μη  πει&όμενον  ιεράς 
ΰνγκλ^μου  καϊ  ού  -θ-ύοντα.  'Ιγνάτιος  είπεν '  ποίει  το  δοκούν  ΰοι ,  βα- 
ΰιλεϋ^  εγώ  γαρ  ού  'Θ^ύω.  ούτε  γαρ  πυρ,  ούτε  ΰταυρός,  ούτε  θηρίων 
&υμός,  ούτε  άφαίρεϋις  μελών  ποιούβίν  με  άποϋτηναι  από  '&εοϋ  ^c5v- 
τος.  ού  γαρ  τον  νυν  αγαπώ  αιώνα,  άλλα  τόν  νπερ  εμοϋ  άπο&ανόντα 
καϊ  άναΰτάντα  Χριϋτόν.  r/  ϋύγκλητος  εϊπεν '  τίμεΐς  ο'ίδαμεν,  ότι  οι  'θ•εοϊ 
άϋ'άνατοί  είϋιν'    ού  δε  πώς  'έφης,  'Ιγνάτιε,  ότι  ό  Χριΰτός  άπέΌ^ανεν ; 

1)  β^ηριομαχών  Vat.  Plura  eiiismodi  2)  Ερ.  ad  Rom.  c.  5. 

menda  tacile  correxi    in  Codice    descri- 
bendo.  1)  βαϋιλεύς  Vat. 


MARTYRllM  (ΙΝΕΠ.)  S.  IGNATII.    Π.  369 

*  Ιγνάτιος  ihuv '  6  iμ6ς  χνριος  ει  και  απεθ^ανεν,  δι  οίχονομίαν  αττεθανεν,  αλλά 
δια  τριών  ημερών  ccvianj '  οί  δε  {ψετεροι  ^εοϊ  άπε^ανον  μεν  ώς  Ο^νητο)^  ονχ 
ηγερ&ηϋαν  δε  ώς  θεοί.  αντίκα  γονν  Ζενς  μεν  iv  Κρψΐ}  τέΟ^αττται,  Άΰκλψ 
πιος  χεριχννω  βλη^είς  εν  Κν&ηνί],-  ^Αφροδίτη  εν  Πάφςρ  μετά  Κιννρου 
τε&απται,  '^Ηρακλής  πνρΐ  ανήΧωται.  τοιούτων  γαρ  τιμωριών  α^ιοι  ηΰαν 
οί  &εο\  νμών  f  έπει  ακρατείς  καϊ  κακοποιοί  νπηρχον  και  αν&ρώπων 
φ&ορεΐς'  ο  δε  ημέτερος  κύριος  άνΐ]ρε^]  κατά  αάρχα  ύπο  ανθρώπων 
7ΐονΐ]ρών  ον  φερόντων  αντον  τονς  έλεγχους,  παΰαν  ενεργεΰίαν  πάρε- 
οχηκώς  και  αχαρΐ6τΊ}0^εϊς  νπο  αηίΰτων.  Τραϊανός  είπεν '  iγώ  ΰοι  πα- 
ραινώ, εκκλΐναι  τον  θάνατον,  καϊ  προαδραμεΐν  τί]  ζωγ}.  Ιγνάτιος  εϊπεν' 
χαΐώς  μοι  παραινείς,  ω  βαΰιλεν'  φύγω  γαρ  τον  αΐώνιον  θάνατον,  καϊ 
π^6φείη•ω  rjj  αίωνίω  ζω^.  Τραϊανός  εϊπεν'  καϊ  πόβοι  ειοϊ  -θάνατοι; 
^Ιγνάτιος  εϊπεν  δύο'  6  μεν  πρόακαιρος,  6  δε  αιώνιος'  οντω  δε  καϊ 
ζωαϊ  δύο'  tj  μτν  6L•γoχρόvιoς,  η  δε  αιώνιος.  Τραϊανός  εϊπεν  Ό'ϋΰον 
τοις  ^εοϊς  καϊ  τας  τιμιορίας  ίκκλινον  ου  γαρ  εϊ  αύ  της  γερουΰίας 
αμείνων.  'Ιγνάτιος  εϊπεν  ποίοις  Ο^εοΐς  θέλεις  Ό'ύΰω ;  τω  δεκατρείς  μή- 
νας δια  μοιχείαν  iv  πίθω  κατειρχ^εντι ;  η  τω  πεπεδημενω  τάς  βάαεις 
χαλχω;  η  τω  άστοχηααντι  της  μαντικής  καϊ  νπο  γυναικός  νικηϋ'έντι ; 
»1  τω  ντΐο  Τιτάνων  διαΰπωμένω  άνδρογυνω;  η  τοις  τα  τον  '^ Ηλίου 
οϊχοδομήαααι  τείχη  καϊ  τον  μιϋβ-ον  άποΰτερη^εΐαιν ;  η  ταΐς  τα  ανδρών 
ϊργα  μιμονμέναις,  τα  δε  των  γυναικών  έργα  ^λα^-ομεναις ;  αΐδοϋμαι 
λ^ειν  ^εονς  γόητας  καϊ  φ&ορεϊς  παίδων  καϊ  μοιχούς  εις  άετον  καΐ"' 
τανρον  καϊ  χρναον  καϊ  κύκνον  καϊ  δράκοντα,  ώς  νμεΐς  λέγετε,  μετα- 
βαλλόμενους, ουκ  Ιπ*  άγα^ώ  τινϊ,  αλλ*  Ιπϊ  διαλυθεί  αλλότριων  γάμων, 
ους  ίιρην  βδιλύττεΰ^αι,  ούχϊ  δε  καϊ  προΰκυνεΐν.  τούτοις  υμών  εύχον- 
ται αί  γνναΰκς,  ϊνα  νμΐν  την  ΰωφροΰύνην  φυλάττωΰιν*  Τραϊανός 
ί1πί¥'  Ιγω  ύοι  παραίτιος  τ»|ς  εις  τους  ^εούς  βλααφημίας  γεγονα,  μη 
αΙ*ίύάμεν6ς  οε.  'Ιγνάτιος  ειπεν  εϊρΊ]κά  οοι  καϊ  πάλαι,  ότι  ετοίμως 
fya  Xifog  fciuutv  alxiav  χαϊ  παντοΐον  ϋ^ανάτου  τρόπον,  επειδή  απεύδω 
ιιρος  τον  α&άνατον  ^tov.  Τραϊανός  εϊπεν  iav  μή  '&ιΰεις,  μεταμελη- 
^fiij.  πριν  ονν  τια^εΐν,  φείααι  αεαυτοϋ.  'Ιγνάτιος  εϊπεν'  ει  μή  ίφει- 
δόμην  ίμαντοϋ  f  ίτιοίουν  ο  προαεταττες.  Τραϊανός  εϊπεν  ταΐς  μο- 
λνβδίαι^  αΐκίΰατε  αυτού  τα  μετάφρενα.  'Ιγνάτιος  εϊπεν  Ιπ^τεινάς 
μοι,  βαοιλεΰ ,  τον  εις  ϋ^εον  πό&ον.  Τραϊανός  εϊπεν '  τοις  όννξι  τάς 
πL•υρaς  αύτοϋ  καταξάνατε  καϊ  αλΰιν  άνατρίψατε.  'Ιγνάτιος  εϊπεν '  όλος 
μου  6  νους  προς  θεον  άνατέταται,  καϊ  ων  πάσχω  λόγον  ού  ποιούμαι. 
Τραϊανός  εϊπεν  ^αον  τοις  &εοΐς.  'Ιγνάτιος  εϊπεν'  τάχα  τοις  τών 
Alr%rjnUo¥  κελεύεις  με  Ονααι  βοΧ  καϊ  τράγου  ήβι^  καϊ  πι&ήκω  καϊ  άΰπίδι 
Ιοβόλω  χαϊ  χννϊ  λέοντι'  χαϊ  κροκοόείλω,  ή  τω  Περΰικω  πυρϊ  ή  ^αλάϋΰης 
νό<αί  η  Ιπιχ^νίω  Πλάτωνι  ή  "^Ερμή  κλέπτη.  Τραϊανός  εϊπεν '  εϊπόν 
οοι '  θΐίσαν.  ταντα  γάρ  οε  λέγοντα  ονδεν  οφελήαει.  'Ιγνάτιος  εϊπεν '  εϊ- 
πόν  οοι'  ού  9νω,  ουδέ  άφίοταμαι  του  θεού  τοϋ  ενός  καϊ  μόνου,  ος 
Ιποίηοεν  τον  ούρανόν  καϊ  την  γήν  χαϊ**  την  ^άλααααν   χαϊ   πάντα   τα 

2)  \i»   UX.    Yal.    Forte    iv   KtOui-  <i)  ιράγω.  ηβι  Val.    ForlaKso  r(i«y^> 
ρώνι.                                                                   χηϊ  fjiitj  (atil   ϊβιδι). 

3)  ««i  λΑΛ\Α\  η  conieciura.  '')  **^'''>•  -^«^^»'"  (•*'')  V'"•  ^"'^^  '"" 

,  ,^  .,  siTi-fuliim  i?sl  xtn,  aul  «cnl»rinliim  χυνΐ% 

Α)   γυλοςωιτιν  \al.  Χ(ονΊΐ. 

5)  μοίιβίαιν  Vai.  8)  Adinnxi  xa\  rnpiilflm 


370  MARTYRIUM  (INED.)  S.  IGNATII.   II.  III. 

εν  αυτοΐς,  του  ^εοϋ  των  ηνενμάτων,^  του  βααιλεως  παντός  αΐβϋ-ψοϋ 
χαϊ  νοψοϋ,  ος  'έχει  πάΰης  ΰαρκος  εξουΰίαν.  Τραϊανός  είπεν  τι  γαρ 
ΰε  κωλύει,  κάκεΓνον,  εϊπερ  εΰτιν,  ^εον  αεβευν,  καΙ  τούτους,  ους  ψινγ, 
πάντες  ομοΧογοϋμεν ;  ^Ιγνάτιος  εΐπεν  η  φυΰιζη  διάγνωϋις,  όταν  ri  κα- 
'θ'αρα,  ου  ΰυγκρίνει  ττ}  αλτιΟ-εία  το  ψευδός,  τω  φωτϊ  τΟ  ΰκοτος,  τω 
γλυηεΐ  το  πικρόν.  τοϊς  γαρ  ταίίτα:  μη  διακρίνουοι  επηρνηται  το  ο-υα/. 
τις  γαρ  ΰυμφωνηβις  Χριΰτω  προς  Βελίαρ,  η  τις  μερίς  πιΰτω  μετά  απίΰτων ; 
τις  δε  ΰυγκατά&εΰις  ναών  Ό-εοΰ  κκι  ειδώλοις ;  Τραϊανός  είπεν  απλώ- 
ΰαντες  αύτου  χεϊρας  πληΰατε  ^υρός.  'Ιγνάτιος  είπεν '  ούτε  πυρ  το  καυ- 
ΰτικον ,  ούτε  &ηρίων  οδόντες  ,  ούτε  ΰκορπιΰμδς  οΰτεων ,  ου  βυγκοπαϊ 
μελών,  ούτε  άλεαμοϊ  όλου  του  ϋώματος ,  ουχ  αί  του  διαβόλου  κολάΰεις 
μεταΰτηΰουβίν  με  της  προς  'Θ-εον  αγάπης.  Τραϊανός  είπεν'  πάπυρον 
ίλαίω  βάψαντες  καΐ  α'ψαντες  τάς  πλευράς  αύτοϋ  φλέξατε.  Ιγνάτιος 
εΙπεν  δοκεΐς  μοι,  βαϋιλεϋ,  άγνοεΐν,  οτι  6  Ο'εός  εν  εμοί  εατιν,  ος  %αϊ 
δύναμίν  μοι  επιχορηγεί  καϊ  ϋτε^ράν  ποιεί  μου  την  ψυχην'  ούτε  γαρ  αν 
οϊός  τε  ημην  φέρειν  ΰου  τας  βαϋάνους.  Τραϊανός  είπεν'  ϋιδηριοςτάχα 
τις  εϊ  καΐ  άπεβκληκως'  η  γαρ  άν  ενεδίδους  λοιπόν  τοις  μώλοψιν  άλ- 
γυνόμενος  ϋ-ϋΰαι  τοις  ^εοΐς.  Ιγνάτιος  είπεν  ουχ  ως  μη  αία&ανόμενος^ 
βαΰιλεϋ,  των  βαΰάνων  φέρω  καϊ  καρτερώ  ταϋτα,  αλλ'  ως  της  προς 
^εόν  εύνοιας  ελπίδί  τών  άγα&ών  επικουφιζούΰης  μου  τάς  οδύνας '  ούτε 
γαρ  πυρ  φλέγον,  ούτε  ύδωρ  επικλύζον  ΰβέβαι  ποτέ  δυνηβεται  τΐ]ν  προς 
^εον  άγάπην.  Τραϊανός  εΐπεν  ενεγκαντες  πυρ  και  άπλώΰαντες  εις  τό 
'έδαφος  την  άνϋ•ρακιάν  ΰτηϋατε  επ'  αύτην  τόν  Ίγνάτιον,  ννα  καϊ  ούτως 
πειοϋ-η  είξαι  καϊ  'Θ'ϋΰαι  τοις  'θ•εοΐς.  'Ιγνάτιος  είπεν'  τό  καυΰτικόν  τοϋ 
πυρός  ΰου  εις  ύπόμνηβίν  με  άγει  εκείνου  τοϋ  πυρός  καϊ  αιωνίου  καϊ 
άββέΰτου,  και  τοι  πρόΰκαιρον  ον.  Τραϊανός  είπεν  οίμαι  οτι^'^  γοη- 
τείας εΰτϊ,  καταφρονεΐν  τών  βαΰάνων '  ή^^  γαρ  άν  εϊ'ξαις  τίμΐν  τοΰαϋτα 
παρ'  ημών  αίκιΰ&είς.  'Ιγνάτιος  είπεν  οι  δαίμονας  άποΰτρεφομενοι  ως 
άποΰτάτας  Ο-εοϋ  καϊ  ε'ΐδωλα  βδελυΰΰόμενοι  πώς  άν  είεν  γόητες.,  είπε 
μοί..  ύμείς  γαρ  μάλλον  ταϋτα  οι  ΰεβόμενοι  τοις  τοιούτοις  ληρωδημαΰιν 
ύπόκειΰϋ^ε'  ιΐμΐν  δε  νενομοΟ-ετηται,  φαρμάκους  μη  εάν  ζην,  μηδέ  επαοι• 
δούς,  μτίδε  κληδονιζομενους ,  άλλα  καϊ  τών  τα  περίεργα  πραττόντων 
τάς  βίβλους  κατακαίειν  είώϋ-αμεν  ώς  απορρήτους,  ούκοϋν  ουκ  εγώ  γόης 
αλλ'  ύμεΐς  προΰκυνοϋντες  τοις  δαίμοΰιν.  Τραϊανός  είπεν  τους  &εονς^ 
'Ιγνάτιε^  άπέκαμον  εις  ΰε,  καϊ  λοιπόν  απορώ,  ποίαις  χρηΰομαι  βαΰάνοις 
προς  τό  πεΐΰαί  ΰε  είξαι  τοις  προΰταττομενοις  ΰοι.  'Ιγνάτιος  είπεν '  μη 
κάμνε,  βαΰιλεϋ,  αλλ  η  πυρϊ  παραδίδου,  η  Ηφει  τέμνε,  η  βυ&ώ  επίρ- 
ριπτε, η  -θ^ηρίοις  εκδίδου,  ϊνα  πειΰΰ'τίς ,  οτι  τούτων  ημΐν  ούδεν  δεινόν 
^ιά  την  προς  Ό-εόν  άγάπην. 

III.  Τραϊανός  εΐπεν'  τίνα  ελπίδα  εκδέχη,^^  'Ιγνάτιε,  τούτοις  ενα- 
πο'^νήΰκων  ,  οϊς  πάΰχων  υπομένεις ,  ουκ  'εχω  λέγειν.  'Ιγνάτιος  εΐπεν ' 
οί  άγνοοϋντες  τόν  ϋ^εόν,  τον  επϊ  πάντων  κύριον  ημών  Ίηΰοϋν  Χριΰτόν 
άγνοοϋΰι  καϊ  τα  ητοιμαΰμένα  άγαϋ•ά ,  οϋ•εν  ενταϋϋ-α  λογίζονται  την 
ί^παρξιν  αυτών  είναι  μόνον  ώς  καϊ  τών  άλογων  ζώων  ούδεν  δε  πλέον 
μετά  την  ίν&ένδε    άπαλλαγην    φαντάζονται. '    ημείς    δε    οί  γινώΰκοντες 

9)  τον  ϋ-'ν  τον   ηνων  (sic)  Vat.  12)  Ικδ^χει  Vat.  ul  supra  μετκμε- 

10)  Adtlidi  οτι,  λη&ησει. 

11)  η  Vat. 


MARTVniUM  (ΙΝΕΟΛ  S.  IGNATII.   III.  371 

την  εναεβειαν  ϊαμεν,  δη  μετά  την  Ιντεν&εν  απαλλαγ^η^  «ναβτάντες  αΐδιον 
ζίοην  ε^ομεν  iv  Χριΰτω  ανελλιπή  χαϊ  αδιάδοχον,  ης  άπίδρα  οδννη  κκϊ 
λνηη  και  ατεναγμός.  ΤραΪΜ'ος  ειπεν  ίγώ  χαταλνΰας  νμών  την  αιρε- 
σιν  διδάξω  νμας  αωφρονεϊν  χαϊ  μη  διαμάχεα&αι  τοις  Ρωμαίων  δόγμα- 
αιν.  'Ιγνάτιος  είπεν'  χαϊ  τίς  δύναται^  βασιλεν  ^  Ό^εον  οιχοδομην  χατα- 
λνσαι;  χαν  γαρ  επιχειρηΰτ}  τις ^  ονδεν  αντω  πλέον  υπάρχει,  η  το  &εο- 
μάγον  είναι'  6  γαρ  Χριΰτιανιαμος  ου  μόνον  ου  χαταλνΌΊ]ΰεται  νπο  των 
ανθρώπων J  «λλ*  όβημεραι  δυνάμει  Χριβτοϋ  εις  αϋ^^σιν  επιίω'σει  χαϊ 
μέγεθος  χατα  τα  αυτά'^  χαϊ  ώΰαυτως  έχων  προχοπην  λαμπρότψος, 
όμον  χαϊ  αεμνότψος,  ίχλάμψει"^  μαρμαρυγάς.  πληϋΰΊ^ΰεται  γαρ  ΰύμπαΰα 
V  ρ]  ^^^  γνώναι  τον  χΰριον  ^  ώς  ύδωρ  πολύ  χαταχαλυψαι  &αλάΰΰας' 
ον  καλώς  γάρy  βαΰιλεϋ,  αϊρεβιν  άποχαλεΐς  τον  Χριοτιανιβμόν '  πολύ  γαρ 
αΧρεΰις  Χριατιανιϋμοΰ  χεγώριοται'  Χριΰτιανιΰμος  γαρ  του  οντος^  &εοϋ 
επίγΐ'ωΰίς  εστίν ,  και  του  μονογενούς  υΐοϋ  αυτοϋ,  χαϊ  της  χατα  σάρκα 
επιδημίας  cnnov ,  χαϊ  Μωύαεως  ΰυνεπομενων  χαϊ  των  της  πολιτείας 
καλών  TJJ  αίΜτψενστω  ^ρηακεία*  τίνα  δε  ημών  ^γνως  ΰτάοιν  χαϊ  πό- 
Ιεμον  ayanavj  ονχι  δε  υποτααΰομενους  άρχουβιν,  οϊς  άχίνδννος  rj  υπο- 
ταγή ;  ομονοονντας^  είρηνιχώς  iv  τοις  φυλάκοις,  αποτείνοντας  παΰι  τας 
οφειλάς'  τοίς  τον  φόρον,  τον  φόρον,  τοις  τον  φόβον,  τον  φόβον  ^  τοις 
το  χελος,  το  τέλος,  τοις  την  τιμήν,  την  τιμήν,  ΰπεύδοντας  μηδενϊ  μηδέν 
οφείλειν,  η  το  αγαπάν  αλλήλους'  δεδιδάγμεϋ•α  γαρ  παρά  του  χυρίου 
ημών  *Ιηαον  Χριστοί,  μη  μόνον  τον  πληΰίον  αγαπάν,  άλλα  χαϊ  τον 
ε•/βρον^  ευποιειν ,  χαϊ  ευεργετεϊν  τους  μιαοϋντας  ημάς,  χαϊ  ευχεβθ'αί 
νπ'ερ  των  ίπΐ]ρεαζόντων  ημάς  χαϊ  διωχόντων'  τι  δε  ΰοι  προβέχρουΰε 
το  ΧραηίΛνιΰμον  κήρυγμα,  ίξότου  ηρξατο,  ειπί'  άρα  μή  τι  νεώτερον 
ανμβέβ^ιχίν  ίηϊ  την  Ψωμαίων  αρχήν;  ουχϊ  δε  χαϊ  ή  πολυαρχία  εΙς  μο- 
vaffiUcv  ιιανέτκΰεν,  και  Ανγουατος  ό  οός  πρόγονος,  Ιφ'  ου  ο  ημέτερος 
emrfiQ  Ιιίχ&η  ίκ  παρθένου  καϊ  Ιγίνετο  6  πρώτγν  ^εος  λόγος  ων  άν- 
^^§Ηίθς  δι  ημάς,  μόνος'  ονχι  αΙώνα  όλον  ίβαΰίλευΰεν  πεντήκοντα  ολοις 
Ινιαντοϊς  καϊ  ετττά  τιρός  μήβιν  «λλοι?,  χρατήβας  της  των  'Ρωμαίων 
άρχης  καϊ  μοναρχήαας  ώς  ουδεϊς  έτερος  των  προ  αυτοϋ;  ου  πάν  φΰλον 
αύτώ  ύπετάγη;  καϊ  ή  πρότερον  άμιξία  των  ί^ών  χαϊ  το  προς  άλλ7ίλους 
μΐΰος  διελύ&η  ίχ  της  του  ϋωτηρος  ημών  Ιπιδημίας.  η  ΰύγχλητος  εϊπεν ' 
ναι,  ταντα  ούτως  Ιχει,  ώς  είπα  ς ,  'Ιγνάτιε,  άλλα  τοϋτο  άγαναχτοϋμεν, 
οτι  την  περϊ  τους  &εους  &ρηακείαν  χατελυΰεν.  'Ιγνάτιος  είπεν '  ω  λαμ- 
πρά γερουαία,  ώαπερ  τα  άλογώτερα  τών  ί&νών  χα&υπέταξε  ττ}  '^Ρωμαίων 
"ΡΖδ»  ί"  ^^  ημέτεροι  λόγοι  αιδήραν  ράβδον  άποχαλοΰβιν,  ούτως  χαϊ 
τα  πονηρά  άπο  τών  ανθρώπων  ί^,ήλαΰε  πνεύματα,  ενα  χαϊ  μόνον 
κβηαγγιίΧας  τον  ίπϊ  πάντων  Οεον.  χαϊ  ου  τοϋτο  μόνον,  αλλά  χαϊ  της 
πίηρας  αντών  δουλείας  άπήλλαξεν,  αιμοβόρων  χαϊ  άνιλίων  όντων  αυτών. 
ου  τω  ^ανάτω  τών  φιλτάτων  υμών  ίνετρυφηΰαν  ;**  ουχ  έμφνλίοις  πολί• 
μοίς  νμας  ίμίαινον;  ουκ  άαγημονεϊν  υμάς  ηνάγχαζον  γυμνούς  ^εατρί- 
^fiimg,  τιαί  τάς  γυναίκας  νμών  γνμνάς  ώς  iv  αίχμαλωοία  πομπενοντες* 

1)  Forlc  lcg.  ui/rov.  b)  όμονοοΰντες  Va(. 

2)  (χλά/ΛΤίουσα  Val.  6)  τώΡ  (χ&ρών  Val. 
:*)  ToC  υντος  όντως  Vat.  .ν       .         y^j 

4)  χαϊ  μοίυσίως  συνεηομίνω    >μϊ  '\  ^         ,. 

τήί    το,ν  ηοληείας   κ,^οίν  τή  uihu-  ^)  ^ητρυφωσαν  Vat. 

ψίυσΊκ  (sine  acccnlii)  »ρισχ(ία  V.it.  ί»)  nouTffvrtvrag  Vat. 

24• 


372  MARTYRIUM  (INED.)  S.  IGNATII.    III. 

αίμαΰι  κοινονντες  την  γην,  καϊ  τον  καϋ•αρον  αέρα  ακαϋ'αρΰίαις  ϋ-ολονν- 
τες ;  ίρωτηΰατε  Σκνϋ-ας,  εΐ  μη  τγ  ^Αρτεμ,ιδι  άνϋ-ρωπονς  'ε&νον '  πάντως 
γαρ  ν^ιεΐς  αρνεΐΰ&ε  αίΰχννόμενοι  την  τω  Κρόνω  ΰφαττομενην  παρ&ενον. 
καϊ  "Ελληνες  εγκανχώνται  επϊ  ταΐς  τοιανταις  ανΟ'ρώπων  ^υβίαις,  τταρα 
βαρβάρων  το  τοιούτον  παραλα/^όντε?  κακόν.  Τραϊανός  είπεν'  νη  τονς 
Ό'εονς^  εκπλήττομαι  ΰε ,  ^Ιγνάτιε  ,  της  πολνμαϋ'ίας ,  εΐ  καϊ  μη  επαινώ 
της  ϋ'ρηβκείας.  'Ιγνάτιος  εϊπεν'  καϊ  τι  κατεγνως  της  'Θ•ρηθκείας  ημών 
της  Ό-είας;  Τραϊανός  είπεν'  οτι  τον  δεϋπότην  ηλιον  ου  προΰκννεΐτε, 
ούτε  τον  ονρανον,  ον  την  ιεραν  ΰεληνην  την  πάντροφον.  Ιγνάτιος 
εϊπεν  καϊ  τις  αν  ελοιτο,  βαΰιλεν,  προϋκννεΐν  τον  ηλιον  τον  εν  ϋχηματι 
οντά ,  τον  εν  αιΰ^ηΰει  νποπίπτοντα  καϊ  άποβάλλοντα  καϊ  πάλιν  εκ 
πνρος  άναλαμβάνοντα  την  άποβληΌ'εΐΰαν  ϋ-ερμότητα,  τον  [εν]  εκλείψει 
ουπω  μενόντα,^^^  τον  μη  δννάμενόν  ποτέ  α^ιειψαι  την  εαυτόν  τα^ιν  πάρα 
την  γνώμην  τον  ίπιτά'ξαντος  αντώ  τον  δρόμον  τελεΐν,  ουρανός  δε  πώς 
προΰκννητος^  6  νέφεΰι  καλνπτόμενος,  ον  ώβεϊ  δερριν  ε^ετεινεν  ο  δημι- 
ονργος  καϊ  ώς  καμάραν  επη'ξεν  καϊ  ως  κνβον  ηδραβεν ;  η  ΰεληνην 
αν^ονΰαν  καϊ  μειονμενην  καϊ  πά&εΰιν  νποκειμενην ;  αλλ'  οτι  λαμπρυν 
το  φώς  εχονΰιν,  ίιά  τοντο  προβκυνεΐοΰ'αι  οφείλονΰιν  ^  ου  πάντως  αλή- 
της 6  λόγος,  εις  φαΌίίιν  γαρ  άνΰ•ρώποις ,  αλλ'  ονκ  εις  προΰκννηοιν 
εδόϋ^ηΰαν  '  πεπαίνειν  καϊ  'Ο'ερμαίνειν  τονς  καρπονς  προΰετάχΌ-ηΰαν,  λαμ- 
πρννειν  την  ημέραν  καϊ  φωτί'ζειν  την  ννκτα'  καϊ  οί  αβτερες  τον  ον- 
ρανον εις  ΰημεΐα  ετάχϋ•ηΰαν  καϊ  εις  καιρονς  καϊ  εις  τροπάς  καϊ  τών  την 
^άλαβΰαν  πλεόντων  παραμνΰ•ίαν'  αλλ'  ονϋ•εν  τούτων  προβκυνητον,  ουχ 
νδωρ,  ον  Ποΰειδώνα  καλείτε,  ον  πνρ,  ον"Ηφαιΰτον  λέγετε,  ονκ  αέρα, 
ον  "Ηραν  ονομάζετε,  ον  γην,  ην  ^ημητραν  καλείτε,  ον  καρπονς '  ταντα 
γαρ  πάντα  καν  ύ}  προς  ΰνΰταΰιν  ημετέραν,  αλλ'  όμως  φϋ•αρτά  ειοι  καϊ 
αψνχα.  Τραϊανός  είπεν'  ον  καλώς  'ελεγον  εν  άρχαΐς,  οτι  ΰν  ει  6  άνα- 
ΰτατώβας  την  άνατολην,  μη  βεβεβΰ-αι  τους  'ΰ'εούς ;  'Ιγνάτιος  είπεν'  καϊ  αγανα- 
κτείς, ω  /^ασιλευ,  οτι  τα  μη  'όντα  προβκννητά  παραινονμεν  μη  ΰεβειν, 
άλλα  τον  {}εόν  τον  άληϋ-ινόν ,  τον  ζώντα ,  τον  ποιητην  ονρανον  καϊ 
γης,  τον  μονογενή  υίόν  αντοϋ,  καϊ  το  αγιον  αντον  πνενμα ;  αντη  γαρ 
μόνη  άλη^}ης  ^ρηβκεία  κρατονβα  καϊ  όμολογονμενη  Ό'ειοΐς  τε  καϊ  πνεν- 
ματικοΐς  δόγμαΰιν  άβρννομενη'  η  δε  καϋ-'  νμας  διδαβκαλία  τον  ελλη- 
νιΰμον  αϋ•εος ,  πολν%•εία  ενανάτρεπτος  άΰτάτως  περιφερόμενη ,  επ'  ον~ 
δεμια  βεβαιώΰει  εΰτηκνΐα'  η  γαρ  ανεξέλεγκτος^^  παιδεία  πλανάται'  πώς 
γαρ  ονκ  'εΰτι  παντοίων  λόγων  ψενδων  πεπλανημένη,  ποτέ  μεν  λεγονΰα, 
δώδεκα  ε^ναι  τους  καϋ-όλου  του  κόομου  'Θ-εους,  πάλιν  δε  πλείονας  νπει- 
ληφνΐα ;  Τραϊανός  είπεν'  ονκ  'έτι  ΰον  φέρω  την  άλαζονίαν'  δεινώς  γαρ 
ημών  κατακερτομεΐς,  ΰτωμνλία  λόγων  νικαν  ημάς  Ό-ελων.  Ό•ϋΰον  ούν ' 
αρκεί  γάρ  ϋοι,  όΰα  κατερρητόρευΰας  ημών.  ει  δε  μη  γε,  πάλιν  σε  αίκι- 
ϋάμενος  υΟτερον  'Θ'ηρίοις  ΰε  παραδώΰω.  'Ιγνάτιος  είπεν '  εως  πότε 
απειλείς,  καϊ  ον  ποιείς  α  επαγγέλλγ};  εγώ  γάρ  Χριΰτιανός  ειμί  καϊ  ον 
ϋ'υω  πονηροΐς  δαίμοΰιν,  άλλα  προΰκννώ  τον  άλη&ινόν  ■&εόν  τον  πατέρα 
τον  κυρίου  Ίηΰού  Χριΰτοϋ,  τον  φωτίΰαντά  με  φώς  γνώΰεως,  τον  άνοί- 
ξαντά  μου  τους  οφϋ-αλμους  εις  κατανόηΰιν  τών  ϋ'αυμαΰίων  αντον ' 
αντον  γάρ  τιμώ  καϊ  ΰέβω'    αντός  γάρ  ΰ^εός  εΰτι   καϊ  κύριος  καϊ  βαΰι- 


10)  ου  πομένοντα  (sic)  Vat.  11)  άνε'ξέλεχΐος  Vat. 


ι 


MARTVRIUM  ΟΝΕΟ.)  S.  IGNATII.   III.  IV.  373 

λενς^  6  μαχάρως  χαϊ  μόνος  δννάΰτης.  Τραϊανός  είπεν  '  χραβατοπνρίαις 
ΰε  αναιρώ,  εαν  μτ}  μετανοησ}]ς.  'Ιγνάτιος  εϊπεν'  καλόν,  ώ  βαΰιλεϋ  ,  η 
εχ  κακών  μετάνοια,  η  δε  εξ  άγαΰ-ών  υπόδικος  Ιση  ν*  επ\  τα  χρείττω 
γαρ  χρη  τρεχειν  τ}μας,  ονχ  επϊ  τα  χείρονα.  Τραϊανός  εΐπεν '  τοις  όννξι 
τον  νώτον  αντον  χαταξεΰαντες  λενετε  αντώ'  πεία^ψι  τω  αυτοχράτορι, 
χα\  drcov  τοις  '&εοΙς  κατά  το  δόγμα  της  ΰνγχλητου.  Ιγνάτιος  εΙπεν' 
εγώ  το  δόγμα  του  ϋ^εοϋ  φοβούμαι  το  λέγον '  ουκ  ϊαονταί  σοι  θεοί  έτεροι 
nXrpf  εμον,  χαϊ  ο  ϋναιάζων  ΰ-εοΐς  ετεροις  iξoλo^'ρευ^'ηΰετaι.  ΰυγχλητον 
δε  xai  βααιλέως  παρανομεΐν  με  χελευόντων  ονχ  ακούσω  *  ου  ληψι/'  γαρ 
τνρόΰϋύπον  δυνάΰτου,  οι  θεΓοι  νόμοι  διαγορεύουΰιν ,  χαϊ  ονχ  ^'αη  μετά 
πολλών  επΙ  χαχία.  Τραϊανός  εϊπεν'  ό^ος  6νν  άλσϊ  χαταχεετε  αυτόν 
των  πληγών.  'Ιγνάτιος  είπεν  πάντα  μοι  ταΰτα  ύπερ  της  τον  ΰ^εου 
ομολογίας  γινόμενα  ϊΰ^ι  μιΰ&ών  είναι  πρόξενα,  ονχ  a^ta  γαρ  τα  παθή- 
ματα του  νυν  χαιροϋ  προς  την  μελλουΰαν  δόξαν  άποχαλνφΘ^μ>αι. 
ΤραίΜνός  είπεν'  φεϊΰαι  βεαντού  Aot;rov,  άνερ,  χαϊ  εϊξον  τοις  προΰτατ- 
τομένοις  ΰοι,  ^εϊ  χείροαι  χρηαομαι  χατά  ΰου  βαΰάνοις.  'Ιγνάτιος  είπεν 
τις  ημάς  ^ωρίύει  από  της  αγάπης  του  Χριΰτοϋ;  θλίψις  η  ΰτενοχωρία, 
η  δκαγμός^  η  λιμός,  η  γυμνότης,  η  χίνδννος,  η  μάχαιρα;  πεπειΰμαι 
γαρ,  οτι  οντε  ^ωή,  οντε  θάνατος  εχΰτηΰαι  με  της  ενΰεβείας  δννηθ?^- 
αεται,  θα^ρήΰαντα  τι}  δννάμει  τον  Χριΰτοϋ.  Τραϊανός  εϊπεν  οϊει 
vtxijcai  με  ττ}  χαρτερία;  φιλόνιχον  γαρ  ξώον  ο  άνθρωπος.  'Ιγνάτιος 
ίϊπεν '  ονχ  οϊομαι,  άλλα  πιΰχενω  τω  θεώ,  οτι  ενίχηΰα  χαϊ  νιχηϋω,  ίνα 
πειαθτΐς ,  οπόσον  μεταξύ  ευοεβείας  χαϊ  άαεβείας.  Τραϊανός  εϊπεν ' 
λεφόντες  αντον  χαϊ  περιθεντες  αυτώ  ΰίδηρα  χαϊ  τους  πόδας  αυτοϋ 
αΰφαλιΰάμενοι  εις  το  ξυλον,  βάλλετε'^  αυτόν  εΙς  την  έαωτεραν  φνλαχην^ 
χαΐ  μηδεϊς  αντον  όλως  ίπϊ  της  εΐρχτης  όράτω'  χαϊ  τρεις  ημέρας  χαϊ 
τρεις  νύχτας  αρτον  μη  φαγέτω,  ϊνα  μετά  τάς  τρεις  7}μέρας  θηρίοις 
βληθεϊς  οντω  του  ζην  νπεξέλθη.  η  ΰνγχλητος  εϊπεν '  χαϊ  7]μεΐς  ΰυμ- 
ψηφοί  της  χατα  ετυτοΰ  αποφάσεως  γινόμεθα'  πάντας  γαρ  ημάς  ivo- 
βθ*4ίε  μηα  τον  αντοχράτορος ,  μη  ειξας  θυΰαι  τοις  θεοΐς ,  αλλ'  εϊναι 
Χριστιανός  διαβεβαιουμενος.  'Ιγνάτιος  εϊπεν'  ευλογητος  ο  θεός  χαϊ 
τκηηρ  του  χυρίον  ημών  Ίηΰοΰ  Χριΰτοϋ,  ός  τΓ]  πολλτΐ  αυτοϋ  άγαθό- 
τητι  ηξίωαέ  με  χοινωνόν  των  παθημάτων  τοϋ  Χριβτοϋ  αντον  γενεΰθαι 
χαι  μάρτνρα  της  θεότητος  αυτοϋ  άληθη  χαϊ  πιΰτόν. 

IV.  Τ^  δΐ  τρίττι  ημέρα  Τραϊανός  προβχαλεΰάμενος  την  ΰυγχλητον 
χαϊ  τον  υπάρχον  τιρόειΰιν  ίπϊ  τό  άμφι^έατρον,  ΰυνδραμόντος  καϊ  τοϋ 
δημον  ^Ρωμαίων  ηχουΰαν  /άρ,  οτι  ο  έπίοχοπος  Συρίας  μέλλει  θηριο- 
μαχεΐν  χαϊ  Ιχέλευαεν  ο  αυτοκράτωρ  εΐβαχθηναι  αυτόν,  ως  δε  ίθεαβατο 
αντον,  ϊφη  προς  αυτόν'  ίγώ  θαυμάζω,  οτι  ζγς  μετά  τοΰαυτας  αΐχίας 
χαϊ  τοααντην  λιμόν,  χαϊ  νυν  πείαθητί  μοι,  όπως  χαϊ  των  προχειμέ- 
νων  χαχών  απαΧΧαγ^ς'  χαϊ  ημάς  τοϋ  λοιποϋ  φίλους  έξεις.  'Ιγνάτιος 
εϊπεν '  ϊοιχάς  μοι  μορφην  μίν  ϊχειν  άνθρωπου,  τρόπους  δε  άλωπον 
οείοντος  μεν  τ|)  χέρχω,  ίπιβουλεύοντος  δε  τ^  γνώμτ},  φιλάνθρωπου  βή- 
ματα πλαττόμενος  χαϊ  βονλενόμενος  μηδkv  νγιές.  άχονε  γοϋν  μετά 
τια^ίηύίας,  ως  ονδείς  μοι  λόγος  Ισται'  τον  θνψον  χαϊ  ίπιχηρον  βίον 


ί2)ΙλείφΗ  Vat.  1)  Fortc  ΙατΙ. 


374 


MARTYRIUM  (INED.)  S.  IGNATII.  IV. 


τούτον  δια  Ίηΰοϋν ,  ον  τΐο&ών  απεψι  προς  αυτόν '  βΐτος  γάρ  εϋτιν 
άΌ•αναΰίας  καΐ  πόμ,α  ξωης  αιωνίου,  όλος  αυτοϋ  είμϊ  κκΐ  τνρος  αυτόν 
ίκτετακά  μου  την  διάνουαν  καϊ  υπερορώ  ΰου  τα  βαΰανιΰτηρια ,  %αϊ 
της  δόξης  ΰου  δι,ατΐτυω.  Τραϊανός  εΐπεν  επειδή  άλαζων  εϋτι,καϊ  υπερ- 
όπτης, δύο  λέοντας  Ιττ'  αυτόν  εάΰατε,  όπως  μηδέ  λείψανον  αυτοϋ  ύπολεί- 
πωνται.  ώς  δε  εϋ•εά^•η  τα  ϋ•ηρία,  ϋ'εαβάμενος  αυτά  ο  μακάριος  εφη  προς 
τον  δήμον '  άνδρες  '^Ρωμαΐοι,  του  δε  αγώνος  Ό'εατοίΐ ,  ου  φαύλης  τινύ? 
δνεκα  μομφής  ταύτα  πάύχω/άλλ^  ένεκα  ευβεβείας'  ΰΐτος  γάρ  είμν  του 
&εοϋ  καϊ  δι'  οδόντων  θηρίων  αληΰ•ομαι,  ϊνα  άρτος  καβ-αρδς  γίνωμαι. 
άκούων  δε  ταϋτα  ό  Τραϊανός,  μεγάλως  ίξεπληττετο  λέγων  μεγάλ7]  η 
νπομονη  των  Χριστιανών'  τις  γαρ  "^Ελληνων η  βαρβάρων  ύπεμενεν  τοιαύτα 
ηαϋ-εΐν  ένεκα  Ο'εοϋ  ιδίου,  οϊα  ούτος,  ύπερ  ούπεπίατευκε,  πάβχει-,  Ιγνάτιος 
εϊπεν  ούκ  άνϋ'ρωπίνης  δυνάμεως  εΰτι  το  ΰτεργειν  τα  τοιαύτα,  προ'&υ- 
μίας  δε  μόνης  κα\  πίΰτεως  εφελκομένης  εις  βοη&ειαν  Χριβτόν. 

Καϊ  ταϋτα  είπόντος  αυτοϋ  'εδραμον  προς  αυτόν  οι  λέοντες,  καϊ 
εξ  εκατερων  τών  μερών  προΰπεΰόντες  άπεπνιξαν  αυτόν  μόνον  ^  ούκ 
εθΊγον  αύτοϋ  τών  ΰαρκών,  ϊνα  το  λείι^ανον  αύτοϋ  ην  φυλακτηριον  τη 
'Ρωμαίων  πόλει ,  εν  ^  καϊ  Πέτρος  εΰταυρω&η  ^  καϊ  Παύλος  άπετμηΌ'η 
την  κεφαλήν^  καϊ  Όνηβιμος  ετελειώ&η  εν  δόξτ)  Χριβτοϋ. 

Ό  δε  Τραϊανός  εξαναΰτας,  εν  Βαυμαβμώ  ην  εκπληττό μένος,  ηκει 
δε  αυτώ  καϊ  γράμματα  παρά  Πλινίου  Σεκούνδου  ηγεμώνος,  κινη&έντος 
επϊ  τω  πλ7ί'Θ•ει  τών  γενομένων  μαρτύρων  ώς  άτρώτως  ύπερ  της  πίΰτεως 
άναιρεΟ'έντων ,  αμα  δε  εν  τω  αύτώ  μηνύοντα  μηδέν  άνόΰιον ,  μηδέ 
πάρα  τους  νόμους  πράττειν  αυτούς,  πλην  του  γε  (ί|Μ.ο;  τή  εωα  διεγειρο- 
μένους  καϊ  τόν  Χριβτόν  τοϋ  '&εοϋ  δίκην  προΰκυνεΐν  καϊ  ύπερ  τούτου 
δίκην  ύπέχειν  τό  δε  μοιχεύειν  καϊ  φονεύειν  καϊ  τα  ΰυγγενή  τούτοις 
α&έμιτα  πλημμελήματα  καϊ  αυτούς  άπαγορεύειν ,  πάντα  δε  πράττειν 
ακολού9•ως'^  προς  αυτόν  [^ε^ραπται,]  Τραϊανόν  επ'  έννοια  λαβόντα 
τα  κατά  τόν  μακάριον  καϊ  αγιον  Ίγνάτιον  προβάντα  —  ην  γάρ  πρό- 
μαχος τών  λοιπών  μαρτύρων  —  δόγμα  τοιούτον  τε&ηκέναι,  τό  Χριΰτι- 
ανών  φύλον  έκζητεΐΰ&αι  μεν,  εύρε&εν  δε  μη  άναιρεΐοβ-αι.^  τό  δε  λεί• 
ipavov  τού  μακαρίου  'Ιγνατίου  έκέλευΰε  τοις  ϋ-έλουΰι  προς  ταφην  άκω- 
λυτως  εχειν.  οί  δε  κατά  την  '^Ρώμην  άδελφοϊ,  οίς  καϊ  έπεΰτάλκει,  ωΰτε 
μη  παραιτηΰαμένους  αυτόν  της  ποΌ-ουμένης  μαρτυρίας  άποΰτερηΰειν^ 
ελπίδος,  λαβόντες  αύτοϋ  τό  ΰώμα  άπέϋ'εντο  εν  τόπω,  hv&a  ην  εξόν 
ά&ροιζο μένους  αίνεΐν  τόν  'θ'εόν  καϊ  τόν  κύριον  7]μών  Ίηϋούν  Χριΰτόν 
καϊ  το  αγιον  πνεύμα  επϊ  ττ)  τελειώΰει  τοϋ  αγίου  καϊ  μακαρίου  έπι- 
ακοπου  καϊ  μακαρίου  μάρτυρος  'Ιγνατίου '  μνήμη  γάρ  δικαίων  μετ'  εγ- 
κωμίων y/νετοϋ. 

ΟΙδεν  δε''  τό  μαρτύριον  αύτοϋ  Ειρηναίος  6  Λουγδούνου  επίΰκοπος, 
και  τών  έπιΰτολών  αύτοϋ  μνημονεύει  λέγων  ούτως'  ε'ίρηκέ  τις  τών 
7]μετέρων  δια  την  προς  ■θ'εού  μαρτυρίαν  παραδοϋ•εϊς  εις  ϋ'ηρία ,  οτι 
βΐτος  ειμί  τοϋ  ϋ'εοϋ  μου,  καϊ  δι'  οδόντων  θηρίων  άληΟ^ομαι,  ϊνα  καΰ^α- 
ρος  άρτος  γένωμαι.^    καϊ  Πολύκαρπος  δε  6  έπίΰκοπος   της  Σμυρναίων 


2)  ΡΙίη.  Ερρ.  Χ,  96. 

3)  Plin.  Ερρ.  Χ,  97. 

4)  αποστερηθεί  Vat. 


5)  αύτοϋ  inserit  Vat. 

6)  Iren.  adv.  haer.  V,  28. 


MARTYRIUM  (INED.)  S.  IGNATII.    IV.  375 

πίίροΐΜας  τούτων  μνημονεύει  λέγων  *  παρακαλώ  vfw??,  aδελφoϊy  πειΌ-αρ- 
χεϊν  χαϊ  αΰχεΐν  παααν  νπομονην,  ην  εΧδετε  κατ*  οφ&αλμονς^  ου  μόνον 
εν  τοϊς  μayMρίOιςΊγvaτίω  y.al  Ρονφω  χαϊ  Ζωαίμω  καΐ  εν  άλλοις  πολλοίς 
τοις  ε\  ημών,  και  εν  αντώ  τω  Πανλω  και  τοις  ανν  αντώ  πεπιατευκόαιν, 
οτι  οντοι  πάντες  ουκ  εις  χενον  εδραμον ,  ονδ'  εις  χενον  εκοπίαΰαν^ 
αλλ'  iv  πίϋτει  και  διγ.αΐ06νν\ι'  και  οτι  εις  τον  οφειλόμενον  αντοΐς 
τόπον  είΰιν  πάρα  κνρίω ,  ω  και  ΰννεπαθ^ον*  ον  γαρ  τον  νυν  αιώνα 
ηγάτνηααν^  άλλα  τον  νπερ  ημών  αποθανόντα  Χριστυν  και  άναϋτάντα 
επσ9η6αν.^  και  μετά  βραχέα  δε '  τάς  έπιατολάς  'Ιγνατίου  τάς  πεμφϋ•είΰας 
ημϊν  νπ'  αντον  και  άλλα?,  οΰας  εϊχομεν  παρ'  ημιν  επίΰτολάς^  έπεμψα 
νμίν,  χαθώ?  ενετείλαΰθ-ε'  αϊτινες  ειβιν  νποτεταγμεναι  τ»]  Ιπιστολί^ 
Tovry  *  il•,  ων  μεγάλως  ώφεληΰ-ηΰεο&ε '  περιειουΰι  γαρ  πίΰτιν  και  νπο- 
μονην  την  εΙς  τον  κυριον  ημών  Ίηΰοϋν  Χριΰτόν.^ 

Tounhov  γάρ  'Ιγνατίου  το  μαρτύριον '  διαδέχεται  δε  μετ'  αυτόν  την 
'Αντιοχείας  επιΰκοπην  '^Ηρων.  και  Ι'στιν  η  μνήμη  του  Ό^εοφιλεοτάτου 
χαϊ  γενναίου  μάρτυρος  Ιγνατίου  μηνϊ  ^άεχεμβρίω  χ'  χά^ιτι  του  κυρίου 
ημών  Ίηδοϋ  Χριΰτοϋ^  ω  η  δόξα  εις  τους  αιώνας  των  αΐώνω^'.  Άμην. 


7)  Polyc.  a.l  IMiil.  c.  9.  8)  Ibid.  c.  13. 


ΤΟΥ  ΑΓΙΟΥ 
ΠΟΛΥΚΑΡΠΟΥ 


SANCTI  POLYCARPI 


ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ  ΣΜΥΡΝΗΣ  ΚΑΙ 
ΙΕΡΟΜΑΡΤΥΡΟΣ 


SMYRNAEORUM  EPlSCOPi  ΕΤ 
HIEROMARTYRIS 


ΠΡΟΣ 

ΦΙΑΙΠΠΗ2Ι0Υ2 
ΕΠΙ5Τ0ΛΗ.ι 


AD 


PH1LIPPENSES     EPISTOLA. 


Πολνκαρπος  %α\  οί  ΰνν  αντώ 
πρεαβντεροι  ttj  εκκληΰία  τον 
Θεον  ττ]  παροικονόΎ}  Φιλίπ- 
πους '^  εΚεος  νμΐν^  καϊ  ειρήνη 
πάρα  Θεον  παντοκράτορος  και 
κνρίον*  Ίηΰον  Χριΰτον  τον 
ϋωτηρος  τιμών  πληΰ'ννθ'είη. 


Polycarpus  et  qui  ciim  eo  pres- 
byteri  ecclesiae  Dei,  quae  pe- 
regrinatur  Pliilippis :  miseri- 
cordia  vobis  et  pax  a  Deo 
omnipotenle  et  a  Domino  lesu 
Christo  salvatore  noslro  mul- 
tiplicetur. 


INCIPIT  EPISTOLA  BEATI  POLYCARPI  SMYRNAEORUM  ECCLESIAE  EPISCOPI 
AD  PHILIPPENSES.i 

Polycarpus^  et  qui  cum  eo  siint  Presbyteri  Ecclesiae  Dei,  quae  est 
Philippis:  niisericordia  vobis  et  pax  a  Deo  omnipotente  et  lesu 
Christo  Salvatore   noslro  abundet. 


1)  Ea  inscriptio  in  Codd.  BCFOV. 
Versioni  Cotelcrianae  correctiori  accessit 
interpietatio  latina  vetus  integra  ,  quam 
duobus  Bibliothecae  Vatic.  Mss.  Reg.  cl 
Pal.  adiutiis  emendavi.  Argumenlnm  totius 
Epistolae  lilulo  illorum  Codicum  clare 
indicatur. 

2)  Φιλίππους  lacobsonus  restituit  ex 
V,  quod  rcperio  etiam  in  0 ;  φιλίπποις 
BCLP  et  libri  ante  Ronthium  impressi, 
Tiim  opus  erat  Iv  praepositione.  Utra- 
que  dicendi  ratio  occiirrit  in  Inscript. 
Ep.  Circul.  Smyrnensium  de  Polycarpi 
Martyrio.  Saepius  autem  qui  exemplar 
Valicanum  exaravit,  t  levi  tractu  addito 
confudit  cuin  ϋ :  id  quod  ex  eius  var.  lect. 
ad  Epistolas  Barnabae  et  Ignatii  Inter- 
pol.  a  me  allalis,  satis  superque  intelli- 
ges.  Quare  in  similibus  aucloritas  unius 


Codicis  V  reliquis  non  semper  antepo- 
nenda  est.  Recte  Gallicciolli:  che  soggi- 
orna  in  Filippi ,  percgrinanlem  innuens. 
Cfr.  inscript.  Clementis  Rom.  I  Ep.  ad  Cor. 

3)  ημΐν  C. 

4)  κυρίου  om.  FOPV  vet.  Int. 

1)  Ita  dedi  ex  Reg. ,  ubi  inscriptio: 
Incipil  Epistola  bcati  Policarpi  Smirneo- 
rum  ecclesie  episcopi  ad  Philippenses  con- 
firmantis  fidem  corum.  In  Pal.:  Incipit 
epistola  beali  polycarpi  martyris  episcopi 
smimeorum  discipuli  ioliannis  evangeliste 
ad  philippenses  confirmantis  fidem  eorum. 
Libr.  irapr. :  S.  Polycarpi  Marlyris,  Smyr- 
naeorum  Episcopi,  discipuli  S.  lohannis 
Evangelislac,  ad  Philippenses  Epistola, 
2)  Policarpus  Pal.  Reg. 


S.  POLYCARPl  EPISTOLA  AD  PHILIPPENSES.   I. 


377 


I.    Laus  ob  benignitatem  erga  fratres  vinclos  et  oh  fidem  firmam. 

Σννζχάρψ    νμΧν    μ,εγάλως    iv  Magnopere  congavisus    sum   vo• 

κνρ/ω*   ημών  ^Ιηΰον    Χριΰτω,    δε-  bis  in  Domino  noslro  lesu  Christo, 

ξαμένοίς^   τα    μιμτιματα    της    αλη-  quod  verae  charilalis   imagines    su• 

9ovg    αγάπης,    καΐ    προπεμ-ψαΰιν,  seepislis,  et  qiiod  proul  decuil  vos, 

ως  ίτύβαλεν'  νμΐν,    τονς   ενειλημ-  comilali  eslis  eos,  qui  implicali  siint 

μένους   τοις    άγιοπρεπεοι    δεΰμοΐς,  vinculis,    qiiae    sanclis    eoiiveniunt, 

ατινά  iart^  διαδήματα  των  αληθώς  quaeque  diademata  siint  eoruin,  qui 

vjto    θεον   xa\   τον    χνριον   ημών  vere  sunl  a  Deo  el  Doniino   nostro 

ίχλελεγμενων    και    οτι    η    |3ε|3«ια  elecli;    et  quod  firma    fidei   vestrae 

της   ττίΰτεως   υμών   ρίζα,    εξ^    άρ-  radix,    ab    anliquis    lemporibus    an- 

χαίων  καταγγελλόμενη  χρόνων,  μέχρι  nunciala,  usqiie  adhiic  perinanet  ac 

vvv  διαμένει,  καΐ    καρποφορεί    εις  fruclum    affert    in    Doiniiio    noslro 

τον  xvQiov  ημών  Ίηϋονν  Χριστον,  Icsu  Christo ,  qiii  pro  peccalis    no- 

ος  vjtifUtvfv   ντιερ   τών   αμαρτιών  slris  usque  ad  morlcm  devenire  su- 


tUUiDV 


εως     θανάτου     καταντήααι,  slinuil,  ,qiiem  resuscilavit  Deus,  so- 

ηγειρεν    6  θεός,    λνΰας   τας  lulis   doloribus    inferni/     ,ln    quem 

ώδΐνας  τον  αδον/     ,£is"    δν  ουκ  ηοη    videntes     credilis,     credentes 

Ιδόντες^  πκίτενετε,  πιατενοντες  δε  autem  exsultalis  laetilia  inenarral)ili 

άγαΧλιαα^ε    χαρά   άνεκλαλητω   καΐ  et  glorificata;'    in    quam    multi    de- 

δεδοξααμέντί''  εις  ην   πολλοϊ'^  έπι-  siderant     inlroire,     scientes     qiiod 

^μονΰιν   'είαελ^εϊν,    είδότες    οτι  ,gralia  eslis  salvali,  ηοη  ex  operibus,' 

,χάριη"*    ίΰτε   αεϋωΰμένοι ,   ονκ  έξ  sed  voluntale  Dei    per  lesum  Cbri- 

ίρ/ων/  άλλα    ^εληματι  θεού,  δια  stum. 
^Ιηόον  Χριΰτον. 

*  Ι.  CoDgratulatus'  sum  vobis  niagnifice  in  Doniino  noslro  lesu  Chri- 
sU>,  suscipiens  imiUbiiia  verba  dileclioais,  quam  oslendistis^  in  illis,  qui 
praemissi  sunt,  viris  sanctis,  decorosis  vincubs  connexis,^  quae  sunt 
coronae  electae  Deo,  illius  veri  regni,  per  Doininnm  iioslruin  lesum  Cbri- 
stoiD ;  el  quia  iirmtlas  fidci  vc.slrae  a  principio  ιικίριο  niinc  pennanct 
el  rniclificat  in  Domino  nostro®  lesu  Cbrislo,  qui  suslinuit  pro  peccatis 
noslris  usque  ad  morteni :  ,quem  resnscilatavit  Deus,  dissolvnns  dolores 
inrerni.  Quem  cum  non  viderilis,  nunc  dibgilis;  in  qucni  nuiic  non 
aspicientes ,  creditis:  credentes  aulcni  gaudebilis  gaudio  inftnarrabili  et 
glohGcato:'  in  quod'  multi  desiderant  inlroire,  soicnles  (piia  ,gralia  salvi 
ficti  esUs,*  non  ex  operibus/  sed  in  volunlale  Dei,  per  lesuui  CbrisUun. 


5)  iv  χυρίφ  Β  C  Ο,  iv  τφ  χυρίο)  V  Ι»  V. 
Γ»)  ^ίξαμ^νοις  Ο,  in  nurg.  kcc.  maii. 
όίξκμίνος,    poslca   oliliU;raliirn. 

7)  (πίβαλ?.ίνη\.  ΜοχΙί'έίλημ^νονς 
C,  ΙνιιΙημμ^νοίς  Β.  Dein  aytonQtni- 
aty  OV. 

8)  iattv  OV. 

9)  Vid.  IIMid.  1,  5. 

10)  Acl.  2,  24. 

11)  IPeL  1,  S. 

12)  ttoovregiC.  Vocc.  πιστεύοντες 
6Ϊ  ayaXXtaa»t  deenal  ia  BCFOPV. 


13)  πολλά  C. 

14)  Kphes.  2,  8.  9. 

3)  congralus  Piil. 

4)  Ita  (liMli  cx  Hrg.  p.  «.v/'f/i/i//.v  viilg., 
ouleniiix   Pal. 

(l)  nmncxi  Pal.   Hog. 
ii)  noniro  rf'i>osiii   t'\  Hi-g.     Il;i   laliiia 
vcreio  grafM-iH  respoiidel. 

7)  quem  l'al,  Kcg, 

8)  t$lit  talvi  facii  Pal.,    iahi    cslis 
facli  Reg. 


378 


S.  POLYCARPI  EPISTOLA  AD  nilLIPPENSES.   11. 


II.     Adhorlatio  ad  virlulem. 

,^ώ^  άναζωαάμενοι  τας  οΰφνας  ,Propter  quod  succincti  luml)os 

νμών^^    ,δονλεύΰοίτε^    τω    Θεώ    εν  vestros    scrvilc    Deo   in   timorc'    el 

φυβω^   καΙ    άλη&εία ,    άπολιπόντες  vciilale,  relinquenles    inane    vanilu• 

την   κενην    ματαιολογίαν   κ«1    τ^ν  quium  et  vulgi  crrorem,  ,crcdenlcs 

των  πολλών    πλάνην,    ,πιατενΰαν-  in  eiim,  qui  Dorainum   nostrum  Ic- 

rfg*  εΙς  τον  εγείρκντα   τον   κυριον  siim  Christura  a  mortuis    suscilavil, 

τιμών  Ίηΰονν  Χριβτον^  εκ  νεκρών,  cique    gloriam    dedit'  ac    sedem  ad 

και  δόντα   αντώ   δόξαν^   καΐ   ^ρό-  dexlram    suani;     cui    subiecta   sunt 

vov  εκ  δεξιών  αντοϋ'  ω  υπετάγη^  omnia  coelestia    et    terrestria;    cui 

τα  ττάντκ    επουράνια   καϊ  Ιπίγεια'  omnis  spirilus  servit;  qui  venit  iudex 

ω  παΰα  πνοή  λατρεύει'''   og"  ερχε-  vivorum  et  mortuorum;    cuius  san- 

rat  κριτής  ζώντων  κα\  νεκρών'  ου  guinem  Deus    requiret   ab    iis,    qui 

το  αϊμα  εκξψηΰει  6  Θεός  άπο  τών  ηοη  credunt  in  illum.     Is  vero,  qui 

άπειϋ^ουντων    αντώ.     Ό^  δε    εγεί-  ipsum  suscitavit  e  mortuis,    et  nos 

ρας    αντον    εκ    νεκρών    καϊ    ιψας  siiscilabit,  si  fecerimus    voluntatem 

εγερεΐ,  εαν  ποιώμεν  αυτού  το  ϋ•έ-  eius  et  in  ipsius   mandatis   ambula- 

λημα^   καϊ    πορευωμε^α^""   εν   ταΐς  verimus,    ac    dilexerimus   ea    quae 

εντολαΐς    αυτοϋ,  καϊ   άγαπώμεν    α  ipse    ddexit,    abslinentes    ab    omni 

ηγάπηΰεν,  άπεχόμενοι^^  πάΰης  άδι-  iniustilia,  fraudatione,  avarilia,  ob- 

κίας,  πλεονεξίας,  φιλαργυρίας,  κα-  Irectatione,  falso    teslimonio ;    ,ηοη 

ταλαλιας,    'ψευδομαρτυρίας-     ,μη^^  reddentes    malum    pro    malo,    nec 
αποδίδοντες  κακόν  άντϊ  κακοΰ,  η^^ 

*  II.  jPropter  quod  succincti  lumbos  vestros  servile  Deo  cum  limore*' 
et  in  veritale :  dimisso  inani^  vaniloquio  et  multo  errore.  ,Credite'  ergo^ 
,in  illum,  qui  resuscitavit  Dominura  nostrura  lesum  Christum  ex  mortuis, 
et  dedit  ei*  gloriam/  et  sedem  in  dextera  sua;  cui  subiecta  sunt  omnia 
caelestia  et  terreslria  et  subterranea;  cui  omnis  spirilus  servit;^  qui 
ventiirus  est  iudicare  vivos  et  morluos;  cuius  sanguinem  requiret®  Deus 
ab  eis  qui  non  crediderunt  in  eum:  qui  et  resuscitavit  eum  a  morluis; 
qui  et  nos  resuscitaturus  est  in  vila,  si  fecerimus  voluntalem  eius,  et 
ambulaverimus  iii  mandalis  ipsiiis,  et  dilexerimus  quae''  ipse  dilexit;  ab- 
slinenles  nos  ab  orani  iniustitia,  boc  est,  a  conciipiscentia,  ab  avarilia,  a*^ 
detractione,    a    falso  testimonio ;    ,ηοη  reddentes    malum  pro  raalo,    aut 


Cap.  II.  1)  Vid.  I  l>etr.  1, 13.  Ephes.  6, 
14.  Cfr,  Clemenlis  Rom.  I  Ep.  ad  Cor,  c.  9. 

2)  lacobsonus  ex  F  Ρ  V  restituit  pion. 
υμών,  quod  agnoscit  cx  nostris  etiam 
0;  deest  tamen  in  Β  C.  Minus  acciirate 
ille  scribit,  Codd.  exhibere  άπολείπον- 
τες.  Nam  in  F  0  V  est  άπολειτιόντες 
cum  accentu  aoristi,  quod  ex  Itacismo 
idem  est  ac  άπολιηόντες  in  Β  C. 

3)  Ps.  2,  11. 

4)  IPetr.  1,  21.  Cfr.  Ign.  ad  Trall. 
c.  9,  ad  Smyrn.  c.  7  el  2. 

5)  χν  (i.  e.  ΧριΟτόν)  in  C  expun- 
ctum  est. 

0)  τ/πετείη  Β. 
7)  λατρεύσει  Β  C. 


8)  Cfr.  Act.  17,  31.  οϊ  Β. 

9)  Cfr.  ICor.  6,  14.    II  Cor.  4,  14. 
Bom.  8,  11. 

10)  ηορευόμεΟ^α  Β  C  0. 

11)  Vid.  IThess.  5,  22. 

12)  IPetr.  3,  9. 

13)  ου  Β. 

Cap.  II.     1)  timorem  Pal.  cum  puncto 
sub  lit.  m.  Idem  pergit  et  in  verilate. 

2)  inani  non  est  in  Pal.  Reg. 

3)  ergo  om.  Pal.  Reg. 

4)  ei  om.  Beg. 

5)  deseruit  Pal. 

6)  requirit  Reg. 

7)  quem  Pal.  • 

8)  ac  Pal. 


S.  POLYCARPI  EPISTOLA  AD  PIIILIPPENSES.    II.  III. 


379 


koidogiav  σντί  λοίδορίας^*  η  γρόν- 
θαν  εητϊ  γρόν&ον,  ί/  χοαάραν  αντϊ 
■/Μτάρας'  μνίιμονενοχτες^*  δε  ών 
εϊτζεν  ο  κνριος  διδάατίων '  ,ft?)'^  κρί- 
νετε, ινα  μη  χριΘ'ήτε'  άφίετε,^'^  καΐ 
άφε^αεται  νμίν '  ελεείτε^  7να  ελεψ 
^ητε'  [εν]  ω  μετρώ  μετρεΐτε ,  αν- 
τιμετρηΟ-ηΟεται,  νμΐν'^^^  χαϊ  οτί 
yfumcr^tot  οι  τΓτωχοΙ^**  χκϊ  οί  διω- 
κόμενοι ενεχεν  δικαιοοννης,  οτι 
αντών  εΰτιν  η  β&ΰιλεία  τον  Θεον.'^^ 


malcdiclum  pro  malexliclo/  ncc  pu- 
gnum  pro  pugno,  iicc  cxsecrationem 
pro  exsecralione;  meniorcs  aulem 
eonim  quac  dixit  Dominiis  doceiis: 
.nolile  iudicare,  ne  iudieemini;  di- 
inillile,  el  diiuillelur  vobis;  inise- 
reniini,  ul  niiscricordiam  conscqua- 
niiiii;  [in]  qiia  meiisiira  nicusi  liic• 
rilis,  remclielur  vobis;'  el:  ,bcati 
paupercs,  el  qui  perseculioncin  pa- 
tiunlur;  quoniam  ipsorum  cst  rc- 
gnum  Dei/ 


iniuriam  pro  iniuria,*  aut  contumeliam  pro  contumclia,  aut  nialedicluni 
pro  maJedicto.  Memenlotc  quae"  Doiuinus  doccns  dixil:  ,Nolilc  iudicare, 
ne  iudiceniini:  dimiUitc,  el  dimiUclur  vobis;'  miscremini,  ct  Dominiis 
miserebilur  veslri  ;*''  ,qiia  cnim  ineiisura  iiieusi  fuerilis,  eadcm  rcmetielur" 
vobis/  El  quod  dictum  est:  ,Beali  pauperes  spirilu,"  et  qui  persecu- 
UoDem  patiuntur  propter  iusliliani,  quoniam  ipsorum  est  regnum  caelorum/ 

III.     Non  arroganler  haec  scribo.     Paulus  praeceplor  vesler  est. 

Tavrce,   αδελφοί,    ονχ}  ίμαντω  llaec,    fralres,  non    quod    milii 

ίπιτρεψας   γράφω   ίψιν   περί"   της  arrogein,    scribo    vobis  de  iuslilia; 

διχαιοαννης,  αλλ'  ίπεϊ  νμεΐς  προε-  sed  quia  vos  provocaslis  mc.  Ne- 
πεχαΐεααα^έ  fw.'     Οντε  γαρ*    iyco, 

*  III.     Haec  autem,  fratres  niei,  non  a  meipso  iniperans  scribo  vobis 
de  iastilia,  sed  quoniam  vos  provocastis.     Proplcr  quod  neque  ego,  neque 


14)  μψημονίύοντες  c.  Β  C  F  0  Ρ  V, 
μρημοηνσαντίς  «iilg.  aiitc  lacobsoniiin 
Ddnde  6V  p.  ων  C. 

15)  MaUh.  7,  1.  In  PP.  Ap.  scriplis 
Tarii  loci  ex  N.  T.  dcsiimpti  haiid  raro 
in  iinuDi  congesti  repentintiir.  Cfr.  Clem. 
Rom.  I  Ep.  ad  Cor.  c.  13.  el  alihi. 

16)  Luc.  6,  37.  Mallli.  6,  12.  14. 

17)  \occ.i).(tn€  —  άντιμετρηΟ^ή- 
ϋΐται  νμΐν  Ίη  (Ι  ηυη  cxUmi,  ncc  ίιι 
SainwniaDO  eipmpiari.  ίλίάτε  Η  F  Ο  Ρ  V. 
Cir.  Lar.  β,  36.  Pracposilionein  iv  anht 
ψ  μ^τρφ  dfleri  νιιΐΐ  .Smilbius.  Drcsl 
reap^  ίη  Η  Ο  V  et  Ilcvuiu  inihi  aKserciitc 
in  F.  Mallh.  7,  2.  LnV.  6,  38. 

18)  In  Ev.  MaUii.  5,  3.  legitur  ol 
τηωχοί  τψ  πνίύματι,  et  veL  Inl.  ναΐκ. 
pauperex  tpirilu;  in  ποκΙπη  iUn\t\.  P.-il. 
Reg.  paupere»  t»  spiritu,  qiiod  (|uid«!ni 
praedicatiim  nneM  ap.  Lor.  6,  20. 

19)  Iri  0  (-xUnl  vocc.  tcUV  ουρανών 
Mle  του  θέού  t»abno(ala. 

Cap.  ΠΙ,  1)  Sinilia  legimus  in  Igna- 
tii  Ep.  ad  Epb.  c.  3. 


2)  inl  Cler. ,  id  qiiidcm  opinor  cx 
niilliiis  (^udicis  siinVagio. 

3)  ηροεπηλαχίαααί^έ  με  γ.  προε- 
7ΐεχ.αλέααα0^έ  με  C  F  Ρ,  προεπελακί- 
(ίασί^έ  με  Ο,  προ  ^πελακίαααϋ^  μ€ 
V,  ηροεηιλακίαεαΟέ με  Β.  Ad  leclioiHnn 
προεπίκ.ηλέύασΟ-έ  με  investigaridain 
Halloixio  ηοπ  opus  erat inlciprcle  vclere, 
iit  lacobsoiio  videliir,  scd  tians])0siliun(5 
lili.Tarinn  λκ.  (Jiiai!  cuni  primilivo  stio 
loco  aiiKtlao  cssfiil,  ικ-ιρΜ•  vox  ττροεηε- 
luxiaaaOt  f?racc(;  «ixlaicl,  liluarii  t  tim- 
lariiiil  iii  i,  ul  licrel  ηροεηελαχίαααα^ε. 
Ea  ccrte  bjclio  ahsiirda  cst:  al•.suπlιιιn 
qiiippe ,  Clirisliaiios  IMiilipprnses  conlii- 
mcliis  Poly«-ar|Mi(n  anVMMs»•'. 

4)  γάρ  hh  b-giliir  in   0. 

9)  quod  Pal.  Kcg. 

10)  vobis  Pal. 

11)  Ita  Pal.  Heg.,  remelielur  cadem 
vulg. 

12)  in  ipiriiu  Pai.  Reg. 


380        S.  POLYCARPl  EPISTOLA  AD  PHILIPPENSES.   III.  IV. 

οντε  άλλος  όμοιος  εμ,οΐ  δύναται  κα-  que  enim  ego,  neque  alius  mei  si- 

τακολονϋ'ηΰαί   tyj    ΰοφία^   τον   μα-  milis  beali  et  gloriosi  Pauli  sapien- 

καρίου   καϊ   ενδόξου    Παύλου'    ος  tiam  assequi  potest;    qui  cum  essel 

γενόμενος  εν  νμΐν,  κατά  πρόΰωπον  apiid    vos ,    coram    hominibus    tiinc 

των  τότε^  άνΰ•ρώπων  εδίδα'ξεν  άκρι-  viventibus  perfecte  ac    firmiter  ver• 

βώς    καϊ    βεβαίως  τον    περϊ    αλη-  bum  veritatis  docuil;    qui  el  absens 

ϋ-είας    λόγον    ος   καϊ    απών    νμΐν  vobis  scripsit  epistolas,    in  quas  si 

εγρα'ψεν    επιΰτολας ,''    εις    ας    εαν  inlueaniini ,    aedificari     poterilis    iii 

εγκνπτψε,    δυνη&ηοεΰ&ε     οίκοδο-  fide,   quae  vobis  est  data,  ,qiiaeque 

μεΐβϋ-αί  εις  την  δοϋ-εΐΰαν  νμΐν  πι-  est  mater  omnium  nostrum/  subse- 

σην,    ,ψίς    εστΓ    μψηρ    πάντων  quente    spe,    praecedente    cbaritale 

τιμών/'-'  επακολον&ονΰης  της  ελπί-  ΐη  Deum  et  in  Christum  et  iii  pro- 

δος,  προαγονΰης  της  αγάπης,  της  ximum.     Si    quis    enim    inlra    haec 

εις  Θεον  καϊ  Χριΰτον  καϊ  εις  τον  fuerit,  mandalum  iustitiae  iinpievil; 

πληβίον.     Έαν  γαρ  τις  τούτων  εν-  "i^m    qui    cbarilatem    habet,    longe 

τος  ^Z*'  πεπληρωκεν  εντολην  δίκαιη-  esl  ab  omni  peccato. 
ΰύνης'    0    γαρ    έχων    άγάπην    μα- 
κράν εϋτι^^  πάβης  αμαρτίας. 

abus  similis*  mei  poteril  sequi  sapienliam  beati  et  gloriosi  Pauli:  qui 
fuit  apud  vos,  ct  visiis  est  secuiidum  faciem  ilbs,  qiii  tunc  eranl,  homi- 
nibus;  qui  docuit  cerlissime  atque  firmissime  verbum  veritalis ;  qui  et 
absens  scripsil^  vobis  Epistolas,  ad  qiias  deflectamini,^  ut  possitis  aedi- 
ficari  in  fide,  quae  dala  est  maler  omnium  nostnim,*  subsequente  spc, 
praecedente  dilectione/  quae  est  in  Deo,  et  in  Chrislo,  et  in  proximo. 
Si  enim  qiiis  borum  inlrinsecus  repletus  fuerit  raandalis  iustitiae,  et  lia- 
buerit  dilectioneni,  longe  est  ab  onini  peccato. 


IV.     Fugiamus  avarUiam;    doceamus  nos  ipsos,  tixores  ei  viduas. 

^Αριη^  δε  πάντων^  χαλεπών  φι-  ,Principium  autem  omnium  nia- 

λαργυρία.^    Είδότες  ovv,  οτι  ,ονδεν"^  lorum  esl  babendi  cupiditas.'     Scien- 

είϋηνέγκαμεν  εις  τον  κόΰμον,  αλλ'  tes    ergo ,    quod   ,ηίΐιϋ  inlulimus  iii 

ουδέ  ε^νεγκεΐν   τι    εχομεν/    οπλι-  hunc  mundum,  sed  nec  auferre  quid 

*  IV.    Principium  autem  omnium  inalorum  est  avarilia/    Scitotc  ergo,^ 
quia  jiiihil  intulimiis  in  biinc  mundunij  neqiie  auferre  possumus.'     Arme- 


5)  Vid.  Π  Pelr.  3,  15. 

6)  τότε  αν  (sine  accentu)  p.  τότε  Β. 

7)  Epistolas  de  una,  epistola  dici, 
mouet  Cotelerius,  qui  et  phira  exempla 
aflert.  Consentit  ei  de  Wette,  Einl.  in  d. 
N.  T.  edit.  tertia  §.  150.  Not.  d.  Alii 
divum  Paulum  phires  epislolas  ad  Phi- 
lippcnses  scripsisse  piitant,  e.  g.  Feil- 
moser,  Einl.  ins  N.  T.  Tubiugen  1S30. 
Cf.  ep.  S.  Pauli  adPhilipp.  3,  1.  18.  4, 
15  sq.  IL  cd.  IV. 

8)  kaxiv  OV.  Gal.  4,  26. 

9)  τιμών  Β  C  F  Ρ  0  V  vet.  Int.  Cot., 
νμ^ν  Cler. 


10)  πλήρης  addi  vidt  Roulhius. 

11)  Ιατιν  OV. 

Cap.  IV.     1)  I  Tira.  6,  10. 
2)  I  Tim.  6,  7. 

Cap.  III.  1)  Sic  ordinavi  cum  Pal.  Reg., 
similis  alius  vulg,  Subinde  mihi  p.  inci  Pal. 

2)  scribo  Pal. 

3)  deflectimini  Reg. 

4)  vestronim  Pal.,  vfni  Reg. 

5)  Sequunlur  in  Pal.  vocc.  quac  cst 
in  dilectione  obliterata. 

Cap.  IV.     1)  avarilia  est  Pal. 
2)  anteiii  Reg. 


S.  POLYCARPI  EPISTOLA  AD  PHILIPPENSES.    IV. 


381 


σωαεθα^  τοις  οπλοις  της  δικαιο- 
ΰννης^  xaV  διδά^ωμεν^  εαντονς 
πρώτον,  πορενε63•αν  εν  τί}  εντολΓ] 
τον  κνρίον  έπειτα  χαϊ  τας  γυναί- 
κας υμών  εν  τ?]  δοϋ^είΰτ}  ανταΐς 
πίΰτει  καϊ  άγάπτ}  καϊ  αγνεία,  ΰτερ- 
γονΰας  τους  εαυτών  άνδρας  εν 
πάβη  άληθ-εία,  καϊ  αγαπώΰας  παν- 
τας  εξ  ΐΰον  εν  πάΰΐ]  εγκράτεια, 
καϊ  τα  τέκνα  παιδεύείν  την  παι- 
δείαν  του  φόβου  τον  Θεοϋ'  τας 
χήρας  βωφρονούΰας  περϊ  την  του 
κνρίου  πίβτιν,  εντυγχανούβας  αδια- 
λείπτως^ περϊ  πάντων,  μακράν  ουΰας 
πάΰης  διαβολής,"^  καταλαλιας,  'ψευ- 
δομαρτυρίας,  φιλαργυρίας  και  παν- 
τός κάκου'  γινωβκουΰας  οτι  εΐβϊ 
ΌΊ)αιαΰτ7]ριον^  Θεον,  καϊ  οτι  πάντα 
μωμοακοπεϊται,^  καϊ  λίλη&εν  αυτόν 
ουδέν,  ούτε  λογιΰμών,  ούτε  εννοι- 
ών, ουτ  ετι^'^  τών  κρυπτών  της 
καρδίας. 


valemus,  armemur  arrais  iuslitiae, 
et  doceamiis  primiim  nos  ipsos, 
ambulare  in  mandato  Domini,  ileinde 
et  vestras  iixores,  ambulare  in  fide 
ipsis  tradita  et  in  charilate  et  ca- 
stitate,  amantes  viros  suos  in  omni 
verilate,  ac  diligentes  cunclos  aequa- 
Jiler,  iii  omni  conlinenlia,  et  eni- 
dire  filios  in  disciplina  timoris  Dei; 
viduas  voro  doceamus,  esse  pru- 
denlcs  circa  fidom  Domiiii ,  inter- 
pellantes  sine  inlermissione  pro  omni- 
bus,  longe  recedentes  ab  omni  ca- 
liimnia,  detrectalione ,  falso  testi- 
monio,  avarilia  el  omni  malo ;  cogno- 
scentes,  quod  allare  Dei  sint,  et 
quod  ille  omnia  clare  perspiciat, 
nihilque  eiim  lateat,  nec  raliocini- 
orum,  nec  cggitationuin,  nec  adeo 
quidquam  occiiltorum  cordis. 


mur  armis  iusiitiae ;  et  doceamus  nosmet^  ipsos  primum,  ambulare  in 
maiidatis  Domini:  et  post  hoc  etiam*  miilieres  vestras,  in  fide,  quae  data 
est  eis,  el  dilectione,  el  caslilale,  amanles  suos  viros  in  omni  veritate 
et  carilale ;  dibgenles  omnes  aequabler  in  omni  continentia;  et  filios  eru- 
dire  in  disciplina  el  limore  Dci.  Viduae  vero  pudicae  circa  fidem  DeP 
interpellent  incessanter  pro  ODinibus,  elongantes  se^  ab  omnibus  diabo- 
licis  delractionibus,  el  falso  leslimunio,  et  ab  omni  malo;  cognoscenles 
seipsas,  quia  sunl  sacrariiim  Dei:  qiioniam  omnia  Deus  prospicit,  et  nicbil 
eum  latel,  neque  cogilalio,  neqiie  conscientia,  neque  aUquod'  abditum 
cordis. 


3)  Vid.  Eph.  6,11. 

4)  Cfr.  Clem.  Rom.  I  Ep.  ad  Cor. 
(;«pp.  1  f;l21. 

5)  όίόαξώμεΟ^α  Β  C.  Plenior  foima 
iiori  displicet.  Ea  recepla,  supple  J/- 
όάσχωμίν  post  Ιπειτα. 

0)  άδιαληπτως  scr.  Β,  vocc.  περϊ 
την  του  xvoCov  πίύτιν,  ίντυγχανον- 
σας  praifU;nnissis.  Cfr.  Ι  Thess.  5,  17. 

7)  Ita  BCV;  iri  0  διαβολής  subno- 
lalnr,  ad  oram  διαβολικής  man.  sec, 
qiioij  c.fil  iii    F  P. 

%)  συσιαστηριον  BFOPV  vet.  Inl., 
<^υαιαατηοια  C  c.  libh.  impressis  anle 
lac.  Intellige  viduas  in  uniiin  ordincm 
coiligatae.  Ad  h.  1.  respcxisse  videlur 
aiictor  Constitutiomim  ApoHtoI.  li,  2f>. 

9)  πάντα  μϋ}μοαχοπΗται  ρ.  vulg. 


ημών  ϋκοπίΐται  CV,  μώμφ  βκοπεΐ- 
ται  Β  ct  in  textu  Ο,  μώμος  man.  sec. 
ad  oram.  Lectioncm  Codd.  CV  a  lac.  in 
textu  posilam  agnoscunt  quoquc  F  P, 
qnorum  ille  μωμω  —  ακοκεΐται  cxlii- 
bet,  μόμο  orae  liltri  adscripto;  hic  μά- 
μος —  ακοπεΐται.  Cfr.  Clem.  Bom.  I 
Ep.  ad  Cor.  c.  41.  Subinde  xal  λέλυ- 
^ev  B. 

10)  Scripsi    οϋτ^    ϊτν  c.  Β,   ut    ed. 
Haloixiiis,  ούτε  τι  C  F  Ο  Ρ  Viac.  ciim  aliis. 


neg. 


3)  nos  Pal. 

4)  hec  aulem  jt.  hnc  eliam  Rftg. 

5)  Vocc.    circa  fidcm   Dci    noii    logil 

l- 

0)  ie  clonijanks  invcrlil  Pal. 
7)  aliud  lieg. 


382 


S.  POLYCARPI  EPISTOLA  AD  PHILIPPENSES.   V. 


V.     Offida  diaconorum 

Είδότες  ovv,  ow  ^Θεος  ου 
μνκτηρίζεταί,^^  οφείλομ,εν  άξίως  της 
εντολής  αντον  κ«ί  δόξης  περιπα- 
τεΐν.  '^Ομοίως  διάκονοι  αμεμπτοι 
χατενώπιον  αντον  της  δικαιοΰύνης, 
ώς  Θεον  και  Χριΰτον^  διάκονοι, 
καϊ  ουκ  άνΟ-ρώπων'  μη  διάβολοι, 
μη  δίλογοι,^  άφιλάργνροι ,  εγκρα- 
τείς περϊ  πάντα,  ενΰπλαγχνοι,  επι- 
μελείς, πορενόμενοι  κατά  την  άλη- 
'θ•ειαν  τον  κνρίον^  ος  ίγίνετο  διά- 
κονος*' πάντων  ω  iav  εναρεΰτη- 
ΰωμεν  εν  τω  ννν  αΐώνι,  άπολη- 
'ψόμε&α^  καϊ  τον  μέλλοντα,  κα&ώς 
νπέβχετο  ημΐν  εγεΐραι  ημάς  εκ  νε- 
κρών, κα\  δτι  εάν  πολιτεναώμεΌ'α^ 
άξίως  αντον,  ,καϊ  ϋνμβαβιλενΰο- 
μεν^''  αντω,  εΐγε  πιΰτενομεν.  '^Ομοί- 
ως  καϊ  νεώτεροι  άμεμπτοι  εν  πά- 
6ΐν,^προ  παντός προνοονντες  άγνεί- 
ας,   καϊ   χαλιναγωγονντες    εαντονς 


,  tuvenum  el  virginum. 

Scienles  ergo,  quod  ,Deus  non 
irridetur,'  debemus  digne  mandalo 
ac  volunlalc  eius  arabulare.  Si- 
mililer  diaconi  in  conspectu  iustitiae 
eius  inculpali  esse  debent,  sicut 
minislri  Dei  et  Chrisli,  non  homi- 
nura;  ne  calumniatores  siiit,  ne 
bilingues,  nec  avari,  sed  conlinen- 
tes  in  omnibus,  misericordes ,  se- 
diili,  incedentes  iuxta  veritatem  Do- 
mini,  qui  omnium  minister  factus 
est;  cui  si  in  hoc  seculo  placiie- 
rimus,  recipiemus  et  fulurum,  quem- 
admodum  pollicitus  est  nobis,  quod 
resuscitabit  nos  e  mortuis,  quod- 
que,  si  digne  ipso  vivamus,  ,etiam 
cura  eo  regnabimus,'  siquidem  cre- 
dimus.  Simili  modo  et  iuvenes  in 
omnibus  inculpabiles  sint,  ante  orania 
solliciti  de  caslitate,  ac  se  ab  omni 


*V.  Scientes  ergo,*  quia  jDeus  non  irridetur,'^  debemus  digne  in 
mandalis  eius  et  gloria  ambulare.  Simililer  Diaconi  inculpabiles  sint  iri 
conspeclu  iuslitiae  eius,^  sicut  Dei  et  Christi  ministri,  el  non  hominum: 
non  criminalores,  neque*  detractores,  neque  avari;  sed  omnia  toleranles, 
in  omnibus  misericordes,  diligentes  in  omnibus,  ambulantes  in  veritale 
Domini,  qui  facliis  est  minisler  omnium:  cui  si  complaceamus  in  hoc 
seculo,  percipiemus  ea,  quae  fulura  sunt,  secundum  qiiod  promisit^  resu- 
scilare  nos  a  mortuis:  et  si  digne  eo  conversali  fuerimus,  et  si  credide- 
rimiis ,  ,conregnabimiis  cum  eo.'  luvenes  similiter  inculpabiles  sinl  in 
omnibus;  omnem  ignorantiam  praevidentes,®  refrenantes  semet  ipsos'  ab 


Cap.  V.  1)  μνχτηρίζεταιΒϋ,  μοι- 
^.τειρίζεται  F  Ρ  V  Ο,  in  hoc  qnidcm  ν 
siipra  οι.    Gal.  6,  7. 

2)  Ita  BCFOPV  et  Int.  vet.,  ώς 
{htov  Iv  Χοιατώ  Haloix.  et  al. 

3)  όίλογοι.  FOPV,  άίγλωσσοι  BC 
et  var.  edd.  Vid.  I  Tim.  3,  3. 

4)  Cfr.  Matth.  20,  28. 

5)  απολείχρόμεΟ^αΟ^  lect.  vulg.  man. 
sec.  margini  adscripta.  Tiim  xad^a  p. 
κκ&ώς  Β. 

6)  πολιτενσόμεϋ^α  Β.  Vid.  Philipp. 
1,  27. 

7 )  Ita  c.  Int.  vet.  legendum  esse  vi- 
dil  Roulhius,    Codd.  F  Ρ  sntfragantibus ; 


ανμβκύιλεναωμενΒΓ,ΟΥ  et  libb. prius 
impressi.    Cfr.  JI  Tini.  2,  12. 

8)  Ita  scr.  OV,  nuoi  BCF  vnlg. 

Cap.  V.     1)  atiiem  Reg. 

2)  Ita  reposui  ex  R«g.,  deridclur  Pal. 
et  vulg. 

3)  eius  iustiliae  ordinat  Pal. 

4)  non  Reg. 

5)  Ita  reposui  c.  Pal.  Reg.,  ex  quibus 
liic  promisil  nos  resuscitare  α  morluis 
Libri  impr.  repromisil. 

6)  providentcs  Reg. 

7)  semet  ipsos  reposui  ex  Pal.  Reg. 
p.  se  vulg. 


S.  POLYCARPI  EPISTOLA  AD  PHILIPPENSES.   V.  VI.  383 

cato   xavrog    xaxov.     Καλόν    γαρ  malo  refrenaiUes.    Bouum  enim  est, 

το  αναχότττεΰθ^αι^  από  τών  επιΟν-  abscindi  a  cupidilalibus  mundi,  qiiia 

μιων  iv  τω  χόΰμω^  ort  πάσα  Jni-  omuis    ,cupiilitas    niilitat     adversus 

^Jiua"  χατά  τον  πνεύματος  ατρα-  spirilum/  ct  ,nequc    fornicarii,  ne- 

τενεται'^  xa\  ,ουτε"    πόρνοι y   οντε  que  molles,  nequc  niasculorum  con- 

μala%o)y  οντε  άρΰενοχοίταί^^  βαΰΐ-  cubilores    regmim  Dci  possidehunl/ 

XtUcv  θεον  τάηρονομηΰονΰιν^*  οντε  ncque    qui    absona    faciunl.     Qiiare 

oft  ποιονντες  τα  άτοπα.     Jlo  δέον  oporlct   ab  bis    oninibus    abslinere, 

απεχεα^αι    απο     πάντων     τούτων,  subiici  aulem  presbyleris  et    diaco- 

νποταααομενονς^^  τοις  πρεΰβντεροις  nis,  tan(iuain  Deo    et  Cbrislo ;    vir- 

.jwl  Suexovoig,    ώς  Θεώ    y.al  Χρι-  gincs  vero  oporlcl  in  iinmaculata  et 

στω•  τά^  παρ^ενονς  iv  άμώμω  xa\  casla  conscicnlia  degcrc. 
ttyvy  αννειδήϋει  περιπατεΐν. 

omiii  malo.  Bonum  esl  enim  abscindi*  ab  omnibus  concupiscentiis  miindi: 
qaoniam  omnis  ^concupisccntia  adversus  spiriliim  niililal:®'  quia  ,neque 
romicarii,  neque  mollcs,  neque  masculonim  concubilores  regnum  Dei 
possidebunt/  neque  illicila  facientes.  Propter  quod^"  abslineri  oportet 
ab  oiunibus  bis.  Subiecti  eslote  Presbylcris  et  Diaconis,"  sicut  Deo  et 
Christo.     Virgines"  in  immaciilala  et  casta  conscienlia  ambulale. 

VI.     Officia  presbylerorum  el  officia  communia. 

Ka\  ot  τιρεαβντεροί  δε  ενΰπλαγ-  Et  presbyteri  sint  ad  commise- 

χνοι,    εΙς   παντας    ^εήμονες^   ίπι-  ralionem  proni,   misericordes    erga 

ατ{^έφοντες     τα     άποπεπλανημένα^^  cunctos,  aberranlia   reducentcs,  vi- 

hMtK&tTOiuvoi    πάντας     αα&ενείς,  silaiiles  infirmos  omnes,  iion  ncgli- 

fc^  αμιλονντες  χήρας ,  η   ορφανον^  genlcs    vidiiam,    aut   pupiUuin ,    aut 

η  χέτψος'  άλλα  ,τιρονοονντες^  άεϊ  paupereiii;    sed  ,sollicili  semper  de 

τον  xaL•v   ίνώταον  θεον   tuu   αν-  bono  coram  Deo  et  honiinibus/  ab- 

•  VI.  El  Presbyleri  simpbces  sinl/  in  omnibus  niisericordes,  oinnes 
ab  errorc  converlenles,  omncs  inflrinos  visitanlcs,  vidiias  ct  pupillos  et 
paoperes  non  negligenles:   sed  scmpcr  ,providenlcs  bona  coram  Deo   et 


9)  Ila  BCFOPV  et  Int.   vel.,   άνα-  2)  Rom.  12,  17.  lICoi.  8,  12. 

xv7tTta9ui  rulg.    anle  l.'ss<>riiiin.     In  V 
»rl.  των  anle  ip  τφ  κόσμφ  iion  soliim  §)  abscidi  Pal.  Reg. 

*-  -"■t»    •*<!    »*-qHeiUiiim    uixmn  m  advrrsns  chrislum  miUleal  Rcg. 

Qaare    iiiviii»   ri«p|.    Codd. 


10)  Vropler  Pid,,  man.  sav.  propteira 

iO)  I  PeU.\  11.  P•  ^'^''^''^  '?"'"'• 

11)  ICor.  β,  9.  10.  U)  'liaconih.  (si.)  Η.'κ. 

12)  aqatyoxHTut  C  12)  nulem  add.  Ι'.ιΙ.  Π(>κ.   Suliitofpions 

13)  Obedirnlia  alian  cpiftcopOf  hic  in  adiiinxi  cx  P.il.  Siiitiinl••  ilcost  imma- 
rlari»  ΤίτΙιί»  paril#»r  ρη•«Ί•>Ι<•π»  el  dia-  culata  \u  Heg.  Tiitn  ambulan•  I».  nmhu- 
roniA  yraenlauth  roriim<Mi<l.ilnr.  lale  Va\.  Rfg. 

Cap,  VI.    1)  l,rg<!  τοος  ύηοπίπλα- 
νημ^ί'ους^  imx  iorXe  τιρόβαια  \itW\\\\i.i-  Cap.  VI.      1)    tinl   non    eHl   in   Pal. 

lur.  lun.  άττοηλατημ^να  V  0,  lieic  <pii-  Hog.    Tum  ex  membro  antccedonli  stq)- 

dem  corrcclum  in  viilg.  pleiubim  eril  ambulaie. 


384  S.  POLYCARPI  EPISTOLA  AD  PHILIPPENSES.   VI. 

Ό-^ωπων/  άπεχόμενοί  πάΰης  οργής,  slinciilos    al)    omni    ira ,    aceoplione 

προΰωποληιρίας ,    κρίοεως    άδικου'  personarum,  iudicio  iniuslo;    longe 

(ιακραν  οντες   πάΰης   φιλαργυρίας•  recedenles    ab    omni    avarilia;    non 

μη  ταχέως  πιβτεύοντες  ζατάηνος'  cito    credentes    adversus    aliquem ; 

μη     απότομου    εν    ζρίϋει,    είδότες  ηοη  severi  nimium  in  iudicio,  scien- 

ou  πάντες  όφειλεταυ^  εΰμεν   άμαρ-  tes,  nos  omnes  debitores  esse  pec- 

τίας.     Ei*  ούν  δεόμε&α  του  κυρίου,  eali.    Si  ergo  deprecanuir  Doniinum, 

ϊνα  7]μΐν  αφγ,  οφείλομεν  κα\  ημείς  ut  nobis  dimitlat,    debemiis    el  nos 

άφιεναι'    απέναντι    γαρ    των    του  dimiUcre ;    nam     coram    Domini    et 

κυρίου  καϊ  Θεοϋ  εΰμεν  οφ&αλμών^  Dci   ociilis  siimus ,  et    ,omnes    anle 

καϊ    ^πάντας^    δει    παραβτηναι   τω  Iribunal    Cliristi     slare,    et    unum- 

|3iJfio;n  του  Χριϋτοϋ ,  καϊ    εκαΰτον  quemque   pro    se  ralionem  reddere 

νπερ  εαυτού'^  λόγον  δούναι.'   Ούτως  oporleU'     Sic  itaque  servianius    illi 

ουν  δουλεύΰωμεν  αυτω  μετά  φόβου  cum  timore  et  omni  reverentia,  si- 

καϊ  πάβης  ευλάβειας,  κα&ώς  αυτός  cut  praecepit  ipse,  et  Aposloli,  qui 

ενετείλατο,  καϊ  οι    ευαγγελιΰάμενοι  nobis    evangebum    annunliarunt,    el 

ημάς'  άπόΰτολοι,  καΐ  οι  προφηται,  propbetae,    qiii   Domiiii    noslri    ad- 

01  προκηρύξαντες  την   ελευβιν  του  vcntiim  praesignificarunt;    sliidiose, 

κυρίου  ημών'  ξηλωταΐ  περϊ  τόκα-  quod  bonum  est,  seclantes,    absti- 

λόν,    άπεχόμενοι    των""   οκανδάλων  nenlos  a  scandalis    et  a   falsis    fra- 

καϊ  των   'ψευδαδελφων  καϊ  των  iv  Iribus  et    ab    iis,  qui  iii    bypocrisi 

νποκρίϋει  φερόντων^  το  όνομα  του  nomen   Domini    ferunt,    qui    vanos 

κυρίου,  οΧτινες  άποπλανώΰι  κενούς  bomines  in  eirorem  inducunl. 
άνΌ•ρώπους. 

hominibus/  Abslinete  vos^  ab  omni  iracundia,  a^  iudicio  iniusto :  longe  eslote 
ab  omni  avaritia.*  Non  cito  consentialis  adversus  aliquenij  ne  praevarice- 
mini  in  iudicio,  scientes^  quia  debilores  sumus  peccali.  Si  ergo  depre- 
camur  Doniinum,  ut  nobis  dimillat,  debenius  eliam  nos  dimittere.  Ante*^ 
conspeclum  enini  oculorum  Domini'  sumus,  et  ,omnes  oporlet  aslare 
anle  Iribunal  Christi,  et  mmraquemque  pro  se  rationem  reddere.'  Sic^ 
ergo  serviamus  ei  cum  limore  et  omni  reverenlia,  seciindum  quod  evan- 
gelizaverunt  nobis  Aposloli  Doniini,  et  Propbelae  annuiicravcriinl"  advcn• 
lum  Doniini  noslri  lesu  Cbristi;  zelanles  bona,  abstinentes  vos  a^*'  scan- 
dalis,  et  falsis  fratribus,  el  qui  in  hypocrisim  porlant  nomen  Domini, 
qui  alierrare  faciunt  inanes  homines. 


3)  οφιλέταις  C,  ς  lineola  delclum.  4)  Is  ordo  vocc.  in  Pal.  Reg.,  longe 

4)  Matth.  6,  12.  14.  ah  omni  avarilia  cstolc  vulg. 

5)  Rom.  14,  10.  12.  ^)  Iiter  mdicio    et     scientes    lacuna 

6)  iavTov  Β  C,  αντυν  0  V.  quinque  literis  adscribcndis  aperta  extat 

7)  ή^«?  BC,  νμάς  ¥0\    εύαγγε-  "^  ^efMembrum    Anle   conspectum  cnim 
Uare,  ut  Luc.  3,  18.  Act.  14,  15.  16,  10.  ^^^^.^.  ^^^^^^,.  j^^^^  ^^,..^^.  eoHocat. 

8)  των  deest  in  Β  C.  7)  ^^^  j^gg    ρο^ΐο  Domini  et  Dci,  iit 

9)  Cfr.  Ign.    ad   Eph.   c.  7.:     οολφ  graeca. 

ηονηρφ  το  Ονομα  περιφέρειν.  lac.  g)  Si  Pal.  Reg. 

9)  nobis  addit  Pal. 

2)  vos  om.  Pal.  10)  ab  Reg.,  ubi  mox  deest  hypocri- 

3)  ab  Pal.  sim.  Idem  oberrare  p.  aberrare. 


S.  POLYCARPI  EPISTOLA  AD  PHILTPPENSES.   VII. 


385 


VII.     FuffUe  Docelas,  el  perseteraie  in  ieiuniis  el  oralione. 


yllag  γαρ,  og  av  μη  OfioXoy^/ 
Ίηαονν  Χριϋτον  iv  ααρχϊ  ^ηλν&έ• 
yaiy  αντίχριΰτός  εΰτιν'^'  καΐ  ος  αν 
μη  όμολογΐ)  το  μαρτνριον  τον  ΰταν- 
ρον f  εχ  τον  διαβόλον  ίβτίν'^  χαϊ 
ος  αν*  με^οδεντ)  τα  λόγια  τον 
χνρίον  ηρος  τας  ιδίας  iπι^vμίaςy 
χαϊ  λ(γτι^  μιιτε  ανάΰταβιν  μήτε 
χρίΰιν  είναι,*  οντος  πρωτότοχός  ίΰτι 
του  Ikaava.  ^ιό  απολιπόΐ'τες'' 
την  ματαιότψα  των  τιολλών  χαϊ  τας 
ψενδοδιδαϋχαλίας,  ίπϊ  τον  i^  οιρχτίς 
jjfitv  τιαραδο^έντα^  λόγον  ίπΐΰτρέ- 
ψωμιν,  ,vηq>ovτες*  τιρος  τας  ενχας,' 
χαι  τιροαχαρτερονντες  νΐ]ατείαις,  δε- 
ηαεαιν  αιτούμενοι  τον  παι^επότττην 
θεον,  μη^^  ειαενεγχεΐν  ημάς  εις 
ηειρααμον,  χα^ώς  είπεν  6  χνριος' 
,το"  μλν  πνενμα  πρόΟ^νμον ,  ή  δε 
Οαρ^  αβ^ενης.*^ 


,Oinnis  enim,  qui  noii  confessiis 
fueril,  lesiim  Christura  in  carne  vc- 
nisse,  antichrislus  est/  et  qui  non 
confessus  fuerit  martyriuiii  criicis, 
ex  diabolo  esl;  et  qui  eloquia  Do- 
niini  ad  dcsideria  sua  Iraduxeril, 
dixerilque  nec  resurreclionem  nec 
iudicium  esse»  hic  priniogenilus  est 
Salanae.  Ideo  imilloruni  vanitate 
falsisque  doctrinis  reliclis  ad  Ira- 
dilam  nobis  ab  inilio  doclrinam  re• 
verlamur,  ,vigilanles  in  oralionibus* 
el  perseveranles  in  iuiuniis,  preci- 
bus  roganles  omnium  conspectorem 
Deum,  ,ne  nos  inducat  in  tentatio- 
uem,'  sicul  dixit  Dominus :  ,spiritus 
quidem  pronUus  est,  caro  autera 
infirma/ 


*  VII.  .OiuDis' enim  ,qiiinon  confilelur  lesiim  Christiim  in  carne  venisse, 
liic  Anuchrislus  esl;*  el  qui  non  confilelur  marlyrium^  crucis,  ex  Diabolo 
esl;  el  qui  deviaveril  eloquia  Doniini^  ad  propria  desideria,  el  dixerit 
neque  resurreclionem  neque  iudicium  esse,  bic  primogcnitus  esl  Satanae. 
Propter  quod  rclinqueiiles  vanilalem  inultorum  et  falsas  doclrinas,  ad 
iUud,  quod  Iradilum  est  nobis^  a  principio,  verbum'^  rcvcrlamur.  Sobrii 
simus*  io  orauonibu»,  el  ieiunia  tolerantcs;  supplicationibiis  petentes  o• 
mnitim  projspeclorem  Deum,'  ,nen  os*  inducal  in  lcmplalionem/  secundum 
quod  dixil  Domious :     ,Spirilus  quidem  proinplus  est,  caro  aulem  infirma/ 


C»p.  VU.  1)  ofioXoyiiSO,  δμοΧο- 
χην  matalum  in  υμολογίΐν ^  C.  Vocc. 
ίησούν  Χριστόν  —  X€U  ος  αν  μη 
ομόλογη  omissis,  Cod.  F  et  teste  la- 
colwooo  Ρ  exb.:  ΙΙάς  γαρ  ος  αν  μη 
ομόλογη  τό  μαρτύριον  τον  σταυρού. 
SioulUi  •αρη  soipeeral  c.  2.  ex  Ι  luan. 
4,  3.  Vetne  loL  noslH  Cod.  Rcg.  logil 
μνστήρίσν  ρ.  μαρτύρων. 

2)  /στ(  Β  vnlg. 

3)  iaTi  Β  Tdlg. 

4)  U  (»ine  accentu)  «r  p.  Βς  ttv  H. 

5)  Κγη  »cr.  COV. 

6)  that  om.  BFOPN 

7)  lla  dedi  ftxIM!  <•.  ΙΙλΙοιϊιο.  Κ<μ1ι•πι 
9peclal  άττοΐίΐηόντις  (niin  acriiilii 
aomti)  Codd.  Κ  0  V,  vorali  ι  <1  diphlhonKo 
(I  fterandam  ItacUmimi  \α•ηιι\\\α\\*.  t'nd(? 
corrigendas  estlacolisonus,  cx  Codd.  F(L)V 
άηολείποντες  afferen».  Cfr.  fupr•  c.  2. 

pATtCS    APO»T. 


8)  Cfr.  Ep.  hidae  3. 

9)  I  Pelr.  4,  7. 

10)  Matlh.  6,   13.  26,  41. 

11)  Malth.  26,  41.  Marc.  14,  38. 

Cap.  VH.  1)  osl  his  exlal  in  Pal., 
ulliniinn  lariien  dualiiis  liiH-oIis  segrc- 
galiirn. 

2)  mislerium  Heg. 


Ά)  dei  Ri'g. 
4) 


vobis   Hr-g. 

5)  verhorum  Pal. 

6)  $imus  om.  I*al.  Heg.  Tnrn  mirinri 
"igiio  poHl  revcrlamur  (liKtingtieiidiim. 

7)  Ita  li'gf»  »•,  |*al.  ( prusspectorrm 
drutn)  Η  Keg,,  in  qiu»  i;rat  prospcctalem 
dm.  Falicr  Sl.  prosperatorrm  Uominum, 
ap.  lac.  prrtpeclorem  Dtminum.  Vid.  sn- 
pra  r.  4.  quoniam  omnia  beus  prospicil, 

8)  voi  Pal. 

25 


386       S.  POLYCARPl  EPISTOLA  AD  PHILIPPENSES.   VIII.  IX. 


VIII.     Perseverale  in 

Αδιαλείπτως^  ovv  προΰκαρτε- 
ρώμ,εν  ry  εληίδι  ημών  καΙ  τω  ά^- 
^αβώνι  της  δικαιοΰννης  ημών,  ος 
εΰτι  Χριΰτος  ^Ιηϋονς,  ,ος^  ανηνεγ- 
%εν  ημιον  τας  αμαρτίας  τω  ίδίω 
σω/Λατι  inl  το  ξυλον/  ,ος^  αμαρ- 
τίαν  ουκ  εποίηΰεν^  ονδε  ενρεϋ'η 
δόλος  iv  τω  ατόματι  αυτού''  άλλα 
δι'  ημάς,  %να^  ξηΰωμεν  εν  αυτώ, 
ηάντα^  υπεμεινεν.^  ΜιμηταΧ  ούν 
γενωμεϋ^α  της  υπομονής  αυτού '' 
καΐ  Ιαν  πάΰχωμεν^  δια  το  όνομα 
αυτού,  δοξάζωμεν^  αυτόν.  Τούτον 
γαρ  ημϊν  τον  υπογραμμον  'ε&ηκε^^ 
δι*  εαυτού,  καΐ  ημείς  τούτο^^  επι- 
ΰτεύααμεν. 


spe  el  in  palienlia. 

Indesinenter  ergo  perseveremus 
in  spc  nostra  et  pignore  iuslitiae  no- 
strae,  quod  est  Chrislus  lesiis,  ,qui 
peccala  noslra  in  corpore  suo  super 
lignum  pertulit,  qui  peccatum  non 
fecit,  nec  inventus  est  dolus  in  ore 
eius•/  sed  propter  nos,  ut  in  ipso 
vivamus,  omnia  suslinuit.  Imitatores 
igilur  simus  patienliae  eius;  et  si 
patiamur  propter  nomen  eius,  gloria 
illum  afficiamiis.  Hoc  enim  exem- 
plum  nohis  posuit  in  se  ipso,  et 
nos  id  credidimus. 


*  VIII.  Indeficienler  ergo  toleremus^  propter  spem  nostram  et  pi- 
gnus  iiistitiae,  quod  est  lesus^  Christus;  ,qui  sustulit  peccata  nostra  in 
corpore  suo  super  lignum;  qui  peccalum  non  fecit,  nec  inventus  est 
dolus^  in  ore  eius ;'  sed  propter  nos  omnia  sustinuit,  ,ut  vivamus  in 
ipso.'  Imitalores  ergo  efficiamur  toleranliae  eius,  et  si  passi  fuerimus 
pro  nomine  eius,  glorificemus  eum.  Hoc  enim  nobis  indicium"  posuit 
de  seipso,  et  nos  hoc  credidimus.® 

IX.     Exerceatis  palienliam  exemplo  Ignatii  elc. 

Παρακαλώ^   ούν    πάντας   υμάς  Rogo  itaque  vos  omnes,  ut  obe- 

πειϋ•αρχεΐν    τω    λόγω    της   δίκαιο-    diatis  verbo  iuslitiae,  et  omnem  pa- 
ΰύνης,  καϊ  άϋκεΐν  παΰαν  υπομονην,^ 

*  IX.     Rogo  igitur  omnes  vos/  insistere  verbo  iustitiae^  et  palientiae, 


Cap.  VIII.     1)  Μιαληπτως  Β. 

2)  ι  Petr.  2,  24. 

3)  Ι  Petr.  2,  22. 

4)  Ι  ioan.  4,  9. 

5)  Ita  scr.  Ignat.  ad  Polyc.  c.  ; 

6)  υπόμεινε  Β  C  vulg. 

7)  αίιτον  deest  in  FOPV. 

8)  Act.  5,  41.  I  Petr.  4,  16. 

9)  Ita  BCFV  et  a  sec.  man.  _  ._ 
oram  c.  vet.  Int.,  δο'ξάζομεν  0  in  texiu 
et  vulg.  ante  lac. 

10)  %&rixev  C. 

11)  Lege  τοντφ,  vel  si  retineatur 
τοντο,  subintellige  είναι.  Smith. 

Cap.  IX.  1)  Totum  cap.  nonum  ha- 
bes  quoque  ap.  Euseb.  Hist.  eccl.  Ili,  36. 

2)  νπομένειν  V,  νπομόνειν  Ο,  ad 
oram  άσκεΐν.     Tum  scripsi  ην  καΐ  εϊ- 


0  ad 


^ετε  c.  Β  C  F  Euseb. ,  idem  est  ϊάατε 
in  V,  ubi  haud  raro  ε  permutalum  habes 
cum  ci  (cfr.  Ep.  Barnabae  c.  6.  nol.  25 
et  39);  ην  καϊ  ϊάατε  Ο  in  telxu,  εϊ^ετε 
ad  oram;  ην  καϊ  tcFf  τί  lac,  ante  quem 
καϊ  desiderabatur,  Errat  tamen  quod  ad 
Codd.  F  V. 

Cap.    VIII.      1 )    Indeficienter    autem 
loleramus  Reg. 

2)  lesus  om.  Reg. 

3)  nec  dolus  inventus  esl  Reg. 

4)  iiirfiCiMwPal.  Reg.,  ut  ed.  FaberSt. 

5)  credimus  Pal.,  credimus    supra  di 
Reg. 

Cap.  IX.     1)  Ita  colloco  exPal.  Reg. 
cum  Fab.  St.  p.  vos  omnes  lac. 
2)  eius  Reg. 


S.  POLYCARPI  EPISTOLA  AD  PHILIPPENSES.   IX. 


387 


ην  χαϊ  εϊδετε  jurr'  οφ&εάμονς^  ov 
μόνον  iv  τοϊς  μακαρίοις  ^Ιγ%'ατίω 
Titti  Ζωοίμω^  %α\  'Ρονφφ,  άλλα  xcii 
iv  άλλοις  τοΐς  i^  ημωVy*  χαϊ  h 
αντω  Πανλω  καΐ  τοΐς  λοιποΐς^ 
αηοΰτόλοις '  πίπζΐΰμίνων^^  οτι  οντοι 
ηάνης  ουκ  ζΐς'  κενόν  εδραμον,  αλλ* 
iv  ττίΰτει  χαϊ  διχαιοΰννι^ '  χαϊ  οτι 
είς^  τον  οφειλόμενον  αντοίς  τόπον 
ειΰϊ  πάρα  τω  χνρίω,  ω  χαϊ  ΰννε- 
Tta&ov.  Ον  ναρ  τον  inJv*  ηγάπη- 
ααν  αιώνα,  άλλα  τον  νπερ  ημών 
αποθανόντα/"  και  δι*  ν,μας  νπό 
[τον  θεον  αναΛαθίντα]." 


tientiani  exercealis,  quam  et  anle 
oculos  habetis ,  non  solum  in  bealis 
Ignalio  el  Zosimo  et  Rufo,  sed  eliam 
in  aliis,  qui  ex  iiul>is,  ac  iii  ipso  Paulo 
celerisque  Aposlolis;  ulpole  qiii  si- 
miis  persuasi,  quod  iii  onines  in 
vacuum  non  cucurrerint,  sed  in  fide 
ac  iustilia;  el  quod  in  debilo  ipsis 
loco  siiit  apud  Dominum,  cum  quo 
et  passi  sunl.  Non  cnini  praesens 
seciilum  dilexerunl,  sed  eum,  qui 
pro  nobis  inorliius  est,  ac  propter 
nos  a  Dco  cst  resuscitatus. 


quain'  ct  oculata^  fide  vidistis,  non  solum  in  bcalissimie  illis^  Ignalio 
sctlicet*  et  Zosinio  et  Rufo,  sed  et  in  aliis,  qui  ex  vobis  sunt,  ct^  in 
ipso  Paulo,  et  caeteris  Apostolis,  confidentes  quia  hi*  omnes  non  in 
vaciium*  concurrenint,  sed  in  fide  el  iuslilia;  et  ad  debilum  sibi  locum 
a"  DomiDO,  cui  et  compassi  sunl,  abienmt,  quia  non  hoc  praesens"  secu- 
lum  dilexerunl,  sed  eum  qui^*  pro  ipsis  et  pro  nobis  morluus  est,  el  a 
Deo  resuscilalus. 


3)  Martjrologiini  Rom.  indical.  Rufi 
Η  Ζβ•ίαύ  BUlfruni  dicfli  naUlem  Plii- 
lippis  MaeedoBUe  18  Decenbrie  C4>lrkrari. 

4)  ΐΐμύν  dedi  ex  C  E|u»eli.,  vμώr 
BFOV  TeL  InL  «l  rulg.  Subinde  t(ij 
(tiae  acceotn)  0%  ad  oram  αντφ.  Deest 
praep.  ir  aole  ανιφ  in  U. 

b}  ϋλοίς  VelOf  cuiue  margini  ad- 
scriplnin  est  λοιποί  ς. 

tf)  Reslitai  πιηααμ^νων  ex  €,  quam 
lectioneiD  nnice  geiiuinarn  piito  ;  Titnu- 
ομίνους  OV  el  viilg. ,  τΐίπαααίνοις^. 
GenitiTos  coin  τ^μών  coDiuugcndus,  quar- 
los  casvs  pendet  a  Παραχίΐλώ ,  terlius 
respictt  «d  λοιποΐς. 

7>  Cfr.  Philipp.  2,  16.   Gal.  ?,  2. 

b)  Cfr.  CleiD.  Koin.  I  Ep.adCor.c.5. 

9)  vo^  C  iD  lexln,  rvr  pr.  man. 
hi  marg. 

10)  Ita  Codd.  nostri  οπιιιμ  Cot.  Η 
ed.  Clerifi  a  IfiiW,  τόν  inkg  νμών 
vno^uroyTa  einsdcm  ed.  a.  1/24. 

11)  Yocc.  nodf  iaetaM  UfMriis  ex 
CMebi•  et  Nkepboro  eapplefit.  In  0 
hoc  Poljcarpi  Ep.  fragiDentafli  eimi  Ep. 
Banuibae  ita  cooiancte  exUi:  ano&u- 
vovtu.  xoi  <f«*  ΐ\μΛζ  vnb  jhv  kuitv 
τδν  xtyhv.  Ad  orem  nian.  im;c.  ,Eii»«b. 
lia)>et  xul  «ft*  ημάς  vnb  τού  Otov 
άναστάντα,   qoae   leclio  coovenit   cuhi 


I. 


hie,  qiias  latinas  habemiis.'  Alqiie  ean- 
dom  leclioiioin  nupcr  dercrulil  NoltP,  ex- 
plicans:  resurffens  iussu  Dei,  coWalo  yMn. 
in  Gramm.  cd,  V.  p.  442.  Simili  enim- 
vero  modo  alterius  Πηι;ιη,  cxordium  al- 
tcriiif  Epislolae,  qiiantiiiii  graece  snperest, 
exjiibenl  Codd.  Β  C  F  V.  Vid.  quae  scri- 
psimiis  Ep.  Barnbac  c.  5  not.   10. 

Latina  ab  boc  indc  loco  cxlanl  in  vc- 
lcre  vcrsioiie  a  lacobo  Fab.  Stapulensi  a. 
1498.  Parisiis  cviilgata.  Quac  vero  infra 
ad  c.  13.  exbibuimus  gracca,  Eiisebius 
scrvavil. 

3)  quam  dccst  in  I'al. 

4)  ocuUa  fuil   in  Ki'g. 

5)  in  liis  bcalis&imis  p.  in  beatissi- 
mis  illis  Pal. 

())  tcilicet  reposiii  cx  Pal.  Reg.  et 
Kab.  SL,  poslqusin  a  iacobsono  (•Χ(*Ιιι- 
Hum  LTiil. 

7)  i*OKl  el  iri  H(;g.  quattuor  iilerarum 
lariina,  quam  cxiipiiiril  vocc tn  tjxosqq. 

b)  hu  Keg. 

9)  in  vano  p.  m  vacuum  Pal.,  in  να- 
cuo  Kfg. 

10)  α  «πι.  Rcg. 

11)  praeiens  acccseit  cx  Pol.,  in  hoc 
taeculo  p.  hoc  haeculum  Reg. 

12)  (jui  exddit  Codici  Heg. 

25• 


388 


S.  POLYCARPI  EPISTOLA  AD  PHILIPPENSES.   X.  XI. 


Adhorlalio  ad  virlutes. 

*  X.  In  his  ergo  state,  et  Domini  exemplar  sequimini,  firmi  iii  fide  et 
immulahiles,  fralernilalis^  amalores,  diligenles  invicem,  in  verilate  sociali, 
mansueludinem  Doniini^  alterutri  praestolantes,  nuUum  despicientes.  Cum 
polestis^  benefacere,  nolite  differre,  quia  ,eleemosyna*  de  morte  liberal/ 
Omnes  vobis  invicem  subiecti  eslote,  ,conversationem'^  veslram  irrepre- 
hensibilem  babentes  in  gentibus,'  ut  ex  bonis  operibiis  veslris  et  vos 
laudem  accipiatis,  et  Dominus  in  vobis  non  blasphemetur.  Vae^  autem 
illi,  per  quem  nomen  Domini  blasphemalur.  Sobrielatem  ergo  docete 
omnes  ;  in  qua  et  vos  conversamini. 

Conlristatus  sum  pro  Valenle.     Cavete  voUs  db  avaritia. 

*  XI.  Nimis  contristalus  sura  pro  Valente,  qui  presbyter  factus  est* 
aliquando  apud  vos ;  quod  sic  ignoret  is'*  iocum,  qui  datus  est  ei.  Moneo 
itaque  vos,  ut  abslineatis^  ab  avaritia,*  et  sitis  casli  et°  veraces.  Absti• 
nete  vos  ab  omni  malo.  Qui  aulem  in  his  non  potest  se  gubernare,* 
quomodo  aUi'  lioc  pronuntiat?  Si  quis  non  abstinuerit  se*  ab  avarilia, 
ab  idololatria*'  coinquinabitur,  et  tanquam  inter  genles  iudicabilur.  Qui 
autem^'^  ignorant  iudicium  Domini?  ,An^^  nescimus,  qiiia  sancli  mundiim 
iudicabunt?'  sicut^^  Paulus  docet.  Ego^^  auleni  nichil  tale  sensi  in  vobis, 
vel  audivi,  in  quibiis  laboravit  bealus  Paulus,  qui  eslis  laudali"  in  prin- 
cipio  epistolae  eius.  De  vobis  elenim^^  glorialur  in  omnibus  ecclesiis, 
quae  Deum  solae  tunc  cognoverant  ;*®     nos"  aulem  nondum   noveramus. 


Cap.  X.     1)  Cfr.  1  Pet.  2,   17. 

2)  Sic  Halloix.  et  Faber  Slapulcnsis, 
et  sic  Cod.  L.  Libb.  impr.  omittuut  Do- 
mini.  Pro  praestanles  Al.  pracsentantes. 
lacobsonus.  Voc.  Domini  extat  in  Colelerii 
editione  a.  1672,  Clerici  a.  1698,  apiid 
Graziani  et  in  Codd.  Pal.  Reg. ,  ex  quo 
dedi  praeslolanles  p.  praestanles  vulg, 

3)  possitis  Pal.  Reg. 

4)  Tob.  4,  10.  12,  9. 

5)  1  Petr.  2,  12. 

6)  Cfr.  Isai.  52,  5.  et  Ign.  ad  Trall. 
c.  8.  Pronomen  illi  om.  Pal.  Reg. 

Cap.  XI.  1)  facius  est  presbiterVal., 
presbiter  est  factns  Reg. ,  in  quo  ante 
desideratur  sum. 

2)  ignoretis  p.  ignoret  is  Pal.  Reg. 

3)  moneo  itaque  ul  abslineatis  vos 
Pal.  Reg. 

4)  Presbyter  iste  pecunias  panperum 
avertisse  videtur,  cuius  facinoris  uxor 
eius  particeps  fuerat.  Woch.  lacobsono 
autem  et  aliis  ό  πλεονέκτης  est  = 
aduller,  quia  sua  uxore  non  est  conten- 
tiis;  ut  docet  Suicerus  e  Clem.  Alex. 
Strom.  III.  p.  552  ;  avarilia^=  πλεονεξία 
r=  adidterium,  cuius  flagitii  et  presbyter 
Valens  ct  cius  uxor  accusari  videntur.  H. 

5)  et  om.  Pal.  Reg. 

6)  Pal.  transponit  Qui  aulem  non  po- 


test  se  in  his  gubernarc,  Reg.   Qui  aulem 
non  potesl  in  his  se  gubcrnare. 

7)  Cfr.  I  Tim.  3,  5.  Gallandius  leg. 
censet  aliis.  In  Pal.  quo  modo  hoc  aliud 
pronuntiatur. 

8)  sc  abstinuerii  Pal.  Reg. 

9)  idolatria  Pal.  Reg. 

10)  autem  om.  Pal.  Reg. 

11)  Aut  Pal.  Reg.  I  Cor.  6,  2. 

12)  Verba:  sicut  Paulus  docel,  Cred- 
nero  (Einl.  i.  d.  N.  T.  p.  445)  siispecta 
sunt,  quia  Polycarpus  nusquam  nomen 
scriploris  ab  ipso  citati  pioferat.  H. 

13)  Cfr.  Ign.  ad  Magn.  c.  11  el  ad 
Trall.  c.  8. 

14)  [laudali]  vel  simile  qiiid  suppleri 
vult  Smilhus.  Cfr.  Philip.  1,  5  sq.  Reg. 
qui  estis  in  principio  ccclesiae  eius.  Nolte 
(ut  nolat  H.  in  ed.  IV.)  1.  1.  p.  236.  ni- 
hil  addit,  respiciens  ad  2  Cor.  3,  2  sq. 
ubi  Paulus  ad  Cor.  scribit:  epislola  no- 
slra  vos  eslis. 

15)  enm  Pal. 

16)  quae  solae  lunc  dominum  cogno- 
verant  Pal. 

17)  Per  nos  Polycarpum  ipsum  in- 
telligit  Usserius;  rectiiis  forsitan  Smyr- 
nenses  Cotelerius,  Smith.,  Ruchat.  Cfr. 
Act.  16,  6.  12.  cum  19,  10.  lac.  cogno- 
veramus  p.  noveramus  Pal.  Reg. 


S.  POLYGARPI  EPISTOLA  AD  PHILIPPENSES.   XI.  XII.  XIII.     389 

Valde  ergo,  fratres,  conlristor  pro  illo  et  pro*''  coniuge  eius ;  quibus  det 
Dominiis  poenilentiam  veram.^^  Sobrii  ergo  estote  et  vos  in  hoc;  ,βΐ^" 
non  sicut  inimicos  tales  existimelis ,'  sed  sicut  passibilia  membra  et 
errantia  eos  revocate,  ut  onmiuni  vestrum  corpus  salvetis.  Hoc  enim 
agentes,  vos  ipsos  aedificalis. 

IgnoscUe  ei.     Deus  vohis  virlules  Irihual.     Orate  pro  omnibus,  etiam 

pro  inimicis. 

*  XII.  Confido  eiiim  vos  bene  exercilalos  esse  in  sacris  literis,  et  nichil 
vos  latet;  michi^  autem  non  est  concessum.  Modo,  ut  his  scripturis 
dictum  est,  ,irascimini^  et  nolite  peccare,'  et  ,soP  non  occidat  super 
iracundiara  vestram.'  Beatus,  qui  meminerit;*  quod^  ego  credo  esse  in 
vobis.  Deus  autem  et  Paler  Domini  nostri  lesu  Christi,  et  ipse  sempi- 
ternus  ponlifex,  Dei  fibus®  lesus  Christus,  aediiicet  vos  in  fide  et  veri- 
late,  et  in'  omni  mansiietudine,  et  sine  iracundia,  el''  in  patienlia  et  lon- 
ganimilate^  et  tolerantia  et  castitate ;  et  det  vobis  sortem  et  partem  inter 
sanctos  suos,  et  nobis  vobiscum  et  omnibus,  qui  sunl  sub  caelo,  qui 
crediluri  sunl^"  in  Dominum  nostriim"  lesum  Christum  et  in  ipsius  Patrem, 
qui  ,resuscitavit^^  eum  a  mortuis.'  Pro  omnibus  sanclis  orate.  Oratc^^ 
eliam  pro  regibus  et  potestatibus  el^*  principibus,  atque^^  pro  persequen- 
libus  et  odienlibus  vos,  et  pro  inimicis  crucis;  ut  fructus  vester  mani- 
festus  sit  in  omnibus,  ut  sitis  in  illo  perfecti. 

Xill.     Epistolas  veslras  Antiochenis  tradam.    VoMs  epislolas  Jgnatii  mitto, 

'Εγράψατί^   μοί   καΐ  νμείς   καΐ  Scripsistis  ad  me  et  vos  et  Igna- 

'/yvortog,*  tvof,  iav  τις   άπέρχψαι    lius ,    ut,    si    quis   forte  e    Smyrna 

*  XIII.     Scripsistis  mihi  et  vos  el  Ignatius,^  ut  si  quis'*  vadit  ad  Syriara, 


18)  pro  om.  Reg.  5)  qd  quod  Pal.  Fortasse  id  quod. 

19)  vestram  Reg.  6)  eius  inseritPal.  In  Reg.  ipse  sem- 

20)  II  Thess.  3    15.  piternus  dei  filius  eius  p.  et  ipse  sempi' 

21)  Cfr.  I  Cor.  12    26.  ternus  pontifex,  Dei  filius  lesus. 

7)  in  om.  Pal. 

Cap.  XII.     1)  Ex  padem  mcnte  haec  8)  «'  deest  in  Pal. 

proferl,    qua   illa  hnmilitalis  Ignatius  iti  9)  et  tn  longammitate  Pal.  Reg. 

Ep.   ad  Eph.    c.   3.    Nvv   γάρ     κρχήν  l^)  ««^^  om.  Reg. 

fyoi    του  μαΟ^ητεύεσί^ία ,    yal  ηροσ-  11)  et  detim  inseril  Pal.     In  Rcg.  et 

λαλώ  ϋιχϊν  ως  αννδ ιδιιαχαΚταις  μου.  dominum  nostrum   et    deum  ρ.  Dominum 

^Eul  γαρ  ίΰει  ύφ   υμών  ύπαλεκ^&η-•  nostrum. 

ναι  πίατει,  νουί^εαία,  υποαον^,  μα~  12)  Gal.  1,  1. 

/ηοί^υμία.   Posl  modo  haTid  ilul»ic  prae-  j3)  \  j\^^    2,  2. 

|itiim   moralc    excidil,    unde   scqiien»  14)  ^/^^β  ρ,,ι, 

iii.riibnim  pendeat.  Pal.  exhibcl:  non  c$l  \κή  g^  pai.  Malth.  5,  44. 
concessum  modo  uti  his  $cripluris  diclum 

esl  enim.  At  ne  ea  quidem  leclio  laciinam  Cap.  Xlfi.     1)  Graeca   ex  Eiiseb.   H. 

explet,  quam  anle  dictum  eeee  snspicor.  j;    \\\^  3^5.  desiimpla. 

2)  Ps.  4,  5.  2)  Cfr.  Ign.  Kp.  ad  Polycarp.  c.  8. 

3)  Eph.  4,  26.  3)  Scripsistis    mihi  ignathius    et  vos 

4)  Gallicciolli :  Bealo  chi  di  cio  lcrra  Reg. 
memoria.    AI.  crediderit.  4)  qui  Pal. 


390      S.  POLYCARPl  EPISTOLA  AD  PHILIPPENSES.   XIII.  XIV. 


εΙς  Σνρίαν,^  καϊ  τα  παρ'  νμ,ών 
άτΐοκομίΰη  γράμματα  '  όπερ  ποιηΰω, 
iav  λάβω  καιρόν  εν9•ετον,  είτε  εγώ, 
είτε  δν  πεμ,'^ω  πρεΰβενΰοντα  καϊ 
περϊ  νμών.  Tag^  επιστολας  'Ιγνα- 
τίου τας  ηεμ,ψ&είβας  rj^tv  νπ 
αυτοϋ ,  καϊ  αλλάς ,  οΰας  εϊχομεν 
παρ'  ημΐν  ^  επεμιραμεν  νμΐν ,  κα- 
'&ώς  ενετείλαΰϋ•ε'  αϊτινες  νποτε- 
TttyftfVat  ει'σΐ  τί)  επιατολτΙ  τανττ}' 
έξ  ών  μεγάλα  ώφεληϋ"ηναι  δννη- 
ΰεΰ^ε.  Περιεχονβι,  γαρ  πίβχιν  καϊ 
νπομονην  κάϊ  παϋαν  οίκοδομην, 
την  εις  τον  κύριον  ημών  άνηκον- 
ΰαν. 


in  Syriam  proficisceretur,  veslras 
quoque  literas  eo  deferret;  quod 
quidem  perficiam,  si  tempus  oppor- 
tunum  naclus  fuero ;  vel  ego  ipse, 
vel  per  alium  quempiam,  quem  le- 
galum  et  pro  vobis  miltam.  Episto- 
las  Ignalii,  quas  ad  me  misit,  et 
cunctas  alias,  quas  habemus,  ad  vos 
misimus,  sicut  mandastis;  quas  qui- 
dem  huic  epistolae  subiecimus.  Ex 
iis  magnum  fructum  percipere  vo- 
bis  licebit.  Continent  enim  fi- 
dem  et  patientiam  et  aedificationem 
omnem,  ad  Dominum  nostrum  per- 
tinentem. 


deferat  literas  meas,  quas  feceroadvos;  si  habuerimus  tempus  opporlu- 
num,  sive  ego,  seu  legalus,  quem  misero  pro  vobis.  Epistolas  sane 
Ignatii,  qiiae  transmissae  sunt  vobis  ab  eo ,'  et  alias  quantuscunque 
apud  nos  habuimus,  transniisimus  vobis,  secundum  quod  niandastis :  quae 
sunt  subiectae^  huic  Epistolae ,  ex  quibus  magnus  vobis  erit^  profeclus. 
Continent  enim  fidem,  palienliam,  et  omnem  aedificalioncm  ad  Duminiim 
nostrum  perlinentem,  El^*'  de  ipso  Ignalio,"  et  de  bis,^^  qui  cum  eo 
sunt,  quod  certius  agnoverilis,  significate. 

Commendo  vohis  Crescentem.     Valete. 

*XIV.  Haec  vobis  scripsi  per  Crescenlem,  quem  iii  praesentera'  diem 
coinmendavi  vobis,  et  nunc  commendo.  Conversalus  esl  enim  nobiscum 
inculpabiliter;  credo  quia  et  vobiscum''  similiter.  Sororem  aulem  eius 
habebitis  commendatam,  cum  venerit  ad  vos.  Incolumes  cslote  in  Domino 
lesu  Chrislo.     Gratia  ipsius^  cura  omnibus  vobis.     Amen. 


5)  I.  e.  Anliochiam.  Ignatius  (c.  7.)' 
Polycarpo  mandaverat,  ut  ipse  legatum 
ad  ecclesiam  Anliochenam  mitteret  ob 
pacem  restitutam,  et  (c.  8.)  huic  le- 
gato  simul  epistolas  aliarum  ecclesiarum 
gratulatorias  Iraderet.  Praeter  hoc  Igna- 
tii  mandatum  Philippenses  quoque  ipsi 
Polycarpum  precibus  adierant,  ut  ipso- 
rum  epistolam  suo  legato  traderet  ad 
Anliochenos  perferendam.  His  votis  se 
responsurum  esse  Polycarpus  pollicetur.  H. 

6)  Designantur  duae  Ignatii  epistolae, 
una  ad  Polycarpum,  altera  ad  Polycarpi 
seu  Smyrnensem  ecclesiam.    Cot. 

7)  habeo  p.  ab  eo  Reg,,  abco  Pal. 

8)  subitmctae  Pal. 

9)  magnus  erat  vobis  Reg. 

10)  Quae  sequuntur  a  solo  vet.  In- 
terprete  servata  ad  nos  pervenerunt. 


11)  Polycarpus  de  morte  Ignatii  iam 
certior  faclus  erat  (vide  c.  9.");  sed  cir- 
cumstantias ,  dicta  elc. ,  ut  videtur,  igno- 
rabat.  lac. 

12)  ipsis  Reg. 

Cap.  XIV.  1)  Hanc  editionis  prin- 
cipis  etFabri  Stapulensis  lectionem  prae- 
tulimus,  praeeunle  cl.  Routhio,  qui  su- 
spicalur  Polycarpum  scripsisse  'όν  μέ- 
χρι του  παρόντος  νμίν  ύννέατηκα, 
καϊ  νϋν  ύννίστημι.  Vulgatura  in  prae- 
senti  exhibent  Codd.  Laur,  et  Magd.  lac. 
Etiam  nostri  Pal.  Reg.  in  praesenti. 

2)  vobis  Reg. 

3)  ipsius  accessit  ex  Reg.  In  Pal.  in 
gratiacum  omnibiis  veslris.  Amen.  Ibidem 
subscribitur  :  Explicit  epistola  beati  Πο- 
λυκάρπου ad  philippenses.  InReg.  Expli- 
cit  epistola  heali  Policarpi  adPhilipenses. 


MARTYRIUM  S.  POLYCARPI.    I. 


391 


TH2  ΣΜΥΡΝΑΙΩΝ  ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ 
ΠΕΡΙ 

ΜΑΡΤΥΡΙΟΥ  ΤΟΥ  ΑΓΙΟΥ  ΠΟΛΥΚΑΡΠΟΥ 

ΕΠΙΣΤΟΛΗ    ΕΓΚΥΚΛΙΟ  Σ.1 

"ϊί  εκκληΰία  τον  Θεοί),  η  παροικονΰα^  Σμνρναν,  ry  ίκκληΰίοί  τον 
Θεον,  τί}  παροιχονΰτι  iv  Φιλομηλίω  ,^  %αϊ  πάβαις  ταΐς  γ,ατα 
πάντα  τόπον  της  αγίας  καΐ*  καϋΌλιχης  εκκληΰίας  παροικίαυς'^ 
έλεος  f  εΙρηνη  καϊ  αγάπη  απο  Θεον  Πατρός  καϊ  τον  κνρίον 
ημών  ^Ιηΰον  Χριΰτον  πλ7]ϋνν&είη. 


ECCLESIAE  SMYRNENSIS 

DE 

3IARTYRI0    SANCTI   POLYCARPI 

EPISTOLA    CIRCULARIS. 

Ecclesia  Dei,  quae  Smyrnae  peregrinatur,  ecclesiae  Dei,  quae  Philo- 
nielii  peregrinatur,  et  omnibus  ubique  terrarum  sanctae  et  calho- 
licae  paroeciis :  misericortlia,  pax  et  charitas  a  Deo  Patre  et  Do- 
miDO  nostro  lesu  Christo  multiplicetur. 


Cum  mihi  pro  textn  huius  opusculi 
emendando  nova  in  bibliotheca  Valicana 
iovesligare  adminicula  non  conligerit,  la- 
cobsonum  in  criticis  fere  repetivi ,  qui 
e  Codd.  Vindobonenei,  Parisino  el  Ba- 
rocciano  haud  paueos  eiu»  locos  cmenda- 
vU.  Ipsi  autcm  rerum  geslanirQ  narrationi 
Interpolator  asceticns  virn  iritulisee  niihi 
▼idelur  plas,  quam  par  e8s<;l. —  1)  Eu- 
sebius  postqiiam  lociitiis  est  de  Polycarpi 
martyrio  (H.  E.  IV,  15.)  ila  pi-rgil:  Ιστϊ 
Sh  η  ynKffi]  ix  προαωηον,  ης  αυτός 
Ιχκλησίας  ηγ^ίτο,  ταΐς  χατα  ΙΙύντον 
ηαροικίαις  τακατ^  αυτόν  άηοσημαί- 
νυυΠζΐ  δια  τούτοίν.  Cfr,  Ncaridcr,  Kir- 
chcngesch.    Τ.  Ι.  ρ.  107  sqq. 

2)  Cfr.  Clem.  Rom.  i  Ep.  ad  Cor.  c. 
1.,  inscripL  Ep.  Polyc.  ad  Philipp.,  el  ad 
Diognelum  c.  5. 


3)  Ita  legendum  cum  Cod.  Vindob., 
cum  vet.  inl.  et  Euseb.  Hist.  eccl.  IV, 
15.  Reliqui  Codd.  Φιλαάελφίί}.  lac. 
Philomelium  est  Phrygiae  magnae  oppi- 
dHm,  cuius  meminit  Cic.  3  Fam.  8  et  15 
et  Verr.  85.   Nunc  Ilgun  vocatur. 

4)  xttl  om.  Vind.  Cfr.  Ign.  ad  Smyrn. 
c.  8. 

5)  Accipitiir  parochia  vel  lalc  pro  lota 
dioecesi,  ul  apud  Anguslin.  Epist.  261. 
[209  ed.  Beri.],  <!l  hac  sigriiiicalionc  apud 
Chrislianos  sequioris  aovi  denolabal  lcr~ 
ritorium  et  regionem  Episcopi  .  .  .  .  vel 
scricle  pro  districlii  ecclcsiarum  quarum- 
vis  parlicularium ;  quac  signiiicatio  eo 
iuvahiit  lcrnpore,  poslquam  nornen  dioe- 
ceseos  regionibus  Epiecopis  assignatis 
tribui  coepil.  lioehtner.  Iiis  ParocU,  III. 
3.  2.  laf. 


392  MARTYRIUM  S.  POLYCARPI.   I.  II.  III. 

I.     De  martyrio  Polycarpi  et  sodorum  scribmus. 

'Εγράψαμεν  νμίν,  αδελφοί,  τα  κατά  τους  μαρτνρηύαντας ,^  καϊ 
τον  |ΐιακάξ>ιον  Πολύκαρηον  ^  οΰης  ωαπερ  επιύφραγίΰας  ττ}  μαρτυρία' 
αυτοϋ  κατεηαυΰε  τον  διωγμόν.  Σχεδόν  γαρ  πάντα  τα  προαγοντα  εγε- 
νετο,  ϊνα  τ^μΐν  6  κύριος  ανωΰ•εν  επιδείξτ}  το  κατά  το  ευαγγέλιον  μαρ- 
τύριον.  Περιεμενεν  γαρ,  ϊνα  παραδοΰ•η ,  ώς  καϊ  6  κύριος,^  ϊνα  μι- 
μηταΐ  καϊ  ημείς  αυτοϋ  γενώμεϋ'α  ^  μη  μόνον  ΰκοποϋντες  το  καϋ•  εαυ- 
τούς, άλλα  καϊ  το  κατκ  τους  πελας.  ^Αγάπης  γαρ  αληϋΌυς  και  βε- 
βαίας εστίν,  μη  μόνον  εαυτόν  Ο'έλειν  ΰώξεΰϋ'αι,  άλλα  καϊ  πάντας  τους 
αδελφούς. 

II.     Martyrum  mira  consiantia. 

Μακάρια  μεν  ούν  καϊ  ^ενναΓα  τα  μαρτύρια  πάντα,  τα  κατά  το 
•θέλημα  του  Θεοϋ  γεγονότα.  2ΐεΐ  γάρ^  εύλαβεΰτερους  ημάς  υπάρχοντας, 
τω  Θεώ  την  κατά  πάντων  ε'ξουβίαν  άνατιΌέναι.^  Το  γαρ  γενναΐον 
αύτών^  καϊ  ύπομονητικόν  καϊ  φιλοδεΰιεοτον  τις  ουκ  αν  ΰ'αυμαΰειεν' 
ot  jLia(>Ti^t  μεν  κατα'ξανθ'εντες ,  ώστε*  μέχρι  των  εΰω  φλεβών  καϊ  αρτη- 
ριών την  της  ΰαρκός  οίκονομίαν  Ό'εωρεΐΰϋ'αι ^  ύπεμειναν ,  ως  καϊ  τους 
περιεβτώτας  ελεεΐν  καϊ  6δύρεΰΌ•αΐ'^  τους  δε  καϊ  εις  τοσούτον  γενναιό- 
τητος  ελΟ•εΐν ,  ώστε  μήτε  y^jv^oii.  μήτε  ΰτεναξαι  τινά  αυτών,  επιδεικνυ- 
μενους  απαβιν  ημΐν ,  οτι  εν  εκείντ}  τί)  ωρα  βαΰανιζόμενοι,  της  ΰαρκός 
άπεδτίμουν  οι  μάρτυρες  του  Χριΰτοϋ ,  μάλλον  δε,  οτι  παρεβτώς  6  κύ- 
ριος ώμίλει  αύτοΐς;  Καϊ  προαεχοντες  τί)  του  Χριΰτοϋ  χάριτι  των  κο- 
ΰμικών  κατεφρόνουν  βαβάνων ,  δια  μιας  ώρας  την  αιών ιον  κόλαβιν  εξα- 
γοραζόμενοι. Καϊ  το  πϋρ  ην  αύτοΐς  -ψυχρον  το  τών  απηνών  βαΰανι- 
ΰτών.  Προ  οφ&αλμών  γαρ  είχον  φυγείν  το  αίώνιον  καϊ  μηδεποτε  ΰβεν- 
νύμενον  πϋρ ,  καϊ  τοις  της  καρδίας  6φϋ•αλμοΐς  άνεβλεπον  τα  τηρού- 
μενα τοις  υττομείνασ/,ν  άγαΟ•ά,  ,α^  ούτε  ους  ηκουβεν ,  ούτε  οφϋ'αλμός 
ϊδεν,  ούτε  ^πϊ  καρ^ίαν  άνΌ'ρώπου  άνέβη,''  ίκείνοις  δε  ύπεδείκνυτο  υπο 
του  κυρίου,  οϊπερ  μηκετι  άν&ρωποι,  αλλ'  ηδη  άγγελοι  ηβαν.  '^Ομοίως 
δε  καϊ  εις  τα  &ηρία  κρι&εντες  ύπεμειναν''  δεινάς  κολάοεις ,  κήρυκας 
μεν  ύποβτρωννύμενοι ,  καϊ  άλλαις  ποικίλαις  βαΰάνοις  κολαφιξόμενοι, 
ϊνα ,  ει  δυνη&είγ} ,  ο  τύραννος  δια  της  επιμόνου  κολάαεως  εις  αρνηΰιν 
αυτούς  τρειρτι. 

III.     Germanici  conslanlia.     Polycarpi  mors  poslulalur. 

Πολλά  γαρ  ίμηχανάτο  κατ  αυτών  6  διάβολος.  Άλλα  χάρις  τώ 
Θεώ '  κατά  πάντων  γαρ  ουκ  ϊΰχυόεν.  '^Ο  γαρ  γενναιότατος  Γερμανι- 
κός^ επε^ρώννυεν  αυτών  την  δειλίαν  δια  της  εν  αύτώ  υπομονής'  ος 
καϊ  ίπιΰημως  ε&ηριομάχηΰεν.     Βονλομενου   γαρ   τοϋ    άν&υπάτου^   πεί- 

6)  Ita  Codd.  Par.  Vind.    In  Cod.  Ba-  nullo,     Coteleriiis  e  coniectura  χρη   ad 
rocc.  deest  τά  teste  lacobsono.  oram  libri  posuerat.    Sensus  est:    quum 

7)  Eusebius     άιά    της    μαρτυρίας.  Dei  voliintale  omnia  regantur,  etiam  Po- 
Usser.  lycarpus  et  socii  iuxta  divinam  volunta- 

8)  Cod.  Vind.  ηεριέμενεν  γ^ρηα-  tem  martyrio  sunt  coronati.  H. 
ραδοϋ^ηναι  κα&ώς  χαϊ  ό  Κύριος.  lac.  2)  Ita  Cod,  Vind, ;  Cod.  Paris.  αντφ 

Cap.  II.     1)  Ita  lacobsonus  e  Codice     άνατιβ-έναι.  Cod.  Barocc.  άνατεβ-ήναι, 
Vindob.  Male  editi:  καΐ  ^άζ>,  sensu  plane    ut  annotat  lac. 


MRTYRIUM  S.  POLYCARPI.   I.  II.  III.  393 

I.     De  marfyrio  Polycarpi  et  sociorum  scribimus. 

StTipsimus  vol)is,  frales,  dc  inarlyribus  ct  de  bcalo  Polycarpo,  (μΰ 
martyrio  suo,  velutsignaculo  quodara,  pcrseculioni  fineni  iniposuit.  Fcre 
eoiii)  cuncla,  quae  praecessenint,  ideo  evenerunt,  ut  nobis  Dominus  de- 
super  oslenderel  marlynimi,  Evangelio  congruum.  Exspeclavit  enim  tradi, 
sicul  et  Doniinus,  ut  et  nos  ipsius  essenius  imilalores,  non  solmii  noslra 
considerantes,  sed  et  ea,  quae  ad  proximos  perliiicnL  Cliarilalis  cnim 
verae  ac  soUdae  est,  non  modo  se  ipsuui  vellc  servari,  sed  cliaiu  o• 
mnes  fralres. 

II.     Martyrum   mira  conslanUa. 

Beata  et  generosa  fiierunt  cuncta  martyria,  quae  iuxta  voluntatem 
Dei  evenenint.  Cura  enim  nos  religiosiores  simus,  Dco  omniiim  rerum 
poteslatein  adscribanuis  oporlel.  0"'s  enira  generosilalem  eorum  el  pa- 
UeDUain  el  erga  Dominum  chariUlem  non  admirclur,  qui  llagellis  adeo 
Ucerali,  ul  ad  inlimas  usque  vcnas  cl  arlerias  corporis  slrucluia  cerne- 
relur,  tamen  suslinucrunt ;  ila,  ul  eliam  adslanles  miserarentur  et  plaii- 
gerent,  ipsi  vero  eo  fortiludinis  venirent,  ul  nemo  illorum  neqiie  mur- 
muraret  neque  ingemiscerel,  oranibus  oslendeuteSj  quod  luartyres  Christi 
hora  isla,  qua  torquebantur,  cxlra  carncm  fuerint,  aiit  potius,  quod  Do- 
minus  assistens  cum  ipsis  essel  coUoculus?  Atque  ad  Chrisli  graliain 
adteDdentes  mundana  tormenU  spernel)ant,  unius  horae  spalio  se  ab  aelcrna 
poena  redimentes.  Frigidusque  ipsis  videbalur  ignis  crudelium  carnificiini. 
Prae  oculis  enim  habebant  fugam  illius  ignis,  qui  aeternus  est  ct  nun• 
quam  eistioguetur,  el  oculis  cordis  rcspiciebanl  ad  ca  ])ona,  ({uac  rescr- 
vaotur  sustinenlibus ,  ,quae  nec  auris  audivil  nec  oculus  vidit,  quae  nec 
in  cor  hominis  ascenderunl/  quae  vero  a  Domino  inonstrata  sunl  iis, 
utpote  qui  oon  homioes  amplius,  sed  iaiu  angeii  cssenl.  Simililcr  qui 
ad  besuas  eranl  condemnali,  graves  cruciatus  perlulerunl,  super  miirices 
prostrau,  variisque  aiiis  tormentis  excruciali,  ut,  si  fieri  poluisset,  lyraii- 
Dus  eos  assiduitate  supplicii  ad  negalionem  Christi  adduxisset. 

IIL     Germanici  conslanlia.     Polycarpi  mors  poslulalur. 

MulU  enim  adversus  illos  diabolus  macbinatus  cst.  Scd  gnitia  sit 
Deo;  nam  Deminem  iste  vincerc  poluit  Forlissimus  cniin  Germanicus 
eonim  limiditatem  conslantia  sua  corroboravit;  quippc  qui  splcndidc  cum 
bestiU  pugnaverit.     Nam  cura  proconsul   euin    ilcclere    vellel  dicerclque, 


3)  Cod.Par. Τό γάρ ytyvaiov αύτοϋ.  Par.;    Cod.    Barocc.  χρόνον,    pro    qua 
Cod.  Viod.  T6  Voq  ytvytuov,  xtu  ΰηο-  voce  ίτίαΟον  e   coriiccliira   drdiTal  Palr. 

Γ'ητιχόν^  χτί.  lac.  (iraziani :  (iiarrM  luniii». 

geoerositii ,    la  lolleraruta,    i>    ramor  Cap.  III.     1)   KiuH  tncinoriam  lan.  19. 

loro   rereo    del    Signore    chi    mai     nori  Latitionim  ('(•lcliraril  inarlyrdlogia.  IJsser. 

ammircra  ?  Marlyrologiiiia  Koin. :  Smtjrnae  natalis  b. 

4)  Cod.   Vind.    χαταξαν^ίντίς    το-  Ccrmanici  Μ.,  qui  cum  primacvae  aetalis 
σοϋτοψ  ωατβ  tsnerenUi  lac  venuttate  flomcl^  tub  Marco  Antonino  el 

5)  αύτους  add.  Viod.  i.ucio  Aurelio  nqq.                          • 

6)  I  Cor.  2,  9.  2)  ΙπΓγβ  c.  21.   proronKul  nominatiis 

7)  Ita  reposait  bc.  e  Codd.  Vind.  et  cet  Lnciu»  Slatiuf  Quadralu». 


394      MARTYRIUM  S.  POLYCARPI.  III.  IV.  V.  VI.  VU. 

<0•ειν  αυτόν,  xctl  λέγοντος ^^  την  ηλίκίαν  αντον  κατοΜτεΐραι  j  εαυτω 
Ιπεΰπάοατο  το  ΰ'ηρίον  προοβιαΰάμενος ,  τάχιον  του  αδίκου  καϊ  άνόμ,ου 
βίου  αυτών  απαλλαγηναι  βουλόμενος.  Έκ  τούτου  οϋν  παν  το  πλη- 
<8•ος,  ϋ'αυιιάϋαν'*^  την  γενναιότητα  του  -θεοφιλούς  καϊ  'θ'εοΰεβοϋς  γένους 
των  Χριατι,ανών^  έπεβόηαεν  ,αΐρε  τους  άϋ•έους'  ξητείΰ&ω  Πολύκαρπος.' 

IV.     Quinlus  apostala. 

Εϊς  δε,  υνό^ιατι  Κόΐντος^  Φρυξ,  προΰφάτως  εληλυ^ώς  απο  της 
Φρυγίας,  Ιδών  τα  ■Θ'7]ρία  εδειλίαΰεν.  Οϋτος  δε  ην  6  παραβιαΰάμ,ενος 
εαυτόν  τε  και  τινας  προαελΰ'εΐν^  εκόντας.  Τούτον  6  άν&ύπατος,  πολλά 
έκλιπαρηΰας,  ϊπειΰεν  ομόΰσι  καϊ  επί&ϋϋαί.  ^lu  τούτο  ούν ,  αδελφοί, 
ουκ  έπαίνοϋμεν  τους  προδίδοντας  εαυτούς'^  επειδή  ουχ  οιίτω^  ίί.άα- 
Οκει^  το  εύαγγέλιον. 

V.     Polycarpi  secessus  et  visio. 

Ό  δε  ϋ'αυμαβιώτατος  Πολύκαρπος,  το  μεν  πρώτον  άκούΰας  ουκ 
ίταράχ&η,  αλλ'  εβούλετο  κατά  πόλιν  μένειν  οί  δε  πλείους  'επειΰ-ον 
αύτον  ύπεξελΰ'εΐν.  Καϊ  ύπε'ξήλϋ'εν  εις  αγρίδιον,  ου  μακράν  άπέχον 
απο  της  πόλεως'  κα\  διέτριβε  μετ  ολίγων,^  νύκτα  καϊ  ημέραν  ούδεν 
έτερον  ποιών,  η  προΰευχόμενος  περϊ  πάντων  καϊ  τών  κατά  την  οίκου- 
μένην  εκκληΰιών'  όπερ  ην  βύνηΟ'ες  αύτω.  Καϊ  προβευχόμενος  εν 
οπταϋία  γέγονε  προ  τριών  ημερών  του  ΰυλληφϋ•ηναι  αυτόν'  καϊ  είδεν 
προΰκεφάλαιον  αυτού  -υπό  πυρός  κατακαιόμενον.  Καϊ  ϋτραφεϊς  εϊπεν 
προς  τους  ΰυνόντας  αύτω  προφητικώς'  ^δεΐ  με  ξώντα  καυ3•ηναι/^ 

VI.     Polycarpus  α  servulo  proditur.     Herodes  irenarcha. 

Καϊ  επιμενόντων  τών  ξητούντων  αυτόν,  μετέβη  εις  έτερον  αγρί- 
διον' καϊ  εύ'9•έως  επέΰτηβαν  οι  ζητοϋντες  αυτόν.  Καϊ  μη  εύρόντες, 
ΰυνελάβοντο  παιδάρια  δύο,  ών  το  έτερον  βαβανιζόμενον  ωμολόγηΰεν. 
Ήν  γαρ  καϊ  αδύνατον  λα&εΐν  αυτόν,  επεϊ  καϊ  οί  προδιδόντες  αυτόν 
οικείοι  ύπήρχον.^  Καϊ  ο  είρηναρχος ,^  ο  καϊ  κληρονόμος,^  το  αύτο 
όνομα,  '^Ηρώδης  επιλεγόμενος,  εβπευδεν  εις  το  ΰταδιον  αυτόν  ειϋαγα- 
γεΐν  ϊνα  εκείνος  μεν  τόν  ϊδιον  κληρον  άπαρτίατι,  Χριατοϋ  κοινωνός 
γενόμενος '  οί  δε  προδόντες  αυτόν  την  αυτου^  του  Ιούδα  ύπόβχοιεν  τι- 
μωρίαν. 

VII.     Polycarpus  α  perseculoHbus  invenitur. 

"Εχοντες  ούν  το  παιδάριον ,  τγ  παραϋκευτί ,  δείπνου  ωρα ,  εξήλ- 
θαν διωγμΐται  καϊ  ίππεΐς ,  μετά  τών  6υνηϋ•ων  αύτοΐς  οπλών,   ,ως^  επϊ 


3)  Ita  coniecit  lunius,  et  ita  edidit  αιόντας  έαντοΐς  Paris.  Barocc.  et  libb. 
lac.  ex  Cod.  Parisino,  λέγειν  Vind.  Ba-  impr.  ante  lac.  Nolte  coniecit,  nolanle 
rocc.  el  prius  libb.  impr.  H.   in    ed.    IV. ,    ηρούιέντας  .  ίαυτους 

4)  Ita  Vind.    Parisin.    p.  χ^αυμάαας  {προσίημι^=ϊΆ[Ιίβτβ,  tradere). 
Barocc.  et  vulg.  3)  lubet  enim  polius  Evangelium,  fu- 

Cap.  IV.   1)  Gallicciolli:  costui  aveva  gcre  ad  aliam  civitatem  (Matth.  10,  23.); 

sollecitalo    se    stesso    e    alcuni    altri    a  ita  tamen,  ut,  si  fugere  non  liceat,  mors 

presentarsi  volontarj.  constanter  feratur.  Cler. 

2)  προάιάόντας  ίαυτοΐςΜαά.,  προ-  Cap.  V,    1)  ΙΙά  Coa.  ?Άΐ.,  χαϊ  Μτριβε 


MARTYRRM  S.  POLYCARPI.   III.  IV.  V.  VI.  VII.  395 

ut  suam  ipse  aetatem  miseraretur,  ille  bcstiam  ullro  ad  se  attraxit  eique 
vim  intulit,  cupiens  velocius  ex  iniusta  et  iniqua  illorum  hominiim  vita 
effugere.  Exinde  autem  universa  mulliludo,  forliludinem  pii  ac  religiosi 
ChrisUanonini  generis  admirala,  exclamavil:  ,tollc  inipios;  Polycarpus 
requiratur !' 

IV.     Quinlus  aposlata. 

Quidam  vero,  Domine  Quinlus,  nalione  Pliryx,  qui  niiper  ex  Pliry- 
gia  advenerat,  cum  vidissel  beslias,  timore  perculsus  csL  Hic  aulem 
erat,  qui  se  ipsum  et  alios  quosdam  impulerat,  ut  ultro  accedcrcnt  Huic 
proconsul  mullis  obsecralionibus  persuasit  iurarc  ac  sacrificare.  Propter 
hoc  igilur,  fralres,  non  laudamus  eos,  qui  sponte  sese  offerunl;  quan• 
doquidem  non  ita  docct  Evangclium. 

V.     Polycarpi  secessus  et  visio, 

Polycarpus  autem,  vir  maxiine  admirabilis ,  primum,  re  audita  non 
lurbalus,  in  urbe  periiianere  volebat;  plerique  lamen  ei  persuaserunt,  ut 
secederet  Et  secessit  in  villam,  non  mullum  ab  urbe  dissilam;  ubi 
cuni  paucis  mansit,  diu  nocluque  nil  aliad  agens,  nisi  quod  oraret  pro 
universis  et  pro  omnibus  pcr  orbem  ecclesiis;  quod  ipsi  eral  solenine. 
Et  cum  orarel,  triduo  anlequara  comprehenderetur,  visio  ei  obligil,  vidilquc 
cenical  suum  incendio  conflagrans.  Et  conversus  ad  socios  prophetice 
dixit:  ^oportet  me  vivum  comburi/ 

VI.     Polycarpus  α  servtUo  prodilur.     Herodes  irenarcha' 

Inslanubus  autein  iis  qui  quaerebant  eum,  in  aliam  villam  migravit; 
et  •ΙλΙιαι  aderaot  exploratores.  Cumque  illum  non  reperissent,  duos 
Benralofl  coBprebeoderuDt ,  quonim  alter,  tormenlis  subditus,  confcssus 
esl.  Impossiliile  autem  erat  iatcre  ipsum,  cum  proditores  domestici  eius 
essent.  Irenarcha  vero,  vel  cleronomus,  quod  ilem  munus  est,  nomine 
Herodes,  io  sladium  illum  ducere  propcrabat,  ut  hic  sortem  suam  im• 
pleret,  Clihsti  consors  factus;  proditores  autera  ipsius  ludae  poenas 
subeani! 

VII.     Polycarpus   α  perseculoribus  invenitur. 

Ilabeoles  ergo  puerulum,  fcria  sexta,  sub  horam  coenac,  egressi 
sunl  penecotores   el   eqiiilcs    cum   consuctis  armis,    ,lanquaiii  advcrsus 


μ*τ*   6Χίγων  adtltfwp  V\na.,    trQifit  3)  Κληρονόμοι  mulmsmiHiralus  »orle 

μιτ*  6λ(γον  BaTocc.  etpnun  libii.  impr.  flecti.     Col.    ('um    aliis    (iiallicriolli    el 

2)  ΙΐΛ    Codd.     Vind.     Pari!<.    Barorc,  firaxiaiii    ίΙ{»ηνάρχοι>ς  >Λ    κληρονόμους 

xuj αχανί^ήναί  Tnlg.  aiit«  lac.  fonAnm  Γιιικηγ  maKiHlratiis  piilatil.     Milii 

Cap.  VI.     i)  ^I/v  γαρ  ...  ΰ:ίτ,ρχυν  qniilcm    vocc.    ό    χαϊ    κληρονόμος,    to 

η  Interpolatoris  raanu  eiwe,  cewel  Dal-  ηύτό  υνομη  κΙοί•κ<'ίηηΙΪΗ    n\u'cu'.m    prae 

f7mplia9.   lae.  »c  ferrc  vi(l<;ritiir. 

2)  frenarchae  monas  erat,  seditioeoti  4)  Legn  αυτήν.  lai  • 

hoinines    et    ρηά*    pablicae     tnrbatore» 
conprehendere.  VaUt.  Cap.  VII.     1)  Matth.  26,  55, 


396  MARTYRIUM  S.  POLYCARPI.    VII.   VIII.  IX. 

λ'ηΰτην  χ^ίχοντες.''  Kcii  οψε  της  ίόρας  ΰννεπελ&όντες  ,^  εαεΐνον  μεν 
ενρον  εν  τινι  δωματίω  κατακείμενον ,  εν"'  νπερώω '  οίάκεΐϋ•εν  -ή^υνατο 
εις  έτερον  χωρίον  απελΟ'εΐν ,  αλλ'  ουκ  εβονλη&η,  είπων'  ,τό*  &ελημα 
του  θεον^  γενεβ&ω.'  '^κουσα^  δε  αυτούς  παρόντας,^  καϊ  καταβας, 
διελεχΰ'η  αυτοΐς '  'Θ'αυμαζόντων  των  παρόντων  την  ηλίκίαν  αυτοϋ  καϊ 
το  ευαταϋΊς,  κα^  οτι  τοΰαΰτη  ΰπουδη  εχρηΰαντο  του  ΰυλληφ&ήναι 
τοιούτον  πρεΰβντην  ανίροτ.  Ευΰ'έως  οϋν  αυτοΐς  ίκελευΰε  παρατεϋ-ηναι 
φαγεΐν  καϊ  πιεΐν  εν  εκείντ}  τη  ωρα  ,  οΰον  αν  βουλωνται '  εξ.ψ:ηΰατο  δε 
αυτούς,  ίνα  δώΰιν  αυτω  ωραν  προς  το  προΰεύ'ξαΰΌ'αί  άδεώς.  Των  δε 
επιτρε-ψάντων ,  ΰταΟ•εϊς  προΰηύξατο,  πλήρης  ων  της  χάριτος  του  Θεοϋ, 
ούτως ,  ωΰτε  ίπΐ  δυο  ώρας  μη  δυναΰΟ-αι  ΰιωπηΰαι ,  κα\  εκπληττεΰΟ-αι 
τους  άκοΰοντας  ^  πολλούς  τε  μετανοεΐν  έπϊ  τω  εληλυϋ•εναι  επΧ  τοιούτον 
ϋ^εοπρεπη  πρεϋβυτην. 

VIII.     Polycarpus  ιη  urbem  ducitur* 

"iiig  δε  κατεπαυΰε  την  προύευχην  ^  μνημονεΰΰας  απάντων  κα\  των 
πώποτε^  ΰυμβεβηκότων  αυτω  ,  μικρών  τε  καΐ  μεγάλων ,  ενδόξων  τε  καϊ 
άδοξων,  καΐ  άπάβης  της  κατά  την  οίκουμενην  καΟ^ολικης  εκκληαίας, 
της  ώρας  ελϋ•ούΰης  του  εξιεναι,  εν  ονω  κα&ίβαντες  αυτόν  ^  ήγον  εις 
την  πόλιν,  οντος  ΰαββάτου^  μεγάλου.  Καϊ  υπηντα  αυτω  6  είρηναρχος 
'^Ηρώδης  καϊ  6  πατήρ  αυτοϋ  Νικητής  επϊ  το  οχημα,^  οι  καϊ  μεταΟ•εντες 
αυτόν  επϊ  την  καροϋχαν ,  επειϋ•ον  παρακαΰ'εζόμενοι  καϊ  λέγοντες'  ,τί 
γαρ  κακόν  εΰτιν  ειπείν,  κύριος^  Καΐααρ,  καϊ  επι&ϋΰαι^  καϊ  τα  τούτοις 
ακόλουθα,  καϊ  διαΰοϋζεΰϋ-αι;'  Ο  δε  τα  μεν  πρώτα  ουκ  άπεκρίνατο 
αυτοΐς '  επιμενόντων  δε  αυτών,  εφη '  ,ου  μέλλω  ποιεΐν^  ο  ΰυμβουλενετέ 
μοί/  Οί  δε  αποτυχόντες  του  πεΐϋαι  αυτόν,  δεινά  ρήματα  ϊλεγον  αύτω^ 
καϊ  μετά  ΰπουδης  κα&τιρουν  αυτόν  από  του  οχήματος,^  ώς  καϊ  κατι- 
όντα άπό  της  καρούχας  άποΰυρηναι  το  άντικνημιον.  Καϊ  μη  έπι- 
ΰτραφεϊς  ώς  ουδέν  πεπονΌ'ώς,  προΰ-ύμως  μετά  ΰπουδης  επορευετο,  αγό- 
μενος εις  το  ΰτάδιον ,  'θορύβου  τηλικούτου  όντος  εν  τω  ΰταδίω^  ώς 
μηδέ  άκου6ϋ"ηναί  ηνα  δύναΰϋ'αι. 

IX.     Polycarpus  Christo  Domino  suo  non  maledicU. 

Τω  δε  Πολυκάρπω,  ειΰιόντι  εις  το  ΰτάδιον,  φωνή  εξ  ουρανού 
εγένετο '  ,ϊΰχυε  καϊ  άνδρίξου,  Πολύκαρπε/  Καϊ  τον  μεν  είπόντα  ούδεϊς 
εϊδεν,  την  δε  φωνην  τών  ημετέρων  οι  παρόντες  ηκουΰαν.  Καϊ  [λοιπόν]^ 
προΰαχ'&έντος  αυτοϋ,  'Θ'όρυβος  ην  μέγας  άκουΰάντων ,  οτι  Πολύκαρπος 
ΰυνείληπται.  ^οιττόν  προΰαχ&έντα  αυτόν  άνηρώτα  ο  άνϋ-ύπατος ,  ει 
αυτός  εϊη  Πολύκαρπος,  Του  δε  όμολογοϋντος ,  επει&εν  άρνεΐΰ&αι,  λέ- 
γων'   ,αιδέ6ΰ•ητί   ΰου   την  ηλικίαν ,''    καϊ  έτερα  τούτοις    άκόλουΰ'α,  ώς 


2)  Hanc   lectionem  Usserius    ex  Eu-  5)  Tta  Codd.  Vind.  Paris.  Barocc.  p. 
sebii    scriptura    Ιπελϋ^όντες   (Η.  Ε.  IV,  κυρίου  vulg. 

15.)  Smitho  probante  commendavit;  aw-  6)  Sic   lacobsoniis  e  Codd.  Vind.   et 

απελβ^όντες  vulg.  Paris.     Vulg.   άκούΰας   ουν    τους  na- 

3)  h  ap.  lac.  accessit  ex  Vind.  ^"""γ"  ^a  Cod.  Paris.,    lectio  vulg.  εΙ- 

4)  Cfr.  Matth.  6,  10.  Act.  21,  14.  ατα&ες^    τίνες    ϊλεγον    η    τοΰαντη 


MARTYRIUM  S.  POLYCARPI.  ΥΠ.  YIII.  IX.  397 

latronem  proflciscenles/  Et  sub  vespertinum  tempus  advenienles,  illum 
in  superiori  cubiculo  parvae  cuiusdam  doinus  discunibentciu  invcnerunt; 
unde  in  aliud  praedium  abire  poterat,  sed  nohiil,  dicens:  ,fiat  vohmlas 
Dei/  Cum  vero  eos  adslanles  audisset  ac  descendisset,  cum  eis  collo- 
culus  est,  miranlibiis  iis,  qui  aderant,  aetalem  eius  el  conslauliani,  quod- 
que  ipsi  lanlo  sludio  usi  fuerint  ad  biuusniudi  viruin  sencm  comprebeii- 
deoduoi.  StaUm  dudc  illa  hora  iis  cibum  ct  putuin  apponi  iussit,  quan- 
Uim  vellent;  petiit  autem  ab  illis,  ul  ipsi  darcnt  borae  spaUiim  ad  libere 
oranduin.  Qiiod  cum  concessissenl,  stans  orabal,  plenus  gralia  Dei ;  adeo 
ul  per  duas  horas  lacere  iion  posset,  ac  obslupescercnl  audilorcs,  inul- 
tosque  eorum  poeniteret,  quod  adversus  senem,  Deo  lanlopere  gratum, 
venissenL 

Vlll.     ΡοΙί/ΰαϊγΗβ  in  urbem  ducilur. 

Cum  autem  precaUoneni  finiisset,  in  qua  mcnlionem  fecerat  omnium 
qui  aiiquando  cum  ipso  congressi  fueranl,  parvorum  quidem  et  magno- 
nim,  claronim  et  obscurorum,  loliusquc  per  orbein  terrariim  calliolicae 
ecclesiae;  cumque  bora  pronciscendi  venisset,  asino  eum  imponentes,  in 
urbeiD  duxcrunt  die  magni  sabbali.  Et  occurrit  ei  Herodes  irenarcha, 
ac  paler  eius  Nicetas,  curru  vecli,  qui  el  eum  in  carrucam  suam  trans- 
luleruDt,  assidentesque  bortabantur,  diccntcs:  ,quid  enim  mali  est,  di• 
cere  domiDus  Caesar,  el  sacrificarc  atque  ila  salvum  evadere?'  llle 
aulem  primuin  quidem  cis  non  respondit;  sed  cum  inslarent,  dixit:  ,fa• 
clunis  Don  sum,  quod  suadelis  iiiibi/  Tuni  illi,  fruslrati  spc  flectcndi 
eum,  coolumeliosa  ei  verba  dixerunt,  et  cuni  vebcuientia  dcicccrunt  cum 
e  cumi,  adeo,  ut  e  camica  eiicns  tibiam  dislrahercl.  Sed  ncquaquain 
conimotus,  et  quasi  nibil  uiali  passus  csset,  alacriter  et  pro]>ere  perge• 
bat,  duclus  ad  sladium.  Tantus  vero  erat  in  sladio  lumullus,  ut  nemo 
posset  audiri. 

IX.     Polycarpus  Christo  Domino  suo  non  maledicH. 

Polycarpo  autem,  intranti  in  stadium,  vox  e  coelo  contigit:  ,forlis 
eslo  el  Tiriliter  agc,  Polycarpe !'  Et  eum  quidem,  qui  vocem  emisit, 
▼idil;  vocem  autcm  ii  audierunt,  qui  ex  nostris  praesenles  erant. 
iBtroduclo  illo  inagnus  erat  tumullus  corum,  qui  Polycarpum 
esse  audierunl.  De  celero  adduclum  cum  inlerrogavit 
ipse  essel  Polycarpus.  Cumque  annucrct,  horlabalur  ille, 
ot  ne^tfet,  diceos:  ,reverere  aeUlein  tuam/  aliaque  his  conscnlanea  qiiac 


anovi^  4  *J^  uvXXti^^^iwmi  totovtop  render  ragionc  di  qucsto  sabbato  grandc, 

nQtafivrip^  SnrSqa  ^;  cbc  noii  /;  cerlo  il  Kalibalu  muio. 

3)  /ttI  to  όχημα  glosfiema  ceec  vi- 

C«p.  Vlll.     1)  Sic  Codd.  Viod.,  P•-  detur.    lac. 

*'  -  rc,  p.  nori  Tolg.  4)  CodiceK    omrice     habcnt    xvQiog 

HO  diesMhbati  inl«>lli|cittir,  qni  Edili.   xvQif.  hc. 

-oterani•  pra"  "<•>•-• I     υι.•ίπ<>η  5)  άπό  τοΰ  οχήματος  lac.  g\os»cma 

ib.  4.  {.4                             ido  pHKff  paUt. 

ρίύ  wcari  II                         ΙΌ-  Cep.  IX.     1)  Voc.   lL•ιπ^v2  iincinie 

hc«rp«  »«f«l  U  23febL•raιo}   uv  »i   puO  begregavil  Uc. 


MARTYRIUM  S.  POLYCARPI.  IX.  X.  XI.  XII. 

idvg  avtolg  λέγειν^  ,ομ^οΰον  την  Καίΰαρος  τνχην,  μετοίνόηΰον,  είπε* 
αίρε  τους  άϋ-έονς.^'^  Ό  δε  ΪΙολυγ,αρπος  εμβριΰ^εΐ  τω  προΰωπω  εις 
πάντα  τον  οχλον  των  iv  τω  ΰταδίω  ανόμων  εθ'νών  εμβλεψας,  χαϊ  επι- 
ΰείΰας  αντοΐς  την  χείρα,  ΰτενά^ας  τε  καϊ  άναβλεψας  εΙς.  τον  ονρανον, 
εΐπεν  ,αΐρε  τους  άϋ-έονς."^  Εγκείμενου  δε  τον  άνϋ^νπάτου  καΐ  λε- 
γοντος'  /όμοβον,  και  απολνω  σε,  λοιδόρηΰον  τον  Χριΰτόν'^  6  Πολύ- 
καρπος εφη '  ,ογδοηκοντα  καϊ  εέ  ετη  έχω  δονλενων  αυτω ,  καϊ  ονδεν 
με  ηδίκηΰεν  καϊ  πώς  δνναμαι  βλαΰφημηΰαι  τον  βαΰιλεα  μον  ^  τον 
ϋώΰαντά  με; 

Χ,     Polycarpus  se  Chrislianurn  profilelur,  el  de  Chrislo  loqui  vult. 

^Επιμένοντος  δε  πάλιν  αυτόν  καϊ  λέγοντος '  ,ομοΰον  την  Καίβαρος 
τνχην,^  άπΕκρίνατο'  ,ει  κενοδο^εΐς,  ϊνα  υμόΰω  την  Καίΰαρος  τνχην,  ως 
ΰν  λέγεις,  προϋποιεΐ^  δε  άγνοεΐν  με,  τις  εψι*  μετά  παρρηΰίας  άκουε, 
Χριΰτιανός  εΙμι.  Ει  δε  μα^'εΐν  'Θ'έλεις  τον  τον  Χριΰτιανιβμοϋ  λόγον, 
δος  τϊμέραν,  καϊ  ακουβον/  Ό  ανθύπατος  ϊφη'  ,πεΐΰον^  τον  δημον.' 
Ό  δε  Πολύκαρπος  είπεν  ,ΰε  μεν  καϊ  λόγου  ηξίωΰα'  δεδιδάγμε&α  γαρ 
αρχαΐς^  καϊ  εξουΰίαις  ύπο  του  Θεοϋ  τεταγμέναις  τιμήν  κατά  το  προϋ- 
ηκον,  την  μη  βλάπτουΰαν  ημάς,  άπονέμειν'  εκείνους  δε  ούχ  ηγούμαι 
άξιους,  τον  άπολογεΐϋ&αι  αύτοΐς,^ 

XI.     Nec  besUarum,  nec  ignis  minae  Polycarpum  perlerrent. 

Ό  δε  ανθύπατος  προς  αντον  εϊπε'  ,^ηρία  Ιχω,  τούτοις  6ε  παρα- 
βαλώ,  iav  μη  μετανοη67)ς^  '^Ο  δε  εΐπεν'  ,κάλει,  άμετάϋ•ετος  γαρ  τϊμϊν 
η  άπο  των  κρειττόνων  επϊ  τα  χείρω  μετάνοια'  καλόν  δΐ  μετατί&εΰϋ^αί 
με  από  των  χαλεπών  επϊ  τα  δίκαια/  Ό  δε  πάλιν  προς  αυτόν'  ,πυρί 
σε  ποιώ  δαπανηϋ'ηναι ,  ει  τών  θηρίων  καταφρονείς  ,  έάν  μη  μετανοη- 
ΰΎ^ς/  "Ό  δε  Πολύκαρπος'^  ,πϋρ  απειλείς  το  προς  ωραν  καιόμενον^ 
καϊ  μετ'  ολίγον  ΰβεννύμενον  αγνοείς  γαρ  το  της  μελλούΰης  κρίαεως 
καϊ  αιωνίου  κολάΰεως  τοις  άΰεβέΰι  τηρούμενον  πυρ.  Άλλα  τι  βραδύ- 
νεις; Φέρε,  ο  βούλει/^ 

XII.     Polycarpus  ad  rogum  damnalur. 

Ταύτα  δε  καϊ  άλλα  πλείονα  λέγων,  -Θ-άρΰους  καϊ  χαράς  ένεπίμ- 
πλατο,  καϊ  τό  πρόΰωπον  αυτού  χάριτος  επληροϋτο  ,  ωΰτε  ου  μόνον  μη 
ΰυμπεΰεΐν,  ταραχΟ'έντα^  υπό  τών  λεγομένων  προς  αυτόν,  άλλα  τούνατίον 
τόν  άνΟ-ύπατον  έκατηναι^  πέμιραι  τε  τον  εαυτού  κήρυκα,  εν  μέΰω  τω 
ΰταδίω  κηρύξαι  τρίτον'  ,Πολύκαρπος  ώμολόγηΰεν  εαυτόν  Χριΰτιανόν 
εϊναι/  Τούτου  λεχΟ^έντος  υπό  του  κηρυκος ,  άπαν  τό  πληϋ^ος  εϋ•νών 
τε  καϊ  'Ιουδαίων  τών  την  Σμύρναν  κατοικούντων ,  αγ.αταΰχέτω  ^υμω 
καϊ  μεγάλη  φωντι  έπεβόα'  ,  ούτος  εΰτιν  ο  της  άΰεβείας^  διδάΰκα- 
λος,  ο  πατήρ  τών  Χριστιανών,  ότών  ημετέρων  ϋ'εών  κα&αιρέτης ,  ο 
πολλούς  διδάΰκων  μη  •Ο'ύειν^  μηδέ  προϋκυνεΐν  τοις  ϋ•εοΐς/     Ταύτα  λέ- 

2)  Ita  Vind.,  ως  εστίν  αύτοΐς  ε3•ος  4)  Vox  alio  certe  sensu,  quam  anle 
λέγειν  Paris.,  ώς  εβ-ος  αντοΐς  λέγων  Polycarpo  intellecta  atque  prolata.  Ac 
Barocc.  Ap.  Euseb.  α  σύνηθες  αντοΐς  mihi  quidem  eos  significare  videtur,  qui 
Ιστϊ  λέγειν.  Leclio  vulg.  λέγων.  Dii  non  sunt. 

3)  I.  e.  Christianos.  Cfr.  Chrysost.  Cap.  X.  1)  Ita  Codd.  Barocc.  et 
Hom.  46.  in  Act.  Apost.  Vind.,  Cod.   Paris.   προαποιη.     Infra  c. 


MARmilUM  S.  POLYCARPI.   IX.  X.  XI.  XII.  399 

isU  proferre  solenl:  ,iura  per  forUmam  Caesaris,  resipisce ,  conclama: 
tolle  impios.*  Tunc  Polycarpus  gravi  ac  severo  viiltu  turbam  omncm 
scelcratorum,  qui  ia  stadio  eranl,  gentilium  conluens,  iiianiiiiu|ue  iu  eos 
porrigens,  simulque  gemens  ac  CQclum  suspiciens  dixil:  ,lollc  impios.* 
Urgente  vero  proconsule  atque  dicenle:  ,iura,  ct  diinillo  le,  maledic 
Christo  /  Polycarpus  respondil :  ,octoginla  et  sex  anni  sunt,  ex  quo  servio 
ei,  nec  me  ulla  affecit  iniuria ;  et  quomodo  possim  nialedicere  regi  meo, 
qui  salvum  me  fecitr 

X.     Polycarpus  se  Chrisiianum  profUetur,  el  de  Chrisio  loqui  vult. 

Urgenle  rursus  illo  el  dicenlc :  ,iura  per  forlunani  Caesaris  /  re- 
spondil:  ,si  vanam  ex  eo  quaeris  gloriain,  ul  cgo  pcr  Caesaris  forlunam, 
nt  Ui  ais,  iurem,  simulas  autem  Dcscire  quis  sim,  palam  audi:  Chrisli• 
anus  sam.  Si  vero  christianae  doclrinac  rationem  vis  discere,  da  diei 
spalium  et  audi.*  Proconsul  diiit:  ,persuade  populo/  Polycarpus  re- 
spondit:  ,te  quidem  sermone  dignimi  puto;  cdocti  enim  sumus,  princi- 
pibus  et  polesUlibus,  a  Deo  ordinatis,  prout  decet,  honorem  nobis  iion 
DoceDlem  deferre;  illos  vero  indignos  pulo,  quibus  rationem  reddam. 

XI.     Nec  bestiarum,  nec  ignis  minae  Polycarpum  perierrent, 

At  proconsul  ad  ipsum  dixit :  ,beslias  habeo ;  his  te  obiiciam,  nisi 
converlaris/  Ipse  vero  respondil:  jarcesse  eas ,  nos  enim  mulari  non 
possumus  conversione  a  raelioribus  ad  deteriora;  bonum  autem  est,  me 
a  malis  ad  iusla  transire/  Rursus  isle  ad  Polycarpum:  ,quandoquidem 
besUas  spernis ,  igni  te  Iradam  consumcndum ,  nisi  scntentiam  mutes.' 
Cui  Polfcarpus:  ,ignein  niinaris,  qui  ad  borac  spatium  ardet,  ac  paulo 
post  exsliDguilur;  ignoras  enim  ilium  futuri  iudicii  ct  aclcrnae  pocnae 
igneiB,  qui  impiis  resenatur.  Vcrum  quid  inoraris?  Profcr,  quodcun- 
que  volaeris.* 

XII.     Polycarpus  ad  rogum  damnatur» 

Haec  vero  atquc  alia  plura  cum  diceret,  fiducia  el  gaudio  repleba- 
lur,  illiiLsque  vullus  plenus  gratiae  eral,  adeo,  ut  noii  solum  non  conci- 
deret,  iis  quae  ad  eum  dicla  essciU  territus;  scd  contra  proconsul  slu• 
perel,  suumque  milteret  pracconcm  ter  in  mcdio  stadio  proclamalurum : 
,Polycarpus  confessus  est,  Christianum  se  cssc/  Quod  ubi  pronuntiasset 
praeco,  universa  multiludo  gentilium  ac  ludaeorura,  qui  Smyrnam  inco- 
leKant,  effreDaU  ira  el  magna  voce  conclamabal:  ,bic  impiclalis  cst  praece• 
ptor,  pat€r  ChrisUanoruio,  Deorum  noslroruni  eversor,  qui  mullos  docct, 
oe  sacriGcent,  ncvc  Deos  adurenl/     Ilacc    dicenles  clainabant  rogabant- 


11.  ofiovlti.  Mal•  ia  Ubkfaiifr.  ιτροσ-  Cap.  XI.    1)   0  άγιος  Ιίολνχαρπος 

noiitg.     Apud  £aM»b.  ηροσποιούμ§νος  Uytt  Vind. 

άγνοΰν  δσης  ίΐμί.  lac.  2)  Sc.  aiit  bestias,  aal  ignem. 

2)  I.  e.   audire  U  toh ,    $i  α  populo 

frroUUimem   tupplieii    poteris    impeirare.  Cap.    XII.      1)  Sic    Rarorc.    Euseh., 

.N«>andro  proconnol  If;natiiim  *er\are.  vo-  τηραχ^ίντος  Vind.  PariM. 

loi*»f  \'u]filar.    \"uU•  <iiis  llistoriam  eccl.  2)  Pro    daffltiac  roHtiliicndum  ftRse 

I.  1.  p.  189.   H.  (ed.  IV.)  }4σίας,  EuMbii,  Kiiiini  ι•1  ν^Ικηπ  Intcrpre- 

3)  Cfr.  RoOL  13,  1.  7.    Tit  3,  1.  tis  cooMoUemt  iiic  evincil  aucturilaH.  {/««er. 


400  MARTYRIUM  S.  POLYCARPI.   XII.  XIII.  XIV. 

γοντες  επεβόων  χαϊ  ηρώτων  τον  ^AGiaQyYiv^  Φίλιππον  ,  ίνα  επαφτΙ  τώ 
Πολνκάρτζω  λέοντα.  Ό  δε  Φίλιππος  εφη,  μη  είναι  εξόν  αντω,  επειδή 
πεπληρώκει'*^  τα  κννηγεβια.  Τότε  εδοξεν  αντοΐς  όμο&νμ,αδον  επιβοηβαι^ 
ωΰτε  τον  Πολνκαρπον  ζώντα^  κατακανϋ-ηναι.  "Εδει  γαρ  το  της  φανε- 
ρω&είΰης  επϊ  τον  προϋκεφαλαίον  οπτααίας  πληρωϋ•ηναί^  οτε  ίδών  αντο 
καωμενον  προβενχόμενος ,  είπεν  επιατραφεϊς  τοις  ΰυν  αυτώ  πιβτοΐς 
προφητικώς'  ,όίΓ  με  ζώντα  κατακαν&ηναι.^ 

XIII.     Rogus  exslruitur. 

Ταντα  ονν  μετά  τοΰοντου  τάχους  εγίνετο ,  ϋ-άττον  τον  λεχ&ηναι, 
των  όχλων  παραχρήμα  ΰνναγόντων  εκ  τε  των  εργαΰτηρίων  καϊ  /3αλα- 
νείων  ξνλα  %αϊ  φρύγανα '  μάλιΰτα  Ίονδαίων  προ&νμως,  ώς  εϋΌς  αντοϊς^ 
εις  ταύτα  νπονργονντων.  "Οτε  δε  η  πνρκαϊα  ητοιμάΰ&η^  άπο&εμενος 
εαντω  πάντα  τα  Ιμάτια^  %α\  λνΰας  την  ξώνιιν  αντον,  επειράτο  καϊ  νπο- 
λνειν  εαντόν '  μη  πρότερον  τούτο  ποιών ,  δια  το  άεϊ  εκαστον  των  πι- 
ΰτών  ΰπονδάζειν ,  Ο0τις:  τάχιον  τον  χρωτός  αντον  άψηται '  παντΥ  γάρ 
καλώ ,  άya^^ης  ένεκεν  πολιτείας ,  κα\  προ  της  μαρτυρίας  ίκεκοΰμητο. 
Ευΰ'έως  ονν  αντω  περιετί-Ο^ετο  τα  προς  την  πνράν  ηρμοϋμενα  όργανα. 
Μελλόντων  δε  αντών  καϊ  προΰηλονν,^  εΐπεν  βάφετε  με  ούτως'  ο  γάρ 
δούς  μοι  νπομεΐναι  το  πνρ,  δωαει  καϊ  χωρίς  της  υμετέρας  έκ  των  ήλων 
άΰφαλείας,  άβάλεντον  έπιμεΐναι  ττ}  πνρα.'^ 

XIV.     Polycarpi  precalio. 

Ot  δε  ον  καϋ^ϊ]λωΰαν  μεν  ^  εδηΰαν  δε  αντόν.  Ό  δε  οπίΰω  τας 
χείρας  ποιηΰας  καϊ  προΰδεΌ^εϊς,  ωαπερ  κριό?  επίΰημος^  εκ  μεγάλον  ποι- 
μνίου εις  προαφοράν  όλοκάρπωμα^  δεκτον  τω  Θεώ  ητοιμαΰμένον,  άνα- 
βλέιρας  εις  τον  ονρανον ,  είπε'  ,κ,νριε  ο  Θεό^,  ο  παντοκράτωρ ^  6  τον 
άγαπητον  καϊ  ενλογητοΰ  παιδός  6ον  Ίηΰοϋ  Χριΰτοϋ  πατήρ ,  δι'  ον 
την  περϊ  ϋον  επίγνωΰιν  ειληφαμεν,  6  Θεός  αγγέλων  καϊ  δννάμεων^  καϊ 
πάΰης  της  κτίΰεως,  καϊ  παντός  τον  γενονς  των  δικαίων,  οι  ζώϋιν  ίνω- 
πιόν  ΰον  ενλογώ  αε,  οτι  ηξίωΰάς  με  της  7}μερας  καϊ  ώρας  ταντης, 
τον  λαβείν  με  μέρος  iv  άριϋ^μώ  τών  μαρτύρων  6ον ,  iv  τώ  ποτηρίω^ 
τον  Χρΐ6τον  ΰον^  εις  άνάβταΰιν  ζωής  αιωνίον,  ι^νχης  τε  καϊ  ΰωματος, 
iv  άφΰ•αρΰία  πνεύματος  άγίον'  εν  οϊς  προΰδεχ&είην  ενώπιον  ΰο  υαημ,ε- 
ρον  εν  '9^υ6ία  πίονι  καϊ  προΰδεκττΙ,  καϋ'ώς  προητοίμαΟας  καϊ  προεφα- 
νέρωϋας  καϊ  επληρωβας,^  6  άψευδης  καϊ  άληϋ-ινός  Θεός.  Jia  τούτο 
καϊ  περϊ  πάντων  αινώ  ΰε ,  ευλογώ  ΰε ,  δοξάζω  ΰε ,  ΰυν  τω  αΐωνίω  καϊ 
έπουρανίω  Ίηΰοϋ  Χριϋτώ,  άγαπητώ  6ου  παι^/ '  μ-εΰ"*  ου  ΰοϊ  καϊ  πνεν- 
ματι  άγίω  η  δόξα,  καϊ  ννν  καϊ  εις  τονς  μέλλοντας  αιώνας.  Άμην.^ 


3)  Asiarchae  erant,  qiii  ludos  sacros  propterea  quod    eiiis    urbis    cives  lotius 

in  honorem  Deorum  pro   salule   provin-  Asiae  opiilentissimi  essent.    Valcs.    Idem 

ciac  siiae  statis  lompoiibus  procnrabant.  iste    Philippus    infra    c.   21.    αρχιερείς 

Quod  vero  spectacula,  quac  ab  illis  da-  Τραλλιανος  appellatur.    lac. 

banlur,  sacra  cranl,  m^Q  sacerdolcs  sunt  4)  Ita  Codices,testeIacobsono,  pmisso 

appellati.    Mader.    Valde    onerosum    erat  augmento  plusqiiamperfecti,  quod  saepius 

hoc  sacerdotium,    alqiie  idcirco  nonnisi  fieri  testatur  Winer  Gramm.  §.  12.  iV.  8. 

opulentioies  ad  id  gerendiim  eligebantur.  p.  69.   ed.  IV.  H. 

Hinc  est,  quod  Slrabo  observat,  Asiar-  5)ECodd.Vind.  etParis.reposui  fwyrct, 

chas  fere  ex  Trallianis   desumtos  fuisse,  quam  vocem  Eusebii,  Rufini,  et  Int.  Vet. 


MARTYRIUM  S.  POLYCARPI.   XII.  XIII.  XIV.  401 

qiie  Philippum  Asiarcham,  ut  leonem  adversus  Polycarpum  emitteret. 
At  Philippiis  id  sibi  licere  negavit,  quia  ludum  bestiarium  iam  explevis- 
set.  Tunc  placiiit  illis,  iino  consensu  claraare,  ut  Polycarpus  vivus  com- 
hurerelur.  Necesse  enim  erat,  ut  visio  illa  de  cervicali  implerelur,  quae 
ei  ostensa  fuerai,  cum  inler  orandum  illud  ardens  videret,  et  conversus 
ad  fideles  adstanles  prophetice  diceret:  ,oportet  me  vivum  comburi/ 

XIII.     Rogus   exslruitur. 

Haec  porro  citiiis  peracta  sunt  quam  pronuntiala,  cuncla  plebe 
confestim  ex  ofiicinis  ac  balneis  ligna  et  sarmenla  congerente;  praeci* 
piie  ludaeis  alacri  auimo,  iit  solent,  ad  ista  iuvantibus.  Cum  autem 
rogus  apparatus  esset,  Polycarpus  sibi  detractis  omnibus  vestimentis  et 
cingulo  solulo,  conabalur  eliam  se  excalceare;  quod  prius  non  faciebat, 
quia  semper  cuncli  fideles  contendebant,  quisnam  celerius  corpus  eius 
langeret;  omni  enim  bono  propter  sanclos  mores  suos  ille  etiam  ante 
martyrium  ornalus  erat.  lilico  nunc  ille  omnibus  instrumentis  circum- 
dabalur,  quae  pro  rogo  parata  erant.  Cum  vero  et  clavis  ipsum  affigere 
vellent,  dixit:  ,sinite  me  sic;  qui  enim  mihi  dat  ignem  pati,  dabit  et 
sine  vestra  ex  clavis  cautione,  immotum  in  pyra  permanere.* 

XIV.     Polycarpi  precatio, 

Illi  ergo  non  quidem  clavis  defixerunt,  sed  ligaverunt  eum.  Hic 
vero  manibus  in  tergum  reiectis  ac  vinctus,  lanquam  aries  insignis  ex 
magno  grege  ad  oblalionem,  victima  acceptabilis  Deo  praeparala,  coelum 
intuilus  dixil:  jDomine  Dcus  omnipotens,  pater  dilecti  ac  benedicli  filii 
tui  lesu  Cbrisli,  per  quem  tui  nolitiam  accepimus,  Deus  angelorum  et 
virtulum,  ac  universae  creaturae,  lotiusque  generis  iustorum  in  con- 
spectu  tuo  viventium ,  benedico  tibi ,  qiioniam  me  hac  die  atque  hac 
hora  dignalus  es,  ut  partem  acciperem  in  numero  martyrum  tuorum,  in 
calice  Chrisli  lui,  ad  resurrectionem  in  vitam  aelernam,  animae  et  cor- 
poris,  in  incorruptione  per  Spirilum  sanctum ;  inter  quos  utinam  susci- 
piar  hodie  coram  te  in  sacrificio  pingui  et  accepto,  quemadmodum  prae• 
parasli  et  mihi  praemonstrasti  et  nunc  adiraplevisti,  Deus,  mendacii  ne• 
scius  ac  verax.  Quapropler  de  omnibus  laudo  te,  benedico  tibi,  glorifico 
le,  cum  sempilerno  et  coelesti  lesu  Christo,  dileclo  tuo  filio,  cum  quo 
tibi  et  Spiritui  sancto  gloria,  et  nunc  et  in  futura  secula.     Anien.* 


anctoritate  freti,  hic  esse  legendnm  mo-  gum  manus ,   palo    clavis   adfixas  fuisse, 

nuenint   Usserius    el  Smithns.    Cod.  Ba-  ne  moverenlur.   Cler. 

rocc.    TTo).vx(CQnov   Ιπιβοηααι    χατα-  Cap.  XIV.     1)  In  Marfyrio  ignat.  c.  2. 

γ.αυ(^ηναι.  l'ro  χαταχαυϋ^ηναι  Eusehiiis  ώσηερ  χριός  επίσημος,  αγέλης  χαλης 

χαταχαηναι.  lac.  ηγονικνος. 

2)  Α  graecis   Inlerprelibus  Hebraeo- 

Cap.  ΧΠΙ.     1)  iv  πκντϊ  Eiiseb.  rum  rhf  non   per   όλοχαντωμα   soliim 

2)  Non   videnlurhaec  ita  inl<;lligen<la,  rcddilur,    scd  inUirdum    eliam  por  όλο- 

qnasi  Polvcarpi  maniis  clavis    transfixuri  χάρπο)μα,  iil  Lcv.  1,  14.   16,24.  (Jsser. 

essenl,  ρΓρβΙο  adfmiri;  nori  fiiisscl  pnim  3)  Mallh.  20,  22.26,39.  Marc.  10,  38. 

haec  cxigiia  pars  »iipplicii  [qiiam  carnili-  4)  Patpfcceral  enim  ei  Deus  fore,  nt 

ces  non   remisissenlj.     Crediderim  ergo,  Chrisli   causa  combnrcrelur,    quod  nunc 

catenas,    qaibus   revinctae  erant  ad  ter-  impletum  videbat.  Cler. 

pATIBg   APOST.  26 


402  MARTYRIUM  S.  POLYCARPI.    XV.  XVI.  XVII. 

XV.  Polycarpus  igne  non  laeditur. 
Άναπεμ,ψαντος  δε  αντοϋ  το  Άμην^  καΐ  πληρωΰαντος  την  ευχήν, 
οί  του  πνρος  'άνϋ^ρωποί  εξη'ψαν  το  πνρ.  Μεγάλης  δε  εκλαμ'ψάΰης 
φλογός,  ϋ'ανμα  μέγα  εϊδομεν^  οϊς  ιδεΐν  έδό&η'  dl  καϊ  ετηρηϋ•ημεν,είς 
το  άναγγεΐλαι  τοις  λουποΐς  τα  γενόμενα.  Το  γαρ  πϋρ^  καμάρας  εϊδος 
ποιηΰαν^  ωΰπερ  όϋ'όνη  πλοίου  νπο  πνεύματος  πληρονμενη  ^  κύκλω  πε- 
ριετείχιβε  το  ϋώμα  τον  μάρτυρος '  καϊ  ην  μεΰον  ονχ  ως  ϋάρξ  καιομενη, 
αλλ'  ως  άρτος  οπτώμενος,  η  cog  χρνΰος  καϊ  άργυρος  εν  καμίνω  πν- 
ρουμενος.  Καϊ  γαρ  ευωδιάς^  τοβαυτης  άντελαβόμε^α ,  ως  λίβανωτον 
πνέοντος,  η  άλλον  τινδς  των  τίμιων  αρωμάτων. 

XVI.     Polycarpus  pugione  transfigitur. 

Πέρας  ουν  Ιδόντες  οί  άνομοι,  ου  δυνάμενον  αυτοϋ  το  c?u5ftci  νπο 
του  πυρός  δαπανη&ηναι ,  ίκέλευύαν  προΰελ'&όντα  αντω  κομφέκτορα^ 
παρα/3{ίσαί.  ξιφίδιον.  Καϊ  τούτο  ποιηΰαντος ,  εξηλ&ε  περιΰτερά^  καϊ 
πλήθος  αϊματος,  ωβτε  καταΰβέΰαι  το  πυρ,  καϊ  ^αυμάΰαι  πάντα  τον 
δχλον,  ει  τοΰαύτη  τις  διαφορά  μεταξύ  των  άπίϋτων  καϊ  των  εκλεκτών 
ών  εϊς  καϊ  ούτος  γεγόνει^  6  ϋ-αυμαΰιωτατος  μάρτυς  Πολύκαρπος,  iv 
τοις  κα^'  ημάς  χρόνοις  διδάΰκαλος  αποστολικός  καϊ  προφητικός  γενό- 
μενος, έπίβκοπός  τε  της  iv  Σμύρντ}  καθ•ολικης  εκκληΰίας.  Πάν  γαρ 
ρήμα,  ο  έξαφηκεν  εκ  του  ϋτόματος  αυτοϋ,  καϊ  ετελειωΰ•η  καϊ  τελειω- 
^'ηΰεται. 

XVII.     Polycarpi  corpus  Chrislianis  ηοη  Iradilur. 

""Ο  δε  αντίζηλος  καϊ  βάΰκανος  καϊ  πονηρός,  6  αντικείμενος^  τω 
γένει  των  δικαίων,  Ιδών  τό  τε  μεγεϋ•ος  αυτοϋ  της  μαρτυρίας,  καϊ  την 
απ'  άρχης  άνεπίληπτον  πολιτείαν,  εϋτεφανωμενον  τε  τω  της  άφΟ-αρΰίας 
ΰτεφάνω,  καϊ  βραβεΐον  άναντίρρητον  άπενηνεγμενον ,  ίπετηδευΰεν,  ως 
μηδέ  το  λείψανον  αυτοϋ  ύφ'  ημών  ληφ&ηναι,'^  καίπερ  πολλών  επιϋ•υ- 
μούντων  τούτο  ποιηβαι,  καϊ  κοιι^ωντ^οΐαί  τω  άγίω  αυτοϋ  βαρκίω.  ^Τπέ- 
βαλε  γοϋν  Νικήτην  τον  τόϋ  Ήρώδου  πατέρα,  άδελφον  δε  "Αλκης,^ 
έντυχεΐν  τω  αρχοντι,  ώστε  μη  δοϋναι  αυτοϋ  το  ΰώμα  ταφή '  ,μη,  φηοϊν, 
αφέντες  τον  ίΰταυρωμένον,  τοϋτον  άρ'ξωνται  ΰέβεΰΰ'αι/  Καϊ  ταϋτα  εϊ- 
ηον,  υποβαλλόντων   καϊ  ενιΰχυόντων   τών  'Ιουδαίων,  οι  καϊ  έτηρηΰαν, 


Cap.    XV.      1)    Quod    ignis    fornicis  stias    in    amphitheatro    conficiebant;     si 

praebens  speciem  steterit,  id  causis  phy-  quando   enim   besliae    eiferatae    stragem 

sicis  tribui  posse  censet  Dalrymplius.  lac.  populo  minarentur,  ii  iramittebantnr,  qui 

3)  Ita  scriptor  asceticus  loquitur  suis  eas  conficerent  et  occiderent.  lac. 
ipsiiis  affectibns  plus  consentaneum,  quam  2)  De  hac  columbane  verbum  quidem 

physicae.  Aliter  quidem  lacobsono  vide-  legitur  apiid  Eusebium,  Rufmum   et  Ni- 

tur  scribenti:  Exslitisse  quidem  fragran-  cephorum;    quo    fit,    ut    falsa   a    muitis 

tiam  affirmantSrayrnaei;  e  corpore  autern  lectio  Codicum  sit  putata.    Moynius  pro 

Polycarpi  eam  effluxisse  non  dicunt.   Ne-  περιστερά  coniecit  iu^   αριστερά  =  α 

que  mirum,  uti  monuerunt  lum  lortiaus  sinislra.   Ipsi  accesserunt  complures  viri 

tum  Dalrymplius,  quiim  sarmenta  e  bal-  docli.   Ruchatus  scribendum  censuil  π^ρϊ 

neis,  officinis,  ergasteriisque  raptim  com-  στέρνα  ,    Editor  Bibliothecae  Bremensis 

portata  fuerant,  si  ligna  iionnulla  inter-  Cl.  III.  p.  429.  coniicil    ττερϊ    στέρνου 

essent  odorata  el  aromatica.  vel  περϊ  στέρνων.  Heumannus  in  Exam, 

Cap.  XVI.     1)  ConfeQtores  =  qui  be-  fabiilae  de  columba  e  Polycarpi  rogo  evo- 


MARTYRIUM  S.  POLYCARPI.  XV.  XYI.  XVII.  403 

XV.     Polycarpus   igne  non  laedUur. 

El  postquam  ,Amen'  emisissel,  precalionemquc  coniplevisset ,  miui- 
slri  ignis  ignem  accenderuuL  Cum  vero  ingens  flamma  emicasset,  graude 
miraculum  vidinius,  nos,  quibus  illud  spcclare  concessum  fuit,  qui  et 
ideo  reservali  suinus,  ut  aliis,  quae  conligerunt,  annuntiaremus.  Ignis 
enim  fornicis  speciem  praebens,  lanquam  iiavis  velum  a  venlo  repleluni, 
in  circulo  corpus  martyris  circumdedit;  qiiod,  in  mcdio  posiluni,  nou 
ul  caro  assa  videbalur,  sed  vcluli  paiiis  coctus,  vel  sicut  aurum  et  ar- 
geulum  in  fornace  candeus.  Tantam  autcm  nos  pcrcopiuius  suavilatem 
odoris,  ac  si  thus  aut  aliud  quoddam  pretiosorum  aromalum  oluisset. 

XVI.     Polycarpus  pugione  iransfigitur. 

Tandem  igitur  cernentes  improbi,  corpus  eius  ab  igne  non  posse 
consuuii,  iusseruiit  confectorein  propius  accedere  pugioneque  euin  irans• 
figere.  Quod  cuui  ille  fecissel,  evolavit  columba,  et  eflluxit  laiila  saugui- 
Dis  copia,  ul  igneo)  exslingueret,  utque  universa  plebs  niirarelur,  lantum 
esse  discrimen  inter  infideles  et  electos;  quorum  uniis  hic  fuit  maxirae 
adniirandus  martyr  Polycarpus,  qui  nostris  tcmporibiis  apostolicus  et 
propheticus  doctor  exslilil,  atque  catholicae  ecclesiae  Sniyrnensis  episco- 
pus.  Omne  enim  vcrbum,  quod  ore  suo  cmisit,  aul  implelum  esl  aut 
iniplebilur. 

XVII.     Polycarpi  corpus  Chrislianis  non  tradilur, 

Sed  cum  aemulus  ille  ct  invidus  et  malus,  iuslorumque  generi  ad* 
versus,  iosigne  ilJius  uiartyrium  cenieret,  morcsque  ab  ineunle  aetate 
irreprehensos,  el  eum  corona  iminorlaiitatis  coronatum,  praeuiiumque  sioe 
coDlroversia  reporUolem ;  operam  dcdit,  no  reliquiae  cius  a  nobis  auifer- 
reotur,  quamvis  mulU  id  facere  et  sanclo  illius  corpore  parlicipes  fieri 
cuperenU  Suggessit  crgo  diabolus  Nicclae,  llerodis  palri,  fralri  aulem 
Alces,  adire  proconsulein,  ne  corpus  illius  ad  sepclicndum  Iraderel:  ,ne/ 
inquit,  ^reiiclo  crucifixo,  liunc  coiere  incipiant/  At({uc  bacc  dicebant, 
suggereDtibus    el  inslanlibus  ludaeis,  qui  quoque  observaverant  nos,  ex 


lamU  »Utuil,  monacbuH  hoc  prodigio  Acta  fama  diYulgarctur,   ipsoriim   animos  sub 

nostra  auxu»»e.  Mihi  qiiidem  longc   veri-  spccie  coliimharum  c  curporibus  raortuit» 

simUius  Tidetar,   leclorem    qiiempiam  in  evolasse,  Cf.  Dollingor,  Ijippol.  1853.  p. 

aniao  bftlmisee,  ad  orain  Codicis  notare  63.   Nolte  coni.  ^ξηλ&ε  περίπτερα  αϊ'~ 

iMmepbtolae,  ubi  animam  suam  ernavil  ματος    χατά     τιλη&ος  =  scinlillarum 

b.  Poljcarpw;   id<>oqtt«f   mori  ecclcsiau  inslar   sanffuig  sparycbaiur    versus  mul• 

teteris    ofc«eai(uin,    voceni    7ίέριατ(ρά  iiludinem.    Cf.  Cuiil.  Caiilic.  b,  ti. 

IBarffiii  a^MriptiMe,  qna  ecilicH  κΐκαί-  3)  lln  lacobHoniis  c  Cudicibus.  PIus- 

flcarel,  μΙμμι  h.  Μ•ι1τπιι  illo  Ιιηηροηκ  qnnrnpcrr.  sine  augmcnlo  iit  supra  c•  12- 

\o  β  eorpore  lil.<  r.i.itn  .  sub  co-  Viilg.  yiyovtv. 
•pede  ad  •                   •>•««.    Co- 

•nii•  i•)..,              Hi  Chrintia-  Cap.  IVII.     1)   Cfr.   Clem.   Rom.  I. 

jiiI<ImIi   irtnnofMUr   eMculptaf  Kp.  «<!  Cor.  c.  51. 

sant  /m.  AdUidltad  ba«>r //.#•«!  IV.  Imago  2)  ληφ{Η\ραι  Vind.  Pari».,  X^f>&tiin 

I  uliinihlii  ■pid  nili  ι                            ιιίπι»*;  vuig.  aiite  |ac.  Cfr.  Nart.  Ign.  c.  (i. 

e  cor^ore  M§ranli>                           -  «(<•  3)  Aken  qvandem  «alutat  Igtt.  Kp.  ad 

•aepi  depingdhalnr,  ^u  laiUuiM  u4  lem-  liiinyrii.  r.  13.,  od  Polyc.  c.  8.   Procon- 

poiniD   profitMa  4•  pnHb  Jffitjrriirai  iulem  more  muo  ArcbpMlcnB  appellal. 

2β• 


404  MARTYRIUM  S.  rOLYCARPI.   XVII.  XVIII.  XIX.  XX. 

μελλόντων  ημών  i%  τον  πυρός  λαμβάνειν'  άγνοονντες,  οτι  οντε  τον 
Χριβτόν  ποτέ  καταλιπεΐν  δυνηΰόμεΟ-α,  τον  νπερ  της  τον  παντός  κοΰμον 
των  ΰωξομενων  ΰωτηρίας  παθόντα  \αμωμον  νπερ  αμαρτωλών^  ,  οντε 
^ΐερόν  τίνα  ϋεβεΰ'&αί.  Τοντον  μεν  γαρ  νίον  οντά  τον  Θεον  προΰ- 
οίννονμεν  τονς  δε  μάρτνρας ,  ως  μαϋ'ητάς  καϊ  μιμητας  τον  κνρίον^ 
άγαπώμεν  ά^ίως  ^  ένεκα  εννοίας  άννπερβλητον  της  εις  τον  ϊδων  βαΰι- 
λέα  καϊ  δίδάύκαλον'  ων  γένοιτο  και  ημάς  ΰνγκοινωνονς^  τε  καϊ  ΰνμ- 
μαΟ-ητας  γενέϋϋ'αι. 

XVIII.     Polycarpi  corpus  comburUur.     Reliquiae. 

Ίάών  ούν  6  [^εκατόνταρχοςΥ  κεντνρίων  την^  των  ^Ιουδαίων  γενο- 
μενην  φιλονεικίαν ,  '^'ε\ς  αυτόν  εν  μεΰω  τον  πνρρς  εκανΰεν.  Οντω  τε 
ημείς  νΰτερον  άνελόμενοι  τα  τιμιώτερα  λίΟ'ων  πολντελών  καϊ  δοκιμω- 
τερα  νπερ  χρνΰίον  όϋτά  αντον,  άπε&έμεϋ'α  οπον  κα\  άκολονΌΌν  7)ν. 
"Ενϋ'α  ώς  δννατόν  ημΐν  ΰνναγομενοις  εν  άγαλλιάΰει  καϊ  χαρά  παρε^ι 
ο  κύριος  Ιπιτελεΐν  την  τον  μαρτυρίου  αντον  ημεραν  γενεϋ'λιον ,  εις  τε 
την  των  η&ληκότων  μν7ίμην,  καϊ  των  μελλόντων  αΰκηϋίν  τε  καϊ  ετοιμαΰίαν. 

XIX.     Laus  Polycarpi  martyris. 

Τοιαντα  ra  κατά  τον  μακάριον  Πολνκαρπον^  ος  6νν  τοις  από 
Φιλαδελφίας  δωδέκατος  εν  Σμνρντ}  μαρτνρήΰας ,  μόνος  υπό  πάντων 
μνημονεύεται,^  ωΰτε  καϊ  νπό  των  έϋ'νών  εν  παντϊ  τόπω  λαλεΐΰ^-αι '  ον 
μόνον  διδάΰκαλος  γενόμενος  επίΰημος^  αλλά  καϊ  μάρτνς  ε%οχος,  ον  το 
μαρτνριον  πάντες  επιϋ'νμονΰιν  μιμεΐΰΰ'αι,  κατά  το  εναγγελιον  Χριϋτον 
γενόμενον.  /dia  της  υπομονής  γάρ  καταγωνιΰάμενος  τον  αδικον  άρ- 
χοντα, καϊ  όντως  τον  της  άφϋ•αρΰίας  ατεφανον  απολαβών  ΰνν  τοις 
άποΰτόλοις  καϊ  πάΰι  δικαίοις  άγαλλιώμενος ,  δοξάζει  τον  Θεόν  καϊ  πα- 
τέρα, καϊ  ενλογεΐ  τον  κνριον  ημών  Ίηϋονν  Χριϋτον  τον  βωτηρα  τών 
ιρνχών  ημών,^  καϊ  κνβερνητην  τών  ϋωμάτων  ημών,  καϊ  ποιμένα  της 
κατά  την  οίκονμένην  κα&ολικης  εκκληΰίας.^ 

XX.     Mitliie  hanc  epistolam  fralribus. 

'Τμεΐς  μεν  ονν  ηξιώΰατε  διά  πλειόνων  δηλω&ηναι  νμΐν  τά  γενό- 
μενα' ημείς  δε  κατά  το  παρόν  επϊ  κεφαλαίω  μεμηννκαμεν  διά  τον 
αδελφού  τΙμών  Μάρκου.  Μαϋ-όντες  ούν  ταϋτα  καϊ  τοις  επέκεινα 
άδελφοΐς  την  επιΰτολην  διαπέμ'ψαβΰ'ε,^  ίνα  καϊ  εκείνοι  δοξάζωΰΐν  τον 
κύριον,  τον  εκλογάς  ποιοϋντα  από  τών  ιδίων  δούλων.  Τώ^  δυναμένω 
πάντας  ημάς  είΰαγαγεΐν  εν  τη  αυτού  χάριτί.  καϊ  δωρεά  εις  την  αιώνιον 
αυτού  βαΰιλείαν,  διά  τον  παιδός  αύτον  τον  μονογενούς  Ίηΰον  Χριΰτού ' 
ω  7}  δόξα,  τιμή,  κράτος,  μεγαλοΰύνη ,  εις  αιώνας.  Άμην.  ΊΊροΰαγο- 
ρεύετε  πάντας  τους  άγιους.  ''Τμας  οί  ΰύν  ημΐν  προΰαγορεύονΰιν,  καϊ 
ΈΛ)άρε6τος^  ο  γράψας,  πανοικεί. 

4)  Parenthesis  ista  neque  in  Eusebio  Cap.    XVlfi.      1)    Cod.    Vind.   vocem 
habetur,  neque  inRufino,  neque  in  vetere     [^^κατόνταρχος]  non  exhibet  teste  lac. 
nostro  Interprete.  Usser.  Interpolata  fuisse  2)  τήν  accessit  ex  Vind. 

videtur  a  librario  quopiam,  qui  in  animo  Cap.   XIX.     1)    Eusebius   habet   (fiJ- 

habebat  I  Petr.  3,  18.  lac.  δέκα.   Apud  Eusebium  Strothius  el  Hei- 

5)  Ita  lac.  ex  Cod.  Paris.   et  Euseb.  nichenius     exhibent    δώδεκα    τοΐς    iv 
ρ.  ϋοινωνους  vulg.  Σμύρντι  μαρτνρήσασι,  lac. 


BiART\TUUM  S.  rOLYCARPl.   XVU.  XVUI.  XIX.  XX.  405 

igne  eum  eilracluros ;  ignari,  quod  nec  Chrislum,  qui  pro  saliite  omnium, 
qui  in  loto  mundo  salvi  fient,  passus  et  [inculpalus  pro  peccaloribus], 
unquam  derelinquere  poterimus,  neque  alium  quemquam  colere.  IUum 
enim  utpote  filium  Dei  adoranius;  martyres  vero  lamquam  Domini  di- 
scipulos  et  imilatores  merilo  diligimus,  propler  illuruiii  eximiam  erga 
regem  ac  magistrum  suum  benevolentiam ;  quorum  ulinaai  ct  iios  iiamus 
consortes  ac  condiscipuli. 

XVIII.     Polycarpi  corpus  comburilur.      Reliquiae. 

Videns  aulem  centurio  a  ludaeis  oftam  conlentionem ,  corpus  in 
medio  ignis  posilum  exussil.  Alque  ila  nos  poslea  ossa  illius  gemmis 
pretiosissimis  exquisitiora  el  super  aurum  probaliora  tollentes,  ubi  dece- 
bat,  deposuimus.  Quo  eliain  loci  nobis,  ut  fieri  poterit,  iii  exsullalione 
et  gaudio  coogregalis,  Douiinus  praebebil,  nalalem  iuarlyrii  eius  diem 
celebrare,  liuii  io  meniuriam  eorum  qui  certamina  perlulerunt,  luui  ul 
posleri  exercilaU  siut  et  parali  [ad  eadem  sustiaeDda]. 

XIX.     Laus  Polycarpi  marlyns. 

Haec  de  bealo  Polycarpo,  qui  cum  iis,  qiii  ex  Philadelphia,  duode• 
cimus  Smyrnae  marlyrium  est  passus,  sed  solus  ab  omnibus  celebratur, 
ita  ul  a  genlilibus  quoque  ubique  locorum  meniorelur;  qui  iion  soluni 
doctor  insignis  exslilil,  sed  etiam  marlyr  eximius,  cuiiis  martyrium,  evan• 
gelio  Christi  coDgruum ,  oinnes  imitari  desideraiit.  Postquam  enira  sus• 
Uncndo  iiiiusluin  praesidem  vicit,  sicque  iramorlalitatis  coronam  recepit, 
cum  apostolis  omnibuuque  iuslis  exsultans,  Dciim  ac  palrem  glorificat, 
et  beoedicil  DomiDO  noslro  lesu  Cbristo,  animarum  nostrarum  salvatori, 
et  corponiin  noslronim  gubernatori,  nec  non  pastori  catholicae  in  toto 
orbe  ecclesiae. 

XX.     MiUile  hanc  epislolam  frairibus. 

Vos  quidem  petieratis,  ut  cuncta,  quae  gesta  sunt,  fusius  vobis  ex- 
ponerentur;  nos  vero  irapraesenliarum  summalim  indicaviraus  per  fralrem 
DOStruiD  MarcuDi.  Quae  quidem  cum  legerilis,  epistolam  fratribus  remo- 
Uoribus  transmittalis,  ut  et  ipsi  gloriflceiit  Doininuni,  qui  cx  suis  famulis 
delectum  facit  £i,  qui  oinnes  nos  gralia  sua  alquc  indulgcnlia  in  regnum 
soum  aeternam  potest  inducere  per  unigcnitum  filium  suum  Icsum  Chri- 
stum,  ipsi  sil  gloria,  honor,  impcrium,  niaicstas,  in  secula.  Amcn! 
SaluUte  omnes  sanclos.  Vos,  qui  nobiscum  sunt,  salutant,  ct  qui  scri- 
psil  haec,  Evarestus  cum  omni  domo  sua. 

2)  Apad  Eiueb.  υπό  πάντων  μαΐ-  χαϊ  ημάς  ηάντας  αίνχοινωνονς  (sic; 
).σν  μνημονίύί%α*•  ύυγχοι   alia    iiianiis    alio    alratnenlo    ad 

3)  Ίησονν  —  ψνχων  ημών  t  Cod*  oram)  αυτών  γινέαί^αι,  χαϊ  ίπιτνχην 
Paris.  reeliUiil  lac.  της  ^αΟίλέίας  τώνού()€(νών^  αυν  Xql- 

4)  Post  haec  Kubiiingit  Cod.  Vind.  χαϊ  στψ  Ιησού  τψ  Κυρίφ  ημών,  φ  η  όόξα 
το  πανάγιον  xul  ζωοηοών  Πνεύμα-  χίάτόχράτος  ί!ς  τους  αΙώνας  των  αΐ' 
o9tv  χαϊ  ημπς  απαντις  τόν  uh  ώνων.  Άμην.  Caclera,  ueijue  ad  iinem 
Χοίύτόν  τίοοσχυνονμίν,  ως  νΐόναλη-  ί•|Μ»1•  ηοη  agnoKcil  Cod.  Viiid.  lac. 
ϋινόν  οντά  τοΰθίον'  τους  dk  μά{)-  i^ap.XX.  1)  όιαη^μ^ατε  propo- 
τνρας,  ως  μιμητκς  χαϊ  μαί^ητάς  του  sucrunl  U*i»«riijii  el  Smitbue. 

Κυρίου  αγαπώμεν  άξίως'  ων  γένοιτο  2)  Cfr.  Rom.  16,  25 — 27. 


406  MARTYRIUM  S.  POLYGARPI.   XXI.  XXII. 

ΧΧΪ.     Martyrii  tempus. 

Μα^τϋρ€ΐ  δε  6  μακάριος  Πολύκαρπος  μψος  ^Ό^νθικου^  δευτέρα 
ίΰταμένου,  προ  επτά  κκλανίοον  Μαΐων, '^  ΰαββάτω  μεγάλω,^  ωρα  ογδογ^ 
Σννεληφΰ'η  δε^  νπο  Ήρώδον ,  επϊ  άρχιερεως"^  Φιλίππου  Τραλλιανοΰ, 
άνϋ^υπατενοντος  Στατίου''  Κοδράτου ,  βαβιλευοντος  δε  εις  τους  αιώνας 
Ίηΰον  Χριβτοϋ'  ω  η  δό'ξα,  τιμή,  μεγαλοβύνη  j  θρόνος  atWtog,  απο 
γενεάς  εις  γενεάν.     'Αμήν. 

XXII.     SalulaHo.     Epislolae  Iransscriplores. 

Έρ^οαίϊ^αί  νμάς  ευχόμενα ,  αδελφοί ,_  ΰτοιχοϋντας  τω  κατά  το 
εναγγέλιον  λόγω  Ίηϋοϋ  Χριΰτοϋ'  μεϋ•'  ου  δόξα  τω  Θεω  καΐ  πατρϊ 
%α\  άγίω  πνευματι,  επ\  ΰωτηρία  ττ(  των  αγίων  εκλεκτών '  κα^ως  εμαρ- 
τΰρηαεν  6  μακάριος  Πολύκαρπος,  ου  γένοιτο  εν  τ?)  βασιλεία  Ίηαοϋ 
Χριϋτοϋ  προς  τα  ϊχνη  εύρεϋ-ηναι  ημάς. 

Ταϋτα  μετεγράψατο  μεν  Γάϊος,^  εκ  των  Ειρηναίου,  μαΰ-ητοϋ  τον 
Πολυκάρπου,  ος  καϊ  ϋυνεπολιτεύβατο  τω  Ειρηναίω.  'Εγώ  δε  Σωκρά- 
της εν  Κορίνϋ'ψ  εκ  των  Γαΐον  αντιγράφων  εγρα'^ρα,  Ή  χάρις  μετά 
πάντων. 

Έγώ  δε  πάλιν  Πιόνιος  Ικ  του  προγεγραμμενον  έγραψα ,  άναξη- 
ττίϋας  αύτά^  κατά  άποκάλυψιν  φανερωϋαντός  μοι  του  μακαρίου^  Πολυ- 
κάρπου' καΰ•ώς  δηλώβω  εν  τω  καϋ•ε'ξης'  ΰυναγαγών  αυτά  ηδη  βχεδον 
εκ  του  χρόνου  κεκμηκότα ,  Χνα  κάμε  ΰυναγάγΐι^  ο  κύριος  Ίηΰοϋς  Χρι- 
ΰτδς  μετά  τών  εκλεκτών  αντοϋ,  εις  την  ούράνιον  /3α(?ί-λε/αν  αΐυτοίί,''  ω 
η  δόξα ,  ΰύν  πατρϊ  καΧ  άγίω  πνει;|ΐ*ατί. ,  εις  τους  αιώνας  τών  αιώνων. 
'Αμήν. 


Cap.   XXI.      1)   Smyrnaei    a   25    die  racter  evincit,  licet  apiid  Latinos  26Ian., 

Martii  Xanthicum  simm  inchoarunt.  Usser.  apud    Graecos  23  Febr.    celebretur.     Ex 

De  chronologia   huius    capitis  Hef.    con-  qnibus  etiam  charactcribus  manifeste  de- 

ferri  vull  Ideler,  Handb.  der  Chronol.  T.  prehenditur,  anno  vulgaris  aerae   christia- 

I,  p.  419.  430.  nae  1(59,  et  imperii  M.  Aurelii  nono  pas- 

2)   Longe    meliori    Codice    usus     est  sioncm  eius  contigisse.  Usser.  Cui  adsti- 

Constantitiopolitdnus  Chorographus ,  Si-  pulatur  Pagius   adann.  167n.  3et4.  Anni 

culorum    Faslorum     auctor,     qui    legit  161  rem  agit  Slieren,  uber  d.  Todesjahr 

^ίπριλλίων.    Verum  enim  Polycarpi  na-  Justins,    in  lllgenii  Zeitschr.  f.  d.  histor. 

talem  in  26  Martii  esse  statuendum  ,    et  Theol.  1842.  fasc.  I.  p.  34.   H. 
Asiani  anni  ralio  et  magni  Sabbati  cha-  3)  Vid.  supra  c.  8. 


MARTYRIUM  S.  POLYCARPI.    XXI.  XXII. 


407 


ΧΧΪ.     Mariyrii  lempus. 

Martyrium  auleni  passus  est  beatus  Polycarpus  Xanlhici  mensis 
ineunlis  die  secundo,  anle  septimum  Calendas  Maias,  magno  sabbato, 
bora  oclava.  Captus  est  auteui  ab  Ilerode,  sub  ponlilicc  Pbibppo  Tral- 
bano,  proconsule  Stalio  Quadralo,  regnanle  aulem  in  secula  Icsu  Cbristo, 
cui  sit  gloria,  honor,  maieslas,  Ihronus  sempilernus ,  a  geueralione  ia 
generationeni.     Amen ! 

XXII.     Salutatio.     Epistolae  transscriplores, 

Oplanius,  fralres,  vos  valere  ac  iucedere  in  evangelico  sennone 
lesu  Cbrisli;  cum  qiio  gioria  sit  Deo,  cl  Palri  et  Spirilui  sanclo,  ob 
sanctorum  elecloruui  salulem;  quemadmodum  bcalus  Polycarpus  marly- 
rium  perlulit,  ad  ouius  vestigia  utinam  mveniamur  in  regno  lesu  Chrisli ! 

Atquc  baec  ei  codice  Irenaci,  discipuli  Polycarpi,  descripsil  Caius, 
qui  et  ipse  cum  Irenaeo  coiiversalus  csl.  Ego  vero  Socrates  Corintbi 
ex  Caii  exemplari  haec  descripsi.     Gralia  sit  cum  omnibus. 

Et  posthaec  ego  Pionius  ex  suprascriptis  baec  exaravi,  postquam 
illa  perquisivissem,  et  bealus  Polycarpus  ea  per  revelatioiiem  milii  niani- 
fesUsset,  ul  in  sequenlihus  declarabo.  Collegi  ea,  propemodum  ex 
teiDporis  diulurnilale  faliscentia,  iit  me  quoque  cum  cleclis  suis  in 
regnum  suum  coeleste  colHgat  Doiiiinus  lesus  Christus,  cui  sit  gloria 
cum  Palre  et  Spirilu  sanclo,  in  secula  seculorum.     Amen! 


4)  I.  e.  ante  meridiem ;  non  eoim  de 
Romana,  sed  de  isiatica  boras  compu- 
Undi  ηϋοΜ  hic  est  sermo,  eadem  eci- 
bc«L,  qaa  nos  bodie  uumiir.  lec. 

5)  dk  η  Paris.  addit  lac. 

6)  Oiii  ι>ήύ&  {cA2.)  άσιάρτιχς,  nnnc 
i^ttQtvQ  appellatiir.  Vs$tr. 

1)  Στρατιού  ed.  eUam  lac.  ex  Codd., 
qvod  citin  vet  Int.    in  Statii  mutaridum. 

Cap.  XXU.  1)  Vilam  Poly<  arpi  ,pri- 
onim  graece  conscripsisse  Caiuui,  S.fre- 


naei  Lugduiiensis  Episcopi  discipulum,' 
non  rectc  hinc  collpgit  P.  Halioixius. 
Nam  aliud  iiihil  hinc  deduci  potest,  qiiam 
cx  Ircnaei  exeniplaribiis  Gaium,  iil  ex 
iiaii  cxcmplaribus  Socralcm  Coiiiilhiuui, 
pracseiitem  lianc  Smyrncnsis  Ecclcsiae 
Epistolam  traiiscripsisse.  Vsser. 

2)  Vocc.  τον  μακαρίου  e  Codd.  Paris. 
el  Barocc.  ia  lcxlum  adinissa. 

3)  Verba  €ig  την  —  αύτοϋ  praeter- 
miscral  Usserius.   lac. 


HERMAE'  PASTOR. 


LIBER     PRIMUS, 
QUl  INSCRIBITUR; 

V  I  S  I  0  Ν  Ε  S. 


VISIO  I. 


Conlra   turpes    el   elatas   cogitationes ,    et   negligentem   Hermae   filiorum 

castigalionem. 

(a)  I.  Qui  enutriverat  me,  vendidit^  quandam  puellam  Romae.  Post 
multos  autem  annos  hanc  visam  ego  recognovi,^  et  coepi  eam  diligere 
ut  sororem.  Exacto  autem  tempore  aliquo,*  lavari  eara  in  flumine  Tiberi 
vidi,  et  porrexi  ei  manum,  et  eduxi  eam  e  llumine.^  Visaque  ea  cogi- 
tabam  in  corde  meOj  dicens:  ,felix  essem,  si  talem  uxorem,  et  specie  et 
moribuSj  sortitus  essem.'  Hoc  solum,  nec  ultra  quicquam  cogilavi.  Post 
tempiis  autem  aliquod,  cum  iis  cogilalionibus  proiiciscens,  honorificabam 
creaturam  Dei ,  cogitans  quam  magniiica  et  pulcra  sit.^  Et  dum  am- 
bulassem,  obdormivi.  Et  spirilus  me  rapuit,'  et  tulit  me  per  quendam 
locum  ad  dexterara,  per  quem  non  poterat  homo  iter  facere.  Erat  autem 
locus  ille  in  rupibus,  et  abrjiptus,  et  invius®  ab  aquis.  Cumque  Irans- 
issem  locum  illum,  veni  ad  planitiem,  et  genibus  positis  coepi  orare 
Dominum,  et  confiteri  peccata  mea.  Et  orante  me  apertum  esl^  caelum, 
et  video  mulierem  illam,  quam  concupieram,  salutanlem  me  de  caelo  et 
dicentem:  ,Herma,  ave.'  Et  ego  prospiciens  illam  dico  ei:  ,doinina, 
quid  lu  heic  facis?'^°     Ac"  illa  respondit  mihi;  ,recepta  sum  huc/^  ut 


Titulus  iste  in    libb.  impressis  prae-  HieronimuspresbiterincathalogoiUustrium 

vius  auctoritate  Mss.   niti   videtur  nulla,  virorum  inter  ccclesiasticos  scriplores  ita 

ab  editoribus  quippe  pro  cuiuslibet  com-  meminit'  dicens  •  Herman  cuius  aposlolus 

tnodo  atque  arbilrio  confictus.    In  Codice  Paulus  ad  Romanos  scribens  memmit'  sa- 

Vaticano  3848  haec  inscriptio :  lutate  flcgontam  hermen  patrobam  fierman 

INCIPIT  PROLOGUS  LIBRI  PASTORIS-  ^^  ^"'   ^^"^   ^"  /^"^  ^^.^^''^^'  ^^  (^^serunt 

m  HOC  CORPORE  CONTmETTJR  ^'^''^  ''''  ^'^''  ^,"*  appellalur  pastor 

^^  ^p^^  gj^Qg(l(i„i  g^^i^g  ecclesias  pubhce 

liber  qui  appellatur  pasloris  quem  sanctus  legitur.    Revera  utilis  liber'   muUique  de 


ι 


liNCIPIT  LIBELLUS  SANCTI  PASTORIS. 
mCIPiT  VISIO  prima,  quam  vidit  herma. 

(•)  I.  Qu!  me  nutrivii,  vendidit  me  in  urba  Ronia  cuidam^  feminae 
nomiDe  Radae.  Posl  multum  lemporis  cara  cognovi  el  coepi  quasi  soro- 
rem  amare.  Quam  cum  postea  in  flumine,  qui  appellatur  Tiberis,  lavan- 
tem  [se]  vidissem,  porrexi  ci  manuiii,  el  produxi  eam.  El  l)onani  spe- 
ciem  eius  coDsiderans,  coepi  in  aniino  mco  cogitare  dicens :  beatus  essem, 
si  Ulem  uxorem  haberem  bonis  moribus  et  oplima  specie.  Cumque  boc 
solum  cogilasseni  et  postea  venissem  apiid  civilatem  Osliorum  et  gratu- 
larer  in  omnibus  crealuris  Dei,  quod  raagnae  et  ornatae  et  potentes 
essent,  ambulans  obdormivi.  Et  spirilus  me  suslulR,  et  lulit  me  in 
altam  viam,  per  quam  hoino  ambulare  non  polerat;  erat  enim  rupibus 
et  scissuris  delabenlibus  conrosa.^  Transiens  ergo  flunien  illud  veni 
in  locis  moilibus,  et  posui  genua  niea  et  coepi  orare  Dominum  et  con- 
fiteri  mea  peccata.  Me  aulem  oranle  apertum  est  caelum ,  et  video  fe- 
minam  illam,  quam  desideraveram,  salutanlera  me  de  caelis  [el]  (licenlem : 
ave  Herma.  Respiciens  autera  eam  dixi  ei:  domina,  quid  il)i  facis?  Quae 
reftpondit  mihi:    sursum  sublaU  sum,   ut  lua   peccata    redarguam    apud 


6)  Exhibet  Val.  Visaque  ea  dixi.  felix 
essem  si  talem  uxorem  habcrcm.  ct  spc- 
cicm  cum  vidisscm  cogilabam  in  corde 
meo  dicens.  fdix  cssem  si  talem  uxorem 
habcrem  el  spclic  ct  moribus.  Hoc  solum 
cogilavi  nec  ultra  aliquid  cogilavi.  posl 
iemijus  aliqiiod  proficisccns  cum  his  cogi- 
talionibus  proficisccns  honorificans  crcalu- 
ram  dei '  quam  magnijica  el  pulchcrrima  sit. 

7)  S|)irilus  afflalu  ad  visioncm  ob- 
tiiciidam   idoneus  supcinc  reddilur. 

8)  abrupcns  p.  abrujilus,  ct  invitts  Val. 

9)  est  υιιι.  Val,,  ox  <jiiu  dcdi,  suflVa- 
gante  <Miilionc  iiriiicipc  (Kahii  Slapulcn- 
sis )  et  Cuilice  Palaliiio  150.  mulierem 
illam,  quatn  concupieram  p.  muliercm,  quam 
concupivcram  vulg. 

lU)  quid  hic  f(u;in  domina  Val. 

1 1)  Ac  p.  Al  cuiii.  Val. 

12)  precepla  sum  p.  recepla  sum 
hw  Val. 


4)  pott  temfut  αΟηποά p.  Exaeto' au-  1)  In    Cod.    Palaiino    |>πιιι.ι     iiiaiiiir> 
tem  tempore  aliquc  Val.  ft(;np»eral  qumda,  iindi:    radctido  factum 

5)  duxi  eam  de  flumirte  Vat.,  qui  anlc  c»t  r.uida.     Deindc  disliticte  radac. 
scT.  tibris.  2)  conrota$  Pal. 


eo  seripianm  vtterum  uturpaveruiU  itsti- 
«οβΜ.  Sed  apud  laUnos  pene  ignoiut  est. 

liber  pastoris 
Liber  pastoris  nutUii  penilentie.  Mandaia 
ae  similUudimet  eius  quibus  apparuit  et 
loeuius  est  herme.  Cui  eliatn  in  principio 
appanUt  eccUsia  in  variis  figuris.  Sunt 
ergo  uisionct  ecclesie  numero  qualluor 
pastoris  nuntii  penitentie  uisionum  nume- 
rut  quittque'  mandata  eiusdctn  numero 
duodecim '  $imiUludiw:$  ipsius  nunicro 
decem. 

Capitam  letnroaU  Cotelerii  sunt. 

2)  temdU  Val.  Eaae  Uennam  Roma 
biee  auil•  nomuiili  colliKuiit; 
tplas  Miqafte  tenporia  eum  vixist»e, 
dobie  ilHoc  apparet,  quod  Tiberim 
ac  ciTilat«fn  (Ηϋοηιιη  viaau|ue  Appiam 
(Campaoain)  et  agnun  CvaniuiiD  pUo- 
«eos  Tidit. 

3l  eognovi  VaL,  voec.  autem  et  ritam 


410 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  I.     VISIO  I.  (A) 


peccata  lua  arguam  apud  Dorainum.'"  ,Domina/  inquam,  ,ηιιιη  tu  me 
argues?'  ,Νοη/  inquit.  ,Sed  audi  verba,  quae  tihi  diclura  sum.  Deus, 
qui  in  caelis  habitat,  et  condidit  ex  niliilo  ea  quae  sunt,  et  multiplicavit 
propler  saiictam  ecclesiam  suam,  irascitur  tibi,  quoiiiam  peccasti  in  me.' 
Respondens  dico  ei ;  ,doraina,  si  in  te  ego  peccavi,  ubi,  aut  quo  in  loco," 
aut  quando  tibi  turpe  verbum^^  locutus  sum?  Nonne  semper  te 
quasi  dominam^^  arbitratus  sum?  Nonne  semper  te  veritus"  velut  so- 
rorem?  Quid  in  me^^  commentiris  haec  tamnefanda?'  Tunc  illa  arri- 
dens  mihi  ait:  ,in  corde  tuo  ascendit  concupiscenlia  nequitiae.  An^^ 
non  videlur  tibi,  viro  iusto  rem  iniquam  esse,  si  ascenderit  in  corde 
mala  conciipiscentia?  Peccatum  est  ei,  et  quidem  grande.  •  luslus  enim 
vir  iusta^**  cogitat.  Cogitante  ergo  illo  quae  iusta  sunt,  et  recte  eo 
incedente,^^  in  caelis  propitiura  habebit  Dominum  iu  omni  negolio  suo. 
Qiii  autem  nefanda  cogitant  in  cordibus  suis,  mortem  et  captivitalem 
sibi^^  assumunt;  raaxime  ii,^'  qui  seculum  hoc  diligunt,  et  glorianlur  ia 
divitiis  suis,  et  qui  non  exspectanl  fiilura  bona:  vacuantur  auimae  eorum. 
Haec  autem  faciunt  dubii,  qui  non  babent  spem  in  Doniino,  et  conte- 
mnunt  et  negligunt  vitani  suam.^'*  Sed  tu  ora  ad  Dominura,  et  sanabit 
peccata  tua,  totiusque  domus  tuae,  et  omnium  sanctoriim/ 

(a)  II.  Postquam  autem  locuta  esl^  verba  baec,  clausi  sunt  caeli.  Et 
ego  tolus  eram  iii  maerore^  et  metu,  et  dicebam  intra  me:  ,si  hoc  mihi 
peccalum  adscribitur,  quo  modo  potero  salvus  esse,  aut  quo  modo  cxo- 
rabo  Dominum  pro  peccatis  meis  abundanlissiniis  ?  Quibus^  verbis  rogabo 
Dominum,  ut  mihi  propitius  sit^*  Ilaec  nie  recogilanle  et  discernenle 
in  corde  meo,  video  coiitra  me  calhcdrain'*  de  lanis  candidis,  sicul  iiix, 
factam  magnam.  Et  venit  mulier  anus  in  veste  splendida,  habens  librurn 
in  manu;  et  sedit  soia,'^  et  sahitavit  nie:  ,Herma,  ave.'  El  ego  inaestus 
et  plorans  dixi:  jdomina,  ave/  Et  illa  dixit  mihi:  ,quid  maeslus  es, 
Herma,  qui  eras  paliens  et  modestus  et  seniper  hilaris?'  Respondens 
dico  ei:  jdomina,  coulumelia  niibi^  obiecta  est  a  muliere  optiiiia,  dicente, 
quod'  peccavi  in  eam.'  Ac"  illa  dixit  mihi:  ,absit  a  servo  Dei  res  ista. 
Sed  forte  in  corde  tuo  ascendit  illius  concupiscenlia.^  Est  quidem  in 
servis  Dei  talis  cogitalio  peccatum  inferens.  Non  enim  debet  haec  cogitatio 
abhorrenda  esse  in  servo  Dei,  neque  spiritus  probatus  concupiscere  malum 


13)  α  domino  p.  apud  Dominum  Vat., 
qui  pergit  domina  nec  lu  me  arguis.  Non 
inquit  sed  audivi  verba  que  tibi  incipio 
dicere '  dominus  qui  in  celis.  Laudatum 
hunc  locum  habemus  apud  Orig.  Tom.  I. 
comment.  in  loann.  I,  1.  T.  I.  P.  I.  p. 
37.  ed.  Lommatzch.   Cfr.  infra  Mand.  1. 

14)  el  ubi  atit  in  quo  loco  Vat. 

15)  Vulg.  pron.  aliqtiod  post  verbiim 
exclusi  c.  Pal.  Vat. 

16)  ac  si  deamp.  quasi  dominam\ at. 

17)  veritus  (Fab.  Stap.  veritus  sum) 
p.  reveritns  sum  ex  Vat. 

18)  mei  p.  in  me  Vat.,  cum  quo  su- 


binde  mutavi  comminisceris  in  commenti' 
ris.   Quid  michi  commenlaris  Fab.   St. 

19)  Aut  p.  An  Vat.,  mox  sevam  rem 
csse  si  ascendit  in  corde  illius  mala  con- 
cupiscentia  peccatum  ei  quidem  magnum, 

20)  iuste  Vat. 

21)  ingrediente  illo  p.  co  incedente\ at. 

22)  sibi  adiunxi  ex  Pal.  Vat.  et 
Fab.  St. 

23)  hi  Vat, ,  qui  repetit  post  divitiis 
siiis  vocc.  mortem  et  caplivitatem  sibi 
assumunt. 

24)  et  contempnunt  negligunt  viam 
suam  Vat. 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  Ϊ.     VISIO  I.  (B)  4li 

Dominum.  Dico  ego  ei:  lu  ergo  me  accusas?  Etaitmihi:  ego  non;  scd 
aiuli  sermones  meos,  quos  incipio  lil)i  dicere.  Deus,  qui  habilat  in  caelis, 
et  fecit  ex  nihilo,  ut  esscnl  oiiinia  abundare  ct  crescere  propler  sanctam 
ecclesiam  siiam,  irascitur^  libi,  (luoniam  peccasU  in  me.  Respondens 
autem  dixi  ei :  in  te  qiiomodo  peccavi,  aul  quando  libi  implidicum  verbum 
loculus  sum?  Non  seniper  te  verecundalus  siim  qiiomodo  sororem  ? 
Quid  in  me  menliris  haec  iniqua  et  immunda?  lUa  autem  ridens  dixit 
mihi:  in  corde  tuO  ascendit  concupiscenlia  iniqua.  Aut  iion  tibi  videtur 
homini  iiisto  iniqua  res  esse,  si  ascenderit  in  corde  eiiis  iniqua  concu- 
piscentia?  Peccatum  est,  et  magniim.  Dicebas  mibi:  vir  iustus  iusta 
cogitat.  Quando  autem  iusla  cogilat,  ipse  se  corrigit,  et  gratia  eius  in 
caelis  erit,  et  propilium  habebit  Dominum  in  omni  negotio  siio.  Qiii 
aulem  iniqua  cogitant  in  cordibus  suis,  mortem  et  caplivilatem  sibi  ad- 
quirent;  maxime  illi,  qui  scculum  lioc  sibi  Yindicaut,  et  luxurianles  in 
divitiis  suis  gloriam  veuluram  negligunt.  Non  resislunt  iisdem  luxuriis* 
animae  suae  non  habentes  spein  vitae;  ipsi  enim  de  se  et  de  vita  sua 
desperanL  Tu  autem  ora  ad  Dominum,  et  dimittet  tibi  peccata  lua  et 
totius  domus  tuae  et  omnium  sanctorum. 

(b)  II.  Et  cum  locuta  fuisset  verba  isla,  cliisi*  sunt  caeli.  Et  ego 
tolus  in  timore  eram  tremens  et  tristis.  Dicebam  autem  in  corde  meo: 
si  hoc  peccalum  mihi  adscribitur,  quomodo  possum  salvari,  aut  quo- 
modo  Dominum  Deum  propitiarc  in  his  peccalis  possum  meis,  aut  qui- 
bus  verbis  eum  rogare,  ut  mihi  propitietur  in  his  quae  cogitavi?  Et 
me  hoc  dispulante^  in  corde  meo,  video  contra  me  calhedram  candidam 
de  lanis  niveis  factam  magnam.  Et  veniens  quaedara  femina  senior  in 
veste  limiMda,  habens  iibrum  in  manibus,  et  sedcns  sola  salutavit  me 
dicens:  ave  Heniia.  Et  ego  tristis  et  plorans  dixi  ei:  ave  domina.  Et 
dixit  milii :  quid  Irislis  es  tu,  longanimis  et  sinc  iracundia  et  omnia  ri- 
dens?  Quid  sic  vullu  Irisli^  es  et  non  hilari?  Et  ego  dixi  ei:  a  femina 
bona  dicente  mihi,  quod  peccassem  iii  ea.  Et  illa  dixit  mihi:  nequa- 
quam  super  servum  Doniini  hoc  negotium.  Sed  forle  iu  corde  luo  [con- 
cupiscentia]  ascendit  de  ipsa.  Est  quidem  servis  Dei  cogitatio  peccalum 
adferens.    Iniqua  aulem  cogitatio    esl*   timida    in    omni    casto  spirilu  et 


Cap.  II.     1)  postquam  locula  cst  au-  8)  Ila  c.  Vat.,  Et  Pal.,  At  vulg.    Se- 

tem  Val.  Respicit  animo  ancipite  homines  qiiens.  mihi  non  est  in  Vat. 

siTe  ύιψνχονς.   Cfr.  Ep.  lac.   1,  8.  Vis.  9)  illa    p.    illius   concupiscenlia   Vat. 

3,  4.  Concupisccntiae  voce  usum  fuisse  aucto- 

2)  memore  Vat.  ^^^^   ^^    riolione   ia    scholis  recepta,    ut 

_.,...-                     ,      ,  docet  Oxon.,  vix  persuasum  sibi  habebit, 

^    3)  pteruwim,,     Oua*/„    p.  abundan-  j  ^aec  et  quae  sequuntur,  allenle  le- 

tissmis?   OmbuM  Vat.  Jgj.jj               '            * 

4)  I.  e.  ex   «dverso   positam  sellam. 

Fabricius.  3)  irascor  Pal. 

5)  singularis  Val.  Mulier  anus  (l»al.  ,  9  '^  luxorianles  indi  dmliis  suis 
femina  tenior)  Hermam  saliilans  figura  fllonamventHramnegligenl.Nonresistens 
Ecclesiaeest.  Hucspectanl,  quaeHicron.  h^^dem  luxortts  \u\. 

ecrihit  in  Osce  ad  c.  7,  9.  ^fi';."•  ,  ^  Ra  »cnbit  Pal. 

2)  dispulanlem  Pal. 

6)  mihi  ponitur  posl  est  id  Val.  3j  (ristis  Pa|. 

7)  qut   Val.  4)  et  Pal. 


412  HERMAE  PASTOR.     LIBER  I.     VISIO  I.  (A) 

opus;   el  praecipue  Hermas,    qui   est  continens  ab  omni  concupiscentia 
scelesta/^  et  est  omni  simplicitale  plenus  et  innocentia  magna/ 

(a)  III.  jVerumtamen*  non  causa  lua  irascitiir  Deus,  sed  propter  domum 
tuam,  quae  nefas  admisit  in  Dominum  et  in  parentes  suos.     Et  tu  cum 
sis  amator  fiiiorum,    non  commoiiuisti  domum  luam,    sed  dimisisti  illos 
conversari  violenter.^     Propter   hoc    enim^  irascilur    tibi    Dominus;    sed 
sanabit'*  omnia  quae   anle  gesta  sunt  mala  in  dorao  tua.     Propter  illorum 
enim  peccata  et  iniquilates   consumlus  es  a   secularibus    negotiis;^     lam 
enim  misericordia  Dei  miserta®  est  tui  et  domus  tuae,  et  conservavit  te 
in  gloria.     Tii  lanlum   noli    vagari,    sed    animaequiis'  esto,    et   conforta 
domum  tuam.     Tanquara  aerarius  producens  opus  suum  exponit  ei    cui 
vult,  sic  et  tu  verbiira  quotidianum  iuslum  docens  abscindes  grande  pec 
catum.^     Ne  desinas  ergo  commonere    natos  tuos;    scit    enim    Dominus 
quod^  poenitentiain  agent   ex   toto    corde    suo,    et  scribel^"    te    in  libro 
vitae/     Cumque  finisset  verba  haec,  ait  mihi:  ,vis  audire  me  legentem? 
Dico  ei:"  ,domina,   volo/     ,Esto  ergo  auditor/     Et  revoluto  bbro  lege 
bat  gloriose/^  magnifice  et  mirifice,  quae  non  poteram  in  memoria  reti 
nere.     Erant  enim  verba  terrifica/^    quae    non   poterat   homo  sustinere 
Novissima  tamen  verba  memoriae  mandavi;"  erant  enim  pauca^^  el  utilia 
nobis:  ,ecce  Deus  virlutum,    qui  invisibili    virtute    et   magno    sensu    suo 
condidit  mundura,    et  honorifico  consilio  circumdedit  decorem    creaturae 
suae,  et  forlissimo^^  suo  verbo  confixit  caelum,  et  fundavit  terram"  super 
aquas,  et  virtute  sua  potenti  condidil  sanclam    ecclesiam    suam/^    quam 
benedixit;  ecce,  transferet  caelos  ac  montes,  colles^^  ac  maria,  et  omnia 
plana  fient  electis  eius,  ut  reddat  illis  repromissionem,  quam  repromisit, 
cum  multo  honore  et  gaudio,  si  servarinl^"  legitima  Dei,  quae  acceperunt 
in  magna  fide/ 

(a)  IV.  Cumque  consumasset  legendo,  exsurrexit  de  calhedra ;  el  vene- 
rimt  qualluor  iuvenes,  et  tulerunt  caUiedram^  ad  orientem.  Et  vocavit 
me  ad  se,  et  leligit  peclus  meum  aitque  mihi:  ,placuit  libi  lectio  mea?' 


10)  In  Vat.  eniintiatio  ita  sonat:  Non  (Kirchengesch.  I.  p.  648.),  Hermam  exer- 

enim  cogitatio  hcc  debet  esse  abhorrenda  cuisse  mercaturam,  divitiasque  suas  filio- 

servo  dei    et  spetie  probatus  concupiscere  rum  nequitia  perdidisse.   Similiter  Fleury 

in  malum  opus  et  precipne  herma  qui  cst  (hist.  eccl.  T.  I.  Lib.  2.  §.  44.)  suspica- 

continens  ab  omni  polhitione  scelesta.    Ex  tur,  Hermam   fuisse  laicum,    a  filiis    ad 

Codice.  Carmelit.  Paris.  Cotelerius  aflert  inopiam  redactum  {consumtus  α  secula- 

spirilu  prohatus,  quod  praestat,  nisi  scri-  ribus    negotiis).     Contra    Dodwellus    et 

pseris  castus  spirilus  ei  probatus.  Tillemontius  Hermam  dericum  fuisse  opi- 

Cap.  III.    1)  sed  Vat.,  ex  quo  reposui  iiantur.    Cfr.    lachmannus,  Der  Hirte  des 

causa  tua  p.  causa  tui,    et   favente  Pal.  Hermas,    Konigsberg  183δ.ρ.  26et27.  H. 

Deus   p.   Dominus.     In   Vat.  irascelur  p.  g)  miserata  Vat.  Ibidem  mox  ora.  te. 

irascUur.  Quid  significet  Hemae  domus,  ^^  animequius  Vat. 

distinctius  dicilur  Vis.  2,  2.  ^.i                          •           j           , 

2)  conviolari    seve  p.  conversari  vio-  ^)  tamquam  crranus producens  domum 
lenlcr  Vat.  ^Z'"*    siiuni   opricuum    ei   cui  vult.  sic  el 

3)  enim  om.  Vat.  ^^  verbum  cotidianum  iustedicens  absides 

4)  sanauit  Vat.    '  Orande  peccatmi  Vat. 

5)  Hinc  et  ex  verbis:  negotationibus  9)  deus  qm  p.  Dominus,   quod  Vat. 
implicitus   es  (Vis.  2,  3.)    couiecit  Cotta  10)  scribil  Vat.  In  Pal.  et  scribentur 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  I.    VISIO  I.  (B)  413 

probalo,  si  desideravit  opus  iniquum,  et  maxime  tu,  qui  abstines  ab  onini 
desiderio  iniquo,  et  [es]  tolios  simplicitatis  et  innocenUae  magnae. 

(b)  III.  Sed  non  propter  hoc  irascitur  tibi  Deus,  sed  ut  domum  tuam 
quae  iniqua  egil  ante  Dominmn  et  in  vobis  parcnlihus  suis  corrigas. 
Tu  autem  salis  diligens  filios  tiios  non  monebas  domum  luam,  sed  reli- 
quisti  eos,  ul  mullum  corriimperenlur.  Propter  hoc  ergo  irascilur  libi 
Deus;  sed  purgabit  omncni  iniquilatem  suam,  quac  ante  facla  cst  in 
domo  tua.  Propler  iUorum  aulein  peccala  et  iniquitales  lu  corruplus 
es  a  secularibus  actibus.  Sed  in  niulla  miscratiune  Dominus  niiscrtus 
esl  Ubi  el  domui  luae,  et  conservavit  domum  luam.  Siciil  enim  faber 
ferrarius  molliens  opus  suum  et  quomodo  voluerit  pcrficiel:^  ila  et  serrao 
iuslus  quotidianus  convincil  onincni  iniquilateni.  Non  deflcias  ergo  monens 
filios  tuos;  scio  autem,  quod  iain  poenilentiam  agcnt  cx  omni  corde  suo,^ 
el  smbentur  in  Ubris  vitae  sanclonim.  El  poslquam  locula  est  haec 
verba,  diiil  mibi:  vis  audire  me  legeiilem  ^  Et  ego  dixi:  etiam  doniina. 
Et  ait  mihi:  eslo  audiens:  audi  laudes  Dci.  Et  cuni  audissem  magna 
et  mirabilia,  non  potui  ea  iii  inente  haberc:  omnia  autem  ver})a  terri- 
bilia,  quae  non  potest  homo  portare.  Novissima  autem  verba  in  menle 
habui;  erant  autcm  nobis  consentanea  et  mansuela:  Ecce  Deus  virlutum, 
qui  omnia  virlule  sustenlabili  et  sensu  suo  magno  aedificans  seciilum 
et  magno  consilio  ponens  decorem  crealiirae  suae  et  forlissimo  verbo'* 
suo  conGgens  caelum  el  fundans  lerram  super  aquam,  et  polenti  virtule 
aediGcans  sanctam  ecclestam  suaiii,  quaiu  ct  bencdixit  —  ecce  transferet 
caelos  el  montes  el  coUes  et  inaria,  et  oninia  plana  fient  electis  eius,  ul 
reddat  eis  promissionein ,  quam  proniisit,  cum  nmlla  gloria-,  ct  gaudium 
[erit  magoumj  si  servaverint  legilima  Dei  sui,  quam  accepcrunt  cum 
magna  Gde. 

(i)  IV.  Cum  ergo  finisset  legens  et  se  levassel  de  calhedra,  venerunt 
quatluor  iuvenes  et  tuienint  cathedram  ct  ierunt  ad  orientera.  Vocans 
autem  me  tetigit  pectus  meum  et  ait  mihi:  placuit  libi  leclio  mea?     Et 


m  Ubris  vHae  tanclorum.  Cfr.  Pbil.  4,  3.  pr.  et  Cot.  j>lena  p.  flana^  qiiod  qiiidem 

Apoc  20,  15.  distincte  exhibct  Pal.    Vid.  Η  Petr.  3,  5. 

11)  ei  oro.  VaL  Loqiiitur    de    eleclis    (Cfr.  Rom.    8,    33. 

12)  gloriai  VaL  Mallh.  22,   10.  loan.  13,  18.  Eph.  1,4.), 

13)  In   libro    apocrypho    Esdrao  IV.  docctiK  simtil  homini.s  lihfrtiilcm  Sim.  8, 
6,  17.  «■diliir    lonuf    riu*    ticul    tonun  G.   11.  Vidc  lat  limnnti  p.  78. 
efiMrMR«ra/tortim.Flura  pereimilia  Esdrac  20)  si  senarinl  Yal. ,    si   servaverinl 
et  Hemuie  PaMofi•    coofeuit  lachniann  Vicl.  ap.  Cot.  et  Pal.,  iervaveritU  absque 
I.  c  p.  65.  »i  CoU 

14)  fiopiism»  iamen  werba  i»  verba  Cap.  IV.     1)  tricum  (sic)  ealhedram 
mewtaria  mtmdaH  VaL  p.  calhedram  Vat. 

15)  modica  VaL 

16)  Vocc.  ciremndedH  decorem   crea-  Cap.  ΙΠ.     ])  per/ieiet    eum  Pal. ,    nbi 
lurae  nuu,  et  fortiismo  dee.  in  Val.  po^lmodnm  convinrit  omnc  iniquitaiem. 

lerras  VaL  2)  <iuod  lam  penilenliam    agrbunl  ea 


18) 


Val.  omni  corde  tuo  Pal. 

19)  coUti  on.  VaU,    ubi  mox  c.  ed.  3)  vwo  Pal. 


414  HERMAE  PASTOR.    LIBER  I.     VISIO  I.  II.  (A) 

Dico  ei;  ,domina,  liaec  niihi  novissima  placent;  priora  aulem  saeva  et 
diira  sunl.'  Ac'^  illa  ait  mihi :  ,liaec  novissima  iuslis,^  priora  aulem  re- 
fugis  et  ethiiicis.'  Et  ciim  loquerctur  meciim,  duo  quidam  viri  appa- 
ruerunt,  et  suslulerunt  illam  humeris,*  et  abierunt,  ubi  et  cathedra  erat, 
ad  orientem.  llilaris  autem  discessit.  Et  cum  iret,^  ait  mihi:  jConfor- 
lare,  Herma!' 

VISIO  II. 

Rursum  de  negligenli  uxoris  loquacis  et   filiorum  Ubidinosorum  casli- 
galione,  et  eius  monbus. 

(a)  I.  Cum  vero  proficiscerer  Cumis^  circa  illud  tempus  quo  et  anno 
priore,  ambulans  commemoratus  sum  anni  prioris  visionem.  Rursumque 
me  abstulit  spiriliis,  et  diixit^  me  in  eundem  locum,  quo  anno  priore.^ 
Cumque  venissem  ad  illum  locum,  positis  genibus*  coepi  orare  Doininum, 
el  honorificare  nomen  eius,  quod  dignum  me  arbitratus  sit,  et  manife- 
staverit  mibi  peccata  pristina.  Et  cum  surrexissem  ab  oratione,  video'^ 
contra  mc  anum  illam,  quam  et  anno  siiperiore"^  videram,  ambulantem 
et  legentem  libellum  aliquem.  Et  ait  mihi:  ,poles  haec  electis  Dei  re- 
nuntiare  ?"  Dico  ei:  ,domina,  tanta'  in  memoria  retinere  non  possum; 
da  auteni  mihi  libellum,  et  describam.'  ,Accipc/  inquit,  ,et  reslitues 
mihi  eum.'*  Ut  autem  accepi,  in  quendam  locum  agri  secedens,**  descripsi 
omnia  ad  litterara;  non  inveniebam  enim  syllabas.  Cumque  consum- 
massem  scripturam^"  libellij  subito  de  manu  mea  raptiis  est  libellus;  a 
quo  autem,  non  vidi. 

(a)  II.  Post  quindecim  autem  dies,  cuin  ieiunassem,  multumque  Doml• 
num  rogassem/  revelata  est  mihi  scientia  scripturae.  Erat  autem  scrip- 
tura  haec :  ,semen  tuum ,  Herma ,  deliquit  in  Dominum/  et  prodiderunt 
parentes  suos  in  nequilia^  raagna.  Et  audierunt  proditores  parenlum, 
et  prodentes*  profecerunt.  Sed  etiamnunc  adiecerunt  peccatis  suis  libi- 
dines  el  commaculationes^  nequiliae,  et  sic  impleverunt  iniquitates  suas. 


2)  lla  Vat.,  et  Pal.,  At  viilg.  lant  eadem  in  Vat.  et  pauca  cum  varie- 

3)  Colelerii    mendum    istis    ab    ipso  tale  in  Pal. 
correctum,  repeliit  Cler.  c.  leclione  Lamb.  5)  audivi  Vat. 

iuslis  ad  oram,  ac  si  ea  fnisset  nova.  6)  priore  Vat.    Cfr.  Vis.   1,  2. 

4)  eam  in  humerisi^.illam  Iiumeris\ at.  7)  tanta  non  est  in  Vat. 

5)  Sie  ex  Pal.  Vat.,  abiret  viilg.  8)  Ita  ex  Vat. ,   reslituas    milii  ilhim 
\is.  11.     1)  lla  edidi  duce  Cod.  Pal.  vulg. 

InVat.  siciiti  in  ilqq.  Mss.  et  libr.  impr.  9)  scdens  Vat.,  in  uno  loco  scdi  Val. 

cum  his  &u\i\il.  cogitaliQnibiis.  Yerum  iam  Cfr.  Clemens  Alex.  Strom.  VI,  15.  p.  806. 

vidit  Colelerius.  Veteres  scriptione  conlinna  multum  quQ- 

2)  spetie  et  eduxit  p.  spiritus  ct  que  temporis  post  saeculum  secundum 
duxit  Vat.,  i.  e.  per  apocalypsin.  non  solnm    in   nunimis    el   lapidibus    si- 

3)  priore  c.  Vat.  el  Fab.  St. ,  primo  gnandis,  sed  in  libris  etiam  conscribendis 
Cot.  usos  fuisse,  testes  sunt  Codd.  manu  scri- 

4)  genubns  Vat.  Vocc.  Cumqw  ve-  pti  SS.  BibliorumGr.,  Viigilii  et  Ternelii, 
nissem  ad  illum  locum,  posilis  genibus  qui  inbibliotheca  Vaticana  mimeris  1209. 
coepi  orare  Z)owjii?Mm  Gallaudius  ngn  iui-  3225.  3226.  signali  asservantur,  ut  de 
que  textui  inseruit  ex  Cod.  Carwel. ;  ex-  pftultis    aliorum    auctorum    paUrapsestis 


UERMAE  PASTOR.    LIBER  I.     VISIO  I.  U.  (B)  415 

ego  dixi:  haec  novissiiua  mihi  placenl;  priora  aulciu  dura  et  difticilliina. 
Et  ait  mihi:  haec  novissima  iuslis,  priora  autem  gentibus  ct  qui  prac- 
varjcatores  sunt  Cum  auleiu  loquerclur  mihi,  duo  qiiidam  viri  paruerunl 
et  suslulerunt  eam  manibus  suis  ct  ieruul,  ubi  et  cathedra,  ad  orientcm. 
Uilaris  enim  ibat     £t  cum  iret,  dixit  mibi:  viriliter  age. 

VISIO    SECUXDA. 

(■)  I.  Cmn  apud  regionem  Gunianorum  iler  facerein,  eo  teraporc  quo 
anlea  fueram,  anibulans  nienioralus  sum  prioris  visionis.  El  itcrum  liilil 
me  spiritus  et  duxit  in  eo  loco,  iibi  el  anlea.  Veniens  ergo  ad  illum* 
locum  posui  geiiua  et  coepi  orarc  Deum  el  laudarc  nomcn  eiiis,  quo- 
niam  dignum  me  duxit  et  nola  mihi  fecil  peccala  mea  priora.  Et  cum 
surrexissem  ab  oratione,  video  conlra  me  illam  seniorem,  qiiam  videram, 
ambulantem  et  librum  lcgentem.  Et  ait  mibi:  potcs  haec  eleclis  Dei 
nunliare?  Et  ego  dixi  ei:  haec  Unla  menior  esse  iion  possiim;  sed  da 
mihi  ipsum  libniin,  ut  schbnro  niihi  illum.  Acci])icns  autem  librum,  in 
uno  loco  sedi  el  scripsi  oninia  per  ordinem.  Non  aulem  invcniebam 
per  syllabas  declinarc  ipsam  scriplurani.  Et  cum  finissera  omnem  scri- 
ptnram  eiusdein  libri,  subito  idem^  liber  a  nescio  quo  raptus  est  de 
Dianibus  meis. 

(■)  11.  Post  quindecim  aulem  dies,  cum  ieiunarem  et  mullum  Dominum 
orarem,  demonslrata  cst  niihi  notitia  ipsius  scriplurae.  Eranl  autem 
scripta  haec :  semen  tuum  Herma  deliquil  in  Domino,  el  blaspbeniaverunt 
Dominuni  et  tradiderunt  parcnles  suos  in  nequiUa  magna.  Et  audie- 
runl  tradilores  parenluin ,  el  Iradentes  eos  nihil  sibi  profuerunt.  Sed 
superaddideruDt     peccalis     luxurias    et     composiliones     iiiiquitatuni ,    el 


«oelro   lentiore  prodilte  Uceam.     Qiiae  10)  scripturas  Val. 
c«m  iU  sinL,  mirantar  viri  dodi ,    quod 

Hemus  tyUcbas  desiderel,  cum  ne  roces  *^ai»•  "•     1)    Ha    esl   in   Vat.    et   ap. 

qnidein  in  scriptione  continiia    rpperiau-  i^»•'•  ^l-i  domtnum  orarem  Pal.,  rogassem 

lir  eeparalaf.     Asl   in  hoc    loco  ab  in-  Domiuutn  Col.  Revelala  esl  Heimae  scien- 

Urpreliliustanlumagilato  nihil  eum  oiTen-  ^»»  scripturae  libclli  ei  traditi. 
dil,   qui  genuiouni   eius   sensum    capial>        2)  deliquid  in  domino  Val. 

Hennas  qaippe  in  libro  illo  non  quaerit,  3)  equiciam  Val. 

quod  inTenire  neqiiit.  Niliil  sane  ex  libro  4)  Sic  Cud.    G.  (Sancl.  Germ.)    ap. 

ialelUgil,  ulpole  quem  legere  non  possit.  Col. ,    ciiius  lexlus  «l  Val.  prudentcs,    ul 

Legere  anlcm  non  potuil  id,  qiiod  syila-  ed.  Fab.  Sl.    Recle  Gallicciolli:  Porsero 

baUiB  ocalis    dividere,    iamque    eo    ipso  oreccbiu    a  quclli   ihc    si    faii    b<'ire  de' 

lanpore  mmIc  cooiprdModere  {αυλ)Μμ-  geuitori,  c  nclle  loro  oiilc  i\\ni\\\  sopra• 

/l«ffty)  Β•η  falelnL     Unde    nibil  aliiid  van/.arorio.  ΛΙϊ(<•ιΊ'βΙ.  iit  HtfrutMiuincnibro. 

•olat  M»H,  qiMM  ^nod  nec  or«  uec  ocu-  Agilur   autciii   iri    priinu     dc  Chrislianis 

lis  nee  maAit  •cnfinnm  illarn    potuerit  parciiiibiiu  apud  iudiceH  paganoe  deniin- 

nylUbalioi  efleiTe.  Favd  buic  inlcrprcia•  tialJH. 

lioni  lectio  Codid•  Fal.   Non  emUm  m•  •">)  commoderaliones  Vit.,  composilio- 

teHtebem  fer    tflUkMS    ieeUmare  tptam  nt$  Pal.,  qu(»d   praceUt. 
tcriphttmn,   tite  voccm  lytfe^e  proprio 

t«o  MM•  uit  d•  iwrNf  accipias,  ul  phI  Vie.  II.     1)  iUud  Pal. 

ap.  Martul.  J,  63.  de  Catalto:  2)  tilnlo  ide    nrr.    I'al.     IJItima   vox 

Wrona  dorli  syllabau  amat  vaut».  iorismnin  Iranfirnpliu  <>fit  vcrbi  roe  {Itfov) 

lUroiie  iela  Maalua  mL,  =:=  eee^.    Tum  fegnH  tubilo  ecce  vcl  ecce 

wki  MlellifM  MHBerot  «i  vma•.  tubito. 


416  HERMAE  PASTOR.    LIBER  I.    VISIO  II.  (A) 

Sed  impropera  verba  haec  filiis  liiis  omnibus  et  coniugi  tuae,  quae 
fiiliira  est  soror  tua.^  Et  ipsa  enim  compescat  linguam  suam,  in  qua 
nialignalur.  Sed''  auditis  verbis  liis  continebit  se,  et  consequetur^ 
misericordiam.  Erudietur  enim,  poslquam  improperaveris  illi  haec  verba, 
quae  mandavit  ille  dominator/''  ut  tibi  revelenlur.  Tunc  remittenlur^** 
illis  peccata,  quae"  iampridem  peccaverunt,  et  omnibus  sanctis,  qui  pec- 
caverunt  usque  in  hodiernum  diem,  si  ex  loto  corde  suo  egerint  poeni- 
tenliam,  et  abstulerint^^  a  cordibus  suis  dubitationes.  luravit  enim  do- 
minator  ille  per  gloriam  suam  super  electos  siios,  praefinita  ista  die^^ 
etiamniinc  si  peccaverit  aliquis,  non  babilurum  illum  salutem.  Poeniten- 
tiae  enim  iustorum  babent  fines.  Impleti^*  sunt  dies  poenitentiae  omni- 
bus  sanclis;  genlibus  aiitem  poenitentia  usque  in  novissimo  die/^  Dices 
ergo  eis  qui  praesunl  ecclesiae,  ut  dirigant  vias  suas***  in  iustitia,  ut 
recipianl  in  pleno  repromissionem  cum  multa  gloria.  Permanete"  ergo, 
qui  operamini  iiistitiam,  et  sic  facite,  ut  sit  transilus  vester  cum  sanctis 
angelis.  Felices  vos,  quicunque  sustinetis  pressuram  supervenienlem  ma- 
gnam,  et  qiiicunque  non  iiegaverit  vilam  suam.  luravit  enim  Dominus  per 
Filium  suum:  qui  denegaverit  Filium  et  se ,  spondentes  se  vitam  illius, 
et  ipsi  denegaluri  sunt  illum  in  advenienlibus  diebus.*^  li^^  autem  qui 
nunquam^*'  denegaverint,  ob  nimiam  misericordiam  propitius  factus  est  illis.' 

(a)  III.  ,Tu  aiUem,  Herma,  noli  meminisse  iniuriarura^  filiorum  luorum, 
sed  nec  sororem  luam  negligas;  sed  cura,  ul  emendentur^  a  pristinis 
peccatis.  Erudienlur^  enirn  doclrina  ista,  si  tu  iam  iion  fueris  raemor 
iniuriae*  illorum.  Memoria  enim  iniuriarum^  mortem  operatur,  oblivio 
vero  earum  vitam  aeternani.  Tu  autera,®  Herma,  magnas  tribulationes 
seculares  sustinuisli  propter  praevaricationes  domus  tuae,  quoniam  illas, 
ut  ad  te  nihil  pertinentes,  neglexisli,'  et  in  negoliationibus  tuis  malignis 
implicitus  es.     Sed  illud  te  salvum  faciet,   quod  non  discesseris  a  Deo 


6)  Dnranle  primo  Christianae  pieta-  esse  videlur.     Neque  autem    de  illa   die 
tis  ardore,  coniugati  subinde,  ex  consensii,  cogitaverim,  qua  Hermas  oracuhim  acce- 
thori  commerciis  abstinebant,  et  uxor  in^pit,  sed  de  ea,  quam  Dominns  sapienter 
sororem  cessit.    Oxon.   Cfr.  Tertiill.  lib.  sibi  praefixit,  hominibus  certe  ignotam. 
J.  ad  uxor.  c.  6.  Vid.  cap.  seq,  et  Sim.  14)  repleti  Vat. 

9,  11.    Clemens  Alex.  Slrom.  III,    c.  6.  15)  et  geniibus   autem  penitentie  us- 

VI,  c.  12.  qne  in  novissima  die  Vat. 

7)  Ita  G,  Vat.,   Gallicciolli,    et  Cot.  16)  suas  om.  Vat. 

c.  Fab.  St.     Maiori   signo    distinxi    post  17)  Prius  permanente  Vat. 

malignatur  c.  Vat.  Pal.  18)  Ita  iam  etlidit  Fab.   St. ,    nescio 

8)  habebit  Vat.  an  Codd.  aiictoritate  nisiis.    Coniectando 

9)  improbaveris  liec  verba  illi  qiie  pothis  ita  conficUis  mihi  esse  videtur  to- 
mandavil  illi  dominator  Vat.  tiis  locus.     At  si  coniectura  necesse  est^ 

10)  emittentur  Vat.  proposuerim  hanc,  quae  ad  Mss.  proprius 

11)  qui\at.^  ubi  des.  vocc.  et  omni-  accedit:  luravit  enim  Dominus  per  filinm 
bus  sanclis,   qui  peccaverunt.  suum:  qui  denegaverint  filium  seque,  dc- 

12)  abstulerunt  Vat.  spondent  vitam  suam,  quia  cum  denega- 

13)  quod  si  super  slatuta  die  adhvc  turi  sunl  etiam  in  advenientibus  diebns. 
peccatum  fuerit  Pal.  Inlerpunctione  post  In  Codd.  Carmel.  Bodl.  Lamb.  Vat.  qui 
die  c.  Vat.  snblata  alius  ♦nascitur  sensus.  denegaverit  filium  seque  despondentes  vi- 
lam  non  de  die  iudicii  locus  accipiendus  tam  suam   qui   nunc   denegaturi   suni  in 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  I.     VISIO  H.  (B)  417 

sic  complelae  sunt  iniqiiitates  ipsorum.  Sed  increpa  his  sermonibus 
filios  luos  onines  et  iixorem  luam,  quae  incipit  soror  tua  esse,  et  non 
abstinet  lingiia,  in  qua  nequiler  agil.  Audiens  enim  haec  verba  evadet, 
el  habebil  iiiisericordiam  post  islam  increpalionem  luam  et  horuni  ser- 
monum,  quos*  niihi  inaiidavit  noniiiius  ul  libi  nianifeslentur,  qiiando 
dimittuntur  eis  oninia  peccala,  quae  aiile  percaverunl.  El  omnibus  qui• 
deni  dimissio  eril,  qui  peccaverunt  usqiie  in  bunc  dieiii,  si  ex  omni 
corde  poenitentiaDi  egerint  el  tulerinl  de  cordibus  siiis  dubiclalem.  lu• 
ravil  enim  Dominus  per  gloriam  suam  siiper  eleclos  siios,  quodsi  super 
slatula  die  adhuc  peccalum  fueril,  non  babere  eos  salulein.  Poenilentia 
autem  iustorum  babet  Ωηεηι.  Conipleti  siint  dics  pocnitenliae  omnibus 
sancUs;  nam  et  genlibus  pocnitenlia  est  iisqiic  ad  novissimuin  diem. 
Dic  ergo  prioribus  ecclcsiae,  ut  corrigant  vias  suas  ad  iiislitiam,  ut 
recipianl  plenani  promissioneiii  cuni  niagna  gloria,  perseveranler  ope- 
rantes  iusUUam.  Et  nolilis  in  quibusdam  dubii'  esse,  ut  fiat  iter  ve- 
slnini  cum  angelis  sanclis.  Beati  vos ,  qui  pcrscveratis  in  tribiilatione, 
quae  supenenit  niagna,  et  qiii  non  negent  vitam  suam.  luravit  enim 
Donuiiis  per  ΓιΠιιηι  suiim ,  eos  qui  negaverunt  Dominum  suiim  despcra- 
tos  haberi  a  vila  sua,  qui  nunc^  incipiunt  negare  in  diebus  superveni- 
enUbus.  Naro  his,  qui  primum  negaverunt,  propter  multam  misericor• 
diam  suam  propiUabilur  Deus. 

(■)in.  Tu  autem  ne  niemor  sis  inalitiae  iiliorum  tuorum,  nec*  demit- 
Us  sororera  luam,  ut  purgcnliir  a  peccalis  suis.  Corripienlur*  aulcm  corre- 
plione  iusla,  si  lu  memor  noii  fucris  malorum  illorum ;  maliliac  aulcm 
memona  mortem  operalur  aelernam.  Tu  aiitem  mullas  Iribulalioncs 
habuisU  proprias  proplcr  praevaricationcs  domus  tuae,  quoniam  non  tibi 
pertiuel  de  ipsis,  sed  recogitasli  et  in  negotiis  tuis  nequissimis  cir- 
coisti  el  te  involvisU.     Sed  salvaberis  eo,  quod  non  reccssisti  a  Deo  vivo. 


ed9e»ieiUibut    diehut.      Geniiinus    sensiis  3)  erudielur  Vat. 

latet  io  Pai.     Coniectura  riostra  aut  le-  4)  malorum  malicie  Vnt. 

ctiooe  CodicU  Pal.  recepta,  Accsi  qiiidern  «      5)  mahrum  Val. 
apodom  ί1Ι*«  qaam  hahemiis  Maltli.  10,  G)  ohlivio   enim  malorum  vitam  eler- 

S3.  Sed  alU  heir,  qiiam  illic,  exposcilur,  nam  cooperatur.     Tu   cnim  Vat. ,   poslea 

ea    caremu».     Felicee    pracdicat,  habuisli  p.  sustinuisli. 

t  pre«euram  siiperve-  7)  q„(,iiiam    non    perlinuil    ad    le    de 

ei  quirnmi|iie  non  ne-  ^mg    j,     φιοηιαηχ    illas ,    iil   nd    te    nihil 

di^pondonl  i.  e.  perlincnUs,  ncfflcxisU  Val. 


vitMu  MMOi  Uoniinum  nnKanlfs, 

Sia  ttiiw  4iebM  affatiiriii  idifin  racicnt 
r.  Sin.  9,  28.  28. 
19)  Hi  VaL 


Cap.  II.      1  )   quac   P«l. 

2)  fiersevcrantes    ojieraules   iuslitiam. 


Nam  qai  numqiiara  deMfaveriaL,  μ  pro-  3)  Leg«nin  quia  tam  nune. 

fecto   Bimia    illa    D«i     miwrirordia    nor.  (:„,,.  m.     ι,,/Ρ«Ι.    0"am  lcrlionem 


si  η•Ιίη»•Γΐ•  malinTiH,  mUfui  hrriliendiim 

Cap.  Πί.     1)  maiorum  Vat.  lam  uxor     Ul»i  «ril   rt  dimillai  sorori  tuar  (nc.  ma- 

Ut-rmaf  Roror  facta  cni  ipHi.  /iyni/ai^ni).  Sir  Taril.  III.  ΙΠηΙ.  55. //1«  iri- 

2)   iituiM,  ted  ul  emendelurp.negtigai,     bula  dimitterf,  alioi  immuuilalibut  iuvare. 

ted  cura,  ul  emendelur  Val.  2)  corripiantur  Pal. 

Patkes  AroHT.  27 


418  HERMAE  PASTOR.     LIBER  I.     VISIO  II.  (A) 

vivo.  Et  simplicitas  tua  eL  singularis  continenlia  salvum  facient  te,^  si 
permanseris,  Et  omnes  salvos  facient,  quicunque  huiuscemodi  operantur/ 
et  ingrediuntur  in  innocenlia  et  simplicitate.  Hi,  qui  liuiusmodi  sunt, 
invalescent  adversus  onines  nequitias/"  et  permanebunt  in  vitam  aeternam. 
Felices  omnes,  qui  operantur  iustitiam ;  non  absumenlur  usque  in  vilam 
aelernam.^^  Dices  autem :  ecce^^  magna  tribulatio  venit.  Si  libi  videtur, 
iteriim  nega/^  Prope  est  Dommus  convertentibiis,  sicut  scriptum  est  in 
Heldam  et  Modal/*  qui  vaticinati  sunt  in  solitudine  populo/ 

(a)  IV.  Revelatum  autem  cst  mibi,  fralres,  dormienli*  a  iuvene  specioso 
et  dicente  mibi:  ,anum  illam,  a  qua  accepisti  libellum,  qiiam  putas  esse?' 
Et  ego  dixi:  ,Sibyllam/^  ,Erras/  inquit,  ,ηοη  est/  ,Quae  est  ergo,^ 
Domine?'  El  dixit  mibi:  ,ecclesia  Dei  est/  Et  dixi  ad  illum:  ,quare 
ergo  anus  est?*  ,Quoniam/  inquit,  ,oranium  prima  creata  est,*  ideo 
anus;  et  propter  illam  mundus  faclus  est.'  Post  haec  autem  visionem 
vidi  in  domo  raea,  et  venit  illa  anus,  et  interrogavil  me,  si  iam  bbel- 
liim  dedisscm  senioribus.^  Et  respondi:  adhuc  non/  Ac®  illa  dixit: 
,bene  fecisti ;  habeo  eriim  quaedam  verba  adiicere'  libi.  Cum  autem 
consuramavero  omnia  verba,  aperte  scientur  ab^  electis.'  *Scribe®  ergo 
duos  libellos,  et  mittes  unum  Clementi,  et  unum  Graptae/*^  Mittet  aulem 
Clemens"  in  exteras  civitates;  illi  enim  permissiim  esl.  Grapte^^  autem 
commonebit  viduas  et  orphanos.  Tu  autem  leges  in  bac  civitate  cum 
senioribus,  qui  praesunt  ecclesiae/ 

*  Γράψεις  δυο  βφλία,  και  δωΰεις  *fv  Κλημεντι^  και  ^ν  ΓραπτΎ}. 
Καϊ  Γραπτή  μεν  νονϋ'ετ'ηαει   τας   χήρας   και  τονς  ορφανούς,     Κλημης 


8)  et  nimia  continentia  hec  salvum  metria  invenilur  liber  Έλάά  καϊ  Μωδαό 
fecerunt  te  Vat.  ac  notatur  ex  400  slichis  constare. '£/iF«iF 

9)  El  omnes  salvum  faciet  —  opera-  καϊ  Μωδαδ  est  in  Synopsi  Athanasii, 
iur  Val.  in  Pal.  hcldal  et  modat. 

10)  invalescunl   adversus   omnem  nc- 

quitiam  Vat.  Cap.   IV,      1)    Revelatum   est  fratrcs 

11)  assummentiir    usque    in    eternum  dormiente  Vat. 

Vat.     Melius  Pal.   non  peribmt  usque  in  2)  Non  inde  seqnitur,  Hermam  libros 

saeculum.  nostros  Sibyllinos  legisse.   Cotelerius  pu- 

12)  Dixerit  forsan  aliquis:  Persecutio  ^at,  in  Graeco  exstilisse  Tr^o^Tjrti/,  quam 
instat  permagna,  qiii  in  fide  permanere  latinus  interpres  verlerit  Sibyllam',  sicut 
polero?  dices  autem  magna  ecce  Vat.  ^^^^'^  Lib.  II.  Mand.  VI.  αγγέλους  Genios 

13)  Scilicet  fretus  sponsionibns  de  f^^^^^f^-  ^""^  «i  s"Pra  Vis.  II,  1.  Cumis 
misericordia  divina,  quas  temere  adhibet  [egendum  est,  obvia  satis  est  causa,  quare 
liber  apocryphus,  sub  Eldadi  et  Medadi  Ji"™".'  ^""™  ^^^^"»™  ««««  comecer.t. 
nomine  conscriptus.   Oxon.  hau.  uxon. 

0)  que  ergo  esl  V. 

14)  scriptum  i  nelda  et  i  nelda  Vat.  4)  Quoniam  omnitm  prior  creata  est 
Istorum  prophetarum  nomina  Num.  11,  inquil\al.  Ut  ClemensAlexandrinuseccle- 
26.  27.  in  Hebraeo  et  in  Vulgala  sunt  siam  coelestem  et  terrestrem  discernit, 
Eldad  et  Medad  Cot.  Liber  apocryphus,  ita  et  Hermas;  cui  ecclesia  coelestis 
qui  eorum  nomine  ferebatur,  iam  diu  quasi  Aeon  quidam  est,  prinia  Dei  crea- 
periit.  Cfr.  Fabricius  Cod.  pseudepigr.  tura,  cuius  gratia  mundus  creatus  est. 
V.  T.  I,  p.  801  sq.    In  Nicephori  Sticho-  Cfr.  Rothe,  Anfaagc  etc.  p.  612.  Not.  42, 


HERMAE  PASTOR.     UPER  |.     VlglO  |I.  (B) 


419 


Nam  sinipIiciUs  et  multa  absUnentia  tua,  hae^  salvaveriint  tc.  Et  si 
perseveraveris ,  tu  et  onines  salvaUuiUur ,  qui  eatlem  agunt  et  ambulant 
sine  malitia  cum  siinplicilale.  Tales  enim  vincent  omnem  neqiiitiam  et 
pennanent  in  vilani  aelernam.  Beali  omiies,  qui  operanlur  iiislitiam; 
non  peribunt  usque  in  seciiluui,  Dicie  aulem:  maxinia  ecce  Iribiilatio 
supervenil.  Si  placuerit  libi,  ilenim  negaris.  Iiixla  esl^  Dominus  his 
qui  converluntur  ad  ipsum,  qucniadmoduiii  scriptum  cst  in  Ileldat  et 
Modat,^  qui  prophelaverunt  ad  popiilum  in  deserlo. 

(■)IV.  Revelalum  esl  aiitem  mibi,  fratres,  dormieiUi  a  iuvene  specioso 
dicente  mihi:  illam  seniorem,  a  qua  Hbruin  accepisti,  quam  piilas  esse? 
El  ego  dixi:  Sibyllani.  Erras,  ait  mibi:  non  est  Sibylla.  Et  cgo  dixi: 
quis  ergo  est?  El  ait  mibi:  ccclesia  est.  Et  dixi  ei:  quare  senior? 
El  ait  inihi:  quoniam  prior  omniiim  creala  est,  proplerea  senior  esl,  eo 
quod  propter  ipsani  seculum  crealiim  csl.  Postea  ilenim  visionem  vidi 
in  domo  mea:  venit  illa  senior  el  inlerrogavil  nie,  si  libriim  dedissem 
prioribus  ecclesiae.  El  cum  negassem  nie  eis  dedisse/  ait  mibi:  bene 
fecisti;  habeo  enim*  aliqua  vcrba  addere.  Cum  ergo  omnia  verba  finiero, 
per  te  nola  fienl  cleclis.  Et  scribe  duos  bbros:  unum  miltes  Clemenli,^ 
quem  scriptum  miltet  in  alias  civilales.  IIH  autem,  iit  supra  diclum  est, 
monebunl*  viduas  el  orpbanos.  Tu  aulem  legis  ea  in  ista  civitate  cum 
senioribus  et  niaioribus  nalii  ecclesiae. 

ih  7rifit|;c(  ιΐς  τας  Ι|ω  nolng.  Σν  δε  αναγγελεΐς  τοΐς  πρίΰβντέροίς 
τής  hmlη6L•ς. 


■bi  lachnunni  ^«'nleoUa  (ρ.  8G.)  emen• 
dalor-  Η.  Mihi  qiiidem  non  de  {owporc, 
•*d  at  Mffllpntia  aiiclon-m  iiiodo  Hi"- 
kraeomi  hic  ioqni  vidcliir.  In  mnndo 
«pippc  ereando  einnia  Uei  cunsiiia  ad 
eedesUni  fpecUbant.  Cfn  Ep.  Barnabac 
c.  12.  nou  25. 

5)  Qni  praesDut  Ecclesiae,  vide  infra. 

β)  lu  fat,  Ai  vul^. 

7)  adicen  VaL,  adden  Pal.,  edicere 
Tulg. 

8)  eb  om.  V«L 

9)  lu  VaL,  eadem  coniHruclio  in  Pal., 

rt  «nr•  «.  l•  ^*P*  —  '■'"'' M»"d 

FakSt.«cC*LSot*««.  lad•  iuc 

m^Wm  legiUir  GrMce  in  • '  <  al. 

t,\.  f\  lib.  IV  c.  2.  de  Princ,  unde  ad- 
»cripftiniit!i.   .Xeiilnim  liliHIorum  Hirrrnai•, 


po<«tipiam  omni'<  ' 
donim  ab  #*o  Λ\ 
adhiir    anle    onilo- 
ΙίΙΐρΠυοι  inldligiTi;! 
ceptuni,  ut«ndiim  ci 
at  fopra  c.  1.  Vid.  Apoc. 


nnl,  «rribfii- 
rrcdo,  qucm 
Si    i-riim 

ilifre  ac- 
;,..  tletcribere 
1 1.  (Μ»•πΐί•η- 


len  RofDaniirn  hu  rfspici  credunl.  iiraple 


acqiie  ac  Clcmens  fidelibiis  notissin^a  esse 
dpbehal,  c«m  praeler  nomen  eiiis  nihll 
aliiid  Horin.io  indicptnr.  Sunl,  qui  dia- 
conissani,  vcl  vidiiarum  ol  orphanorum 
pracsidem,  vel  ipsiiis  H^rmae  ijxorem 
fuisse  eaiu  opinfinlur.  Cognomen  Graple 
haud  raro  occunil  in  inscriplionibus  la- 
pid. ;  apud  Grnt.  434, 4.  Mamercia  Grapte. 
Alilffr  narral  Pal. 

10)  grappale  Val. 

11)  Millc  ergo  cletnenli  p.  Mitlel  au- 
lcm  Clemeus  Val. 

12)  (jruppate  Vat. 

3)  //acc Pal.  Foil(!=Aaw(j,  Cfr.  Benl• 
ley  ad  Tcr.  Audr.  I,  1,  Ul). 

4)  Dicis  autem  maximo.  Ecre  Iribula- 
Hq  supervenil  lihi  si  placucril  libi  ilcrum 
nnjare  iu»la  (fiiil  iuxla)  et  Pal. 

5)  in  heldal  et  mndal:  hic  PhI. 
Cap.  IV.     I)  dediitem  Pal. 

2)  PoMt  enim  in  Pal.  pron.  me  lineola 
1)tibnolaliir. 

3)  llor  loco  nonniilla  cxridfrtint. 

4)  moMbanl  ι•\  inha  civila  (ilalice)  Pal. 


27 


420  HERMAE  PASTOR.     LIBER  I.     VISIO  III.  (A) 


VISIO  III. 

De    Iriumphaniis   ecclesiae    struclura   et   variis    hominum    reproborum 

ordinibus. 

(λ)  I.  Visio,  quam  vidi,  fratres,  visio  talis  erat.  Cum  ieiunassem  fre- 
quenter,  el  precalus  essem  Dominum,  ut  mihi  oslenderet  revelationeni, 
quam  pollicitus  esl  ostendere  per  anum  illam;  eadem  nocte  apparuit 
mihi  anus  illa/  et  dixit  mihi:  ,quoniam  sic  langues  et  sollicitus  es^  ad 
sciendum  omnia,  veni  in  agrum,  ubi  vis,  et  circa  horam  sextam  mani- 
festabo  me  libi,  et  ostendam  tibi  quae  oporleat  te  videre.*  Rogavi  illam, 
dicens:  ,domina,  in  quem  locum  agri?'  ,Ubi,'  inquit,  ,vis,  elige  locum 
bonum,  secrelum/  Antequam  aulem^  loqui  coepissem  el  dicere  ei  locum, 
ait  mihi:*  ,veniam,  ubi  vis.'  Fui  ergo,  fratres,  in  agro,  et  observavi^ 
horas,  et  veni  in  locum,  ubi  constitueram®  ei  venire.  Et  video  subsel- 
liura  posilum;  erat  cervical  lineum,  et  super  linteum  expansum  carba- 
sinum.  Videns  baec  posita,  et  neminem  esse  in  loco,'  stupere  coepi, 
et  capilli  mei  exsurrexerunt,  et  quasi  horror''  me  comprehendit,  cum 
essem  solus.  Ad^  me  aiitera  reversus,  et  meraoratus  gloriam  Dei,  et 
accepta  audacia,  positis  genibus  confitebar  Deo  iterum  peccata,  quae 
prius.  Ecce  venit  illuc^*^  cum  iuvenibus  sex,  quos  et  ante  videram,  et 
stetit  post  me^^  et  audiebat  me  orantem,  et  confitentem  Domino*^ 
peccata  mea,  Et  tangens  me  dixit:  ,desine  iam  pro  peccatis  luis  lan- 
tum  orare.  Ora  el^^  pro  iustitia,  ut  accipias  partem  ex  ea  in  domo  lua.' 
Et  erexit  me  de  loco,  et  apprehendit  maimm  meam,  et  adduxit  me  ad 
subsellium,  et  ait  illis  iuvenibus:  ,ite  et  aedificate.'  Postquam  aiitem  disces- 
serunt  iuvenes,  el  nos  soli  fuimus/*  ait  mihi:  ,sede  heic."^  Dico  ei: 
jdomina,  ,sine  seniores  ante  sedere.'  ,Quod  tibi  dico ,'  inquit,  ,sede.'^^ 
Gumque  vellem  sedere  ad  dexteram  partem,  non  est  passa,"  sed  annue- 
bat  mihi  manu,  ut  ad  sinislram  partem  sederem.  Cogilante  autem^**  me, 
et  maesto  existente,  quod  non  sivit  me  ad  dextram^''  partem  sedere,  ait 
mihi :  ,quid  maestus  es,  Herma  ?  Locus,  qui  esl  ad  dextram,  illorum  est^^ 
qui  iam  raeruerunt  Deum,  el  passi  sunt  caiisa  nominis  eius.^^  Tibi  autem 
superest  muitum,  ut  cum  illis  sedeas.  Sicut  niane*,  in  simplicitate  lua 
permane,  et  sedebis  cum  illis,  et^^  quicunque  fuerinl  operati  illorum  opera, 
et  sustinuerint  quae  illi  suslinuerunt.' 

(a)II.  Dico  ei:  ,domina,  vellem  scire,  quae  sustinuerunl.'  ,Audi,'  in- 
quit:  jferas  bestias,  flagella,  carceres,  cruces,  causa  nominis  eius.^  Pro- 
pter  hoc  illorum  sunt  dextrae  partes  sanctilalis,  et  quisquis  palietur^  pro- 

Vis.  III.  1)  apparuit  mihiillaanus  \aL•  7)  eum  locum  p.  loco  Vat. 

2)  quoniam  sic  egens  es  et  sollicitus  8)  horripilatio  Vat. 

Vat.  Similiter  Esdras  (iV,  9,  26.)  in  cam-  9)  apud  Vat.,  ibidem  gloria  p.  gloriam. 

pum   Ardath   nominatum  mittitur.     Vid.     ita    peccatores   et   poenitentiam    agentes 

lachmann  p.  65.  •      orare  consuevisse,  ceteros  stantes,  mo- 

3)  ei  addit  Vat.  net  Hef. 

4)  mihi  om.  Vat.  10)  Et  ecce  venit  ibi  Vat. 

5)  extimavi  Vat.  11)  orantem  post  me  exclusi  c.  Vat. 

6)  conslituerem  Vat.  et  Fab.  St. 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  I.     VISIO  III.  (B)  421 


VISIO    TERTIA. 

(b)I.  Visio,  qiiam  vidi,  fratres,  Ulis  esU  Cum  ieiunassem  frcquen- 
ter  el  rogassem  Deimi,  ul  rnihi  revelaret  visionera,*  quam  reproniiserat 
niibi  per  illam  seniorem ,  in  ipsa  nocte  paruit  mihi  illa  senior  et  ait 
mihi:  quia  sic  perseveras  in  oralione  et  ila  argulus  cs  ad  cognoscenda 
omnia,  veni  iii  agrura,  ubi  mavis,*  et  circa  horam  quinlam  apparebo 
libi,  et  oslendam  tibi  quae  oporlet  le  videre.  Inlerrogavi  eam  diccus: 
domina,  in  quo  loco  agri?  Et  ait  mihi:  ubi  lu  vis.  Et  elcgi^  locuni 
bonum,  semotum.  Et  anlequam  dicerem  ei  de  loco,  ait  mihi:  venio 
ibi,  ubi  vis.  Cum  ergo  venisseni,  fralres,  in  loco  agri  illius  hora  op- 
portuna,  sicut  promiserani  me  venturuni,  vidi  scamnum  positum  cbur• 
neum ,  et  supra  scamDum  cervical  lineuni ,  el  supra  scamnum  sparsuiii 
carbasinum.  £l  cum  vidisscm  haec  iU  posita  ct  nulliim  ibidcm  prac- 
sentein,  sluporalus  faclus  sum  el  tremor  lue  babuit  solum,  el  capilli 
mei  stelerunt,  el  frigidus  factus  sum.  El  cum  apud  me  reversus  fuis- 
sem  el  menioratus  gratiae  Dei,  confirmatus  sum,  et  posui  gcnua  mea 
el  coepi  itenira  confileri  Deo  peccata  mea.  Et  cuin  leligissct  me  illa 
senior,  ait  mihi:  silenlium  liabe,  et  pro  peccatis  tuis  noli  interrogare; 
interroga  autem  de  iusUtia,  iit*  accipias  parlem  ex  ea  in  domo  tua. 
Et  levavit  me  manu  sua  et  duxit  me  ad  scamnum,  et  ait  iuvenibus:  ile, 
aediGcate.  Et  cum  recessissent  iuvcncs,  solis  nobis  derelictis'^  ait  mihi: 
sede  hic.  El  ego  dixi  ei:  dimitlc,  senior,**  primo  sedere.  Et  ait 
inihi:  quod  tibi  dico,  fac  et  sede'  hic.  Volente  autcm  me  sedere  in 
parte  dexlra,  non  permisit  mihi,''  sed  manu  sua  anniiit  mihi,  ut  in 
parte  sinislra  sederem.  Dispulanle  autem  ine  el  trisle  [existente],  quo- 
niam  non  permisisset  me  in  parte  dextra  sederc,  ait  mibi:  Irislaris, 
quoniam  in  parle  dextra  non  sedisti?  Aliorum  locus  esl:  eorum,  qui 
iam  pUcueruot  Deo  ,  et  passi  sunt  pro  nominc  eius.  Tibi  aulcm  inulta 
resUDt,  ut  cum  ipsis  sedeas.  Sed  quomodo  mancs,  in  siinplicitalc  lua 
pennaoe;  el  sedebis  cum  cis  tu  et  oinnes,  quicunque  fecerint,  quod 
illi  feceruol,  et  passi  fuerint  ea,  quac  passi  sunt. 

(•)  II.  Et  dixi  ei :  domina,  volebam  scire,  quac  passi  sunt.  Et  ait 
mihi:  audi  nunc:  flagella,  carceres,  tristitias  magnas,  cruces,  bestias, 
propler   nomen  Dei.     Ideo   ipsorum   cst   pars    dextra  sanctificationis ,  ct 


12)  Deo  l^at  21)  sui  Vat. 

13)  et  OB.  VaU,  ideai  tU  aecipies.  22)  el  decsl  in  Vat. 

14)  fecii  tumiu  faL,  coDinnct  autem  Cap.  II.     1)  Vocc.  cruccs,  causa  no- 
«ale  οβάβΛΛ,                                                   minis  eim  Aes.  in   Val. 

15)  hic  Vat.  2)  fuerit  passus  Val. 

16)  Ordo   Tocc  in  Vat  sede    inquit.  Vi».   Ilf.      1)   Anlc  visionem   in    Pal. 

17)  mihi  adiojigil  Vat,  qoi  mox  nui-     praep.    de  piinclU  buppoeiliH  cxcluditur. 
nnm  loco  abL  2)  mane»  aiil  mauei  Pal. 

18)  HeeogitanU  ergo  Vat  •0  f/if/e  vulg. 

19)  dexteram  VaL   lU  coneUnt«r.  4)  aut  Pal. 

20)  Des.  ett  io  Vat.   Laareolam  mar-  5)  dereliclon  erat  in  Pal. 

lyrum  gloria  pecoliart  praeialgere,   •1α-  6)  unior  romTlum  ex  tcniorc  iii  l*.il. 

diose   docent  omoes  scriptores  Teteres.  7)  Aiit«««(i«  cxpungitur  c  litera  in  Pal. 

Oxon.  8)  fM  Fal. 


422  HERMAE  PASTOR.     LIBER  1.     VISIO  III.  (A) 

pter  nomcn  Dei;  reliquorum  autem  sinistrae  partes  sunt.  Sed  utrisque, 
et  eis  qui  ad  dexleram,  quique^  ad  siiiistfam  scdcnt,  sunt  dona  et  pro- 
missiones;  tanlum  quod  ad  dextram  sedenles''  habent  gloriam  quandam. 
Tu  autem  cupidus  es  sedere  ad  dextram  cum  eis;  sed  exiguitates  tuae 
multae  sunt.  Emuhdaberis^  aulem  ab  exiguilalibus  tuis.  Sed  et  omnes, 
qui  dubii  non  fuerint,  emundabuntur  ab  omnibus  peccalis  in  hunc  diem.' 
El  cum  haec  dixisset,  volebat  abire.  Et  proeidens®  iili  ad  pedes,  rogavi 
illam  per  Dominum,  ut  mihi  demonslraret  quod  repromiserat  visum.  At 
illa  rursus  apprebendit  mahum  meam,  et  erexit  me,  et  fecit  sedere  super 
subsellium  ad  sinislraiiij  et  elevala  virga  quadam  splendida,  dixil  mihi: 
jVides  rem  magnara?''  Dico  ei:  ,domina,  nihil  video.'  jEcce,  non  vides 
contra  te  turrim  magnam,  quae  aedificalur  super  aquas,  lapidibus  qua- 
dris  splendidis?^  In  quadralo  enim  aedificabatur  turris  ab  iliis  sex  iuve- 
nibus,  qui  venerant  cum  illa.  Alia  autem  multa  millia  virorum  adporta- 
bant  lapides.  Quidaiii  autem^  de  profundo  trahebant  lapides;  alii  de 
terra^  transferebant,  et  porrigebant  illis  sex  iuvenibus.  Porro  illi^"  acci- 
piebant,  et  aedificabant.  Eos  autem,"  qui  de  profiindo  exlrahebanlur 
lapides,  omnes  sic  imponebant^^  in  structuram ;  politi  enim  erant,  et  con- 
venientes  commissurae  cum  illis  lapidibus,  sicque^^  coniungebantur  alius 
ad  alium,  ita  iit  commissurae  eorum  non  paterent/*  Et  in  hunc  modum 
apparebal  structura  turris  tanquatn  ex  uno  lapide  aedificata.  Gaeteros*^ 
autem  lapides,  qui  afferebantur  de  terra,  quosdam  quidem  reiiciebant, 
quosdam  vero  adaptabant^®  in  strucluram.  Alios"  excidebant  et  proiicie- 
bant  longe  a  turri.  Alii  aulem  lapides  multi^*  circa  turrim  positi  eranl, 
et  non  utebanlur  illis  ad^^  strucluram.  Erant  Giiim  quidam  ex  illis^*^  sea- 
brosi;  alii  auteiil  scissuras  habebant,  alii  vero  candidi  et  rotundi,^^  non 
conveniontes  in  strucluram  turris.  Videbam  aulem  alios  lapides  proiici 
longe  a  turri,  et  incidentes  in  viam,^^  et  non  manentes  in  via,  sed  volvi 
de  via  iti  lociim  desertum;  alios  autem  in  ignem  incidenles  et  ardentes; 
alios  cadentes  secus  aquam,  nec  posse  volvi^^  in  aquam,  volenlibus  qui• 
dem  eis  intrare  in  aquam. 

(λ)  III.  Et  cum  haec  mihi  demonstrasset,  volebat  recedere/  Dico  ei: 
jdoniiiia,  quid  mihi  prodest  haec  vidisse,  et  non  scit-e,  quae  sinl^  hae 
res?'     Respondens  dixit  mihi:  jVBtsutus  es  homo,  volens  scire  ea,  quae 


3)  Ita  est  in  Vat. ,  Sed  ntrisque  eis,  8)  In  Vat.  Alii  autem  multa  milia  ho- 
et  qui  ad  dextram ,  et  qul  ad  sinistram  minumapportabantlapidesquida^riquidem. 
sedent  Cot.                                                            9)  Voct.  dc  terra  hoh  leg.  in  Vat. 

4)  ianium  qui  ad  dexleram  et  ^.  tan-  10)  Porro  illi  om.  Vat. 
tum  quod  ad  dexita)n  sidentes  Vat.  11)  qtiidcm  Vat. 

5)  emcndabris  (sic)  Val.,  paulo  post  <^\  η  r  ■  i  ,  i>  i  τ  i. 
mendabunί■urr*.emndL•^tur.a.\is.2,2.  ^  ,  M)  DedMm;,on.6an  c  Carmel.  Lamb. 

6)  ire  procedens  p.  abife.  El  pme-  ^*.^'  ^,"\^^  ^S^^  var.  lect.  ap  Co  .,  in 
j        y  j    r                 r                      t  cuius  textii  ρο/ΐβί>α?ίί<ίΓ.  L•adem  dicenai  Γ3- 

tio  infra  c.  5  not.  3.  ct  imponuntur  in  stru^ 

7)  et  elevata  virga  qtiadam  splendida  cturam.  Codex  Bodl.  ponebant',  at  tum 
et  dixit  mihk  Vides  ma(jnam  rem  Vat.,  rectius  Pal.  ponebant  in  eadem  fabrica. 
ubi  mox   desiderantur  vocc.  nihil  video.  13)  ct  sic  Vat. 

Ecce^  Ίΐοη  vides  conlra  te  lurrim  magnam.  14)  parerent\aL•,  qui  atinectit:  et  sic 

Idem  quadratis  p.  quadris ,    et  autem  p.  parebat   structuram     turris.      Huius    loci 

enim.  menlionem     facit    Orig.    Philocal.   c.  '8. 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  I.     VISIO  III.  (B)  423 

qui  iU  passi  fuerint;  caeteroruni  autem  pars  sinistra  esU  Utrorumque 
autem  una  douatio  est  et  una  promissio.  lUi  autem  soli  ad  dexlram* 
sedent  et  Iiabent  gloriam  quaiidam.  Si  aulem  el  tu  desideras  sedere 
cuDi  ipsis,  reliquiae  luae  salis  suaL  Muuda*  ergo  le  a  reliqiiiis  tuis. 
Et  ooiDes,  qui  iioii  sunt  dubii,^  mundabunlur  ab  omuibus  peccatis  hac 
die.  Haec  igilur  dicens  volebat  recedere.  Cadens  aulem  ad  pedes  eius 
rogavi  iilam*  per  Dominum  adiuraiis,  ul  inihi  oslenderet  qiiam  promi- 
serat  visioneni.  lUa  auleoi  accipiens  manum  meam  levavit  me  in  sca• 
mnum,  el  fecil  me  in  parle  sinislra  scdere,  et  ipsa  [scdil]  in  parto  dex- 
tra.  Et  levans  virgam  longam^  ait  mihi:  vides  iiiagnam  rem?  Dico  ei: 
nihil  video.  llla  aulem  dixit  mibi:  ecce,  non  vides  conlra  le  lurreni 
magnam,  quae  aedificalur  supra  aquam  lapidibus  quadralis  caiulidis? 
lo  quadro  autem  aedificabalur  ipsa  lurris  a  sex  viris,  qui  venerunl  cuin 
ipsa.  Aiia  auteni  mulliludo  virorum  Iransfcrebanl  lapides:  quidam  cx 
alUtudine  fundameutorum ,  quidani  cx  ipsa  tcrra,  et  tradebant  scx  viris. 
Quos  cum  acciperent,  aedificaljant.  IUos,  qui  de  fundamentis  erueban- 
Uir,  omncs  sic  pooebant  in  eadem  fabrica;  apti  eniiii  erant  et  pares 
eidem*  iuncUirae  cum  aliis  sirailibus  lapidibus,  et  ita  iungebantur  aller 
ad  alteruin,  ut  nuila'  eorum  iunctura  pareret.  Parebat  autem  aedificatio 
lurris  quasi  ex  uno  lapide  aedificata.  Alii  aulem  lapides,  qui  erant" 
subiaU  a  terra,  quidam  eorum  reprobabantiir,  quidam  in  aedificio  pone- 
baoUir,  alii  concidebantur  et  longe  proiiciebantur  a  lurre.  Alii  autem 
iacebant,  et  de  eis  in  eadem  fabrica  non  utebantur.  Eranl  autein  ex 
iis  8cai)iosi  et  scissuras  babcntes,  alii  minimi  ac  modici  ciTecti,  et  alii 
albi  et  rolundi,  qui  non  eranl  apti^  in  fabrica.  Videbam  aulcm  et  alios 
bpides  proicctos  longe  a  turrc  et  venientcs  in  viam^*^  et  non  perseve• 
nuiles  io  ipsa,  sed  volutantes  in  aliam  viam;  alios  autem  in  igiiem  ca• 
teitef  iuxU  aquam  et  non  surficicnlcs  volutari  in  aquam,  et  niaximo 
foleBtes  venire  ad  aquam.  , 

(i)in.  Oslendcns  autem  mihi  haec,  voluit  currens  rccederc.  Dico 
ei:  domina,  quid  mihi  prodest  liaec  videnti  ct  non  cognoscenli,  quae 
sint  res  istae?    Respondens  autem  dixit  mihi:  exquisitissimus   homo   es 


iComment  in  Ossee)  Tom.  Xllf.  P.  ΠΙ.  p.  23)  alios  aulem  cadentes  secus  aquam 

304.  ed.  Lommatzcb.  Visionis  explanatio-  non  posse  volvi  Vat. 

nem  infenies  iorra  c.  3.  el  sqq.  Sim.9,  3.  .,.      .v 

4.  6.  7.  15.  16.  32.  ^aP•  I"•     1)  rccurrerc  Val. 

2)  sunl  Vat. 

15)  cHrri  \»l.  ' 

16)  quotdam  aHltm  ponekant  Vat.  C»p.    Π.      i)  ad    dcxtra  Pai.,    dein 

17)  auiftn  in»erit  Vat.  quendam  p.  qmndam^  maluerim  quondmn, 
IS)  ^M  ia,..de.  ordo  vocc.  i„  V.L  ^)  m«««  P.l._^  ^^^ 

Locam  hahc»  laiidatain  a  Utdymo  lo  Ca-  Α  ...       „  , 

leoa  ad  lobi  8.  17.  18.  p.20i.ed.  Laog.  Jl  ^'^  \f^^  p,,. 


1637 


6)  •Λά€Μ  Pal. 


19)  Μ  VaL  7)  mi/lo  Pal. 

20)  hit  Val.  8)  erai  Pal. 

Htem  roiundi  W  Miirfrrfi  Vat.  9)  acti  muialTim  in  atii  italirc  Pal. 

~^i  uiet  ifi  via  Vat.,  absqiie  sq.  10)  'in  tia  PaI.,  iihipanlo  put>tin  alia 

volvt.  via  —  in  igne  —  in  aqua. 


424  ΠΕΚΜΑΕ  PASTOR.     LIBER  ί.     VISIO  111.  (Α) 

circa  lurrim  sunt.'  ,Ita/  inquam,  ,clomina,  ut  fratribus  annuntiem,  et 
hilariorcs  fiant,  ct  haec  audientes  honorificent  Dominum  cum  multa  gloria.' 
Et  illa  ait:  ,audient  quidem  niulti;  et  cum  audierint,  quidam  ex  eis^  gau- 
debunt,  quidam  autem  ilebunt.  Sed  el*  isli  audientes,  si  poenitentiam 
egerint,  et  ipsi  gaudebunt.  Audi  nunc  similitudinem^  turris  orania  haec, 
et  hactenus  mihi^  de  revelalione  molestior  esse  noli.  Revelationes  enini 
istae  ilnem  babent;  impletae  sunt  enim.  Sed  tu  non  desinis  petendo' 
revelationes ;  improbus  enim  es.  Turris  quidem,  quam  vides  aedificari, 
ego  sum  ccclesia/  quae  tibi  apparui,  et  modo  et  prius.  Quodcunque 
igitur^  volueris,  interroga  de  turri,  et  revelabo  tibi,  ut  gaudeas  cum 
sanctis.'  Dico  ei:  ,domina,  quoniam  me  semel  dignum  arbitrata  es,  ut 
omnia  mihi  reveles,  revela.'  Ait  mihi:  *,quodcunque  oportuerit  libi  re- 
velari/**  revelabitur,  lantura  ut  cor  tuuin  apud  Dominum  sit,  et  rie  du- 
bites,  quodcunque  videris/  Interrogavi  illani:  ,quare  turris^^  aedificata 
est  super  aquas,  domina?'  Respondit:^^  ,dixeram  tibi  et  prius,  versu- 
tum  te  esse,  circa  structuras  diligenler^^  inqiiirenlem ;  igilur  invenies^'' 
veritalein.  Quare  ergo^^  super  aquas  aedificatur  turris,  audi:  quoniam 
vita  vestra  per  aquam  salva  facla  est/^  et  fiet.  Fundata  est"  enini 
verbo  omnipotentis  et  honorifici  nominis;  conlinetur  autem^®  ab  invisi- 
bili  virtute  Dei.'  . 

(a)IV.  Respondens  dico  ei:  ,magnifice  habent  se*  res  bae.  Illi  auteni 
iuvenes  sex,  qiii  aedificant,  qui  sunt ,  domina?'  ,Hi  sunt  sancti^  angeli 
Dei,  qui  primo  constiluti  sunt,  quibus  Iradidit  Dorainus  universam  crea- 
turam  suam,  creandi  el^  aedificandi  et  dominandi  crealurae  illius.  Per 
hos  enim  consummabitur  structura*  turris.'  ,Caeteri  autem,  qui  appor- 
tant  lapides,  qui  sunt?*  ,Et  ipsi  sancti  angeli  Domini:  sed  illi  sunt  his 
excellentiores.^  Cum  ergo  consummata  fuerit  slructura^  turris,  omnes 
simul  epulabuntur  iuxta  turrim,  et  honorificabunt  Dominum,  quoniam 
consummata  erit'  structura  turris/  Interrogavi  eam,  dicens:  ,vellem^ 
scire  exitum  lapidum,  el  vim  eorum,  qualis  sit.*  Respondens  autem^ 
dixit  mihi:    nunquid  tu  prae  omnibus  melior  es,  *"  ut  libi    id"    revele- 

*  δ  εάν  ενδέχεται  ΰοι  άποκαλυφθήίναι,  άποκαλνφ&ηΰεται. 


3)  quidem  ex  his  Vat.  grabnissstatten  und  besonders  die  Kata- 

4)  et  deest  in  Vat.  komben   zu  Neapel    mit   ihren   Wandge- 

5)  Ita  Vat.,  et  parabolas  Pal.,  de  si-  malden.  Hamburg  1839.  p.  77.  Eiusdem 
militudine  vulg.  picturae   insigne    fragmentura  vidimus  in 

6)  mihi  om.  Vat.,  ubi  esse  videtur  crypta  quadam  cymeterii  S.  Calixli,  lo- 
nolui  p.  noli.  culo  Sixti    episcopi    vicina ,    inter    viam 

7)  Vulg.  in  ante  petendo  omisi  c.Vat.  Appiam  et  Ardealinam  a  cl.  P.  losepho 
Edili  importunus  p.  improbus.  Oxon.  Gal-  Marchio  prope  Urbem  nuper  detectum. 
liccioUi  vertit:  Ma  tu  non  finisci  mai  di  Secundi  autem  saeculi  ego  cum  aliis, 
chiedere  rivelazioni,  e  sei  insaziabile.  quibus    hnius  rei  iudicium  est ,    id    esse 

8)  ego  ecclesia  sum  Vat.  Slruclura  opus  crediderim.  In  cryptae  Romanae 
Ecclesiae,  qualis  heic  graphice  describi-  pictura  etiam  candida  et  ingens  petra  qua- 
tur  in  primaevis  veterum  Christianoriim  drata  apparet,  ea  quidem  vetus,  sed  cum 
cryptis,  quae  Neapoli  sunt,  fucis  colorum  nova  porta,  super  qua  turris  aediOcari 
effigiata  cernilur.  Vid.  Christ.  Fr.  Beller-  iussum  erat.   Cfr.  Sim.  9,  2.  3. 

mann:  Uber  die  altesten  christlichen  Be-  9)  erga  Vat. 


HERMAE  PASTOR.     LIBEU  I.     VISIO  111.  (B) 


425 


volens  cognoscere  ea,  quae  ad  lurrem  perlinenl.  Et  ego  dixi:  cliam 
doiuioa,  ul  fralribus  meis  iiunlicm,  el  audienlcs  coguoscaiil  Duminum  iii 
multa  gloria  et  laetilia.  Et  illa  dixil  uiihi:  audicnt  quidcui  mulli,  scd 
quidam  eorum  audientes  exultabunt,  el  quidam  plorabunt.  Sed  et  isti, 
si  audierint  et  poenitentiam  egerinl,  et  ipsi  exullabunt.  Audi  ergo  et 
parabolas  huius  turris ,  quas*  rcvelo  libi ,  et  nunquam  me  faliges  dc 
iisdem.  Revelationes  autem  istae  flnem  babent,  quoniam  complctae  sunt. 
Non  autem  relinquelur  revelalio,  qiiae  poslulala  fueril,*  vacua.  Turns 
enim  quam  vides,  quae  aedificalur,  ego  sum  occlesia,  quae  parui  tibi 
modo  el  anlea.  Quid  ergo  nunc  vis  interrogare  dc  lurre  i  El  revclo 
tibi,  ut  gaudeas  cuni  sanclis.  Et  dixi  ei:  domina  ,  quia  semel  dignum 
me  fecisli,  ul  oninia  niihi  reveles ,  revela.  llla  aulem  dixit  milii:  quic- 
quid  poterit  libi  revelari,'  revelabilur,  lanluui  cor  luum  apud  Deum  sit 
et  non  dubius  sis  in  his,  quae  videris.  Et  cgo  intcrrogavi  cain:  quare 
Uirris  supra  aquam*  fabricabitur?  Et  illa  ait  niiiii:  dixi  libi  iam  et 
pnmo:  et  lu  quaeris  diligcntcr;  ergo  requirens  invenis  vcrilalem.  Pro- 
pter  qaid  lurris  supra  aquam'  fabricalur,  audi,  inquit:  qiioniani  vila 
veslra  per  aquam  salvala  esl  el  salvabitur.  Fundala  esl  cniiii  tiirris 
verbo  omnipotenUs  et  gloriosi  nominis  et  invisibilis  virlutis  Domini. 

(b)IV.  Et  respondens  ei  dixi :  domina,  magne  et  mirabiliter  habet 
se  res  haec  Sex  auteni  viri  illi,  qui  aedificabant,  qui  sunt  isli?  Et 
illa  dixit  mihi:  isti  sancli  angeli,  qifi  primo  creati  sunt,  qiiibus  Iradi- 
dil  Dominus  omnem  crealuram  suam  incremenlare  et  supcraedificarc,  et 
domiDare  toUus  creaturae.  Per  islos  ergo  finictur  aedificalio  turris.  Et 
ego  dixi:  illi ,  qut  Iransferebant  lapides,  qui  eranl?  Illa  aulcm  dixit 
mihi:  et  isli  saocli  sunt  angcli  Dei;  illi  cnim  sex  pracccssores  eorum 
sunL  Finietur  ergo  aedificatio  turris,  ct  omnes  simul  exultabunt  in  cir• 
cwto  tairis,  et  laudabunt  Deum,  quoniam  completa  est  acdificatio  tur• 
ris.  Interrogavi  eam  dicens:  domina,  vellem  scirc  lapidum  illorum  exi- 
tum  et  TirUitem  illoruin,  qualis  est.     Et  respondens  ait  mihi:   non  quia 


10)  revelare  Vat,  qui  intcrpunctione 
TJtiaU  vb.  ait  reiicit  post  revelabilur. 
Exlaot  haec  graece  in  Clem.  Alex.  Slrom. 
II,  1.  p.  430.,  nnde  adscripsimus. 

11)  lunis  quare  VaU 

12)  HespondU  om.  Vat. 

13)  teriMim  U  ette  circa  scripturas 
dUigeni  uipeffecte  VaL 

14)  mvemieus  VaL 

15)  ergo  ool  Vat 

16)  ferqMsm  sah•  f^cl•  α  Val. 

17)  e»t  ooL  VaL 

18)  conlimeiUur  enim  p.  continelur 
autem  Vat. 


IV 


1)   .Γ   Α «/,/.«/  ViL 


4)  tlruU*m  VaU 


I  VaLetFab.Sl. 
p.  ilruendi  Co(. 


6)  et  ipsi  sancti  angeli  domini?  Hi 
aulem  praecellenles  illos  Vat.  Diversos 
angelorum  gradus  nori  ignoral  N.  T.  Cfr. 
IThess.  4,  1«.  Ephcs.  1,  21.  3,  10.  I 
Pclr.  3,  22. 

0)  slrucluram  Val.  lincola  m  lilcrae 
calamo  supposila. 

7)  erit  om.  Val. 

8)  volebam  Val. 

U)  aulem  om.  Vat. 
10)  «1«  e$  p.  es  V«l. 
i\)  id  excludit  Val. 

Cap.  111.  1)  7uo«  Pal.,  qiii  scr.  his~ 
detn  p.  iiidem. 

2)  Expiingiliir  eil  Buie  fucrii  in  ?»t 
'Λ)  reeekre  priuH  I*al. 
4)  aqua  Pal. 
5j  aqua  Pal. 


426  HERMAE  PASTOR.     LIBER  I.     VISIO  III.  (A) 

tiir?  Alii  enim  priores  te  sunt  ct  meliores  te,  quibus  oportebat  reve- 
lari  visioncs  istas;*^  sed  iit  honorificetur  nomen  Dei,  tibi  revelatum  est, 
et  revelabitur  *propler  ilubios ,  qui  cogitant  in  cordibus  suis,  utrumne 
sint  bacc,  an  non  sint.^^  Dic  illis ,  quod^^  haec  omnia  suiit  vera,  et 
nihil  extra  veritatera  est;    sed  omnia  firma  et  certa,  quae^^  fundala  sunt/ 

(a)V.  ,Audi  iiunc  et  de  lapidibus,  qui  sunt  in  struclura.  Lapides 
quidcm  illi  quadrati  et  albi,  convcnientes  in  commissuris  suis,  ii*  sunt 
aposloli  et  cpiscopi  et  doctores  et  ministri,  qui  ingressi  sunt  in  cle- 
menlia  Dei,  et  episcopatum  gesserunt,  et  docuerunt,  et  ministraverunt 
saucte  et  modeste  electis  Dei,  qui  dormierunt ,  quique  adhuc  sunt,  et 
seraper  cum  illis  convenerunl,  et  in  se  pacem  habuerunt,  et  se  invicem 
audierunt.  Propter  hoc  et  in  structurara  turris  conveniunt  commissurae^ 
eorum.  Qui  vero  de  profundo  trahunlur ,  et  imponuntur  in  strucluram,^ 
et  conveniunt  commissurae  eorum  cum  caeteris  lapidibus,  qui  iam  aedi- 
ficati  sunt;  ii*  sunt,  qui  iam  dormierunt,  et  passi  sunt  causa  nominis 
Doinini.'  ,Caeteri  aulem  lapides,  qui  adportabantur  a  terra,  volo  scire 
qui  sunt,  domina?''^  Ait:  ,eos  quidera ,  qui  in  lerram^  vadunt,  el  non 
sunt  politij  illos  Deus  probavit/  quoniam  ingressi  sunt  in  aequitatem 
Domini,  et  direjjp^unt  vias^  in  mandatis  eius.  Qui  autem  afferuntur,  et 
ponuntur  in  struclura  turris,  ii^  sunt  novelli  in  fide,  et  fideles.  Com- 
monentur^"  autem  ab  angelis  ad  benefaciendum,  proplerea  quod  non  est 
invenla  nequitia  in  illis.'  ,Quos  autem  reiiciebant  et  ponebant  iuxta 
lurrim,  qui  sunt  illi?'  Ait  mihi:  ,u  sunt,  qui  peccaverunt/^  et  volue- 
runt  poenitentiam  agere ;  propter  hoc  non  sunt  longe  proiecti  a  turre, 
quoniam  utiles  erunt  in  structura/^  si  poenitentiam  egerint.  Qui  ergo 
poenitentiam  actiiri  sunt,  si  egerint  poenitentiam,  forles  erunt  in  fide, 
si  nunc  poenitentiam  egerint,  dum  aedificatur  turris.  Nam  si  consum- 
mata  fuerit  slructura,  iam  quis^^  non  habet  locum,  ubi  ponatur,  sed 
erit  reprobus;    solummodo  autem  hoc  habebit,  qui  iam"  ad  turrim  po- 


(a)  VI.     ,Qui  autem  recidebantur,  et   longe   proiiciebantur  a  turre, 
vis  scire/  qui  sunt?'    ,Volo/  inquam,   ,domina/     ,Ii^    sunt    filii   iniqui- 

*  δια  τονς  διψνχους,  τονς  διαλογίζομ,ένονς  εν  τοίΐς  7iccQ$iaig  αυτών, 


12).  Ita  Vat.,  anmiente  Pal.,  has  vulg.  2)  structiirae  Vat. 

Quae   sequuntur:    propter   dubios  —  an  3)  Ita  Bodl.  Vat.  Cot.,    et  imponun- 

non  sint,   graece    extant   in  Clem.  Alex.  tur   in  struclura    prima  Hefelii   ed.   cum 

Strom.  I,  29.  p.  426.,   ut  apposuimus.  Gallandio.     In  Pal.  et  positi  in  aedifica- 

13)  ulrum   ve  (n  aliena  man.  supra)  tione.    Cfr.  supra  c.  2,  not.   12. 
sint  an  ne  Vat.  absque  haec  et  sq.  sint.  4)  hi  Vat. 

14)  quoniam  Vat.  Pal.  5)  Ita  Vat.  et  Fab.  St.  annuente  Pal., 

15)  Ita  scripsi  c,  G.  Vat.  et  Fab,  St.  qui  sint  Domina?  Cot.  H.  puncto  distin- 
firma,  certeque  Cot.  guit  post  domina. 

Cap.  V.     1)  Hi  Vat.,  ubi  ingrediuntur  6)  Reponendum  censeo    cum  Pal.  in 

p.  ingressi  suni,  dein  sanctis  p.  eledis,  aedificationem ,    exclusa  Hefelii  opinione 

siib  enuntialionis  finem  aUerutrum  p.  iw-  de   fimdamentis,  etiamsi  vulg.  lectionem 

vicem.     Colelerius   distinctos  hierarchiac  retineas.    Indicari  videntur  homines  iusti 

ordines  hic  notatos  esse  dulce   somniat.  Veteris  Testamenti. 
Accuratior  loci  explicatio  petenda  est  ex  7)  hos  deus  probabit  Vat.,  ubi  labiales 

Sim.  9,  3.  4.  15.  16.  haud  raro  permutalae. 


ΗΕΚΜΑΕ  PASTOR.     LIBER    Ι.     VISIO  IIL  (Β)  427 

tu  dignitosior  es  silper  omnes,  ttt  tibi  reTeletur  (alii  etoiUi  priores  tui 
sunt  et  meliores  te,  quibus  dcbcbunt  revelari  visioucs  islac),  sed  ut 
laudarelur  nomen  Dei,  libi  revclala  suut  el  revclabunlur  propter  eos, 
qui  dubii  sunt,  qui  dispulanl  iu  cordibus  siiis ,  si  vcre  baec  ila  sunt, 
aut  non.  Dic*  eis,  quoniam  haec  oiiinia  vera  suul ,  el  nibil  exlra  veri- 
titem  est,  sed  omDia  forlia  et  firma  et  fundata  sunt. 

(b)  V.  Audi  iiunc  de  lapidibus,  qui  vadiint  in  acdificationem.  Et 
quidem  lapides  albi  et  pares  in  coniiinclione  sua,  isli  sunt  apostoli  ct 
episcopi  el  magislri  el  minislri,  qiii  ainbulavcninl  in  caslilale  et  sancti• 
Ule  Dei,  quidam  doriuienles  ct  quidaiu  adhuc  vivenlcs,  et  scuiper  sibi 
conseDtientes  et  secum  pacem  haheiilcs  ct  altcrno  aiulientcs.  Proplcrca 
ili  aedificaUone  turris  pares  sunt  iii  iuncturis  suis.  Et  dixi  ci:  qui 
auleiu  de  profundo  levati  suut  el  positi  iu  acdiflcatione  cl  conveniunt  iii 
iuDCUiris  eoruiu  cum  aliis  lapidibus,  qui  c\  aediticalione  crunt,  qui 
sunt?  El  illa  dixit  mihi:  isU  sunt,  qui  paliuntur  proptcr  iiomcii  Doinini. 
Ei  dixi  ei:  alii  autcm  lapides,  qui  dc  terra  prolali  sunl,  volo  scirc 
qui  suot,  domiDa?  El  illa  ail  mihi:  illi  quidem,  qui  in  acdificalioncm* 
Tadunt  non  dolali,  islos  Dominus  probavit,  qiioniam  ambulaverunt  iii 
sancUUte  antc  Dominum  el  correxerunl  in  se  mandata  cius.  Et  dixi  ei : 
ψύ  aatefli  adductt  et  posili  iii  aedificalionc ,  qui  sunt?  Illa  autem  dixit 
mihi:  isli  non*  sunt  in  fide  et  fideles.  Monentur  aulem  ab  angelis  iii 
bonis  faclis,  quoniam  inventa  cst  in  cis  malilia.  Et  dixi:  qui  auteiii 
reprobabanlur  et  proiicicbanlur,  qui  sunl^  Et  ait  iuihi:  isli  sunl,  qui 
deliiiquebaDl  et  poeDilenliam  faccre  volcbant.  Proptcr^  Iioc  non  lon^c 
proiecli  esbt  a  iiirre,  qiioniam  utiles  erunt  in  acdificatione ,  si  pocni- 
teoUam  egcrinL  Si  ergo  coeperini  pocnilcnliam  agerc  et  egcrint,  for- 
\es  erunl*  in  fidem,  si  verara  poenitcntiam  gesserint,  cum  adliuc  turris 
aedificalur.  Si  autem  lurris  peraedificata  fueril,  non  habcbunl  locum, 
€t  inuUles  eniDt;  solfim  Umen  hoc  habebunt,  quoniam  iuxla  turremiaccbunt. 

(■)VI.  CoDcisos  aulcm  el  longc  proieclos  a  lurrc  vis  scirc?  Isti 
awt   filii   iniquilalis.     Crediderunt    aulcin    subdoie:    omnis    nialilia    non 

d  aga  forl  tcrtnra,  η  ονκ  icxiv. 

6)  tiat  des.  in  Tal.     Ib  Pal.  Et  illa  12)  strucluram  Val.  Cfr.  c.  6  nol.  3. 

βίΙ  mihL   IIU  quidem  qui  in  aedificationc  13)  quis  dc8.  in  Yat. 

ModfaU  ncm  dolati:  istot  dominus  proba-  14)  quoniam   p.    qui    iam   Pal.    Val. 

vii:    quimiam  atnbulaterunl  tn  sanctitate  Col.  ad   oram. 

deU  eius.     Gellirriolli:    Klla  ri-*po«Pini :          Caj».  VI.    1)  Int4!rrogationi8  termmue 

melli  che  %»•  heic  csl  in  Val.,  \orc  qui  suttl?  Volo^  in- 

plltti,  Dfo  g!  quam,   domina  nrae(4H1nmKiA. 

rono    le   »ie   κπι?•  -  .           2)  hi  Val.  Piinrlo  prtM  iniqnUatis  p. 

dirittiifl  01'diiiaroti  rommnti;  poHito,    «'χοΙπκΙ  νιιΙ^.  qni    poet 

W^n  ati  mandaaici.: Et,  KuiTraganlR  Pal.  vt  cd.  pr. 

li)"J:L*»-..  ^     Tii,•.,    in  C.p.  IV.     I)  i.  P.I. 

VaU,  qttl  dem  froptir  pi<d  jp.  ftvpttrra  c:»p.  V.     I)  edificutifme  l*;il. 

ifuod.  2)  CorHge  lum. 

11)  Oufji  auferi•  3)  volebanl.  ηυη  proptcr  Pal.,  iMdem 

banl  iuzta  turnm  ^  frenl  p.  trunt. 

ptuiMtMtM  Vat.  Λ)  9mil  %tflH  «  Ptt. 


428  HERMAE  PASTOR.     LIBER  I.     VISIO  III.  (A) 

lalis.  Et  crediderunt  in  simulatione,  et  omnis  nequilia  non  discessit  ab 
eis.  Propler  hoc  non  habent  salutcm,  quoniam  non  sunt  utiles  in  stru- 
ctur.i,^  propler  nequitias  suas.  Quapropler''  excisi  sunt  et  longe  proiecli 
proplcr  iram  Domini,  quia  exacerbaveruiU  eum.  Caeteros  autem  lapides, 
quos  vidisti  complures  positos,  non  euntes  in  slrucluram,  ii^  quidem, 
qui  scabrosi  erant,  hi  sunt,  qui  cognoverunt  veritatem,  nec  permanse- 
runt  in  ea,  nec  coniuncti  sunt  sanctis ;  propler  hoc  inutiles  sunt.  Qui 
autera  scissuras  habebant,  bi  sunt,^  qui  alius  adversus  alium  in  cordi- 
biis  discordiam  habent,  et  iion  habent  pacem  inter  se;  in  praesentia' 
quidem  pacem  habentes,  cum  autem  unus  ab  alio  discesserit,  nequitia 
eorum  iii  cordibus  permanet.  Hae  sunt  ergo  scissurae,  quas  habent 
lapides.  Qui  vero  curti^  sunt,  ii  simt,  qui  crediderunt  quidem,  pluri- 
mam  partem  habentes*'  iniquitatis;  propter  hoc  curti  et  non  integri 
sunt.'  jCandidi  autem  et  rolundi,  et  non  convenientes  in  strucluram 
lurris,  qui  sunt,  domiiia?'  Respondens  mihi  dixit:  ,iisquequo  slultus 
es  et  insensalus,  et  omnia  interrogas,  et  nihii  intelligis?  Hi  sunt  ha- 
bentes^*^  quidem  fidem,  habentes  autem  et  divitias  huius  seculi.  Cura 
ergo  venerit  tribulatio,  propter  divitias  suas  et  negotiationes  suas"  ab- 
negant  Dominum.'  Respondens  dico  ei:  ,domina,  quando  ergo  utiles 
erunt  Domino?'  ,Cum  circumcisae/  inquit,  ,fuerint  divitiae  eoriim,  quae 
eos  delectant,  tunc^^  erunt  utiles  Domino  ad  aedificium.  Sicut  enim 
lapis  rotundus,  nisi  decisus  fuerit  et  abiecerit  ab  se  aliquid/'*  non  po- 
lest  quadratus  fieri ;  sic  et,  qui  divites  sunt  in  hoc  seculo,  nisi  cir- 
cumcisae  fuerint  divitiae  eorum,  non  possunt  Domino  utiles  esse.  Α 
te  primum  scilo.  Quando  dives  fuisti ,  inutilis  eras;  nunc  vero  utilis 
es  et  aptus  vitae  tuae;    nam  et  lu  ipse  ex  eis^*  lapidibus  fuisti/ 

(a)  VII.  ,Caeteros  aiilem  lapides,  quos  vidisti  longe  proiectos  a 
turri,  et  currentes  in  via,  et  volvi  de  via  in  loca  deserta,  ii^  sunt,  qui 
crediderunt  quidem,  dubilatione  autem  sua  reliquerunt  viam  suam  veram, 
putantes ,  se  raeliorem  viam  posse  invenire.  Errant^  autem ,  et  miseri 
sunt,  ingredientes  in  desertas  vias.^  Qui  autem  cadebant  in  ignem  et 
ardebant,  ii  sunt,  qui  in  perpetuum*  abscesserunt  a  Deo  vivo,  nec  amplius 
illis  ascendit  in  corda,  poenitentiam  agere,  propter  desideria  libidinum 
suarum  et  scelerum,  quae  operantur.'  ,Caeteri  vero,  qui  cadebant  iuxta 
aquas,  et  non  polerant  volvi  in  aquas,^  qui  sunt?'  ,Ιί*  sunl,  qui  ver- 
bum  audierunt;,  volentes  baptizari  in  nomine  Domini ;  quibus  ciim  venit 
in  memoriam  sanctitas  veritatis,  relrahunt  se/  ambulantque  rursus  post 
desideria  sua  scelesta.'^     Consummavit   igitur   enarrationem   turris.     Ego 


3)  slrucluram  Vat.                    ^  esse  videtur  genuina,    in  presentia  vero 

4)  Et  propter   hoc  Vat.     Ibidem  pro-  eiusdem  interpretamentum. 

iecti  sunt.    Adnotat  Η :   Qui  fidem  tantum  8)  eruti  Vat. ,    qui  dein  om.  ii  sunt. 

simulant,  excludentur  ab  ecclesia,  quae  9)  Λοδβηί  Vat.  iteratque  mox  eruti  p. 

est  sancta.   Cfr.  Rothe,  Anf.  p.  600.  curti. 

5)  hi  Vat.,  cum  quo  et  Fab.  St.  eieci  10)  Pronomine  qui  ante  habentes  in- 
Cotelerii  et  ante  nec ;  Pal.  et  non.  terposito    omittitur  seq.  autem  in  Vat. 

6)  Vocc.  hi  sunt,  mox  discordiam  non  11)  suas     accessit    ex  Pal.    Vat.    et 
leg.  in  Vat.  Fab.  St. 

7)  persona   Lamb.    Vat.,    quo    tendit  12)  tum  Vat. 

Codicis  Pal.  personam.  Illa  quidem  lectio  13)  Ordo  vocc.  in  Vat.  aliquid  α  se, 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  I.     VISIO  III.  (B)  429 

recessit  ab  eis.  Proplerea  non  habebunl  salutem,  qiioniam  non  siint 
uliles  in  aedificalione  propler  nialitiam  siiam.  Ideo  coiicisi  et  longe 
proiecli  sunt  propter  iracundiam  Doniini,  quoniam  exacerbaveriint  ciiin. 
Caeteros  vero,  quos  vidisli  multos  iacentes,  positos  in  aediiicalioiicm  iion 
ire,  isli  aliquando  scabiosi  erant,  qui  cognoverunt  verilalem  el  non  per- 
manserunt  in  ea/  Et  diii  ei:  qui  autem  scissuras  babebanl,  qiii  cranl^ 
El  ait  mibi:  isli  sunl,  qui  adversuni  se  divisionem"  babebaiU,  et  iioii 
eranl  secum  paciHci,  in  personain  babeiites  pacem.  llecedenlcs  aiilem  a 
se,  maUtia  eoruin  in  cordibus  corum  perseverabal.  Ipsac  crgo  scissu- 
rae  erant,  quae  eraiit  in  lapidibus  illis.  Illi  auleni  lapides,  ([ΐη  breves 
et  minimi  erant,  isli  sunl,  qui  credideruiU  qiiidem  cl  maioreni  parlem 
habent  iusliUae ;  aliquanlaiu  auteni  parlem  babcul  iuiquilalis :  proplerea 
breves  et  non  consumaLi  sunl.  Et  ego  dixi :  albi  crgo  et  rolundi  el  qui 
Don  aequanlur  in  aediiicatione,  qui  sunt,  domina  ?  El  illa  dixit  niilii : 
usque  quo  non  senlis,  scd  sempcr  inlcrrogas  cl  nibil  inlcUigis?  Isti 
sunt,  qui  habent  quidem  fidcm,  ct  babciit  divilias  buius  seculi.  Quando 
Cl  tribulaUo,  propler  divitias  suas  et  propler  negotialiones  suas  negant 
Deum  suum.  Et  respondens  dixi  ei:  domina,  quando  ergo  uliles  erunt 
iD  aedificatione  ?  £t  illa  dixit  niibi:  quando  circumcisa  fuerit  subslantia 
eoruni,  quae  confortal  eos,  lunc  uliles  erunt  Deo.•  Sicut  lapis  rolun- 
dus,  nisi  praecisus  fueril  et  amitlat  aliquid  de  se,  nori  poteril  qiia• 
dratus  fieri :  sic  et  divites  seculi  biiiiis ,  nisi  praecisa  fuerit  eorum  sub- 
stanUa,  non  poterunl  Domino  iililes  fieri.  Α  te  aulcm  ipso  primo  in- 
tellige:  quando  dives  cras,  inutilis  eras;  modo  aulem  ulilis  es,*  el 
proderit  vitae  tuae.  Uliles  estolc  Deo :  et  lu  aulem  iililior  de  ipsis  la- 
pidibus  eris. 

(•)  VII.  Alios  aiilem  lapides ,  quos  vidisti  longe  a  turrc  proicclos 
et  eadentes  in  viam*  el  volvcntcs  se  dc  via  in  aliam  viani,  isli  siint 
credentes  quidem;  per  diibietalem  suani  dimillunl  viam  suaiu  veram, 
speraotes  se  meliorem  viam  invcnirc.  Ei  falluntur  iii  miseriis  suis,  am- 
biilanlee  in  viis  perversig.  Oui^  aulem  cadunl  in  igncm  ct  ardenl,  isli 
sunl,  qui  praevaricant  a  Ueo  vivo.  Et  nunquam  asceiulit  illis  iii  corde 
poeniteri  propler  concupiscentias  libidinum  suarum  ct  malilias,  quas 
operanlur.  Et  ego  dixi :  alii  aiilem  lapides  cadcntcs  iuxla  aquam  et 
qui  non  poterant  volvi  in  aquarn,  dic  inilii,  qui  eranl?  IUa  .aulem  di- 
xil  raihi:  isli  sunl,  qiii  verbo  audierunt  et  volenles  baplizari  in  no- 
mine  Domini.  Quando  vcnil  illis  in  nicnleni  castilas  verilalis,  pocnileii- 
Uir  et  ambulant  ilerum  posl  concupisceiitias  iniquilalis  suac.     Finil  crgo 


dein  ditiUi  fiu,  Uim  eorum  divUiae  fue-  7)  cum   vi-nerit    in  memoria  sanctilas 

rimi,    BI«Ub.  19,  21—24,  rerilalis  relraheul  se  VaU 

14)  eis  om.  Vat.  8)  ambulanique  rurtut  pnmo  denderia 

Cap.    Vn.      1)    //i  VaL,    qui    fxh.  α  tua  tctleslia  Vat. 
dubitatione.  Idem  reliiujuU  p.  reliquerunl. 
Vid.  II  Petr.  2,  15.  Cap.  VI.     1)  eam  Pal. 

2)  Erani  Val.  2)  dhinione  Pal. 

.3)  in  deterlii  vii»  VaL  .i)  e»t  l»al. 

4)  Hi  tunl  qui  in  fint  Vat. ,   mox  in  (lap.  Vll.     ])  via  Pal.  ciim  in  eupra 
corde.  a<l(Jil<i, 

5)  aqmam  Vat  2)  Ouibut  erat  in  Pal.,  poelraudo  esl 

6)  Ht  Vat  tn  igne,   Infra  verbo  noo  corrcximue. 


430  HERMAE  PASTOR.     LIBER  I.     VISIO  III.  (Λ) 


vero,®  cum  adhuc  essem  improbus,  interrogavi  illam:  ,an  iis  Qmnibus 
lapidibus  ,"  qui  proiecti  sunt,  nec  conveniebant  in  slrucUiram  turris,  an 
cst  poenitenlia,  et  habebunt  locum  in  lurre  bac?'  ,llabent/  inquit,  ,poe- 
nitenliam;  sed  in  hac  lurre"  non  possunt  convenire;  alio  autem^^  loco 
ponentur  multo  inferiore;  et  boc,  cum  cruciati  fuerint,  et  impleverinl^^ 
dies  peccalorum  suorum.  Et  propter  hoc  Iransferentur,  quoniam  per- 
ceperunl^*  verbum  iuslum.  Et  tunc  illis  conlinget  transferri  de  poenig, 
si  ascenderint  in  corda  ipsorum^'^  opera,  quae  operali  siint  scelesta. 
Quodsi  non  ascenderint  in  corda^^  ipsorum,  non  erunt  salvi  propter  du- 
riliam  cordis  sui/ 

(a)  VIII.  Cum  ergo  destiti  interrogare^  illam  de  omnibus  istis,  ait 
mihi:  ,vis  aliud  videre  aliquid?'^  Cumque  cupidus  essem  ad  videndum, 
hilaris  factus  sum  vullu.  Respiciens  me  subrisit,  et  ail  mihi:  ,vides 
septem'  mulieres  circa  turrim?'  jVideo,'  inquam ,  ,domina.'  ,Turris 
baec,'  inquitj  ,ab  iis''  supportatur  secundum  praeceptum  Domini.  Audi 
nunc^  effectus  earum.  Priraa  quidem  earura/  quae  conlinet  manu,  ,fides' 
vocalur ;  per  hanc  salvi  fienl'  electi  Dei.  Alia  vero ,  quae  succincta 
est  et  viriliter  agit,  ,abstinenlia'  vocatur;  hacc  filia  est  fidei.*  Quis- 
quis  ergo  seculus  fuerit  illam,  felix  fiet^  in  vita  sua,  quoniara  ab  omni- 
bus  operibus  raalis  'abstinebit.  Credens  autem ,  quoniam  si  abstinuerit 
se^"  ab  orani  concupiscentia,  haeres  erit  vitae  aeternae.'  ,Caeterae  autem/ 
inquam,"  jdomina,  quinque  quae  sunt?'  jFiliae,'  inquit,  ,ϊηνΐοβπ)  sunt. 
Vocalur  autem  quaedam  ,simplicitas/  alia  ,innocentia/  alia  ,modeslia/ 
alia  jdisciplina/  alia  aiitem  ,caritas.'  Cum  ergo  servaveris  opera  matris 
earum,  orania  poteris^^  custodire/  jVolebam^^  scire,  domina,  quam 
quaeque  earum  habeat  virtutem/  ,Audi,'  inquit:  ,virtules  aequales  ha- 
bent,  connexae  autem  ad  invicem  sunt^*  virtutes  earum,  et  sequuntur 
se  invicem  sicut  natae  sunt.  Ex  fide*"^  nascilur  abstinentia,  de  abstinen- 
tia  simplicitas,  de  simplicitate  innocentia,  de  iniiocentia  modestia,  de 
modestia  disciplina  et  caritas/^  Harum  ergo  opera  sancta  et  pudica  et 
recla  sunt.  Quicunque  ergo  servierit  liis,  et  invaluerit  tenere  opera 
earum,  in  lurri"  habebit  habitacuhim  cum  Sanclis  Dei.'  Inlerrogavi 
eam^^  de  temporibus,  si  iam  consummatio  est?  Ilia  aiilem  exclamavit 
voce  magna,  dicens:  ,insensate  homo!  nonne  vides   turrini  adbuc^^  aedi- 


9)  qui  Val.   Improhus  ut  supra  c.  3.  3)  sex  Vat. 

10)  an  hi  omnes  lapides  Vat.  enun-  4)  his  Vat.  \h.  inquit  omisso. 
liationem  ila  terminans:  si  esl  illis  pe-  5)  nunc  excidit  exemplari  Val, 
nelenlia  ct  habebuntur  in  turrim  lianc.  6)  enim  Vat. 

11)  iurri  Vat.  -^^  ^^^^^  y^^    ^^^^j^    g     22.    Marc.  5, 
2    emm  Vat             ;  34.  10,  52.   Luc.  7,  50.  8,  48.  17,  19. 

13    replevennt  Vat.    Falluntjir  qnot-  ^^,    26,  18.  Rom.  3    22.  28.  5,1.  Apud 

quol  de  Purgatorio  in  elhgunt     Haud  du-  ^^         ^,^^    Strom.  11,  12.  p.  458.,  ubi 

bium  qmu  loquatur  de  Poenitenlia.   foi.  ecclesia  manu   contineri    dicitur.     Editio 

U)p^aecepermt\ai.,    in    sententiae  Oxoniensis:    Manus  contracta,  reclissime 

i\m  islud  p.  tuslum.  γ•^^^  repraesentat,  qua  divina  promissa 

5)  tn  cor  eorum  Vat.  apprehendimus.  Aliter  Pal.  Prima  quidem 

16)  ascendentm  corde  Vat.  •  ^^^^„^            ^^^^^  ^^,^^^^  ^^^^  ^^^^^^^,. 

Cap.^VIII     1)  desimtnlerrogandoYal.  g^    colunentia   vocatur    hec    est    fiUa 

2)  aliquid  accessit  ex  Vat.,  ubi  ante  ^^^  y^^                                                    ' 
videre  lilerae  ve  d  apparent  uti  vocabuli 

raembra  disiecta.  9)  fiat  Vat. 


HERMAE  PASTOR.     LIBEU  I.     VISIO  111.  (B)  431 

ea,  quae  referebat  de  turri.  £t  ilerum  intcrrogavi  illam,  si  oniiics  la- 
pides  isU  asceiidentes  et  iion  apli  in  turre,  si  esl  illis  pocnilonlia,  et 
habebunt  locum  in  turre  hac^  £t  ait  niihi:  habeiU  quideiii  pociiilen• 
tiani ,  sed  in  isU  turre  non  possuiU  convenire ;  in  alio*  aulem  loco  po- 
teruot  cooveDJre  multo  minore.  Et  hoc  poslquain^  lurmcntis  afflicti  fue• 
rinl,  el  complebuntur  dies  peccalorum  suorum.  El  ideo  Iransfercnlur, 
quoniam  receperunt  verbum  iustiini.  £t  lunc  conlingit  cis  tiaiisfcrri  de 
tormentis  suis  propler  opera,  qiiac  operali  sunt  mala.  Si  autem  non 
ascenderit  in  corde  eorum  [poeiiilcnlia],  non  salvabuntur  propter  durum 
cor  eorum. 

(b)VIII.  Et  cum  pausassem  interrogans  eain  dc  onmibus  bis,  diiit 
mihi :  vis  aliud  videre  ?  Et  ego  aliquid  desiderans,  faclus  suin  vullu  meo 
gaudeos.  Illa  ilaque  respiciens  ait  uiihi :  vidcs  scptem  feminas  iii  cir- 
cuitu  turhs  ^  Et  diii  ei :  video,  domina.  Et  ait  mibi :  lurris  haec^  ab  istis 
porUlur  iuxU  dispositioneniDomiDi.  Audi  ergo  operas  earuni.  Prima  qui- 
dem  ipsaruin,  quae  lenel  manus,  fides  vocalur :  per  banc  salvanlur  elecli 
Dei.  AUa  aulem,  quae  praecincla  esl  et  viriliter  agil,  abslinentia  vocalur : 
haec  filia  est  Gdei.  Quicunque  seculus  fuerit  illani,  bealiis  erit  in  vita 
sua,  quoniam  oniniuin  malorum  operum  evadel  credcns,  quoniam  eva- 
det  ab  eadem  coDCupiscentia  iniqua,  el  hacreditabit  vitam  aelernani.  Et 
dixi  ei:  illae  aliae,  quae  sunt,  domina?  Et  ail  mihi:  filiae  suae  alleru- 
Iro'  sunL  Vocanlur  cuini  una  siinplicitas,  alia  disciplina,  alia  innoccnlia, 
alia  casUtas  et  alia  carilas.'  Quaiulo  ergo  operas  niatris  earum  ser- 
vaveris,  omnes  poteris  videre.  Dixi  ilaque  ei :  volebam  cognoscere,  domina, 
quaeque^  earum  quam  virlulem  babel.  Et  ait  niibi:  audi  virlulcs  ab 
allerulro.  VirUites  ipsarum,  quas  babcnl,  lcuenlur  ab  allcrulro,  ct  se• 
quuolur*  allerulro,  sicut  nalae  sunt.  De  fide  ergo  nascilur  abslinenlia, 
de  abstineoUa  simplicilas,  dc  siniplicilalc  iniiocenlia,  dc  innocciUia  casti- 
Ui,  de  caeUUle  disciplina,  dc  discipbna  carilas.  Ilaruin  crgo  opcra 
casU,  saocto  el  divioa  sudL  (juisquis  crgo  servierit  islis  cl  polucril 
teoere  opera  earum,  in  turre  habebil  babilalioncm  ciiin  sanclis.^  Cum 
aulem  iDlerrogassem  eain'  de  lemporibus,  illa  cxclamavil  voce  magna 
dicens:    iosensibilis  homo,    non  vides,    lurreni  adhuc  aedificari  ^    Usquc 

10)  lU  dedi  c.  Vat.,  abslinebil;  crc-  16)  Cf.  ad  liaec  Pul. 
dem$,  quod,  $i  te  conlinuerii  Col.  17)  turrini  Val. 

11)  imptam  §icau  mox   inquU  excid.  18)  cam    c.    Va\.    Val.    et  Fabr.   Sl., 
libro  TsL,  obi  sabbde  aUerutrum  p.  in-  illam  Col. 

tirrin.  19)  Ita  transcripsi  ex  Pal,,  super\aL, 

12)  $enm9erUii — fo^ri/uVaL,  quae  unde  vuIk.  Icctionem  scw/>rr  p»riim  cotri- 
lectjo  loaun  Mum  tnetur.  inodc  provciiiKKc  piilo. 

13)  Volo  VaL,   «In  «m  qwmm  ««γμ»  3)  m  lurrcm  hanr  Pal. 

{quutqme  eunm  quam  PaL)  f.  qnmm  qMae-  4)  Vocc.  et  hoc  positiuam  bis  ecribnn- 

que  §arwm.  Iiir  in  Pal.  Iiifra  h<>rvavimii8  in  corde. 

14)  Tenentur   auiem    ab    invirem    p.  Cap.  VIII.     1)  hanc  Pal. 
ewmexQt  enlMi  Λέ  imnetm  φμηΙ  V•!.                2)  Poni  allerulro  cximiniUir dominaVu\, 

ib)  SenMB  haiiM  loci  pnUt  Cl.  Pol-  3)  darilai  t-ral  in  Pal. 

tenifl    exprewiM€  Cleaifnteni  K\n,  I.  c.  4)  '/>"'  l'al• 

hbee  ▼eiiyie:  Kta  πάλιν   Τΐοοηγ^ϊται  5)  $equenlur  Pai. 

{praeeedii)  μίψ  ηίστις'  ^όβος  dh   ol-  ϋ)  \*o%i  tanclii  crauum  cbl /ut.s  inPal. 

χοόομ%ί^  ttUioi  dk  η  ά/άηψ  Gall.  7)  ea  Pal. 


432  HERMAE  PASTOR.     LIBER  I.     VISIO  III.  (A) 

ficari  ?  Quando  ergo  consummala  fueril^^  lurris  et  aedificata,  habet  finem ; 
scd  et  cito  consummabitur.  Noli  me  amplius  interrogare  quicquam. 
Siifficiat^^  libi  el  omnibiis  Sanclis  commemoralio  isla,  et  renovatio  spiri- 
tuum  vestroruni.  Sed  non  tibi  haec  soli^^  revelala  siint,  sed  ul  omnibus 
demonslres  ea.  Post  triduum  enim  intelligere  te  oportet,  Herma,  verba 
baec,  quae  tibi  incipio  dicere,  ut  loquaris  ea  omnibiis^^  in  auribus  San- 
clorum,  iit  audicnles  ea,  cum  fecerint,  emundentur  a  nequitiis  suis,  sed 


(a)  IX.  jAudite  me  ergo/  filii :  ego  vos  eniUrivi  in^  multa  simpli- 
cilale  et  innocenlia  et  modestia,  propter  misericordiam  Dei,  quae  super 
vos  slillavit  in  iustilia,  ut  sanclificemini  et  iuslificernini  ab  omni  nequitia 
et  omni  pravilale;  vos  autem  non  vullis  requiescere  a  nequitiis  veslris. 
Nunc  ergo  audite  me,  et  pacem  habete  alius  cum^  alio,  el  visitale  vos 
alterutum,  et  suscipite  vos  invicem,  et  noble  soli  creatiiras  Dei  percipere ; 
abundantius  etiam  impertite  egentibus.  Quidam  enim  compluribus  cibis 
infirniilalem  carnis  suae  contrabunt,  et  violant  carnera  suam.*  Aliorum 
aulem,  qui  non  habent  escas ,  marcescit  caro  ipsoriim,  propler  id,  quod 
non  babent  sufficienlem  cibum;  et  propter  hoc^  consumilur  corpus  eorum. 
Ilaec  igilur  intemperantia  nociva'  est  vobis  habentibus  et  non  communi- 
cantibus  iis,  qui  egent.  Attendite  iudicium  superveniens.  Qui  eminen- 
tiores  eslis,  inquirite  esurientes,  dum  adhuc  turris  non  est  coiisummata. 
Poslquam  enim  consummata  fuerit^  turris,  voletis  benefacere,  et  non 
habebilis  locum.  Videte  ergo  vos,  qui  gloriamini  in  diviliis  vestris,  ne 
forte  ingemiscant  ii,^  qiii  egent,  et  gemiliis  eoriim  ascendal^**  ad  Do- 
minum,  et  excludamini  cum  bonis  vestris  extra  ianuam  turris.  Nunc 
itaque  vobis  dico,  qui  praeestis  ecclesiae,  et  arnatis  primos  consessus :" 
nobte  similes^^  fieri  maleficis.  Et  malefici  quidem  venena  sua  in  pixi• 
dibus  baiulant;^^  vos  autem  venenum  vestrum  et  pbarmacum^*  in  corde 
continetis,  et  non  vultis  purgare  corda  veslra,  et  permiscere  sensum 
vestrimi  puro  cordi/^  ut  habeatis  niisericordiam  a  rege  magno.  Videle 
ergo,  filii,  ne^^  forte  hae  dissensiones  veslrae  fraudent  vilam  vestram. 
Quomodo  vos  erudire  vultis  eleclos  Dei,  cum  ipsi"  non  babeatis  dis- 
ciplinam  ?  Commonete*^  ergo  vos  invicem,  pacatique  estote  inter  vos/^ 
ut  et  ego  coram  patre  veslro  astans,  ralionem  reddam  pro  vobis  Domino.' 


20)  fnerii  non  est  in  Vat.  coram  palre  vestro  astans,  rationem  red- 

21)  aliqiiid.     Sufficient  p.  quidquam.     dam  pro  vobis  Domino. 
Sufficial  Vat.      ^  .  ,  ,  3)  m   Vat.     Idcm    in    sqq.  ponit 


111 


22)  solo  Val.,  qui  mox  demonslrares  ^^^,,^.^^,^  ^^ι^^ι  ,,,  exhibeique  sibi  ν 
ρ.  demonslre^   '^'    .yy         ν  ,     ^        •  ^oli.    Quae  hic  et  sub  capitis  finem  com- 

23)  ommbus  addidi  ex  Vat.  {omma  ^,„dantur  praecepta,  in  mentem  revo- 
Pal.)  i.e.  in  oranium  sanc lorum  auribus.  ^^^^  {  .^J  .^^  ^^^,^^^  ^  l^ 
Quae  se  dicturam  promiltit,  in  capite  ^Js^i:;|!,^^aεiςyaϋ■'iy.άστηvημ>ίρavτά 
proximo  siibsequunliir.  ηρόσωηα  των   αγίων,    ^    c^m   λόγου 

24)  /Μ  om.  Val.  σκοπών  και  πορενόμενος  εϊς  το  πα- 
Cap.  IX.  1)  ergo  ηοη  est  in  Val.  ,^,-^,,,,  ^^χ  μελετών  εϊς  τ6  σώσα. 
2)  el  ^at.    Ecclesiae  nomine  Hermas  J       ,      ^^.  ^  .   j;   j^^^^^  Gallicciolli:  e 

ut    prophela  alloquilur  non   filios    suos,  ζ^^  ;     ,j;,^g  ^j^^^j  ^^^  ,^  ^^^^  ^^^^^^ 

sed  primo   omnes  fideles ,    seu  ecclesiae  ^^  ^.^  j   ^    creaturas.    Vid.  lob.   13,17. 
iilios,  secundo  eos,    qiii    ecclesiae  prae- 

sunt.    Hinc  in  extremo  capite:  wi  el  ego  4)  enim   quidam    cum  pluribus  cibis 


IIERMAE  PASTOR.     LIBER  I.     VISIO  Ili.  (B)  433 

dum  compleatur  lurris,  quae  fabricatur,  habebunl  finem.  Sed  cito  perae- 
dificabitur.  lam  noli  nie  iiUerrogare  aliquid;  sufficiat  tibi  coniinonilio 
haec  el  sanclis,  et  renovalio  spiritus  veslri.  Sed  non  libi  soli  revclala 
suDl  ista,  sed  ut  omnibus  niinlies."  llla  posl  dies  Ires  intclligere  te 
oporteL  Primo  quidem  mando  libi  verba  haec,  quae  incipio  tibi  dicere: 
loquere  ea  oninia  in  auribus  sanctorum,  ut  audienles  ea  et  facicntes 
mundentur  a  nequUiis  suis,  et  tu  cuiu  ipsis. 

(i)  IX.  Audile  nie,  filii.  Ego  vos  enulrivi  in  uiulla  simplicilale  el  iii- 
nocenlia  el  caslitate  proptcr  miscricordiani  Domini  eius,  qui  desuper 
sUUavit  iustiUam  suam,  ut  iuslificemini  et  sanclificeniini  ab  omni  nequilia 
el  ab  omni  vacatioue.*  Vos  aulem  recedile  a  nequiliis  veslris.  Niinc 
ergo  audile  me,  et  pacem  habete  in  vobis  ipsis  ct  visilatc  altcrulros  et 
suscipile  allerutros  el  nolile  soli,  quae  a  Deo  creala  sunt,  acciperc  infru- 
Dile,  sed  dale  etiam  eis,  qui  dehabent.  Qui  aiitcin  a  muUis  cseis  imbe• 
ciiliutem  corporis  adquirunt,  el  fatigant  carnein  siiam ;  et  qui  non  habet 
escam,  faUgatur  caro  eius  eo,  quod  sufficienler  non  babeat  escam:  et 
comimpitur  caro  eorum.  Haec  ergo  inleiiiperantia  nocens  est  eis, 
qui  abundant  et  non  porriguul*  eis,  qui  dehabenl.  Videle  ergo  iudicium 
venlunim.  Qui  autem  plus  habetis,  quaerile  esurienles,  usquc  quo  turris 
Don  esl  complcla.  Postea  autem  cuin  completa  fucrit  turris,  velle  habelis 
beDefacere ,  el  non  habebitis  locum.  Videle  ergo  vos,  qui  luxuriamini 
in  divitiis  veslris,  ue  forle  suspirent  qui  egent,  et  suspirium  eorum 
ascendat  ad  Dominum,  et  excludamini  cuni  omnibus  divitiis  veslris  foris 
portam  turris.  Modo  ergo  dico  prioribus  ecclesiae  et  bis  qui  primas 
sessiones  amant:  nolile  esse  similes  maleiicis.  Malefici  aiitcm  malefi• 
cia  sua  in  Ihecis'  suis  portant;  vos  aulem  iiiala  vcstra  ct  acla  in  cor- 
dibus  vestris  inserta  habetis,  el  non  vullis  purgare  corda  veslra,  et  tem- 
perare  vestram  sapientiain*  in  ununi  et  in  corde  puro  vestro,  ut  habea• 
tis  misencordiain  a  rege  magno.  Videle  ergo  filii,  ne  forte  bae  dissen• 
tiones  vestrae  deserant  viiam  vcstram.  Quouiodo  vos  vuliis  corripere 
eftctos  Dei,  ipsi  dod  habentes  disciplinam?  Gorripite  ergo  alterutros, 
et  pacem  habete  in  vobis,  ut  et  ego  antc  patrcm  hilaris  adstans  ratio• 
nem  pro  vobis  omnibus  reddam  Uomino  veslro. 


iMfirmUatem  eamis   sue  assuinunl  sed  et    maleficus.    Crr.  Mallh.  23,  6.    Marc.  12, 
coRfoiMtf  camem  tuam  Vat.  39.   Luc.  11,  43.  20,  46. 

η  id  acfaidil  Vat  13)  vcnena  sua  in  buxides  et  (expun- 

ή  Becepi  propier  koe  ex  VaU,    qui     cluin)  baiulanl.  Vat. 

Ταιη  voc.  corpui  14)  medicamenlum  Val. 

15)  corde  Vat. 
aox   bahes   his  10)  ne  cxcidil  exemplo  Vat. 

17)  ipsis  Val. 

8)  Haec  ■«■  cotOnSaud,  i»,   qu«e  18)  Commonente\ al.^  dein  aUerutrum 
f.  legilor  Mpra  c.8.  «•μμ  widei  tur-     p.  vo$  invicem. 

HikmHf  Naa  temfer  \am  19)  lU  Vict.  Cannel.  Lamb.  Val.  fa- 

qaod  eikibet  Pal.    Tttrris    vente  Pal.  c.  Fab.  .Sl.,  eo»  Cut. 
itio  aAlara  Mt  die  coa-  8)  nuniieti*  Pal. 

Cap.  IX.   1)  Scribendumopinorprae- 

9)  U  VaL  taricatioM. 
M)  .i:r.ud,i  Vat   Vid.  lac.  5,  4.  2)  porriyent  Pal. 

11)  rofnfitus  om.  Val.  3)  IheUi  Pal. 

12)  $imilt$  VaL,  ibidem  maUficis  eral  4)  veitra  sapietUia  Pal. 
Ηατιε•  αρο•ι.  28 


434  HERMAE  PASTOR.    LIBER  I.    VISIO  III.  (A) 

(a)  X.  Cumque  desiisset^  mecum  loqui,  venerunt  illi  s6x  iuvenes, 
qui  aedificabant,  et  tulerunt  eam^  ad  lurrira,  et  alii  quatluor  sustulerunt 
subselliuin,  et  abierunt  ipsi  ilerum  in  turrim.  Horum  faciem  non  vidi, 
quoniam  aversi^  erant.  Euntem  illam  rogabam ,  ut  mihi  revelaret  de 
tribus  figuris,  in  quibus  mihi  apparuit.  Respondens  aulem*  mihi  dixit: 
,de  his  alium  tc  oportet  interrogare,  ut  tibi  revelelur/  Apparuit  autem 
mihi,  fratres,  prima  visione,  anno  superiore,^  valde  anus,  et  in  cathedra 
sedens.  Alia  autem^  visione  faciem  quidem  iuvenilem  hal)ebat,  carnem 
autem  et  capillos  aniles,  et  stans  mibi  loquebalur;  bilarior  autem  erat, 
quam'  primum.  Terlia  autem  visione  tola  iunior^  erat  et  aspectu  de- 
cora,  lantum  quod  capiiios  aniles  babebat;  hilaris  autem  facie  erat,  et 
siiper  subsellium  sedens.  De  his  ipsis  maestus  eram  valde ,  donec® 
cognoscerem  visionem  hanc.  Video  anum  illam  in  visu  noctis  dicentem 
mihi:  ,oninis  rogalio  humilitate  eget•/"  ieiuna  ergo,  et  percipies  a  Domino, 
quod  postulas/  leiunavi  ergo  diem  unam."  Eadem  nocte  apparuit  mihi 
iuvenis,  et  ait:  ,quid  tii  frequenter  pelis  revelationes  in  oralione?^^ 
Vide,  ne  multa^'  postulans  noceas  carni  tuae.  Sufficiant  tibi  reveiationes 
istae/*  Nunquid  poteris  fortiores  revelationes  videre,  quam  quas*^  vidisti? ' 
Respondens  ei  dico:  ,domine,  hoc  solum  pelo  pro  tribus  figuris  illius 
anus,  ut  integra  fiat  revelatio.'  Respondit  mihi:  ,vos  non  insensati 
estis;  sed  dubitaliones  vestrae  vos  insensalos^^  faciunt,  eo  quod  non 
habelis  cor  veslrum  ad  Dominum.'  Respondi  illi  et  dixi:  ,sed  a  te  ea 
diligentius  cognoscamus/" 

(a)  XI.  ,Audi/  inquit,  ,de  figuris,  quas  inquiris.  In  prima*  quidein 
visione  quare  anus  tibi  apparuit  super  calhedram  sedens?  Quoniam 
spiritus  vester  antiquior  et  iara^  marcidus  est,  et  non  habens  vim  a 
yestris  infirmitatibus  et  dubitatione  cordis.  Sicut  enim  seniores,  qui 
non  habent  spem  renovandi,  et  nihil  aliud  expeclant  nisi  dormitionem 
suam;  sic  et  vos  infirmati  a  secularibus  negotiis  tradidistis  vos  in  so- 
cordiam,^  et  non  proiecistis  a  vobis  sollicitudinem  in  Domino,  et  confustfc* 
j3st  sensus  vester,  et  inveteraslis  in  tristitiis  vestris/  ,Quare  ergo  super 
cathedram  sedebat,  volebam  cognoscere,  domine?'  Respondit:  ,quoniam 
omnis  infirmus^  super  calhedram  sedet  propter  infirmitalem  suam,  ut 
contineatur  infirraitas  eius.     Ecce  habes  iiguram  primae  visionis/ 


Cap.  X.     1)  desinisset  Vat.  6)  quidem  Vat.    absque   sqq.  quidem 

2)  Sic  leg.  Pal.  Vat.  et  Fab.  St.,  il-  et  mihi. 

lam  Cot.,  α  turri  p.  ad  turrim  Vat.,  qui  7)  Vocc.  erat ,    quam  om.  Vat.     Cfr. 

scr.  subtulerunt   p.  sustulerunt   et   ierunt  Vis.  2,  1  sq. 

p.  abierunt.  8)  iuvenior  Vat.,  qui  quidem  p.  quod, 

3)  Revocavi  lect.  aversi  c.  Pal.  Fab.  deinde  in  fine  p.  facie.  Cfr.  Vis.  3,  1  sq. 
St.   et   Cot.    adversi   Vat.  =  ad    turrim  n\  ir    •     j             i      -ι      i        ι 
versi.  At  simplicius  iUud,  quod  ap.  Hef.  ,  ^)  ^^"   .^^T   «^«Ρ"^«"^««,  '«^»»» 
parum    commode   in    hoc    commulatum.  aperta  extat  in  Vat.;  ibidem  rere/aiionm 
Cfr.  Vis.  4,  3.  extrem.  ?'  ^''^onem- 

4)  autem  excIuditVat.  Discrepal  Pal,  10)  Antiochus  hom.  106.:  χωρϊς  άε 
de  his  postea  dcbes  me  inlerrogare ,  ut  ταπεινοφροσύνης  ουκ  εατιν  ενηοόύ- 
tibi  reveletur.  τεκτον   γενέσβ^αι   τιροσευχήν.   Ιη  Vat. 

5)  priore   Vat.    omisso   voc.  fratres,  participcs  p.  pcrcipies. 
tum  in  cathedram.   Vis.  1,  2sq.  11)  unum  diem  Vat. 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  I.     VISIO  III.  (B)  435 

(■)  X.  Quando  autem  cessavil  loquens  niecum,  venerunl  sex  viri,  qui 
aedificabant  turreui.  £t  lulerunt  eam  iu  lurrem,  et  alii  qualluor  tulerunt 
scamnuni.*  Horuni  personara  non  vidi,  quoniani  aversi  erant.  Eunle 
aulem  illa'  iDterrogabani ,  ul  mihi  revelarel  ae.  tribus  pcrsonis,  in 
quibus  niihi  paruiL  Qune  respondcns  (iixit  iiiihi:  de  his  poslea  dcbes 
me  inlerrogare,  iit  tibi  reveletur.  Visa  eniiu  ιηϋιί  esl,  fralres,  priuia  qui- 
dem  visione  aunolina  salis  senior,  el  super  calbcdra  sedcns.  Alia  auleni 
visione  faciem  iuvenis  babebal,  carnem'  auteiu  el  capilios  scnioris,  et 
slans  loquebalur  uiibi ;  bilarior  aulem  eral  quam  aule.  Terlia  aulem  vi- 
sione  visa  est  mihi  tola  iuveuis  et  rorinosa  spccic ;  solum  nulcin  capillos 
senioris  habebat.  Hilaris  auleni  in  fincm  crat  cl  supcr  scamnuni  scdens. 
PropUr  hoc  salis  tristis  eram,  ul  cognosccreni  visionem  islam.  Vidco 
ttaque  senioreni  ipsani^  in  visione  dicenlem  niibi:  omnis  inlerrogalio 
humililate^  opus  habeL  Crede  ergo  et  accipies,  quod  qiiaeris  ad  Domi- 
■uni.  leiunavi  una  die*  Et  ipsa  nocte  visus  est  iuvenis  el  ait  mibi 
qaoDiain  tu  sub  manu  pelitnnis  es  visioncs  in  prccc,  vide  nc  satis  pe• 
lens  noceas  carni  luae.'  Sufficiunl  libi  visiones  istae:  ne  pules  fortiores 
Tisiooes  his,  quibus  vidisli,  videre.  Respondens  autem  dixi  ei:  domine, 
hoc  solaBi  qviero  de  tribus  forrois  praedicatae  senioris,  iit  visio  perfccta 
SaL  Respondets  aulem  dixit  mihi:  quam  diu  inscnsati  estis?  Nain  et 
dabietales  Testrae'  ipsae  vos  insensatos  faciunt,  et  quod  noii  habea- 
tas  cor  vestrum  paratuni  ad  Dominum.  Respondens  dixi  illi :  a  te  autem 
doadBe  diligentius  ea  cognoscere  dcbeinus. 

(b)XL  Audi,  ϊοφίίΐ,  de  formis,  [de]  quibus  iiiterrogas.  Prima 
quidem  visione  propter  quid  senior  tibi  apparuit  in  calhedra  sedcns? 
nuoniam  spiritus*  senior  et  faUgatus  et  non  babons  virtulcm  a  luxuriis 
vestris  et  dubieUUbus.  Sicut  aulcin  eeniores  noii  liabcnlcs  spcm  reno• 
vari  nihil  aliud  sperant,  ni  doriuitioncm  propriam:  sic  el  vos  faligati  a 
•clibus  Iradidistis  vos  anxietatibus  et  non  proiecistis  solicitu- 
in  Domintiin;  sed  oblusus  cst  scnsus  vesler  cl  vcteres' 
facti  esUj  in  cogiUUonibus  veslris.  El  dixi  ei:  propter  qiiid  crgo  in 
cathedra  sederat,  volo  cognoscerc  dominc.  Qui  dixit  mihi:  quoniara 
oDinif  aegroUns  in  catbedra  sedet  propter  aegritudinem  suam,  ut  conli• 
idbeciUiUs  corporis  eius.     Habcs  forniam  visionis  primae. 


12)  oroliM^M  Vat,  voc.  tniione  anlc  3)  accidias\ai.   Forlassis  anxieiaies. 
rereUiiouei  ei|nuieto.  4)  concussut  Vat. 

13)  Videas  me  muUum  Vat  5)  infimis  Val. 


14)  Ha  Pal.  TaL,  lue  vnlg. 


Cap.   X.     1)  In  ΡηΙ.    ιμιιιικϊ.ίΙϊο    Inn- 


if/  3             _■       1      β  .                 .  imeA:  et  lulerunl  eam  in  ea  cl  alii  qual- 

16)  Voec     •Γΐο    i«   ^•»•,»"2^"γ'  i^  i^i^rufU   scamnum:   ci  tuUrunt  eam 
ψ»ί ;  nnn  eodein  knbelu  p.  tiilg.  kebfalt$.  -^  ^ 

17)  Pr.H«li  leclio,,en,  V.t  eognoitc^  2)  iham  eral  in  Pal. 

Cap.  XI.     1)  priori  p.  m  frima  Vsl.  4)  ip$a  Pal. 

2)  lu  VaL    et  Fab.  St.  p.   CoUlerii  h)  humilUaUtn  Γ»Ι. 

eliam,  qnae  lecuo  meateio  ftcriptori•  Boa  β)  Lege  ροΐίιικ  unam  divm. 

reddiL   Vif.  2,  4.  seaectiitis  c«om   erat  7)  camrm  lutim  Va\. 

eceleaiae:  quoniam  omniMM  frima  creatu  Cap.  XI.     1)  kpirUu  Pal. 

eiL  2)  velirii  Pal. 


28 


436  HERMAE  PASTOR.     LIBER  I.     VISIO  III.  IV.  (A) 

(a)  XII.  ,Secunda  autem  visione  vidisti  illam  stantem,  et  iuvenilem 
faciem  habeiitem,  et  hilariorem  quam  prislinara•/  carnera  autem  et  capillos 
aniles.  Audi,  inquit,  et  hanc  parabolam.  Cum  senior  iam  fuerit  aliquis, 
desperat  de  se  ipso^  propter  infirmilatera  suam  et  paupertatem,  et^  niliil 
aliud  expeclat,  nisi  diem  extremum  vitae  suae.  Deinde  subito  illi*  relicla 
est  hereditas,  et  audiens  exsurgit,  hilarisque  faclus  induit  virtutem;  et 
iam  non  disciirabit,  sed  stat,  et  liberalus*^  est  a  prioribus  maeroribus, 
et  iam  non  sedet,  sed  virililer  agit.  Ita  et  vos,  audita  revelatione,^ 
quam  Deus  vobis  revelavit.  Quia  misertus  est  Dominus  veslri,'  et  reno- 
vavit  spirilum  vestrum,  et  deposuislis  infirmitates  veslras ;  accessit  vobis 
forlitudo ,  et  invaluislis  in  fide,  et  visa  Deus  fortitudine  vestra  gavisus 
est.  Propter  hoc  demonslravit  vobis  structuram  lurris  ;  et  alia  ostendet,* 
si  ex  toto  corde  pacem  habueritis  inter  vos.* 

(a)  XIII.  jTertia  aulem  visione  vidisti  illara  adolescentiorem,  honestam 
et  hilarem,  et  serenum  vultum  eius.^  Sicut  enim,  si  alicui  maeslo^ 
supervenerit  nuntius  bonus  aliquis,  statim  oblitus  est  maeroris,  nihilque 
aliud  expeclat,  nisi  annuntiationem  quam  audivit,  et  confortatur  de  cetero, 
et  renovalur  spiritus  eius^  propter  gaudium  quod  accepit;  sic  et  vos 
renovationem  accepistis  spirituum  vestrorum,  videntes  haec  bona.  Et 
quia  super  subsellium  vidisti  sedentem ,  fortis  positio  est,*  quoniam 
quattuor  pedes  habet  subsellium,  et  fortiter  stat.  Nam  et  mundus  per 
quattuor  elementa  continetur.  Qui  ergo  poenitentiam  egerint  integre, 
iuniores  erunt ;  et  qui  ex  toto  corde  poenitentiam  egerint,  erunt  fundati.^ 
Habes  in  pleno  revelationem ;  nihil  araplius  postules  de  revelandis.^  Si 
quid  autem  oportuerit,  revelabitur  tibi.' 

VISIO  IV. 

De  tentatione  el  tnbulalione  hominibus  superventura. 

(a)  I.  Visionem  vidi,  fratres,  post  dies  viginti  pristinae  visionis, 
figuram  tribulationis  superventurae.^  Proficiscebar^  in  illa  via  Campana; 
a  via  autem  publica  in  villam  sunt  fere^  stadia  decem.  Raro*  autem 
iter  fit  per  locum  illum.  Et  solus  ambulans  rogabani  Dominum ,  ut  re- 
velaliones  eius,  quas  mihi  ostendit  per  sanctam  ecclesiam  suam,  con- 
firmaret,  et  daret  poenilenliam  oranibus  servis  suis,  qui  scandalizati  sunt; 


Cap.  XII.     1)   pro  pr    pristina   (sic)  vidisti    illam   adolescenliorem    et  bonam 

p.  quam  pristinam  Vat.  ct  hylarem  el  bene  vuUum  eius  Vat. 

2)  se  ipsiitn  p.  de  se  ipso  Vat.  2)  si  in   alicui   mocsto  Vat.     Ibidem 

3)  et  excidit  Vat.  nihil   p.    nihilque;    deest  prox.    ct^  ante 

4)  Deinde  illi  subito  Vat. ,  idem  exu-  confortalur. 

rexit  p.  exurgit.  3)  et  renovatur  eius  spiritus  Vat. 

5)  superatus  leg.  videtur  Vat.  4)  est  des.    in  Vat.   (suspicor    etiam 

6)  Ita  {audienies  hanc  visionem  Pal.)  in   Lamb.) 

var.  lect.  ap.  Cot. ,  qui  in  textu  c.  Fab.  5)  In  Vat.  des-  vocc.  integre,  iuniores 

St.  audite  revelaiionem  ut  Vat.  erunl ;  ct  qui  ex  toto  corde  poenitentiam 

7)  vobis  Vat.  egerint ,    erunt  fundati.     In    Pal.  perfecle 

8)  oslcndil  Vat.  p.  integre,  quam  vocem  invito  Gallandio 
Cap.  Xlli.    1)  Tertiam  auteni  visionem  bene  locuna  suum  tueri  censeo. 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  I.     VISIO  III.  IV.  (B)  437 

(•)XII.  lo  secunda  autem  visione  vidisti  eam  sUnlem  etfaciem  iu- 
venem  habenteoi ,  el  hilarem*  magis  qiiam  ante ,  ct  corpus  ct  capillos 
senioris.  El  hanc  ergo  simililudinem  audi.  Quando  aliquis  senior  de• 
sperat  de  se  propler  imbecillilalem  et  nicndicilalem  suam,  nihil  aliud 
expectal,  nisi  diein  novissinmiii  vilae  suae.  Al  si  poslca  subilo  ei  relin- 
quatur  haeredilas,  el  audiens  siirrexit,  et  gaudens  effeclus*  induit  se 
fortitudineiu ,  et  uon  iaui  iacens ,  sed  stans  renovabatur  in  spirilu ,  qui 
iam  corruptus  erat  a  prioribus  suis  dcfectionibus:  non  iani  scdit,  sed 
viriliter  agil.  Sic  el  vos  audienles  banc  visioncm,  qiiam  vobis  Dominus 
revelavii,  Quoniani  iniserlus  esl  siiper  vos  Dominus  cl  renovavil  spiri- 
tum  et  deposuit  languores  veslros:  et  accessil  vobis  forliludo  el  pote- 
stas,  et  potentes  efTecli  eslis  in  Hde.  El  videiis  Dominus  forliludinem 
vestram  gavisus  est.  El  propterea  nunciavil  vobis  fabricam  lurris.  Et 
alia  quideni  Dunliabit,  si  cx  totis  praecordiis  pacem  babucritis  in  vobis. 

(b)  XIII.  Terlia  aulem  visione  vidisti  illam  iuvenem,  et  bonam  ct  bila• 
rem,  [ac]  speuosa  [fuit]  facics  sua.  Sicul  enim  [si]  alicui  tristi  vencrit 
nuDUus  bonus,  slalim  obliviscilur  priorem  Iristitiam  et  nihil  aliud  expe- 
clat  nisi  nunUum  qood  audivii,  et  fortis  efficitur  de  caelero  in  bono ;  et- 
enim  renovalur*  spiritus  propter  gaudium  qiiod  accepit:  sic  el  vos  reno- 
vationem  accepistis  spiritu^  veslri  videnles  haec  bona.  El  quoniam  super 
scamnuDi  vidisli  illam  sedentem,  fortis  positio,  quia  quattuor  habel  pedes 
scamnus'  et  fortis  slat.  Siquidem  et  seculuni  per  quatluor  angulos 
contiDelur.  Qui  ergo  perfecte  poenitentiam  egerint,  renovabuntur  et 
faodati  in  toto  corde  suo  poenitentiam  agcnt.  Habes  pcrfecte  omnem 
revelalioDeai.  Nuoquam  iam  aliud  quaeras ;  si  aulem  rogaveris ,  reve- 
labitur  tibi. 

VI8I0    QUARTA. 

(•)  I.  Vieio,  quam  vidi,  fratres,  [haec  eraL]  Post  dies  viginli  prioris 
diei  usque  ad  advenienlem  diein  ibam  in  agrum  per  viam  Campanam. 
De  slraU  publica  sunt  quasi  stadia  dccein;  raro  aulem  ambulatur  ipsc 
locus.*  Solus  autem  ambulans  rogabam  Dominum,  ut  revelationcs  et 
▼isiooes,  quas*  niihi  ostendil  per  sanclam  ecclesiam  suam,  fortes  faceret, 
el  Tiderein  poenitcntiarn    servorum  Dei,    qui    scandalizabantur,  ut  lauda- 


6)  rerelatis  Val.  el  gaudcns  affeclus  induit  se  forliludinem 

Vi«.  IV.     I)    TribalaUonem    intelligil  ci  non  iam  iacens  sed  slans  renovabalur 

sob  Domiuano.  Ozom.  in   spiritu:   quod    iam   corruptum  cral   α 

2)  prolkitcebam  erat  in  V«l.  prioriOus  suis  defcctionibus  :  cl  non  iam 

3)  m   viila   ituU    vero  VaL     Eet   Ule  $edil  »ed  ririliler  aijcns. 

Viae  Appiae  tractas,  qni  CampanuuB  per-  Cap.  XIII.     1)  el  renovalur  enim  Pal. 

riirriL  2)  Sic  Pal.  diHtincte. 

>«q.e»  penodo.  «ioil«c«  ««  β  co-  ^^^,  ^.^^  ,^.^',.  ^^.J^  ^.^.     J^^  ^^ 

P"  *      *  advenienUm  diem  ibnm  in  agrum  pcr  via 

Cap.  XII.     1)  hilarii  Pal.  campana:  de  tlrata  publica:    ttint  quaii 

2)  Malaerim  gaudio  affectut.    In  Pal.  $tudia  decetn.  Haroautem  ambulatur  ipsc 

haec  babes:  ΑνΛ  $i  postea  tubtto  ei   re-  loeus  Pal. 

linquaiur  kutrediUu:  et  audient  iurrezii  2)  quae  Pal. 


438  HERMAE  PASTOR.     LIBER  I.     VISIO  IV.  (A) 

iit  honorificetur  nomen  eius  magnum  et  honorificum ;  et,  quia  me  dignum 
existimavit,®  ul  ostenderet  mihi  mirabilia  sua,  et  eum  honorificarem ,  et 
gratias  agerem.  Tanquam  vox  mihi  respondit:  ,ne  dubites,  Herma!'  Intra 
me  ergo  coepi  cogilare  et  dicere:  ,ego  quid  habeo  dubilare,  sic  fundalus 
a  Domino,  et  qui  vidi  honorificas  res?'  Progressus  sum  paululum,  fralres, 
et  ecce  video  pulverem  usque  ad  caelum.  Coepi  dicere  intra  me :  ,nun- 
qiiid  iumenta  veniunt,  et  pulverem  excilant?'  Distabat  autem  a  me^ 
lanquam  sladium.  Et  ecce,  video  magis  magisque'  pulverem  exsurgeulem, 
adeo  ut  suspicarer,  esse  aliquid  divinilus.  Pusillum  autem*  resplenduit 
sol,  et  ecce  video  besliam  magnam  veluli  celum,  et  ex  ore  eius  locustae 
igneae  procedebant.  Erat  aulem  statura  besliae  illius  pedes  fere  centum, 
caput  autem  habebat  tanquam  vas  urnale.®  Coepi  ilere  et  invocare  Do- 
minum,  ut  me  liberaret  ab  illa.  Deinde  recordatus  sum  verbi/"  quod 
audieram:  ,ne  dubites,  Herma/  ludutus  ergo,  fratres,  fidem  Dei,  et  me• 
moralus  qiiae^^  docuit  me  magnalia,  audenter  in  bestiam  me  tradidi.  Sic 
autem  veniebat  beslia  illa/^  ila  iit  posset  in  iclu  civitatem  delere. 
Veni  prope  illam,  et  tam  grandis  beslia  extendit  se  in  terram,  et  nihil 
nisi  linguam  proferebat,  et  in  totum  non  movit  se,  donec  pertransissem" 
illam  tolam.  Habebat  autem  bestia  illa^*  super  caput  colores  qiiattuor : 
nigrum,  deinde  rubeum  et  sanguinolentum,  inde*^  aureum,  deinde  album. 


(a)  II.  Postquara  autem  perlransivi  bestiam*  illam,  progressus  sum 
fere  pedes  Iriginta ;  et  ecce  occurht  mihi  virgo  quaedam  exornata,  lanquam 
de  thalarao  prodiens,  tota  in  albis,  et  calceamentis  albis  circumdata,  et 
usque  ad  faciem  mitram  habens,*  pro  tegumento  aulem  habebat  capillos 
nitidos.  Cognovi  ergo  a  pristinis  visionibus,  quoniam  ecclesia  est;  et 
hilarior  factus  sum.  Salutavit  autem  me  dicens:^  jave  tu,  homo/  Et 
illam  resalutavi  dicens:  ,domina,  ave.'  Respondens  aiilein*  dixit  mihi : 
,nihil  tibi  occurrit,  homo  V  Dico  ei :  ,domina,  occurrit  mihi^  lalis  bestia, 
quae  possit  populum  consuraere;  sed  virtute  Dei  et  singulari^  eius  miseri- 
cordia  evasi  illam/  ,Bene  effugisti,'  inquit ,  ,quoniam  soliludinem  et 
sollicitudinem  tuam  ad  Dominum  proiecisti,'  et  cor  luum  aperuisti  ad 
eum,  credens,  quod  per  nullum  alium  poteris  salvus  esse ,  nisi  per 
magnum  et  honorificum  nomen  eius.     Propler  hoc  misit  Dominus  angelum 


5)  extimavit  Vat.,  sub  finem  ut  et  fere  pcdes  cenlum.  caput  quidem  habebat 
gralias  agerem.  Periodi  explicationem  tamquam  urnalem  Vat.  De  ceto ,  quod 
omnium  praestantissimam  praebet  lectio  lachm.  (p.  49.  59.)  aliique  centum  pe- 
Codicis  Pal.  dibus  praeditum   invito  Herma   asserunt, 

6)  Sic  erat  autem  p.  Distabat  autem  cfr.  Apoc.  11,  7  12  3.  13  1  sq.  17  8sq. 
α  me  Vat  Clanus,  ut  solet,  etiam  de  isto  Pal. 

7)  Magis  magisque  video  p.  Et  ecce,  10)  rememoratus  sum  verbum  p.  re- 
video   magis  magisque  Vat. ,    cui    excidit  cordatus  stim  verbi  Vat. 

seq.  esse. 

8)  autem  om.  Vat. ,  ubi  mendum  lo-  11)  Ita  dedi  c.  Lamb.  Pal.  Vat.  et 
cute  p.  locuslae.  Fab.  St.,  quis  Cot.;    lum  in  me  bestiam 

9)  Erat   autem    statura    bestie   illius  tradidi  Vat. 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  1.     VISIO  IV.  (B)  439 

retur  nomen  eius  gloriosum ,  quoniam  dignuni  iudicavit ,  ut  ostenderet 
mihi  mirabiiia  sua.  Et  laudaute  me  et  gratias  ei  agente,  quasi  sonus 
vocis  mihi  respondit  et  ait  mihi:  noli  dubius  esse.  Ego  auleni  mecum 
cogitare  coepi  dicens:  ego  quid  habeo  dubius  esse,  ila  fundatus  a  Do- 
mino,  el  qui  viderim  tam  gloriosas  res  ^  Et  accessi  modicuui ,  et  ecce 
video  piilverem  quomodo  in  caelum  fercbalur.  Et  coepi  dicere  niecum : 
putas'  aniuialia  veniunt  et  pulverem  levaul.  Sic  autcm  eiat  longe  hoc 
λ  me,  quasi  sladium  unum.  Ciim  fieret  ergo  amplior  pulveris  spissiludo, 
sensi  aUquid  esse  diviuuni.  Modicum  autem  cluiit  sol,  et  ccce  video 
magnam  bestiam  quasi  aliquem  celum,  et  ex  ore  eius  locustae  igneae 
eiibanL  Eral  aulem  beslia  longior  quasi  pedum  cenliim,  et  capul  ha- 
bens  quasi  lagueiiam/  Unde  cum  coepissem  plorare  et  rogarc  Dominum, 
ut  me  liberarel  a  besUa,  memoralus  sum  scrmonis,  qucm  audierani :  noli 
dubius  esse.  Induens  ergo  me,  fralres,  fidcm  Domini,  et  in  inentem 
habui  eoruni  magnorum  qiiae  docueral  me,  el  confiruiatus  Iradidi  me 
besliae.  Sic  aulem  veniebal  beslia  rugiens,  quasi  posset  civilatem  exler- 
mMiare.  Veni  igilur  iuxla  illani  ;*  al  bestia  volvebat  sc  in  terra,  et  nihil 
alwfi  faciebal  nisi  linguam^  proferebal,  ct  in  totum  noii  se  movebat, 
^aamdiu  transivi  illam.  Ilabebat  auteni  ipsa  beslia  super  caput  colores 
φίλΟυοΓ:  oigrum  et  igneum  sive  sanguineum,  et  aurosum  et  albuni. 


(•)II.  Quando  autem  Iransivii  me  illa  bestia,  et  acccssit  quasi  pedes 
triginU,  ecce  obvia  mihi  veuit  virgo  ornata  quasi  de  thalamo  procedens 
in  albis  calceamenUs  el  albis  vcsUbus  opcrla  usque  ad  fronteni,  el  mitra 
ertl  operlorium  eius;  habcbal  auleni  capillos  all)Os.  Cognovi  ergo  ex 
pnoribus  visionibus,  quoniam  ecclesia  esl,  et  hilaris  ciTcctus  sum.  llla 
a«tein  saluUvit  me  dicens:  ave  bomo.  Et  cgo  illam  resalutavi:  avc 
dominaL  llla  respondeae  ait  mihi:  nihil  [libi  accurril?]  Dico  ei:  etiam 
dofDina,  Uiis  beslia,  quae  poterat  populos  consumere ;  sed  vii  lute  Domini 
el  miseralione  eius  evasi  ab  ipsa.  Bene,  inquil,  evasisli,  quoniam  solli- 
dlQdiDeiii  tuain  in  Domiuuui  proiecisli,  el  cor  tuum  aperuisli  apud  Do* 
ninuin,  credens,  qiiia  per  nullum  potcras  salvari,  nisi  per  magnum  et 
gloriosuin  Domen  [ipsiusj     Propler  hoc  Dominus  destinavit  angelum  suum, 


12)  illa   be$lia    ordo    !n    Val.,    turo  3)  El  cyo  illam  salulavi  dkens  Val. 
poitit  p.  pcttet.  4)  autem  om.  Vat. 

13)  Iransirem  Yal.  ,       ,      ,  ν  , 

14)  ilU  beitia  tran.p.   Vat.  ^)  Vocc.  occurnt  miln  dcH.  iii  Val. 

15)  deinde  V»l  0)  nimia  Val. 

Can.  II.  1)  heitiam  BcnWil  ex  V.!.  ?)  proier.tttt  ad  dominum  orJinalur 
Μ  Fab  SU  iBiTragantir  l»al.,  M.».indf  vro-  "•  Vil.,  Uioi  quta  p.  yuo/  Val.  I»al.  Vid. 
.jrtuum  p.  proyr"*w  *«"  V.l.                   •  ^^^^-  ^^   '•  «l  Acl.  4.  12. 

1)  wirgo  qv^-'—  '  ■  ' ν^ηη  3)  sic  Pel.  ForUMe  ecr.  poli». 

de  tkalamo   pr  el  ^^  „^  ^^,.    p^ 

eaUiomeiOti  alln  -^    _  ,  t  ad 

faciem  mitram    (sine    haoen»)    \ai.    Vid.  ^f  '"<*  '  "* 

Apoc.  21,  2.  el  lachm.  I.  c.  p.  Gl.  0)  tmiiua  Va\. 


440  HERMAE  PASTOR.     LIBER  I.     VISIO  IV.  (A) 

suum,  qui  est  super  bestias,  cui^  nomen  est  Hegrin ,  et  obturavit  os 
eius,  ne  te  dilaniaret.  Magnam  tribulalionem  effugisti  propter  fidera 
tuam,  et  qui  talem  besliani  noii  dubitasli.  Vade  ergo,  et  enarra  eleclis 
Dei  magnalia  ipsius,  el  dices  illis,  quod'**  bestia  baec  figura  est  pressurae 
superventurae.  Si  ergo  praeparaverilis  vos ,  *  poteritis  effugere  illara,^" 
si  cor  veslrum  fueril  purum  ac  sine  niacula,  et  reliquos  dies  vitae  veslrae" 
servierilis  Deo  sine  querela.  Immittite^^  soUiciludines  vestras  super 
Doniinum,  et  ipse  diriget  eas.  Credite^^  Deo,  qui  estis  dubii,  quoniam 
omnia  potest,  et  avertere  iram  suam  a  vobis,  et  mittere  vobis  praesidia. 
Vae  dubiis  iis/*  qui  audierint  verba  haec,  et  conlempserint ;  melius  erat 
illis  non  nasci/ 

(a)  111.  Interrogavi  eam  de  illis  quattuor  coloribus ,  quos  habebat 
bestia  in  capite.  Al*  illa  respondit  mihi  dicens:  ,iterum  tu  curiosus 
es,  de  rebus^  huiusmodi  interrogans.'  Et  dixi:  ,domina,  demonslra  mihi, 
quid  sint  illa.*  jAudi/  inquit:  jillud  nigrum  mundus  est,  in  quo  commo• 
ramini:  igneum  autem  et  sanguinolenlum,  quoniam  oportet  seculura  hoc 
per  sanguinem  et  ignem  deperire ;  aurea^  autera  pars  vos  estis ,  qui 
effugistis  seculum  hoc.  Sicut  enim  per  ignem  aurum  probatur  et  utile 
fit;  sic  et  vos  probamini,  qui  habitalis*  in  illis.  Qui  igilur  permanserint 
et  perseveraverint^  et  probali  fuerint,  ab  eis  purgabuntur.  Et  sicut 
aurum  emundatur,^  et  remiltit  sordem  suam ;  sic  et  vos  abiicietis  omnem 
tristiliam  et  angustiam,  et  emiindabimini  in  slructuram  lurris.  Alba  autem 
pars  superventuri  est'  seculi,  in  quo  habilabunt  electi  Dei,  quoniam 
immaculati  et  puri  erunt  elecli  Dei  in  vilam  aeternam.  Tu  ergo  ne 
desinas  loqui  baec®  auribus  sanctorum.  Habetis  et  figurani  tribulationis 
superventurae^  magnae.  Nam  si  vos  volueritis,  nihil  erit.  In  mente^" 
habete  ista,  quae  praescripta  sunt'  Haec  cum  dixissit,  discessit.  Non 
vidi  autera,  quem  in  locuni  abierit."  Strepitus  aiitem  faclus  est,  et  aver- 
sus  sum  retrorsum  raetuens:  et  putabam  bestiam  illam  advenire.*^ 

*εκφεύξε6ΰ'ε  την  ένεργειαν  τον  άγριου,  iccv  η  καρδία  υμών  γεvητctl• 


8)  cuius   Vat.    Pal.     Hieronymus    in  que  adstipulatur  Nourrius;  priori  autem 

Comment.  ad  proph.  Habac.  1,  14.  Her-  patrocinatur  Liicke  (Einleit.  in  d.  Offen- 

mae  iibrum  stultitiae  condemnandum  esse  barung  lohannis)    p.  145.   not.    2.     Cfr. 

censet,  cum  angelum  quemdam,  nomine  quoque  Ittigium,  1.  c.  p.  168.  Cfr.  Apoc. 

Tyri,    reptilibus   praeesse   scribat.     Sed  9,  11.:  άγγελος  Ι4.ββαό ων.  Η.  Allamen 

angelus   ille  non  Tyrus,    sed  Hegrin   ab  Hieronymus   illic  Hermara  nec  nomirfat, 

Herma  appellatur,  et  procul   dubio  Tyri  nec  accusat.  Dicitpotius,  scriptum  quod- 

vox  apud  Hieronymum  librariorum  vilio  dam   apocryphum  stulte  narrare,  quem- 

ortum  debet.     Cotelerius  duas  coniectu-  dam  angelum  nomine  Tyri  praeesse  re- 

ras  ad  nomen  Hegrin  explicandum  nobis  ptilibus,  et  in  hanc  similitudinem  pisci- 

reliquit :     1 )   Fortasse    scriplum    fuisse  bus  quoque  et  arboribus   et  bestiis  uni- 

εγρηγ  i.  e.    compendiosa    scriptura  pro  versis     proprios    in    custodiam    angelos 

Ιγρηγορος,  vigil ,  i•^»,  quo  nomine  apud  assignatos.  UltimaHieronymi  verbamelius 

Danielem4, 10.et20.  angelus  significatur;  quadrant    ad  Clemenlis   Romani  Recogn. 

pro  «/(>?/;/ autemscriptumseulectumfuisse  I,  45.  In  Codice  Pal.  est  tegri.    Fortassis 

εγρην.  2)FortasseHermamhocferemodo  vocem  habes    ex  Ό^ηγειν  (acuere,    exci- 

scripsisse:  'έπεμψε κύριος  (ίγγελον  av'  ^are,    instigare)    et   αγριον   (ferum)    ab 

τον,  ος  Ιστιν  ΙπΙ  &Ύΐρίον ,    φ  όνομα  Herma  ex  Graeco  ludaeo  facto  Christiano 

αγριον,  misit  Deus  angclum  suim  super  ™odo  Hebraeorum  conflatam,  sed  librari- 

bestiam,  cui  (bestiae)  nomen  est  το  αγριον,  oriim  incuria  mutilatam.    Legendum  pro- 

i.    e.  ferum.     Huic  interprelationi   favet  Po^o  Thegrin. 
Clem.  Alex.  (Strom.  IV,  9.  p.  596.),  ei- 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  I.     VISIO  IV.  (B)  441 

qui  super  bestias  est,  cuius  nomen  est  Tegri/  el  lusil*  os  eiiis ,  ne  te 
consumeret  Magnam  tribulationcm  cvasisli  propler  fideni  tunni,  et  quia 
lalem  besliaui  videiis  uon  fuisli  dubius.  Vade  ergo  el  refer  eleclis  Do- 
mini,  et  dic  illis,  quoniam  bestia  baec  furma  est  Iribulationis  uiagnae. 
Si  ergo  paraverilis  vos  el  poenitentiam  fecerilis  ex  lolo  cordc  veslro  ad 
DoniiDuni,  poteritis  evadere  illau),  si  cor  vestrum  fuerit  luundum  et  iiuma• 
cuIatuDi,  el  caeteros  vilae  veslrae  dies  servierilis*  imniaculali.  Proioile 
solliciludines  veslras  in  Dominum,  ct  ipsc  corriget  eas.  Creditc  Doinino, 
quia  omnia*  potest,  et  avertit  iracundiam  suaiu  a  vobis.  Vobis  autem, 
qui  dubii*  eslis,  millel  flagella.  Vae  audienlibus  haec  verba  el  conte- 
mDenUbus  ea;  melius  erat  enim  non  nasci. 

(b)  III.  Et  iQterrogavi  eaiii  de  quattuor  coloribus,  quos  babet  super 
capul  suuni.  Illa  autcni  rcspondens  ait  inibi:  iterum  exquaeris  dc  lali- 
bus  rebiis?  Dico  ei:  eliam  domina,  nola  fac  mihi,  quae  sunl  liaec.  Audi, 
ait:  nigredo  seculum  hoc  est,  in  quo  habitatis:  igneum  autcni  vcl  san• 
guineura,  quoniam  debet  seculuru  boc  per  sanguinem  el  igneni  perire; 
aurosum  aulem  vos  esUs,  qui  evadelis  seculum  hoc.  Quoniam  auleiu 
aurum  probatur  per  igneni  el  bonum  invenilur:  sic  et  vos  probamini  in 
vobis.  Qui  ergo  perseverat  el  igni  probatur,  ab  ipso  purgabilur:  et 
quomodo  aurum  dimittet  sordem,  sic  et  vos  dimittitis  omnem  tristitiam 
et  aDgustiam,  et  purgamini  et  utiles  erilis  in  fabpica  lurris.  Album 
autem,  quod  erat,  mundus  venturus  est,  in  quo  babitabunt  elecli  Dei, 
quoniam  mundi  et  sine  macula  eriint  bi,  qui  eligunliir  a  Dco  in  vitam 
aeternam.  Tu  ergo  noli  intermillere  loquens  in  auribus  sanclorum.  Ha- 
belis  el  formam  tribulauonis  venturae.  Si  aulem  et  vos  voluerilis,  nihil 
erit  In  mente  habete,  quac  anle  scripta  sunt.  Haec  diccns  recessit, 
et  Don  vidi,  quo  loco  iit;  nebula  autem  fuit.  Et  ego  reversus  sum 
retro  timens  et  sperans,  quoDtam  bestia  venit. 
SMtOiofa  «ol  άμωμος, 

9)  quoniam  Vat  Pal.  huius  roundi  hominibus.   Eo  spectat  Pal. 

10)  eifugere  p.  poteriti$  effugere  illam  Qui  ergo  persevcral  et  igni  probalur  ab 
VeL  ipso  purgabitur. 

11)  teitrae  om.  Vat  6)  Ita    Fab.  St.  et  Cot.  in  lextu ,    ut 

12)  iniuncte  Vat.  Scribe  saltem  in-  videtur  sine  Codd.  auctoritate,  cum  C  et 
itmaiU.  Ideoi  dirigit  eos  p.  diriget  eas  G  exhibeant  emendatur  aequc  ac  Lamb. 
ez  Luahtlh.^  corrigel  eas  Pal.,  dirigal  Vat.,  mox  quoqiie  emendamini  p.  cmun- 
eoi  Cot  Cfr.    Ps.  54,  23.  Matth.  6,  25.  dabimini  Vat. 

Loc.  12,  22.  Phil.  4,  6.  Ί )  $upervenicnturi>. superventuriest\ ai. 

13)  creditii  Vat,    dein  om.    et  ante  8)   loquendo  p.  loqui  haec  Vat. 
artrtere,  liiin  tuffragia  p.  praesidia.  9)  guperveniente  Val. 

14)  ki»  VaL  Mallh.  26,  24.  Marc.  10)  menUm  Vat.,  mox  perscripta  p. 
14,  21.  praescripta. 

Cap.  ΠΙ.     1)  Ac  Vat.  11)  quo  loco  abiit  p.  quem  in  locum 

2)  de  ilU$  («punctiiro)  rebui  VaL  abierit  Val. 

3)  aureum  Vat.    Cfr.  II  Prtr.  2,  20.  12)  fl    advenui    ium   retro   metuens. 

4)  habitit  mendoM  Vat     Suhfteqaen»  el  pulabam  illam  beiitiamrunire\at.  Simi- 
t»  ttfu  ad  hoitts  roaodi  bomioe*  referurit.  Ιίλ  MlrcpiiiiH   aiidiliiM   ckI  IV  Εη(1γ.  10,  26. 
PnetUt   leclio    Codicie  Pal.   mu   el   ψο$  Cap.  II.     ])  teyri:  «ic  Pal. 
prokummi  in  voHa.  Cfr.  I  Pelr.  1,  7.  2)  non  miito  in  illuiii. 

5)  Vocc.  el   prTtrrerarerinl   non    leg.  3)  tervttae   Pal. 
10  Val.     Commat«  (lisliiixi    po«l  ftierint,  4)  omnet  Pal. 
cm    pria.H    inlerpung«retur  ρο•1  «ύ  =  5)  dubi  ΓβΙ. 


442  HERMAE  PASTOR.     LIBER  11.  (B) 

LIBERi     SECUINDUS 
Uin  INSCRIBITUR: 

MANDATA. 


Prooemium. 


Cum  orassem  domi ,  et  consedissem^  supra  lectum,  intravit  vir 
quidam  reverenda  facie,  habitu  pastorali,  pallio  albo  "ίιιηΐοΐυβ ,  peram  in 
humeris,  et  virgam  in  manu  gestans,  et  salutavit  me.  Et  ego  resalutavi 
eum.^  Protinusque  consedit  iuxta  me,  et  ait  mihi:  ,missus  sum  ab  illo* 
venerabili  nuntio,  ut  habitera  tecum  reliquos  dies  vitae  tuae.'  Et  ego 
putabara,  ipsum""^  ad  lemptandum  mc  venisse.  Et  dico  ei:  .tu  enim  quis 
es?  Ego  enim  novi/  cui  traditus  sum.'  Ait  mihi:  ,ηοη  cognoscis  me?* 
,Νοη/  inqiiam.  jEgo/  inqiiit,  ,sum  pastor  ille,'  cui  traditus  es/  Ad- 
huc  loquente  eo  figura  eius  mutata  est.  Cumque  cognovissem,  esse* 
eum,  cui  traditus  fueram,  confusus  sum,  protinusque  metus  me  subiit, 
et  totus  maerore  confectus  sum,  quia  sic  respondi  ei  nequiter  et  insi- 
pienter.^  Ait  mihi:  ,noli  confundi,  sed  virtutem  concipe  animo  in  man- 
datis  meis,  quae  daturus  sum  tibi.  Missus  sum  enim,  inquit,  ut,  quae 
vidisti  superius,  oinnia  libi  rursus  ostendam;  praecipue  quae  ex  eis^*' 
utilia  sunt  vobis.  Priraum  omnium  mandata  mea  et  species  similitudi- 
nuin"  scribe ;  reliqua  autem,  sicut  ostendero  tibi,  sic  ea  scribes.  Ideo 
autem  praecipio^^  tibi,  primum  mandata  mea  et  similitudines  scribere, 
ut  subinde  legendo  facilius  ea  custodire  possis.*  Scripsi*'  igitur  man- 
data  et  simililudines,  ita  ut  praecepit  mihi.  Quae  audita  si  custodieritis, 
atque  in  his  ambulaveritis,  et  exercueritis  ea  mente  pura,  recipietis  a 
Domino,  quae  pollicitus  est"  vobis.  Sin  autem  iis*^  auditis  non  egeritis 
poenitentiam,  sed  adhuc  adieceritis  ad  debcta  vestra,  a  Domino  adversa 
recipietis.  Haec  omnia  praecepit  mihi  scribere  ,pastor'  ille,  nuntius 
poenitenliae." 


1)  Visionem  quartam  excipit  in    Vat.  instar  disciplinae  speclare  recte  adnotat. 
rubra   inscriplio:    Visio   quinta  de  man-  Vid.  IV.  Esdr.  3,  1.  Vis.  1,  3. 

datis.  3)  Anle   eum   in  Yat.   est    ipsum    c. 

2)  et  cum  sedissem    C,  Lamb.,  Vat.,  .^  <>•     , 

qui  mox  pergit  intravit  quidam  vir  digni-  ,  ^fJ^\^  '®^•  ^V'  ^^^'  ^^  *^''•   ,ί'»  ^^' 

tosam  faciem    habitu    pastorali    amictus  ^"'8-  Dein  mee  vtle  p.  vitae  tuae  Vat. 

pallium  album  pcram  geslans  in  kumerum  ^f  ^""*  *^*• 

et  virgam  in  manu  et  salutavit  me.    Cfr.  6)  novi  pr.  man.  supraaddidit  in  Vat. 

Matth.  10,  11.  Colligimus  ex  Tertull.  de  Angelus  Hermae  custos,  qui  Vis.  2,  4  et 

orat.  c.   12,    ubi   Hermae   locus   citatur,  Vis.  3,  10.  iuvenis  speciosus  fuerat,  iam 

adsignala  oralione  fuisse  quibusdam  mo-  adest    habitu  paslorali    missus  ab  eo  ve- 

rem  assidendi.     Cuius  quidem  rei  ralio-  nerabili  nuntio.  Nuntium  {αγγελον)  illum 

nem  Tertullianusnon  perspiciens,  Hermae  venerabilem    opinor   esse    Christum.     Id 

dicla    ad   ordinem   narrationis,    non    ad  cerle  desumitur  ex  Sim.  9,  1.  5,  4.  Mand. 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  II.  (A) 


443 


IHCiPIClfT    PASTORIS    MlXfilTA    D90DSCIII. 

(b)  Cum  orassem  domi ,  et  cousedissem  supra  lectuoi ,  intravit  vir 
quidaiu  facie  dignilosa,  liabitu  pastorali,  amiclus  pelle  alba,  perani  gestans 
in  humero  et  virgam  in  manii,  el  salutavit  me.  Et  ego  resalutavi  eum, 
prolinusque  consedil  iuxla  nie  el  ait  iiiihi :  niissiis  suui  ab  i!lo  venerahili 
nuDtio,  ul  habilem  lecum  reliquos  dies  vilae.*  Pulavi  enim ,  [eum]  ad 
lemptanduin  me  venisse.  Dico  ei :  tu  auleni  quis  es  ?*  Ego  auleni  novi 
eum,  cui  sum  Iradilus.  Ait  niihi:  non  cognoscis  rae?  Non,  inquam. 
Et  dixil  raihi:  ego  sum  ille  paslor,  cui  Iradilus  es.  El  adhuc  loquente 
eo,  figvra  eius  matala  esl.  Cumque  cognovissem,  esse  euni"  cui  fueram 
tradilus,  confusus  sum  prolinus;  inetusquc  iii  mentcm  inlravil ,  et  tolus 
sum  niaerore  confeclus,  quod  sic  ci  respondissem  nequilcr  et  inscienter. 
El  ail  imlii :  noli  confundi ,  sed  virlulem  concipc  aiiimo  in  innndatis 
meis,  quae  daturus  srim  libi.  Missiis  suin  enim,  inquU,  ut,  qiiae  vidisti 
snpenus,  Offlnia  Ubi  rursus  oslendara,  quae  illorum  praccipuc  sint  vobis 
atflia.  Primo  omniiim  mandala  mea  et  species  et  siraililudines  scribe; 
reliqua  autem  siculi  ostcndero  libi,  scribes,  ut  subinde  legendo  faciiius 
pcssts  cuslodire  ea.  Scripsi  igilur  inandala  et  simililudines,  sicut  prae- 
cepit  mihi.  Quae  audita  si  custodieritis  alque  in  his  ambulaveritis  et 
ea  exercuerilis  mente  pura,  recipielis  a  Domino  quaecunque  pollicilus 
esl*  vobis.  SiH  vero  eis  audilis  non*  egerilis  poenilenliam ,  sed  adhuc 
ad  delicU  Teslra  adiecerilis,  a  Domino  recipieritis  advcrsa.  Haec  omnia 
iie  scribere  mthi  praecepil  paslor  ille  ntintius  pocnilenliae. 


ft,  1.  «iM.  I•,  1.  t.  cWL  Vis.3,  Θ.  Ar- 
dUMfdo  qaidem  Michaeli,  ciii  omnium 
§4f^St^  CQstodia  corae  esL,  simili  modo 
Uott  vnntii  poeoHcatiae  prior  adsigna- 
liir.  SioL  8,  3. 

7)  tmm  iUe  pastor  Vai.,  omisso  praec. 
inquit. 

8)  et$e  OOL  Fat.,  poelhac  «ii  me  tn- 
tTMii  p.  me  tuiniL 

9)  Ita  eet  in  Yal.  ravente  Pal.  et  var. 
lect  apad  Cot,  quia  sic  ei  retponderam 
insipienter  idem   in  textu  c.  Fah.   Sl. 

I•)  ifme  «X  freeeipue  fi.  praecipue 
ψ§Λ€  ex  *u  Vat,  cui  nridit  pron.  eis, 
■t  liqnrt  ei  Pal. 

1 1 )  pfimmm  owmi•  mt•  et  $pecie$ 
simiMmdinfm  Vat.  Qa•  νΦΐίφ»Λ  nt^uua• 
etou  qaae  μ  ΙΙβΠΜβ  oelenMniai  pro- 
■init,  eomiBode  coNifltnr  i-x  Cudic^  pal. 
Ibi    eaim   poet  mlli»orii  iinki  tt 

voeabalam    pancto    di^t  j">niUir 

jiMHN.  Qeod  rnm  in  Ium;  <|ιι<μ|ιιγ  Si- 
■iliUidinw  10  ibiH#'m  farinm  »'\\{ηιιήν), 
MB   dalMlo,  Ί 


incipere  ex  anliquo  apograpbo  absque 
arbitrio  signavcril.  Codcx  quoque  Val.  id 
sihi  vult.  Nam  spalium  vacuiim ,  qiiod 
aotecpdil  SiniilitudiiK^m  10,  litulo  soli 
praescrilicndo  ampliiis  <;sl.  Hcliqua  ergx) 
habee  in  Sim.  10.  Haud  niale  divisio 
incipere  poluisscl  iam  indo  a   Sim.  9,  1 . 

12)  principio  vitiose  Vat. 

13)  Libcr  Hermae  quodammodoEthica 
cbristiana  nominari  potest.  Cfr.  lachm. 
I.  c.  p.  44.  //. 

14)  esl  des.  in  Vat. 

15)  liis  Val.,  cni  excidil,  ul  Lamb., 
ad  anUt  delicta. 

16)  'άγγελος  της  μίτανοίας  etiam 
apud  Clem.  Alex.  (qiiiH  divei  r.  42.  ad 
Πη.  ρ.  961.)  nobis  occurril.  //. 

1)  Poet  viiar  prun.  tuae  dftUMiim  oM 
in  Pal.  Poalca  ροΐίιι»  eum  f.x  enm  i-.urrige. 

2)  Erit  eil  iri   l*al. 

.'i)  etir  rum  nitn  Pal.,  iibi  deinde  in 

mrnif   inhn  ,1 

4)  r-    V  ■ 

5)  rt    l'..l. 


444  HERMAE  PASTOR.     LIBER  II.     MANDAT.  I.  II.  (A) 

MANDATUM  I. 

De  fide  in  unum  Deum. 

(A)*,Primum  omnium  crede,  quod*  unus  est  Deus,  qui  omnia  creavit 
et  consummavit,  et  ex  nihilo  omnia  fecit.  Ipse  capax  universorum  solus 
immensus  est,^  qui  nec  verbo  definiri,  nec  mente  concipi  potest.  Crede 
igilur  in  eum,  et  lime  eum,  et  timens  habe  abstinentian.  Haec  custodi, 
et  abiice  abs  te  omnem  concupiscentiam  et^  nequitiam,  et  indue  virtutem 
iustitiae,  et  vives  Deo,  si  custodieris  mandalum  hoc* 

MANDATUM  II. 
De  fugienda  οΐΐνβοίαίιοηβ,  et  eleemosyna  facienda  in  simplicUate. 
(a)  f  Dixit  mihi :  ,simplicilatem  habe,  et  innocens  eslo;  et*  eris  sicut 
infans,  qui  nescit  malitiam,  quae  perdidit  vitam  hominum.  Primum  de 
nullo  male  loquaris ,  neque  libenter  audias  male  loquentem.  Sin^  vero 
et  tu  audieris,  parliceps  eris  peccati  male  loquenlis;  et  credens  tu  quoque 
peccatum  habebis,^  quia  credidisli  male  loquenti  de  fratre  tuo.  Per- 
niciosa  est  delraclio,*  inconstans  daemonium  est;  nunquam  in  pace  con- 
sistit,  sed  semper  in  discordia  manet.  Contine*  te^  ab  illa,  et  semper 
pacem  habe  cum  fratre  luo.  Indue  constantiam  sanctam,  in  qua  nuUa 
sunt  peccala,  sed  omnia  laeta  sunt;  et  benefac®  de  laboribus  tuis.  Omni- 
bus  inopibus'  da  simpliciter,  nihil  dubitans  cui  des.  Sed  omnibus 
da;  omnibus  enim  Deus  dari  vult  de  suis  donis.*  Qui  ergo  accipiunt, 
reddent  rationem  Deo,  quare  acceperunt,  et  ad^  quid.  Qui  autem  acci- 
piunt  ficta  necessitate,  reddent  rationem ;  qui  autem  dat,  innocens  erit. 
Sicut  enim  accepit^"  a  Domino,  ministerium  consummavit,  nihil  dubitando, 
cui  daret  et  cui  non  darel;  et  fecit  hoc  ministerium  simpliciter  el" 
gloriose  ad  Deum.  Custodi  ergo  mandatum  hoc,  sicut  tibi  locutus  sum, 
ut  poenitenlia  tua  simplex  inveniatur,  et  possit  domui  tuae  bene  fieri ;  et 
cor  mundiim  habe.* 

*  7Τ|θώτον  ηάντων  πίϋτενΰον,  οτι  εϊς  ίβτίν  ο  Θεός ,  ο  τα  πάνχα 
κτίΰας  κοτΐ  καταρτίΰας ,  καϊ  πονηΰας  εκ  τον  μη  οντος  εις  το  είναι  τα 
ηάντα.     Εϊς  θεός  μόνος  6  ηάντα  χωρών,  μόνος  δε  αχώρητος  ων. 

■\'^ Απλότητα  Ιχε,  κ«1  άκακος  γενον  ^  καϊ  'εΰο  ως  τα  νήπια  τα  μη 
γινώΰκοντα  πονηρίαν ,  την  άπολοϋβαν  την  ΰωτηρίαν  των  ανθρώπων. 
Πρώτον  μεν  μηδενός  καταλάλει,  μηδέ  ηδεως  ακονε  τον  καταλαλονντος' 


Mand.  Ι.     1)  quia  Vat.,  cui  dein  ex-  2)  Huc    wsque    Mand.    istud    Graece 

cidit  pron.  ^Mi  et  ea;  praep.  Graeca  sunt^:  exhibet   auctor   Doctrinae    ad   Antiochum 

πρώτον  πάντων  πίϋτευβον ,    οτι  εις  Ducem   editae     a    Montfauconio     Τ.   III. 

Ιΰτϊν  6  ^εός^  6  τα  πάντα  κτίσης  καϊ  Ορρ.    S.    Athanasii   ρ.   252.   η.    1  ,    ubi 

καταρτίύας,  καϊ  ποιήαας   Ικ  τον  μη  alia  praelerea    ex  Pastore  desumpta   in- 

οντος  €Ϊς  το  είναι  τα  πάντα.   Sapien-  venies. 

lissimo  Mandato  hoc    usi  sunt  olim  SS.  3)  concupiscentiam   et  om.  Vat. ,   ubi 

Patres,  usi  et  Haerelici  Ariani,  cum  hoc  post  vives,  interponitur  cum. 
discrimine,  quod  illi  quidem  optimo  iure 

id   fecerint,    hi    vero   pessimo  exemplo,  Mand.  II.     1)  el  om.  Vat.,  ubi  infan- 

singularique  impiidentia,  quasi  negelEc-  tes  qui  nesciunt  p.  infans,  qiii  nescit.  Ab 

clesia  unum  esse  Deum,  cunctorum  crea-  inilio  nsque  ad  verba:  omnia  laeta   sunt 

torem.  Col.     Cfr.  Vis.  1,  1.:  condidit  cx  habemus  Graece  Doctr.  ad  Anlioch.  n.  2. 

nihilo   ea,     quae   sunt.  p.253.  Fere  eadem  in  Antiochi  homil.  29. 


HERMAE  rASTOR.     LIBERII.     MANDAT.  I.  II.  (B)  445 

MAXDATIM    PRIMUM    PASTORIS. 

(i)  Primo  omnium  crede ,  esse  unum  Deum ,  qui  omnia  creavil  et 
consumniavit,  et  ex  nihilo  cuncta  fecit  Ipse  caput  universonim,  solus 
immensus,  qui  nec  verbis  definiri,  nec  nienle  concipi  polest.  Huic  ergo 
crede,  el  metue  eum,  meluque  acceplo  teue  abstineuliam.  Haec  cuslodi, 
ei  abicis*  a  te  omnem  nequitiam,  oniuemque  indues  virlutem  aequitatis, 
et  vives  Deo,  si  custodieris  hoc  mandatum. 

MANDATUM    SECUNDUM. 

(■)  Ait  mihi:  simplicitalem  tene  el  imiocens  esto,  sicut  infantes, 
qui  ignorant  nequiliam,  quae  vilam  perdit  horainum.*  Anlc  omnia  de 
nuUo  male  opineris,  neque  libenler  audias  eum,  qui  absenli  delrahit. 
Sin  auteni  et  tu  audieris,'  particeps  eris  huius ;  si  enim  conseiiseris 
detrahenU  et  id,  quod  de  absenle  diclum  fuerit,  credideris,  eris  et  tu 
ei  similis,  el  conlra  fratrem  luuiu  perniciosus,  et  adstringeris  peccato  eius- 
dem  delraheDUs.  Malum  enim  est,  aliquem  infamare,  et  iustabile  daenio- 
Dium,  Dunquam  in  pace  consistens,  sed  in  discordia  scmper  habitaus. 
AbsUoe  ergo  te  ab  eo,  et  eris  seiupcr  quietus  inter  omnes.  Indue  te 
aulem  temperanliam,  verecundiani,  modestiam,  in  qua  uuUa  ofTensa  est, 
ouUa  nequilia,  sed  cuncta  plaua'  atque  laeta.  Exerce  bonitatem,  et  de 
fructu  labonim  tuorum,  quos  tibi  Iribuit  Deus,  omni  inopi  praesta  sim• 
pljciler,  nibil  dubilans  cui  sit  dandum.  Omnibus  tribue ;  univcrsis  enim 
Deus  dari  vuU  de  suis  donis.  Accipienles  vero  reddent  rationem  Deo, 
quare  el  ad^  quid  acceperinl.  Quicunque  enim  acceperint  coacli  aut" 
aliqua  necessitale,  a  crimioc  innoccnlcs  erunt;  qui  vero  fallacitcr  acce- 
perint,  raUonem  dabunU  llle  aulem,  qui  dat,  innoxius  crit ,  cum  enim 
hoc  ministerium,  quod  a  Domino  aecipitur,  simplicitcr  apud  Deum  gestum'^ 
fueriL  Qiiicunque  ergo  Um  simpliciler  ministrat,  vivil  Dco.  Cuslodi  itaque 
iMiMbtum  hoc,  sicul  tibi  dixi,  in  poenilenlia  tua,  cl  doniui  tuae  cum 
sunpliciUle,  et  cor  luuui  sit  mundum   et  indeGciens  apud  ueum. 

εΐ  δε  μη^  χαϊ  ϋν  ακονων  ένοχος  ^τ)  της  αμαρτίας  του  χαταλαλουντος  .... 
Πονηρον  γαρ  τινενμά  ίατιν  η  χαταλαλια^  χαϊ  άχατάΰτατον  δαιμόνων^ 
μηδετιοτε  είρηνενον ,  άλλα  πάντοτε  Ιν  δι%οΰταθίαις  χατοιχονν.  "Απε%ε 
0W  απ  αντον,  χαϊ  είρηνην  ε^εις  μετά  πάντων.  "Ενδνβαι  δε  την  α- 
πλότητα χαϊ  την  αεμνότητα,  iv  οϊς  ουδέν  Ιοτι  πρόύχομμα  πονηρον,  άλλα 
πάντα  ομαλά  χαϊ  Ιλαρά. 


2)  $11•  etujn  PaL,  <ι  Vat.  Idem  pecca-  9)  ut  Lamb.  Val.  I>al. 

tis  p.  peceaii.  10)  accipil  Val.,    qui  mox  ul   L«ml>, 

3)  eredens  et  tu  habebit  peccalum  p.     cui  dare,  cui  non  dare. 
η  aedtnt^tu  quoque  peccaium  kabebit  VaL  W)  el  oni.  Vat. 

4)  deeertaUo  Vai.,  qoae  lecl.  mqmbi  u-  ^    ι      <\  γ•  i.• 
pror>as  pemiuUl.  *'•"'^•  »'     0  Cornge  abtaei. 

5)  Abtline  le  p.  Conitue  U  VaL  Mand.  11.     ])  homincm  Vn\. 
β)   et  fac  bene  VaL  2)  audiendo  Val. 

7)  Cfr.  Anliocb.  hom.  i>8.  3)  plena  eral  in  Pal. 

%)  donis  c.  Pal.  Val.  Fab.  SL  ct  CoL  4)  ut  Pal. 

=  /x  των  lOiofv  <^  '      i    ■   tioch.,  5)  Pal.  priua  u/.    Ibidem  extal  sigliiro 

bonii  Hei.  c.  (iallii  i    Lo-     qc  pott  dabunt. 

cu•  ouitilaUu  ία  «4.  «>.•. i.^i.  6)  gtita  Pai. 


446  HERMAE  PASTOR.    LIBER  II,    MANDAT.  ΪΙΙ.  IV.  (A) 

MANDATUM  III. 

De  fugiendo  vnendacio,  el  Hermae  poenilenlia  ob  simulalionem. 

(a)  *Iterum  mihi  dixit:  ,veritalem  dilige,  et  oninis  sermo  verus*  ex 
ore  luo  procedal;  ut  spiritus,  quem  Dominus  conslituit  in  carne  lua, 
verax  invenialur  apud  cunctos^  homines,  et  Dominus  niagnificetur,  qui 
dedit  spiritum  in  te;  qiiia  Deus  verax  esl  in  omni  verbo,  et  non  est 
mendaciiim  in  ipso.  *  Qui  ergo'  mentiuntur,  abnegant  Dominum,  non 
reddentes  Deo  depositum,  quod*  acceperunt.  *Acceperunt  enim  spiritum 
sine  mendacio.  Hunc  si  mendacem  reddunt/  coinquinant  mandatum 
Domini,  et  fraudatores  fiunt.*  Ilis  ego  audilis  vehementer  flevi.^  Qui 
ciim  flentem  me  videret,  dixil  mihi:  ,quid  ploras?*  Et  dixi:  ,quoniam, 
domine,  nescio,  an  possim  salvus  esse/  ,Quare?'  inquit.  Et  dixi :  ,quia 
nunquam,  domine,  verum  loculus  sum  verbum  in  vita  mea,'  sed  semper 
iti  simulatione  vixi ,  et  mendaciiim  pro  veritale  affirmavi  omnibus ;  et 
non  mihi  quisquam  coniradixit,  sed  fides  habita  est  verbo  meo.  Quo 
modo"  ergo  potero  vivere,  cum  sic  egerim?'  Et  dixit  mihi:  ,tu  quidem 
bene  et  vere  senlis  ;  oportebat  enim  te,  sicut  Dei  servum ,  in  veritate 
attibulare,®  et  malam  conscienliam  ciim  spiritu  veritatis  non  coniungere, 
nec  tristitiam  Spiritui  Dei  sanclo  et  vero  facere.*  Et  dixi  illi  :*"  ,nunquam, 
domine,  haec  verba  tam  diligenter  audivi.'  Et  dixit  niihi :  ,nunc  audis ; 
cura  deinceps,"  ut  et  illa,  quae  prius  loculus  es  falsa  pro  negotiis  tuis, 
his  verbis  et  illa  fidem  recipiant.  Possunt  enim  et  illa  fidem  recipere,*^ 
si  vera  locutus  fiieris  deinceps;  fet  si  veritalem  servaveris,  poteris  vitam 
consequi.  Et  quicunque  audierit  hoc  raandatum,  et  fecerit,  el  recesserit 
a  mendacio,  vivet  Deo.* 

MANDATUM  IV. 
De  dimUlenda  adultera. 

(a)  tt  .Mando/  ait,  ,libi,  ut  castilatem  custodias,  et  non  ascendal*  libi 
cogitatio  cordis  de  alieno  malrimonio,  aut  de    fornicatione;    haec    enira 

*  Άλη&ειαν  άγάπα^  καϊ  παΰα  άλη'&εια  εκ  τον  ΰτόματός  ΰου  Ιχπο- 
ρενεσ-^ω,  Χνα  το  πνενμα  του  Θεον  κατοικ^  ϋοι  ....  Οίγαρ  ψευδό- 
μενοι α&ετοϋϋι  τον  Θεόν  ....  "ΕΙαβον  γαρ  πνεύμα  άλ^ϋΈίας^  καϊ  ίγε- 
νοντο  οίκητηρια  του  αληϋ•ινον  πνεύματος. 

t  εάν  ουν  την  άληϋ'ειαν  φύλαξες,  δννηβτι  ΰεαυτω  ζωην  περί- 
ποιηΰαΰ&αι. 


Mand.  III.     1)  verax  Bodl.  Lamb.  Val.  7)  vcrbum  locutus  sum  in  vila  p.  ve- 

Ad  priora  ista  quadrant  Graeca   servala  runi  locukis  sumverbtim  in  vitameayat.; 

Doctr.  ad  Anlioch.  n.  3.  ibidem  cum  p.  in,  dein  firmavi  p.  affir- 

2)  cunctos  non  esl  in  Vat.  mavi,  mox  priiisquam,  aliena  manu  quis- 

3)  aulem  Vat.  quam  stylo  cerussato  supra,  tum  transp. 

4)  qiiem  Vat.  est  habitn.    In  hunc  modum  se   accusat 

5)  reddant  Vat.  Prudenlius  Prooem.  in  lib.  Cathem.  v.  8  sq. 

6)  Ita  dedi  ratione  habita  lect.  Bodl.  ...,,,       •  . 

Vat.  et  Fab.-St.:  His  ergo  auditis  velie-  Infecluravitns  falsaloqui,  nonsinecrimine. 

menler  flevi,  Cot.  His  auditis,  ego  vehe-  ^^^-  ^"'"^»    locutus  es    falsa  pro  negotiis 

menter  flevi.  ί^"/  et  Vis.  t,  3. 


HERMAE  PASTOR.    LIBER  II.   MANDAT.  III.  IV.  (B)  447 


MANOATUM    TEETIUM. 

(b)  Iterum  dicit  mihi:  ama  veritalem,  et  omnis  veriUs  de  ore  lun 
pMcedat,  ut  spirituS)  queni  Doiiiinus  constiluil  in  hoc  corpore,  verax 
i|Nid  eunctos  hoiuines  invenialur,  atque  ila  Duminus  honorelur,  qui 
habitat  supra  te.  Et  quidem  Dominus  verax  esl  iii  omnibus  verbis  suis, 
nullumque  apud  euni  meiidaciuin  est.  Laedunt  igilur  cuin ,  qui(  iinque 
menliuntur,  fraudaloresque  Domini  esso  iiicipiuut,  non  reddentcs  ei  coni* 
mendalum  sibi  spiritum,  siiut  acceperuiU.  Accepeiunt  enim  spiritiim 
sine  aJiquo  nieDdacio.  Hmic  si  iDendaccm  rcddidorunl,  rationcm  dabunt ; 
maculaveruDt  eliam  mandalum  Domiiii,  cl  facli  siinl  fraudalores  advcrsui) 
eum.  Haec  autem  cum  ego  audisseui,  vebenienlissimc  llcvi.  Qui  cuin  me 
flentenivideret,  ait:  cur  lacrimas  profundis  ?  Etdixi:  quoniam  ignoro  domine, 
an  possim  salutem  habere.  Et  ail  mibi:  quare^  Et  dixi:  nunqiiam  iii 
tota  viu  niea  verum  locutus  suni  sermonem,  scd  scnipcr  cuiii  oninibus 
caUide  vixi  el  niendaciuiu  nieiim  pro  vero  adfirmavi,  nec  quisqiiam  iiiibi 
eontradixit,  sed*  fides  babila  est  verbis  meis.  Quemadmoduni  vivere 
possim,  cum  sic  me  gesserim  ?  £l  ail  mihi:  tii  quideni  vcre  et  bene 
seoUs.  Oporlebal  enira  le,  sicut  Dei  servum,  cura  veritate  ambulare, 
nec*  malam  conscienliam  iungere  ad  spirilum  veritalis,  nec  laedere  spi• 
ritum  sanclum  atque  veruni.  Et  dixi:  nunquam  domine  id  audivi.  Et 
ait  mihi :  nunc  audis.  Custodi  ea ,  ut  ea''  quae  prius  perpcram  egisli, 
posterioribus  faclis  luis  in  verilale  approbatis  illa  quoque  priora  iidem 
consequaDtur.  Nam  bis  io  verilalc  repertis,  et  illa  quasi  vera  coinpro* 
babimUir,  si  ex  hoc  tempore  curaveris  ut  seroio  tuus  mendaciis  careat ; 
el  li  amaveris  veriUlem,  poteris  perpetuaai  vilam  tibi  adquirere.  E( 
queaaque  huic  praeceplo  obtcmperaveril,  el  absliDueril  se  ab  omni 
mel  Deo. 


MA5DATUM    QUARTUM. 

(b)  Praecipio  libi,    inquit,    cuslodire  castilalein,  ncc  intret  in  cogi• 
latiODein  tuam*  aul    mulieris  ahenae  cupiditas,  aul   adullcrii  mciilio,  aut 

tt  Φνλαααε  την  άγνείαν,  luci  μη  άναβαι,νίτω  im  την  καρδίαν  ΰου 
Mtifi  γνναιτώς  αλλότριας  ^  η  περϊ  πορνείας  τίνος,  η  περί  τοιούτων  ονο- 
μάτων' τοντο  γαρ  ποιων  αμαρτίαν  μεγάλην  iργάt\l  •  •  •  Βλέπε  ονν 
hctjgtv  im6  της  ίνϋ^νμψεως  ταύτης. 


β)  QttemedmoAm  Val.  Mand.  IV.    1)  Hacc  iisqric  nd  vcrlia : 

9)  ambulart  (»  veriiair,  VaL,  ubir/  p.  "^  '"^  coffitatione  fnapriam  i>.irlpm  iiraecj» 

Wi,  exddiUiuiW  posUaiM:/o.Epbie.4,3U.  >'>vcMiiinilur  Doclr.  ad  Anti.x  li.  n.  I.  (lum 

Ιϋ)  dixii  mUti  eral  in  VaL  α••ηηΐΗ    recu•    p.lidiTal  άνηβαη'ίτω  ρ. 

II)  (Htlodt  α  modo  ρ.  «σα  ieiMcep»  Λναμινίτο),  iiuod  wyelul  Hef.) 
I              xitodi  amodo\»l^quoa  idem  esL 

fteoeacenli•  amodo— inde  iam  Mand.  ΙΠ.     I)  aln   (attamen)  iii  l»al. 

>ei    aftncept.     MoX  locuia    p.    locuiui    cl  praecedil  coiiinrM  ι ...„.„,    trd. 

perUciftmi  p.  recipianl  VaL  2)  ni  Pal. 

1'•             -re  Lamh.  Val, ,  nl<»rqiie  α  8)  eam  Pil.   Kortabec  iaiw. 
mofi                    scr.  Val.)  p.  demreph.  Ad 

«ilrcma  mnju»  cf.  D'    '        '  '   "      ')■  L I.  Mand.  IV.     I)  ιΉ       ν /;ir  tua  Pal. 


448  HERMAE  PASTOR.     LIBER  II.     MANDAT.  IV.  (A) 

parit  peccatum  magnura.'^  Tu  autera  seniper^  memor  esto  Domini,  omni- 
bus  lioris ,  et  nunquam  peccabis.  Si  eiiirn  haec  cogilalio  in  cor  tuum 
ascenderit  tam  mala,*  magnum  peccatum  facis ;  et  qui  haec  faciunt,  viam 
mortis  sequuntur.  Vide  ergo  tu;  abstine  te  ab  bac  cogitalione.  Ubi 
enim  castitas  manet  in  corde  honiinis  iusti,  nunquam  ibi  ascendere  debet^ 
cogitatio  mala.'  Et  dixi  illi:  ,domine,  permitte  mihi  paiica  verba  dicere 
libi.'**  ,Dic,'  inquit.  Et  dixi  illi:  ,domine,  si  quis  habuerit  uxorem 
fidelem  in  Domino,  et  hanc  inveneril  in  adulterio,  nunquid  peccat  vir, 
si  convivat  cum  illa?'  Et  dixit  mihi:  ,quandiu  nescit'  peccatum  eius,  sine 
crimine  est  vir  vivens  cum  illa.  Si  autem  scierit  vir,  uxorem^  suam  de- 
liquisse,  et  non  egerit  poenilentiam  mulier,  et  permanet  in  fornicatione 
sua,  et  convivit  cum  illa  vir;  reus  erit  peccali  eius,  et  particeps  moe- 
chationis  eius.'  Et  dixi  illi:  ,quid  ergo,  si  permanseril  in  vitio  suo 
mulier?'  Et  dixit:  ,dimittat  illam  vir,  et  vir  per  se  maneat.  Quodsi 
dimiserit  miilierera^  suam,  et  aliam  duxerit,  et  ipsc  moechatur/  Et 
dixi  illi:  jquid  si  mulier  dimissa  poenitentiam  egerit,  et  voluerit  ad  virum 
suum  reverti ,  nonne^"  recipietur  a  viro  suo  V  Et  dixit  mihi :  ,imo ,  si 
non  receperit  eam  vir,"  peccat,  et  magnuni  peccatum  sibi  admiltit;  sed 
debet  recipere  peccatricem,  quae  poenitenliara  egit;  sed^^  non  saepe. 
Servis  enim  Dei  poenitentia  una  est.^^  Propter  poenitenliam  ergo  non" 
debet,  dimissa  coniuge  sua,  vir  aliam  ducere.  Hic  aclus  similis  est  et 
in  viro  et  iii  muHere.  Non  solum  moechatio  est  illis,  qui  carnem  suam 
coinquinant;  sed  et  is,^^  qui  simulacriim  facit,  moechatur.  Quodsi  in  bis 
factis  perseverat,  et  poenitentiara  non  agil,  recede  ab  illa,  et  noli  con- 
venire^*  cum  illa;  alioquin  et  tu  particeps  eris  peccati  eius.  Propler 
hoc  praeceptum  est  vobis,  ut  coelibes  manealis,  tum  vir,  tum  raulier;" 
potest  enira  in  huiusraodi  poenitenlia  esse.  Sed  et  ego  non  do  occasi- 
onem,  ut  haec  ita^"  agantur;  sed  ne  ampliusj  qui  peccaverit,  peccet.  De 
prioribus  autem  peccatis  eius  Deus,  qui  potestatem  habet  sanitatem  dandi, 
dabit  reraedium,  quia  ipse  est,  qui  babet  potestatem  omniura.' 

(a)  II.     Iterum^  interrogavij  et  dixi:  ,quoniam    dominus    existiniavit 
me  dignum  esse,  ut  mecum  habites^  semper ;  pauca  verba  mihi  edissere,^ 


2)  quia  hoc  facit  peccatum  magnum  9)  uxorem  Vat.  Matth.  5,  2.  19,  9. 
Lamb.  Vat.  Marc.  10,  11.  ICor.  7, 11.  Cfr.  Cot.ad  h.  1. 

3)  sewper  reiicilur  ρ ostDowim  inVat.  10)  now  Vat. 

4)  in  corde  tuo  ascenderit  sic  p.  in  11)  VuIg.sMiisposlviVexcliisic.Pal.Vat. 
cor  tuum  ascenderit  tam  mala  Vat.  12)  et  Vat. 

5)  non  ibi  debet  asce,ndere  Vat.  13)  una   pacnitentia  est    ordo    vocc. 

6)  Ita  c.  Lamb.  Vat. ,  permitte  me  Vat.  Prudenti  admodMm  consilio  Hermas 
pauca  verba  tecum  loqui  vulg.  homines  ciipiens  pariter  deterrere  a  de- 

7)  nescis  Vat.  speratione,  atque  a  confideutia,    sermo- 

8)  mulierem  Vat.,  dein  eget  p.  egei%  nem  loto  hoc  Tractatu  ita  temperat,  ut 
tum  ea  p.  illa  et  pcccatis  suis  p.  peccaii  poenilentiam  inlerdum  ostendat,  interdum 
eius.  Cotelerius:  Citatuiiste  lociis  aPelro  occultet;  modo  proponat  omniWs,  modo 
Lombardo  lib.  IV.  Sententiarum  dist.  35.  quibusdam  deneget,  aut  absolute,  aut 
n.  5,  el  a  Gratiano  Caus.34,  mutatusque  nisi  illam  cito  susceperint;  aliquando 
in  Canonem  cernitur  apud  GregoriumlX  resipiscendi  semel  dumtaxat  locum  det, 
Decret.  lib.  5  tit.  16  cap.  3.  Consimilia  aliqiiando  saepius.  Cot.  Ego  quidem  le- 
autemubique  nancisceris;  in  legibusAtti-  clionemvulgatae  recensionis  vitiatam  cen- 
cis  et  Romanis,  in  Scriptoribus  profanis,  seo.  Genuinum  quippe  tolius  loci  sensum 
in  Canonibus,  in  Patribus,  suppetitat  Pal.  Omnis  quae  poenitentiam 


IIERMAE  PASTOR.     LIBER  11.     MAXDAT.  IV.  (B)  449 

aliquid  his  simile  viliuni;  magnum  enim  deliclum  admillis,  si  quid  horum 
feceris.  Sed  coiiiugis  semper  meiuor  luae  carebis  hoc  pcccalum.  Quodsi 
huiusniodi  desideria  in  cor  luum  penelraverinl,  aul  his  similia ,  graviler 
peccabis.  Talis  conciipiscenlia  servo  Dei  maximuin  deliclum  esl,  et  qui- 
cunque  rera  lam  uceleslain  adinillil,  mortem  sihi  fabricaL  Vide  ergo 
tu:  abstine  te  ab  bac  cogilalione.  Nain  ubi  sanctilas  babilat,  ibi  ncquilia 
noD  debel  cor  hominis  violare.*  lustiliam  observa.  Dico  ilH :  pcrmille 
niihi  domine,  ul  le  pauca  interrogeni.  Dic,  inquil.  Domine,  si  uxorem 
quis,  ioquaro,  babeal  in  Doniino  fideleni,  el  eam  postea  adulteram  de- 
prebendaU  quaero  an  peccet,  si  cum  illa  vivaL  El  dixit  milu;  quandiu 
delicU  illius  ignoraverit,  Don  peccat;  si  aulem  illius  pcccalum  cognove' 
rit,  el  mulier  poenitenliam  sui  non  egerit,  sed  in  eadeni  nequilia  perse• 
veraveht,  delinquet  vir,  si  cum  ea  vivat,  et  particeps  conscientiae  eius 
fieL  Quid  ergo,  inquam,  facial  uiarilus,  si  uxor  in  eodem  vilio  perse• 
veraverit?  UimiUal,  inquil,  illani,  et  ipse'  contineaL  Qiiodsi  diiiiissa  illa 
aliam  uxorein  duxerit.,  et  ipse  adulterium  conimitlit.  Si  aulein,  inquam, 
domine,  postea,  quae  ab  eodeni  diniissa  esl  mulier,  et  gerit  poenilenliam 
et  ad  marituin  suuni  reverti  voluerit,  non  recipietur?  Et  dixit  mihi:  si 
recepU  non  fuerit,  peccabil  niarilus  et  grande*  in  se  deliclum  admittet. 
OmDis,  quae  poenilenliam  deliclorum  agit,  recipi  quidem  cura  venia  debet, 
sed  non  ad  singula;  servo  enim  Dei  una  poenitenliae  venia  indulgetur. 
Ideo  ergo  mahlus  post  divortium  uxoris  aliam  non  debet  ducere,  ne 
poenitentiae  occasionem  mulieri  aufcrat.  Haec  res  tam  viro,  quam 
mulieri  communis  est.  AduUerium  autem  non  is'^  tantiim  admittit,  qiii 
caroein  suam  inquinat;  sed  et  ille,  qui  similia  honiinibus  huius  seculi, 
quos  et  ethnicos  vocamus,  facit,  et  ipse  adulter  cst.  Idco  si  quis  \n 
etosiBodi  actibus  pennanebit ,  el  poenitentiam  non  egcrit,  abslinebis  a 
cooTersalione  eius.  Sin  auteni  [non  recedas,]  ct  ipse  in  consortiuni 
delictoniin  eius  venies.  Hac  cx  causa  praecipitur  ct  viro  ct  niulicriy 
nl  si  divortium  fecerinl,  ulerqiie  sc  inlra  se  cuslodiant,  qiiia  polerit  in 
eiusmodi  factis  poenitentia*  locuro  habere.  Ego  autcm ,  inquil,  non  do 
occasionem,  uteiusmodi  actus  ad  efl*ectum  perveniat;  sed  ut  desinat  peccare, 
qui  nsque  adhuc  peccaviL  Nam  de  prioribus  deliclis  cius  est,  qui 
mederi  polest  omnia:  ille,  qui  babet  omnium  rernm  potestalem. 

(i)  II.     Ilerum  dixi  ilb:    quia*   me    Dominus    dignum    habuit,    cum 
qao  semper  habiUres,  paucarum  inlerrogalionum  mihi  eliam  nunc  praesta 

deliet^rmm  agit:  recipi  quidem  cum  venia  riro,  Vat. ,  expiincto  pron.  hoc  anlu  mo' 

iebet:  $ed  hm  ed  tingula.  Servu  enim  nerc.  Clariiis  omnino  Pal.,  (|uem  εοιιΓοί'. 
dei  «a•  peewUeiUiMe  venia  indnUjetur.  18)  nic  Vat. 

14)  nm  ηηο  VaU  Cap.  Ίΐ.     1)  llem  V«l. 

15)  Pron-  u  non  exUt  in  V«l.  2)  habilc  mi-inlosc   Vat. 

16)  lU   Vat,    Ualologiri!    connrere  3)  «/ixirc  Val,  diiri  oWuro/ump.  o6/m- 
mlf^  itim  fto  atiUm  p.  aiioqum  LamU.  ratum  ul  Lanib. 

De  diTortio  in  ran..  11.  rcf..rl  2    nondtbelncccurhnmnmvwarePal 

ad  4«9Mfi  Handb.  ti»eol.   T.  .J)  A.ldew.  PoiHca  ί/ι»ΝΐίΛ«η»  i//rm  Pal. 

III.  p.   151,  monms  I.m    .g'   •»'•  roniuK*•  ^)  9r»ndern  Pal. 

rhriMiana    in    idololalnam  rflavta,    non  W  *"   '  "'• 

de  coniaRe  infiddi,  ul  I  Cor.  7,   15.  «)  V^^nitenUnm  Pal. 

M)  proflcr   hoc   peccatum   etl    nokii  Cap.  IJ.     1)  qui  \*a\.,  iibi  dcinde  mii- 
imper  nos  hoc   mantre  κπ/•  mulicre  titu    lavi   tnlerrogatUmtm  in    inlcrrogationum. 
Patm•  ATOtT.  29 


450  TIERMAE  PASTOR.     LIBER  II.     MANDAT.  IV.  (A) 

qnia  non  inlelligo  quicquara ,  et  cor  meum  ohturalum  est  a  pristina 
conversalionc ;  et  sensum  mihi  aperi,  quia  vehementer  obtusiis*  sum,  et 
iii  totum  nihil  intelligo.'  Et  respondens  ilixit  milii:  ,ego  praepositus 
siim^  poenitentiae ,  et  oninibus  poenitenliam  agentil)iis  sensum  do.  An^ 
non  tibi  videtur,  poenitentiam  agere  magnam  sapientiam  esse;  quoniam, 
qui  poenitentiam  agit,  sensum  magnum  adipiscitur?'  Sentit  enim  se 
peccasse  et  fecisse^  nequiter  in  conspeclu  Domini,  et  recordatur  intellectu, 
quod  deliquit,  et  poenilentiam  agit,  et  iam^  non  operatur  nequiter,  sed 
operatur  bene,  et  humiliat  animani  suam,  et  torquet  eam,  quia  peccavit. 
Vides  ergo,  quod^**  poenitentia  sensiis  est  magnus.'  Et  dixiilli:  ,propter 
hoc,  domine,  diligenler  inquiro  omnia,  quoniara  peccator  sura;  ut  sciam, 
quae^^  operer,  et  vivam;  quia  multa  sunt  peccata  raea.'  Et  dixit  mihi: 
jVives,  si  haec  mandata  mea^^  custodieris ;  et  quiciinque  audierit  et  fecerit 
mandata  haec,  vivet  Deo/ 

(a)  III.  Et  dixi  illi:  ,etiara  nunc,  domine,  audivi  a  quibusdam 
doctoribus,  quod  alia  poenitentia  non  est,  nisi  illa,  cum  in  aquam^  de- 
scendimus  et  accipimus  remissionera  peccatorum  nostrorum,  ulterius^  non 
peccare,  sed  in  castitale  permanere.'  Et  ait  mihi :  ,recte  audisli.  Nunc 
autem,  quia^  diligenter  omnia  inquiris,*  et  hoc  tibi  demonstro,  non  dans 
occasionem  illis,  qui  credituri  sunt,  aiit  qui  nuper^  crediderunt  Domino. 
Qui  enira  iara  crediderunt,  aut  qui  credituri  sunt,^  poenitentiam  pecca- 
torum  non  babent,  sed  remissionera.  Illis'  enim,''  qui  vocati  sunt  ante 
hos  dies,  posuit  Dominus  poenitentiam;  quoniam  cogitationes  omnium^ 
praecordiorum  novit  Deus,  et  scit  infirmitatera  hominum ,  et  multipUcem 
nequitiam  diaboli,  qua  molitur  aliquid  sinistri  servis  Dei,  et  maligne  in- 
sidiatur  illis.  Misericors  ergo  Dominus  misertus  est  figmenli  sui/"  et 
posuit  poenitentiam  istani,  et  potestatem  poenitentiae  buius  mihi  dedit. 
Et  ideo  dico  tibi,  quod"  post  vocationem  illam  magnam  et  sanctam,  si 
quis  temptatus  fuerit  a  diabolo  et  peccaverit,  unam   poenitentiam  habet. 


4)  stuUns  Vat.,  qui  inlonitus  mihi  p.  3)  qui  Vat. 

in  lotum  nihil.  4)  Ita  Pal.  Larab.,  quaeris  Vat.  Fab. 

5)  swm  excid.Val.Cfr.Mand.Prooem.  St.  Cot.  Dare  non  vult  occasionem  prave 

6)  Aut  Val,  inlclligendi  doctrinam  suam. 

7)  accip_i  Vat.Cfr.Clem.  Alex.  Strom.  5)  Scripsi  nuper  c.  Pal.,  worfoLamb., 
'  oi' o'  ueutriim  ap.  Fab.  St.  et  Cot      Baptizati 

8)  Senltl  quia  peccavit  qma  fecttYat  acque  ac   baptizandi    non  habent  poeni- 

9)  Ita  Lamb.  Vat.,  amplius  vulg.  tentiam,    sed    peccatorum   veniam   mera 

10)  qma  Vat  elcctionis  gratia. 

11)  qmbus  Vat. 

12)  mandata  mea  hcc  Vat.,  cui  excid.  6)  Libro     Vat.    exciderunt    membra: 
vocc.  et  fecerit.  ^ul  qui  niodo   credidemnt  Domino.     Qui 

cnim  iam  crediderimt ,    aul  qui  credituri 

Cap.  III.     1)  quam  Vat.  sunl. 

2)  iam  Vat.  Consule  Cod.  Pal. ,' .  qui  -.    ,..      ,. 

cum    genuina     leclione     commentarium  '^ 

simul  exhibet  haud  dubie  optimum.   Agi-  8)  Expectes :  aiitein.  Particulam  male 

tur    autem    de  peccatorum   venia  in  ba-  vertit   vetus  Interpres.     Sensus    est:    iis 

ptismo  nobis    oblala,    et  de    poenitentia  autem,    qui  post    baptismum  in    peccata 

peccali  post  baptismum  admissi  per  nun-  siint  delapsi,raisericors  Deus  poeniteQtiam 

tium  hunccepoenitentiae  moderanda.  Cfr.  concessit.  H.  At  centies  Hermae  versione 

Clem.  Alex.  1.  c.  p.  459.  parliculae   autem   et   enim  permutantur, 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  Π.     MANDAT.  IV.  (B)  451 

patientiam,  quia  nihil  intelligo,  et  quoniani  cor  mihi  a  praecedentibus 
actibus  meis  excaeealum  est,  prudenlia  me  indue ;  sum  enim  slultissimus 
et  nihil  omnino  sapio.  El  ille  milti  dixit:  ego  poenitenliae  praopositus 
simi,  et  omnibus  se  in  meliora  imitantibus  prudentiam  tribuo.  An  putas 
non  hoc  ipsum,  quod  quis  prioris  vitae  poenilenliam  apit,  sapienliam 
esse?  El  dixi  illi:  vere  poenilenlia  iiiagna  prudenlia  esL  Inlelligit  enim, 
qui  peccavit,  maliliam  suani  el  delicla,  quae  coram  Deo  fecit  Nam 
ascendit  in  cor  illius  aclus  sui  niemoria..  poenilet  eum,  el  ullra,  quod 
maium  est,  non  facit,  sed  transferl'  se  in  id  quod  bonum  est,  ct  abun• 
danter  bonum  exercet,  et  aniniam  suam  buniileiu  facit  el  torquel  propter 
praecedentia  peccata.  Vides  ergo,  ait,  quod  poenitenlia  prudentia  est 
maiima.  Et  [di\i:]  ideo  diligenter  te  inlerrogo:  primo  quia  sum  male• 
ficionioi  plenus,  dcnique  quia  ignoro,  qualiler  agens  recte  viverc  possim ; 
multa  sunt  enim  et  varia  peccala  mea.  Et  ait  mihi :  vives,  si  praecepta 
mea  custodieris  ct  secunduin  illa  egeris;  sed  ct  alius,  quicunque  bacc 
eadem  audierit  el  obsenaverit,  vivet  Deo. 

(b)  111.  Et  diii  illi:  audivi  quosdam'  luagislros  viae  noslrae  dicen• 
tes,  Don  esse  aliam  ullani  poenilentiam  el  veniara  quam  illam  unain, 
cujD  onines  in  aquam  descenderint  et  acceperint  priorum  peccatorum 
absolutionein.  El  ait  niihi:  reclc  audisti,  et  sic  sc  res  habet.  Oportet 
enim  omnium  vilioruni  absolulionem  conseculos  ullra  non  peccare,  sed 
in  caslitale  vivere.  Quia  laiuen  oiiinia  diligentcr  inquiris,  hoc  quoque 
Ubi  iodico,  non  dans  occasioneni  errori  his,  qui  crediliiri  sunt,  aut 
eis,  qui  nuper  in  fidem*  Dei  inlroierunl,  quod  dimissionem  priorum 
peccatomm  suorniu  non  babeanl,  postquam  in  Dco  esse  coeperunt. 
Nam  ex  consueludiiie  peccaDtes  non  possiint  singulis  temporibus  deli- 
ctontm  saomm  impuniutem  consequi,  quia  semel  a  Domino  vocatis  poe• 
Ditentia  iodalU  esL  Ipse  enim,  qiii  omnium  visccra  el  cor  praeviderat, 
€t  qui  uiiraiiuteai  liomiDum  noveralf  et  sciebal  futurum ,  ut  diaboli 
■nlliplei  Bequilia  aliquid  servis  suis  iiialefaccret,  miscricordium  siiam 
creaUirae  suae  iDdulsit,  el  huic'  pocuilenliac  occasiunciii  dcdil,  cui  me 
praefeciL  Sed  dico  libi,  iiiquil :  qui  posl  illani  magnani  ct  sanclam  poe• 
oitenUae  dignalioneni ,  qua  bomincs  suos  ad  viiain  perpcluam  Dominus 
vocavit,  posteaquam  a  diabolo  tcniplalus^  peccavcril,  unain  pocnilentiae 
indulgenliam  habet     Nam  si  frequcnter   poenilenlitiam    aclorum  suorum 


qaaruin  qiiippe   nouooee  baud  raro  levi     ptalus)  peccaveril   unam  paeniteniae   tn- 
diecr^eDl,    ύαιϋ   ya^  el  J^.     duUienliam  luihct .  Dc  voralionn  illa  niagna 


cogilaUonei  Vat,  el  san<  la    rioii  ΗίπΙΰμο  ;  iissf  <•«Πί  inuugu- 

•CCVSle  tie  p.  «ri/,  tiiin  y"'"  Γ•ιί'•η('πι  ItaplisiiK»  rcccplr)  aA  cccleeiam 
f^tk  sU^mid   p.  φίΜ   moliUtr    aiir/iuJ  li    inlclligcl,    <|iii   Ikm;    loco   altente 

misln  sentM  Dei,  et.  sirigiila  accuinliue  per|tondcrit.  Cfr. 

10)  muertus  0gmemio    $mo  f.wuirth  s,,,,.  <j,  17.     Quoniam ,  tfu/ui/,  univenae 
etl  ffmenti  $ui  V»L  naiu,nr$,  quae  $ub  coelo  tunt ,   audierutU 

11)  quomiem  VaU,    ubi  m*gntim  «inc  el   credideruni  ^    el   um  nomine  yilii  Dei 
el.  Pr«e»U4  lectio  Codi<i«i   Pal.    Srd  dico  tocali  tunt. 

iiH    ίΜψήΙ    fM  pott   UUm  wf§n«m    tl  2)  tnm$ferel  Pal. 

BameUmpMtniifniu  digtuUianem  ^ea  komi•  Cap.  III.     1)  quo$  Pal. 

nei,  (lege  owmes  T)  iuciud  wUem  penetuam  2)  fide  Pal. 

domiMS   9ocmU,  po$lraquam  (delendnni  3|  hac  Pal. 

quamf)    α   dimboh    iemptans  (leg.    /«m-  4)  Umpiam  1**1. 

29• 


452         HERMAE  PASTOR.     LIBER  II.     MANDAT.  IV.  V.  (A) 

Si  autem  subinde  peccet/^  et  poenitentiam  agit,  non  proderit  homini 
talia  agenti;  tlifficile  enira  vivet  Dco.'  Et  ego  tlixi:^^  ,doniine,  revixi, 
ubi  tam  diligenter  audivi  haec  mandata.  Scio  enim,  si  postea^*  nihil 
adiecero  peccatis  raeis,  salviis  ero.'  Et  dixit :  ,salvus  eris/'^  inquam ;  el 
omnes,  quicunque   fecerint  liaec  mandata,  salvi  erunt.' 

(a)  IV.  Et  iterura*  dixi  ilii :  ,domine ,  quoniam  patienter  me  audis, 
eliam  hoc  mihi  demonslra.'  ,Dic/  inquit.  Et  dixi:^  ,si  vir  vel  mulier 
alicuius  decesserit,  et  nupserit  aliquis  illorum,  niinquid  peccat?'  Qui 
nubit,  non  peccat,'  inquit;  ,sed  si  per  se  manseril,  magnum  sibi  conqui- 
rit^  honorem  apud  Dominum.  Serva  ergo  castilalem  et  pudicitiam  ,*  et 
vives  Deo.  Haec,  quae  tecum  loquor  et  mando  tibi,  custodi  deinceps,'^ 
ex  quo  mihi  traditus  es,^  et  in  domo  tua  habito ;  et  prioribus  peccatis 
tuis  erit  remissio,  si'  haec  mandata  mea  custodieris.  Sed  et  omnibus 
erit  remissio,  qui  mandata  mea  custodierint.'^ 

MANDATUM  V. 

De  IristUia  cordis  et  paiieniia. 

(a)  I.  *  ,Aequanimis/*  inquit,  ,esto  et  patiens;  et  omnium  operum 
nequissimorum  dominaberis,  et  operaberis  omnem  iustiliara.  Quodsi  patiens 
fueris,^  Spirilus  sanctus,  qui  habitat  in  te,  mundiis  erit,  et  non  obscu- 
rabitur  ab  aliquo  nequissimo  spiritu;  sed  gaudens  dilatabitur,  et  epiila- 
bitur  in  vase,  in  quo  inbabitat,  et  apparebit  Domino  hilaris  in  pace 
magna.  Quodsi  iracundia  aliqua  supervenerit,^  continuo  Spiritus  sanctus, 
qui  in  te  est,  angustiabitur,  et  quaeret  discedere.  Suffocalur  eriim  a 
spiritu  nequissimo,  et  non  habet  locum  apparendi  Domino/  sicut  vull; 
Iribulatur  enim  ab  iracundia.  fUlrique  ergo  spiritus  cum  pariler  inhabi- 
lant,    perniciosum    est   homini.      Si    quis    enim   assumat   absinthii^   pu- 

*  Φύλαβϋε  την  ανειαν  και  μακ^οΟ•νμ.ίαν  καϊ  γίνου  ϋννετος ,  καϊ 
ηαντων  των  πονηρών  έργων  κο(τακνρίεύΰείς ,  και  εργάΰη  παΰαν  δικαιο- 
ΰύνην.  ^Εαν  γαρ  μακρόϋ•νμος  h'6rj^  το  πνεύμα  το  αγιον  y  κατοικούν  εν 
ΰο),  καϋ-αρον  εΰται,  μη  ΰκοτούμενον  υπο  πονηρού  πνεύματος,  μη  μειού- 
μενον  νπο  της  όξνχολίας.  .  .  . 


12)  peccat   Vat.  —  Sententiam  hanc  in  Vis.  2,  2.  3.  viva    nomlnabatur ,   iam 

de  una  poenitentia    ob    graviora    scelera  vita  fuisse  defiinctam.   Filii  Hermae  (Mand. 

ratam    habiiit    primitiva    Ecclesia ;    nec  12,  3.  Sim.  7.)    non    tota    eius   domus 

displicuit  Tertnlliano  Pastor  noster,  quam-  sunt.     Interrogatio  ista  sensu  potius  ex- 

diu  inter  Catholicos  versabatur.   Oxon.  tenso   ac   generali    capiatur;    iam   enim 

13)  dixit  erat    in  Vat. ,    qui   dein   nt  Hermas  loco  est  intercessoris  et  oratoris 
p.  ubi.  omnium  fidelium,  postquam  in  libro  Vi- 

14)  primo  ea  p.  postea  Vat.  sionum    totius     ecclesiae    vatis    munere 

15)  eris  non  leg.  Vat.  fimctus  est. 

3)  facit  Vat.  Cfr.  Cot.  h.  1.  commen- 

Cap.  rV.     1)  ilcm  Vat.,  ubi  mox  re-  tantem. 
petunlur  vocc.  patienter  me.  4)  pudicitatem  Hef.  Latinorura,  quod 

2)  Et  dixi  excid.  Vat.  et  scr.  discesserit  sciam,  memo  illa  voce  usus  est. 
alicuius  p.  alicuius   decesserit   et    eorum  5)  αηιιηοάοΥΆΐ.  Scribe  saltera  α  moiio. 

p.  illorum.    Vix  argumentari  hinc  possis  6)  Dedi  mihi  Iraditus  es  ex  Pal.  Vat. 

cum    Mosheira  (Institt.   mai.  p.  225.)  et  et  Fab.  St.,  iibi  traditus  stim  Cot. 
aliis,    Hermae  interrogationem  ad  ipsius  7)  qui  \at.,idem  ciislodierini  f.ciisto- 

res  domesticas  tendere,  et  uxorem,  quae  dieris. 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  II.     M.\NDAT.  IV.  V.  (B)  453 

agil,  eiusmodi  sectae  homo  iiihil  proficiet,  et  difficile  vivel  Deo.  Et 
dixi  illi:  domine,  reuovalus  sum,  et  vila  luihi  retribula  esl,  liaec  a  te 
diligenter  audiens.  Scio  enim  fulunim,  si  prioribus  peccalis  nihil  adie- 
cero,  salvuin  me  esse  posse.  El  ait  mihi:  saU-us  eris  et  lu  et  omnis, 
quicumque  eadem  fecerit. 

(b)  IV.  Interrogavi  deindc  illum  el  dixi:  doniine,  qualenus  per  pa- 
tienUam  tuam  iiiiiii  indulgerc  coepisli,  etiam  hoc  mihi  explana.  Et  dixit 
mihi :  dic  Et  dixi  illi :  mulier,  domine,  vel  vir  donnitionem  si  acceperit 
unus  ex  illis  et  alter  post  morleni  allerius  nuplias  cognoverit,  quaero 
81,  cimi  hoc  fecerit,  peccat  aut  non.  Et  ait  luihi :  iion  peccaL  Sed  si 
coDtiDuerit  se  et  sic  maiiserit,  inagnam  sibi  gloriam  adquirit  apud  Dciim; 
nam  si  nuplias  feceril,  non  peccat.  Serva  igiliir  sanclilalem  el  caslilalem, 
el  vives  Deo.  Haec,  quae  tibi  dico  el  deinceps  dicUirus  sum ,  cuslodi. 
Ex  hoc  enim  tempore  vel  ex  quo  mibi  traditus  es,  babitabo  in  domo 
tna,*  el  ideo  a  prioribus  deliotis  luis  absolvcris  el  tii  et  omnes,  qui 
similiter  praeoeplis  meis  paruerint  et  castitalcm  cuslodierint.^ 

MAITDATUM    QUIJiTUM. 

(•)  Constans,  inquil\  et  aequo  animo  estu  et  prudens,  et  omnium 
malonim  opcruni  domiDaberis  et  operabis  oninem  iustitiam.  Si  enira 
looganiaiis  fueris,  spiritus  ille  sanctus,  qui  intra  te  est,  incontaminatus 
et  mundus  erit,  el  a  lenebris  niali  spiriliis  non  tenebricabilur,  et  habitabit 
amplecle  in  ciite/  el  niagnum  gaudium  fruetur  cuni  vase,  in  quo  habitat, 
et  seniel  Domino  in  bilarilate  magna,  habcns  inlra  se  oinnium  rerum 
abundantiam.  Sed  si  iracundia  aliqua  introicrit,  continuo  spiritus  ille 
saoctus,  qui  lener  esl,  angustatur,  non  habens  locuni  nmndum,  et  quaerit 
inde  recedere;  sufTocatur  eoim  ab  ilio  malo  spiritii,  ncc  potest  Domino 
fao  semre,  nec  facere  secundum'  volunlatem  siiam  ,  quia  violatur  vitio 
iracundtae.  Dominus  autem  in  aequanimitate  ct  magnanimitate  habitat; 
ira  aulem  diaboli   hospilium    esl.     Diio    ergo    spirilus    diversi    in  eadem 

"^Άμφ^ερα  ovv  τα  πνεύματα  άανμφορόν  ίατιν  iv  ταντω  χατοιχεΐν. 
'Εαν  γαρ  Ιαβων  αψινθίου  μιχρον  εΙς  χεράμιον  μέλιτος  ίπιχετις  ^  ουχί 
Ζλον  το  uiL•  αφανίζεται,;  χαϊ  τοαοντον  μέλι  νπο  τον  έλαχίΰτον  aipiv- 
^ίον  απολλνται  .  .  . 


8)  EauidaUo:    Sed   el   omnibuB  erit  4)  Revocavi   voc.    Domino ,    quod  H. 

rtmiiii• ,  qmi  mandeta    mea  cuitodierint  contra  lihrorum  script.  ct  impr.  fidem  in 

mmt  iatcailar  ia  VaL  pritna  HiciiU  in  ultima  editione  c.  Gallan- 

WmL  ?.     1)  Amimemmei  p.   Aequa-  dio  exclusit. 
»M«TaL,  wMmmiamip^nmp.^penm         ^^  ,^^^^  abicinihti  Vat.,  mox  exter^ 

Loage  MtotMi  HtUm  lotiM  lUni.  V.  ^^^„,  i^tum  mel. 


Gracce   aUbet  Doclr.  ad  Aatioch.  n.  5. 

S)  OminfQ€ie%$  fmerii  Val.,  ΐ|βΙ  deio  ^,       ,y      j.    •„  ^^^^„  f^^  p,, 

lene^rUMkUmr  ek  «ϋ«  ιμμμμμφ  tfinlm,  *^             ' 

ιη  tpeaou  kekei  Η  gfMUnrcmm  »«*  ,|,„j  γ     ,t  ,^^  p.  ^^  cute  Pal. 

cmm    «M   mkekiUi  p.   iiUt•kΦtr  

tnkakiUl.  2)  tfcunatm  facere  p.  nec  facere  se- 

3)  penerit  Vat,  ahi  ante  aU^wa  ex-  cuntlum  Pal.  Exmore  auctorii  easet  quo- 

paafilor  mMgna.  Idein  qui  e$t  t•  te  an-  "        ■    '   •  tm  poUiiDomno  »uo  servire, 

gustiabUtir  tt  querU  reccdtre.  I                '"*••  99mtatem  $uam. 


454  HERMAE  PASTOR.     LIBER  II.     MANDAT.  V.  (A) 

sillum,  et  mittat  in  amphoram  mellis;  nonne  totum  mel  exlerminabitur  ? 
Et  tanlum  mellis  a  modico  absinlhio  disperit,  et  perdit  dulcedinem^  mel- 
lis;  et  iam  non  habet  graliam  apud  dominum  suum,  quoniam  totum  rael 
amarum  faclum  est  et  usum  suum  perdidit.  *Sed  si  in  mel'  non  mitta- 
tur  absinthium,  dulce  erit,  et  in  usu  domino  suo.  Vide  enim,  quam 
sit  aequanimitas  dulcior  melle,*  et  utilis  erit  domino,  qui  in  ipsa  com- 
moratur;  nam  iracundia  inutilis  est.  Si  ergo  mixta  fuerit  iracundia 
aequanimitati  ,^  contribulatur  animus,  et  non  est  utilis  Deo  oratio  ilUus.' 
Et  dixi  illi:  jvellem^"  scire,  domine,  nequitiam  iracundiae,  ut  custodiam 
me  ab  illa/  Et  dixit  mihi:  ,scies;  et  si  non  custodieris  te  ab  illa,  per- 
des  spem  tuam  cum  tola"  domo  tua.  Sed  recede  ab  illa.  Ego  enim 
lecum  sum  nuntius  aequilatis,  et  omnes,  qui  ab  ea^^  recedunt,  quicunque 
poenitentiam  egerint  ex  totis  praecordiis  suis,  vivent  Deo;  sed  et  cum 
iliis  ero,  et  conservabo  omnes;  iustificati  enim  sunt  oranes,  qui  poeni- 
tentiam  egerinl,  a  sanctissimo  nunlio. 

(a)  II.  tjAudi  nunc/  inquit,  ,nequiliam  iracundiae,  quam  prava  quam- 
que  noxia  est,  et  quo  pacto^  servos  Dei  evertit.  Qui  enim  pleni  sunt 
fide,  non  potest  nocere  illis,^  quoniam  virtus  Dei  est  cum  illis ;  evertit 
enim  dubios  et  vacuos.  Quotiens  enim'  viderit  tales  homines,  iniicit  se 
in  corda  eorum,  et  de  iiibilo  aut  vir  aul  muber  amaritudinem  percipit 
propter  res,  quae  sunt  in  usu,  aut  pro  convictu,  aut  pro  aliquo  verbo, 
si  quod  forle  incidit,  supervacuo,  aut  pro  amico  aliquo,  aut  debito,  aut 
pro  his  similibus  rebus  supervacuis.  Haec  enim  stulta  sunt  et  superva- 
cua  et  vana  servis  Dei.  Aequanimilas  autem  valida  esl*  et  forlis,  et 
habet  virlulem  magnam,  et  sedet  in  ampliludine  magna,  hilaris,  in  pace 

*'Ectv  δε  εις  το  μέλι  ον  βληϋ'γ  το  άψίνϋ-ιον,  γλυκν  ενρίΰκεται  το 
μελί,  καΐ  ευ1QYl6τov  πάντως  γίνεται  τω  δεαπόττ].  Βλέπε  ούν ,  οτι  η 
μαχροϋ•ν[Αία  γλνκντάτη  έΰτίν  νπερ  το  μέλι,  καΐ  ευχρηβτός  έΰτι  τω  ανρίω, 
καί  εν  αντ^  κατοικεί'  η  δε  ο^νχολία  την  μακ^ίοΘ'νμίαν  μιαίνει. 

i  Άκουε  δε  καϊ  την  ενεργειαν  της  οξνχολίας ,  πώς  πονηρά  εβτιν^ 
καΐ  πλανά  τους  δούλους  του  Θεοϋ,  καϊ  κοτταστζίεφει  τγ  εαυτής  ενεργεία ' 
ουκ  αποπλανά  δε  τους  οντάς  πλήρεις  iv  ττ)  πίοτει,  ουδϊ  ένεργηΰαι» 
δύναται  εΙς  αυτούς ,  οτι  η  ovvof|iitg  του  κυρίου  μετ'   αυτών  εΰτίν  άλλα 


6)  Punctopost  ciwicedinewi  posito,Vat.  10)  vo/e6am  Vat.,  ubi  anle  iracundiae 
voc.  mellis  trahit  ad  sequens  membrum,  expungitur  ut  c. 

omittit  dein  mel   exhibetque  perdit  usum  11)  tota  om.  Vat. 

suum,  quod  prqn.  invitis  Codd.  el  edd.  12)  quicunque  p.  qui  ab  ea  Vat.,  cui 

H.  c.  Gallandio  praetermisit.  postea  excid.  vocc.  vivent  Deo. 

7)  melle  Vat. 

8)  Hunc  locum  iaudat  et  illust.  Clem.  Cap.  II.  1)  pessima  est  et  qtiomodo 
Alex.,  oppresso  Hermae  nomine,  inEclog.  p.  prava  quamque  noxia  est,  et  quo  pacto 
ex  Script.  Proph.;  c.  45.  p.  1000.  Gall.  Vat.  Cf.  Doctr.  ad  Antioch.  n.  5p.  253  sq. 
Vide  enim  quantumr  animequitas  dulcissima  2)  Qui  enim  pleni  sunt  in  fide  non 
esl  plus  quam  mel  Vat.  potest  aliquid  facere  illis  Vat.,  sub  finem 

9)  animeqmtati  (ihsque  iracundiaYaLt.,  sentenliae  vacuos  et  dubios.  Opponit 
^ein  anima  p.  animus,  pergilque  et  non  vacuos  {senza  fedc  Gallicciolli)  illis,  qui 
est  iiiilis  oratio  deo  illius,  pleni  sunt  fide. 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  II.     MANDAT.  V.  (B)  455 

sede  habilanles  invicem  eonlrarii  el  iuuliles  sunt,  el  male  est  homini, 
in  quo  utrique  habiUDt.  Sic  quomodo  si  iu  vase  uiellis  absiiithium 
adicias,  utique  plenitudineiu  vasculi  dulcissimi  corruiupis,  quia  ouinem 
dulcedinem  suam  ex  modico  amaritudinis  amiltit  et  desiuet  graliaiu  luellis 
habere  apud  domiDum  suuui  eo,  quod  vilio  amariludinis  usum  sui  amisit. 
Nam  si  absinlhium  iion  iungalur  melli,  mel  dulce  invenielur,  et  utile 
fiet  illi,  a  quo  coiuparalum  est.  Vidcs  crgo,  quod  longanimilas  melle 
dulcior  est,  et  esl  necessaria  Deo,  quia  in  illa  babitat;  ira  autem  est 
auiara  et  inulilis.  Si  ergo  iuugalur  aequanimitali ,  non  erit  ulilis  Deo 
oralio  iliius.  Et  dixi  ei:  domine,  volebam  cognoscere,  quae  sunt  vires 
iracuodiae,  ut  possim  ab  illis  abstincre.  Audi,  inquil:  nisi  illa  carueris, 
et  lu  el  domus  lua  perdetis  omnem  speni  salulis.  Sed  abslinele  ab  ea ; 
ego  autem  tecuiu  sum.  Caeteri  quoque  omnes  carebunl  illa,  qui  boua 
fide'  et  lolo  animo  poenilenliam  egerinl.  Cum  ipsis  enim  ero*  et  cus- 
lodibo  eos.  Omnes  enim  buiusmodi  bouiines  a  sanclissimo  nuntio  in 
numero  proboruin  recipiunlur. 

(i)  II.  Audi  nunc,  quae  malitia  sit  iracuudiae^  calliditas,  et  qualiter 
senos  Dei  perverlal  nequilia ,  et  quemadmodum  illos  ab  iustilia  abigat. 
Sed  non  abigil  eos  qui  pleni  sunl  fidei,  nec  polest  in  illis  vim  suam 
exercere,  quia  virlus  Domini  cum  illis  est;  averlit  autem  illos  qui  sunt 
leves  et  duplici  et  incerla  anima.  Cum  ergo  huiusmodi  homines  incurrit, 
coDstaDUam  iUorum  evertit,  et  in  cor  iliorura  penetrat,  et  ex  minimis  rebus 
marilus  vel  mulier  invicem  irascunliir  causa  vel  earum  rerum,  quae  ad 
victum  quolidianuni  perlinenl,  vel  etiam  ex  qualibet  raodica  occasione 
aul  eliam  meiUione*  amicorum  facla,  aut  de  dando,  aul  dc  accipiendo, 
aut  eiusmodi  similliiDis  stultis  rcbus.  Oninia  enim  haec  falua  sunt  et 
inania  et  inepla  et  inulilia  senis  Dei;  aequaDimitas  autem  magna  et 
fortis  est,  el  validam  el  grandem  virlulem  possidet,  el  est  semper  in 
secanute  hilariUtis  et  in  ampittudine  sui  composita,  laela  et  hilaris,  cl 

αποηΧανΰ  τους  δίψνχονς.  'Όταν  γα^  ϊδτ}  τους  τοίούχους  άνϋ^ρώπους 
βνατα^ονντας  y  τιαρεμβάλλει  εαυτψ  εις  την  καρδίαν  του  ανϋ^ρώτΐου' 
%αΙ  όντως  πικραίνεται  ανΰ^ρωπος  ένεκεν  βιωτικών  πραγμάτων,  η  φίλου 
τανος,  η  περϊ  δόαεως  καΐ  λήψεως,  η  περϊ  τοιούτων  /ιιιαρών  πραγμάτων. 
Ταΰτα  τιάντα  μωρά  Ιατιν  καΐ  κενά  κα\  άβύμφορα  τοις  δούλοις  του 
Θεοϋ.  'Ή  δε  μακρο^μία  μεγάλη  ίΰτϊ  καϊ  οχυρά,  ϊχουΰα  την  δυναμιν 
Ιοχυραν  %αί  χα^μένην  iv  πλατυαμω  μεγάλω'  Ιλαρά  y  άγαλλιωμένη,  μΛ 


Ζ)  lU  VaL,  QMiiei  enim  Fab.  Su  p.     iiulae  isto  8en.su  usurpalur  ex  dcnnilioQe 
valg.  OMlicf  OMtem.    Iden  iniciet  te  in     Cic.  2.  Invent.  55.  Ampliiudo  est  poten- 


€Φτ4λ  komi»mm.    In  P»L  ett  ei  ez  ηύηί-  tiae,  aut  maicstatis  ,  aut  aliarum  copia- 

mU  rtkut  p.cf  ie  nikiU.    Deio  fro  eon-  rum  magna  abundantia.  Ideni  2.  Tusc.  26. 

victo  atU  pro  mUo  efif««  a!b§qme  t^.  forte  Ampliludo  animi.    Cfr.    ηλατυσμός  iri  1 

YaL,  trnn   aliqmo  amk•  ^   Η   de  ki$   p.  Clem.  Hn/n.  ad  Cor.  c.  3. 

4)  j|ii<iiiftii<f<it  MJM  «f  9λΜλ  ρ.  Ae-  3)  bdnam  fidem  P«l. 

quanimlei  amitm  ηαΙΙΛΛ  tti  VtU,  pottea  4)  tero  eret  tn  Pal.,  ubi  fat.  cutiodibo 

et  $e4ei  in  mnpUtmdinem  m€gnmi  kylari  onreudiL 

inpaee  gaudens  aine  in  aale  onmia.  Vox  Cap.  11.     1)  Fortaafe  el    addendum. 

amflHmdo  ■  •€πρΙοή1ηι»  qaoque  opliiDae  2)  menln/ntm  prius  Pal. 


456  HERMAE  PASTOR.     LIBER  II.     MANDAT.  VI.  (A) 

gaudens,  et  honorificans  Dominum  in  omni  tempore  mansuete.  Haec  enim 
aequanimitas^  habitat  cum  benefidentibus ;  nam  iracundia  stulta  est  et 
levis  et  fatua.  De  slullitia  vero  nascitur  amaritudo,  et®  ex  amaritudine 
iracundia,  ex  iracundia  vero  fiiror.  Hic  ex  tot  malis  creatis  furor  ope- 
ratur'  peccalum  niagnum  et  insanabile.  Cum  enim  haec  omnia  in  uno 
vase  sunt,  ubi  et  Spirilus  sanctus  moratur,  non  capit  hos  vas,  sed  su- 
pereffluit;®  quoniam  tener  spiritus  non  potest  cum  malo  spirituimmorari, 
recedit  et  habilat  cum  mansuelo.^  Deinde,  cum  recesserit  ab  homine, 
in^*^  quo  babitabat,  fit  homo  vacuus  a  Spirilu  sancto,  et  postea  repletur 
spiritibus  malignis,  et  obcaecatur  a  cogitalione  mala.  Sic  omnibus  ira- 
cundis  conlingil.  Recede  ergo  lu  ab  iracimdia,  et  indue  animaequitatem, 
et  resiste  iracundiae ;  et  invenieris  cum  pudicitia  et  castitate  a  Deo." 
Vide  ergo,  ne  forte  negligas  boc  mandatum ;  si  cnim  buic  mandato  obe- 
dientiam  praesliteris,  caetera^^  raandata  mea,  quae  tibi  mandaturus  sum, 
poteris  servare.  Confirma  ergo^^  nunc  le  in  inandatis  istis,  utvivasDeo; 
et  quicunque  servaverint  haec  mandata,  vivent  Deo/ 

MANDATUM  VI. 

De  agnoscendis  uniuscuiusque  hominis  duobus  Geniis,  el  ulriusque 
inspiralionibus. 

(a)  I.  *  jPraeceperam/  inquit,  ,tibi  in  primo  mandato,  ut  custodi- 
res*  fidem  et  timorem  et  continentiam.'  ,Etiam/  inquam,  jdomine/  ,Et 
dixit:^   ,sed   nunc   tibi   volo  monstrare  virtutes  horum  mandatorum ,    ut 

άμ,έρψνος  ovGa,  δοξάζει  τον  κνρων  h  παντί  καιρώ,  (ΐηδεν  'εχονΰα  εν 
iavTrj  πικρον,  τναραμενονΰα  δια  παντός  [εν]  πραότητι  καΐ  ηΰνχία. 
Αντη  ονν  η  /ΐίακξ)θθι;^ιία  κατοικεί  μετά  των  τΐίΰτιν  εχόντων  ολόκληρος' 
η  δε  οξνχολία  πρώτον  μεν  μωρία  εστϊν  καϊ  Ιλαφρ/α  φρενών  ^  εΐτα  Ικ 
της  αφροΰννης  γίνεται  πικρία,  [εκ  δε  της  πικρίας^  ϋ'νμος ,  εκ  δε  του 
'3•νμου  οργή,  εκ  δε  της  οργής  μηνις.  Εϊτα  η  μηνις  εκ  τοΰοντων  κακών 
ΰννιΰταμενη ,  γίνεται  «ιι^αρτία  μεγάλη  καϊ  ανίατος.  "Οταν  γαρ  πάντα 
τα  ανθρώπινα  ταύτα  εν  ενϊ  άγγείφ  κατοικεί,  οπού  καϊ  το  πνεύμα  το 
αγιον,  ου  χωρεί  εκείνο  το  αγγος,  αλλ'  νπερπλεονάζει  το  τρυφερον  πνεύμα^ 
μη  ϊχον  ΰυν^ϋ'ειαν  μετά  πονηρού  πνεύματος  καϊ  ΰκληρότητος  κατοικεΐν ' 
υποχωρεί  ούν  άπο  του  άνθρωπου  τούτου ,  καϊ  ζητεί  κατοικεΐν  μετά^ 
πραότητος  καϊ  ηΰυχίας.  Είτα  όταν  άποΰττί  άπο  του  άν&ρώπου ,  ου 
κατοικεί,  γίνεται  6  ανϋ'ρωπος  εκείνος  κενός  άπο  του  πνεύματος  του 
αγίου,  καϊ  λοιπόν  πεπληρωμενος  τών  πνευμάτων  τών  πονηρών,  καϊ 
όλος  αποτυφλοϋται  άπο  της  διανοίας  της  άγαϋ•ης  '  ούτως  ούν  ΰυμβαίνει 
πάβι   τοις   ο^,υχόλοις.     Άπεχου    ούν   άπο   της    οξυχολίας   του    πονηρού 

5)  animequitas  sine  habitat  Vat.  committitur,  non   effluit  colligilur. 

6)  et  sicuti  sq.  vero  om.  Vat.  9)  Habitatum   vadit   in    aaimo   man- 

7)  facit    p.  furor   operatur  \jlI.,    ubi     sueto. 

des.  et  ante  insanabile.  ^  10)  cum  Vat.,  qui  exh.  et  postea  re- 

8)  non  capit   hoc   vas   sed  superfluit    pellitur  α  spiritibusmalis.  Cfr.Luc.  11,26. 
Vat.,  dein  morari  p.  immorari.    Vas  (Pal.  11)  α  om.  Vat. 

unum  vas  hominis)  non  aniraam,  sed  to-  12)  Si  ergo  huic  mandato  dominatio- 

lum  hominem  significat,    id  quod  etiam     nem  egeris  et  cetera  Vat. 

ex   Mand.  11.:    Vacuis   enim  vasis    quod  13)  erg ο  om.  Vat.,  paulo  post  et  vi- 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  I!.     MANDAT.  VI.  (B)  457 

omDi  solliciludine  absolula  Dominiim  suum  laudihus  benedicil,  oiiini  leui- 
pore  sine  ulla  aiuaritudine  peruianeiis  semper  composila  el  qiiiela. 
Haec  ergo  aequaDimitas  habilat  cum  eis  qui  fidem  plenam  habcnt;  ira• 
cundia  aiilem  prirao  falua,  deinde  levis  el  stulla  esl.  Nascunlur  aulem 
ei  ea  impnidenlia  et  vilis,*  ex  vile  animositas ,  ex  aniinosilale  fiiror,  ex 
furore  insania.  Unde'  insania  tot  nialis  concepla  fit  nia&imum  ct  insa• 
uabile  peccatum,  et  cum  tain  multi  spirilus  mali  iii  unum  vas  hoiiiinis 
introierint,  ubi  et  ille  sanclus  spirilus  iiabitat,  incipiunt  augustiae  vasis 
DOD  posse  diversos  spirilus  capere,  sed  supcriluos  spiritus  abiccrc.  El 
ille  lenerrimus  spirilus  non  polesl  ciim  illo  magno  spiritu  unnni  vas 
inhabiUre/  uec  duritiam  illius  pati,  qiiia  consueludincm  cius  abborrct. 
Fugit  autem  ab  homine  tali  et  quaerit ,  ubi  quietc'^  et  tranquillc  babilct. 
Cum  enim  recesserit  ab  homine  illo ,  ubi  habitaverit,  (il  ille  continuo 
vacuus  ab  spiritu  iuslo,  el  replelus  caeleris  malis  spirilibus  menle®  in- 
coDsUns  huc  illucque  deduciUir,  et  omnis  illi  cogitatio  prudenliac  ex• 
caecaUir  et  faUitur.  Sic  autcm  provenit  omnibus  iracundis.  Tolle  le 
ab  iracundia,  quae  est  illius  niali  spirilus ,  et  indue  aequanimitatem ,  et 
resiste  omni  iracundiae  el  aniaritudini,  et  eris  cum  sanclitate,  quae'  est 
amabilis  Deo.  Vide,  ne  unquam  hoc  praeceptum  per  negligenliam  amiltas. 
Nam  si  huius  mandati  mei'*  dominalus  fueris,  caelera  quoque  praecepla 
potueris  cuslodire,  quae  tibi  deinceps  diclurus  sum.  In  quibus  ut  con- 
firmes  te  et  constans  animo  sis,  suadebo  tibi,  sed  el  caeteros,  qiii  volue- 
rint  haec  servare,  ut  et  ipsi^  eandeni  viam  sequantur. 

[nAflDATUM    SEXTUM.] 

(i)  Ecce*  tradidi,  inquit,  tibi  prinio  mandato  meo,  ul  cuslodires 
fidem  cam  timore  et  conlinenUa.  lla  est,  inquam,  domine.  Scd  nunc, 
ioqiiit,  Tolo  Ubi  indicare  vires  earum,  ut  scias,   unaquaequc    quam   vim 

6aifuovog'  Mvcai  6i  την  μ^αχρο^μίαν ,  και  άντίατη^ί  rfj  οξνχολία, 
ΜβΛ  fh^  {χαινονμενος  μ^τα  αεμνότητος  τοις  ηγαπημενοις  υπο  κυρίου. 
Bkhfi  ovVf  μη  παραλογηΰΐ]  την  έιτζολην  ταύτην '  iav  γαρ  ταύτην  φνλά- 
lyff,  δννηατι  χαϊ  τάς  λοιπάς  τηρηααι'  ϊΰχυε  ονν  h  αυταΐς  καΐ  ίνδυ- 
ναμΌν,  χαΐ  vtxtjtfft?,  και  ζηαεις. 

**ΕνετείΙ<χμην  σοι  iv  τη  πρώττ}  ivcoXrj ,  Ίνα  φυλά^Υ(ς  την  πΐΰην 
κβΐ  τον  φόβον^  xdfi  ίγκρατευΰτ}.  ^Απεκρί^ν '  ναι,  κνριε,  ούτως  Ιΰτίν, 
jiiyti'  αλλά  νυν  θ/λω  σοι  δηΐώααι  και  τας  δυνάμεις  αυτών,  ϊνα  νοη- 
eyj  την  δυναμιν    ην  ϊχουοι    καϊ  ίνέργειαν'    διπλαΐ  γάρ  είαιν'    κείνται 


r«f  ρ.  «Ι  9»•$.  Cfr.  Msllh.  l'J,  17     Ι  Ι• 
3,   24. 


Ι 


ΥΙ.  1)  euttodteti»  Vat.  Iu 
flo•  dedi  ei  Pal.  coMinentiam 
p,p$euileniUm  Vat  Tnlg.  lu  launa  vereiu 
el  $ned»  coaTeoit,  qiiae  cmn  inaiore 
totiM  lbBd.TL  partc  eiUat  io  Doct  ad  An- 
U«eh.  «.6.  p.2ft4.  TenmvidilA.  Fibrictnii. 
2)  β  iiwU  00.  ?at,  qai  Inintp.  tibi 
mmet  ac  BctiMt  pumodo  potiU  nmt  ad 
nuiwm  «I  mim$kmL  PofiU  =  propofilJ. 


2)  Exsportasscs  vilUax. 

Ά)  vide   I»al.,  poslhac  vasa 

p.  vatii. 

4)  Ila  eincndavi  Codicis  Pnl. 

leclionem 

m  unum  vas  habilare. 

51  quietem  Pal. 

β)  menlem  Pal.  puncto  lit. 

m  siippo- 

t»ito. 

7)  qua  Pal. 

H)  huiui  mandalit  me  Pal. 

9)  et  ipti  quoque  Pal. 

Mand.  VI.     1)  iradidtl  Pal. 

458  HERMAE  PASTOR.     LIBER  II.    MANDAT.  VI.  (A) 

scias  effeclus  illorum,  quo  modo  ipsa  posita  sunt  ad  iustum  pariter  et 
iniustum.  Tu  itaque  crede  iusto/  iniuslo  autem  nihil  crede.  Iiistitia 
enim  reclam  viam  habet,  al*  iniustitia  pravam.  Sed  tu  rcctam  viam  cu- 
slodi,  pravani  autem  relinque.  Prava  aulem  via  non  habet  exilum  bo- 
num,  sed  offendicula  multa  liabet;^  aspera  est  et  spinosa,  et  ducit  ad 
inlerilum,  et  noxia  est  hominibus  aiiibiilanlibus  in  illa.  Qiii  aulera  viain 
reclam  petunt,^  aequaliter  ambulant  sine  oirensione,  quia  non  est  aspera 
neqiie  spinosa.  Vides  igitur,  quod'  melius  est  per  hanc  viam  incedere. 
Ibis  enim,'  inquit,  ,el  quicunque  ex  toto  corde  crediderint  in  DominOj 
ibunt  per  illani.' 

(a)  II.  *  jAudi  nunc/  inquit,  ,primum  de  fide.  Duo  sunt  Genii* 
cum  homine :  unus  aequitatis,  et  iinus  iniquitatis.'  Et  ego  dixi  illi :  jquo 
modo,  dominej  scire  potero,  quod  duo  sunt  Genii  cum  homine?'  ,Audi/ 
inquit,  ,et  intellige.  Aequitalis  Genius  lenis  est  et  verecundus,  mansue- 
liis  el  quielus.'^  Cum  ergo  in  cor  tuum  ascenderit,  conlinuo  loquitur 
tecum  de  iustitia,  de  pudicitia,  de  castitate ,  de  benignitate,  de  venia,* 
de  caritale  et  de  pietate.  Haec  omnia  ciim  ascenderint  in  cor  tuum/ 
scito,  quod  Genius  aequilatis  tecum  est;  huic  ergo  Genio  crede  el  ope- 
ribus  eius.  Accipe  nunc  et  Genii^  iniquilatis  opera.  Primum  aniarus, 
iracundus  et  stolidus  est;®  et  opera  illius  perniciosa  sunt,  et  evertunt 
servos  Dei.  Cum  ergo  in  cor  tuuni  ascenderint  haec,  intelliges  ab  ope- 
ribus  eius,  bunc  esse  Genium  injquitalis."  Et  dixi  ei  :^  ,quomodo,  do- 
mirie,  intelligam?'  ,Audi/  inquit,  ,et  intellige.  Cum  iracundia  libi  acces- 
serit,  aut  amaritudOj  intellige  eum    in  te  esse;^    deiride  cupiditas  multo- 

γαρ  ίπϊ  δικαίω  καϊ  άδίκω.  Συ  ονν  πίβτενε  τω  δικαίω^  τω  δε  άδίκω 
μ>ηδεν  ταοτενΰτ^ς.  Το  γαρ  δίκαιον  6ρΰ"ην  οδον  Ιχεί,  το  δε  αδικον 
ατρεβλην. 

*Jvo  εΙΰΧν  'άγγελοι  μετά  του  «ν^ρώττου,  εϊς  της  δικαιοβύνης,  και 
εϊς  της  πονηρίας '  κα\  6  μεν  της  δικαιοΰύνης  άγγελος  τρυφερός  έΰτι  καΧ 
αΐϋχυντηρος  και  πράος  και  ιΰχυρός.  "Οταν  ονν  ούτος  επϊ  την  καρδίαν 
6ου  αναβ'^,  ενϋ^εως  λαλεί  μετά  ΰοϋ  περϊ  δικαιοαύνης ,  περί  αγνείας, 
περϊ  ΰεμνότητος^  και  περϊ  αυτάρκειας,  και  περϊ  παντός  h'ργoυ  δικαίου, 
καϊ  περϊ  πάβης  αρετής  ενδόξου.  Ταϋτα  πάντα  όταν  εις  την  καρδίαν 
ΰου  άναβϊί,    γίνωΰκε,  οτι    6  άγγελος   της  δικαιοΰύνης  μετά  ΰοϋ  Ιύτίν 


3)  Sed  lu  credis  iusio  Vat.,  dein  cre-  enuntiatione.  Cotelerius  adnotat:  ,Ms. 
das  p.  crede.  codex   Bibliothecae  S.  Victoris  toto  hoc 

4)  at  om,  Vat.  Plura  de  duabus  viis  capite  nomen  Nuncii  et  Nunciorum  usur- 
invenies  in  Ep.  Barnabae  c.  18 — 20.  et  pat,  non  autem  Genii  el  Geniorum.  Cita- 
Constitt.  Apost.  V,  1.  tur    autem   iste    locus    et  approbatur  ab 

δ)  Non  dissuadente  Pal.  adiunxi  ha•  Origene  lib.  3.  πι-ρϊ  άρχων  cap.  2.,  et 

bel  ex  Fab.  St.  et  Vat.,  ubi  transpositio  Horail.  35.  in  Lucam,  atque  a  Cassiano 

aspera    et    spinosa   est,    dein   nociva  p.  Coll.   8.    cap.  17.,    13    cap.    12.   Eoque 

noxia.  respiciunt  Origeniana  haec  Homil.  12.  in 

6)  Qui  autem  rectam  viani  peliunt  Lncam ,  Unicuique  duo  assistunt  Angeli, 
Vat.,  mox  et  p.  neque.  alter  iuslitiae  ,    alter  iniquitatis.     Si  bo~ 

7)  Vides  ergo  quoniam  Vat. ,  in  fme  nae  cogitationes  in  corde  nostro  fuerint, 
sententiae  ire  p.  incedere.  et  in  animo  iustitia  pullularit,  haud  du- 

Cap.  II.     1)   nuntii  Vat.     Ita   in  sq.  bium,  quinnobis  loquatur  Angelus  Domini. 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  II.    MANDAT.  VI.  (B)  459 

et  quam  efflcaciam*  habeanl.  Dupiex  enim  esl  poteiilia  eorum,  el  posi- 
U  sunl  iuslo  el  iDiuslo.  Sed  lu  crede  iuslitiae,  et  iii  id,  qiioil  iniusluiii 
esl,  fideui  ne  habueris.  Si  iuslilia  aulem  rectani'  viain  liabel,  iniuslitia 
penersam  viam  habeL  Sed  tu  reclam  viam  ingredere ,  el  perversani 
diniilte.  Via  aulem  mala  mulla  oircndicula  liabet,  el  aspera  esl  el  spinis 
pleua/  el  est  nocibilis  illis,  qui  per  eam  iler  faciunl.  Illi  aulem,  qui 
reclam  viam  ambulanl,  molliter  et  plane  el  sine  offensione  perveniunt; 
neque  enini  aspera  esl,  neque  spinosa.  Sed  niullo  iililius  est  hanc  viani 
ambulare.  Et  diii  ei:  placet  et  mihi,  domine,  hanc  viam  anibulare.  Et 
ambulabis,  inquit,  et  tu  et  quicunque  simpliciter  ex  omni  cordc  ad 
Deum  converluntur.* 

(•)  II.  Audi  nunc,  inqiiil,  de  fide.  Duo  sunl  nunlii  cum  homine: 
UDUs  iusUUae,  et  unus  nequiliae.  El  dixi  ei:  quomodo  ergu,  domine, 
polero  cognoscere  vim  illorum,  cuui  ambo  angeli  mecum  fueriiit?  Audi, 
inquil,  et  inleUige.  lustiliae  nuntius  tcnerrimus  et  verecundus  est,  el 
modestus  el  quielus.  Hic  ergo  cum  in  cor  luum  ascenderit,  continuo 
invenies  temeUpsum  loquenlem  de  iuslilia,  de  sanctilate,  de  castilale,  de 
fragiliUite,  de  omni  opere  probilalis  et  de  oiniii  virtule  honesta.  Haec 
uoiversa  cum  in  cor  tuum  ascenderint,  scilo  nuntium  iusiiiiae  lecum 
esse.  Huic  ergo  crede,  et  opera  eius  suscipe.  llaec  aulem  sunt  opera 
nuDtii  oequiliae,  qui  super  iuslilia  est.  Audi  nuiic  el  illius  iiunlii  ne• 
quiUae  opera.  Priino  omnium  iracundus  est  et  amarus  et  slullus,  et 
facU  illius  Dequissima  sunt,  quae  everlunt  servos  Dei.  Cum  crgo  hic 
in  cor  tuum  peDetraveril,  agnosce  illum  a  faclis  ipsius.  Quomodo,  inquam, 
domiDe  iDleUigam  iilum ,  non  scio.  Audi,  iiiquit.  Cuni  tibi  iracundia 
accesseril,  sciU)  quod  ipse  inlra  te  esl;  deiude  cum  desideraveris  aclus 

τοντω  ow  nUixtvi  %ai  τοϊς  lipyot^  αντοΰ,  καΐ  ίγκρατης  αντοϋ  γενον. 
"Ορα  ονν  Jiui  τον  ανγίλον  της  πονηρίας  τα  ^ργα '  πρώτον  πάντων  οξν- 
χοΐός  iaxt  χαϊ  πικρός  υμι  άφρων  ^  καΐ  τα  h'ργa  αυτού  πονηρά  χατα- 
ΦΈ^ίφοντα  τους  όονλονς  τον  θεον.  '^Οταν  αντος  επΙ  την  καράίαν  δον 
«wefl^,  γνώ^ί  αντον  έπ\  των  ϊργων  αντοΰ.  —  Πώς  χνριε  νοηβω  αυ- 
τόν ι  —  Αίγεί'  αχονε  λεπτομερώς  χαϊ  [προοεχης^  γίνου'  όταν  οξυχολία 
6θΙ  τις  τ^ροαέλΰΎ}  η  πιχρία^  γίνωύχε  οτι  αυτός  ίατιν  iv  βοί '  είτα  Komov 


Si  wen  «μ/•  fmeriiU  in  corde  nostro  ver-  5)  nuncn  Vat. 

ΜΛίΛ,    Jofitifor    uobiM   Angelut   Diaboli/  G)  el  iracundut  et  ttultut  p.iracundui 

GrMc•  ewl  α  Dodr.  ad  Anuoch.  I.  c.  et  ttolidut  esl  Vat. 

2)  εφίίΐΛϋΜ  mmeiui  imer  eU  et  vere-  7)  Cum  ergo  in  cor  tuum  aicenderit 
cmm4ui  et  mammuUu  §t  ptUtug  Vtl.  mtelliges  eum  ab   operibus   eiut  qma  hic 

3)  imdmlaenlie  Val.,  iM  dtoeet  «I  aote  tit  nuntius  iniquiiatii  Val. 

de  fietaU.^  Gallaodias  vilg.  ο6τως  mu-  8)  Vocc.  Et  dixi  ei  non  euDt  in  Vat. 


UTit  in  ovrof,  mnc  aafragaal•  Codic«  9)  quinestin  U  p.  twm  in  te  eae  Vat. 

Pal.,   abi   legiiur:   kk  «rf•  ewm  im  eor 

imtm  aiunderti.  2)  •βώΜΛ  Pal. 

A)  m  C9r  tmm  odl  Vat,  ψύ  ptrgit         8)  rwdiMi  Pal.,  qui  addit  tnim  post 
jcilo   φΜκύαΐΛ   ntmttu»    —qmiUtU,   idm 


p.  Genio.     In  Pal.  Sie  trgo  erede,  Αλ  et  tpera  el  $pinibut  plena  cst  Pal. 

a«d  correxiiBa•  Btuc  etc.  i)  comeriur  Pal. 


460         HERMAE  PASTOR.     LIBER  11.     MANDAT.  VI.  VII.  (A) 

rum  operum  et  optimoriim  ciborum  et  ebrielalum,  et  appetentia^"  mul- 
tarum  rerum  alienarura,  et  superbia  et  multiloquia  et  ambitio  ,  et  quae- 
cunque  iis  similia  sunt.  Haec  ergo  ciim  in  cor  tuum  ascenderint,  in- 
tellige  Genium  iniqiiilatis  tecum  esse.^^  Tu  ergo  cum  cognoveris  opera 
illius,  recede  ab  illis^^  omnibus,  et  nihil  illi  credc ;  quia  mala  sunt  opera 
illius,  et  non  coiiveniunt  servo  Dei.  Habes  ergo  utrorumquc  Genioriim 
opera.^'  Intellige  nunc,  et  crede  Genio^*  aequitatis,  quia  doctrina  illius 
bona  est.  Licet  enim^^  sit  felicissiinus  bomo,  et  cogitatio  alterius  Genii 
ascendat  iii  cor  illius,  oportet  illum  virum  aut  raulierem  peccare.  Si 
aiilem  eliam  nequissimus^*  vir  fuerit  aut  mulier,  et  ascenderint  in  cor  illius 
opera  Genii  aequitatis,  necesse  est  illum  aut  illam  aliquid  boni  facere. 
Vides  ergo,  quod"  boniim  est,  Genium  aequitatis  sequi.  Si  ergo  illam^'* 
seciitus  fueris,  et  credideris  operibus  illius,  vives  Deo;  et  qui  credide- 
rint  operibus  illiiis,  vivent  Deo.' 

MANDATUM  VII. 

De  Deo  iimendo  et  Daemone  non  meluendo. 

(a)  *,Time,'^  iiiquit,  ,Dominum,  et  mandata  eius  custodi.  Servans 
enim  praecepta  Dei,  eris  potens  in  omni  actu,  et  omne  negolium  luum'* 
erit  incomparabile.  Timens  enim  Dominum,  omnia  bona  operaberis.^ 
Hic  est  limor,  quo*  timere  oportet,  lU  salvus  esse  possis.  Diabolum  autem 
ne  timeas ;  limens  enim  Dominum,  dominaberis  illius  ;^  quia  virtus  in  illo 
nulla  est.  In  qiio  autem  virtus  non  est,  is  ne  timendus  quidem  esl.*^ 
In  quo  vero'  virtus  gloriosa  esl,  is  etiam  timendus  est.  Omnis  enim 
virlutem  babens  etiani  timendus  est;^  nam  qui  virlutem  non  habet,  ab 
omnibus  conlempnilur.  Time  plane  facta  diaboli,  quoniara  mabgna  sunt; 
meluens  enim  Dominum  timebis  ,  et  opera  diaboli  non  facies,  sed  absti- 
nebis  te  ab  eis.     Duplex  enim  timor  est.     Si    enim   maluin    operari   vo- 

επιΰ•νμίαι  πράξεων  πολλών,  καϊ  πολυτέλεια  εδεΰμκτων  καΙ  κροαπαλών 
πολλών,  κάϊ  ποικίλων  τροφών^  καϊ  ου  δεόντων^  καϊ  ίπιϋ'νμίαί  γυναικών, 
καϊ  πλεονεξίαν,  νπερηφανία  τε  καϊ  αλαζονεία,  καϊ  οΰα  τούτοις  παραπλη- 
Gia.  Ταύτα  ουν  όταν  ίτά  την  καρδίαν  ϋοϋ  άναβη,  γίνωΰκε  οτι  άγγελος 
της  πονηρίας  ίΰτϊν  εν  6οί.  Συ  ουν  επιγνους  τα  έργα  αυτοϋ^  άπόβτα 
απ'  αυτοϋ,  καϊ  (ΐηδεν  αυτώ  πίϋτευε.  "Εχεις  ουν  αμφοτέρων  τών  αγγέλων 
τας  ενεργείας. 


10)  ebrietates   desiderium  ρ.  ebrieta-  qiiia  nuntius  iniquitatis  est  tecum  Vat. 
lum,et  appetenliaY&L  Librarium  duxerim  12)  his  \ai.,  in  eodemcredasp.crede, 
scribere    voluisse     ebrietatis ;     frequens  posthac  servis  p.  servo. 

enim  est  litt.  e  et  i  in  Ms.  Vat.  permutatio.  13)   nuncium     operum    p.    Geniorum 

Idem    ambitiositas  p.  ambitio    et    his  p.  opera  Vat. 

iis.  Versio  Codicis  Pal.   Deinde  ciim  de-  14)  nuncio  Vat. 

sideraveris  actus   multos    et  cybos    luxu-  15)  enim  om.  Vat.,  ubi  huius  nuncii 

riosos,  et  ebrielates  et  dilitias  multarum  p.  alteriMs  Genii,  paiilo  post  corde  p.  cor. 

et   variarum    volupiatum:    et    ciipidinem  16)  iniquissimus    (sic)    absque  etiam 

mulierum  el   avaritiam  sqq.    propius    ad  Vat. ,    ibidem    ascenderit    in    corde   illius 

Graeca  accedit.  opera  nuncii  iniquilatis. 

11)  in  corde  luo  ascenderint  intellige  17)  quia  Vat.,  et  «Mncmw  p.  Gmwm. 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  II.     MANDAT.  VI.  VII.  (B)         461 

multos  et  cibos  luxuriosos,  el  ebrietates ,  et  delitias  mullarum  et  vari- 
arum  volupUtuDi,  et  cupidiucin  mulieruiu,  et  avaritiani,  ct  rraudcni,  el 
superbiam,  et  licenliaui,  el  quae  his  sirailia  sunl  el  proxima.  Haec  cum 
inlra  le  cogilaveris ,  scias  quod  teciim  esl  nunlius  illc  nequiliae.  Tu 
ergo  cognoscens  opera  eius,  fuge  ab  illo  el  nibil  illi  credas,  quia  facla 
illius  mala  sunt  et  inulilia  servis  Dci.  Habcs  cccc  ulriusque  nunlii  opera. 
lotelligc  ergo  ilia/  et  crede  nuntio  iusliliae,  el  recede  ab  eo,  qui  nequani 
est,  quia  doclrina  iilius  in  ouini  aclu  niaia  est.  Si  aulem  fidclis  quis 
homo  sit,  el  cogitalio  buius  angeli  pcnctravit  in  cor  eius,  oporlel  illum 
virum  sive  mulierera  peccare.  Si  autein  iniqua  aliqua  fucril  mulier, 
et  introieril  in  cor  cius  opera  iustitiac,  ncccsse  est  cani  aliquid  boni 
facere,  in  quod*  spiritus  veritatis  dirigitur.  Vides  ergo,  qui  bonum  est, 
a  nunlio  ncquiUae  absUnere,  el  nunlio  bono  adquiescere.  Dc  fide  ergo 
mandatuin  hoc  est,  ul  operibus  boni  iiuntii  et  iusti  credas,  et  operalus^ 
in  eis  vivas  Deo,  et  credas,  quia  facla  illius  nuntii  nequiliae  mala  sunt, 
et  absuneas  ab  ipsis,  et  vives  Deo. 

[maxdatum  septimum.] 

(■)  Time  igilur  Deum  tuum,  dicebat  mihi,  et  custodi  praecepla 
illius.  Quae  si  observaris,  fortis  et  conrtans  in  orani  actu  tuo  et  potens 
eris.  Si  enim  timueris  Deum,  oninia  recte  ages,  quia  hic  est  tinior, 
quem  limere  debes,  et  salvus  eris.  Diabolum  autem  ne  timueris ,  [Deum 
timens]  dominari  incipis  diabolo,  quia  illc  sine  ulla  virtutc  ct  timore 
est-  In  quo  autem  virlus  non  est,  timeri  non  debet.  Sed  Dominus, 
in  φΐο  est  virtas  praeciara,  tinieri  dcbet,  quia  ipse  timorcm  habet;  hic* 
,  qui  carel  virlule,  conlemptibilis  esl.  Tiine  crgo  aclus  diaboli, 
mali  sunt,  et  absUnc  ab  illis.  Duo  sunt  timorcs,  hoc  est  cum 
facere  volueris,  timebis  Dominum  et  non  facies  illud.  Timor 
ergo  Domioi    validus   et    magous  et  pracclarus   est     Time  ergo    illum, 

•  Φοβσϋ  τον  xv^iov  χαϊ  φνΧαααε  τας  Ιντολας  αύτοΰ '  καΐ  ^ΰϊ}  δυνα- 
τός iv  ιιράξει,  χλΙ  η  πράξίς  αον  άανγχρίτος  ϊΰται.  Φοβούμενος  τον 
xvQun/j  πάντα  χαΐά  έρνάοτ} '  οντός  Ιΰτιν  6  φόβος,  ο  ν  δει  αε  φοβψ 
dijvai'  τον  δίάβοΐον  μη  φοβη&^ς,  οτι  δνναμι,ς  iv  αυτω  ουκ  ϊβτιν, 
ονδϊ  φόβος '  h  ω  δε  η  δνναμις  ^  Μο^ος,  καϊ  φόβος  Ιν  αυτω.  Πας 
yoif  6  δνναμιν  ^χζον  χαϊ  φόβον  ϊχει'  6  δε  μη  έχων  δύναμιν  ύπο  πάν- 
τον  χ«τταφ90ν£ΐτα(. 


1β)  iUwm  mam  est  in  Vat,  nbi  habee  6)  nec  limor  p.  it  μ  limendut   qui- 

MBfBJarea  uum.  cniiierU  —  9ivet.  dem  e%l  Val. 


VII.      I)  RrrlMiiMiM  12,  13.  7)  Naw  in  qm  p.  /n  quo  vero   Val., 

GrMce   exUl  Mand.  Vll.  rxcfpti»  ptaci»  id«m  et  Umor  in  illo  etl  p.  is  etiatn  ti- 

ifi   TiorlT.    aii   Anliorh.  n.  7.   p.  255.    ei  mendut  eil. 

\        <h.  hom.  127.  Cir.  Clem.  Alrx.  Stroin.  8)  et  timorem    habet  p.  etiam  timen- 

II,  12.  p.  458.  dui  ett  Val. 

2)  Umm    cooCra    lik.   M».    et   impr. 
fldea  pnetennisit  H.  c.  Gallaodio.  Cap.  II.     1)  Uhs  P..I. 

31  operabi$  VaU  2)  quo  Pal. 

A)  qmem  VaL,  aki  et  tU  p.  «1.  3)  operatii  P.il. 

5)  Uliui  rniMc  Tidetar  io  Vat  Maod.  VU.     1)  hit  l>al. 


462       HERMAE  PASTOR.     LIBER  II.     MANDAT.  VII.  VIII.  (A) 

lueris;  timens  Dominum,  ne  id  quidem^  facias.  Si  autem^"  bonum  ope- 
rari  volueris ;  *  timor  utique"  Domini  validus  et  ingens  et  gloriosus  est. 
Time  igitur  Deum,  et  vives.  Et  quicunque  eum  metuerint,  custodientes 
mandala  eius,  eorum  vita  est  apud  Dominum ;  non  custodientium  aulem, 
nec  vita  in  illis  est.'^^ 

MANDATUM  VIIL 

Declinandum  esl  α  malo,  et  facienda  bona. 

(a)  jDixi  libi/  inquit,  ,quod  crealurae^  Domini  duplices  sunt,  et 
fabstinenlia  duplex  est.  Α  quibusdam  ergo  abstinere^  oportet,  a  qui- 
busdaiK  vero  non.'  ,Manifesla,'  inquam,  ,mihi,''  domine,  a  quibus  abslinere 
oportet,  el  a  quibus  non.'  ,Audi/  inquit:  11,3  malo  abstine,  etnoUillud 
facere;^  a  bono  autem  abstinere  te^  noli,  sed  fac  illud.  Si  enim  absti- 
nueris  a  bono,  et  non  id  feceris,  peccabis.  Abstine  le^  igitur  ab  omni 
malo,  et  scies  omnera  iustitiam. '  ,Quales/  inquam,'  ,  mabgnitates  sunt 
hae,  a  quibus  abstinere  oportet?'  ,Audi,'  inquit:  ttt,ab  adulteriis,  ebrie- 
talibus  et  comessationibus^  mabgnis,  ab  esca  nimia,  a  lautitia  et  inhone- 
slale,  a  superbia,  ab  abnegalione,  a  mendacio,  a  detractione,  a  nequitia 
ficta,  a  recordatione  iniuriae  e^  a  fama  pessima.  Haec  enim^  sunt  opera 
iniqiiilalum ,  a  quibus  abstinere  oportet  servum  Dei.  Qui  enim  ab  iis^*' 
abslinere  non  potest,  vivere  Deo  rion  potest.  Audi  nunc,  inquit,  et  se- 
quentia  eorum.  Adhuc  ergo  sunt  mala  sequentia  horiim,  et  quidem 
multa  sunt  adhuc,  a  quibus  abstinere  oportet  servura  Dei:"  a  furto,  ab 
abnegalione/^  a  falso  testimonio,  a  cupiditate,  a  superbia,  et  quaecunque 
iis  similia  sunt.     Videnlur  ergo  tibi   haec    mala    esse/^    an   non?  —  Et 

*'^0  δονλος  ovv  τηϋ  κνρίον  ίΰχνρός  ίβτι  καϊ  [ενδο^ος^.  Φοβηϋιτ)τι 
ούν  τον  KVQiov  κκϊ  ζηατ}  αυτώ,  φνλάΰβων  τας  εντολας  αντον  εις  τους 
αΐωνκς. 

t  ΪΓ  εγκράτεια  διπλή  εβτίν.  ^Επί  τίνων  γαρ  δει  ΰε  εγκρατενεβ&αι, 
επί  τίνων  δε  ον  δει. 

tt  Το  πονηρον  εγκρατεύεΰΌ'αί  καϊ  (ΐη   ποιεΐν  αυτό'    το    δε  άγαϋ•6ν 
μη  Ιγκρατενον^  άλλα  ποίει  αυτό. 

■{■^ΥΕγκρατενον  άπο  πάΰης  πονηρίας,  άπο  μεΟ"υΰματος,  ανομίας,  απο 
τροφής   πονηρας,    απο    εδεΰμάτων   πολλών    καϊ   πολυτελών,    πλούτου, 

9)  Codici  Vat.  excidit  quidem.  facere   sed    fac  illud    antepenultimum  et 

10)  enim  Vat.  penultimum  voc.  ciim  pimctis  suppositis. 

11)  itaque  Vat.  Doctr.  ad  Antioch.  I.  c.  δ)  Adiunxi   te   ex  more  scriptoris  c. 

12)  eril  Vat.  Lamb.  Vat.     lllic  quidem  subinde  noles. 

G)  te  accessit  ex  Vat.,   ubi  scriplum 

Mand.   Vlll.      1)    quia    crealiones  p.     Afcsimeie  ;  ibidem  paulo  post  scias  p.  sciei. 

quod    creaturae  Vat.     Etiam  Mand.  VIII.     Gall.  coniicit  facics.   Antiochus  άργαζα- 

maxima  cx  parte  Graece  datiir  Doctr.  ad    μένος.  Coniecturam  coiifirmal  Pal. 

Anlioch.  n.  8,  Antioch.  homil.  79.  7)  enitn  Vat. ,    ubi  invertitur  oportel 

2)  el  α  quibusdam  abslineriy-al.  Me--   abstinere. 

dium  activo  hic  et  infra  praefereadum.  9)  Audi    inquit.     Ab    ebrietaiibus    ab 

3)  Vat.  coUocat   mihi  inquam,    mox  adulteriis  α  conviviis  Vat.,  dein  α  svper- 
abstineri  p.  abstinere.  bia  ab  abnegantia  et  mendalio.  α  nequitia 

4)  α   malo  abstine    te   le  et   noli  id  fida  el  α  memoria  malignitatis. 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  11.     MANDAT.  VII.  YIII,  (B)       463 

el  viTes  Deo  et  tu  et  quicunque  timuerit  illum  et  praecepta  illius 
cuslodieriL  Xam  et  omnis  reruni  nalura  Deuin  linieL*  Hi  ergo  vivent 
in  perpetuum,  qui  timent  iUuiii,  el  praecepla  illiiis  custudiverinl.  Ili 
autem,  qui  [non]  timent  Deuin,  el  praecepta  illius  negligunl,  non  erunt 
in  vita.' 

[mandatcm  octavum.] 

(b)  Omnis  igilur  crealura  Dei,  dicebat  mihi,  duplex  est;  nam  et 
ODinis  abstinenlia  duplex  esL  In  quibusdam  aulcm  ahslinenUa  nccessaria 
est,  et  in  quibusdaiu  absliucri  iioii  debcl.  Et  dixi  illi :  dcmonslra  niibi, 
domine,  a  quo'  abslincre  debeam,  et  a  quo  nou  abslincrc  dcbcam.  Et 
dixit  mihi:  a  malo  abstine,  et  a  bono  noli  absliiiere.  Nam  quoiuodo  si 
a  bono  aclu  te  absUnueris,  deliclum  admillis,^  sic  cuni  a  malis  rebus 
absunueris,  iusUUam  magnam  operaris,  el  graliam  conscqucris.  AbsliDe 
ergo  ab  omni  nialo,  ct  id  quod  bouuni  cst  age.  El  dixi  illi:  qualcs  sunt 
domine  nequiliae  isUc,  a  quibus  ine  abstinerc  debeo  i  Audi,  inquil:  abstine 
ab  adulterio,  ab  ebrielale,  ab  iniuslilia,  a  dclitiis  piurimis  ct  luxuriosis, 
el  comoiessaUonibus  mullis,  pracabundanlia  census,  a  supervacua  exul- 
taUooe  ct  a  conscienlia  mala,  a  profunda  sapientia^  et  a  persuasione 
superbiae,  a  mendacio  et  a  delraclione,  ab  hypocrisi  et  ab  omni  mcmoria 
maliliae,  sed  et  ab  omni  blasphemia.  Dc  inlatione  autcm  iniuriarum 
memor  esse  noli,  malediclionem  ne  senseris.  Hae  autein  malae  operae* 
in  TiU  homiDum  Dcquiores  omniuui  sunt  Ab  his  ergo  abstinere  se 
debel  senus  Dei,  quoniam  qui  ab  illis  non  abslinucrit,  vivcrc  Dco  non 
potenL  Audi,  ioquit,  et  sequcutia.  Quae  sunt,  inquam,  adhuc  domine  ? 
El  dixit  mibi :  adhuc  alia  mulla  sunl,  a  quibus  omnibus  servus  Dei 
absUnere  debeal:  ne  furlum  facial,  ne  abncgcl,  ne  teslimuniiim  falsum 
HtMty  ne  aiieDum  concapitcat,  ne  res  lurpes  adanicl,  ne  illudat  honiines, 
■e  siol  gloriosi  oe  smt  tnptrbi,  et  quae  cum  his  similia  sunt  Ilaec 
noD  patas  mala  tt%ei  inquit     Et  ait  mihi:   maxime   iniqua   hacc    servis 

χανχηοεως^  w|n|loφif06vvης  xal  νπερηφανίας,  καΐ  ijjivdovg,  καϊ  καταλα- 
Juig,  xta  wcoKifUfBmg,  xal  μνησικακίας^  χαϊ  πάαης  βλασφημίας.  Ταΰτα 
τα  fyya  πονηρά  ίατι  τ^  ξωτ)  των  ανθρώπων.  Τοντων  ουν  των  ϊ'ργων 
δ(ί  έγκρατενεσ^αι  τον  δονλον  τον  Θεον.  ^Ο  γαρ  μη  ίγκρατενόμενος 
τοντων  ου  όνναται  ζηΰαι  τω  Θεώ.  "Ακονε  δε  καϊ  τα  ακόλον&α  τούτων, 
—  Και  τιοΙΙά  είοιν,  αφ'  ων  δει  τον  δονλον  του  Θεοϋ  ίγκρατεύεα^αι. 
nhmrjy  ψεϋδoςf  ατωατέρηαις,  ψευδομαρτυρία,  πλεονεξία^  αλαζονεία,  καϊ 
Zca  wvtoig  ομοΐΛ.     ΕΙ  ουν   δοκεΐ   αοι    πονηρά   είναι    ταΰτα;    —  Καϊ 

•)  enim  «μβ.  V..t  '  ι  ιφιτα  3)  vtlam  Pal. 


lU)  m  kU  9. 
1)  Sie  deii  «\  ,  «i  Cot.    Hi 


2 )  ami7/i<  Pal.,  il<-m  maf/ncj  p.  magnam. 

I)   Mapientiae    Pal.     Adieclivum   pro- 

ic  immrusus,  immo• 


qmitmmUU  $unl  adAu< .    η  ,iu,hu,  ab-  f^„j^,h.l.Uhm  lM  .,..„ - 

**?!»  f^**       w  .    .       I.  <^^'  "l  babee  iii  Sal»i»l.  .pisl.  Milhrid. 

?    •"''ΐί^  ν';    ^  *  UimAiip.ii*.  ,j  Amc.   Cuvtdo  profuuda  impern  el  di- 

13)  e$$e  mata  Yal.  wUiarum;  \t(  arcanuf,  tgnolu»,  quo  iili- 

2)  OmUi    focc    ud   prafcepia   illiui  Inr  Oiiinfil.    declaio.  IV,   17.     Secrcla  et 

Roa  euilodU^    qiuie   in  Pai.   prafposUre  profunda  ari  t.  e.  diviiiaadi,  liariularidi. 

4)  *«M  MUtim  male  open  Pal. 


464        HERMAE  PASTOR.     LIBER  II.     MANDAT.  Vlll.  IX.  (A) 

quidem^*  valde  mala  sunt  servis  Dei.  —  Ab  his  ergo  omnibus  debet  se*'^ 
abstinere  servus  Dei.  Abstine  te^®  ergo  ab  omnibus  his,  ut  vivas  Deo, 
el  scribaris  cum  abstinenlibus.  Α  quibus  ergo"  debeas  abstinere,  illa 
sunt.  Α  quibus  aulem^®  non  debeas  te  abslinere,  audi.  Ab  omnibus  bonis^^ 
operibus  noli  te  abslinere,  sed  fac  illa.  Audi,  inquit,  virtutem  bonorum 
operum,  quae  debeas  operari,  ut  salvus  esse  possis.  Primum  omnium 
est  fides,  timor  Domini,  caritas,  concordiu,  aequitas,  verilas,  patientia, 
castitas.  lis^^  nihil  est  melius  in  vita  bominum  qui  haec  custodierint 
et  fecerint  in  vita  sua.  Deinde  horum  sequentia  audi.  Viduis  adminis- 
trare,  orphanos  et  pauperes  non  despicere,  et  servos  Dei  ex  necessitate 
redimere,  hospitalem  esse  (bospitalilate^^  enim  invenitur  aliquando  fructus 
bonus),  non'^^  contradicere ;  quietum  esse ,  humillimum^^  fieri  omnium 
homiiium,  maiores  nalu  colere,  sludere  iuslitiae,^*  fraternilatem  conser- 
vare,  conturaelias  suirerre,  aequanimem  esse,  lapsos  a  fide  non  proiicere, 
sed  aequanimes  facere,  peccantes  admonere,  debitores  non  premere,  et 
si  qua  iis  similia  sunt.  Videntur  tibi  haec  esse  bona,  an  nonV  ,Quid 
enim  melius  est/  inquam,  ,verbis  istis?'^^  ,Vive  ergo/  inquit,  ,in  hls 
mandalis,  et  noli  ab  eis  recedere.^^  Si  enim  cuslodieris  haec  orania 
mandata,  vives  Deo;  et  omnes,  qui  custodierint  haec  mandata,  vivent  Deo.'^' 


MANDATUM  IX. 

Postulandum  α  Deo  assidue  el  sine  haesUatione. 

(a)  *Iterum  dixit  mihi:    ,tolle    a   te   dubitationem ,  et  nihil  omnino* 
dubites.     Petens^  aliquid  a  Domino,  ne  dicas  intra  te:  quo  modo  vero^ 

λίαν  πονηρά  τοις  δονλοις  τον  Θεον.  —  Έγκράτενΰαί  ονν  απο  πάντων, 
ϊνα  ζηΰϊΐς  τω  Θεω,  και  εγγραφηϋτι  μετά  των  εγκρατευο^ιενων.  ^Ά  μεν 
ονν  δει  εγκρατενεΰϋ'αι  f  ταντά  Ιΰτιν.  *!/4  8ε  δει  ΰε  μη  έγκρο(τενεύϋ•αί^ 
αλλά  ποίεΐν,  ίχκονε'  πάντων  πρώτον  πίβτις ,  φόβος  τινρίον^  ομόνοια, 
αγάπη  ,  ^tJfiaTa  δικαιοΰννης ,  άληΟ'εια ,  νπομονη '  τοντων  άγα&ώτερον 
ονδεν  εΰτιν  εν  τ^  ^,ωΐ]  των  ανϋ'ρώπων  ταντα  εάν  τις  φνλάϋΰει,  ζαΐ 
μη  ε^κρατευεται  απ'  αντών,  μακάριος  εΰτιν  εν  τη  ζωϊΐ  αντον.  Είτα 
τοντων  τα  άκόλονϋ•α  άκονε'  χτί^αι^  νπηρετεΐν,  καϊ  ορφανούς  νΰτερον- 
μενονς  ίπιϋκέπτεΰ&αι,  εξ  ανάγκης  λντρώΰαΰ^'αι  τονς  άουλου^  τον  Θεον, 
φιλόξενον  είναι  {εν  γαρ  τΡ}  φιλοξενία  ενρίακεται  άγα&οποίηΰις)'  ηΰν- 
χιον  είναι,  ενδεέΰτερον  γενέ6ϋ•αι,  πάντα  ανϋ•ρωπον  πρεββντην  ΰέβεΰ&αι, 


14)  Scripsi  Et  quidem  c.  Vat.  et  Fab.  20)  honim  Vat. ,    tum  licc  qui  custo- 
St.  p.  Equidem  vulg.  dierit  et  fecerit  in  viia  sua. 

15)  sc  accessit  ex  Val.  21)  in  hospilio  p.  hospilalitate  Vat. 

16)  te  adiunxi  c.  Vat. ,    ubi  ut  scri-  22)  noli  Vat. 

baris  p.  scri b ari s,  memhro  ut  vivas  Deo  23)  humiliorem\ at. — Vetus  Interpres 

omisso.  forte  lcgit :  Ινόεέστερυν  γενέΰβ^αι  πάν- 

17)  ergo  non  est  in  Vat.,  paulo  post  των  ανθρώπων.  Sic  etAnliochus.  Aliter 
hec  p.  illa.  Pseudo-Alhanasius.   Gall. 

18)  autem  om.  Vat. ,    ex  quo  addidi  24)  iusiitiam  Vat. ,   mox   animequnm 
sq.  te.  —  animequos  p.  acquanimem  —  aequa- 

19)  bonis  des.  in  Vat.,    qui  praebuit  nimes,  et  monere  p.  admonere,    Ex  Fab. 
te  anle  abstinere  c.  sq.  varietate  et  p.  sed.  St.  et  Codd.  Pal.  Val. ,   quorum  uterque 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  II.    MANDAT.  VIII.  IX.  (B)         465 

Dei  sunt  Ab  his  crgo  omnibus  abstincrc  debeul,  qui  Deo  serviunt. 
Abstine  ergo  ab  istis  iiialis,  ut  vivas  Deo  et  ascribaris  in  numero  eorum, 
qui  ab  ipsis  abslinuerunt.  Haec  sunt,  iniquit,  quibus^  carcrc  dcbeas,  et 
quae  agere  debeas.  Ubi  aulem  bonum  opus  fucril,  noli  fugere ,  sed 
age  illud.  Et  dixi  illi :  domine,  et  de  iis,^  quae  bona  sunt,  expone  mihi, 
ul  in  illis  vivam  el  seniara  eis,  cl  possim  agendo  ea  salvus  essc.  Audi, 
inqittt,  el  eoruui,  qui  boni  sunl  aelus,  quibus  abstinere  non  dcbcas,  sed 
age  iUa.  Est  aulem  ante  omne  iides,  tinior  Dei,  caritas,  concordia, 
verba  iusUUae,  amor  sanclus,  veritas  et  patienlia:  bis  mclius  nihil  est 
in  vila  hominum.  Haec  qui  cuslodierit  et  non  abstiiiucril  ab  cis,  bea- 
Ussimam  vitam  agit.  El  itcruin  dixit  mihi:  audi  eliani  subsequentia 
horum:'  viduis  minislrare,  orpbanis  el  egenlibus  succurrcrc,  de  necessi• 
talibus  redimere  senos  Dci,  bospitalem  cssc  (proplcr  bospiliuui  cnini 
invenitur  benefaciendi  occasio),  ncmini  advcrsarium  csse,  quiclum  csse, 
huuiiliorein  esse  hominibus,  niaiores  nalu  revenerari,  exercerc  iustiliani, 
fralernitalem  cuslodire,  iniunam  ferre,  aequanimem  esse,  animo  laboranles 
precibus  erigere,  vexalos  in  fide  Dei  non  spernere,  sed  in  viani  reclam 
revocare  el  eos  aequanimes  facere,  peccanles  corripere,  aere  alieno 
oppressos  non  esse,  et  si  qua  his  similia  sunt  et  tibi  bona  esse  videntur, 
age  illa.  Et  dixi  ei:  domine,  quid  auteni  nielius  his  inveniri  polest? 
Vive  ergo,  ioquil,  in  eis,  et  uoli  ab  ipsis  abslinere.  Sic  itaque  cuslodi 
hoc  praecepluiu,  ut  id  quod  bonum  est  facias ,  et  ab  eo  quod  malum 
est  te  abstioeas,  el  vivas  Deo  et  lu  et  caeleri,  qui  baec  custodierint. 

[mAVDATIM    NOJrUM.] 

(b)  Ait  mihi  ilenim :  vide,  ne  (ictus  sis,  nec  nunquani  in  eis,  quac 
a  Deo  petes,  inconstaDli  et  duplici  animo  fueris,  nec    apud  tc^    aestima• 

iaxtiv  δίχαιοοννην^  αδελφότητα  σνντηρεΐν^  νβριν  νποφέρειν,  μακροθυμον 
«?και,  άμνηαίχαχον^  ηάμνοντας  ττ}  ψυχ^  παρακαλεΐν,  ίακανδαλί,ΰμένους 
απο  της  ηίύτεως  μη  αποβαλεα^αι,  αλλ'  έπιατρέφειν  καΐ  έν&νμονς  ποιεΐν, 
αμαρτατοντας  νον^ετεΐν^  χρεωατας  μη  Ολ//3ειν,  ίνδεεΐς  μη  λνπεΐν,  χαϊ 
οβα  τοντοις  ομοίά  ίύην.  ^οχεϊ  αοί  ταΰτα  άγαθ-α  ε?ναι,•  —  Τι  γαρ 
δνναται  τούτων  αγα&ώτερον  είναι;  —  Γύμναζε  ΰεαντον  ίν  τούτοις, 
χαΐ  μη  ίγχρατενου  πάντων,  χαϊ  ζηΰτι  τω  Θεώ. 

^Αρον  απο  αοϋ  την  διψνχίαν,  χαϊ  μηδενός  όλως  δΐ'ψνχηαγις,  αΐτψ 
βαοθβι  ηαρα  του  θεού,  λέγων  ίν  αεαντω,  οτι  ηώς  δννι'ιαομαι  αΐτήααα&αι 


ldsf,Uit  •€€€ΜίΙ  Ιο  Qne  iunl.  iirahiue  in  Spic.  Palr.  I.  p.303.  Ihi  differl 

S»)  Imwm  9erh0rmm  d.Immim,  rerWi  «(>«'»'  otuviov  cl  μηό^  δλως. 
ittit  fal•  2)  polrnt  cral  iti  Val. 

3)  <iuoniam  quomodo  p.  quomodo  vtro 

2β)   Vi9€  trgo  m  *#c  m§m4el§  Η  noU  γβΐ.,  d  acapere  p.  obltnere. 
Mk  kt$  rectden  Vat  5)  quae  Pal. 

37)  Cfr.  lUad.  5,  3  cnr.  6)  eorum  p.  de  iit  Pal.,  mox  ageu' 

dum  ψ,  aqenio. 
UmL  VL    1)  99  fi•  p.  MHNM  Vat  7)  k&nm  Pal.,  po«tea  peuatUe  $i  p. 

GrMcaa  Maiid.  IX.  texlitai  babe•  Doctr.  pcuonUt. 

μά   Anuock.   o.  9.   p.  356.   •!  Aoliocb.  Mand.   IX.     1)  lu    explico  Codicis 

boa.  hi.    Pnetore•  fragBeiitiin   edidit  Pal.  tiglani  apre. 

pAraca  ατμτ.  30 


466  HERMAE  PASTOR.    LIBER  II.  MANDAT.  IX.  (A) 

possum  aliquid  petere  a  Domino,  et  obtinere,  cum  sim  peccalor  tanlorum 
maloriim  iii  Dominum  ?  Noli  hoc*  cogilare,  scd  ex  lolis  praecordiis  con- 
verlere  ad  Dominum.  Pete  sine  dubitatione,  et  scies  misericordiam^ 
Domini,  quod  non  te  derelinquet,  sed  pelilionem  animae  tuae  adimplebit. 
Non  est  enim  Deus  sicut  homines  memores  iniuriarura;  sed  est  immemor 
iniuriarum ,  et  miseretur  figraenli  sui.*^  Ergo  purifica  cor  luum  ab 
omnibus  vitiis  huius  seculi,  et  observa  praedicla  verba  tibi  a  Deo  data, 
et  accipies  omnia  bona,  quae  pelis,  et  ex'  omnibus  pelilionibus  tuis 
nihil  deerit  tibi,  si  sine  dubitalione  petieris  a  Domino.^  Qui  ergo 
tales  non  sunt,  omnino  nihil  impelrant  eorum,  quae  petunt.^  Nam  qui 
pleni  sunt  fide/"  omnia-pelunt  iidentes,  et  accipiunt  a  Domino,  quia  sine 
dubilalione  petunt.  Omnis  enim  dubitans  homo,  si  non^^  poenitenliam 
egerit,  difficile  Deo  vivet.  *Purifica  ergo  cor  tuum  a  dubitalione,  et 
indue  fidem,  et  crede  Deo;  et  omnia,  quae  petieris,  accipies.  Sed  si 
petas  aliquando  petilionem,  et  iion  accipias,  noli  dubilare,  quia  non 
cito^^  acceperis  petitionem  animae  tuae.  Forsitaii  enim  propter  tem- 
plationeni,  aut  pro  peccato  tuo,  quod  tu  ignoras,  tardius  accipies^^  peti- 
lionem  luam.  Sed  tu  noli  desinere  petendo  petitionem  animae  tuae,  et 
accipies.  Si  autem  cessaveris^*  petendo,  de  te  queraris,  non  de-Deo, 
quod  non  dederit  tibi.  Vide  ergo  diibitalionem  hanc,  quam^'^  perniciosa 
sit  el  saeva,  et  multos  radicilus  evellat  a  fide,  eliam  valde  fideles  et 
firmos.  Etenim  haec  dubitatio  filia  est  diaboli,  el  valde  nequiter  agit 
cum  servis^®  Dei.    fContempne  ergo  dubitationem;  et  dorainaberis  illius" 

naqci  τον  κυρίου  [καΐ]  λαβείν,  ημαρτηκώς  τοΰαντα  εις  αυτόν;  Μη 
διαλογίζου  ταντα,  αλλ'  ε'ξ  όλης  καρδίας  σου  επίατρειρον  προς  κύριον, 
καϊ  αίτου  παρ'  αυτοϋ  άδι,ΰτάκτως ,  καϊ  γνώΰη  την  πολνευΰπλαγχνίαν 
αντοϋ^  οτι  ου  μη  6ε  εγκαταλείπτ},  άλλα  το  αΐτι^μα  της  ιρυχης  ΰου  πλη- 
ροφορήσει. Ουκ  εΰτί  γαρ  6  Θεός  ώς  οί  αν&ρωποι  μνηΰίκακοϋντες, 
αλλ  αυτός  άμνηβίκακός  εΰτι  κα\  ΰπλαγχνίζεται  επϊ  την  ποίηαιν  αυτοϋ. 
Συ  ουν  κα&άρυΰον  την  καρδίαν  ΰου  απο  πάντων  των  ματαίων  τούτων^ 
καϊ  των  προειρημίνων  ΰοι  ρημάτων,  κα\  αίτου  παρά  του  κυρίου,  καϊ 
λήψη,  καϊ  άπο  πάντων  των  αιτημάτων  ΰου  άΰτέρητος  εΰτ} ,  εάν  άδι- 
ΰτάκτως  αιτήΰεις.  Έάν  δε  διΰτάΰϊΐς  εν  τι}  καρδία  ΰου,  ονδεν  ου  μη 
λη-ψη  των  αιτημάτων  ΰου.  Οί  γαρ  διΰτάζοντες  εις  τον  Θεόν,  ούτοι 
είΰιν  ώς  δίψυχοι,  καϊ  ουδέν  όλως  λαμβάνουΰι  των  αιτημάτων  αυτών. 
Οί  δε  όλοτελεΐς  οντες  εν  τη  πίΰτει  πάντα  αιτούνται ,  πεποΐ'&ότες  επϊ 
τον  Θεον,  καϊ  λαμβάνουΰιν,  οτι  άδιΰτάκτως  αιτούνται,  μηδέν  διψυχοϋντες. 
Πάς   γαρ    δίψυχος    άνηρ ,    εάν    μη    ^ιιετανοίίσει ,    δυΰκόλως    ΰω&ηΰεται. 


4)  hoc  om.  Vat.  siint  in  fide  omnia  petunt  fidenlcs  ex  toto 

5)  quia  ie  non  p.   quod  ηυη  te  Vat.,  nihil  impetrat  ex  petilionibus  suis. 
dein  rcplebit  p.  adimplebii.  10)  in  fide  Vat. 

6)  memores   malorum,    sed    immemor  11)  sive  p.  si  non  Vat. 
malorum  et  miseretur  figmcnto  suo  Vat.  12)  quod  cito  non  Vat. 

7)  el  ob  p.  ex  Vat.  Cfr.  Matth.7, 11.  13)  accipias  Vat. 

21,  22.     Graecis   magis   convenit  versio  14)  cessaveritis  Vat.,  deinde  quereris 

Codicis  Pal.  p,  queraris. 

8)  deo  Vat.  15)   quia  Vat.,  ubi  esl  et  sil  p.  sit  et, 

9)  Languet  Vat.    Qui  ergo   lales  non  dein  et  p.  etiam. 


HERMAE  PASTOR.    LIBER  II.    MANDAT.  ίΧ.  (ft)  467 

▼eris,  qaemadmodum  possis  aliquid  petere  nut  impctrare,  cum  Um  multa 
peccaveris.  Noli  quideni  haec  cogilare,  sed  ex  lolo  animo  ad  Dominum 
tuum  revertere,  et  roga  illum  sine  hacsitalioiie  cl  dcliheratione,  et  statini 
cognosccs*  mullam  misencordiam  illius,  qiiomodo  te  non  contempnit, 
sed  aniroae  luae  desiderium  implet.  Kon  esl  enim  Deus  hominibus 
siniilis,  qui  iniuriarum  niemores  siinl,  sed  ipse  exorabilis  csl  [cl]  itiise- 
relur  operi  suo.  Unde  lii  iam  muiida  aniinam  Uiam  ab  omnihus  vaniU• 
tibus  huius  seculi  el  ab  his,  quac  lihi  paulo  anle  praecepla  sunL  Pele 
a  Domino  peUUonein  cum  fidc,  et  omnia,  quae  poposceris,  crede,  cl 
eonsequeris.  Si  auteni  aliqua  deliberalio  cor  luum  pcnelravcrit,  nihil 
ex  eis,  quae  petiSj  impetrabis.  Nain  qui  de  Deo  delilieral,  diiplici  el 
ficto  animo  est,  et  nihil  unquam  ex  eis,  quac  pctil,  inipetrat.  Qiii  autem 
fide  plena  et  integra  omnia  pclunl  fidcnlcs  in  Dco,  conscqucnlur  quae 
rogant,  quia  non  in  hacsilationc,  ncque  ΓιοΙιιιη  cogitantes  pclunt.  Omnis 
entm  ficlus  nisi  poenilenliam  huiiis  dclicli  sui  egcrit,  diiTicilc  salvus  erit. 
Maoda  igitur  auimaiu  tuam  ab  boc  dclicto  cl  induc  fldcm,  quac  forlis 
esl,  et  crede  omnia  dcsideria  tua  tc  a  Deo  impctraluruni.  Et  quando 
aliqua  petilio  tua  a  Domino  tibi  lardius  pracslalur,  noli  fatigari,  quod 
ad  boram*  dod  consecutus  sis;  forsitan  cnim  aul  propter  templationem 
aliquam,  aut  aliquem  errorem  tuuni,  qucm^  ipse  ignoras,  tardius  conse• 
qaeris  quod  pelis.  Tu  aulem  noli  inlermillcre,  quo  minus  persevcres 
petere  animae  tuae  desiderium,  et  impelrabis  illud;  nam  si  haesilaveris 
in  peUuone,  de  le  qucraris,'  non  de  eo ,  qui  dare  consuevil.  Ilerum 
ait  mibi:  boc  peccalum,  duplicem  animo  csse,  nialura  est  et  slulltim, 
et  mullos  a  fide  radicitu:}  evellit,  quaniquam  ct  fidcles  ct  fortcs  sinl; 
quia  baec  haesiUUo  (jtia  diaboli*  est,  el  valde  se  ncquiter  agit  in  Dci 
serros.  CoDleoipne  ergo  illa,  cl  supcrior  illis^  cslo,  ct  in  omiii  aclu  luo 

•  Κα^^ά^μΛον  ovv  την  xa^iav  cov  απο  της  δ^ψυχίας '  h'v6v6ai  Sh  njv 
nUxiVj  ou  loivffa  icri,  xm,  πίστευε  τω  θεώ,  οτι  πάντα  τα  αΙτηματά 
βον,  α  airy,  Ιηψτι.  Καϊ  iav  αίτηαάμενός  ποτέ  πάρα  του  χνρίον  «Ι- 
τη/Μ  τι,  χαΐ  [μη  άποληψτβ,  μη  όιτ/;υχ?ίσ£ΐ5 ,  οτι  τάχων  ουκ  ^αβες  το 
αίτημα  της  ψνχης  αου'  Λ«ντως  γαρ  5ιά  πειρααμόν  τίνα  η  παράπτωμα 
W,  ο  0υ  αγνοείς,  ουκ  ϊίίαβες.  Συ  ουν  μη  διαλίπης  ευχόμενος  το  αϊ- 
τημα  της  ψνχης  οου^  εως  ου  απολι'ΐ'ψτ}  αυτό.  *Εαν  δε  ίκπαχήΰγις  ζαϊ 
δΐψνρί9Ός  αΙτούμενος^  εαυτόν  αΐτιώ,  χαϊ  μη  τον  δίδοντα  ΰοι.  .  .  . 
Biha  ουν  την  dt^triUtv  ταύτην  πονηρά  γάρ  Ιατι  χαϊ  αοΰνηος  ^  χα\ 
ποΙΧονς  Ικρύ^οϊ  απο  της  πίατεως^  και  γε  λίαν  πιατους  χαϊ  Ιβχυρούς.  .  . 

t  Καταψφόιηιοον  ο^ν  ίτυτης  Ιν  παντϊ  πράγματι ,  Ινδυΰάμινος  την 
lU&iiv  τψβ  iajyoav  καϊ  δυνατην  η  γαρ  πίατις  πάντα  ΙπαγγίΧλεταί^ 
πάιηα  τίλαοί'  η  41  ό»ψνχΙα^  αη  χαταπιοτεύουσα  εαυτην^  πάντων  άπο- 
TVff^n  tffmw  mifwiig,  iv  ηψαύϋα.  .  .  . 


Ιβ)  ad  tenoi  ρ. 
ram  bndat  Altufuis. 
n.  4.   T.  1.  p.  211. 

17)  eimt  Vat 

2)  eofncuii  Pal. 

3)  «tf  kcrm  Ψ•1 

eum  ttrrit 
d«  Deer. 

«yn. 

de 

4)  quam  Pal. 

b)  Nem  si  haeiitaberii  in 
If  quererit  VtA^  ψι\  deindf 
de  eo. 

β)  iUboh  P•!. 
7)  m  Pal. 

pelUionem 
1  tcr.  duo 

80 


468  HERMAE  PASTOR.    LIBER  II.    MANDAT.  IX.  -X.  (A) 

in  omni  re.  Indue  firmam  fulem  el  polenlem.  Fides^*  enira  omnia 
repromiltit,  et  oinnia  consummat;  dubitalio  aiilem  non  credit,  se  aliquid 
inipelraturam  omnibus  operibus  suis/'*  quae  agit.  Vides  ergo,  inqiiit, 
quod  fides  desursura  est  a  Deo,  et  liahet  virlulem  magnam.^'^  Dubilalio 
aulem  terrenus  spiritus  est  et  a  diabolo,  virlutem  non  habens.  *Tu 
igitur  serva  virtulem^^  fidei,  a  dubitatione  aulem  recede,  quae  non  habet 
virtutem}  et  vives  Deo,  et  omnes  vivent  Deo,   quicunque    haec   egerint.' 

MANDATUM  X. 

De  animi  iHslUia,  el  non  contristando  Spirilum  Dei,  qui  in  nobis  est. 

(a)  I.  t,Longe^  fac  a  te  omnem  tristitiam;  etenim  haec  soror  est 
dubitalionis  et  iracundiae/  ,Quo  modo,'  inquam ,  ,doniine,  soror  est 
harum?  Aliud  mihi  videtur  trislitia,  aliud  iracundia,  aliud  dubitatio.'  Et 
ait:  ,sine  sensu  non  inlelligis.^  Tristilia  enim  omnium  spirituum  nequis- 
simus^  est,  et  pessima  servis  Dei;  et  omnium  spirilus  exlerminat,*  et 
crucial^  Spiritum  sanctum ;  et  iterum  salvum  facit.'  ,Ego,'  inquamj  ,domine, 
insipiens  sum,  et  non  inlelligo  quaesliones  istas  :^  quo  modo  possit  cru- 
ciare,  et  iterum  salvum  facere,  non  intelligo/  ,Audi/  inquit,  ,et  intellige. 
Hi,  qui'  nunquam  exquisierunt  veritatem,  neque  inquisierunt  de  maiestate, 
sed  tantura  crediderutit,  sunt  involuti  in  negotiis  horainum  ethnicorum. 
[Et  alius  mendax  Prophetes^  est,  qui  perdit  sensus  servorum  Dei,  diibi- 
orum  autem ,  non  illorum  qui  fidunt  in  Domino  plerie.  Illi  ergo  dubii 
quasi  ad  diviimm  Spiritum^  veniunt,  et  interrogant  illum,  quid  iilis  fu- 
turum  sit.  Et  ille^'*  mendax  Prophetes,  nullam  babens  in  se  virtutem 
Spirilus  divini,  loquitur  illis  secundum  interrogationem  illorum,  el  implet 
animas  illorura  proraissis,  sicut  illi  volunt.  Ille  autem  Proplieles  inanis 
est,  et  inania  respondet  inanibus.  Quicquid  enim^^  interrogatur  a  vanis 
hominibus,  vana  respondet  illis.  Quaedam^^  autem  verba  vera  loquilur. 
Diabolus  enim  adimplet^^  eum  spirilu  suo,  ut  deiiciat  aliquem  ex   iustis.' 

(b)  II.  ,Quicunque  ergo  fortes  sunt  in  fide  Domini,  et  induli  sunt 
verilate,^  talibus  spiritibus  non  iungunlur,  sed  discedunt  ab  illis.     Quot- 

*Σν  ovv  δούλουε  ttj  ευχτΙ  ΰον  ,  trj  δυνάμει  της  πίϋτεως,  καϊ  ζηΰτι 
τω  Θεω,  oica  πάντες  οι  καταφρονηβαντες. 

t  Άρον  άπο  ΰον  την  λυηην '  καΐ  γαρ  α,υτη  αδελφή  Ιβτι  της  δΐ'ψνχίας 
καΐ  της  δξυχολίας.     Πώς^  κνριε,  αδελφή  εύτιν  αυτής;  "Αλλο    γάρ  μοι 


18)  fidelibus  Vat.  graeci,    Codd.   et    libb.   impr.    fidera    a 

19)  sibi  otnni  imperare  operum  suo~  nonniillis  vulg.  c.  Fab.  St.  mutatum  in 
rum  p.  se  aliquid   impetraturam  omnibus  pcssimus. 

operibus  suis  Vat.  4)  Lectionem  vulg.   et  omniiim  spiri- 

20)  quia  fides  α  sursum  est  α  deo  et  ius  exterminai  corrigas  ex  Cod.  Pal. 
quia  magnam  habet  virtutem  Vat.  5)  contribulat  Vat. 

21)  Λαίίβηίί  interponit  Vat.  Graecorum  6)  el  non  intelligo  smilitudines  istas 
vbb.  y.ai  πάντες  οι  καταφρονήβαντες  Pal.,  subinde  quomodo  potesl  contribulare 
versio  in  Pal.  est  el  cacteri  qui  id  sentiunt.  Vat.    Cfr.  11  Cor.  7,   10. 

Mand.   X.     1)  Graeca   ad  hoc  Mand.  7)  qui  excidit  Vat.,    nbi  mox  sed  tm 

leg.  Doctr.  ad  Anlioch.  n.  11.  p.  257.  crediderunt   et  sunt  voluti  in  negociis   et 

2)  inlelliges  Val.   i  supra.        '  diviciis  omi  hominum  elliniconim. 

3)  ncquior\aL  Dein  revocavipessiwa  8)  Cfr.  Mand.  11.;  Clera.  Romani 
sine  ulla  sana  ralione    et    contra  texlus  Hom.  2,  15.  et  3,    23  sq.     Quae   uncis 


HERMAE  PASTOR.    LIBER  II.    MANDAT.  IX.  X.  (B)  469 

indue  fidem,  quae  esl  valida  el  forlis.  Fides  euim*'  omnia  rcproniittit, 
et  quae  reproniillit,  perficil ;  haesilalio  aulem ,  quae  el  dipsychia  esl,  in 
nulla  re  sibi  confidit,  et  ideo  ab  omni  aclu  siio  excidit  Vides  ergo, 
quod  Gdes  superna  a  Doniino  vcnit,  el  hahel  virluloni  niagnam:  dipsychia 
autem  lerrenus  spiritus*  a  diabolo  est,  quia  vires  non  habel.  Tu  itaque 
scrvi  fidei/*  quae  virluleni  habel,  el  dipsychia  abstine,  quae  sine  ulla 
virlule  esl,  el  vives  Deo  lu  ct  cacleri,  qiii  id  senliunl. 

MAXDATIM    DECIMIM. 

(•)ToIlea  le,  inquit,  Irisliliam;  nam  el  ea  soror  esl  dipsychiae  ct 
iracundiae.  Quomodo,  inquani,  domine,  soror  barum  esl?  Mihi  cniin  aiiud 
videlur  esse  iracundia,  aliud  dipsychia,  el  aliud  Irislilia.  Imprudens, 
inquit,  homo  es,*  [quia]  non  inlelligis,  quod  Irislilia  omnibus  nialis 
spiritibus  nequior  est  el  nequam  scrvis  Dci.  et  eos  magis  hic  spirilus, 
quam  ullus  alius  subvertit  el  sancliim  spirilum  exlerit,  et  itenim  salvum 
facit  El  ego  illi  diii:  domine,  slullus  suni  cgo,  el  non  intelligo  simili• 
tadines  Ulas.  Quomodo  enim  polcsl  Irislilia  spirilum  sanctum  exlerere, 
et  ilenim  salvum  facere?  Non  inlelligo.  Audi,  inquil.  lili,  qui  nunquam 
scnitaU  suDt  verilatem,  neqiie  divinitalem  exquisierunt,  sed  lantummodo 
credideruDl ,  et  poslea  involviiiilur  rerum  varietalibus  et  census ,  et 
amiciUis  diversorum  homiuum  j^et  pluritnis  actibus  huiiis  scculi  impliciti 
suDl,  non  intelliguul  divinitalis  similitudines.  Obscurantur  enim  ab  actibus 
suprascriptis  et  dispereunl  et  fiunt  inutiics  ct  ab  spinis  et  herbis  occu- 
panlur:  el  eo,  quod  tanlum  crcdiderunt,  ct  in  actibus  sccularibus  crranles 
loU)  sensu  excideninl  et  nibil  omiiino  dc  iustilia  iiUelligunt,^  qiiia  quando 
audiunt  de  iuslilia,  sensus  illonim  in  aclibiis  ipsorum  est,  et  nibil  omnino 
iolelliguoL  Qui  aulcm  Dominuni  timent  et  scruiant  dc  vcrilalc  ct  [de] 
diviDiUU  diligenler  inquiruDl,  cl  cor  in  Dcum  babenlcs  omnia,  qiiac  eis 
dioiBtiir,  inlelligunt  el  cilo  senliiint,  quia  timor  Domini  iii  illis  csL  Ubi 
aoleai  Domious  habital,  ibi  et  prudenlia  magna  est.  Adbacre  crgo  Domino 
tfio,  et  ODioia  inlelliges. 

(•)  II.  Audi  ergo  ounc,  inquit,  quomodo  Irislilia  spiritum  sanctum 
▼exal,  et  quumodo  itenim  salvaL     Quando  ille,  qui  dipsycbus  esl,  aliquem 

Soxti  6ξυ%οΙία,  xal  akXo  διψνχία^  καΐ  άλλο  λνπη.  Αίγει'  —  δια  τι 
ου  votig  τα  λεγόμενα  αοι;  Ον  νοεΐς^  οτι  η  λνπη  πάντων  των  τταθών 
πονηρότερα  Ιατϊν  χαϊ  δεινότατη  τοΐς  δονλοις  τον  Θεον ,  καΐ  πάρα 
πάντα  τα  πνίνμανα  καταφ^είρει  τον  αν^ρωπον ;  .  .  . 


ea,  rectiM  βΙτΐύβΙυΓ  recen-  C;ip.    II.      1)    Sic    c.  Lainl).    Val.    et 

■iofal.  kin  it— ■  habet:  cf.  Mand.  XI.     Fah.   Sl.,  rerilatcm  Col.    Dciri   iungitur  p. 


eiga.  •  M^••  idcai  tign.  iumfuntur  p\  dcscendunl  p.  digcednntSil. 


9)  SfkUwm  vti  m.  ei  de•.  in  Val.  b)  quae  Pai 

10)  iUtm  Tal^  ibMca 


10)  ilttm  Taln  iMdcai  οη.  μ  if,  tam  9)  terrenum  tpirilum  Pal. ,   ubi    dein 
f0nm  p.  Uhrmm,  malucrim  virttUa  p.  virei, 

11)  OMlfMf  ««!#«  Vat.,  «bi  omHt-  lU)  dei  Pal. 
fraup.  huwumibms  Η  n$pom4U  p.  retpondet. 

12)  Uadalar   loc«i    a  CAem.    A\n.  Mand.  X.    1)  e«<  PtU,  Inexlr.  pcriodo 


StrooL  1, 17.  p.  309.  Eandrtn  dorinnjim  facut. 

repenc•  Becogn.  IV,  21.  22.   Vlll,  tH).  .  2)  NoU  diveniutem  recentionis  Pal. 

Pfteado-Ambrof.  ad  I  Th^n.  5,  21.  Col.  ab  allera. 

13)   lU  ett  in    Laroh.   Val.,    imfUt  3)  imieiUgatU  Pal.,  dein  iemui  Μο- 

Tnlg.  In  floe  UU$  p.  iuiiit  Val.  rum  in  aclut  ipiorum  eit. 


470  HERMAE  PASTOR.     LIBER  II.     MANDAT.  X.  (A) 

quot  autem^  dubii  sunt,  et  subinde  poenitentiam  agunt,  consulunt  tanquam 
elhnici,  et  permagnum  sibi  peccatum  congerunt,  idolis  servienles.  Qui- 
cunque  ergo  lales  synt,  interrogant  pro  negolio  quolibet,  simulacra^ 
colunt,  et  stulli  sunt  et  inanes  a  verilale.  Omnis  enim*  spirilus  a  Deo 
dalus  non  interrogalur ;  sed  habens  virtutem  divinitatis,  a  se  omnia  loquilur, 
quia  desursum  est  a  virlute  divini  spiritus.  Qui  aulem  interrogatus, 
loquitur  secundum  desideriumj  et  aliis^  mullis  rcbus  huius  seculi.  Huius- 
modi*  non  intelligunt  quaestiones  divinitatis ;  obscuranlur  enim  iis'  ne- 
gotiis,  et  corrumpunlur,  et  confringunlur.  Sicut  vites  bonae,  quae  negli- 
guntur,  ab  berbis  et  spinis  premuntur  et  necantur;^  sic  et  bomines,  qui 
talibus*  crediderunt,  ii  negoliis  et  actionibus  multis  inciderunt,  et  eva- 
cuanlur  a  sensu  siio,  et  nihil  omnino  inlelligunt,  de  divitiis  cogitantes/" 
Sed  si  quando  audierint  de  Domino,  sensus  eorum  in  negotiis  ipsorum" 
est.  *Qui  aulem  timorem  Domini  habent,  et  scrutaiitur  de  Deo  veritatem, 
cogitalionem  omnem  habent  ad  Dominum.  Omnia,  quae  dicuntur  eis, 
percipiunt/^  et  slatim  intelligunt,  quia^'*  habent  timorera  Domini  in  se. 
Ubi  eiiim  Spiritus  Domini  inhabilat,  ibi  et  sensus  multus  adiungitur. 
Adiunge  ergo  le  Domino ;  et  omnia  intelliges  ac^*  senlies/ 

(λ)  III.  fjAudi  nunc,  insipiens ,  quemadmodum  Iristilia  crucial* 
Spiritum  sanctum,  et  quo  modo  salvum  facit.  Cum  dubiiis  inciderit  in 
negoliura  aliquod,^  et  non  provenit^  illi  propter  dubilalionem ;  trislitia 
haec  intrat  in  hominein,*  et  Iristem  facit  Spiritum  sanctum,  et  vexat  eum. 
Deinde  ilerum^  iracundia  cum  accesserit  homini  pro  negotio  aliquo,  vehe- 
menter  irascilur;  el  haec  ira  intrat  in  praecordia  irascenlis,  et  vexatur^ 
in  negotio  suo,  quod  agit,  et  poslea  poenitet,  quod  male  fecerit.  Utrae- 
que  ergo  res'  laedunt  Spiritum  sanclunij  dubilalio  et  trislitia :  dubitatio, 
quia  non  successit  aitus  eius;  et  tristitia,^  qiiia  fecil  iracundiam  Spiritui. 

*  Ot  δε  φόβον  έχοντες  Θεοΰ,  καϊ  ερευνώντες  περί  Θεον  έργων  καϊ 
αληΌ'είας,  καϊ  την  καρδίαν  έχοντες  τνρος  κνρίον  ^  πάντα  τα  λεγόμενα 
αντοΐς  τάχιον  νοονΰιν  καϊ  Gvvlovulv,  οτι  —  τον  φόβον  τον  Θεον 
εχονΰυν  εν  εαντοΐς.  "Οπου  γαρ  ο  κνριος  κατοικεί,  εκεί  καϊ  ΰννεΰις 
πολλή.     Κολλ7]Ό'ψι  ονν  τον  κυρίου,  καϊ  πάντων  νοΥΐΰεις. 

t  Ακουε  ονν,  πώς  -η  λνπη  'εκτρίβει  το  πνενμα,  καϊ  πάλιν  ΰωζεί. 
Όταν  ο  δί'ψνχος  επιβάλψαι  πρά^αί  tt,  καϊ  άποτνχτ}  δια  την  διιρνχίαν 
αυτόν,  η  λνπη  εκπορεύεται  εις  τον  άνϋ^ρωπον,  καϊ  λυπεί  το  πνεύμα 
το  aytov,   καϊ  ΰτενοχωρεΐ  αυτό.     Είτα   πάλιν    δ^υχολία    όταν  κολληϋ-η 


2)  enim  Vat. ,   in   quo  νοχ    subeunde  3)  simulacrum  Vat. 

(sic)  punctis  suppositis    excluditur   ante  4)  enim    om.  Val. ,   postmodo    datur 

subinds,,  dein  magnum  p.  pcrmagnum  et  p.  datus.    Gallicciolli:    Perche  ogni  spi- 

inferunt  p,  coiigerunt.  Vertit  Gallicciolli:  rito    dato    da  Dio    non  si   esamina:    ma 

Ciascheduni    dunque    che    sono    forti   in  avend'    esso    la  virtu   della    divinita,    di 

fede  del  Signore,  e  vestiti  di  verita,  non  per   se  medesimo   parla    tutto ,    perche 

faiiiBO  collegaaza  con  ispiriti  di  tal  genia,  viene  dall'  alto  dalla  potenza  dello  Spi- 

ma  da  essi  diloggiano.   Quanli  poi  sono  rito   divino. 

duhbii,    e  di  quando  in  quando  mutano  5)  Fortasse :  de  aliis.  Fell.   Ita  vertit 

sentenza,   li  consultano  come  gli  Etnici,  Gallicciolli. 
e  tiraao  adosso  di  se  un  grande  pcccato,  6)  Huiusmodi  om.  Vat. 

gervendo  a  idoli.  7)  obscuratur   ex  his  p.  obscuranlur 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  11.     MANDAT.  X.  (B)  471 

actuin  explicare  vull,  [el  cuni]  excideril  ab  eius  alFeclu  propler  viliiim 
dipsychiae  suae,  Irislitia  iii  illum  intrat  el  spirilum  sancUim  vcxat  et 
conlerit,  qiiia  id,  qiiod  agere  voluil,  periicere  non  poluil.  Sic  el  ira- 
cundus,  eiiui  aliquid  graviler  iraliis  el  ab  ira  recesseril  et  eiiin  de  ini• 
quilate,  qua  operatus  esl,  poenilueril ,  qiiod  malum  ipsum  feceril,  et 
trislari  cocperit,  trisliliam  spirilui  sancto  adferrc  videtur.  Sed  haec* 
trisUlia  speralur  saliiteDi  habere,  quia  de  raclo  co  quod  eral  malum  poe• 
nitentiam  agit.  Aiuho  ergo  aclus  tristitiae  Iristari  raciunt  spiritum  sanctum. 
El  illa  quidem,  quae  ex  dipsychia  cst  Iristilia,  quia  non  impctravii  dcsi* 
deriuD)  suum,  iniqua  Irislilia  esl.  Haec  anlcm  Irislilia,  qiiae  ex  ira- 
cuDdia  est,  quia  pgil,  quod  non  debuil  agorc  ,  ηυη  mala  tristitia  est 
Ab  utrisqiie  ergo  Iristiliis ,  qnac  iracundia  ol  dipsycliia  [sunl],  spirilus 
ille  sauclus  vcxatiir.  ΑιιΓογ  itaqiie  a  te  trisliliam^  et  nob  laedcrc  in 
spirilum  sancUiin  ,  qiii  in  le  babilal,  nc  pclal  a  Deo  et  recedal  abs  te. 
Spiritus  ilie,  qui  a  Ποα  ilaius  i^sf.  \n  boc  rorpore  trisliiiam  non  sustiiict, 
nee  angnslias  talov 

(•)III.  Indue  te  ilaque  bilarilatcm/  quae  seinpcr  Deo  grala  est,  et 
esto  iili  probabibs,  et  in  illa  gloriare.  Oninis  autem  bilaris  hoino  ope- 
ralur  bene  et  semper,  quac  bona  sunt,  cogilat,  et  conlempnit  trisliliam. 
Homo  auteui  Irislis  semper  nequara  cst.  Ipsuni  cst  eius  priinum  deli- 
ctiim,  quod  lacdil  spirilum  sanclum,  qiii  illi  a  Dco  hilaris  datus  cst. 
Deinde  secundo  loco  quam  pessimam  rcin  aiimillil  ille,  qui  contrislal^ 
spirilum  sancUim,  neque  contilctur  Deo.  Seinpcr  aulem  Iristis  hominis 
oralio  non  habel  virtuteni  ascendere  in  sacrarium  Doinini.  Qiiare,  inqiiam, 
domioe?  El  ait  mibi :  quia  (rislitia    in  cordc^  eius   scdeL     3lix(a    auteiii 

τφ  βνΟρβήι»  πΈρ\  τΐράγματός  τίνος  y  χαϊ  Χίαν  πικραν&ϊΐ ,  χαϊ  ποιηα^ 
τι  χαπον,  xaUv  η  Χνττη  ειατιοζενεται  εΙς  την  χαρδίαν  του  ανϋ^ρώπον 
τον  όίιηιρίηύαντος,  χαϊ  λνπεϊται  int  rjj  πράξει  αύτοΰ,  y  k'πρaξεv,  χαϊ 
μετ€ίνοίί^  οτι  πονηρον  ιΐ^άοοετο.  Αυτή  ουν  tJ  λυπτ]^  δοχει  αωτηρίαν 
^«ν,  οη  το  πονηρον  τιραξας  μετενόηΰεν.  \^4(^φότεραι  δε  των]  πράξεων 
λνχοναι  τον  αν^ρωηον  [η  μ\ν  λνπη^  οτι]  απέτυχε  της  πράξεως,  η  δε 
όξνχοΙΙα^  οτι  ϊπραξε  το  πονηρον.  *  Αμφότερα  ονν  λυπηρά  Ιατι  τω 
ftvtvfuni  τω  άγίω.     ^Αρον  ονν  άπο  οον    την  λνπην ,  χαϊ    μ,η  ϋ•λΐβε  το 


α$  Yal.     Gallicciolli :   Cotali  τιοη  4)  m  hominc\al.,  qui  ίιιύΐ  ei  trislem 

ctoccbt    ricbieda    la  ϋΊνίιιίϋ'ι,     facil  spirilum    et    qmmodo    salvum  facit 

puclit  rettaao  WlwiehrHi  da  coUili  ne-     satulum  el  Iritiulat  eum. 
§9*Ά,  β  ύ  corToai|K>»o,  •  fi  conquidonu.  5)  ilem  Vat. 

8)  uucenimr  VaL  ti)  et  liec   ira  inlrat  in  vetordia  ira' 

9)  ΐΛΐώΜΜ  «m.  V>i  icfntis  el  Iribulalur  Val.,  nbi  decet  potUa, 

10)  •qenU»  Val.  7)  (Jterque  eryo  \KUlraequeeryo  re$\al. 

11)  nrmm  Yl.  *>  l     '  'i  ^)  Vocc.  dubtlalio,  quia  non  tuecet- 
perlare  di                                       tU  aclut  eiut;  Π  irutilia  tie».  iu   Vat 
— "Tipalo  bcfi *M,ntm»i.                  il)  tutcere  Val. 

1  '«<  Val. 

1   ;   ,         .(.  Cap.  U.     1)  ha4  Pal. 

M)  uUtUtgei  ac  om.  Vat  2)  triiiUia  Pal. 

Cap.  III.     1)  ίΟΗίηΰΗίαί  Vat  Cap.  111.     1)  hilarUaiem;  sic  Pal. 

2)  m  ntgolio  aliquo  VaL  2)  cotUriiians  Pal. 

3)  ptnenU  Vat  3)  cor  Pil. 


472  HERMAE  PASTOR.    LIBER  11.    MANDAT.  X.  XI.  (A) 

Aufer  ergo  trislitiam  a  te,  et  noli  offemlere®  Spiritum  sanctum,  qui  in 
te  habital•,  ne  roget  Dominum,  et  discedal^"  a  te.  Spirilus  enim  Dei, 
qiii  datus  esl  in  carnem/^  Iristiliam  non  sustinet.  Indue  le  ergo^^ 
hilarilate,  quae  semper  habet  gratiam  apud  Dominum;  et  laelaberis  in 
ea.*^  Omnis  enim  hilaris  vir  bene  operatur,  et  bona  sapil/*  et  conlempnit 
iniustiliam.  Vir  autem  Irislis  male  facit,  quia^'^  trislem  facit  Spiritum 
sanctum,  qui  dalus  est  homini  hilaris.  Et  iterum^''  male  facit,  quod 
Iristis  orat  Dominumj  et  non  ante  facit  exomologesin ,  et  non  impelrat 
a  Deo,  quod  petit.  Semper  enim  oralio  trislis  hominis  non  habet  vir- 
tulem,  ut  ascendal"  ad  allare  Dei.'  Et  dixi  illi :  ,domine ,  quare  non 
hahet  virtutera  oratio  Iristis  hominisj  ut  ascendal^®  ad  altare  Domini?' 
*,Quoriiam,'  inquit/^  ,lrislilia  sedet  in  corde  eius.  Cum  ergo  mixta  fueril 
oralio  viri  cum  Irislitia,  non  palietur  orationem  mundam^"  ascendere  ad 
allare  Dei.  Sicul  enim  vinum  aceto  mixtum  eandem  suavilalem  noti 
babel;  sic  et  ^^  tristitia  Spirilui  sancto  mixla  eandem  orationem  mundam 
non  babet.  Munda  ergo  le  a  trislitia  mala,  et  vives  Deo;  et  omnes 
vivenl  Deo,  qui  proiecerinl  a  se  Irisliliam,  et  induerint  hilaritalem.'^^ 

MANDATUM  XI. 

Spintus  et  Prophetas  probari  ex  operipus ;    ei  de  duplici  spmlu. 

(a)  Oslendit  mihi  sedentes  in  subselliis  homines,  et  unum  sedentem 
in  cathedra/  Et  dixit  mihi :  ,vides  illos,  qui  in  scampnis  sedenl?' 
,Video/  inquam,  .domine.'  ,llli,'  inquit,^  ,sunt  fideles;  et  ille,  qui  in 
calhedra  sedel,  spirilus  lerrestris  est.^  Nam  in  ecclesiam  vivorum*  non 
acredit,  sed  refugit;  applicat  aulem  se  dubiis  el^  vaeuis,  et  in  angulis  et 
ahdilis  locis  divinat  ilhs,  et  deleclal  illos,  loquendo  secundum  omiiia 
desideria  cordis  eorum.  Vacuis  enim  vasis  quod  commiuilur,  noneffluil;* 
sed  conveninnt  aliiis  ad  alium.'  Cum  aulem  venerit  in  turbani  virorura 
iustorum,,^  habenlium  spiritum  divinilalis,  et  oralio  illorum  fil  ad  Dominum, 
exinanilur  homo    ille,    quoniam    spiritus    ille    terreslris    fugit   ab  ilio,  et 

πνενμ,ίχ  το  άγων,  το  εν  ΰοϊ  κατοικούν,  μηποτε  ίντεν^ηται  τω  Θεω, 
καΐ  άποΰτΓ]  άπο  οον.  Το  γαρ  πνενμ,α  τον  Θεον ,  το  δο3εν  εις  την 
βάρκα  ταντην,  λνπην  ΰαρκικην  ονχ  υποφέρει,  ονδε  ϋτενοχωρίαν.  —  *Έν- 
5υ(?αι.  ονν  την  ιλαρότητα^  την  πάντοτε  εχονααν  χάριν  παρά  τω  Θεω, 
κοίΐ  ενπρόΰδεκτον  ονβαν  αντω ,  καΐ  εντρύφηΰον  εν  αυτή.  Πάς  γαρ 
ιλαρός  άνηρ  άγαϋ-ά    εργάζεται ,  καΐ  άγαΰ-ά  φρονεί,  καΧ  καταφρονεί  της 

10)  recedat  Vat.  Graeca  ίη  Antioch.  ctum  et  est.  Postmode  restitui  ex  Pal. 
hom.  25.  Έντυγχάνειν  compellare,  col-  hilaris  p.  vulg.  hilari.  Illud  iam  coniecit 
loqiii^  orare,  non    modo  indigi  et  auxi-     Fabricius. 

lium  quaerentis.   Cot.  16)  i/em  Vat.,  absqiie  sequentis  mem- 

1 1 )  in  carne  Vat.  bri  conhinctione  quod.   In  Pal.  recte  ve- 

12)  ergo  om.  Vat. ,  subinde  exhibens  que  confiletur  Dco  p.  et  non  an'e  facit 
hylaritalem  p.  hilarilate.  exomologesin.   Non  placet  Cotelerii  expli- 

13)  eam  Vat.  catio  :   confessio  /a«(//s  divinae,  non  pi-c- 

14)  et  in  bona  sapit  Vat.  In  fine  catorum.  Contrarium  Gallicciolli:  Ε  al- 
tristiliam  p.  iniusiiliam  proponit  Gallan-  tresl  opera  malamente  orando  al  Signore 
dius :  ita  videri  conlextum  graecum  po-  con  tristezza ,  ne  prima  confessa  i  suoi 
stulare.  Favet  Pal.  et  contempnit  tristi-  peccali,  onde  non  impetra  da  Dio  ciocche 
liam.  domanda. 

15)  quod  Vat.,  in    quo  des.  sq.  san-  17)  Ascendat  coniecit  Gall.  p.  accedat 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  II.    ΜΑΝΠΑΤ.  X.  XI.  (B)  473 

Uristitia  cum  oralione  neqiie  permittil  puram  et  iiiundam  oralionem  ascen- 
dcre  in  sacrarium  Dei.  Semper  aulem  Irislis  inlirmam  habel  poslii- 
lationeni  apud  Dominum ,  nec  potest  ascendere  in  sacrarium  eiiis.  Et 
sicut  τϊηαιη  aceto^  commixlum  in  id  ipsum  saporem  non  liabct  [ct] 
ulriusque  maleriae  suavitalem  dispcrdit :  sic  et  trislilia  iuncta  cum  spiritu 
sancto  non  polesl  inlegram  poslulalionem  ad  Doniinum  habcrc.  Muiulura 
ergo  le  praesla  a  Irislilia,  qiiae  est  nequam,  el  vives  Deo  el  tu  et  oiunes 
qoicunque  iUa  caruerint  et  induerinl  omnem  Domini  hilarilatcui. 

MANDATUM    UNDECIMUM. 

(b)  Ostendit  mihi  super  subsellia  sedenles  homines,  cl  aliura  quendain 
bominem  iii  calhedra*  sedenlem.  E(  ait  niibi :  vidcs  hos,  qui  in  subscl• 
liis  sedent?  Video,  inquani,  Doinine.  Hi  sunl,  inquit,  fideies,  et  bic,  qui 
in  ralhedra  sedel,  J  pscudoprophela  est,  qiii  omnom  scii^im  servorum 
Dei  disperdiL  Eorum  auleni  disperdil,  qui  dipsycbi  sunt,  non  eorum, 
qui  vere  fideles  sunL  Hi  aulem  dipsycbi  veniuiit  ad  eum,  qiiast  ad  divi- 
oum,  et  interrogaDl  eum  de  fuluris.  Al  ille,  qui  nullam  intra  se  spiritus 
saocU  TtrUilem  liabeL,  loquilur  cum  illis  secundum  illorum  interrogationes, 
el  respoodel  illis  ea,  quae  scil  convenire  aul  voluntali ,  aul  negolialioni 
iUonim ,  et  iroplet  animos  corura  secundum  desiderium  ipsoruni.  Et 
cain  sit  ipse  inanis  et  vanus,  vanis  cl  inanibus  honiinibus  res  supcrvacuas 
adfirmat  Quicquid  aulem  inlerrogatus  rucrit,  secundiim  uniuscuiusque 
hominis  vanilalem  respondet,^  quaedam  tamen  et  vera  verba  interponit. 
Iniplelur  enim  a  diabolo  spirilus  illius,  ut  aliquem  ex  cis,  qiii  iiisli  sunt 
et  probi,  adlidat  Quicunque  ergo  forles  in  fide  pcrmancnl  doniinica  et 
vesuti    sunt  veriUlein ,    ab    eiusmodi     conversalionibus    se    abslincnl    et 

ματαίας  Ινττης.  Ό  δϊ  Χνπηρος  ανηρ  πάντοτε  οργίζεται  χαϊ  ανομίαν 
ίργάζηαι^  μη  Ιντνγχάνων^  μηδέ  ίξομολογονμενος  τω  Θεώ.  Πάντοτε 
jaff  Ινπηρον  ανδρός  η  hrrεvξ^ς  ονχ  ^χει>  δνναμιν  τον  άναβήναι  ίπϊ  το 
^νοιαστηρισν  του  θεον. 

• . . .  οτι  η  λνπΐ]  ένχά^ται  εΙς  την  καρδίαν  αντον.  Μεμιγμίνη  ονν 
η  Ιντιη  η  χοαμιχη  μετά  της  ίντενξεως ,  ουκ  άφίηαι  την  εντενξιν  avu- 
βήναί  χα^ίΐραν  εις  το  ^αιαατιίρίον.  "^Ιαπερ  γαρ  οξος  οϊνω  μεμιγ- 
μίνον  η/ν  αντην  ηδονην  ονχ  ^οναιν  [lege  ^χει]  *  όντως  χαϊ  λνπη  μεμνγ- 
fAni  μετά  τον  άγίον  πνινματος^  την  αντην  h'vτεv^ιv  [ονχ  h'nt].  Κα&ά• 
QtiOOV  0W  iaxrcov  άπο  της  λνπης  πονηρας  ταντης,  χαϊ    ζηΰτι  τω   Θεώ, 


τβ1(.    CooiecUune  £>τβΙ  Ρ«1.    Hinc  rccte  3)  facit  spirilus  trislre»  (sic)  Vat. 

GalUcdolU:    ferdtk    fciBpre    rorazionc  4)  in  eeclesia  virorum  Vat. 

4dV,uomo  allfiilalo    έ    μιιζβ  virtii,  nl•,  5)  et  om.  Vat.,  dcin  cxh.  et  inaddicit 

f«6  Mlire  «1Γ  ellare  oi  Dio.  locii  el  tn  αηφΜ»  dividal  illit. 

18)  βηϋΦ  kamimi  «I  uctdat  ViL  6)  compo$ilum  non  frangilur  p.  quod 

19)  MfeU  BO•  ert  i•  VaL  eommiltitur,  non  effluil  Val. 
201  M•  fcieiw  OreiU  mimia  Vit  7)  ahut  eral  iii  Va(. 

31)  enim  VaL,  «Μ  deia  0«.  evmdem.  H)  in  iurba  iuilorum  virorutn  V;it.,  (]iii 

IT)  pr0ie€erumi mdtienmi  k^lari-  collocal   illorum    oralio   ι•1    tlle   sitirilut, 

teiem  Vat.  deinde  neque  qtticquam  p.  nec  ffuidquam. 

Mand.  XI.     i)  Ottende  mihi  tedfnlei  1)  acetum  i>al. 

m  $uk$idiu  kowtmet  et  aUerum  iedenlem  Mand.  XI.  I )  cathedram  Pal.  Ad  ea  qiiae 

in  calkt^tm  TaL  fignin  j  <  irriirndfdimue  cf.  p.  46S.  n.  8, 

2)  im^mit  om.  Vat  2)  rnpondil  Pat. 


474  HERMAE  PASTOR.     LIBER II.     MANDAT.  XI.  (A) 

Qbmutescit,  nec  quicquam  polest  loqui.  Sicut  in  apotheca,  si  obluraveris^ 
vinum  vel  oleum,  et  inler  illa  vasa  posiieris  amphoram  vacuam,  et  rursum 
obturamenlum  deponere  volueris,  amphoram  illam,  quara  posuisti,  vacuam 
inveiiie.s;  sic  et  Prophetae^^  vacui,  cum  venerint  inler  spiritus  iustorum, 
quales  vcniuiil,  tales  inveniuntur.  [Spirilus"  omnium  liominum  terrestis 
est  et  levis,  et  virlutem  non  habet  in  loliim,  et  niulla  loquilur.'  Et 
dixi:  ,quo  moilo  igitiir^^  scire  polest  aliquis  eos?'^^  jAudi/  inquit,  ,de 
ulrisque  vasis ;  et  sicut  dico  tibi,  sic  probabis  Propbelam  Dei,  et  falsum 
Prophetaui.^*  Primum  ilaque^^  proba  hominem,  qui  babet  spiriliiiii  Dei; 
quia  spirilus,  qui  dcsursum  est,  quietus  esL^®  et  biimilis,  el  recedit  ab 
omni  nequitia  et  desiderio  vano  buius  seculi ,  et  onini  homine  se  facit 
humihorem,  et  nemini  respondet  interrogatus ,  ncc  singulis  respondet; 
neque  cum  vult,  homini  loquitur  spirilus  Dei,  sed  tunc  loquitur,"  cum 
vull  Deus.  Ciim  ergo  venerit  homo,  qiii  habet  spiritum  Dei,  in  ecclesiam 
iiislorum/*  habentium  fidem  Dei,  et  oratio  fit  ad  Dominum ;  tunc  nuntiiis 
sanctus  divinilatis  implet  hoininem  illum  spirilu  sancto/''  et  loquitur  iii 
lurba,  sicut  Deus  vult.  Sic  ergo  dinoscilur  spiritus  divinitatis  in  quo- 
cunque^"  spiriliis  divinitalis  loquilur.  ^^Audi  nunc  et  de  spirilu  terrestri, 
vacuo  et  fatuo,  virtutem  non  babente.  Primum  aulem^^  hunc  homo 
putatur  spiritum  habere;  exaltat  enim^^  se,  et  vult  primam  calhedram 
iiabere;^*  et  improbus  est  et  verbosus,  et  in  deliciis  conversatur,  et  in 
voliiptalibus  mullis,  et  mercedern  accipit^^  divinationis  suae.  Quodsi^'* 
non  acceperit,  non  divinat.  Itane^'  spirilus  Dei  potest  mercedes  accipere 
et  divinare?  Non  convenit  haec  facere  Dei  Prophetam],     Habes  utrorum- 


9)  stipaveris  p.  si  obturaveris  Vat.  i.  sum  esl,  quietus  est\dit.,  ibidem  desiderio 
e.  in  vasis  positum.  Mox  aut  inter  p.  et  huius  seculi  vano  et  omnitim  hominum 
inter,  dein  et  item  deponcrc  volueris  sli-  facit  se  humiliorem. 

pationem  p.  et  riirsum  oblurametitum  de-  17)  loquilur  homini  loq.  (sic)  p.  ho- 

ponere    volueris   i.   e.    si    obturamentum  mini  loquilur  Vat. 

amphorae  vacuae  levas,   iterum  eam  in-  18)  istorum  Vat. 

venies  vacuam.  19)  spirilus  sanclus  p.  spirilu  sancto 

10)  prophetes  Vat.,  ibidem  inter  spi-  Vat. 

riiitm.  20)  quia  quicumque   p.  in  quocumque 

...,,,,           •     •     1         •     ir  .      •     .•  Vat.;   quia,   quicuinque  spiritu  divinitatis 

inalns  Mss.  pms  consu  tis    exceplo  Co-  ^^"  ^^^^^    ^ι^,^ι  Pal. 

dice  Lamb.,  infra  legun  ur  Mand.  12    c.  21)  Hicapud  Cot.incipitc.2.Mand.l2. 

Iet2.  post  vbb.  moru  tmdtt  servos  Deu  ^2     mim   absque   hunc  Vat. 

Haud  itaPal.,  quem  confer    lamWalinis  ^3    Deest  eml  in  Vat. 

hic  ea  inserenda   esse   ex  Codice  Lamb.  24)  habere   om    Vat 

et  Q  textu  graeco  Pseudo-Athanasii  do-  25)  mercedes  accipiet  Vat.    In  Bodl.: 

cmt.     Gallicciolh    quoquc    ea    hic  vertit  p^,.^J^  ^^.^^^  ^               .     ^^^^^^^       .^.^^^ 

ob^ervans:    Qui  pnncipia  il  pezzo  tras-  ^^            ^^^^,^^^  ^^           ρ^.^^^^^^  p^,   ^^_ 

porlato  dame,  smo  a  quelle  parole,  Non  ^^j^^.^^^  ^^^^^^^.  g^^^^  ^j^j^  .^  ^^^^^_ 

hce    cio  farc    α   un   profeta   di  Dio   -  ^.^^^     Montanistarum    Prophetis    redai- 

Prtmim^.    Sptnlus    exhibent   Mss.  Angl.  guuatur  apud  Eusebium  hist.  eccl.  V,  16 

^^  ^^*•  et  18. 

12)  eryo  Val.  26)  Quidsi  Vat. 

13)  Clarius  omnia  in  Pal.:    Quomodo  27)  Ita  nnnc  Vat. 
inquam  domine  cognoscit  homo:  quis  eo- 

rum  propheta  sit:  et  quis  pseudopropheta.  3)  his  Pal.,  poslhac  terrenis  et  levus, 

14)  prophetam  falsum  transp.  Vat.  4)  respondit  Pal. 

15)  ita  Vat.  5)  pcr   sermonem    ut    cognosces   pro- 

16)  deorsus  est  quietus  p.  qui  desur-  pheta  Pal. 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  II.     MANDAT.  XI.  (B)  475 

miniine  ad  eos  adcunt.  Qiiieunque  autem  dipsychi  suiil  sunientes  sicut 
el  genles,  el  frequenler  poenilcnliam  agunl,  el  diviiiis  demorantur 
sioe  emendaUooe,  maiora  sibi  deliola  adquiruut,  servientes  supcrslitioni 
vacuae.  Xam  qui  prophctam  de  aliquo  aclu  inlcrrogat,  vacuus  a  verilale 
el  impudens  esl.  Oiunis  aulem  spirilus  a  Deo  dalus  non  inlerrogalur, 
sed  habens  virlutem  divinitalis  per  seiucl  ipsuiu  omnia  dicit,  qiiia  de 
sursum  est  a  virtute  spirilus  sancti.  Hic'  aulem  spirilus,  qui  ad  intcrro> 
gaU  respondet^  secundum  singulorum  hoininuiu  voluntatcin,  [  lerrenus  et 
levis  et  sioe  virlule  est,  el  non  loquilur  nisi  inlcrrogatus.  Quomodo, 
inquaiu,  doiuine,  cognoscit  homo,  quis  eorum  prophela  si(,  ct  quis  pseudo• 
propheU  ?  Audi,  inquit,  de  ulrisque.  Per  sermoneni  cognosccs  proplielani  ;* 
pseudoprophetam,  qui  spiriluni  divinuin  non  habcl,  dc  sccla  vilac  eius 
probabis.  Propheta*  cnim,  qui  spirilum  divinum  de  caclo  linbcL,  placidus 
et  modestas  esL  Quictain  etiaiu  el  coiuposilam  sapientiam  babct  Ab• 
stioet  ipse  ab  omni  nequitia  et  voluplalibus  vanis  huius  seculi.  Ilomi- 
nibus  Um^  se  humiliorem  praeslat,  ct  nibil  omiiino  inlerrogat.  Etiam^ 
secreU  loquitur.  Neque  autem  in  horaine  positum  est,  ut,  cum  ille 
▼oluerit,  spiriUis  loqualur;  sed  tunc  sennonem  habet,  ciim  Dcus  illum 
loqui  vulL  Ciun  ergo  ille  homo  spirilum  divinum  habens  in  concilium® 
hoiDioum  bonorum  fidcm  divini  spiritus  habentium  introicril,  et  poslulalio 
coetus  eorum  apud  Deum  fuerit,  tunc  nunlius  illius  spiriliis  prophelici, 
qui  super  posilus  est  ei,  iniplcl  homines,  ct  implclus  ille  spiritu  sancto 
loquitur  cum  illa  lurba,  quoniodo  Doniinus  iubet.  Sic  ergo  manifeslabalur 
spirilus  ille  sanctus.  Quac  aiileni  ad  agnoscendam  virlulcm  illius  spiritus 
sancli  perUnent,  baec  sunl.  Audi  nunc  et  dc  spirilu  lcrreno,  qui  est 
leYis  et  sine  virtule,  plenus  slultitia.  In  priniis  bomo  illc,  qiii  vult 
▼ideri  spiritu  divino  pleous,  magnificat  se  ct  vull  principaluin  calbedrae. 
Superbus  autem  et  improbus  et  verbosus  cst,  el  in  mulla  luxiiria  el  in 
debuis  plunmts  agit,  et  mercedes  proressionis  suac  accipil/*'  et  nisi 
9ficeptnl,  tacet.  Prophela  aulem  babens  spiriluin  sanctum  mcrcedciu 
Don  accipil;"  non  cnira  capit  facere  baec  Dei  propbclam.  Mcrcedem 
aaleiD  accipientibus  prophclis  lerrenus  est  spiritus.  Nec  in  coiiciliiim^^ 
hoiBUiain  proborum  accedil;  quin  immo  iungit  se  boiuinibus  nialis  cl 
vaois,  io  anguJis  agil,  ct  dciudit  cos  scrmone  suo  loqucns  iuxla  dcsi• 
derium  eoniiD  voluntalis,  vanis  liominibus  vana  respondens ;  nain  vas 
inane  cum  aliis  aeque  inanibus  iunctum  non  vcxalur,  sed  composilum 
cnm  eis  coDsenlit.  Cum  autem  idem  ille  in  coelum*''  bominum  proborum 
et  fptrituiD  divinitatis  babentium  venerit,  et  oratio  ab  islis  racla  riicrit, 
facm  iBveaiilir  hooio  ille.  Ksl  spiritus  lcrrcnus,  qui  est  in  illo.  Tiinore 
pcrtemtas  fogit  ab  illo,  ct  fil  sine  sciisu,  ol  lolus  conrringitur,  cl  lo(]ui 
nihil  polest  Si  eoim  in  apoUieca  vinuni  vctiis  stipcs,  cl  inler  caelura 
plesa  faewHi  VMcelon  ponas,  postea  cliam  cuni  candeiu  apodiccaui 
nkmriU,  ψμοΛμλ  vteaMi  potitam  vacuuni  invcnics.  Sic  et  prophelae, 
φύ  toat  ieaeety  cam  veoerint  inter  eos,  qui  sunt  apiritiu  iaiicii,  qualcs 


β)  fTfktUm  Pal.  11)  atcepilt  P•!.,  i   Niipra   priori  e. 

7)  Forte  tamem.  Poele•  ex  eodfrm  eel  prophetdtn. 

S)  ait  Pal.  12)  coneilio  Pal. ,    ubi  dciDdc  imgei 

9)  €0ΛβίΙώ  Pal.  p.  tuMytl,  tum  voltmiale  p.  volunialit. 

10)  agH  -^  aetipitt  Pd.  13)  coeiu  Ρ•Ι. 


476         HERMAE  PASTOR.     LIBER  ΙΪ.     MANDAT.  XI.  XII.  (A) 

que^"  Prophelarum  vitam.  Proba  ergo  de  vila  et  de^*^  operibus  liominem, 
qiii  dicilj  se  spiritum  sanctum  habere.  Tu  autem  crede  spiritui  venienti 
a  Deo,  habenti  virtutem.  Spiriliii  aulem  lerreslri  vaciio ,  quia^"  a 
diabolo  est,  in  qiio  fides  non  est  neque  virlus,  credere  noli.  Audi 
ergo  similitudinem ,  quam  tibi  dicturus^^  sum.  Accipe  lapidem,  et  miUe 
in  caelum;  aut  iteruni  accipe  sipbonem  aqiiae,  et  eiacula  in  caelum;  et 
vide,  si  possis  pertundere  caelum.'^^  ,Quo  modo,'  inquani,  ,domine,  baec 
fieri  possunt?^^  Ulraque  enim,  quae  dixisti,  fieri  non  possunt/  ,Sicut 
ergo,'  inquil/*  ,haec  fieri  non  possunt;  sic  spiritus  terrestris  sine  virtute 
est,  et  sine  effectu.  Accipe^^  imnc  virlutem,  desursum  venienlem,  in 
hac  simililiidine.  Grando  minimum  granum  est;  et  cum  cadit  siiper  caput 
hominis,  quomodo  dolores  praeslat?  Aut  iterum,^^  vide  stillicidium,  quod 
a  legula  cadil  in  terram,  et  cavat  lapidem.  Sic  igitur  minima,  quae 
desursum  cadunt^'  super  lerram,  magnam  habent  virtutem.  Adiunge  te 
ergo  huic  habcnli  virlulem,  et  ab  illo  vacuo  recede/ 

MANDATUM  XII. 

De  duplici  cupiditaie,     Dei  mandala  non  esse  impossiMlia,  et  didbolum 
non  meiuendum  credentibus. 

(a)  I.  Ilerum  dixit  mihi:  *,toIIe^  a  te  omnem  cupiditatem  nialam, 
el  indue  cupiditatem  bonam  et  sanctam.  Indutus  enim  cupidilaleai  bonara, 
oderis  malam,^  et  refrenabis  eam,  sicut  volueris.  Horrenda  est  enim^ 
cupidilas  mala ,  et  difficile  miligatur.  tHorribiiis  est  valde  et  fera,  el 
feritate  sua  consumil  homines;  maxinie  si  inciderit  in  eam*  servus  Dei, 
et  nisi  sapiens  fueril,  consiimetur  ab  illa  pessime.  ttConsumit  autem  tales, 
qui  non  habent  vestem  cupiditalis  bonae,  et  implicat  illos  negotiis  huius 
seculi,  et  tradil^  illos  morti.'  ,Quae  sunt/  inquam,  ,domine,  opera  cupi- 
ditalis  malae,  quae  tradunt^  homines  morli?  Demoustra  niihi,  ut  recedam 
ab  illis.'  ,Audi,'  inquit,  ,in  quibus  operibus  cupiditas  mala  morti  tradit' 
servos  Dei.' 

(a)  II.  f ff  Primum  omnium*  cupidilas  inala  est,  concupiscere  uxorein 
alienam ,  vel   mulierem  concupiscere    virum    alienum ,  el  lautilias  concu- 

*  Άρον  άπο  αοϋ  nuQav  επι^νμ,ίαν  πονηραν,  ϊνδυϋαι  την  επιϋ'νμίοίν 
την  άγαΌ'ην  καϊ  βεμνην.  Ένδεδνμενος  γάρ  την  επί&νμίαν  ταντην, 
μιΰηΰεις  την  πονηραν  εηιΟ'νμίαν. 

t  Άγρια  γαρ  επιϋ•νμία  εΙς  τάδε  άνεμπεΰεΐ ,  εις  λνπην  [εάν  μη 
ή]  ΰννετος,  δαπανάται  νπ    αυτής  δεινώς. 


28)  utrumque  Vat.  esse  videtur  geni-  33)  Dedi  possunt  ex  Pal.  Vat.  et  Fab. 

livus  contractus.  St. ;  nonnuUi  impr.  male  possent  c.  Cot. 

2«)  rf^adsciipsiexFal  yal.etJ^ab  M.  35^  j     ^             .^     ^^    ^^^^^    ^^^• 

30)  Ita   est  in  Pal.  Vat.  et  ap.  Fab.  GalliccioUi:  Impara.  In  Vat.  accipe  nunc 

*'  Λ^^  ,  ?  ■       Λτ  .  virtulcm  α  sursum  venientem  in  hanc  si- 


3J)  daturus  Vat. 


mililiidinem. 


32)    aut   item  accepisti   fonlem   aque  36)  ilem  Vat. 

el  slifoniam   in  celum   et    vide  si  possit  37)  caudunt  erat  in  Vat.,  qui  subinde 

pertingere  celum  Vat.  in  p.  super  omisso  sq.  habent. 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  11.     MAxNDAT.  XI.  XII.  (B)         477 

veDeninl,  Ules  erunt  Habes  ulriusque  prophetac  seclam.  Proba  ergo 
illos  de  vita  eoruiu  et  de  facUs  hominuui,  qui  diciint  se  spiritiis  sancti 
baculos  esse.  Tu  autem  crede  spirilui  sanclo,  qui  a  Deo  vcnil,  cl  illi 
spirilui"  lerreno  el  vacuo  nihil  credideris,  quia  in  illo  viiius  nulla  est, 
quia  a  diabolo  venit.  Audi  ergo  ct  haiic  simililudiuciu ,  quam  libi  di• 
ctunis  sum.  Tolie  lapidem  el  mitle  in  caeluiu,  el  vidc,  si  potes  illum 
contingere.  Aut  certe  tolle  de  funlc  aquam  ct  torque  in  caelum;  vide, 
si  poles  caelum  perlundere.  Quomodo,  inquam,  domine,  haec  fieri  possunl  ? 
Ulraque  enim  impossibilia  dixisti.  Et  ail  niibi  :''^  quomodo  eniiu  haec 
fieri  DOD  possunt,  sic  et  spiritus  terreni  infirmi  suiil  et  inertes.  Accipe 
Donc  virUilem,  quae  a  Deo  veiiil.  Et  adiccit  grandinis  mininHini  granuni, 
cuni  ceciderit  super  caput  bominis,  dolorem  magnum;  cl  slillicidium, 
quod  de  gulis  in  lerrani  cadil,  lapidem  pcrlundil.  Vidcs  ergo,  qiiod  ea, 
qaae  desuper  veniunl  io  tcrram,  magnac  virlulis  sunt.  Sic  cl  spiritiis 
dmnus,  qui  e  caelo  veuit,  forlis  est  Huic,  inquit,  crede,  el  ab  illo 
altero  absline  (e. 

[MA5DATUM    DUODECIMUM.] 

(b)  Dixil*  mibi:  tolle  a  le  omne  desiderium  malorum  et  indue  te 
desideriuni,  quod  est  bonum  et  sanclum.  lilo  enim  desiderio  bono  iii- 
dutus  odies  omne  malum  desideriuiu,  ct^pervenies  ad  bonum,  siculi  vis. 
Agreslis  est  aulem  mala  concupiscenlia,  el  difficile  mansuetalur,  quia 
atrox  est,  el  violenter'  ferilale  sua  homiues  consuniit,  praecipuc  si  in 
Dei  seniim  incideriL  Quodsi  parum  prudens  fuerit,  alrociter  ab  ea 
cuosumitur.  Disperdil  autem  eos,  qui  nctn  sunt  veslili  sanctilalis  desi• 
derium,  el  suot  involuli  buius  seculi  viiiis.   Hos  ergo  morli  IradiL   Quac,' 

,  domioe,  facU  sunt  illius  nialae  concupiscenliac,  quae  homines 
ti  tradet?    Demonstra  mihi,    ut   ab  bis  abslineain.     Audi,  inquit,  in 

acubus  morte*  adGcit  nequam  volunlas  scrvos  Dei. 

(b)  II.  Ante  omnia  cupidilas  mulieris  alienae  aul  viri  licentia  cx 
abmidaiiua  census  et  mullis  supervacuis  cibis  quolidiecopi  osis,  cl  aliis 

f\ /ioTfava  dl  τοντονς,  μη  έχοντας  ϊν&νμα  ίπι&υμίας  ά^αθί^ίς,  «λλ* 
ΙμηΗρυρμίνονς  τω  αΐώνι  τοντω '  τούτους  ονν  παραδίδωοιν  εις  ϋ-άνατον. 
—  Ποΐα^  KVQiiy  (Ιαϊ  της  Ιηί^νμίας  της  πονηράς  τα  παραδίδοντα  τους 
ανθρώπους  εΙς  θάνατον ;  Γνώριαόν  μοι,  Χνα  φνγω  απ  αυτών.  "Αχουαον. 

ttt  JTj^Tov  τιάντων  έπιθνμία  γυναικός  y    καϊ  πολυτέλεια  πλούτου,  η 
imi  φύχιργυρία,  χαϊ  Ιδεομάτων  πολλών  χαΐ   ματαίων,  naX  μεϋ^αματος 


XII.     1)  Mttlta    buius   quoque  Cap.  II.     1)  Diico  Cod.  Pal.    reetitui 

MmmL  Gnece  ίητβοίαηΙιΐΓ  Doctr.  ad  Ao-  c.  Mm.   Αη^Ι.    el  Va(.     Primum   omnium, 

ΛφΛ.  u,   10  p.  266  »qa.  Iranspositum  quidcm  a  librariis  iri  Mand. 

2)  UagMl  VaL,   aM  el  imde  omnem  11.  Eadem  Meit.,  Palatino  ut  dixi  excepto, 
twfidiMem  If^nem  •di^imeiem  p.  it  kidue  malc  htc  exbibenl  itd. 

3)  ntUm  VaL  14)  spirilu  Pal. 

4)  *•  Μ  Tat«  paalo  poftt  coniumiiur  15)  mi  Pal 


Mand.  XII.     1)  $i(  Pal.,    qiii  deinde 
&|  miH  ?aL  Cfr.  MaUb.  22«  II.         induue  p.  indM  le. 

6)  mdeni  Vat  2)  rrri7<irn/er(?)  Pal. 

7)  Μ  fiil^M  operibui  cupidiUiu  muio  3)  qua  Pal. 
wtoHi  iredtt  VaL  4)  morli  Pal. 


478  HERMAE  PASTOR.     LIBER  II.     MANDAT.  XII.   (A) 

piscere  divitiarum,  eL^  multiludinem  ciborum  supervacuorura ,  et  ebrie- 
talem  mullam,  et  delicias  multas.  Fatuae  enim  sunt  deliciae  multae,  et 
voluplates  multae  supervacuae  sunt  servis  Dei.  Haec  ergo  cupiditas  mala 
est  el^  pernieiosa ,  quae  morti  dat  servos  Dei.  Haec  enim*  cupiditas  a 
diabolo  est.  Quicunque  ergo  recesserint  a  cupidilate  mala,  vivent  Deo. 
Nam  quicunque  subiecti  fiierint  cupidilali  malae,  in  perpetuum  morienlur  ;^ 
morlifera  enim  est  baec  cupidilas  mala.  Tu  ergo  indue  cupiditatem 
iustitiae,  et  armatus  limore  Domini,^  resisle  cupiditati  malae.  Timor  enim 
babitat  in  ciipiditate  bona.'  Et  cupiditas  mala,  cum  viderit  te  armatum 
timore  Domini  resislente"  sibi,  fugiet  a  te  longe,  et  non  comparebit 
anle  le,  timens  arma  tua,  et  obtinebis  victoriam,  et  coronaLeris  ob  illam, 
et  pervenies  ad  cupiditatem  bonam,  et  trades  victoriam  Deo,  quam  acce- 
peris,  et  servies  ei  operando,  sicut  volueris.^  *Si  aulem  servieris  cu- 
piditati  bonae,  et  subditus^*^  ei  fueris ;  poteris  dorainari  super  cupiditatem 
malam,  et  erit  subdita  tibi,  sicut  ipse  volueris.' 

(a)  III.  tjVellem^  scire,  domine,  qiio  modo  servire  debeam  cupi- 
ditati  bonae.'  ,Aucli,'^  inquil:  ,habe  limorem  Dei  et  fidem  in  Deo,  et 
veritatem  ama,  et  iustiliam  dilige,  et  fac  bene.^  Haec  operando  probatus 
eris  servus  Domini,*  et  servies  Deo ;  el  omnes,  quicunque  servierint  cupi- 
ditali  bonae,  vivent  Deo.'  ttConsummalis  liis  mandatis  diiodecim  dixitmihi:^ 
,habes  haec  mandata,  ambula  in  his;  et  audientes  homines  hortare,  iit 
poenitenliam  agant,  et  poenitentia  eorum  muiida  fial®  reliquis  diebus  vitae 
eorum.  Et  ministerium  hoc,  quod  tibi  do,'  explica  diligenter;  el  multum 
consequeris  fructum,®  et  invenies  gratiam  apud  oranes,  qui  poenitentiam 
agent  et  credent  verbis  tuis.  Ego  enim  tecum  sum ,  et  cogam  illos 
credere.'  Et  dixi  illi :  ttt,domine,  haec  mandala  magna  et  praeclara  siint, 
et  exhilarare®  cor  bominis  possunt,  qui  potuerit  custodire  mandata  haec. 
Sed^**  nescio,  domine,  an  possint  mandata  haec  ab  homine  custodiri.'  *Ait 
mihi:^^  haec  mandata  facile  custodies,  et  non  erunt  dura;  sed  si^*  tamen 
in  cor  tuum  posueris  non  posse  haee/^  ab  horaine  cuslodiri,  non  custo- 
dies  ea.^*  Nunc  autem  dico  tibi:  si  non  cuslodieris  haec  mandala  et 
oraiseris/^  non  eris  salvus,  neque  filii  lui,  neque  domiis  lua ;  quia  ipse 
iudicaveriSj  quod  non  possint  haec  mandata  ab  homine  custodiri.' 


2)  ct  om.  Vat.  Cap.  III.     1)  Volebam  Vat. 

3)  Copularn  et  ap.  Hef.  praetermissam  2)  Et  Vat. 

restitui  ex  Vat.   Mox  dedi  c.  Fab.  St.  et  3)  fac  bcnc  ex  Vat.  suffragante  Oxon. 

Vat.  morti  dat  p.  mortificat  vulg.  p.  vulg.  fac  bomim. 

4)  eienim  p.  Haec  enim  Vat.  4)  dei  Vat.,  mox  qui  p.  quiumque. 

5)  in  perpetuo  moriuntur  Vat.  5)  niihi  om.  Vat. 

6)  domini  timore  transp.  Vat.  6)  fiet  Vat.   Ex  Doctr.  ad  Antioch.  n. 

7)  in  cupiditatem  bonatn  Vat.  13.  p.  259. 

8)  resislenteyn  \al.,  nhifingit  i^.  fugiel^  7)  quod  dico  tibi  do  Vat. 
mox    parebit   p.    non    comparebil ,     dein  8)  fructum  ora.  Vat. 

accipies  p.  obtinebis ,   lum   ab  illa  p.  ob  9)  sunt    et   praeclara   et   exhylare  p. 

illam.  magna    et  praeclara  sunt ,   et   exhilarare 

9)  Vulg.  ipsc    ante  volueris  relegavi-  Val.  Graeca  I.  c.  n.  21.  p.  263. 
mus    c.    Vat.    sub    finem    enunciationis, 

quae  sequitur.  10)  Simili  errore  Trypho  ludaeus,  di- 

10)  supertiis \dii.  F orle  stiperalus.  Ex  sceptans  cum  luslino  Maityre,  praecepta 
eodem  el  Fab,  St.  accessit  ipse  sub  finem  Evangelica,  quae  admiralur  el  praedicat, 
sentenliae.     Graeca  invenies,   ubi  supra.  a  nemine  posse  servari    suspicatur.    Col. 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  II.     MAXDAT.  XII.  (B)  479 

InxQriis  muUis  el  slultis.  Omnis  autcm  luxuria  falua  est  el  iiianis  servis 
Dei.  Haec  sunt  ergo  conciipiscenliae  malao,  quac  servos  Doi  mortc  ad- 
iiciiint.  Filia  est  aiitem  haec  uiala  concupiscenlia  diaboli.  Dehcbis  ergo 
abstinere  ab  eius  omnibus  t!esideni5,  ut  si  illis  vacuiis  fucris,  vivasDeo. 
In  quoscunquc  enim  eiusinodi  voluntas  dominala  fucrit,  cl  quicunqiie  ei^ 
non  reslilerit ,  perpeluo  morielur.  Morliferac  autein  bae  sunl  volunta• 
tes.  Indue  ergo  tu  desideriuiu  iuslitiac,  cl  arniatus  liniorc  Doniiiii  resiste 
illi  malae  Tolunlati.  Timor  enim  Dci  babilal  in  dcsiderio  bono.  Porro 
autem  si  le  illa  malarum  renun  voliinlas  arnialum  conlra  se  vidcal  li- 
niore*  Dei  sibi  resislenle  fugicl  a  le  longc ,  ct  poslca  libi  non  occar• 
ril  iimore  armorum  luorum.  Tu  ergo  accepla  vicloria  cl  coronalus  de  illa, 
TCDi  ad  desideriuin  iustiliae.  El  benc  ibi  Iradc  le  iusliline,'  et  trade  ci  victo- 
riam,  quani  accepisli,  el  servi  actibus,  qui  illi  placeiil.  Cum  enim  ser- 
vieris,  poleris  illius  maU  desiderio  dominari  et  subiugarc  idem.* 

ιώλλον ,  διαφόρων  γενΰεων ,  καΐ  Ιτέρων  τρνφών  πολλών ,  καΐ  μ,ωρών^ 
χα\  66^ς  αν&ροίηΐνης  και  μιηαίας.  Πάαα  τρνφη  μωρά  ίΰτι  και  κενι) 
τοις  δονλοις  τοΰ  θεον, 

•'£orv  δε  δovL•var|ς  τι]  Ιηι^μ.ία  rrj  aya^j/,  καΐ  νποταγιίς  αυτί}, 
δνναααϊ  καταχνριιΰαΜ  της  ίπι^μίας  της  πονηρας,  καϊ  νποτάξαι  αυτήν, 
χα^ως  βουλει. 

ή^'Ή^ελον  γνώναι,  ποίοις  τρόποις  δεΐ  με  δονλενΰαι  ττ)  Ιπιϋ•νμΙα 
ry  Ιιγα^ψ  ''Ακουε'  ίργαααι  δικαιοαννην  καϊ  άρετην  αληθείας y  καϊ 
φίβον  κνρίον^  κα\  πίΰτιν,  καϊ  αγάπην.  Ταϋτα  ίργαζόμενος  ευάρεστος 
to^  δσνίος  Θεον.  — 

ffKal  σνντεΙί<ίας  τας  δαίδεκα  ταύτας  Ιντολάς  λέγει'  —  πορενον  Ιν 
ταΐς  hrolaig  τανταις^  καϊ  ηαρακάλει  καϊ  τους  άκονοντας  πορενεα9αι  h 
ανταίς^  ινα  ή  μετάνοια  αυτών  κα&αρα  γένηται  τας  λοιπας  ημίρας  της 
^ιής  ahtmv. 

ttt  KvQUy  cT  hnolai  αύται  μεγάλαι  καϊ  καλαϊ  καϊ  δύναται  είαιν^  δυ- 
yfffavcn  ενφραναι  r»)v  καρδίαν  τοΰ  δυναμένου  τηρηααι  αυτάς.  Ουκ  οϊδα, 
xvQUf  tl  δύνανται  ai  έντολαϊ  αύται  ύπο  πολλών  φυλαχϋ-ηναι,  διότι  ακλη- 
ged  tlciv.  *Εψβλέψας  δε  αυτόν  6  δούλος  τοϋ  Θεοϋ  μετά  πολλής  αύ- 
ϋτηρίας  εϊπεν'  άνανδρε,  ακηδιαατά^  ράΟ-υμε  καϊ  ολιγόψυχε,  ουκ  οίδας^ 
οτι,  έαν  Ιν  ύοϊ  εαυτώ  προ&ΐ]  οτι  δύνανται  φυλαχ&ηναι,  ευκόλως 
αίηας  φυλάξεις,  καϊ  ουκ  ^ονται  ακληραί;  ΕΙ  6h  ava§fj  έπϊ  την  καρ- 
δίαν αου,  ου  δύνασ&αι  αύτας  ύπο  άν&ρώπων  φυλαχΰ^ηναι,  ου  φυλάξεις 
tnnag. 


Ι•  ?aL  ίηΜψ,  ket  memdeU  cuiUiin  eb  Cap    II.     I)  «i«Pal.,  tWxnhaec^.hue. 

2)  Umoiem  —  renislenlem  F»l. 

mild  «B.  Tal•  3)   lU    conmiitavi    lcctionem   Codiciii 

ia  VaL  Palatini    veni     ad    deMtdrrium    iuslUiac. 

Betu  tradil  ct  ihi  nistfliar.     Non    soliim 

iil  8(i  iiiiftiliac  c|i'«i«li'riiim  votiiat,  ntul  iil 


11)  mUd  β 

12)  a«4M. 


13)  ka*€    adMripei   α  Fab.  St 
TaL,  fMdeale  ςοοφίβ  leila  gr. 


loliiin  MT  ipHi  iιι^ti(ia<•  Iradal  {KJnionulur. 


14j  Mee  ▼«.  ^jij   irrihan :     Bene   Iradei   te   illud   ipti 

15)  dUtbimlaveri*   Lamb.    Vat;    bir  intlitiar.  IMndft  cnm;xi  quae  in  qui. 
βΐϋ  liitqu•  tui,  atfrqa«  d«in  iudieaiti  p.  4)  eumVa\.  Ali  hoc  \nAe  loroileBidt- 

tmlkmfiit.    Ια    Vat.   iovertitor  ciutodirt  ralnr  genriniDi  toxlna  recciinionis  Falatinao 


480  HERMAE  PASTOR.     LIBER  II.     MANDAT.  XII.  (A) 

(a)  IV.  Haec  mihi  vehementer  iracunde^  locutus  est,  ita  ut  con- 
terreret  me  valde.  Vultum  enim  suum  mutaverat,  ita^  ut  non  posset 
liomo  suslinere  iram  eius.  Et  cum  vidisset  me  conlurbalum  totum  et 
confusura,  coepit  loqui  moderatius  et  hilarius,  dicens :  ,stulte  et  insensate,^ 
inconslans  et  *ignorans  maiestalem  Dei,  quam  magnus  quamque  mirabilis 
sit,  qui  orbem  creavit  propter  hominem,  et  omnem  crealuram  subiecit 
liomini,  et  omnem  potestatem  dedil  illi,  ut  dominclur  horum  mandatorum 
*Dominari,  inquit,  potest  omnium  horum  mandatorum,*  qui  babet  Domi- 
num  in  corde  suo.  *Qui  autem  habent  Dominum  in  labiis  suis,  et  cor 
illorum  oblusum  est,  et  longe  siint  a  Doniino,  illis  mandata  haec  dura 
sunt  et  difficilia.  *Ponite  ergo  vobis,  qui  vacui  et  leves  eslis  in  fide, 
Dominum^  veslrum  in  corde  habere^  el  inlelligelis  quod  nihil  facilius 
est'  his  mandalis,  neque  dulcius,  neque  mansuelius,  neque  sanctius;  et 
convertite  vos  ad  Dominuin  Deum,  et  relinquite  diabolum  et  voluplates 
eius,  quia^  malae  sunt  et  amarae  et  immundae,  et  nolile  timere  diabolum,^ 
quia  in  vobis  potestatem  non  habet.  Ego  enim  vobiscum  sum  nunlius 
potenliae,  qui  dominor  illius.  Diabolus  autem  timorein  facil,  sed  timor 
illius  vaiius  est.     Nolile  ergo  limere  eum,  et  fugiet  a  vobis/ 

(a)  V.  Et  dixi  illi:  ,domine,  audi  rae  pauca  verba  dicentem  tibi.* 
,Dic,'  inquit.  ,Homo/  inquam,  ,cupit  quidem^  mandata  Dei  custodire,  et 
nemo  est,  qui  non  petat  a  Domino,  ut  possit  mandata  eius  servare;  sed 
diabolus  durus  est,  et  potentia  sua  dominatur  in  Dei  servos.'  Et  dixit: 
t,non^  polest  dominari  in  Dei  servos,  qui  ex  totis  praecordiis  in  Domi- 
num  credunt.  Potest  autem  diabolus  luctari ,  sed  vincere  non  potest. 
Si  enira  resistitis  illi/  fugiet  a  vobis  confusus.  Nam  quicunque  fide* 
pleni  non  sunt,  tinient  diabolum,  quasi  poteslalem  habentem.  Uiabolus 
enim  templat  servos  Dei,  et  si  invenerit  vacuos,  exterininat.  Sicut  enira 
homo,  cum  implevit  amphoras  bono  vino,^  et  inter  illas  araphoras  paucas 
semiplenas  posuit,  et  venit,  ut  temptet  et  guslet  amphoras,  non  temptat 
plenas  ;  scit  enim,  quod^  bonae  sunt;  semiplenas  autem  gustat,  ne  sint 
acidae  factae,  cito  enim  semiplenae  amphorae  aceseunt,  et  perdunt  sapo- 
rem  vini ;  sic  et'  diabolus  venit  ad  homines  servos  Dei,  iil^  lemplet  illos. 
Quicunque  autera  pleni  sunt  fide,^  resislunt  ei  fortiler;  et  iile  recedit 
ob  eis/"  quia  non  habet  locum  intrandi.  Tunc  vadit  ad  illos,  qui  non 
sunt  in  fide  pleni,  et  quoniam  habet  locum,  iode  intrat  in  illos,  et  quae- 
cunque  vult,  facit  iilis,  et  fiunt  famuli  eius/ 

(a)  VI.  ,Sed  vobis  dico  ego  nunlius  poenilentiae:^  ne  timeatis 
diaboliim.  Missus  enim  sum,  ut  vobiscum  sim,^  quicunque  ex  lolis 
praecordiis    egerilis   poenitenliam ;    ut    confirmem  vos  in   fide.     Credite 


Cap.  IV.     1)  iracundie   Vat.,    deiade  post  illis,  utrumque  graeco  textui  parum 

et  ita  et  p.  ita  ut.  cohaerens.  In  eodem  sunt  dura.  Vid.  Isai. 

2)  ita  om.  Vat.,  ubi  possit  p.  posset.  29,  13.   Matth.  15,  8.    loan.   12,    40.  .II 

3)  fatue  Vat.,  cui  exciditsq.  et;  idem  Cor.  3,  4. 

magna  p.  magnus.  6)  Sic    textns    gr.    et  Vat.,  Dominum 

4)  omnium  mandatorum  horum  Vat.  Dcum  vulg.   Subinde  vestrum  et  in  corde 

5)  ct  om.  Vat.  exhibens  quidem  aulem  habete  Vat. 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  11.     MANDAT.  XII.  (B)  481 

(■)  V. [Sicuteniui  homo,  cum  implevcrit  vascula  bono  vino,]  et 

inler  ipsa  vascula  pauca  uon  plena  reiiquerit,  cum  venerit  poslea  omnia  vas- 
cula*  recognoscere  non  tanquam  plena  (scil  eiiim,  quia  pleiia  iion  sunt),  lem• 
pUl  autem  illa,  quae  plena  suul ;  cito  eniiu  scma'  vasa  acelanl :  sic  el  diabo• 
lus  veoil  ad  omnes  servos  Dei  teniptans  cos.  lUi  aulem,  qui  plcni  sunt 
fide,  resislunl  ei  forliler,  et  ille  recedil  ab  eis,  quia  quo  inlret  locum 
non  habel.  Vadet  ergo  lunc  ad  eos,  qui  plcni  sunt,  el  locuni  habens 
]ienelrat  iu  illos,  cl  quae  vult  facil  illis,  ct  tluul  iam  iilius  servi. 

(■)  VI.  Ergo  diaboluin  timere  nolile  ;  missus  suru  cnim  ul  vobis• 
cum  essem,  qui  poenilentiain  cx  lolo  corde  acluri  eslis,  ul  vos  rirnios 
raciam  in  fide.     Credilc  ergo  Deo  vos^    qui    proplcr  peccala  vustra  de- 

*  Ov  νοείς  rijv  So^ttv  τον  θίοΰ,  πώς  μεγάλη  ίβτϊ  κα\  Ιβχνρα  καΐ 
^ανμαοτη'  οη  lxri<Jfv  τον  χόαμον  δια  τον  αν&ρωπον^  χαϊ  την  ίξοναίαν 
axacttv  ίδωκεν  αντω  χυριενειν  πάντων  των  έπϊ  της  γης  ,•  Ει  ονν  πάν- 
των τοντων  6  ίίν^ωηος  χνριός  i<ni,  χαΐ  πάντων  δύναται  χαταχνριεϋ- 
tka^  πώς  ον  δχτνηβεται  χαϊ  τούτων  των  Ιντολών  χαταχνριεϋΰαι :  —  '^ίΐΰτε 
παθών  τών  ίντολών  τούτων  χαταχνριεϋΰαι  6  άνθρωπος,  ό  έχων  τον 
xr^iov  iv  T^  χαρδία  αντον.  Οι  δε  έπι  τα  χείλη  ϊ'χοντες  τον  κυρών, 
την  δε  χαρδίαν  πετκορωμενην,  χα\  μακράν  οιη:ες  άπο  τον  χνρίον  δια 
ηρ  ίαυτών  ρα^μίαν ,  ίχείνοις  αί  Ιντολαϊ  ανται  αχληραΐ  είαιν  χαϊ 
βικτχατό^θωτοι.  θεα^ε  ονν  νμείς^  ot  ολιγόψνχοι  χαι  ίλαφροϊ  τγ 
πίατει^  τον  χνρίον  αδιιχλείτττως  εις  τας  χαρδίας  νμών ,  χαϊ  γνώΰεα&ε, 
ΟΤΙ  otfoiv  1(5τιν  εντιολώτερον  τών  Ιντολών  τούτων,  οντε  γλνχντερον, 
ovrc  ημί^^ιρον.  —  Βλέπε  ατερεώς^  χαϊ  i^  όλης  της  χαρδίας  ίπΐΰτρεφε 
ΜΟΟς  ΧΌ^ίον,  και  μη  φοβη&^ς  τον  διάβοΚον  δνναμις  γαρ  iv  αντω 
oiti  tanv  xata  τών  δονλων  τον  θεον.  Ό  Θεός  γάρ  ίστιν  6  παρέχων 
την  vtmfv.  Ό  διάβολος  μόνον  φόβον  ίχεί'  6  δε  φόβος  αντον  τόνονς 
ονχ  ¥iu.     Μη  φoβη^ijς  ονν  αυτόν,  χαϊ  φενξεται  άπο  αον, 

f  Ον  δννβτται  γάρ  χαταδνναΰτενειν  τών  δονλων  τον  Θεον  τών  ij 
όλης  χαρδίας  ίλπιζόντων  έπ  αυτόν,  /ίνναται  ονν  6  διάβολος  παλαΐααι' 
χαταπαλαΐααι  δε  ον  δνναται.  Έάν  ονν  άντιατϊ}ς  αντον  (lege  αύτω),  vt- 
χη&εϊς  φενξεται  caco  σον  χατ^αχνμμίνος. 


5)  boni  vini  Vat.,   qui    transp.  semi- 
plcnaK  /miicaf,  additquce/ante  ηυη  temptat. 
(J)  qiiia  Val. 

7)  el  oin.  Val. 

8)  el  Vat.  Locus  citatur  ali  Origene 
»d  Malth.  '24,  42. 

9)  (Juicumque  enimpleni  iuni  infide\ al, 

10)  UUm  Yal. 

(^ap.  VI.  1 )  Std  ego  vobii  iko  nunc 
poenilentiae  Vat 

2)  JHitiui  ium  tgo  (c.  ptincUf  κιιρρο- 
•111«)  tnim  cum  vobii  «nm,  sapra  ultimo 
focebaloarabigva  correctori*  figna  In  VaU 

Cap.  V.     1)  vaieuli  Pal. 

2)  FortaMe  legeodam  erit  iemiplena. 
31 


7)  qmU  uikii  eti  fi•    .       \   i. 

m  fM  LMik.v.t..           iMMiifr. 

111.  C«len»  ksc  cL   iJ  .αϊ          Vtiiiorli. 

n.  12.  p.  258. 

9)  4$*huUm  «■.  VeL 

10)  lu    α  Tat  fwJaoda    «ideliir 

libb.  t«pr.  lectio  MMllrafiM,  φΜβ  iwie 
MBlMliami  9e%ml  panm  naf^miet. 

Cm.  f.    1)  qmidem  eefH  mief  vb. 

rMM.  V.U 

2)  kh  koc    iade   Mqve  fmfumu  c(. 

f.r...  I»..rir  »d  ΑηΐΓίΗτΙι.  ο.  12.  ψ.  258. 

.'.)  uh,  V»i.   Uc.  4,  7. 

4)  Pr*«-p.  i»  anti!  (Ut  «budat  ia  V»L 

pATau  Aro*T. 

482  IIERMAE  PASTOR.     LIBER  II.     MANDAT.  XII.  (A) 

ergo  vos,^  qui  propler  delicla  veslra  oblili  eslis  Deuni ,  et  qui*  salutem 
veslram  obiicientes  peccalis  veslris,  gravatis  vitam  veslram:  quodsi^  con- 
versi  fuerilis  atl  Dominum  ex  lotis  praecordiis  veslris,  et  servieritis  ei 
secundum  voluntatem  ipsius,  dabit  remedium  animabus  veslris,  poslhabitis 
peccatis  veslris  prioribus ;  et  habebilis  poteslatem  dominandi  omnibus 
operibus  diaboli.  *  Minas  aulem  illius  in  lotum  timere  nolite ;  sine 
virlule  enim  sunt,  sicut  honiinis  mortui  nervi.^  Audite  ergo  me,'  et 
limeteDominum  omnipolentem,  qui  polest  vos^  salvos  facere  et  perdere; 
et  ciislodite  mandala  eius,  ut  vivatis  Deo.'^  ,EtdixiilU:  ,doinine,  modo^" 
confirmalus  sum  in  omnibus  mandalis  Domini,  quandiu  niecum  es ;  scio, 
quod"  confringes  omnera  virtutem  diaboli.  Sed  et  nos  exsnperabimus'^ 
illum,  si  possumus  mandata  haec,  qiiae  praecepisli,  Domino  confirmanle 
ciistodire/  ,Custodies,'  inquit,  ,si  cor  tuum  purificaveris  ad  Dominum. 
Sed  et  omnes  custodient,  qui  piirificaverint  corda  sua  a  vanis  cupiditalibus 
huius  seculi,  et  vivenl^^  Deo/ 


BER     TERTIUS, 
QUI  mSCRIBITUR: 

SIMILITUDINES. 


SIMILITUDO  Ϊ. 

Nos,  quia  in  hoc  mundo  permanentem   civilalem  non  habemus,  debere 
inquirere  fuluram. 

(λ)  Et  dixit  mihi:  ,scitis,  vos  Domini  servos  in  peregrinatione^  morari. 
Civitas  enim^  vestra  longe  est  ab  hac  civilate.  Si  ergo  scitis  civilalem 
veslrain,  in  qua  habitaturi  estis ;  quid  heic*  emilis  agros ,  et  apparatis 
laulilias  et  aedificia  et  habitationes  supervaciias  ?  Haec  enim  qui  comparat 
in  hac  civitate,  non  cogitat"'^  in  suam  civitatem  redire.  0  slulte,  ο  dubie 
ef  miser  horao,  qui  non  intelligis,  baec  omnia  aliena  esse,  et  sub'  alte- 
rius  potestale :  Dicil  enim  libi^  dominus  civitatis  buius :  aut  legibus  utere 
meis,  aut  recede  de  civitate  mea.  Tu  ergo  quid  facies,  qui  habes  legem 
in  civitate  tua?"  Nunquid  propter  agros  tuos,  aut  propter  aUquos  appa- 
ratus  tuos,  poleris  negare  legera  tuam?     Quodsi^"  negaveris,  et  volueris 

*Μη  δε  την  άπειλην  αντον  δειλιάΰτις '  άτονος  γαρ  ως  νεκρού  νενρα. 


3)  VOS  adiunxi  ex  Vat.,   ubi    subinde  peccatis  vestris,    gravatis  vitam  vestram. 

qui  qui  propler  dilicta  vcslra.  Fortasse    leges:     qui     sabitem     -vestram 

4)  qui  om.  Vat. ,  ibidem  adicietis  p.  abiicienles  .  .  .  gravatis  vitam  vestram. 
obiicienles.  H.     In  Pal. :    Credite    crgo  deo :    vos  qui 

5)  qiiia  si  Vat. ,  tum  dabit  rimcdium  propler  peccata  vcstra  desperanles  de  vila 
peccatis  veslris  prioribus  et  habebilis  po-  et  adponentes  delictis  veslris :  oneralis 
testatem  dommandi  omnium  operum  dia-  reliquum  lempus  vitae  vcstrae. 

boli.    Cfr.  Antiocli.  hom.  77.  Wakius  ita  6)  sinc  virkite  sunl  enim  sicut  morlui 

hunc  locum   restitiiit:    Obliti  estis  Deum  hominis  nervi  Vat.     Minas  usqiie  pcrdere 

el  salutem    vestram ;   et   qui   adiicientes  cf.  Graece  Doctr.  adAntioch.  n.  12.  p.258. 


IIERMAE  PASTOR.     LIBER    III.     SIMILIT.  I.  (B)  483 

speranles  de  viu  el  adponentes  deliclis  veslris  [delicta]  oneralis  reli- 
quuiu  tempus  viUe  veslrae.  Nain  si  ad  Dominum  reversi  fuerilis 
ei  onini  aniiiio  veslro,  el  iusle  egerilis  caeleros  dies  reliquae  vilae 
veslrae,  el  reclc  ei  servierilis  secunduin  illiiis  volunlalein,  tlalul  veniani 
prtoribus  delictis  veslris,  et  hahebilis  virlulem  doniinandi  in  facla  diaboli. 
Minas  aulem  eiusdem  diaboli  limere  nolile ;  esl  eiiim  lani  infirmus,  quam 
homiois  morlui  nervi.  Audite  ergo  inc,  el  timele  DominuDi,  qui  polest 
et  senare  et  disperdere.  Ciistodile  itaquc  praecepla  haec,  ct  vivetis 
Deo.  Dico  illi:  domine,  nunc  conslilutus  ct  firmalus  siini  in  oninibus 
Dei  dignaljonibus ,  quia  lu  niccuin  cs  /  el  scio,  qiiia  vires  diaboli  com* 
minues,  et  sic  jillius  dominabiniur  cl  vincemus  facla  illius.  El  spero, 
me,  domine,  iam  posse  praecepla  ista,  quae  u)ihi  dedisli,  lc  doniino  no• 
slro  nie  conGnnanlc  cuslodire.  El  dixit  mibi:  ,custodies,  si  cor  tuum 
miindam  el  simplei  ad  Doininuiu  fuerit,  cl  omnes,  qui  lalcs  erunt,  cu• 
^todient,  el'  cum  ab  omnibiis  vanis  dcsideriis  huius  seculi  mundaverint 
animam  sium,  vivcnl  Που.' 

INCiPIUNT  SIMILITl  DIiXES  DECEM ,    QUAS  MECUM  LOCUTUS  EST. 

SIMILITIDO    ΡΚΙΧΛ. 

(•)  Diiil'  iUque  mibi:  ,scilis  qiiod  peregrc  babitatis  vos  onines, 
senri  Dei.  Civiias  enini  veslra  longc  ab  bac  civilate  posila  esl.  Ergo 
si  nosUs  coloniam,  in  qua  babilaturi  cstis,  quid  bic  cmilis  agros,  ct 
praeparatis  acdiGcia  el  habilalioncssupenaciias  ^  Haec  ciiim  qui  coniparal' 
io  hac  urbe,  non  cogital  in  urbcm  suain  redirc.  0  slullc  ac  dubic  el 
miser  homo,  qui  noo  intelligis,  bacc  oninia  alicna  cssc  et  sub  alleriuR 
polestale  esse!  Dicil  enirn  libi  dominiis  liuiiis  url)is  aiil  his  qui  babcnl 
poteslaleni  regionis  huius:  in  urbc  iiica  nulu  ut  consislcs,  scd  c\i  de 
ea,  quU  non  pares  legibus  nostri)(.  Tu  igitur,  qui  liabcs  agros  ct  acdi• 
Rcia  aliosque  miiitos  apparaliis,  cum  cxpcllcris  ab  co,  quid  fuclurus  cs? 
Tu  ilaqtie,  qoi  habcs  in  urbe  liia  propriain  lcgcni,  prupler  agros  tuos 
raeleraninique  rerum  apparalus,  descisccs  a  lcge  liia,  el  parcbis  legibus 
huius  uri}is.     Vidc  crgo,  ne  sit  tibi  pcrniliosum,  desciscere''  a  lcgc  tua. 

—  ΜάΙλον  φοβη&ψί  τον  χύριον,  τον  δννάμενον  ΰώααι  καϊ  άπολέααι. 


Τ)  Ιο  Vat  Ι 
ή  roi  om. 


Ιο  Vat  irrepeil  dominttm  aute  me.  4)  hic  Pal.  Vul. 

roi  om.  Vat  5)  in  conilal  p.  non  cogitat  Vat. 


9)  rl  emsi0diii$  meHdaUi  eiut  el  virali»  G)  cl  lum  cst  in  Vnl. 

4*•  W    lUUli.   10,  28.   Loc.  12,  5.  7)  I)<;   llrmi.M;  (loclrina ,    bona  lerrc- 

10|  Metf•  i^mimt  Vet  ttna  tuh  jiotcstatc  Diaholicise,  cfr.  Si'in- 

11)  f«#iii««  Val.  Icr  (iii   Π.Ίΐιιημαι1ι>η,  tbeol.  Strcit.    T.  II. 

12)  nqtfnkimui    ▼•!.,    qui   inv.   hre  p.  11.)  //. 
mfetUmU.  S)  Ubi  om.  Vat. 

13)  nm  \i\.  ti)  in  emtatrm  luam  Vat. 

1)  In  Val.  ορι;τ;ΐ|•(ΐ'    nilra:  10)  Quulti  Val. 

Incnnunl    nmihlu.hnr,.  .     «^^            ,,^, 

Pnma   i,m,l,U.lo.  ,^^  J,^,             .^^^  ^j^^^ 

2)  tmperrgre  p.  m  irTr,jTtnntii>nr\»\.  ' 

\Uhr.    13,   14.    Uudal    h.    I.   ADUocb.  .Similitiido  I.      1)  Dicit  Pal. 

bon.  15.  2)  ifuae  comprrat  p.  qui  comparalPal, 

3)  enim  ob.  Tat  3)  deui$cet  Pal. 

31• 


484  IIERMAE  PASTOR.     LIBER  III.    SIMILIT.  I.  II.  (A) 

redire  iu  civilalem  tuam,  non  recipieris,  sed  excluderis  inde.  Vide 
ergo,  ul/^  sicul  pcregre  consistens,  nihil  amplius  compares  libi,  quam 
sil  necessarium  et  sufiiciens  tibi;  et  paralus  eslo,  ne,  cum  voluerit  do- 
miniis  civitatis  huius  expellere  le,  contradicas  logi  eius;  el  eas  in  civi- 
latem  luam,  ut  utaris  lege  liia,  sine  iniuria  liilaris.  Vos  igilur  videle/^ 
qiii  servilis  Deo  et  habelis  eum  in  cordibus  vestris:  operamini  opera 
Dei,  memores  niandalorum  et  promissorum  eius,  quae  promisit;  el  cre- 
dite  ei,  quod  faciel  vobis/^  si  mandata  eius  custodieritis.  Pro  agris 
ergo,  quos  emere  volueritis,  redimite  animas  de  necessitatibus,  prout 
quisque  polest;  et  viduas  absolvite,  orphanis  iudicale,  et  opes  ac  divitias 
veslras  in  liuiusmodi  operibus  consumile."  In  hoc  enim  vos  Doniinus 
locupletavit,  ut  huiusmodi  minisleria  explealis/^  Mullo  melius  est  haec 
facere ,  qiiam  agros  aut^^  domos  emere ;  quoniam  haec  omnia  peribunt 
in  seculo;  at"  quae  pro  nomine  Dei  feceris,  invenies  in  civitale  tua/" 
et  habebis  gaudium  sine  Iristitia  et  timore.  Divitias  ergo  gentiura  nolite^^ 
cupere;  perniciosae  sunt  enim  servis  Dei:  de  propriis  autem/"  quas 
habelis,  ea  agite,  quibus  possitis  consequi  gaudium.  Et  nolite  adulterare, 
nec  alterius  uxorem^^  tangere,  neque  concupiscere:  concupisce  luum 
opus,  et  salvus  eris.' 

SIMILITUDO  II. 

tJi  vilis  ulmo  fulcilur,  sic  dives  oralione  pauperis  iuvalur. 
(a)  Cum  ambularem  in  agrum,  et  considerarem  iilmum  et  vitem, 
et  cogilarem*  iritra  me  de  fructibus  earum ,  apparuit  mihi  angelus ,  et 
dixit  mihi:  ,quid  diu^  intra  te  cogitas?'  Et  dixi  illi:  ,  de  bac  vite  et 
iilmo  disputo,  domine,  quoniam  fruclus  illarum^  decori  sunt.'  Et  dixit 
mihi:  ,hae  diiae  arbores  in  exemplum  positae  sunt  servis  Dei/  Et  dixi 
illi:  ,  vellem*  scire,  domine,  harum  arboriim  exemplum,  quod  dicis/ 
jAudi/  inquit:  ,vides  hanc  vitem  et  hauc^  ulmum?'  ,Video ,'  inquam, 
jdomiiie.'  ,Haec  vilis,'®  inquit,  ,fructifera  est,  ulmus  aulem  lignum  sine 
fructu  est;  sed  vitis  haec,  nisi  applicita'  fuerit  iilino,  et  super  illam 
requieverit,  non  potest  mullura  fructuin  facere.  lacens  enim  in  lerra 
malos  fructus  dat,  quia  non  pendet^  super  iilmum;  sed  si  suspensa 
fiierit  vilis  super  uhnum,  et  pro  se  et  pro  ulmo  fructum  dat.  Vide 
ergo,  quod^  uhBUs  fructum  dat  non  minorem,  quam  vitis,  sed  potiiis 
maiorem.'  ,Quo  modo,'  inquam,  ,domine,  maiorem,  quara  vilis?'  ,Su- 
spensa/  inquit,  ,ad  ulmum  fructum  mullum  et  boniim  dat ;  iacens  autem 


11)  Sic  plerique  libb.  impr.,  tu  codd.  15)  explicetis  Vat. 

Quae    quidem    lectio  retineri  potest,    si  16)  facere  hec  qiiam  agros  et  Vat. 

in  reliquis    convenias    cum  Pal.     Deinde  17)  ISam  Vat. 

quod  sit   necessarius  sufficiens    libi  Vat.,  18)  in  civitatem  tuam  Vat. 

ibidem  mox  ut  p.  ne.  19)  noli  Vat. 

12)  Videte  igittir  vos  Vat. ,  qui  raox  20)  proprias  ergo  p.  de  propriis  au- 
om.  Dco.  lem  Vat.,  pron.  ca  dein  omisso. 

13)  mcmorcsmandalonim  etpromissio-  21)  uxorem  om.  Vat.  Matth.  5,  27. 
num  eius  qui  pcrmisil  ct  credite  ei  et  quia  28.  Gallicciolli  vertit:  Desidera  qiiello  che 
faciei  vobis  Vat.  e  tuo,  e  sarai  salvo.    Aliiim  sensum  ex- 

14)  et  viduas  iustificate  orphanos  hi-  primit  Pal. 

dicate  ct  opes  vcstras  et  divitias  vestras  Similitudo  II.   1)  disputarem  Pal.  Vat. 

in  eiusmodi  consimite    Vat.   Cfr.  Isai.   1 ,  2)  diu    om.    Pal.    Vat. ,     in   utroque 

17,  Mand.  8.  disputas  p.  cogilas. 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  ΙΪΙ.     SIMILIT.  I  II.  (B)  485 

Etenim  si  voiueris  poslea  reverli  in  urbcm  tuani,  excluderis  ab  ea,  et 
uon  recipieris.  si  ab  eius  discesscris  lege.  Vide  ilaqiie  lu  sicul  perc- 
griQus  Iiic  habitans/  ne  quiil  amplius  praepares  lihi,  quam  quod  sit 
necessahuui,  quod  sufficial  ad  viclum ,  paratusquc  sis,  ul  cum  voluerit 
domiDus  huius  urhis  expellere  le,  [non]  conlradiceiis  legihiis  eius  recedas, 
el  venias  in  urbeui  luam,  ularisque  lcge  lua  sine  iiiiuna  laelus.  Vos 
igitar,  qui  servilis  Deo  eumqiie  in  praecordiis  veslris  babclis,  opera  cius 
facile,  meniorcs  mandatorum  promissionunique  eius,  qiiascunque*  promisit 
se  facluruin  cis,  qui  credunl  ci  el  mandala  eius  cuslodierinl.  Pro 
agris  igilur  eniciidis  animos  de  necessilalibus  redimile,  proiil  quis  polesL 
Viduas  el  pupillos  fovele,  nec  vos  averlalis  ab  illis,  el  opes  veslras  omnes 
et  apparalus  in  huiusmodi  agros  donuisquc  impendile,  quia*  proplerca 
haec  accepislis  a  Deo.  Ob  hoc  ergo  Doiiiinus  lociiplclavil,  ul  huiusmodi 
mioisteria  exercealis.  Muko  enini  melius  est,  talcs  domos  agrosquc 
mercari,  quos  inventuri  eslis  in  urbe  veslra,  cum  inlraverilis  in  illaui. 
Eae  iucuDdilales  bonae  bilaresqiic  sunt  sine  moeslilia  et  limore.  Nolite 
igilur  exteranim  gentium  iucundilales  adpclcre:  iiiconveniens  autcm  est 
Yobis  senis  DomiDi:  sed  niagis  propriam  abundaiiliam  cxercerc  in  his, 
ex  quibus  possitis  consequi  gaudium.  Adultcrarc  auteni  nolilc,  neque 
adlingere  alieniim,  nec  concupiscalis  illiid;  noccns  enim  res  est  alienura 
concapiscere/     Magis  aulem  luum  opus  excrcc,  et  habebis  salutem. 


SIMILITCDO    SECUXDA. 

(•)  Cnm  ambularem  in  agro,  el  considerarem  ulmum  et  vitem,  et 
dispuUrem  de  eis  et  de  fructibus  carum,  apparuit  inihi  paslor  illc,  et 
ail  mibi :  quid  tu  inlra  le  dispuUs  de  liac  vilc  cl  iilmo  ?  Disputo,  inquam, 
domine,  quam  sinl  inviccm  allera*  altori  decori.  Et  dixit  iiiiiii:  hae 
doae  arbores  in  exeniplo  posilae  sunl  Dci  servis.  Volcbam,  inquani, 
doinioe,  oosse  boc,  qaod  dicis  de  exeiuplis  arborum  harum.  Et  dixit 
mibi:  iritis  haec  fnictifera  est;  ulmus  autcni  slerilc  ligniim  cst.  Sed 
baec  riUs  Disi  applicaU  fuerit  ulmo,  non  polcst  copiosum  fcrrc  frucluii). 
lacens  eniin  siiper  terTam  pulrescil,  non  suspcnsa  ex  ulnio.  At  cum 
adiecU  est  vitis  ulmo,  et  pro  sc  el  pro  iilmo  fruclum  adfcrt.  Vidcs 
ergo  etiam  ulmuin  ferre  fniclura ,  non  minorcm  ({uam  vilem  ,  scd  maio• 
rem,  quoDiam  vjtis  suspensa  ab  ulmo  copiosuin  fruclum  ct  bonum 
praesUt;   in    lerra    aulem   iacens    exiguuni    el    nugacem*   adferel.     Hacc 


31  iU0nm  TaL  7)  applicata  Pal.  Vat. ,    in   qiio  tnox 

4)  F*lrW«  l^nb.  Pal. Vat,  hic  ddnde  refrigerU  p.  requieverit. 
fMf  p.  f••/.  8)  laceni    auiem    m    lerram    tnalum 

&)  keme  Ateai  i•  VaL  fruclum  dal  quia  yendel  Vat. 


To«.  XI.  P.  I.  p.  102.  'Ά.  I.om-  4)  hnhila  Pal.,  mox  erat  »U  p.  ti$. 

Scnrfatf  ad  Virgilii  i>«org.  I,  2.  5)  queeumque  Pal. 

eHmngert  wiun  ooUi:   r\  6)  qut  Pal. 

llaiiM   ιΗμι  loeato•  r*\^  7)  cotuuphei  Pal. 

ia  m•   HlM  Mm  elev«Mar.     Es  boc  Siin.  II.     1)  alter  Pal.,    ubi  dccorem 


φΐοφΜ  leco  fl«  libnni  Λοβίροα  failUlia    (forte  decartB)  p.  deeori. 
•criplae  efM  eolUfit  2)  mtya  Pai. 


486  IIERMAE  PASTOR.     LIBER  III.    SIMILIT.  II.  III.  (A) 

in  terra  exigimm  et  pessimum  fructum  dat.^^  Ilaec  igitur  siraililudo 
posilu  est  servis  Dei,  pauperi  et  diviti.'"  Respoiidi  inquiens:  ,domine, 
demonslra  niilii.'  ,Audi/  inquil:  ,dives  habet  opes,  a  Domino  vero  pau- 
per  est;  dislraliilur  enim  cilra^^  divitias  suas,  et  valde  exiguam  habet 
orationem  ad  Dominum ;  et  quam  habet,  inerlem  habet  et  non  babentem 
virtutem.  Ciim  igilur  dives  praestat  pauperi  quae  illi  opus  sunt;^^  pau- 
per  orat  ad  Doniinum  pro  divile,  et  Deus  praestat  diviti  omnia  bona, 
quia  pauper  dives  est  in  oratione,  et  virtulem  magnam  babet  apud  Do- 
minum  oralio  eius.  Tunc  ergo  dives  praestat  omnia  pauperi,  quia  sen- 
tit  illum  exaudiri  a  Doniino,  et  libenlius  ac^^  sine  dubitalione  praestat 
ei  omnia ,  et  ciirat  ne  quid  ei  desil.  Pauper  Deo  gratias  agit  pro  di- 
vite,  quia  opus^^  faciiml  a  Domino.  Apud  homines  ergo  ulmus  non 
putalur  dare  fructiim/*^  et  nesciunt  neque  inlelligunt,  quod ,  si  societas 
advenerit  viti,  el  vitis  duplum  dat  fructum,  et  pro  se  et  pro  iilmo.  Sic 
et  pauperes  pro  locuplelibus"  oranles  ad  Dominum  exaudiuntur,  et  au- 
genlur  opes  eoriim,  qiioniam  praestant  pauperibus  ex  opibus  suis.  Fiunt 
igilur  ambo  consortes  bonorum  operibus  bonis.^^  Quicunque  igitur  baec 
lecerit,  non  deserelur  a  Domino ,  ac  eril^^  scriplus  in  libro  vilae.  Fe- 
lices  igilur,^"  qui  possident,  et  seiitiunt  se  locupletari;  qiii  hoc  enim 
seiiserit,  poterit  aliquid  administrare.'^^ 

SIMILITUDO  III. 

Ut  hyeme  virides  arbores  ab  aridis,    sic  in  hoc  seculo  iusli  ab  iniuslis 
iniernosci  non  possunt. 

(a)  Ostendit  mihi  arbores  mullas  abiectis  foliis,  quae  raihi  velut 
aridae  videbantur;  omnes  enim  similes  erant.  Et  dixit  mihi:  ,vides  ar- 
bores  has?*^  ,Video,'  inquani,  jdomine,  simiies  aridis.'  Respondens  dixil 
mihi:  ,hae  arbores  in  simililudinem^  sunt  horum,^  qui  in  seculo  moran- 
tur.'  Respondi  inquiens:  ,domine,  cur  veliit  aridis*  simiies  sunt?'  ,Quo- 
niara/  inquit,  ,iiec  iusti ,  nec  iniusti  cognoscuntur,  sed  similes  sunt  in 
hoc  seculo.^  Hoc  enim  seculum  iuslis  hyems  est,  quia^  non  agnoscun- 
lur,  cum  peccatoribiis  habitantes.  Sicut  in  hyeme  omnes  arbores'  ab- 
ieclis  foliis  aridis  similes  sunt,  nec  potest  cognosci,  quae  sunt  aridae 
aut  quae  virides ;  sic  et  in  hoc  seculo  nec  iusti  nec  iniusti  cognoscun- 
lur,  sed  similes  sunt  omnes.* 


10)  Vocc.  iacens  aiUem  in  terra  exi-  15)  opes  Vat. 

guum  et  pessimum  fructum  dat  non  extant  16)  fruclum  excidit  Codici  Vat.,    qui 

in  Lamb.  Vat.  pergit  et  ncsciunt  ncc  inlelligunt  quoniam 

11)  Hec    igitur   posiia    est   in  servos  nisi  siccitas  evcnerit  vitis  et  vilis  duplum 
dei  in  pauperem  et  divitem  Vat.  dat  frudum  et  per  se  et  pro  ulmo.  Verum 

12)  cilra,  quod  unice    rectum,    dedi  Imius  locisensum  lucidiusreddit  CodexPal. 
ex  Fab,  St.  et  Vat.,    circa    vulg.     Deest  17)  locupletanlibus  Vat. 

in  Vat.  proxim.  habet,  desiderantur  quo-  18)  Ita    legitur   in  Vat. ,    Sunt    igilur 

que   in   enuncialionis    fine    vocc.    non   et  ambo  consortes    bonorum  operuni  suorum 

virlulem.  vulg. 

13)  Cum  igitur  praeslat  dives  pauperi  19)  Quicumque  ergo    hec  egerinl  non 
que  opus  sunt  Vat.  deserunlur  α  domino.   Ad  erif  Vat. 

14)  ac  excidit  Vat.,  ubi  mox  invertitur  20)  igilur  om.  Val. 
nc  quid  desit  ei.  21)  minislrare  Vat. 


HERMAE  PASTOR.    LIBER  ΙΠ.     SIMILIT.  II.  III.  (B^  4S7 

ergo  similitudo  posiU  est  in  pcrsonis  servoruiu  Dei,  pauperis  ct  divitis. 
Quemadnioduni ,  inquam,  doiuine,  denionstra  mihi.  Audi,  inquil. 
Dives  quideui  opes  habet;  ad  Deum  vero  inops  csL  Prolraclus  eniin 
circa  divitias  suas  exiguam  oralioncni  ad  Dominum  possidel,  camque 
babet  inerleni  el  faluam*  nullamqiie  viiu  apiid  Dominum  possidenlem. 
Quaodo  aulem  rcficilur*  pauper  a  divile ,  praeslaulurquc  ei  quac  sunt 
necessaria,  credcl  utique  dives,  quoniam  si  operalur  in  paupcrcm,  polerit 
apud  Dcuni  mcrcedem  operis  invcnirc  Intclligit  cnim/'^  paupcris  oralionem 
beataiii  essc,  el  adeundi  ad  Dcuiu  viui  uiaguam  habcre.  Pracstal  ergo 
dives  pauperi  omnia  sine  dubio,  ac"  paupcr  subininislralis  sibi  ad  vicluni 
oecessariis  gralias  agit  Deo  pro  co,  qui  Irihuit  illi.  Quomodo  ergo  illc 
dives  festinalpro  paupere,  ne  quid  ei  desit  iii  ouini  vila  sua:  sic  cl  pauper 
orat  pro  divite.  l  lcrque  ergo  sunl  iii  opcre.  Aller  cniiii  operalur  oratione, 
io  qua  beatus  est,  et  reddi  facit  mcrccdem  a  Domiiio.  Siinililer  el 
dires  de  bis,  quae  accepil  a  Domiiio ,  sinc  dubitatione  pracslal  paupcri. 
Uoc  quoquc  opus  maguuui  cst  accepUimque  Doinino,  quia  divcs  iiilcUciit 
el  Dooiioi  opus  fecil  iu  paupcrcm.  Ex  dunis  Domini  fecil  cl  ministravit, 
et  recle  complevil  ministcriuiii  suum.  Apud  hoinincs  crgo  ulmus  non 
puUtur  adfcrre  frucluni,  et  nesciunl  neque  inlclligunt,  quod  cuin  siccilas 
fueril,  ulmus  aquaiu  habeus  nutrit  vilem,  vilisque  perennem  aquam  possi• 
dens  duplum  dal  frucluni  et  pro  se  et  pro  ulmo.  Sic  el  paupcres^  pro 
locuplete  adeuDles  oratiooibus  suis  ad  Dominum  augent  diviiias  eorum, 
nirsusque  locupleles  pracslanlcsquc  paupcribus  quaccunque  illis  opus 
sunt,  replent  aninias  eoruiu.  Fucrunl"  crgo  ambo  cousurles  operis 
aequL  Quicunque  ergo  liaec  i(a  feccrint ,  uon  dcscrentur  a  Deo ,  sed 
eruol  iascripli  io  libru  vivcntiuiu.  Fclices,  qui  liabcnt  ct  senliunl,  quo- 
modo  a  Domioo  locupleUnlur.  Qui  aulcin  boc  senscrinl,  potcruul  aliquid 
boni  operari.  ' 

SIJIILITUDO    TERTIA. 

(i)  Oslendil  mihi  arbores  foliis  abiectis,  quac  vclut  aridac  inihi  vide- 
banUir  e9%e\  omnes  eoini  similes  erant  El  ait  mibi:  vides,  inquit,  has 
arbores?  Video,  inquam,  doniine,  similcs  ct  aridas  cssc.  Et  dixit  mihi: 
bae  arbores,  quas  vides,  bi  sunl,  qui  in  hoc  seculo  agunl.  Quare,  in- 
qoaio,  domiDe,  velut  aridac ,  aul  veltit  similcs  sunt?  Quoniain,  inquit, 
oeque  jasti,  neque  iniqui  in  hoc  scculo  dinoscunlur,  scd  similcs  sunt. 
IIoc  enini  seculum  iustis  hyems  est,  nec  dinoscunlur  cum  peccatoribus 
habiUntes.  Sicul  enim  byemc  abicclis  foliis  arborcs  similes  siint,  neque 
appareot  quae  aridae  et  quae  vivae  sunt:  sic  el  iii  iioc  seculo  nequc 
aeqni  oeque  iniqui  dinoscunlur,  .siniiicsqiic  siinl  omncs. 


Sim.  IIL     1)  Vtde$  u^mti   *e«  vbo-  0)  lu  c.  Vat.,  qui  viilg. 

rt§  fel.  7)  licut  hyemc  arboret  onmet  VeU 

3)  Vocc  ie$pondma  Hi  mul•• 

•»  ?aL  eik.  mmiltimd,»r$  |  ,fm.  3)  tfitmf  μ  —  tatMm  Ρ•Ι. 

5)  Ex   VaL  K*b.  SL  ri  L•n^.   reftlilni  41  relUirtur  Pat. 

h0nm  p.  hommmM  Umh.  Fell.  5)  lfUrllr,jemm  p.  InleUigit  enim  Pal. 

41  Uetptidi  imquem  iomme  pehU  Λτΐ-  6)  ac  ti  V»\. 

dst  fal.  7)  pauperii  Ρ•Ι.,  dein  angeritp.  augenl, 

6)  AtauUt  tuMi  huie  teeulo   Vat  *    6)  fuennt  Ptl. 


488  HERMAE  rASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.  IV.  V.  (A) 


SIMILITUDO  IV. 

Ul  aestate  vividae  arbores  ab  aridis  fruclu  et  virenlibus  foliis  inlerno- 
scuntur,  sic  in  fuiuro  seculo  iuslt  ab  iniuslis  heatiludine  differunt. 

(a)  Ostendit  milii  iterum^  arbores  multas,  quarum  aliae  frondes  emit- 
tebant,  aliae  aridae  erant.  El  dixit  mihi:  ,videsne  Iias^  arbores?'  Re- 
spondi:  ,video,  domine,  alias  aridas,  ct  alias  frondentes.'^  ,Hae  arhores/ 
inquit,  ,quae  virides  sunl,  iusti  sunl,  qui  habilaturi  sunt  in  fuluro  seculo.* 
Illud  enim  futurum  seculum  aeslas  est  iustis ;  peccatoribus  autcm  byems. 
Cum  ergo  illuxeril®  misericordia  Domini,  tunc  declarabunlur,  qui  serviunt 
Deo,  et  omnibus  perspicui  erunt.  Sicut  enim  aestate®  fructus  arboris 
cuiuscunque  paret  et  declaralur;  sic  et  iuslorum  faclum  declaratur  et 
parebit,'  et  omnes  bilares  et  gaudentes  in  illo  seculo  resliluentur.  Nam 
exterae^  gentes,  peccatores  scilicet,  sicut  arbores,  quas  vidisti  aridas, 
tales  inveniuntur  aridi  et  sine  fruclu  in  illo  seciilo,  et  sicut  arida  ligna 
comburentur,  et  palam  fiet  quoniam  male  fecerunt  in  omni  lempore  vitae 
suae;  et  comburentur  ideo,  quia  peccaverunt  et  peccatorum  suorum  non 
egerunt  poenilenliam.  Sed  et  caelerae  gentes  combiirentur,  quia  non 
agnoverunt  Deum^  creatorera  suum.  Tu  ergo  fac  fructum  bonum,  ut  in 
aestate  cognoscatur  fructus  tuus,  et  absline  te  a  multis  negotiis/^  et  nihil 
delinques.  Quicunque  enim  multa  negolia  agunt,  multa  delinquunt;  quia 
constricti"  sunt  circa  negotia  sua,  et  non  serviunt  Deo.  Nam  quo  modo 
potest  homo,  qui  non  servit  Deo,  aliquid  petere  et  accipere  a  Deo?  Qui 
enim  serviunt  Deo/^  pelunt  et  accipiunt  sua  desideria.  Quodsi  unum 
negolium  Iractat^'^  aliquis,  poterit  servire  Deo;  quoniam  non  alienatur 
animus  eius  a  Domino/*  sed  pura  mente  servit  Deo.  Hoc  ergo  si  feceris, 
poteris  in  νεπΙαΓΟ*""^  seculo  babere  fructum;  sed  et  omnes  qui  fecerint 
baec,  fructum  ferent.' 


SIMILITUDO  V. 

De  vero  ieiunio  et  eius  mercede;  tum  et  de  corporis  mundilia. 

(a)  I.  Cum  ieiunarem  et  sederem  in  monte  quodam,  et  gratias 
agerem  Deo  pro  omnibus  quae  fecerat  mecum,  video  pastorem  illum 
sedentem  iuxta  me  et  haec  dicentera  mihi:  ,quid  tam  mane  huc  venisti?* 
Respondi:    ,quoniara,    domine,    stalioriem    habeo.'^      ,Quid    est/   inquit, 


Sim.  IV.     1)  item  Vat.  habes  perebunt  p.  parebit.   In  ed.  pr.  de- 

2)  vides  p.  videsne  has  Vat.  claratur  et  paret — declarabittir  et parebil. 

3)  frondcscere  Vat. ,  praecedente  co-  8)  Cum  Pal.  Vat.  dedi  exterae  p.  vulg. 
pula  et  praelermissa.  cetcrae.   Respicit  auctor  ad  eos,   qui  extra 

4)  in  secidum  fulurum  Vat.  Christi  ovile  servantur.    Deest  scilicet  in 

5)  luxerit  Vat.,  ad  oram  illuxerit.  Vat.,    ubi    sublatis    litt.    qu    post   qitas, 

6)  Exclusi  viilg.  praep,  in  anle  aestate  punctum  supponitur  litt.  finalibus    st   in 
c.  Pal.  Vat.  vidistist.    Cfr.  Matth.  3,  10.  7,   19. 

7)  ita  evulgavi  ex  Vat.  p.  declaratur  9)  dominum  Vat.    Vid.  Rom.  1,  20. 
et  patet ;    sic  et   iusiorum   faclum  decla-  10)  in  eo  statere  cognoscanlur  fructus 
rabitur   ct  patebit  Cot. ,    nisi    quod  illic  tuus  et   abstine  cum  mullis  negotiis  Vat. 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  111.   SIMILIT.  IV.  V.  (B)  489 


SIMILITrDO    ΟΓΑΚΤΑ. 

(b)  Ostendit  mihi  arbores  alUs,  quanini  aliquae  frondcs  emittebanl, 
aliae  eranl  aridae.  El  ail  mihi :  vides  has  arbores  i  Video,  inqiiani,  doniine, 
alias  ex  illis  frondescere,  alias  aridas  essc.  Ilae ,  inqiiil ,  arborcs,  quae 
aridae  swal,  iusti  sunt,  qui  habitaturi  siiiit  in  sequcnli^  seciilo.  lUud 
eoim  secolum  aestas  est  iuslis,  iniquis  vero  hyciiis.  Cum  igitur  inluxerit 
misericordia  Domini,  (uoc  declarabunlur  senientes  Deo,  ct  oninibiis  palani 
fienU  Sicut  enim  aeslate  fructus  uniuscuiusque  arboris  iiianifeslalur,  et 
eofinoscilur  qualis  unusquisque  est:  sic  et  iusti  cl  frucUis  eorum  mani• 
festabuntur,  omnesque  parebunt  laetantes,  qui  minimi  crant  in  seculo 
islo.  Exlerae  vero  gentes  el  peccatores  sicul  arbores  illac,  quas  vidisli 
aridas,  tales  inveniemur,  aridi  el  sine  fruclu  in  seculo  illo:  et  sicut 
arida  ligna  comburenUir ,  et  nianirestabunliir,  quoniain  opcra  corum  iniqua 
fueninl  in  vita  ipsorum.  Peccatorcs  ergo  combiircnlur,  quia  deliquerunl, 
neque  delictoruoi  suorum  egerunl  poenilenliam.  Gcnles  aulcni  eo,  quod 
non  cognoverunt  crealorem  suum,  comburenlur.  Tu  igitur  intra  le  fer* 
fnictaiii,  ul  in  acstale  illa  fruclus  lui  cognoscantur.  Abstine  te  ab  actu 
plarimanmi  renim,  et  nibil  peccaveris.  Quicunque  enim  mullas  res  agunt, 
mulla  necesse  est  delinquant  protracU  circa  negotia  sua,  quia  nec  serviunt 
Domino.  Quomodo  ergo  polest  huiusmodi  homo  petere  aliiiuid  a  Domino, 
cum  non  seniat  iUi  ?  Servientes  autem  Domino  accipient  desideria  sua ; 
DOD  senientes  enim  nihil  oninino  accipienl.  Quodsi  unara  rem  excrcuerit 
aHqiiis,  poterit  Domino  quoque  servire.  Non  enini  alienabilur  animus  eius 
a  Donmo,  sed  pura  mente  serviel'  illi.  llaec  si  feccris,  polcris  in  scculo 
YeDiente  babere  rrucUiin;  el  tu  et  omnes,  quicunque  hoc  fecerint,    fru• 

TiUe  habebunL 

SIMILITCDO    QUIXTA. 

(t)  Cam  ieitiDarem  et   sederem   in   monte   quodam   gratiasque  Dco 
ob  ea,  quae  feceral  mihi,  video  pastorem  illuni  sedentem  iuxta 
Et  ait  mihi :  quid  lam*  mane  buc  venisti  ?  Quoniam,  inquam,  domine, 
tUlioDem   babeo.      Et    diiit  mihi:    quid   est   slatio?     Iciuno,'   inquam. 


11)  ofUHt  ieUmquenl  mmUa  quia  con-  τά  oifjoivia  χομίζ€σ&{.    Μήτις  υμών 
slricU  YaL  όίσίρτωρ  evQii^^.   Terl.  ad  mart.  c.  3. 

12)  40miuo   Tit,    ubi   non    esl    tua  vocaii  sumus  ad  militiam  dei  vivi ,    iam 
aale  ienieri*.  tunc,  cum  in  sacramenli  vrrba  resjwndi- 

13)  UaeUt  negolitm  V«t  mu».  Vid.  Fahric.  Cod.  Apoc.  N.  T.  III. 
141  deu  VaL  p.  29%.):  SensuK  autprn  epiritiialiH  id 
15)  temiemie  p.  im  ventnro  Vat  spectaL,  quotl  stalin  vigiliacqiic  in  cxcr- 
SiaL   Y.     1)  et  h€te  p.  wlg.    ac    c.  citii  v(>l  clasKr;  Kornana :  IJnut  nanla  tla- 

ΨβΛ.;  ia  Bo^  φΜφΜ  «dal  Amc,    qaod  iionii   perpeluae    inlerdiu    noctuque   iacU 

4βΛ.  βψ.  r«k  8t  βΙ  G«C  ι»  icapha.    Pf;lroii.  Salyr.  1U2. 
2)  L«e••  tUmkm  4b  ic<««io  ■  Tetc- 


Stni.  IV.     1)  Aiilc  ifqufnli  amaniien- 

$Uli0  4«  fraqMntl  eU    Codici•    Pal.   Ίμβκ    prioreti   uyllaba• 

iitnm  SfBbolo.  eilitiM  (ΑβΙί•  de  imii-  voc  preieu[ti]  exaravil,  po»t«aque  delevit. 

feH  tsemfli  m^mfm  ^reifit^  ιμ»  et  mUi-  2)  fer»  Pal. 

IM   ϋΗ   mmmM  Τ             '     oraL  c.    14.  S)  ttrvUnl  Pal. 

Cfr.  Ep.l^Mt  -^                    c.  6.  jigi'  Sim.  V.    1)  tam  Pal. 

axttt  ψ  mYUttvtotft,    atf*   ov  χαϊ  2)  Uiuno:  aic  PaL 


490  ΗΕΚΜΛΕ  PASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.  V.  (Α) 

jSlalio?'  Et  dixi:  ,ieiunium.'  Et  dixit:  ,quid  est  illud  ieiunium?'  ,Sicut 
solebani/  inqiiam,  ,sic  ieiuno/  ,Nescitis/  ΐηίμιΐΐ,  ,Deo  ieiunare ;  neque 
est  ieiunium  hoc,  quod  vos^  ieiunatis,  Deo,  nihil  proficientes/  ,Quare/ 
inquam,  ,domine,  ita  dicis?'  ,Dico  cerle/  inquit,  ,ηοη  esse*  ieiunium 
lioc,  quod  pulatis  vos  ieiunare;  sed  ego  te  docebo,  quod  sit  ieiunium 
plenum  acceptumque  Deo.  Audi/  inquit:  ,Dominus  non  desiderat  tale 
ieiunium  siipervaciium  ;^  sic  enim  ieiunando  iiihil  praestas  aequitali.  leiuna 
cerle  verum  iciunium  tale.^  Nihil  in  vita  tiia  nequiter  facias;  sed  mente 
pura  servi  Deo,  cuslodiens  mandata  eius,  et  in  praecepta  eius  ingrediaris,' 
neque  admiseris  desiderium  nocens  in  anirao  tuo.  Crede  aulem  Domino, 
si  iiaec  feceris,  limoreraque^  eius  habueris,  alque  abstinueris  ab  omni 
negotio  malo,  Deo  te  viclurura.  Haec  si  feceris,  ieiuniuin  magnum  con- 
summabis  acceptumque  Domino.'^ 

(a)  II.  ,Audi  similitudinera,  quam  diclurus  sura  tibi,  ad  ieiuniura 
pertinentem/  Quidam,  cuin  haberet  fundum  servosque  mullos,  in  quadam 
parte  fundi  sui  posuit  vineam  successoribiis ;  deindc  peregre  profeclus 
elegit  servum,  quem  habebat  iidelissimum  ac  sibi  probatum,  eique  assi- 
gnavit  vineam,  praecipiens  ut  vitibus  iungeret  palos ;  quod  si  fecisset,  et 
mandalum  suum^  consummasset,  liberlatem  eidem  se  dalurum  promisit. 
Nec  praeterea  quicquam  aliud"*  praecepit  illi ,  quod  in  ea  faceret;  atque 
ita  peregre  profectus  est.  Postquam  autem  servus  illc  curam  appre- 
hendit,  fecit^  quaecunque  praeceperat  dominus.  Cumque  depalasset 
vineam  illam,  et  auimadverlisset  eam  herbis  repletam ,  coepit  seciim  ila 
cogitare,^  dicens:  peregi  qiiod  mibi  praeceperat  dominus;  fodia  mnunc 
vineam  banc,  et  erit  formosior,  cum  fuerit'  fossa,  et  extractis  herbis 
maiorem  dabit  fructum,  et^  non  suffocabitur  ab  herbis.  Aggressus  deinde 
fodit,  et  omnes  herbas,^  quae  in  ea  erant,  extraxit;  atque  ita  evasit 
vinea^"  speciosissima  ac  laeta,  non  suffocata  ab  herbis.  Post  aliquanlum 
vero"  temporis  venit  dominus  eius,  et  ingressus  est  vineara.  Quam  cum 
depalatana  vidisset  decenter  ac  circumfossam/^  et  exlractas  herbas  ab 
ea,  et  laetas  esse  vites,  ex  facto  lioc  servi  sui  gaudium  cepit.^^  Adhibito 
itaque  filio,  quem  cbarum  et  haeredem  babebat,  et  amicis,  quos  in 
consilio  advocabat/^  indicat  ea  qiiae  servo  suo  facienda  mandasset,  et 
quae  praeterea  ille  fecisset.  Al^^  illi  prolinus  gratulali  sunt  servo  illi, 
quod  tam  plenum  testimonium  domini  sui  assecutus  fuisset.  Ait  deinde 
illis:  ego  quidem  huic  servo  libertatem  promisi,  si  custodisset  man- 
datum  meum/^   quod  dederam;  et   custodivit    illud,    et   praelerea    opus 


3)  vos    addidi   ex  Pal.   Val.  Cfr.  Ep.  9)  deo  Vat. 

Barnab.  c.  3.  Cap.  II.      1)  pertinentem  ultima   vox 

4)  dico  enim  quoniam  non  esl  Vat.,  est  Simililudinis  V  in  Cod.  Vat. ,  ubi 
posthac  docebo  quod  est  p.  te  docebo,  subsequitur  rubra  inscriptio  SimilUudo  VI. 
quod  sit.  2)  fundi    eius  vineam  α  futuris  Vat., 

5)  est  addit  Vat.     Forte  quod  super-  idem  eligit  p.  elegit. 

vacuum  est.  3)  eius  Vat. ,  dein  donaturum  p.  da- 

6)  Adhortatio  leiuna  certe  verum  ieiu-  tiirum.    Cfr.  Matth.  20.,  Luc.  20. 

nitim  tale  non  invenitur  in  Vat.  4)  quicquam  p.  quidquam  aliud  Vat., 

Ί)  et  praeceptis  eius    ingrediens  Vat.  qui    pergit  praecepit  illi   ut   quid   in  ea 

Cfr.  infr.  c.  3.  facere    debcret.     Aiquc   ila   profectus   est 

8)  metumque  Vat.,  deinde  et  p.  atque.  peregre. 


UERMAE  PASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.  V.  (B)  491 

Quod  est  auleni  ieiuoium  islud^  Et  dixi  ei:  sicut  solcbain,  doniine,  sic 
ieiuDO.  Nescilis.  inquit,  Deo  ieiunare.  Hoc  eniiu  iciunium,  quod  vos 
racitis,  Dihii  prolicil.  Quare,  inquam,  ilouiiiie,  haec  dicis  i  El  dixil  niihi : 
Don  est  iioc  ieiiinium,  quod  vos  pulalis  iciunare.  Scd  ego  le  ilucebo, 
quid  sit  ieiuniuai  pleimin  acceptuniquc  Doniiiio.  El  dixi  ci:  fcliccm  ine 
facies  douiine,  si  sciero,  qiiod  iciuiiiuiu  acccptum  sit  Uomino.  Audi, 
ioquit,  tu.  Deus  non  lale  iciuniuiu  dcsideral  supcrvacuiiin.  Sic^  eniiu 
ieiuoando  nihil  praeslas  aequilatis.  leiuiiiuiu  lalc  est,  ul  nihil  in  vila 
tua  uequiler  facias;  sed  mcntc  piira  scrvi  Domiiio.  Cuslodiens  inandata 
eius  praecepUsque  eius  ingredicns  nulluiu  adiuiseris  dcsidurium  noccns 
aoioiae  tuae.  Crcde  aiileui  Deo ;  quuniam  si  hacc  fcccris,  el  liiiuicris 
euoi,  el  abstinueris  te  ab  omiii  negolio  nocivo,  vivcs  Dco.  Quac  ciiiu 
sic  fecehs,  cousunuuabis  ieiuDiura  acceplum  Dco. 

(β)Π.  Audi  igilur  simiHludincm,  (|iiain  diclurus  suni  tihi  perlinentein 
ad  ieiuoium.  Quidain  cum  baberot  fuiiduiii  senosquc  inullos,  et  in 
partem  eius  vioeam  posuissel,  clegit  scrvum,  quein  sibi  ndelissiniuin  ac 
probalissimuin  babcbaL  Cui  pcrogre  aruliirus  adsignavit  vineam  illam, 
pnecipieus  ut  vitibus  iungerel  palos,  promisitque  ci,  si  niandatum  eius 
diiigenter  fecisset,  liberlaleui.  Ncc  quidcm  aliud  pracccpil  illi  ia  vinea 
lacere.  Cunique  profeclus  essct  doniinus  peregre,  expiicuit  scrvus  quac- 
cuoque  iusserat  dominus.  Et  cuin  vineae  palos  iunxisset  cl  animadver• 
lerel'  eam  herbis  replelam,  coepit  secura  cogitare  diccns:  bacc  quidem 
peregi,  quae  dominus  lueus  iiiibi  praeceperat.  Fudiaiii  ot  niiiic  vincaiu 
banc,  ut  sit  fonnosior,  exlraclisque  berbis  maiorcin  fructuin  dabit  non 
suflucala  ab  illis.  Cocpit  dcindc  el  eirodit  omnes  bcrbas,  qiiac  in  ea 
eranL  Quibus  eilraclis  coepit  ila  vinca  illa  essc  spcciosissinia  ac  laeta, 
MC  fvflrocaU  ab  berbis.  Veruiii  cuin  post  ali(|iiantuin  tcmporis  domiiius 
tnuatm  rediens  io  vineain  intrasscl^  in  cain,  ct  vidisscl  dccciUcr  cain 
depalaUm  ac  derossani,  cxtractisque  lierbis  laclas  cssc  vilcs,  cocpit  pro• 
pler  senri  fftcUiin  gaudere.  Adbihilo  ilaquc  lilio,  quein  carum  bcredem(|ue 
babebat,  ei  amicos,  quos  in  concibo  advocabat,  indical  ea,  quac  servo 
suo  facieoda  praecepcral,  el  qiiae  proplerca  fecissct.  lUi  prolinus  gra• 
lulati  sunl  buic  servo,  qiiod  tam  pleniim  tcstimonium  doinini  siii  adse- 
quulus  esseL  Ail  ddiide  ilbs:  ego,  imiuit,  biiic  scrvo  libertalein  proinisi, 
fi  cuslodtsset  uiandaluin  meum.     Ille  proplcr    hoc    inaius    opus  iccit  in 


5)  Poiiquam   itnus   UU    apprehendil  14)  provocabat  Vat.  supra  ad.   Ullimi 
et  fecU  V«L  iiwmbri  copiilam  ci,  sin»•  (|iiu  snnsiis  rlaii- 

6)  iitjmtwe  p.  ita.  eogitare  Val.  (iicat,    udiiiiixi    cx    Lamii.    Pal.    Vat.    e( 

7)  Vocc.  cum  fueril  oni.  Val.  Fab.  Sl. 

II  llJ^^Jty^  '*)  "  ""'  •  ■"■'"•"  "  •'"'■ 

10)  Ib  Yal.  Hlera  «  am  Itoeoiafap-  1G)  meum     om.  Lamh.   Vnt. ,    ct   iis 
p.  iinfi.  qnae   »tn\.    rcddilur    rnapitf;    atipfrniiiim. 

11)  f»r•  om,  Vat.  Idern  mox  r/  prelrrra  adiecil  opui  banum 

12)  f0$sem  Y«L  11  rtntam  quod  mthi   validiiiime  placuit. 
Ul  lUvocaTi  Colelerii  frpa  }•.  f 

8l.«lHeCelii  eotpU^  aua  gaudium  3)  fi  PaK,  ubi  dein  preilat. 
qvod  aciaiii,   RomanoniRi  dixerit  η<-ιιιο; 

Mc«fifV«t  Cfr.  in  fttrrmo  boc  c»\t.  per-  Cap.  II.     1)  ammaieertere  Pal. 

C€fU  ilenm  imammm  guudimm.  2)  intram  Pal. 


492  HERMAE  PASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.  V.  (A) 

bonum  adiecit  in  vineam,  quod  mihi  quam  plurimum  placuit.  Pro  hoc 
igitur  operCj  quod  fecit,  volo  eum  fiiio  meo  facere  cohaeredem;  quoniam, 
cum  sensisset  qiiid  esset  bonum,  non  omisit,"  sed  fecit  illud.  Hoc  con- 
silium  doraini  et  filius  et  amici  eius^"  comprobaverunt,  ut  fieret  scilicet 
hic  servus  cohaeres  filio.  Post  dies  deinde  non  multos,  convocalis 
amicis,  paterfamilias^®  niisit  de  coena  sua  servo  illi  cibos  complures. 
Quos  cum  accepisset  ille,  siistulit  ex  eis ,  quod  sufficiebat  sibi  ;^^  reli- 
quura  autem  conservis  suis  distribuit.  Quibus  acceptis  illi  iaetati  sunt, 
et  coeperunt  illi  optare,  ut^^  maiorem  graliam  apiid  dominum  inveniret 
ob  ea  quae  fccerat  ipsis.  Haec  omnia  cum  audisset  dominus  eius, 
percepit  ilerum^^  maximuni  gaudium ;  et  convocalis  rursum  amicis  et 
tilio,  exponit  factum  servi  sui  dc  cibis  suis,  quos  ei  miserat.  llli  itaque 
tanlo  mdgis  assenserunt  palrifamiiias ,  ipsum  servum  cohaeredem  filio 
debere  fieri.''*^ 

(λ)  III.  Dico  ei :  ,domine,  has  siraililudines  non  novi.  neque  intelli• 
gere  possum ,  nisi  eas  tu  mihi  exponas.'^  ,Omnia/  inquit,  jexponam^ 
tibi,  quaecunque  locutus  fuero  tecum,  aut  ostendero  tibi.  Mandata  Do- 
raini  custodi,  et  eris  probalus,  et  scriberis  in  numero  eorum,^  qui  custo- 
diiint  mandata  eius.  Si  autem  praeler  ea  quae  mandavil  Dominus  ali- 
quid  boni  adieceris,  maiorem  dignilatem  tibi  conquires,  et  honoralior 
apud  Dominum  eris,  quam  eras  fulurus.*  Igilur  si  cuslodieris  mandala 
Domini,  el^  adieceris  etiam  ad  ea  slationes  has,  gaudebis;  maxime,  si 
secundum  raandatum  meum  servaveris  ea.^  Dico  ei:  ,qiiicquid  mibi 
praeceperis,  domine,  servabo ;  scio  enim  le  mecum  futurum.*  ,Ero/ 
inquit,  ,lecum,  qui  tale  proposilum  habes.  Sed  et  cum  omnibus  ero, 
quicunque  idem*  propositum  habuerint.  leiuniiim  hoc,  inquit,  custodilis 
mandatis  Domini,  valde  bonum  est.  Sic'  igiliir  servabis  illud.  *  Primum^ 
omnium  cave  ab  omni  probro  et  turpi  verbo,  et  ab  omni  noxia  cupidi- 
tate,  et  purifica  sensum  luum  ab  omni  vanilate  seculi  buius.  Si  haec 
custodieris,  erit  hoc  ieiunium  iustum.  Sic^  ergo  facies.  Peractis,  quae 
supra  scripta  sunt,  fillo  die,  quo  ieiunabis,  nihil  omnino  gustabis,  nisi 
panem  et  aquam;  et  computata  quantitate  cibi,  quem  ceteris  diebus  come- 
sturus  eras,  sumptiim^*'  diei  illius,  quem  faclurus  eras,  repones  et  dabis 
viduae  et  pupillo  aut  inopi;  et  sic  consummabis  humilitatem  animae 
tuae,  ut  qui  ex  ea  acceperit,  satiet  animam  suam ,  et  pro  te    adeat  Do- 

*  Πρώτον  πάντων  φνλαξαι,  νηΰτενειν  από  παντός  ρημ,ατος  πονηρού 
κάί  άκοης  πονηράς '  καϊ  καΌ'άριΰόν  αον  την  καρδίαν  άπο  παντός  μολυ- 
ΰμον,  καϊ  μ,νηΰικακίας,  %αϊ  αίΰχροκερδίας. 

t  Καϊ  εν  τ/^ιερα,  τ}  νηΰτενείς ,  άρκεαϋ'ητί  αρτω  καϊ  λαχάνοις  καϊ 
νδατι,  ενχαριΰτών  τω   Θεω '  ϋνμ'ψηφίϋας  δε  την  πούότητα  της  δαπάνης 


17)  quod  esset  bonum  ηοη  dissimula-  21)  et  suppositis  punctis  Vat.,  omisso 
vit  Vat.  deinde  inveniret,  itlem  eis  p.  ipsis. 

1 8)  eius  om.  Vat.,  coheres  filio  hic  ser•  22)  item  Vat. 

vwslransponens.  Ibidem  sequiturinscriptio  23)  llli     itaque     magis     assenserunt 

rubra  Similitudo   VII.  patrifamilie  eum  servmn  coheredem  debere 

19)  Post    dies   deinde   paucos  convo-  fieri  βίο  Vat. 
calis  paterfamilias  amicis  Vat. 

20)  eun  hns  quod  sufficeret  sibi,  Vat.  Cap.  III,     1)  exsolvas  Vat. 


I 


HERMAE  PASTuR.     LIBER  III.     SIMILIT.  V.  (B)  493 

viDeam,  quod  mihi  valde  placuiL  Pro  hoc  igitur  facto  volo  iUum  filio 
meo  facere  coheredem,  quoniam  sensil  quid  esset  bonuQ]  et  utile,  et 
non  dissiiiiulavit  facere  illud.  lloc  consiliuiu  domiui  filius  ct  amici  com• 
probaverunt,  ul  fierel  ille  servus  filio  coheres.  Post  dies  deindc  paucos 
epulatus  palerfaiuilias  inisit  de  coeua  illi  scrvo  suo  cibos  couiplures. 
Quos  cuni  accepissel  el  suslulisscl,  quod  sibi  sufnciebat,  reliquum  con• 
servis  distribuiU  llli  cuui  accepissent,  laclati  sunt,  [cl]  oplarc  coepcrunt, 
ot  maiorem  graUam  apud  dominuin  percipcrel.'  liaec  cum  iterum  au• 
disset  dominus,  repletus  niaxiino  gaudio  convocavit  rursiis  auiicos  et 
filios/  et  eis  factum  servi  de  cibis,  quos  ad  eum  miseral,  pcrlulit.  llli 
aulem  multo  magis  rogavcrunt  patremramilias ,  ut  cundcm  scrvuni  filio 
faceret  coheredem. 

(•)  111.  Dico  ei:  ego,  domine,  has  similitudines  nec  novi,  nec  in• 
telligere  possum,  nisi  eas  tu  mibi  cxsolvas.  Omnia,  inquit,  exsolvam 
ubi,  quaecuoque  loculus  fuero  tccuin,  aul  oslendcro  tibi.  Et  si  mandala 
Domini  cuslodieris,  eris  probalus  Deo,  el  scriberis  in  numero  eorum, 
qui  luandaU  eius  custodierunl.  Sic  aulem  aliquid  boni  feceris  super 
nuudalum  Dei,  luaiorem  dignilalem  libi  adquiris,  et  eris  acceptior  Deo, 
qaani  quod  eras  fulurus.  Si  ergo  mandata  Dei  custodieris,  et  supcr• 
posuehs  nouDihil  operibus,  gaudebis.  Dico  ei :  domine,  quicquid  prae- 
ceperis  iiiihi,  servabo ;  scio  enim,  te  mecuiu  futuruin.  Ero,  inquit,  tecura, 
quia  lam  bonum  proposilum  habes.  Sed  el  cum  omnibus  ero,  quicun- 
que  tale  propositum  babuerint  leiunium  boc  cuslodi  in  inandalis  Doiuini ; 
ralde  enim  bunum  esL  Primo  oniiiiuiu  cave  ab  omiii  obprubrio  turpique 
▼erbo  el  ooxia  cupidilalc,  ct  puriiica  sensum  luum  ab  omni  vanitate 
•ecnli  baiiis.  Si  hacc  cuslodieris,  eril  lioc  iciunium  iusluin.  Illo  dic, 
qoo  ieiunabis,  custoditis  his,  quae  audisli,  sic  facies.  Nichil  edes,  nisi 
paoeiD  ei  aquam,  el  compuU  practiuiu  rcliquurura  sum])luuiii,  quod  ero• 
galanu  eras,  et  inde  da  viduae  et  pupillo  cl  inopi.  Et  sic  pcrfcctain 
bdet  biuiiiliUleiD  aoimac  tuac  pruncienlcm,  cl  qui  a  tc  perceperint, 
talieat  aoianm  tuam,  el  pro  hoc  opcrc  vadcl  ad   Dominum   oralio   lua. 

τον  OifUszoVy  ov  ϊμελλες  io&Uiv  %ατ  ίκείνην  την  ημέραν ,  δος  χήρα 
η  θ(ίφάνω  η  ατερονμίνω,  προς  ον  δη  ΰαφώς  ίμπληΰας  την  εαντον 
ψνχην^  ενξεται  vtUq  αον  προς  τινριον.    Έάν  ονν  τελεατις  την  νηΰτείαν, 


2)  rx«o(vMiTat,  ubi  expungilur  tibi  9)  Si  Vat 


Jl 


.     y  10)  cibi  celeris    qucm   editurus   era» 

.     diebus  sumpluum  Val.    Ex  eodem  cl  Pal. 


8m  mnUm  prtier  ea  qtutm  quod 
d^mimmi  «tiquid  boni  fecerit 
muUrtm  difuiMem  difnitaUm  (»ubooU- 
Im)  iiki  «efniru  kntUter  Bpud  domi' 
wtm  erii  pM»  φίΦ4  em  futmrui  VaU 


aci  rsnil  cl  aiitc  pupillo  (  atil  pupillo  et 
ino//i  Fal».  St.).  Ι)«.•ίπ<1«  consumatis ,  p. 
comumtnabtt  Val. ,  (nni  qiio  Kcripst  ex 
ea  p.  vulg.  ex  eo.  Paslur  inaximc  aiiKte- 


9)  α   cscMtt  flL,   ψΛ   c«iiocai  m«  j^j,   f^^,.,,,,,,,},,^    inciilranl   Katicli    palres, 

^^      .—y γ "  — ''^  —  »-•  quam  praifclaram  hanc  iciiinii  ciim  clee- 

?J  ?  V  I  inoeviia  conHociaUunem.   Col,  IIuc  rcrcras 

li  ieMo  cdebrat A.Ne«iider,iUrclL  ^>  V^rapertni  P.1. 

T.  I.  p.  4J8.  4)  MttUodttin  eM«  videtar  in  ^lium. 


494  IIEUMAE  PASTOR.     LIBER  ΙΠ.     SIMILIT.  V.  (Λ) 

niiniim  Deum  oralio  eius.  Si  igitur  sic"  consummaveris  ieiunium  tuum, 
qiiemadmodum  praecipio  libi,  erit  hoslia  tua  accepta  Domino,  et  scribetur 
hoc  ieiunium  Uium.  Haec  stalio  sic  acta  est  bona ,  hilaris  et  accepla 
Domino/^  Haec  tu  si  servaveris  cum  lil)eris  tuis  et  tota  domo  tiia, 
custodilis  his  felix^''  eris.  Et  quicunque  haec  audita  custodieriut/''  felices 
erunt;  et  quicquid  petierint  a  Domino,  obtinebunt.' 

(a)  IV.  Et  deprecalus  sum  eum,  ut  mihi  explanaret  hanc  simili- 
ludinem  de  fundo  et  domino,  ac  vinea  et  servo,  qui  depalaverat  vineam, 
et  herbis  quae  extractae  de  vinea  erant,  et  de  filio,  et  de  amicis  quos 
in  consilio  adhibueral.  Intellexi  enini ,  esse  illud^  similitudinem.  Ait 
mihi:  ,valde  audax  es  ad  interrogandiim.  Nibil  enim  debes  interrogare; 
nam  si  oportuerit  demonstrari,^  demonstrabilur  tibi/  Dico  ei:  ,domine, 
quaecunqiie  ostenderis  mihi,  nec  declaraveris,  frustra  videro  illa,  si  non 
intellexero  quidnam  sint;'*  et  simililudines ,  si  quas  proposueris  et  non 
exposueris,  irustra  audiero  eas.'^  Respondit  mihi  rursus  dicens:  ,qui- 
cunque  Dei  servus  est,  Dominumque^  habet  in  praecordiis  suis,  pelit  ab 
eo  inlelleclum,  et  obtinet;  et  omnem  similitudinem  explicat,  et  intelligit 
verba  Domini,  quae  inquisitione  egent.  Quicunque  vero  inertes  sunl' 
et  pigri  ad  orandum,  illi  dubitant  petere  a  Domino;  cum  sil  Dominus 
tam  profundae  bonitatis,  ul  petenlibus  a  se  cuncta  sine  intermissione 
tribuat.^  Tu  ergo,  qui  confirraatus  es  ab  illo  venerabili  nuntio,  et  acce- 
pisti  orationem  lam  potentem,  cum  piger  non  sis,  cur  iam''  a  Domino 
jntellectum  non  petis,  et  accipis?'  Dico  ei:  ,cum  te  praesentem  habeam, 
necesse  est  nt  a  te  petam  et  intcrrogem  ;  tu  enim  omnia  mihi  osleiidis 
et  loqueris,  cum  ades/'*  Nam  si  sine  te  ea^^  viderem  vel  audirem, 
lunc  Dominum  rogarem  ut  ostenderet  mihi/ 

(a)  V.  Et  respondit:  jdixeram  libi  et^  paulo  ante,  callidum  te  esse 
et  audacera,  qui  solutiones  similitudinum  inlerrogas.  Sed  quia^  ita  es 
pertinax,  solvam  libi  banc,  quam  desideras,  similitudinem,  ut  omnibus 
notam  facias  eam.  Audi  iiunc,  inquit,  et  percipe  animo.  OrJ)em  terra- 
rum  fimdus  ille^  signiiicat,  qui  in  simililudinem  est  positus.  Dominus 
autem  fundi  demonslratur  esse  is,*  qui  creavit  cuncla ,  et  consummavit, 
et  virtulem  illis  dedit.     Filius  autem  Spiritus  sanctus^  est.     Servus  vero 

ως  ίνετειλάμην  6οι,  εϋτοΐί  η  ^υΰία  ΰον  δέκτη  ενώπιον  ζνρίον,  %αϊ  εγγε- 
γραμμένη εν  τοις  ονρανοΐς^  εν  ήμερα  της  άνταποδόΰεως  των  ητοιμαΰμέ- 
νων  άγα&ών  τοις  δικαίοις. 


11)  Si  sic  igitur  Vat.  illa•    si  non  intellexero  qiddnam  fueranl 

12)  hec  slalio  sic  gesta  bona  hylaris  Vat. 

est  et  accepta  α  Domino  Vat.  5)  et   non    absolveris    fruslra  aiidiam 

13)  salvus  Vat.  eas  (erat  eam)  Vat. 

14)  et  qiiicumque    audita  custodierini  6)  quem    p.    Dominumque   Vat, ,    dein 
ea  Vat. ,  deinde  accipient  p.  obtinebunl.  accipit  p.  obiinet,  tum  absolvit  p.  expli- 

Cap.  IV.     1)  Ita  c.    Mss.  Oxon.  Pal.  cat,  in  iine  qiiestioiiem  fecerunt  p.  inqui- 

Vat.  p.  vulg.  precalus ,    deinde    illam   p.  silione  egent. 
hanc  Pal.  Vat.,  tiim  in  hoc  deplaniaverat  7)  sunt  om.   Vat. 

p.  depalaverat.  8)  cum  sit  dominus  profundc  bonila- 

2)  illud  esse  Vat.  iis  pelentibus  ct  α  se  cunctis  sine  inler- 

3)  demonstrare  Vat.  missione  tribuere  Vat. 

4)  nec   demonstraveris  frustra  videbo  9)  iam    ciir    inv.    Vat.     Venerabilem 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.  V.  (B)  495 

Et  si'  consuaiioaveris  ieiunium,  ul  mandan  tibi,  hostia  lua  accepta  erit 
apud  Domiiiuiu,  el  scribcUir  iciunium  tiium  et  statio  tua,  quia  sic  cum 
liilariuie  gesla  est,  et  eril  acoepU  Ooiuino.  Hacc  lu  si  scrvavcris  cum 
libehs  luis  el  tota  domo  lua ,  felix  eris ,  et  tu  ct  quicuiiquc  audit  et 
cnslodit  ea,  beatus  erit,  et  quicquid  pelciil,  a  Domino  accipienL 

(b)  IV.  Itaque  deprccatus  sum  illunif  ul  mihi  explanaret  sitnilitii• 
dinem  iilam  de  fiindo  dominoque  el  vinea  el  servo,  qiii  dcpalaverat 
viDeam,  herbasque  exlraxerat  de  eadcm  vinoa,  cl  filio  amicisque,  qiios 
in  consilio  adliibueraL  Inloiloxi  cnim  ,  illud  osse  sinulitudincin.  Et  ait 
inihi :  audax  valde  cs  ad  iiilerroganduni.  ΛΊΙιΐΙ  onininn  dchelis^  inlcrro- 
gare ;  nara  si  oporlueril  demonslrari,  li!u  dcnionslrabitur.  Dominc,  qiiac• 
cunque  ostenderis  mihi,  si  non  deinonslravcris,  fruslra  crunt,  quia  non 
intcUigo  quidnam  sint,  ct  similitudines,  quas  niihi  proposucris ,  Truslra 
andiero  eas.  Et  dixit  mihi:  quicunqiic  Dci  scrviis  cst,  DoininuiTiquc  in 
pnecordiis  habet,  pelit  ab  co  iiUcliectuni*  ct  accipit,  oiiincmquc  siniili- 
tadiMHl  solvil,  et  inlelligil  verba  Domini,  quac  dicuntur  in  simililudinihus. 
Qaicanqiie  vero  inertes  snnl  pigriquc  ad  orandum ,  ilii  dubilanl  pclere 
a  Doinino.  Cum  sil  aiilem  Dominus  profusae  bonilalis,  omnibus  a  se 
pHeDlibus  sine  inlcrniissione  tribucl.  Tu  vero,  qiii  confirmalus  ab  illo 
Tenerabili  nunlio  accepisti  orationcm  tam  potentem,  cum  piger  iion  sis, 
cur  non  a  Domino  intelieclum  petis  et  accipis?  Tunc  dixi  illi:  domine, 
cmD  praesentem  le  habeam,  necesse  est  iit  a  le  petam  tcque  inlcrrogem ; 
tn  eniin  mibi  ostendis  omnia  et  ioqucris  tu  mccum.  Nam  si  sinc  tc 
ea*  vidercm,  lunc  Dominum  rogareni,  ul  dcmonslraret  mibi. 

(b)  V.  El  dixil  inibi:  iam  ct  paulo  anlc  dixcrain  tibi,  tc  ct  callidum 
esse  el  aadacem,  qui  soliitioucs  simililudinuiu  iiitcrrogas.  Scd  (lualinus* 
iU  pertioax  es,  exsolvani  libi  ct  hanc  quam  desideras  similiUidincm  agri 
el  omiiioiD,  ut  omnibus  nula  facias  ca.  Audi  nunc,  inquit,  cl  pcrcipe 
animo.  Orbeni  lerranini  signiflcal  hic  rundus,  qiii  in  siniililudinc  cst 
posilits.  Doinioue  auU^m  fundi,  qiii  crcavil  cuncta  cl  fccit,  virlulcmquc 
itlif  dedit     Senui  vero  fdius  Dci  csl;  vinca  aulcin  populus,  qucm  plun• 


illrai  niBlhiin  Hef.  ralt  cmc  iurcnem  illum  4)  is  dcest  in  Vat.,  ihidcm  ille  p.  illis. 

sfeewmm,    de  qao  μγπιο    fil  Vis.  2,  4  5)  Siil»    vor.dnilo:    Spiritus    sanclus 

Η  Yi».  3,  lOsqq.,   el  a   qiio  tnissum  se  hir  iulcllifji   divinam  Chrisli   naluram  τό 

lelur  :ui<"l«i*.  ii•  li  .l.liii  P.isloris  Otiov  ίν  Χ^απτψ,  (1(κ•<ίιΙ  Itlii;.  Ι.  c.  ρ. 


ιβ  Prooem.  Μ^^  Ι'-πι  Chri-     1511.  (pnicciinlilius  Grotio,  Kiilln  ol  Be- 

non<  jtro    ccrto     ncdicliiiis),  Miirisclicr,    H.ukII».  d.  I).  (ί. 


qwi  Mand.  6,    1.  «-liaiii  tanctitti-  T.  Ι.ρ.3ί)ϋ.  »•1  U;iiiriig;irlon-(!nisius,  I.phrb. 

mmmlius  e»U     Cfr.  noL  0.  ad  Mand.  d.  !>.(«.  T.  II.  {>.  1002.    (lotilni  liirliman- 

nim  I.  c.  p.  70.  d  71.  Icrliam  lririil«(i» 

10)  Tm   enim  mihi  ommia  ottrndi»  et  pcrKoiiatn  vcrlUH  ϊΙΠη  ΗίμηίΙΙ<-ίΐΓί  ('otilfiulil. 
ioqmrns  mtki'  mndei  TaU  Srd  cx  r»p.  scq.    rliir<!  eliin;! ,    dtrinam 

11)  ee«  TaL  ChriHli  ii.iliir.im  liir  η  ΝοκΙηι  iiilclligi.  //. 
^        X'      4%    .    Λ      ■     ■        t  ι     ^ .  >ulla  iniMitio  lilii  I><m,  qui  spiritiiK  sancliiK 

P.I.WI.,  m  quoUcsikd^m  y»e  et  au^  ,,,,^πίαΓ  ίπ  rap.  Mrqncnle. 

f«f«j.  Cap.  III.     1)  iic  Pel. 

2)  fmmm»SaL•  11«  prrtinada  ία  p«-  Cap.  IV.     1)     Malwcriiii  dobe$. 
Xfu^o  H.  coorrrri  vuU  Lur.  11«  8.                  3)  nUelUctui  Pal. 

3)  »te    fmmdui    p.     funduM    UU   VaU  3)  «am  Pal. 

Scribe  Mllm  kk  ftmdtis  c  Pd.  Cap.  V.     1)  iU  icr.  Pal. 


496  HERMAE  PASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.  V.  (A) 

ille  Filius  Dei  est.  Vinea  autem  populus  est,  qucm®  servat  ipse.  Pali 
vero  nuntii  sunt,'  qui  a  Domino  praepositi  sunt  ad  conlinendura  populuni 
eius.  Hcrbae  aulem,  quae  evulsae  sunt  de  vinea,  admissa  sunt  servorum 
Dei.  Cibi  vcro,  quos  de  coena  misit  illi,  mandata  sunt,  quae  per  Filium 
dedit  populo  suo.  Amici  autem  illi,  quos  in  consilio  advocavitj  angeli^ 
sunt  sancti,  quos  primo  creavit.  Absenlia^  vero  illius  patrisfamiiias 
lempus  est,  quod  in  adventum  eius  restat/  Dico  ei:  ,domine,  magni- 
fice**^  et  niire  omnia  haec  se  habent,  atque  honesle:  nunquid  ergo, 
domine,  inquam,  haec  poleram  inlelligere?  Ne  quidem  qiiispiam  prae- 
terea  horao,  lametsi  valde  prudens  sit,  poterit  intelligere  ea/^  Sed  nunc 
mihi  demonslra,  domine/^  quod  quaeio/  ,Quaere,  quod  vis/  inquil/^ 
,Quare/  inquam,  ,Filius  Dei  in  similitudine   hac  serviii   loco   ponilur?'** 

(a)  VI.  ,Audij'  inquit,  ,in  servili  conditione  noii  ponitur  Filius  Dei, 
sed  in  magna  polestate  et  imperio.'^  Et  dixi:  ,quo  modo,^  inquani, 
domine?  Non  intelligo.'  ,Quoniam,*  inquit,  ,eis,  quos  Filio  suo  tradidit, 
Filius  eius  nunlios  praeposuit*  ad  conservandos  singulos;  ipse  autem 
plurimum  laboravit,  plurimumque  perpessus  est,  ut  aboleret  delicta  eorum. 
Nuila  enhn  vinea  polest  fodi  sine  labore  ac  dolore.  Deletis*  igitur  pec- 
calis  populi  sui,  ipse  eisdem  raonslravit  itinera  vitae,  dala  eis  lege,  quam 
a  Patre  acceperat,  Vides,'  inquil,^  ,esse  dominum  populi,  accepta  a 
Palre  suo  oiuni  poteslale.  Quare®  autem  Dominus  in  consilio  adliibuerit 
Filium  de  haereditale,  et  bonos  angelos?  Quia  nuntius  vadil'  ille  Spiritus 
sanclus,  qui  infusus  est  omnium  prirao  in  corpore,  in  quo  habilaret 
Deus.  Coliocavit  enim  eum  intellectus  in  corpore,  ut  ei  videbalur.** 
Hoc  ergo  corpus,  in  quod  inductus^  est  Spirilus  sanclus,  servivit  illi 
Spiritui,  recle  in  modestia  ambulans  et  caste ,  neque  oinnino  maculavit 
Spiritura  illum.  Cum  igilur  corpus  illud  paruisset  omni  lempore  Spiritui 
sancto,  recteque  et  caste  laborassel  cum  eo,  nec  succubuisset  in  omni 
tempore;  fatigalum  corpus  illud  serviliter  conversalum  est,  sed  fortiler 
cum  Spirilii  saiicto  comprobalum  Deo  reeeptum  esl.^'^  Placuit  igitur 
Deo  buiusmodi  potens  cursus ;"  quia  maculatus  non  esset  in  lerra,  possi- 


6)  quam  Lamb.     Idem   esse   videtur  Iradidit    et  filius   eius  nunlius  proposuit 
qm  Codicis  Vat.  Vat. 

7)  sunt  om.  Vat.  4)  delictis  Vat.,  ubi  deest  seq.  peccatis. 

8)  nuntii  Vat.  5)  Ita  Pal.  Vat. ,   igitur  vulg.     Forte 

9)  Absenlio  Vat.            ^  Vides  igitur,    inquit.     Subinde    dominum 

10)  magnifice   dominc    collocat    Vat,,  esse  inv.  Vat. 

ubi  c.  Pal.    sine  sensus   iniuria    proxim.  6)  In    Vat.   inseritur    inquit    piinctis 

haec  et  mox  inquani  om.  subnolatum,  in  fine  honeslos  p.  cl  bonos 

11)  eam  Vat.  angelos. 

12)  Sed   nunc   iam  mihi   domine  de-  7)  Recepi  in  textum  coniecluramAno- 
monstra  Vat.  nymi  in  Halle'sche  allgem.  Litleralur-Zei- 

13)  dic  si  quid  vis  inquit  Vat.  tung  1840.  Nr.  118.  Editi  exhibent:  Quia 

14)  Non  displicet  lectio  Codicis  Vat.  nunlius    audit    illum-  Spiritum    sanctum, 
in  similitudinein  ac  servili  loco  ponitur.  qui  infusus    est    oninium  primus    in  cor- 

Cap.  VI.     1)  filius  deinon  (erat  nos)  pore.    Grabius  coniecit:  Quare  autem  Do- 

ponilur  sed  in  magnam  potestatcm  et  impe-  minus  in  consilio  adhibuerit  Filium  de  hac- 

rium  Vat.  Ex  eodemestEtdixi^ToEidixi.  redilale,  honeslosque  nuntios,  audi.  &pi- 

2)  Et  dixi•   Quemadmodum  Vat.  rilum  sanclum,   qui   crcalus    est  omnium 

3)  Quoniam  inquit  eum  quem  filio  suo  primus,  in  quo  habitaret  Deus,  collocavit ; 


IIERMAE  PASTOR.     LIBER  III.     SIMIUT.  V.  (B)  497 

tavit  ipse ;  pali  vero  Dunlii,  qui  a  Domioo  praepositi  sunt  ad  conlinendiim 
populum  eius;  herbae  antein,  qiiae  sunl  de  vinea  evulsae,  admissa  scr- 
vorom  Dei  suat:  cilii  vcro,  quos  de  niensa  misit,  mnndata  sunt  adcos;' 
ainici,  quos  in  consilio  vocavit,  nuntii  siint  sanrti,  qiios  primos  creavit ; 
absenlia  vero  ipsiiis  patrisramiliac  tempiis  est,  quod  iii  advenlum  cius 
restat  Dico  ei :  magnifice,  doniine,  et  mire  sc  omnia  habcnt  a(que  honeste. 
Nunquid  ergo,  doroine,  liaec  poterani  intelligore  ?  Sed  ncquc  quisqiiani 
homo,  etiaoi  si  valde  pnidens  fuisset,  haoc  inlelligere  polcraL  Iliud 
quoque,  qiiod  quaero,  demonstra  niihi,  doniinc.  Quare,  inquam,  filius 
Dei'  iD  siniililudinem  seni  loco  ponitur. 

(■)  VI.  Audi,  inquil.  In  servili  conditione*  non  ponilur  filius  Dei, 
sed  in  magnain  potestateni  el  imperiuni.  El  dixi:  quoniudo,  domine? 
Non  inlelligo.  El  dixit  uiiiii:  quoniam  vineani  Dcus  plaiilavil,  id  est 
popnhiiD  creaTil,  eumque  filio  suo  tradidit,  filiusqiie  Dei  ntinlios  prae• 
posail  ad  coDsenrandos  singulos ;  ipsc  auleni  plurimum  laboravit  plurl- 
mamque  perpessus  esl,  ut  aboleret  deiicla  corum.  Nulla  eniin  vinea 
polesl  fodi  sine  dolore  vel  labore.  Delictis  igilur  populi  sui  passus,  ipse 
popolo  demoDstravil  iter  viUe  data  lege ,  quam  a  palre  audivit.  Vides, 
inquil,  doniinum  eum  esse  populi,  accepla  a  palre  suo  onini  polcslale.^ 
El  ilerum  dixit  iiiihi:  quare  auleni  dominus  in  coiisilium  adliibuil  fllium 
de  beredilale  honeslosque  nuntios,  audi.  Spirilui  illi  sanclo,^  qui  creatus 
cst  oiDiiiam  purus  in  corpore,  in  quo  habitaret,  Dcus  fundavii  atque 
slatuit  electam  corpus,  quod  ei  placuiL  Hoc  ergo  corpiis,  in  «ριο  de- 
duclus  est  spirilus  sanclus  ,  paruil  eidpni  spirilui  rectc  cum  modcsUa  et 
catliUte  ambulans,  nec  omnino  cuDdem  spiriluni  maculaviu  Unde  cum 
idem  corpos  reele  alque  caste  eidem  spirilui^  paruissel,  el  omni  opcrc 
faligaUjiD  iHNi  taccabiiUset,  sed  virililer  cl  rorlilcr  ab  codem  conservalum 
esfd,  prol»aloiD  a  Deo  cuin  spirilu  sanclo  reccplum'^  est.  Placuit  cnim 
haiiif  corporis  cunus,  quia  maculalum  non  est  in  lcrra,  possidcns 


tm  iilteU  emfort,    mW    ei    ridehalur.  6)  collocavil    scilicet   inlellectus  quod 

Sealenis  eotaeat:    Quare  —  filium   de  ei  videbatur  Vat. 

heerediimU,    bouot  angelos ,    nuac  audi.  9)  induclus  Vat.,    vocc.    praeced.   in 

lUmm  $pirUmm  $aucium^   qui  crealui  est  quod    praetennissis ;    idem   servis    ei  p. 


jniwnu  ,  t•  eorpore ,  in  quo  lui-  servivil  illi. 

btlerti,  Deus  coUocatii ,  in    dilfcto    cor-  10)  Cum  igitur   cnrpus   hoc  paruissel 

fore,  emcd  ei  ridebalur.  II.   Vnlgala  lectio  omnt  trmpore    spiritui  sanclo  recle  alque 

libb.  unr.  c»l  ^«οςαβ  in  Vat.,  qiii  qni-  casU  ac  laburasset  cum  nec  succubuisset 

aem    exL  trflmi   p.  infmttu.    Oriiiiriam  in  omni    tempore   fatiyatus    rorpus   illam 

\m\    t«-r>iot»«iD  r»^lilu»>    »-\    t:,„]'ur  I*al.  (si• )  strrUiler   converialum    esl  sed  for- 

I  i  mi    npirttum   comprobatum  deo  re- 

;       <   etl  VaU 

'\  II)  placuil  rrgo  deo  huiuuemodi po- 

•<|  /rrif  cursus   Val. 

■nam  fmn».     >                                       "»  2)  fum  rral  in  Pal. 

Anl  mUd:  fMr/  3)  de  Fal. 

nUtmakih^''  '  Cap.  VI.     I)  r  •"      I  .1 

«f««far  ΜΜΐ  2)  omnem  poi'                 ι 

€U,    fid   n'                                            1*  3)  fptrUum  lii                 '/i  Ρ;•Ι. 

ίΦτρ0η,  te  fM  kaktimHt  l*tut  fumtlaril  4)  «p,Vi/M  Pai. 

et^M   tUtmd    duiwm    eoiftu ,    quod    fi  f,)  fnUnniut    —  mnterrntus   —   pro- 

Patbu  irott,  - 


498  IIERMAE  PASTOR.     LIBER  ΙΠ.    SIMILIT.  V.   VI.  (A) 

tlens  iu  se  Spiritum  sanctum.  Iii  consilio  advocavit  ergo  Filium  et 
imnlios  bonos/'''  iit  et  liuic,  scilicet  corpori,  quod  servisset  Spiritui  sancto 
sine  querela,  locus  aliquis  consislendi  darelur,  ne  videretur  raercedem 
servilutis  suae  perdidisse.  Accipiet  enim  mercedem  omne  corpus  purum 
ac  sine  macula  repertum,  in  quo  habitandi  gralia  constitutus  fuerit 
Spirilus  sanclus.     Habes  et  huiiis  simililudinis  exposilionem.'^^ 

(a)  VII.  ,Percepi/  inquain,  ,domine,  luam^  voluntatem,  audita  hac 
expositione/  ,Audi  ulterius,'^  inquit:  ,Et  corpus  Iioc  tuum  ciistodi  mundum 
alque  purum,  ut  spiritus  ille,  qui  inhabitaverit  in  eo,  testimonium  referat 
iUi,  et  tecum  fuisse  iudicetur.  Atque  etiam  vide,  ne  quando  persuadeatur 
libi,''  interire  corpus  hoc,  et  abutaris  eo  in  libidine  abqua.  Si  enim 
corpus  tuum  maciilaveris ,  maculabis  etiam  eodem  tempore  et  Spirilum 
sanctiim ;  et  si  maculaveris  Spiritum  sanclum,  iion  vives.'^  Et  dixi :  ,quid, 
si  per  ignoranliam  abquain  id^  admissiim  est,  antequara  audirentur  verba 
baec?  Qiio  pacto*^  assequilur  salutein  is,  qui  maculavit  corpus  suum?' 
,Prioribus,'  inqiiit,  ,rebus,  quae  per  ignorantiam  admissae  sunt,'  remedium 
tribuere  solus  Deus  polest;  eius  enim  est  omnis  potestas.  Sed  niinc 
custodi  te;  el  cum  sit  Dorainus  omnipolens  el**  misericors,  prioribus 
admissis  remedium  dabit,  si  in  futurum  non  maculaveris  corpus  luum 
et  spirituni.  Consortes  sunt  enim  ainbo,  et  alteruler  sine  altero  non 
coinquinatur.^     Utrumque  ergo^*^  conserva  mundum,  et  vives  Deo.' 

SIMILITUDO  YV 

De  duplici  genere  hominum    voluplariorum ,  el  eorum  morie,  defeclione 
el  poenarum  duratione. 

(a)  I.  Cum  sederem  dorai,  et  glorificarem  Doininum  pro  omnibus 
quae  videram,  et  de  mandatis  cogitarem,^  ea  valde  bona  esse  et  niagna 
et  honesta  ac  laeta,  et  quae  possint  salutem  bominiim  afferre;  intra  me 
ipsum  baec  dicebam :  ,Γβϊίχ  ero,  si  in  his  mandatis  ambulavero ;  el  qui- 
cunque  in  his  ambulaverit,  vivet  Deo/  Dum  baec  loquor''  mecum,  video 
eura,  quem  et  prius ,  sedentem  iuxla  me,  et  haec  miiii  dicenlem:  ,quid 
dubilas  de  mandatis  nieis,  quae  tibi  praecepi?  Bona  siint,  nibil  omnino 
dubilaveris;  sed  indae  fidem  Domini,  et  ambulabis  in  eis.  Ego  enim  in 
illis*  dabo  libi  vires.  Haec  raandata  utilia  sunt  his,  qiii  deliclorum  suorum 
anle  admissorum^  acluri  sunt  poenitenliam,  si  in  futurum  in  iis  ambula- 


12)  honestos  niiniitios  (sic)  Vat.,  dein  tis    enuntiationis   exordio    addidi   ex  Pal. 

scripsi  servisset  p.  vulg.  servivit  c.  Lamb.  Vat.,  puncto  c.   utroque  Ms.  et  Cot.  ante 

Pal.  Vat.,  servivisset  Fab.  St.  Vbb.  locus  posito.  Hefelii  mediae  distinctionis  signum 

aliquis    consistendi    {locus    aliqui    habi-  non  placet,  qiiippe  quod  coniungat,  qiiae 

landi  Pal.)  non  refero  ad  aelernam  qnie-  melius    separentur.     Dedi    ex  Vat.    inha- 

tem  Christo    concessam,   sed  sensii  am-  bitaveril  p.  inliabilabit  yulg.,  idem  in  fme 

pliori    capio   ea    de    consistendo  in   iino  videlur  p.  iudicetur. 
eodemque  ciim  Patre    habitaculo,    post-  3)  tibi  om.  Vat.,  ubi  postea  abnlaris 

quam  ab  ipso  receptns  fuit.  eim. 

IS)  exsolutioncs  Vat.  4)  Si  corpus  cnim  tuummaculavcris cor- 

Cap.  VII.     1)  tuam    excidit  Vat.,  qui  pus  tuum  non  vives  Vat.   reliqiiis,    qiiae 

exolutione  p.  exposilione.  interponunlur,  exclusis, 

2)  nunc  Vat.   Copulam  Et  in  sequen-  5)  id  non  est  in  Vat. 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.  V.  VI.  (B)  499 

in  se  spirituni  sanctum.  Propterea  in  consilium  advocavil  filium  nun• 
liosque  honestos,*  ut  et  huic  quoqiie  corpori ,  quod  scrvisset  spirilui 
siue  querela,  locus  aliqiii  habilandi  darelur,  ne  viderelur  hoc  corpus  pu- 
ruai  ac  sine  luacula  sine  lucrccde  inveniri,  in  qiio  habilandi  gralia  con- 
locatus  futsset  spirilus  sanclus.  Ecce,  inquil,  habes  et  hiiius  siiuililudi• 
nis  exsolulionem. 

(■)  VII.  El  ego  dixi:  percepi  gaudiiim,  dominc,  aiidila  iiac  cxsohi• 
tione.*  El  dixit  inihi:'  ilerum  audi.  Et  nunc  corpus  hoc  liniin  cuslodi 
niundum  atque  piiruin,  iil  spiritus  illc,  qiii  inhabilal  in  co,  tcslimonimii 
reddat  illi,  el  salvelur  corpus  luum.  Vide  ergo,  ne  aliqiiando  pcrsuadearis 
et  in  cor  tuum  ascendat,  quod  corpus  tuiini  pcrcat,  et  abularis  co"  in 
libidinibus.  Quodsi  corpus  tuum  tuaciilavcris,  iiiaculabis  luomcnlo  spi• 
rilum  sanclum,  el  si  maculaveris  corpus  liiurn/  non  vivcs.  Dico  ei: 
domioe,  quodsi  per  ignorantiani  aliqiiid  admissum  est,  anlcquani  audirciilur 
haec  verba,  quomodo  salvatiir  homo ,  qui  niaculat  corpus  suum  i  El  ait 
inihi:  de  prioribus  quidem  faclis,  quae  per  ignoranliam  admissa  siint, 
remedium  tribuere  solus  Deus  polesl ;  illius  eniin  cst  omiiis  poteslas. 
"^  ii  nunc  le,  el  misericors   Dominiis    forlasse    prioribus    delictis 

i  dabit,  si  in  ruturum  corpus  vel  spirilum  tuum  non  uiaculaveris ; 

cuiisuries  enim  ainbo  sunt,  et  allcr  sinc  altero  non  inquinatur.  Ulraque 
ergo  consena  munda,  el  vives  Deo. 

βΙΜΙίΙΤυηΟ    SEXTA. 

(•)  Cmn  8e<ler«ii  domi  et  orarem  Dcuin  ob  ea  quae  viderain,  cl  de 
inaDdalis  eius  dispnUrein,  esse  ea  bona,  forlia  ac  honesla  el  lacta, 
ei  quae  possinl  salotem  homini  adferre,  diccbam  intra  me  baec:  rdix 
ero,  si  io  bis  maodalu  anibulavero,  el  si  qui  in  eis  aiiibulaveril,  bcatus 
erit.  £l  haec  inlra  me  dum  loquur,  video  eum,  [qucni  cl  priusj  subito 
lUiU  nie  sedere.  Et  ail  mihi:  quid  dubitas  de  mandalis,  qiiac  tibi 
praecepi  ?  Bona  sunt,  el  nibil  omnino  dubiUveris;  scd  induc  fldem  Do• 
mioi,  ef  in  his  ambulaveris ;  ego  cnim  in  illis  dabo  libi  vircs.  Ilacc  mandata 
ntilia  suot  bis,  qui  deliclorum  suorum  acturi  sunl  poenilenliani.    Si  cnim  non 


6)  quemuomodwm  p.  Quo  pacto  Vat.  2)  disputarem  Vat.,  φύ  pron.  ca  ro- 
ah*que  »eq.  saiuUm.  iicit    post    scq.  cssc;  idom  <lciiide  salu- 

7)  Dedi  quae  per  ignoranliam  admix-  lem  hominis  affcrrc  intra  inc  dicrbam  hec. 
tee  tmni  dacUms  Mm.  C,  Laml». ,  Val.,  3)  Sic  πμ  tiiis  Liiirili.  Pal.  Val.  p.  /o- 
(•Ki    /fu/•   r.Ar  itttifsranti^tn  edmiterunl :  cui  querer  vulg.  Iii  Msm.  Fal.  Viil.  vocc.  (/f/cm 

'^'•    prioribmt    quidem  et  jirius   iion  cxlanl,  buh  finem  et  dicen- 

j  nor€nti«m     admitta  tem  hec  mihi  iiiv.  Vat 

tuiki ;   \uiu-   fi"  pet  $gn0ramltam  admi$e•  4)  in  illis  oni.  VaU 

ΠίΛί.  Ui.  CArm.  Βήλ.  Mofn  XIX,  22.  ed.  5)  anie    ycilorum    Vel.    ab«qup   np(\. 

Dlt Μ 1 1  tunl,  tum  in  hit  aminil 

8)  tt  Cflctdii  liae    9£ 

afintum.  6)  hone%lo    Pai.,     <1.......      .//,,,,..    p. 

d)    Γο««//τί/ι  emtm  tmmt    ambo    aUer-  tj>iriiut. 
mtrMm  ft    imr   nltfTf.   non   {nnutnAtnT  \' »i.  (>ap.  Vil.     1)  auditam  hunc  extolutio'• 

1  ;   Pal.  fl  nem  Pal. 

Fab  -  '  I'.  «<rrra  2)  Ant«  iUnm  interpunxi  aim  Pal. 

Tule.  3)  η  P;il. 

Sm.  M.    1)  Smtliiudo    VHl  ioMri-  4)  Srrih^iiduni  «Μβ  videlur  $pirUum 

InI  TsL  tancium  p.  citrjtut  luum. 

32' 


500  HERMAE  PASTOR.    LIBER  III.     SIMILIT.  VI.  (A) 

verint.  Quicunque  igilur  agilis  pocnilenliam  ,  abiicile  a  vobis  nequitiam 
huius  seciili.  Indiiile  vero**  omiicm  virtuteui  et  aequilalem,  et  poleritis 
custodire  liaec  mandala;  nequc  deinceps  pcrcelis.  Si  enim  deinceps 
non  peccaveritis,  plurimum  ex  prioribus  recidelis.  In  mandalis  meis 
ambulale,  et  vivelis  Deo.  Haec  a  ine  dicta  sunt  vobis.'  Poslquam  baec 
mecum  loculus  esl,'  ait  niibi:  ,eauius  in  agrum,  et  paslores  pecorum^ 
libi  ostendam.'  ,Eamus/  inquam,  ,domine.'  *Et  venimus  in  quendam 
campum ;  et  illic®  oslendit  milii  iuvenem  paslorem ,  veslilum  synlhesim 
veslimenlorum  colore  coccineo.  Pascebat  auteni  pecora  copiosa,  el^" 
pecora  illa  velut  in  voluptatibus  eraiit ,  et  plurimis  deliciis,  et  hilarilale 
exsultabant,  et  exsuitantia  discurrel)ant  huc  alque  illuc.  Et  ipse  pastor 
vehementem"  ex  grege  suo  percipiebat  voluptalem ;  et  vullus  pasloris 
illivis  valde  hilaris  erat,  inler  pecora  discurrentis. 

(a)  II.  Ail  mihi  angelus :  ,vides  aulem  hunc  pastorem?'^  ,Vit^eo/ 
inquam,  ,domine.'  Et  dixit  mibi:  ,hic  nunliiis  dulcedinis  ac  voluplatis 
esl.  Hic  ergo  corrumpit  mentes  servorum  Dei,  et  avertil^  eos  a  verilale, 
obleclans  cupidilalibiis;  et  pereunt.  Obliviscunlur  enim  mandala  Dei  vivi, 
el  in  luxuriis  conversanlur  et  in^  deliciis  vanis,  et  corrumpuntur  ab  hoc 
nuntio  malo,  aliqui  eorum  usque  ad  mortem,  aliqui  vero  usque  ad  de- 
feclionem.'  Dico  ei :  jdominej  non  intelligo,  quid  sit  ,ad  mortem/  el* 
quid  ,ad  defectionem.'  ,Audi/  inquil:  jquaecunque  pecora  vidisli  valde 
laeta  et  exsullantia,  ii  sunt  qui  in  perpetuum^  a  Deo  discesserunt,  et 
tradiderunt  se  desideriis  huius  seculi.  lis®  ergo  non  est  per  poenitentiam 
regressus  ad  vitam  ;  quoniara  quideni  adiecerunt  ad  reliqua  delicta  sua, 
et  nomen  Domini  nefandis  insectati  sunt  verbis.  Huiusmodi  iiomines 
morli  sunt  deslinali.     Quae  vero  vidisli  pecora  non  exsullantia,  sed  iino 

*'HXdOV  είς  πεδίον,  καϊ  [^δείκννΰί  μου]  τναΐδα  νεανίΰκον  ενδεδυμενον 
αννΰ^εβιν  ίνδυμάτατν  κροκαίων ,  βόΰκοντα  πρόβατα  πολλά  λίαν '  καΙ  τα 
πρόβατα  ταντα  ην  ωΰεϊ  τρυφώντα  %αΙ  λίαν  ΰπαταλώντα ,  καϊ  ίλαρα, 
ΰκιρτώντα  ωδε  κακεΐ.  Καϊ  αντδς  6  ποι/χήν  πάνυ  ίλαρδς  επϊ  τω  ποι• 
μνίφ  αντώ  (lege  αντον)  ην,  καϊ  περίτρεχε  τα  πρόβατα.  Καϊ  άλλα 
προ|3οίτα  ΰπαταλώντα  καϊ  τρυφώντα  εν  τόπω  ενϊ,  ου  μεντοι  ΰκιρτώντα. 

'\  Καϊ  λέγει  μοι'  βλέπεις  τον  ποιμένα  τούτον;  Βλέπω,  φημϊ,  κύριε. 
Ούτος,  φηΰιν,  άγγελος  τρυφης  καϊ  απάτης  εβτϊν  ούτος  έκτρίβει  τας 
'ψυχας  των  δούλων  του  Θεού,  καϊ  καταΰτρεφει  από  της  άληϋ•είας,  άπα- 
των αυτας  ταΐς  έπιΟ-υμίαις  ταΐς  πονηραΐς  ^    εν  αίς  άπόλλυνται    Ιττιλαν- 


6)  ergo  Vat. ,  qui  exhibet  et  poleris  9)  ibi  Vat.  Graeca  sunt  in  Doclr.  ad 
hec  cuslodire  mandala  nec  polesl  hoc  ad-  Aiitioch.  n,  18.  p.  261.  262.  Recte  Pa- 
icialis.  Nichil  ergo  adiciencicnles  {s\c)plu-  stori  Angelo  illecebrarum ,  diilcedinis  ac 
rimum  ex  prioribtis  recidctis.  voluptalis  datur  Synlhesis  coccinea,  quam 

7)  locutus  cst  mecum  Vat.  nemo  nescil  vestem  fuisse  preciosam,  ele- 

8)  pecorum  pastores    inv.    Vat.     Quia  gantem ,  cocnatoriam ,    indicem  laeliliae, 
hisce  in  Visionibus  multi  Paslores  appa-  atque   a  moUioribus  solitam  indui.  Cot. 
rent,    eapropter  Hermae    opus    Origenes  10)  Codicl  Vat.  exciderunt  vocc.  pe- 
appellal  librum    de  Pastoribus.     Cot.    At  cora  copiosa,  et,  sub  finem  scr.  et  exul- 
Benedictinus  editor,  lectione  hac  reiecta,  lantes  discurrebant  liuc  illuc. 

locum  Origenis  T.  I.  p.   140.   col.  2.  D.  11)  vcltementer  Vat. ,    in    fine  discur- 

ex  Mss.  sic  restituit:  sed  el  Pastoris  li~  rens.     Ista  Pseudo  -  Alhanasii  (doctr.  ad 

bcr.  GalL  Antioch. :  Aliasquc  vidi  oves,  luxurianles 


ΠΕΚΜΑΕ  PASTOR.     LIBER  ΠΙ.     SIMILIT.  VI.  (Β)  501 

ambulaverint  io  eis,  fruslra  agent  poenilenliam.  Ouiounquc  igitur  agilis 
poenitentiam,  abicile  a  vobis  omnem  neqiiitiam  seculi  huius,  qiiae  con- 
suniil  vos,  el  iiuluile  vos  omncm  virlulem  acquitalis,  ut  possilis  cuslodire 
haec  niandala,  ut  non  postea  aliquid  Hidiciatis  ad  pcccata  vcstr.i.  Nihil 
igitur  adicienlcs  exceditis  a  prioribus  pccoatis  vcslris,  cl  in  niandalis 
ineis  ainbulatis ,  et  vivelis  Deo.  Haec  a'  mc  dicta  sint  vobis.  Et  ciim 
liaec  loculus  essel,  ait  inihi:  eamus  in  agruiu,  ul  pasloreni  pecorum  tibi 
ostendam.  El  ego  dixi:  eamus,  doniino.  Veniuuis  in  caiiipo  quodai», 
iibi  osteDdit  mihi  iuvenem  pastoreiu,  vestiluin  habentcin  colorc  veslimen• 
lunim  crocinuiu,  pasccntem  pecora'  copiosa.  Eaqiie  pccora  velut  in 
!  !  !iis  erant,  et  salis  luxuriabantur,  ct  in  liilarilate  exullabant  discur• 
a  hiic  el  illuc.  El  ipse  paslor  magnam  ex  suo  grege  pcrcipiebal  vo- 
luplatem;    et  vultus   eius  valde  hilaris  erat,  et  inter  pecora  discurrebal. 

(i>  II.  Ail  mihi:  vides,  inquil,  pastorem  bunc?  Video ,  inquam, 
domine.  Hic  c«t .  inquil ,  nunlius  dulccdinis  ac  voluplalis.  Hic  crgo 
cornimpil  mei  rum  Dei ,    everlilqiie     eos  a  verilale ,  el  aslricli* 

cupidilalibus  ii•  .  -,   in  quibus  pereunt,    oblivisciinlur  mandala  veri 

Dei,  el  ToluptaUbus  deliliisqiie  vanis  convcrsanlur.  Et  corrunipiinlur  ab 
lioc  dudUo  [aliqui  usque  ad  uiorlcin],  aliqui  vero  iisque  ad  dercclionem. 
Dico  ei:  domine,  non  inleiligo ,  quid  sit  ad  morteni,  ct  quid  sit  ad 
defectionem.  Audi ,  inquil:  quaecunque  pecora  vidisli  valde  laeta  et 
exulUnUa,  hi  sunt  qui  in  perpctuo  a  Dco  exciderunl,  adhacrenlquc  vo- 
luplalibus  seculi  liuius.  llis  ergo  noii  esl  locus  per  poenilcnliam  regrc- 
diendi  ad  \ilain.  Adieccrant  enini  ad  alia  delicla  sua  eliani  aliiul  maius, 
I•  •πιιηι  noiiien  iiefandis  iii.se(|ucrenlur  blaspiicmiis.  lluiusniodi  ergo 
iies    iiiitrli    sunl  d(^slinati.      Nam    pccora ,    quae  vidisli     non    exul- 

ί>ανό^^ΐΌΐ  των  Ιντολών  του  ζώντος  τού  θίοΰ,  καΐ  πορενόμενοι  \iv]  ταΐς 

α<ηαίαις  τρνφαίς  χ«ι  απάταις  τον  βίον  τούτον,     ^ib    καΐ    απολλννται 

νηο  τον  αγγέλου    τούτον  ίΐς  θάνατον   χαΐ  χαταφ&οράν.     Αέγω  αντω' 

συ  γινώοχω^  ^ύρκ^  τι  Ιοτιν    tig  θάνατον  χαϊ  χαταφ^οράν.     Καϊ  λέγει 

tiot '  αχονέ,  φηαιν.    *!/ί  εΐ6ες  πρόβατα  ίλαρα  χα\  ΰχιρτώντα,  οντοί  εΐΰιν 

-     -         Γ01  άπο  τον   θεον  εΙς  τέλος  ^  χαϊ  παραδεδωχότες  εαντονς 

-  -.  Μ  /;f;tf  τον    αιώνος  τοντου.     ^Εν  τούτοις   μετάνοια    ζωής    ονχ 

.  0«  χαϊ  το  όνομα  τον  Θεον  δι^    αντονς  βλααφημεΐται '   των  τοι- 

ίΐί.^»'  η  ζωη  θάνατος  ίοτιν.    *!/ί  δε  είδες  μη  αχιρτώντα  ^  άλλα  χαϊ  Ιν 

τάπω  βοσχόμενα^  οντοί  είοιν  οι  παραδεδωχότες  μεν  τβ  τρνφτ}  χαϊ  απαττ) 

ίαντονς^  ιΐς  δε  τον  χνριον  μη  βλαΟφημηααντες.     Οντοι  ονν  χατεφ&αρ- 


χ    ΗΜ4>  in    lofo.    ntc   tamen  Η  Fal».  Sl.  rnrutn,  idem  οτη.  ηια/ο,   (iim 

,-i^r.   i..t.r^.r»i.  "^tiiupnd«,  *•χΗ.  ο/ιί  ι»,  aliqui. 
MienUir  4)  ei  um.  Vfll. 

i.;miI1o  5)  hi  $unl  qui  iti  pcrpetuo  VaL 

'i/i  β)  Am  Vat.,  il»i<!«'ni  adiccrrunl  ad  re- 

'U*'  lirfft  aelUIU  tua    rliam  nomen  domini  in 
4>   '  4  h$  teetUi  tunl  verbit. 


I/      1 


lAuliutb.  II.  l'»  Γ.'.  >im.  Vf.     1)  erf  Pal. 

2)  pateeti  tnfnainn•  Pul. 
iiiirm  *  ι  » ..t     πί' τ  <  tim  »'odrin  Cep.  Π.     1)  attriclos  l'al. 


502  HERMAE  PASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.  VI.  (A) 

loco  vescenlia,'  ii  sunt  qui  tradiderunt  se  quidem  deliciis  ac  voluptatibus, 
nihil  vero  nefandum  in  Dominum  lociiti  sunt.  Hi  igiliir  non**  defecerunt 
a  veritate,  ideoque  reposilam  adhuc  habent  spem  vitae  in  poenitentia. 
Defectio  enim  habel  spem  aliquam  redintegralionis;^  mors  vero  perpe- 
tuo  lenelur  inlerilu/  Rursum  progressi  sumus  paululum,  et  ostendit 
milii  pastorem  magnum ,  et  velut  agreslem  figuram  habenlem ,  amictum 
pelle  alba  caprina,  pcram  gestantem  in  humero,  el  manu  virgam  nodosam 
et  valde  diiram,  et  flagellum  in  manu,  aspectum  autem  trucem  et  sae- 
vum  babebat,  ut  posset  lerrere  aliquos:^^  talis  erat  aspectus  eius.  Hic 
ergo  accipiebat  ab  illo  iuvene  pastore  ea  pecora,  quae  delicias"  quidem 
agebant,  sed  non  exsultabant;  et  compellebal^^  ea  in  praecipitem  locura 
quendam  ac  spinosum  tribulisque  confertum,  usque  adeo,  iit  de  spinis 
et  tribulis  se  non  possent  explicare  ;  sed  implicita  ibi  pascebanlur  spi- 
nis  et  tribulis,  et  graves  cruciatus  experiebantur  ex  verberibus  eius  :  agebat 
enim  ea,  et  nec  consistendi  eis  locum  aut  tempus  permillebat. 

(a)  III.  *  Cum  viderem  ergo*  sic  ea  flagellari  et  miserias  experiri, 
dolebam  pro  eis,  quia  valde  cruciabantur ,  iiec  uUa  requies  eis  dabatur. 
Dico  ad  pastorem  illum  ,  qui  erat  mecum:  jquis  est,  domine,  hic  pastor 
tam  implacabilis  et  tam  amarus,  qui  nullo  modo  miseratione^  movetur 
adversus  haec  pecora?'  ,IIic,'  inquit,  ,pastor,  de^  lustis  quidem  nuntius 
est,  sed  praepositus  poenae.  Huic  ergo  tradunlur,  qui  a  Deo  aberra- 
verunt/  et  servieriint  desideriis  ac  voluptatibus  seculi  huius.  Punit 
ergo  eos,  sicut  meruit  unusquisque  eorum,  saevis  variisque  poenis.' 
jVellem,'  inquanij  ,nossej  domine,^  varias  has  poenas,  cuiusmodi  essenU' 
,Audi,'  inquit:  ^variae  poenae    atque  torraenta  haec  sunt,    quae    homines 

μενοί  είβΐν  άπο  της  άληΰ•είας'  εν  Jtovτol•ς  ελπίς  εβτι  μετανοίας,  εν  y 
δύνανται  ζηβαι.  ϊί  καταφϋΌρα  ονν  ελπίδα  ϊχει  αναΰτάΰεως  εως  (dele) 
τινός '  6  δε  ϋ-άνατος  απώλειαν  έχει  αΐώνιον.  Πάλιν  προέβημεν  μικρόν,  χαϊ 
δείκνυΰί  μοι  έτερον  ποιμένα  μεγαν,  ως  αγριον  τ^  ιδέα,  περικείμενον 
δέρμα  αϊγιον  λενηον,  %αϊ  πήραν  τίνα  είχεν  επϊ  τον  ώμον,  καϊ  ράβδον 
ϋκληραν  λίαν ,  καϊ  οζονς  εχουΰαν ,  καϊ  το  βλέμμα  είχεν  ττικρον ,  ωΰτε 
φοβηϋ'ηναί  με  αυτόν.  Ούτος  ονν  ο  ποιμην  παρελάμβανε  τα  πρόβατα 
απο  τον  ποιμένος  τον  πρώτον  τον  νεανίΰκον ,  εκείνα  τα  ΰπαταλώντα 
και  τρνφώντα ,  μη  ΰκιρτώντα  δε ,  καϊ  ϊβαλλεν  αντα  εις  τίνα  τόπον 
κρημνώδη  και  ακανΟ•ώδη  καϊ  τριβολώδη'  ώΰτε  από  των  άχαν&ών  καϊ 
τριβόλων  μη  δνναβΰ-αι  εκπλέ'ξαι  τα  πρόβατα,  αλλ*  εμπλέκεβ'&αι  ταΐς 
άκάνϋ'αις  καϊ  τριβόλοις ,  καϊ  λίαν  εταλαιπώρουν  δερόμενα  υπ'  αντον ' 
καϊ  ωδε  κακεΐ  περιέλαννεν  αντά'  καϊ  όλως  άνάπανβιν  αντοΐς  ονκ  εδίδου, 
ουδέ  ϊΰταντο. 


7)  exuUantes  —  vescentes  \άΙ.,  dem  hii  huniero  et  in  manu    virgam   nodosam   et 
p.  ii,  in  fine  in  domino  locuti  sunt.  vehementer    durum    flagelluni    in    maiiu. 

8)  non  et  mox  spem  om.  Vat.,  in  fine  Aspectiim   autem   amarum   et    sevum  ha~ 
est  penitentiam.   In  graecis  quoque  dcest  bebat  ut  possit  horrere  aliquis  Vat. 
ουκ.  5ensus:  defeceruntqiiidemaveritate,  11)  deliciis  Vat.    Excidit  haud  dubie 
spes  autem  iis  est  etc.  praep.  in. 

9)  reintegrationis  \ai.,  tum  mors  vero  12)  compellebant  Vat. ,  dein,exh.  Us- 
in  perpetuo  tenetur  interitu.  que  adeo  de   spinis    et  Iribulis    non  pos- 

10}  et  velud  agrestam  figurani  amiclum  sent  se  explicare•  scd  implicita  ibi  pascen- 

pelle    alba  capnnam  peram  geslanlem  in  lur  spinas  et  tribulos  et  graves  cruciatus 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.  VI.  (B)  503 

Unua,  sed  nno  loco  vescenlia,  hi  sunt  qui  tradiilerunt  se  qiiideui  dc• 
litiis  ac  TolupUlibus :  niliil  auteiu  nefandi  in  Dominuui  loquuti  siint  Hi 
igitur  corrupli  defecerunl  a  veriUle,  ideoque  adhiic  reposilam  habent  spem 
vilae  in  p(pnilenlia.  Defeclio  ergo  liahel  aliqunm  spcm  rediiilegralionis ; 
mors  vero  perpeluo  lenelur  in  iiitcritu.  Cunique  aliquantuium  progrcssi 
essenius,  oslendil  mihi  pastorera  iiiagnum,  velul  agreslcm  lignram,  ami- 
clum  pelle  alba  capriiia,  peram  gestanlem  in  humcru  el  virgam  iii  manu 
uodosain  ac  veheiiienlcr  durani  et  flagclluni  grande.  Aspectuni^  aiilcni 
amanim  saevumqiie  habebat,  ut  etiam  posset  borreri.  llic  pastor  aeci- 
piebal  ab  illo  iuveue  paslore  ca  pecora,  quac  in  deliliis  quidcni  [se] 
gerebant,  sed  non  exuUabant.  Eaque  conipcUebat  ct  in  praccipilcm 
locum  quendam  ac  spinosum  dolisquc'  repletuni  inittebat  iisque  eo,  ut 
de  spinis  Iribulisque  non  possent  se  explicarc,  scd  implicila  ibi  pasce• 
reoUir.  Spinas  thbulosquc  et  graves  criiciatus  expcriscebanUir ,  agcbat• 
que  ea^  huc  et  illuc,  nec  uilam  eis  rcquiem  dabat,  ncc  consislerc  cis 
uUo  loco  penuitlebat 

(•)  III.  Qaae  ciini  viderem  ego  sic  flagcllari  et  niiserias  expcrisci, 
dolebam  pro  eis,  qiiod  (antuui  cruciarenliir,  el  iiulla  eis  rcquics  darelur. 
Dico  ilii  paslori,  qui  mecuni  cral:  quis  cst,  domine,  Iiic  paslor  tam  ini• 
placabUis  et  amanis,  qui  uuUo  modo  movctur  in  iniuria  horuin  pecorum? 
Et  diiit  mihi:  hic,  inquit,  paslor  de  iuslis  quideni  niinlius  est;  scd 
praepositus  esl  poenac.  Hiiic  crgo  Iradenlur  bi,  qui  a  Deo  excrraverunt, 
et  senienint  desideriis  ac  voliiplatibus  scculi  buius.  Punit  itaquc  cos, 
sicul  meniit  quis(|iie  eoniin ,  saevis  variis  poenis.  Volebain ,  iiKiuaui, 
doauae,  oosse  varias  poenas  bas,  ciiiusmDdi  sunt.  [Audi,  inqiiit:  variac 
poeme  alque  lomienla  haec  sunt,]    quae  bomincs    qiiolidic    iii   vita   sua 

*  BkbtW¥  ow  αντα  Ιγω  ονχως  μαϋτιζόμίνη  και  ταλοτιπωροΰντα, 
ϋνχονμην  ίπ  αντοϊς ,  οτι  όντως  ίβααανίζοντο,  καΐ  ανοχην  όλως  ουκ 
tirov.  Κα\  ϋγω  τω  αγγίΐω  τω  μετ*  Ιμον  λαλονντι'  y.vQU,  τις  Ιϋτιν 
ούτος  6  ποψην^  6  αοτύαγχνος  κα)  πίπρός ;  Καϊ  λίγιι  μοι '  οντός  ianv 
ό  ογγιλος  της  τιμα>ρΙας'  ίκ  όε  των  αγγέλων  δικαίων  εατϊ,  τεταγμένος 
6h  au  της  τψωρίας.  Παραλαμβάνει,  ονν  τονς  άποπλανη^έντας  άπο 
τον  θίον ,  »αϊ  τνορεν^ίντας  iv  ταΐς  Ιτα^νμίαις  αυτών'  καΙ  τιμωρείται 
«ντον;,  τία^ς  αξ,ιοί  ειαιν,  όίΐναΓς  καΐ  ποικίλαις  τιμωρίαις.  ^ίέγω  αντώ  * 
ffdilov  yvovaiy  χνριε ,  τας  π^HyΛλaς  ταύτας  τιμωρίας,  ποταπαί  εΐβιν. 
"Axovty  φηαΐν  ηΐ  Ttmy.lua  η|ΐιω^/α(  y.a\  βάαανοι,  βιωτικαί  είοι  βάαανοι. 


f Tfferihamtur    'j  4)  rrrarerunt  Val. ,    (IlmimIc    mundi  p. 

Cau    III      i\  Curr^  i>am  ituiuam  domine  noiceVBl., 

ι  *:-         --  ^  '           /  /  ii     .        '^   Ί""  '"    ""β  diMJi  estenl  n.  iunt  viila. 

>ia  qui  ^uta  p,qmm.    <.ι.ιΙο•ιγ.            '                                          '                   '' 

,.,;;"•'"•  ' «•»ι. 

,(  "."  'liiul  P»l. ,    iiiti    <Ι»•ΪΜ(Ι(! 


3)  de 


p.  2Π.  #!•<    i  -I)  eot  Pal. 


II    III    puitiitt  p.  jiossenl, 


504  HERMAE  PASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.  VI.  (A) 

quolidie  iu  vita  sua®  paliuntur.  Alii  enim  dctrimenta  paliuntur,  alii 
inopiara,  alii  diversas  acrimonias ;'  quidara  inconslantiam,  alii  iniurias 
ab  indignis  patienles,  mullaque  alia  exercitia  et  incommoda.  Plurimi 
enim  iuconstanli  consilio  raulta  conantur,  nec  quicquam  conducit  eis}^ 
et  dicunt  in  actibus  suis  successum  se  non  habere.  Succurrunl  iis  ea, 
quae^  nequiter  fecerunt ,  et  Dominum  causantur.  Cuui  igilur  perpessi 
fuerint  oiiinem  vexalionem  et  omne^'*  incommodum ,  tunc  tradunlur  milii 
ad  bonam  admonitionem,  et  firmantur  in  fide  Domini,  et  per  reliquos 
dies  vilae  serviunt  Domino  mente  pura.  Et  cum  coepcrint  delictorum 
agere  poenitentiam,  tunc  ascendunt  in  praecordia"  eorum  opera  sua, 
in  quibus  se  nequiler  exercuerunt;  et  tutic  dant  Deo  lionorem,  dicentes, 
iuslum  iudicem  eum  esse,  -meritoque  se  omnia  esse  perpessos  secundum 
facta  sua,^^  In  reliquum  vero  serviunt  Deo  raente  piira,  et  successum 
habent  in  negotiis  suis  omnibus,  accipientes  a  Domino  quaecunque 
poscunt.  Et  lunc  gratias  agunt  Domino,  quod  sint  mibi  traditi;  nec 
iam  quicquam  crudelitalis  patiunlur.' 

(λ)  IV.  Dico  illi:^  ,etiani  nunc ,  domine  ,  demonslra  mibi.'  ,Qiiid 
inquirί^>?'  inqiiit.^  Dixi  ei:  ,an  per  idem  tempus  crucienlur,  qui  discedunl 
a  limore  Dei,  quantum  usi  fiierint  faisa  dulcedine  ac  voluptalibus?"*  Ait 
mihi:  ,per  idein  tempiis  etiam  cruciantur.'  Et  dixi  ei:  jexiguum  igilur* 
cruciantur;  oportebat  aulem^  eos,  qui  sic  percipiunt  voluplates,  ut  Do- 
minum  obliviscantur,  septies  tantum  pati  poenarum.'  Ait  mihi :  ,fatuus 
es,  nec  intelligis  hiiius  poenae  virtutem.'  Et  dixi:  ,si  enim  intelligerem, 
domine,  non  interrogarem,  ut  demonslrares  mihi.'  *  ,Audi,'  inquil,  ,quaiita 
sit  vis  utriiisque,  dulcedinis  ac  poenae.''  Dulcedinis'  una  bora  suo  spatio 
terminatur;  poenae^  vero  ima  hora  triginta  dierum  vim  possidet.  Qui- 
cunque  igitur  uno  die  perceperit  fallacem^  dulcedinem  ac  voluptalem, 
unoque  die  criicialus  sit,  anni  spatium  dies  ille  cruciatus  eius  valebit. 
Ita,  quot  dies  perceperit  quisque  voluptatem,  totidem  aunis  cruciatur. 
Vides  igitur,  inquit,  exiguum  esse  tempus  mundanae^*'  dulcedinis  ac  vo- 
luplatis,  poenae   vero  lormentorumque  aniplius.' 

Ετΐαν  γαρ  άποΰτώαι  τον  Θεού,  νομίζοντες  εν  άναπαύαεν  εϊναι  και 
πλοντω,  τότε  τιμωρούνται  οι  μεν  ζημιούμενοι ,  οί  δε  νβτερονμενοι ,  οι 
δε  αΰΰ•ενείαις .ποιαίλαις  περιπίπτοντες,  άλλοι  εν  άκαταβταοίαις,  έτεροι 
νβριζόμενοι  νπο  των  ελαττόνων,  %α\  ετεραις  ποικίλαις  πράξεαι.  Πολλοί 
γαρ  άκαταβτάντες  εν  ταΐς  βονλαΐς  αυτών  επιβάλλονται  εις  πολλά  πράγ- 
ματα, καΐ  ονδεν  αυτοΐς  όλως  νποβαίνει,  %αϊ  δυΰχεραίνονΰίν  ^  και  ού 
γινωΰκονϋιν,  οτι  ^m  τα  πονηρά,  α  έπραξαν,  ουκ  ευοδοννται'  καϊ  λοιπόν 
αί[τιώνται]  τον  κΰριον ,  καϊ  ουκ  ανέχονται  τάς  λοιπάς  ημέρας  αυτών 
επιδτρέ'ψαντες  δονλεϋΰαι  τω  Θεώ  εν  καΰ•αρα  καρδία.  ""'Αν  δε  μετανοη- 
ΰωΰι  καϊ  άνανηψωαι,  τότε  ΰυνιώΰι,  οτι  δια  τα  έργα  αυτών  τα  πονηρά 
ουκ  ευοδοϋντο'  καϊ  ούτως  δο^άζουΰι  τον  κύριον ,  οτι  δίκαιος  κριτής 
εΰτιν,  καϊ  δικαίως  επαΟ-ον,  καϊ  επαιδευΰ•η6αν  κατά  τάς  πράξεις  αυτών, 

6)  in  vila  sua  cotidie  transponit  Vat.  10)  omne  non  leg.  in  Vat.,   ubi  mox 

7)  detrimentis  —  inopia  —  diversis  in  fideni  domini.  et  reliquos  dies  serviunt. 
egrmoniis  Vat. ,  et  sub  finem  multisque  11)  tunc  ascendent  in  praecordiis\3il., 
aliis  exercitiis  incommodis.  dein  gesserunt  p.  exercuenmt,  quod  man. 

8)  ne  quicquam  pervenit  eis.  recens  margini  adscripsit. 

9)  sucurrit  his  que  (erat  qui)  Val.  12)  meritoque    se   omnia  esse  passos 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.  VI.  (B)  505 

paUunlur.  Alii  enim  delrimenUs  puniunlur,  alii  inopia,  alii  diversis  aegri• 
uiX)uiis,  quidam  inconslanlia.  Alii  iuiurias  ab  indignis  palienles,  inuUis 
iiicouimodis  faligali,  iucoiistanlcs  eiTecti  plurima  cousiliantur,  ct  iiihil  ad 
eflreclum  perducunt.  Et  ducunt  se  in  aclibus  suis  iiiiiil  proficiontcs;* 
nec  succurrit  illis,  quae  nequiler  feceruiil.  Adliuc  et  Doiuinum  Deum 
caasantur,  cum  fuerint  passi  omnem  vexaliouem  el  incommodum.  Tunc 
tradentur  mihi  ad  bouani  admonitionem ,  et  (irnianlur  iu  fidc  Doniini. 
Et  reliquos  dies  vitae  suae  serviunl  Domino  nieDtc  pura,  cuin  cocperint 
deiiclorum  agere  poenilenliam.  Tunc  ascendiinl*  in  praecordiis  eorum 
opera  sua,  io  quibus  nequiter  gesscruut,  cl  luiic  Dco  dant  bonorcm 
dicenles,  iusluni  eum  iudiccm  esse,  mcriloquc  se  omnia  passos  sccuiidum 
sua  unumqueiiique'  facla.  In  reliquo  vero  serviunl  Doinino  menle  pura, 
et  successum  habcul  in  negotiis  suis  omnibus,  accipienlcs  a  Doiiiino 
quaecunque  pelierinL  Et  tuiic  Deo  gralias  agent,  quod  sic  mibi  iradili 
sunt,  nec  iam  quicquam  crudele  patiuulur. 

(•)  IV.  Dico  ei:  eliani  nunc,  doniine,  boc  mihi  demonslra.  Et  dixit 
mihi:  quid  inqiiiris  adhuc?  Et  ego  di\i:  domine,  dic  mihi,  si^  per  idem 
tempus  crucientur,  qui  desciscunt  a  nietu  Dei,  per  quanlum  abusi  fucrint 
dulcedinein  ac  voluptatem' scculi.  Ait  mihi:  per  idem  lempus  cruciantur. 
Et  diii:  mullum  exiguuni,  domine,  crucianlur,  cum  oporteat  eos,  qui  sic 
percipiunt  voluplates  et  Dominum  obliviscuntur,  seplies  tantum  pati  poenas. 
Et  dixit  mihi :  fatuus  es,  nec  intelligis  vires  huius  poenae.  Et  ego  dixi : 
domine,  si  intelligereni,  non  interrogarem  te,  ut  monstrares  mihi.  Audi, 
ioquil,  quae  ita  sunt.  Una  diilcedinis  hora  suo  spatio  lerininalur;  poenae 
vero  una  hora  Iriginla  dierum  vim  possidet.  (juicunque  igilur  uno  die 
abusQs  fueril  dulcedineni  ac  vObiptatcni,  iiniiis  dici  horac  sunt  duodccim. 
Ent'  ei^o  eius  cniciatus  anni  spatium.  Itaque  quot  dics  pcrceperit  quis 
▼oluputem,  toUdem  annis  cruciattir.  Vides  ergo,  exiguum  esse  tempus 
dolcedioU  ac  voluplatis,  poeoae  vero  ac  tormenlorum  amplum. 

*''Axovt  ow  αμφοτέρων  την  δνναμιν,  της  τρνφής  καϊ  τον  βαΰάνον. 
7^  t(fvqnjg  χαϊ  της  απάτης  ο  χρόνος  ωρα  έατϊ  μία '  της  δε  βαβάνου 
•^»  τριάκοντα  ημερών  δνναμιν  ϊχονΰαι.  Έάν  ονν  μίαν  ημεραν  τις 
τρνφησν  χαϊ  αττατηΟ•^,  μίαν  δε  ημίραν  fiaaavia&rj,  ίνιαντον  ολοκλήρου 
ώχνν  ίχει  η  ημέρα  έχείνη  της  βαΰάνον.  'Όαας  ονν  ημέρας  τρνφηΰ^ 
ης^  τοσούτους  ένιαντους  βααανια^ΰεται.  Βλέπεις  ονν,  οτι  της  τρυφης 
%αί  Ιοίάνης  ο  χρόνος  ουδέν  έατιν,  της  δΐ  τ^μωρ/ας  χαϊ  βαΰάνου  πολνς. 

teemmdnm  faeta  ΦΜΛ  ieUUfl  quiitjue  eorum  8)  iwna  Vat. 

?»L,    cmun    Ifcfionii^  ••••tiMi'.    m  C.odice           9)  fallacem  om.  Val. ,  ul)i  unoqnoque 

P»l.  dariiu  «  p.    unoque ,   tum   crucialus    al).sqiie    ille. 

C«p.  IV,     ,  Lociis  laiiilaliir  ali  Origeric  hoin.  VIII.  in 

3)  C»«i4/  tn^uu  i.                    Num.  T.  X.  p.  71.  ed.  Lommalzsch. 

3)  </ixi  ei.     Si  mfus  nm-           10)  tempus  ette  Val,,  voc.  munianae 
ctMMlv    qun    J,  <o,  ; 'aniiMl     omiMo. 

4)  iM^  V.l  2    a.cendU  Pal. 

51  n!im  V....  ^  3)  unu,quuque  Ptl 

'  i.a\t.  IV.     1)  ttc  Pal. 

'  <  •!.   Cf.  Doetr.  ad  2)  lt«  Pal.  nonniinqiiam. 

AnUucL  1.  c.  3)  Potiiu  erU  legeodum. 


506         HERMAE  PASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.  VI.  VII.  (A) 

(a)  V.  Dixi  ei:  jdomine,  quoniam  non  intelligo  omnino^  tempora 
haec  dulcedinis,  voluplatis  ac  poenae,  lucidius  mihi  de  his  expone.'  Re- 
spondit  milii  dicens :  ,insipienlia  tua  tibi  perseveranter  inhaeret.^  Nonne 
vis  potius  mentem  luam  purificare,  et  Deo  servire?  Vide,  ne  forte  tem- 
pore  exacto  lu  insipiens  reperiaris.^  Audi  nunc,  queiiiadmodum  vis, 
quo  facilius  inlelligas.  *  Qui  iino  die  commiserit  se  deliciis  ac*  volu- 
ptalibusj  et  fecerit  quicquid  appetit  animus  eiiis,  plurima  repletur  stullilia, 
nec  inteliigit  quid  admitlat;  ac  die  poslero  obliviscilur  quid  fecerit 
pridie ;  dulcedo  enira  et  voluplas  mundana^  nullam  memoriam  habent 
propter  slultitiam,  quae  insita  est  illis.  Cum  vero  uno  die  accesserit 
homini^  crucialus  ac  poena,  toto  anno  lorquelur;  raagnam  enim  memo- 
riam  possidet  poena.  Toto  igitur  anno  dolens  meminit,  et  tunc  recor- 
datur  dulcedinis  iliius  vanae  ac  voluptalis,  et  senlit  propterea  se  poenas 
pati.'  Quicunque  igitur  se  dulcedini  et  voluptali  tali  tradiderint/  sic 
puniuntur;  quoniain  vitarn  habentes  ipsi  se  reddunt  obnoxios  morti/ 
t  Dixi  ei:  ,quae  sunl,  domine,  voluptates  noxiae?'^  ,Omni/ inquit,  ,bomini 
voluptas  est,  quodcunque  libenter  facit.  Etenim  iracundus,  satisfaciens 
moribus  suis,  percipit  voluplatem  suam;  et  adulter  et  ebriosus  et  de- 
tractor^*^  et  mendax  et  cupidus  et  fraudator  et  quicunque  iis  simile 
aliquid  admittil,  morbo  suo  parens,  percipit  ex  ea  re  voluptatem.  Hae 
omnes  dulcedines  ac  voluptales  noxiae"  sunt  servis  Dei.  Propter  has 
ilaque  cruciantur,  et  paliuntur  poenas.  Sunt  etiam  voluptales  salutem^^ 
hoininibus  afferenles.  Mulli  enim/^  opera  bonitatis  facientes,  percipiunt 
voluptatem,  dulcedine  sua  tracti.  Haec  ergo  voluptas  uliiis  est  servis 
Dei/^  et  vitam  parat  buiusmodi  bominibus.  Illae  vero  noxiae/^  quae 
supra  dictae  sunt,  tormenta  et  poenas  pariunt.  Quicunque  vero  per- 
manserint^^  in  illis,  nec  admissorum  suorum  egerint  poenilentiam,  mortem 
sibi  acquirent/ 

SIMILITUDO  VII.* 

Poeniientihus  faciendos  esse  poenitentiae  dignos   fruclus. 

(a)  Post  dies  paucos  video  illum  in  eo  campo,^  in  quo  pastores 
illos  ante  viderara,  et  ait  mihi:  jquid  inquiris?'    ,Veni/   inquam,  ,rogare 

*Ό  τρνφών  καϊ  άπατώμενος ,  καΐ  πράβΰων  α  βουίεται,  πολλην 
άφροϋύνην  ίνδέδνταί '  άντϊ  γαρ  της  τρνφης  καϊ  άπατης  εκάϋτης  τΙμέρας 
άποτίϋει  βάβανον  μεγάλην,  ενιαυτον  tyj  ημέρα. 

•f  Και  λέγω  τω  αγγέλω'  ποΐαι  τρνφαί  είβι  βλαβεραί;  Λέγε  μοι. 
Πάύα  Λραξις  ϋαρκικη  τρνφη  εΰτιν,  JSfvv  ηδέως  ποιεί  αντην.  [Ό  γαρ\ 
ο^νχολος  τω  εαντοϋ  πάϋ'ει  το  ίκανον  ποιών  τρνφα '  ομοίως  καϊ  6  μοι• 


Cap.  V.     1)  Ita  PaK  Vat.  et  Fab.  St.  editione   praetermissa.     Subinde   et  facil 

p.  omnia    Cot.    Subinde  in  Vat.  tempora  quicquid    desideral   animus    cius   plMrima 

haec  dulcedinis  ac  voluplatis  pene.  stuUitia   repletus  est    nec   intelligit   quid 

2)  stultitia  tua  perseveranter  tibi  fie-  admillit  Vat. 

ret  Vat.  5)  mundana  om.  Vat.,  in  fine  illi  p. 

3)  ne  qiiando  tempere  exaclo  tu  stul-  illis.     Graeca  ex  Doctr.  ad  Antioch.  1.  c. 
tus  reperiaris  Vat.  desumpta  neque  versioni  vulg.,  neque  illi 

4)  Textui  reddidi  vocc.  deliciis  ac  a  omnino  conveniunt,  quain  evulgaviexPal. 
Gallandio   et    Hefelio    in  quarta  quoquc  6)  hominis  Vat. ,    deinde   torqueretur. 


ΗΕΒΜΛΕ  PASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.  Μ.  ΥΠ.  (Β)         507 

(β)  V.  Et  dixi  ei:  domine,  quoniam  non  intelligo  oinniuo  tempora 
baec  dulcedinis  ac  voluptalis  el  poenae ,  lucidius  de  his  ηιίΐιϊ  cxpone. 
Ail  mibi:  stultilia  tua  tibi  perseverauter  haeret,  ucc  vis  iiienlc  Uia  pu• 
riecari^  et  senrire  Deo.  Vide,  ne  aliqiiando  tempore  peraclo  stultus  re• 
periaris.  Audi  ergo  onnc,  sicul  vis,  quo^  facilias  intclligas.  Qui  uno 
die  coiiiniisil  se  deliliis  ac  vOluptalibus  ct  facit,  quicquid  desiderat 
aoima  cius,  maxima  est  stullitia  rcplctus,  nec  inlelligit  qiiid  admitlaL 
Et  sic  poslea  obliviscilur  quid  egil  pridie.  Dulccdo  el  voluplas  inenio- 
riani  non  babent  propter  stultitiam,  quae  incst  iiiis.  Cum  vero  uno  dic 
accesseril  homini  cruciatus  alque  pocna,  toto  torqiiolur  anno;  niagnam 
eDtm  memoriaiu  possidet  poena.  ΤοΙυ  anno  dolcns  mcminit  tiiiic  et 
recordatur  duicedinis  iilius  ac  voluptatis,  ct  scntit  proptcrca  sc  pati 
poeoas.  Quicunque  ergo  se  diilcedini  voiuptatibusquc  tradidcrint,  sic 
fraoiunlur,  quoniam  Ulem  viiam  babentes  niorli  se  obnoxios  fecerunt. 
Et  dixi  ei :  quae  suot,  domine,  voluptales  nocivac  huiusmodi  l  Et  dixit 
mlhi:  omnis  aclus  debtiarum,  [ct]  quodcunqiie  delitiosus  bomo  libcnter 
facit.  Nam  iracundus  in  sua  opera  luxuriatur,  et  adullcr  et  cbrius  ct 
inramator  et  inendax  et  cupidus  et  fraudalor,  ct  quicunque  bis  similia 
facit,  morbo  suo  satisracit  Luxurialur  ergo  et  iste  in  aclu  suo.  Hae 
omnes  dulcedines'  ac  voluplales  nocivae  sunt  Dei  servis.  Propler  bas 
aulem  cruciaolur,  et  patiuntur  poenas.  Sunt  aulem  et  voluplates  salvan- 
les  homiDes;  multi  enim  opera  bonitatis  facienlcs  dclcctantur,  propria 
Tolaotate  ducli.  Haec  ergo  delcclalio  ulilis  est  Dei  scrvis ,  ct  vitam 
parat  huiusmodi  honiinibus.  lllae  vero  deleclationcs  nocivac  prius  re- 
UUe  lomieiiU  pariunt;  et  qui  pernianserint  in  iliis,  nec  admissorum 
gesfernl  poeBiteoUam,  mortem  sibi  adquirent. 

SIHILITUDO    SEPTIMA. 

(t)  Post  paucos  dies,  cum  in  eodem  campo  me  vidisset,  in  quo 
pastoret  illot  prius  videram,  ait  mihi:  quid  bic  quacris?  Et  ego  respondi: 
ji^,  nal  6  μί&νόος^  υμ\  6  χατάλαλος,  καϊ  6  ψενΰτης^  καΐ  ο  πλεονέκτης, 
Mri  ό  άποστ'"•"•'"  καΐ  Ζαα  τοίαντα'  τρνφώαι  γαρ  Ιν  τ»)  αντών  πράΐ^ει. 
Ανται  Sl•  t  βίαβιραί    εΐοί    τοίς  δονλοις   τον  Θεον.     Είαϊ   dh 

ΜτΙ  tifv<pa\  oo)C(jvo«i  τους  ανθρώπους.  Πολλοί  γαρ  αγα^α  Ιργαξόμενοι 
τςυφώύίν'  αντη  ονν  ι]  τρνφη  τοΐς  δονλοις  τον  Θεον  περιποιείται  ζωην, 
td  ik  προειρημέναι  τρνφαϊ  βαΟανον. 

p.torquelur;  magnam  15)  noct/cVa(.,  iU:\iuicieliclai\.  diclae. 

Lffn•  saltrm  rrlattie,, \il  Ιι.ίΙηΊ  I*al. 
P,^^-.,      r. -.    rrcordatur  el  dul-  i(j)  permanserU  Val. 

I  11  et  tentH  pro- 

»<  .        .  Sim.  V!f      η  ί•.Μ*ί<1ί•ΓβΙ«Γ  iii  Cod.  Vat. 

^)  ttaataermml  l,„j„^     ν  liiulns,    riii    inmen 

'\)  n^.rur  SiX     '.  eiUcrilMi!        ,  1  rcliiiiiro  esl  vacuum. 

Ρ  lilera  ininio  cnl  dcpirla. 

2)   in  campo  illo   Val..  iii   Uur  inqttit 


Φ 


Π) 
121 


^aluUtn  '     '«ί-*^"•    Crr.  Sini.6.    1 


^^j^  Cap.  V.     1)  purificart  I»al. 

V.t,  piiito  2)  quod  i*al. 

8)  ΑΜβ  <mmet  Mcedinii  Pal. 


5β8  HERMAE  PASTOR.     LiBER  III.     SIMILIT.  VII.  (A) 

te,  domine,  ut  pastorem  illum  praeposilum  poenae  iubeas  de  mea  domo^ 
oxire,  quia  vehemenler  me  afiligit.'  Et  respondens,  ,necesse  est/  inquit, 
,patiaris  inconimoda  et  vexationes;  sic  enim  praecepit  de  te  ille  nuntiiis 
boiius,  quia  templare  te  vult."*  ,Quod,''^  inquam,  ,domine,  tam  grave 
peccalum  admisi,  iit  iiuic  niintio  traderer?  ,Adverle/^  inquit.  ,CompIura' 
quidem  habes  peccata,  sed  non  tam  multa,  ut  hiiic  nunlio  debeaslradi; 
sed  multa  delicla  et  scclera  domus  lua  commisit,  ideoque  faclis  eoriim 
ille  bonus  nunlius  exacerbatus  iussit  te  aliquanlum  temporis  vexationem 
experiri,  ut  et  illi  adraissorum  suoriim  agant  poenitentiam,  et  abluant  se 
ab  onini  cupiditate  biiius  seculi.  Cum  itaque^  egerinl  poenitentiam  et 
purificati  fuerint,  liinc  disccdel  a  te  nuntius  ille ,  qui  praepositus  est 
poenae.'  Dico  ei:  ,domine,  si  ila  illi  se^  gesserunl,  ut  exasperarint  nun- 
lium  bonum,  ego  quid  feci?'  Respondens,  ,aliter,'^*^  inquit ,  non  possunt 
illi  vexationem  pati,  nisi  tu,  qui  caput  es  totius  domus,  labores.  Quic- 
quid  enim  lii  passus"  fueris ,  necesse  est  ut  et  illi  sentiant;  quamdiu 
vero  tu  bene  stabilitus  fueris,  illi  niillam  vexationem  possunt  experiri.' 
Et  dixi:  ,sed  ecce  iara  nunc,  domine,  agunt^^  poenitentiam  ex  totis  prae- 
cordiis  suis.'  ,Et  ego  scio/  inquit,  ,ex^^  totis  praecordiis  eos  agere 
poenitentiam.  Nunquid  ergo/  ait,  ,protinus  putas  aboleri  delicta  eorum, 
qui  agunt  poenitenliam?  Noii  proinde  continuo;  sed  oportet  eum,  qui 
agit  poenitenliam,  affligere^*  animam  siiam,  et  bumilem  animo  se  praestare 
in  omni  ncgotio,  et  vexationes  mullas  variasque  perferre;  cumque  per- 
pessus  fuerit  omnia ,  quae  illi  instituta  fuerint ,  liinc  forsitan,  qui  eum 
creavit  et  qui  forrriavit  universa,  commovebitur  erga  eum  clementia  sua, 
et  aliquod  remedium  dabit;  idque  ila,  si  viderit  eius,  qui  poenilentiam 
agit,  cor  purum  esse  ab  omni  opere  nequissimo.  Tibi  autem  et  domui 
tuae  vcxari  nunc  expedit,  et  miillam  vexalionem  pati  necesse  est,  sicut 
praecepit^''  niinlius  Domini,  qui  te  mihi  tradidit.  Quin  potius  gratias 
agas  Domino ,  quod  praescius  futuri  dignum  te  habuit ,  cui  praediceret 
tribulalionem  instare  valenlibus  eam  suslinere.'^®  Dico  ei :  ,et  tu,  domine, 
mecum  esto,  et  facile  omnem  vexationem  suslinebo.*  ?Egu,'  inqiiit,  ,ero 
tecum,  sed  et  rogabo  nunlium  illum ,  qui  praepositus  est  poenae,"  ut 
levius  le  affligat;  sed  et  exiguo  tempore  patieris  adversa,  itcrumque  tuo 
loco  restitueris ,  tantummodo  in  humililate  animi  persevera.  Pare  Do- 
mino  mente  pura,  dorausque  tua  ac  nati;^"    ct  in  mandatis  eius  ambula. 


3)  preposilum  pcna  iuheas  de  domo  domus  tua  filios  Hermae  non  absqne 
mea  Vat.                    '  ipsius  uxore  (Gallicciolli :  la  tua  famiglia) 

^.    .       ..           .              ,       ,          ,.  significant.  Vid.  Vis.  1,  3.  et  Vis.  2,  2. 

4)  tnqmt  eos  mcommoda  el  vexatto-  °  g.  initur  Vat 
nes  pati.     Sic  enim  praecepit   de    te   illi  [    ^             ' 

mnlius  honestus  quia  temptare  vult.  9)  ^e  deest  in  Vat.,  ubi  mox  ut  exa- 

spererii  niintium  honestum.  , 

5)  Quid  Vat.  10)  Alter  Vat. 

6)  Audi  Vat.  H)  passiirus\ai.,  qui  om.  et  anle  illi. 

7)  Cumplttraip.  Complura  Val. ,  qui  ^^^  .  ^  p^,^  ^^  ^^^  g^^ 
membro  sed  non  tam  multa,  ut  huic  nun-  ^^^^^.^  ^^  J  J^  ^^^ -^  ^^^^^  Cot. 
tio  dcbcas  tradt  omisso  pergit  sed  mulla  t-                •>  ^ 

delictadomustuaetsceleracommisit.ldeo-  13)  ex  addidi    c.  Fab.  St.  Pal.  Vat., 

que  ex  factis  eorum  ille  honcstus  nuntius  in  quo  quidem  deest  sq.  eos. 

exacerbaius  iussit  te  aliquantulum.   Vocc.  14)  cmciare  Pah,  cruciari  Vat. ,    qui 


PASTOR.     MBER  III.     SIMILIT.  VII.  (B)  509 

foii,  doiiHBe,  rogare,  ul  pasioreiu  praepositum  poenae  iubeas  de  domo 
mea  eiire,  quia  vehemenler  lue  arfligit.  El  dixil  milii:  nccossc  csl,  iit 
paUaris  incommoda  et  vexaliones;  lioc  eniiu  praccepil  de  te  mintius  ille 
booeslus.  quia  teniplare  te  vulL  Et  ego  diii:  quod*  enini,  duiuinc,  tam 
grande  delicium  admisi,  ut  huic  nunUo  traderer^  Et  ail  luihi:  coiuplura 
«juideiii  peccata  habes,  sed  non  tamen  inulta,  ut  huic  nunlio  debeas 
tradi.  Sed  domus  tua  copiosa  delicta  ct  scelcra  cominisit ;  idcirco  nun* 
tius  ille  lioneslus  exacerbalus  est,  cl  iussit  te  aliqtiod  tcmporis  vexalio• 
oem  experiri,  ul  el  illi  admissorum  aganl  poenitentiam,  ct  alihiant  sc 
ab  oiuoi  cupidilale  seculi  huius.  Cuui  igilur  egerint  poenilonliain,  pu• 
hficatique  fuerint,  discedcl'  a  lc  nunlius  poenae.  El  ego  dixi:  domine, 
si  illi  gesserunl,  u(  exacerbareiil  nunlium  illuui  honesliim,  quid  cgo  feci  ί 
Ail  mihi:  aJiler  illi  non  possunt  seiilirc  vcxalioneni,  nisi  lu,  qui  caput 
es  toUus  domus,  labores;  quicquid  enim  tu  passus  fueris,  et  illi  sen• 
uant  oecesse  esL  Elenini  quandiu'  lu  conimodc  habucris ,  nulla  illi 
Yeiatioae  paUeDlur.  Sed  iam,  inquam,  dorainc,  cgerunt  pocnilcnliam  ex 
lolit  pnecordiis  sais.  El  ail  mihi:  scio  quidein>  quoniam  poenitcnliam 
egenint  ex  loUs  praecordiis  suis,  sed  non,  ul  tu  putas,  prolinus  debere^ 
deiicu  eorum,  qui  agunl  poenileiiUam ,  aboleri.  Oporlet  enim  eum,  qui 
agit  poenileaUam,  cruciare  animam  suani,  el  in  omni  ncgolio  huinilein 
se  gerere,  el  vexaliunes  mullas  variasque  perfeiTc.  Cunique  perpessus 
fuerit  ODiDia,  foriasse  qui  creavil  cl  confirmavil  oinnia,  inovcbilur  in  eum 
deaieDUa  sua,  et  aliquod  salulis  remcdiuui  dabil  ci,  si  tainen  viderit 
eiiis,  qui  poeDitenliam  agil,  praecordia  csse  pura  ab  onini  opcrc  neiiuiliae. 
Tibi  aoleiD  domuique  luae  nunc  vexari  expediu  Quid  inulla  libi  dico? 
VeialaoBem  ul  paliaris  necesse  est^  sicul  praecepil  nunliiis  Doniini,  qui 
te  mihi  IndidiL  £l  hoc  graliis  age  Domino,  quod  te  dignuiu  babuit, 
cni  boc  islud  pnedicerel,  ul  validius  id  susUncres  pracscius  futuri.  Dico 
#:  tawae,  tn  mecaai  esto,  et  facile  omiicm  vcxationcm  suslincbo.  £t 
Ihiteilii:  el  ego  ero  tecum,  ct  illum  nunlium  pracposiluui  pocnae  ro• 
gal»o,  at  le  letiot  adllipL  Exiguo  tamen  lcmporc  paticris  adversa,  et 
MC  ia  locufli  Uuuu  restituens.  Submissus  lanluin  pcrsevera  iii  hiiinili• 
Ule  aBimi,  et  pele  [a]  Domino  mentc  pura  doniusqiie  lua  et  nati  lui,  ct 


dein(!«>  aQrrr  p.praeglare,  in  ailero  mein-     |»8il  iii  Val. ,    iihi    niox  palieris  adverta. 
br  '  umf{Ufpfrprtsut  fuenl  omnia     Hcnuiuc    νυΐο     rum    restitueris     lantum- 

qit  nf.      Ht   tunr    fnrfitnn    φιί     tnodo   nim    humilitate.      lo.    Moriniis    in 

erf  .    ,1     CommcnUirio    liiitloriro    tli;    flisri|iliiia  iii 

tv  I     aclniiiiiutralioiif    poeiiilciiliflc  XIII    ρηηιίκ 

ifo   ■■  '  '':'•.    iMMMiilen- 

Γ'ί'τΐ  ii.mos    iioii 

""•  '■  .,.  .«!. i .  iil.iliir. 

Ib)   Vor< .  ac  II  |'«?rgil  V«l. 

ff    tn   manildlti    tin  ijue  prac- 

'f^l.  '^''^' 

Sitn.  Ml.     Ij  quid    pHJ. 

_ „,„.....  2)  dncfdif  V»\. 

tUrt  ψφΙηίΛϋΜ    ■  3)  lu  diirndeiri    (cxlam  (Jodicin  Pal. 

fnhui.  ri  illi  ienUent.   Sfcetie  e$l  enim  iamdiu. 

17)  I)  HcTip»cnm  debenf. 


iomm    U$e   mnmc 


vcxe' 


cwi    vTarmm 


510        HERMAE  PASTOR.     LIBER  II.     MANDAT.  VII.  VIII.  (A) 

quae  praecepit  tibi;  el  poenilenlia  tua  polerit  esse  firnia  atque  pura. 
Et  si  liaec  cuslodieris  cura  domo  tua,  incommoda  a  le  recedent;  sed 
et  ab  omnibus,  quicunque  in  his  mandalis^^  ambulaverint,  omnis  vexalio 
recedet.* 

SIMILITUDO  VIII.^ 

Eleclorum  el  poeniientium  peccaiorum  muUa  suni  genera ;  omnes  autem 
pro  poenUenliae  el  bonorum  operum  suorum  modo  hahebunt  mercedem. 
(a)  I.  Ostendit  mibi  salicem  tegentem^  campos  ac  monles,  sub 
cuius  urabram  veneruril  omnes,  qui  vocati  erant  in  nomine  Domini.  Et 
iiixta  salicem  illam^  slabat  nunlius  Domini  valde  praeclarus  et  sublimis; 
et  secabat  cum  falce  magna*  ab  illa  salice  ramos,  et  populo  illi,  qui  erat 
sub  umbra  salicis  illius,  exiguas  et  quasi  cubilales  virgas  porrigebat. 
Poslquam  autera  accepissent  universi ,  deposuit  falcem,  et  arbor  illa  in- 
legra  permansit,  sicut  antea  videram  eam;  quam  ego  rem  mirabar,^  atque 
inlra  me  disputabam.  Ait  ad  me  pastor  ille:  jdesine  rairari,  quod  arbor 
illa  tol®  raniis  praecisis  perinanserit  inlegra;  sed  expecla.  Nunc  demon• 
strabitur  tibi,  quid  significet  angelus'  ille,  qui  popiilo  porrexit  virgas.' 
Et  rursus  eas  ab  his  reposcebati^  et  quo  quisque  eas  perceperat  ordine, 
eodem  etiam  vocabatur  ad  illum,  virgasque  reddebal ;  quas  cum  acciperet 
ille,  considerabal.  Α  quibusdam  enim^  accipiebat  aridas  et  pulridas, 
velut  a  linea  tactas;  ef"  iubebat  eos,  qui  huiusraodi  virgas  Iradiderant, 
secerni  et  seorsuin  statiii.  Alii  porrigebant  aridas  quidem,  sed  non*^ 
tactas  a  tinea;  et  hos  seorsum  statui  iubebat.  Alii  porrigebant  seraia- 
ridas  virgas  ;  et  bi^^  quoque  seorsum  statuebanlur.  Quidam  autem  dabant 
virgas  suas  semiaridas  et  scissuras  habentes;  et  hi^^  seorsura  stalue- 
banlur.  Alii  porrigebant  virgas  suas  virides  scissuras  habentes,  et  hi 
segregabantur.^*  Abi  virgas  suas  afferebant,  quarum  dimidia  pars  arida 
erat,  dimidia  vero  viridis ;  et  hi^^  seorsura  statuebanlur.  Alii  virgas  suas 
afferebant,  qiiarum  duae  partes  virides^''  erant,  lerlia  vero  arida;  et  hi 
seorsum  slaluebantur.  Alii  virgas  suas  afTerebant,  quarum  duae  partes 
erant  aridae,  tertia  vero  viridis  ;  et  hi"  seorsuni  staluebantur.  Quidam 
porrigebant*^  virgas  suas  paululum  aridas,  exiguissimum  eiiim  aridum 
erat  in  virgis  eorum,  id  est,  ipsum  cacumen,  scissuras  vero  habebant ;  et 
hi  seorsuQi  statuebantur.     Aliorum   aulem  in  virgis  exiguum  erat  viride, 


19)  mcis  addit  Vat.,   ubi  in  fine  leg.  5)  sicut   anle   videram.     Quo   nomine 

recedit.  (subnotatiim)  mirabar   Vat. ,    cuius    orae 

Sim.  VIII.     1)  Simililudo  VI 111 'm\at  man.  sec.  adscripsit  maxime  p.  nomine. 

2)  lanqenlem  Vat.,  ubi  iimbra  p.  um-  n\  ,  ,  λ^„„    n„i       ,  ,      ^  u     o. 

,        '   ο  I ■    u                    T?          I•  b)  tot  Uxon.  Pal. ,    tota    Fab.    St.  et 

hram.    Salix  haec  magna  Evangehum  po-  r..    '.,  ^  ^.             ' 

...                    1  •                •  ,       r»        X  LiOi .  iieni   V  ai. 

pulis  terranim  orhis  annuncialum  figurat.  ' 

3)  iuxla  illam  salicem  Vat.  7)  nuntius  Vat. ,    idem  ponexerat  p. 

4)  Deest  magna  in  Vat. ,    subinde  de  porrexit. 

ea  p.  ab  illa,   lum    rcpetitur  ^m  primo  3^  j^^  Lamb.  Pal.  Vat.,  reposcit  Cot., 

exiguas  ac  velutt  cubUalcs.    ,IJuntius  au-  ^,„^3          quisque  ista  que  acceper at  \at., 

tem  lUe  magnilicus  et  bonus  Michael  est  _         •                 „       \.Λ^„.^      ir„       α  J. 

.   .         ο     o•    •ι•.      η  I                  1  inox  virnamque  p.  vtrgasqne.     Lx  eodem 

mfra  c. 3.    Simihtei•  Palmae  populo  por-  .  p„r  -^ct    α,.α\  „..;l...J,,  ^    r^, 

.    ...      ΤΛΓ  Γ  j      ο    /ic     Tk•  .  •  et  iab.   ISt.   deai  acciperel  p.  l.ot.  acce- 

riguntur  in  Libio  IV  Lsdr.   2,  45.    Disln-  _„_»* 

butio  virgarum  singillatim  facta  ad  Evan-  ^ 

gelinm  singulis  annunciatum  respicit.  9)  enim  om.  Vat. 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  ΙΠ.     SIHILIT.  VII.  VIII.  (B)        511 

in  mandalis,  quae  praecepi  tibi,  ambuU,  et  age  poenileDliam  tuaiu  puraiii 
ac  tirmam,  et  onine  incoinmodiiiii  a  le  recedel;  el  ab  univcrsis,  qui• 
fuoque   m  his  niaiulalis  nieis  ainluilavprint/   omnis  vexalio  rocedel. 


SIlflLITODO    OCTATA. 

(•)  Ostendit  mihi  trborem  salicem  tegentem  campos  ac  monles,  sub 
cuius  umbnun^  τβΒβηιηΙ  omnes  vocali  iii  noiiiinc  Doinini.  Et  ecce 
nuDtius  honeslus  valdeque  subliniis  caedebal  Taloc  luagna  de  eadem  salice 
ramos,  popuiiqiie  illi,  qui  sub  uiiibram  cius  vencranty  exiguas  virgulas 
velut  cubiules  accipiebant  Giim  omnes  virgas  acccpisseiit,  deposuil 
el  ipse  arbor  iBlegra  perniaiisit ,  sicut  cani  ante  vidcram.  Quod 
admirari  in*  aoirao  meo  videbar.  Tiinc  ait  mihi  paslor:  dcsine 
quod  arbor  baec  tot  ramis  dccisis  iiilcgra  permanscriL  Expecta 
igitur,  et  cam  universa  Tideris,  Uinc  dcmonslrabilur  lihi,  quid  signiflcct. 
NuDtius  aaleiu  ille,  qui  popiilo  porrexerat  virgas,  rursus  eas  ab  eis  repo• 
Quo  quisque  loco  acceperat,  eodcm  vocabalur,  virgamque  reddebaU 
le  aaleDi  virgas  accipiebat,  considerabat  cas.  Α  ({uibusdam 
eniiB  accipiebat  aridas,  et  veluli  a  tinea  pulridas,  et  iubebat  illos  sepa• 
rari.  Α  qnibusdani  emancipiebal  aridas  quideni,  sed  non  vcxalas  a  tinea ; 
ΐΜβ  qaoque  seorsam  slalui  iubebat.  Et  alii  porrigebant  pseudoaridas, 
€t  ipti  se|Mraum  poDebanlur;  alii  etiam  semiaridas  scissurasque  haben• 
tef,  et  ipsi  Mortnm  ttatuebanlur.  Alii  porrigcltanl  virgas  suas  virides 
habeHe»»  et  hi  segregabantur.  (Juidam  vcro  porrigcbant  virgas 
parles  ?indcs  erant  el  tcrtia  arida;  bi  quoque  de* 
▼irgas  suas  paulo  minus  totas  viridcs, 
arklas;  et  isli  separabanlur.  Alii  autein  ad- 
•eeepeniBt  ab  angelo.     El  boc   maxima   pars 


,     I•)  «f  4m4rt  ifi  ?•!.  In  r.  β.  dirttnlnr  15)  hii  Vat.    ,Hi  sunt  negoliationibus 

φ^β.'  involuU,   neqiie   applicili  sanclis'  socuii- 

ψι.  duin  c.  8. 


clr 


Ii-ILZ"13-:;';;";  ^^)  «'«"''*  Val.,  deinde  des.  el  hi.  In- 

^ΤΓΓΤί-  um  Τ!Γ    l•  »'■"'«'•    «08    «»  ♦^•  8•'    fl"•    ,complnriI)»s 

inodis  df-pravali  ηομηνοηιηΐ   Domimiin.' 

17)  hii  Vat.     li  noliintur,  qtii   (c  9.) 
Ild«'l<'s  qiiid(>iii  roin.nirlt.-uil ,    sed    diviliif) 
niiiiiiim    μ.ιικίΓΠΙικ     iw.     Μΐ|ΐ<•ι-Ιιίη     iiiilnli 
1  '/^  adamaiiaiit  clhiiicunim  ruiiHorliiiiii. 

Ib)  ftonujrbat  Vat,,    di;iii  jtaulominut 

p.    paululum.     Cum    Vat.    (.'ol.    n-voravi 

'•  ipttUH  eatumrn  p.  alionim  ipiarum  cacu- 

\Ui  f.orriqfhant — ttgrtgn'     «τη.    Μοϊ   rt  hii  ρ.  rt  hi  V;il.    Ex  r.  10. 

kemimf  '  Herie  \um     U,  nt     proplcr 

WelM•  '•••   «iflrflia     in;ii.  >^'ilalioncN, 

•d-     qo••   inlij  .•>•    hajiucrtiiit. 


^um* 


5)  ambula9era  I' 


ι  S\m.  ?III.     1)  u  11. 

digeiuir  (c.  7.).  2)  eJmtroiM  on  p.  admtrari  in  Pal. 


512  IIERMAE  PASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.  VIII.  (A) 

reliquiim  vero  aridum;  et  hi  seorsiim^^  staluebanlur.  Alii  veniebant 
aiTerentes  virgas  suas  siciit  acceperant  virides,  maximaque  pars  populi 
luiiiismodi  virgas  porrigebai,  el  niagnum  ex  his^"  nuntius  ille  gaudium 
cepil;  el  lii  seorsum  slatuebantur.  Alii  afferebant  virgas  siias  virides, 
et  pampinos  babentes;  et  bi^^  seorsum  statuebanlur.  Et  hos  quoque 
nuntius  ille  magna  cum  hilarilate  excipiebat.^^  Alii  afferebant  virgas  siias 
virides,  ex  quibus  excreveranl  pampini  earura,  qui  pampini  quosdam 
fruclus  afferebanl.^^  Qui  huiusmodi  virgas  porrigebant,  valde  hilares 
erant  vultu;  sed  et  nunlius  ipse  quidem  ex  eis  magnam  laetiliam  perci- 
piebat;  nec  minus  paslor  illc  cum  eo  ex  eadem  causa  hilaritatem  capiebat. 

(a)  II.  Tunc  nuntius  Domini  coronas  iussit  afferri.  Allatae  sunt 
aulem^  coronae  velut  ex  palmis  faclae,  et  coronavit  eos  viros  nunlius, 
in  quorum  virgis  pampinos  invenerat  et  fruclum ;  et  iussit  eos  ire  in 
turrim.  Sed  et  illos  viros  misit  in  turrira,  in  quorum  virgis^  sine  fruclu 
invenerat  pampinos ,  dato  eis  sigillo.  Nara  vestem  eandem  habebant,  id 
esl,  candidam  sicut  nivem;  cuin  qua^  iubebat  ipsos  ire  in  turrim.  Nec 
minus  et  eos,  qui  reddiderant  virgas  suas  sicuti  acceperanl*  virides,  data 
eis  veste  candida;  et  sic  eos  dimisit  ire  in  lurrim.  His  consummatis 
ait  ad  pastorem  illum:  ,ego  vado;  tu  vero  dimitte  hos  intra  muros,  iii 
eo  loco,  quo'^  quisque  meruit  habilare,  consideratis  prius  virgis  eorum 
diligenter;  tarnen,  ne  quis  le  fallat,  considera.  Sed  et  si  quis  te  prae- 
lerieril,  inquit,  ego  eos  super  aram^  probabo.'  His  ad  pastorem  dictis 
recessit.  Postqiiam  ille  discesserat,  ait  railii  paslor:  ,accipiaiiius  ab 
omnibus  virgas,  et  plantemus  illas,  si  possint  revirescere'.'  Dico  ei: 
jdomine,  islae,  quae  sunt  aridae  virgae,  quo  modo  possunt  revirescere^?' 
Ait  mihi:  ,arbor  ista  salix  est,  el^  semper  amat  vitam.  Si  planlatae 
ergo  fuerint  bae  virgae,  exiguumque  humoris  acceperint,  plurimae  ex 
eis  revirescent^".  Templabo  enim,  et  suffundam  eis  aquam;  et  si  qua^^ 
earum  potuerit  vivere,  gratulabor  ei;  quodsi  non,  certe  non  videbor  ego 
negligens  fuisse.*  lussit  deinde  me^^  vocare  eos.  Et  sicut  sleteruiit 
quisque  eorum,  venerunt  ordine  suo,  virgasque  suas  Iradiderunt^^ ;  quas 
acceptas  ille  singulas  plantavil  ordinibus  suis.  Et  poslquam  plantasset 
omnes,  aquara  mullam  superefludit^*  illis,  ita  ut  legerenlur  ab  aqua,  ne- 
que  ab  ea  exstarent.  Deinde,  cum  irrigasset  illas,  ait  mihi:  ,eamus,  et 
posl^^  paucos  dies  reverlamurj  et  visitemus  eas.  Qui  creavit  enim  hanc 
arborem,    vivere    vult    omnes    eos,    qui    ex  ea  acceperiinl^''  virgas.     Ego 


19)  hii  p.  hi  seorsiim  Vat.  In  c.  10.  fructum  p.  quosdam  frucius  adferebant 
ii,  qui  crediderunt  quidem  Deo,  in  sce-  Vat.,  qui  pergit  virornm  eorum.  Qui  hu- 
leribns  vero  conversati  sunt.  iusmodi,  mox  transpotiil  ipse  nunlius,  tum 

20)  huiusmodi  virg.  porrigebani.    Ma-  ex  ipsis  p.  ex  eis. 

gnumex  hiii\at.,mox  hiii>.hi.  liinlelligun-  Cap.  II.    1)  enim  absqiie  coronaeYat., 

tur,  qui  (c.  3.)  modesti  siint  atque  iusli,  dein  viros   quorum  in  viryis  pampinorum 

et  qni  valde  pura  mente  vixerunt,  et  cu-  invenerat  fructum.   In  turrim  coronati  man- 

stodierunt  mandata  Dei.  dantiir,  qiii  cnm  diabolo  luctati  lcgi  sa- 

21)  /ifj  Vat.   li  sunt,  qui  fc.3.)  vexa-  tisfecerunt,  nl  apparet  ex  c.  3. 
tionem  sustinuerunt  propler  legem  ,   non  2)  quorum  in  virgis  absque  sinc  fructu 
obierunt  autem  mortem ;  sed  nec  abnega-  Vat.,  ubi  deest  eis. 

verunt  sanctam  legem.  3)  quibus  Vat.,  sine  seq.  ipsos. 

22)  magna  hylaritate  capiebat  Vat.  4)  sicut   et  acceperat  Vat. ,    ubi   sub 

23)  ajferchanl  quodammodum  quendam  finem  om.  ire. 


HERMAE  PASTOR      LIBER  III.     SIMILIT.  VIII.  (B)  513 

li  fecit;  ex  quibas  magnum  gaudiuni  ille  nunlius  accepit,  et  ipsos 
sepauralim  sUUiit.  Alii  quoque  adtulerunt  virgas  viridcs  pampinos  habenles ; 
et  hi  separatim  positi  sunt,  et  iii  his  ille  angelus  gaudcbat.  Alii  cliara 
adrerebant  Tirgas  suas  virides  pampinosque  habcntcs  quique  pampini 
rructiim  quendam  rerebanL  Ipsi  cnim  valde  bilares  erant,  et  nuntius 
ipse  magnani  laetitiam  de  ipsis  habebat ;  ipse  quoque  paslor  ex  illis 
hilahs  erat. 

(■)  II.  Tunc  nuntitis  Domini  coronas  iussil  [adfern.J  ijuae  ciim 
albtae  essent  velut  ei  pahnis  factae.  coroiiavil  eos,  qiioruin  virgas  viride.s 
pampiDOS  et  fructus  habebant.  et  eos  in  turriin  iiissit  irc.  Sed  [ct] 
eos  ibi  iussit  ire,  quorum  virgas  pampinos  sine  rructu  habcntcs  iiivenerat, 
dato  eis  sigillo.  Nam  vestcm  candidam  omncs  babcbant  stcut  nix  hi, 
quos  in  lurrim*  niiUebat.  Eos  quoquc  in  eaiidcm  turrini^  niisit,  qui 
Ules  Tirgis  reddebaol  quales  acccperant,  dalis  eis  sigillis  et  vestem 
caadidain.  His  coosummatis  ait  ad  illum  pastorem :  ego  eo ;  tu  cura 
islot  dimiUere  iu  muruni,  in  quo  quisquc  meruit  baberi,'  consideratis 
diMgmer  priiis  virgis  eorum  ;  sed  vide,  iie  quis  te  faliat.  Si  quis^  tamen 
le  praelerieril,  ego  illos  supra  allare  probabo.  His  pastori'^  dictis  iit. 
Et  coi  reeessiitet  angelus,  ait  mihi  ille  pastor:  accipiamus  ab  oinnibus 
▼irgas  et  pluteraas  illas,  si^  forle  aliquac  e\  ipsis  potcrunt  revivescere. 
Et  ait  mihi:  arbor  baec  salix  est,  et  genus  eius  senipcr  amat  vitanr.  Et 
si  plaDlaUe  fuerinl  bac'  virgac,  cl  vel  luinimum  Iminorcm  accepcrint, 
plurimae  ex  illis  revivescenl.  Ueinde  lemplabo  cl  suirundain  eis  aquam; 
el  si  qoi  earom*  vivere  polcrit,  gralulabor  ilii ;  (|uodsi  noii  vixerit,  non 
eg•  ▼yebor  ■cgligc—.  Ueiude  iussit  me  ille  pastor  eos  vocarc,  sicut 
qQtsqae  eonnD  sieleraBL  El  cum  venissent  per  ordincm,**  ct  virgas  suas 
eidem  paslori  tradidiesesl,  ille  asiiiguUs  acccptas  virgas  planlavii  propriis 
:;  et  caB  ommi  pUDlassel,  aquam  copiosam  sutTudil  illis  sic, 
ab  aqva,  eeqae  exUrent.  Ouod  cuni  fccissct,  ait  mibi: 
dpMl  pavcot  4ie•  revertamur  ul  eas  visiluuiiis,  quia  qui  creavil 
«net  illos ,    qui  ex  ca  rainos    accepcnml ,    viverc  vult. 


()  m   fM  p.  (N    eo  loco,    quo  Val.,  11)  si  quam  p.  et  si  gua  Vat.,  dcindc 

■  comtUermiu   p.  coMtideralis ,    mox     Quid  si  cerle  ego  non  videbor  p.  quod.ii 
foee.  aUfenUr;  tawun  omUeie.     Nunlio     hom,  ccrle  non  ridcbor  cgo. 


ageadani  p«nitcnliain ,    iit  12)  tnc  dcindc  (ransp.  Vnt. 

e«IUgltar  ex  c  3.  13)  vinjasque  iradidcrunl  suas  Val. 

•I  fcpr»  «lf«rt  Pal.  Cfr.  Ep.  Barna-  14)  rffudit  Val. 

Wc  C  I.  «CMdcrv  ed  erem  iUiuB.    Tiirri»  15)  lla  man.  scc.   ad  oruni  Val.,    in 


lextu  prinw  Miilinotaliim. 
7)  Η  ylwfwi  €Λ»    $i  ftnmt  reri-  16)  vuU    eot  omnti  qui   tx  ta  aece- 

ti$€en  TeL  peranl  Val. 


<l  te.  fai  VaL  HiUriM  Pictjvien.  C«p.  li.     1)  lurri  Pal. 

ib   U   PmIh.  Ue.:   UfMnMi    Mlimm  2)  eadem  lurri  Pal. 

ttetl,  »i  nodo  3)  tnmuro  mquoquitmeruilhabere?u\. 


4)  quid  Pal. 
5) 


•t^M  fai  kemU•  iu,  niktkm  μ  ifM  5)  f>aiion$  Pal. 

liBiiigial    Gir.  mwmym.  U  mmamm  β)  ct  Pal. 

lacMB.  €Φί,  Ί)  hatc  Pal. 

10)  gxifBif  <   kmmnm  e€<eptruiU  bS  eorum  Pal. 

flwimat  ex  kii  nnetieent  Vat.  0)  ordins  Pal. 

Patbc»  4roaT.  33 


514  HERMAE  PASTOR.      LIBER  III.     SIMILIT.  VIll.  (A) 

autem  spero,  cum  sint  aqua  superinfusae  hae  virgae,"  plurimas  vicluras 
hiimore  capto/ 

(a)  III.  Dico  ei:  ,arbor  Iiaec,  domine,  demonstra  mihi,  quid  sit; 
valde  enim  moveor,  quod  lot  ramis  recisis^  inlegra  videalur  esse;  nec 
omnino  quicquara  de  ea  minus  videlur  esse,  quo  maxime  slupeo/  ,Audi/ 
inquit:  ,arbor  haec  magna,''  quae  campos  tegit  ac  montes  totamque  lerram, 
lex  est  Dei  in  totum  orbem  lerrarum  dala.  Hac  aulem  lege  Filius  Dei 
praedicalus  est  in  omnibus  finibus  orbis  lerrae.  Populi  vero  slantes  sub 
umbra  ii^  sunt,  qui  audierunt  praedicaliones  eius,  et  crediderunt.  Nun- 
lius  aulem  ille  magnificus  et  bonus*  Micliael  est,  qui  populi  huius  habet 
polestatem,  et  gubernat  eos.  Ilic  enim^  in  corde  eorum,  qui  crediderunt, 
inserit  legem.  Visilat  igitur  eos,  quibus  dedit  legem,*^  si  eam  cuslo- 
dierunt.  Videt  autem  uniuscuiusque  virgam,  et  ex  eis  multas  labefaclas. 
lllae  enim  virgae  Domini  lex  sunt'  Cognoscit  autem^  deinde  omnes 
eos,  qui  non  servaverunt  legem,  sciens  sedera  uniuscuiusque  eoriim.' 
Dico  ei:  ,quarej  inquam,  domiiie,  alios  dimisit  in  lurrim,  alios  libi  heic'' 
reliquit?'  ,Hi/"'  inquit,  ,quicunque  supergressi  sunt  legem,  quam  ab 
eo  acceperunt,  in  mea  relicti  sunt  polestate,  ul  admissorum  agant  poeni- 
tenliam;  qui  autem  salisfecerunt  legi  et  servaverunt  eam,  sub  illius  po- 
testate  sunt.'  ,Qui  sunt  ergo,  domine,'  mquanij"  ,in  turrim  eunles  co- 
ronali?'  Ait  mihi:  jquiciinque  luclati  cum  diabolo  vicerunt  eum/^  illi 
sunt  coronali.  Illi*^  autem  sunt,  qui,  ut  servarent  legem,  perpessi  sunt 
iniqua.  Illi  vero,  qui  virides  virgas  pampinosque  sine  fructu  babenles 
tradiderunt,  propter  eandem  quidem  legern^*  vexationem  sustinuerunt,  non 
obierunt  aulem  mortem;  sed  nec  abnegaverunt  sanclam  legem.  Hi^^ 
vero,  qiii  virides,  sicut  acceperant,  tradiderunt,  modesti  sunt  alque  iusti, 
et  qui^^  valde  pura  mente  vixerunt,  et  custodierunt  mandata  Dei.  Reliqua 
aulem  scies,    cum  consideravero  illas"    virgas,  quas  plantavi  et  irrigavi.' 

(a)  IV.  Post  paucos  vero*  dies  reversi  sumus ;  eodemque  loco  con- 
sedit  nunlius  ille  magnificus,^  ego  autem  astiti  ei.  Tunc  ail  raihi;  ,suc- 
cinge  te  sabano,^  et  ministra  mihi.'  Succinxi  me  sabano  mundo,  quod 
erat  factum  ex  sacco.*  Ut  autem  vidit  me  cinctum  et  paralum  illi  mi- 
nistrare,  ait:  ,voca^  viros  illos,  quoriim  virgae  plantatae  sunt,  suo  queni- 
que  ordine,  sicut  porrexerunt  ilias.'     Et  diixit  me  in  campuni ;  et  vocavi^ 


17)  cum  sint  adaquate  virge  hee  Vat.  5)  autem  (c.  punctis  suppositis)  enim 

Vat. 

Cap.  ΙΠ.     1)  precisis  yal.,  ubi  videtur  6)  snam  addit  Vat.,  dein  custodierint 

p.  videatur,    deiiide   Quo  nomine  p.  quo  p.  custodierunt,  et  pergit:    Vident  aulem 

maxme.  uniuscuiusque   cis  mullas  vcxatas. 

2)  Hec  arbor  magna\dii.,  qui  scr.  at-  ')  ^cx  esl  p.  Domini  lex  sunt  Vat. 
que  p.  ac,  tum  lex  dei  est  in  toto  orbc  I»  Pa^•  Uniuscuiusque  enim  virga  lex  est 
terrarum  data.     Ilec  autem  lex  filiiis  dci  =  Evangelium  cuivis  praedicatum. 

est  praedicalus.  8)  cognoscens  p.  Cognoscit  aulem  Vat., 

3)  hi   Vat. ,    dein   praedicationem   p.  ί"ί  «^  sciens  p.  sciens  sedem. 
praedicationes.  9)  heic  om.  Vat. 

4)  Nuncius  ,ille'  atitem  viagnns  et  10)  7/«  Vat,  sine  suhseq.  inquil,  mox 
honestus  (sic)  Vat.  Refert  Hef.  ad  Sem-  exh.  in  meam  relicti  sunl  polestalcm  ut 
lerum    in  Baumgarten,  theol.  Streit.  1.  c.  agant  ndmissorum  suornm  penitentiam. 

p.  8.  not.  10.  11)  inquam  domine  inv.  Vat. 


I 

I 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.  VIII.  (B)  515 

Propter  (\μοά  ego  spero,  cuiu  sint  adaquaUe  hae  virgae  humore  accepto 
plurimas  ex  eis  Ticturas. 

(b)  III.  Et  diii  illi  :^  moiistra  luilii,  liomine ,  quiil  sit  haec  arbor. 
Valde  enim  miror,  quod  lot  rauiis  decisis  inlegra  videlur  essc.  El  dixit 
inihi :  audi.  Arbor  haec  magna ,  quae  campos  et  omnem  tcllurem 
tegit,*  lex  esl  Dei  dala  in  toto  orbe  lerrarum.  Lex  aulcm  tilius  Dei 
tsl  pnedicatunis  in  universis  finibus  orbis  terrae.  Populus  vero  slans 
sab  UDbra  eius  lii  sunt  ,  qui  audierunl  praedicalionem  eius  et  credide• 
nmL  NuDlius  aulem  ille  magnus  el  honestus  Michael,  qtii  populi  huius 
habet  polesUleiii,  gubernalque  eos  bic  in  praccordiis  eorum ,  qiii  cre• 
didenint,  inseril*  legem,  visiUlque  eos  ,  quibus  dedit  legem ,  an  custo• 
dierinl  eam.  Diiiusaiiusque  eoini  virga  lex  esL  Vides  ergo  niultas  ex 
uee  Mse  fiieUs,  oogSMoesque  eos,  qui  non  servaveruiu  legem, 
InbiUUoDein  uniuseuiusque  eorum.  Et  dixi  ei:  quare  alios 
et  alios  in  tiirrini  luisil,  alios  libi  diinisil  ?  Audi ,  inquiU  Qui• 
tmsgressi  sunt  legcm,  qiiam  a  Deo  acccpenint,  in  niea  sunt 
poCestate  relicti,  ut  adroissorum  agant  poenilcnliain.  Qiii  autcin  iam  satis• 
feceninlIegt,poenitcnuamquc  suain  cuslodierunl,  sub  allerius  sunl  potestate.^ 
Et  dixi  ei :  dominc,  qui  sunt  in  lurrcra  cunles  coronali  ?  Ait  mihi :  qui• 
cnnque  loclaU  sunt  cum  diabolo  et  vicerunt  eum ,  illi  sunt  coronati; 
id  est  ipsi  sunt,  qui  cuslodierunt  lcgetu,  et  perpessi  sunt  omnia.  llli 
vero,  qui  Tirides  virgas  pampinosque  sine  fruclu  habebanl,  hi  sunt,  qui 
se  tndidemBl  propter  candeni  lcgcin ,  ct  vexalioncm  suslincnles  non 
abMgavennt  legem  suam ,  ncc  inortcm  gpfsr^vcrunl.  Eos  autcm,  quos 
Tides  lalet,  ifulet  acccpenuit,  reddidissc,  bi  sunl  niodesli  alquc  iusli, 
qoi  falde  pva  oieBte  TiTentes  custodierunt  mandala  Domini.  Dc  reliquis 
MlHi  ntpM,  ctim  consideravero  iUas  Tirgas,  quas  plantavi  et  inrigavi, 
Β  tibi. 
(■)  IV.  Venim  potl  paucos  dies  cum  reversi  fuissemus,  consedil 
»  ϋΙπΜ  nanlii  roagni ,  ct  adsislcbam  cgo  ei.  Et  ait  inihi: 
le  mImbo,  el  roinislra  mibi.  Cumque  praecinxisscni  mc  sabano, 
qao4  die  saceo  fueral  facUim,*  el  ille  videret  nie  praccinclum  el  paralum 
■t  Vl^  mniUnrtmy  ait  mibi:  voca,  inquil,  illo.s,  qiiorum  virgac  planlatae 
ordine,   sicut  anle   porrexeranl  virgas   in   cainpo.     Et  vocavi 


12)  Omcmmm    cmm  diabolo     luclali  4)  Incinxi  tne  sanabo  mundo  qui  erat 
wkermA  ew»  V»L  ex   tacco  faclut  Val.,     iii  cuius  marR.  a 

13)  IK    ▼•!.,  sbi  •ddilar  eom  ante  man.  bcc.  legilur  αΓ  lafcx• ,   quod  epcctat 
IryflB.  ad  tauo. 

14)  rnfUr  ««Omi  lffMif«MMi  Vat^  5)  tU  autem  me  vidit  cinctum  et  »a 


f,  ntfm  mtrUm,  In    raium    ii6i  minulrare.     Voca  inquit  Vat., 
«ΙμμμπμΙ  mmm  JffiM.  qtti  \oc.  qutmque  omisso  in  iine  8cr.ea«. 

Ift)  AUfal.,  M•  mttfmmmi  ψ.  «cm-  6)  et  eduzit  in  eampo  el  vocavil  VaUf 

«bi  €$mi»ihu  p.  ordimbus. 


16)  mtitrti  $tmt  imtU  Η  ψ,  m$4ttH 
t«MeffMiMli,clf*<Yal.,  faitMdiMM.         Ctp.  m.    1)  Vooc  e<  dix<  0/•  repe- 

17)  €*Miderek0  Ut  p.  €mui4trmtr•    tiiaUir  in  Pal. 
ilU*  ΤΛ  J)  tfg^i  Ρ•ΐ. 

Cp.  If.    1)  MT•  om,  VeC  3i  ιμ*γ»ιΙ  Ρ•Ι. 

2)  «Mfaw  T«L  4)  poUtfiem  Pal. 

3)  iiMteff  1«  MM*«V«L  taPal.  «»r-  Cap.  IV.   1)  CunuiMpr.mt  tabΛtoqui 

(pouns  quod  e?)  de  iacco  futral  faclum  Pal. 

33• 


i•^ 


516  HERMAE  PASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.  Vlll.  (A) 

omnes,  qui  eliam  universi  constilerunl  onlinibus  suis.  Ait  ileinde  ad 
illos :'  ,quisque  virgam  suam  extraliat/  et  ad  me  afferat.'  Et  primo  Ira- 
diderunt,  qui  aridas  et  putridas®  habuerunt.  Et  quoriim^"  piitridae  et 
aridae  reperlae  sunt  virgae,  iussjt  eos  slare  seorsum.  Deiiide  porrexe- 
runl,  qui  aridas  quidem,  sed  non  pulridas  liabuerunt.  Aliqui  eorum 
Iradiderunt  virgas  virides,  quidam  vero  aridas  et  putridas,"  velut  a  linea 
lactas.  Eos,  qui  virides  Iradiderunt,  iussit  seorijum  stare;  illos^^  vero, 
qui  aridas  et  putridas  tradiderunt,  cum  primis  slare  iussit.  Porrexerunt 
deinde  illi,  qui  seraiaridas  habuerant/^  et  scissuras  habentes;  multi  ex 
illis  virides  porrexerunt,  nec  scissuias  habentes;  quidam  vero  virides, 
pampinos  habentes  et  in  pampinis  fructum;"  sicut  illi,  qui  in  lurrim 
iverunl/^  coronali.  Alii  porrexerunt  aridas,  et  non  pulridas;  quidam 
vero,  sicut  fuerant/®  semiaridas  et  scissuras  babentes.  lussit  unumquem- 
que    eorum   seorsum   stare,   alios  suo  quemque  ordine,"   alios  seorsum. 

(a)  V.  Deinde  porrexerunt,  qui  habuerant  virides  quidem  virgas/ 
sed  scissuras  habentes.  Hi^  oranes  virides  Iradiderunt,  suoque  ordine 
steterunt.  Gaudium  autem'*  ex  his  percepit  hic  pastor,  quod  omnes 
polilae  essent,  et  deposuissent  scissuras  suas.  Deinde  porrexerunt,  qui 
dimidiam  viridem,  el  dimidiam  aridara  babuerunt;*  quorumdam  vero'' 
inventae  sunt  totae  virides,  aliorum  semiaridae,  aliorum  virides  et  pam- 
pinos  habentes.  Hi  omnes  dimissi  sunt,  unusqmsque  in  suura  ordinem/' 
Tradiderunt  deinde,  qui  habuerunf  duas  partes  virgarum  suarum  viri- 
des,  terliamque  aridam;  mulli  ex  eis  virides  porrexerunt,  inulti  semiaii- 
das,  caeteri  vero  aridas  et  non  pulridas.  Hi  onines  dimissi  sunt  in  suum 
quisque  ordinem.^  Deinde  porrigebant,  qui  habuerant^  in  virgis  suis 
duas  parles  aridas,  tertiamque  parlera  viridem;  mulli  quoque^*^  ex  eis 
porrexerunt  semiaridas,  quidam  vero  aridas  el  pulridas,  alii  aulem  semi- 
aridas  el  scissuras  habentes,  pauci  vero  virides.  Hi  igitur  omnes  con- 
slilerunt  in  suo  quisque  ordine."  Deinde  porrexerunt,  qui  terlium  ha- 
buerant  viride/^  reliquum  vero  aridum.  Horum  virgae  maiori*^  ex  parle 
inventae  sunt  virides,  ramusculos  habentes,  et  in  eis  ramusculis  fruclum; 
et  reliquae  virides  tolae.  Ex  bis  virgis  gaudium  vehemenler  percepit 
pastor  ille/*   quia  sic  invcnerat   eas.     Abierunt  et  illi  in  ordines  suos/^ 

(a)  VI.  Postquam  aulem  omnium  virgas  considerasset,  ait  mihi: 
jdixeram  tibi/  arborem  hanc  diligere  vitani.    Vides,  qiiod^  miilli  egerunt 

7)  Ait  deinde  suos  ad  illos  Vat.  17)  quoque  suo  agmine  p.  stio  quem- 

8)  quisquc  siiam  virgani  extrahat  Vat.     que  ordinc  Vat. 

,    9)  pulridas  cl  aridas  ordo  in  Vat.  Cap.  V.    1)  qui  habebant  virides  qiii- 

.     10)  que  Vat.,    ubi    vero    mox  vtrgac  dcm  absque  virgas  Vat. 
eorum.  2)  Hii  Vat.,  mox  agmine  p.  ordine. 

11)  Aliqui    comm    tradidcrunt   virgas  3)  autem  oni.  Vat.,  dein  qttod  omnes 
aridas  qiiidem  vcro  putridas  Vat.  imitati  cssent    et   deposuissenl  siias  scis- 

12)  Eos  Vat, ,    in    fiiie    cum  primalis  suras. 

tradere  iussit.  4)  liabuerunl  Vat. 

13)  habuerunt   Vat.    pron.    illi    ante  5)  vero  non  cst  in  Vat. 

excluso.  6)  Hii    omnes    dimissi   sunl  in  suum 

14)  cl  pampini  fructum  Vat.                    quoque  agmen  Vat. 

15)  ierunt  Vat.  7)  habucrunt\ai.,u\)i  deindes.  aridam. 

16)  sicuti  fuenmt  Vat.  8)  agmen  Vat. 


J 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.  VIII.  (B)  517 

omnes.  Qui  cuui  venissenl,  et  locis  suis  stetissent,  ait  illis:  virgaiu  suam 
unnsqiusquc  eilraliat,  et  milii  adferal.  Priiiii  ergo  [crant,]  qui  aridas 
virgas  |)ulresque  Iradiderunl.  El  iussil  eos  seorsum  slare.  Illi  ilerum, 
•lui  aridas  virgas  cl  non  putres  habuerunt,  aliqui  cx  iisdem*  virides, 
aliqui  aridas  putresque  velul  a  linea  laclas  Iradiderimt.  Oumcs  separati 
siint,  et  singuli  ad  sibi  similem  positi  sunL  Deinde  alii,  qui  virgas 
semiaridas  scissurasque  habentcs  (enebant,  niulli  cx  iilis  viridcs  Iradide• 
runt  sine  scissuris;  quidam  vero  virides  pampinosque  babciitcs  ct  in 
pampiois'  fructuoi  sicut  illi  babuerunt,  qui  in  lurrein  abierunt  coronali; 
et  ei  his  iussit  ad  sibi  similem  poui.  Obtulcrunt  quoque  el  illi  virgas 
saat,  qui  pulres  et  aridas  babucrunl ;  alii  aridas  uec  pulrcs;  quidam 
semiandas  scissurasque  habenlcs,  sicut  ct  anto  oblulerunl:  et  eos  iussil 
mi  nbi  siioiles  poni  separalos. 

(b)  V.  lUi  eUam,  qui  virides  .scissurasquc  habentcs  virgas  habu• 
enint.  hi  omoes  virides  tradiderunt,  el  in  agmine  suo*  iussi  steterunl; 
ex  eis  habituni  esl,  quod  omnes  esscnl  inulatae,  ct  scissuras 
lUi,  qui  dimidias  viridcs,  diraidias  aridas  babuerant,  quo• 
nimdain  Tirgae  inventac  siint  viridcs,  quorumdani  semiaridae,  aliquoruni 
aridae  putresque ,  aborum  virides  pampinosque  habenles :  ct  isti  omnes 
missi  sunl  unusquisqiie  ad  siiuin  apmcn.  Illi  etiam,  qiii  in  virgis  duas 
partes'  virides,  el  tertiain  aridam  habuerunt,  mulli  ex  his  tradiderunt 
Tirides;  quidam  vero  semiaridas;  alii  aridas  pulrcsqiie:  et  bi  oranes  iii 
sao  agmioe  uousquisque  sleterunt.  Aiii  vero  porrigebant  virgas  suas, 
qaae*  doaf  partes  aridas  babuerunt,  terliain  aiUeni  parlein  viridem.  El 
ei  bis  Iradideniot  semiaridas;  abqiii  aridas  ct  pulrcs;  aliqui  senii• 
ei  tcitsuras  mioimas  habenles;  alii  viridcs  tradidcrunl:  ct  hi 
agniine.  DeindR  illi ,  qiii  virgas  siias  viridcs 
d  ■imifBW  ariduiu  et  srissuras  babcnlcs:  ex  bis  nliqui  viri• 
,;  qaidaiB  anlem  ex  eis  viridns  pampiiutsque  habcntcs  ob- 
:;  et,  at  iotti  tont,  ierunt  iinusquisqup  in  suum  agiiien.  Hi 
qni  is  irirgis  suis  minioiuin  viridc  ,*  reliquum  ariduni  habuerunt, 
firgM  OMion  ex  partc  inveatae  sunt  viridcs  ramosque  babere 
et  iii  ramulis  fractnin.  ¥λ  caoterorum  virgae  totae  virides  inventac  sunl: 
4e  qaibas  pastor  ilJe  roagniini  gaudium  pcrccpil,  qiiod  tales  inventt 
;  et  i<ti  iu^si  ierunt  untisqiiisqtie  ad  suura  aginen. 


(t)  VI.     Ciiroque   oinoium  virgas    considerassct,  ait   niihi:   dixeram 
tibi,  arbomn  hanc  amare  viUm.     Vidcs,  inquil,  quia  mulli  egerint  poe• 


9)  kekmermmt  V«t^  es  qM  a4ied  ρΛΤ-  Cap.  VI.     1)  Cfr.  tapra  c.  2. 
Un9tdm  Pal.  2)  quomam  Vat 

10)  llMfl  fvtfM  fai  Val.,  Mtt  euim 


».  MfMk  2)  kiidem  Pal. 

85 


11)  Α  ifHm  ζΦΛβΙϋΒΜΤΜΐ  mm§i  m  3)  pampinoi  P»i^  deinde  in  lune. 

tM  piiff  «f«MM  fM.  Cap.V.  l)fuiPalMpoftino(liimmu/u/i. 


12)  ^nmiaimwm  k§kekmt  wMdem  VaL  2)  pwU  Pal 

13)  flMi«r«  fac.  3)  qui  Pal. 

14)  Er  ki•  nrfi$f€ft«fU  wehemeuier  4)  9kHmm  Pal.,   ubi   dciiifif;   scripei 
ktc  fuur  Vat  r.  valg.  lect  mmiQri    tx   parlr    p.  maior 

15)  w  9mm  e§mim*  VaL  f«rf. 


518  HERMAE  PASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.  VIII.  (A) 

poenitenlianij  et  asseculi  *sunt  salulem/  ,Vidco/  inquam,  ^omine/  ,Ut 
scias/  inqiiit,  ,bonitatem  et  clemenliam  Domini^  magnam  et  honorandam 
esse,  qui  dedit  spirilum  iis,  qiii  digni  eranl  agere  poenitentiam.'  Et 
dixi:  ,quare  ergo,  domine,  non  omnes  egerunt  poeiiitenliam"?'  'Ait  milii: 
,quorum  videral^  Dominus  puras  mcntes  fuluras,  et  serviluros  ei  ex  tolis 
praecordiis,  illis^  Iribuit  poenilenliam.  At  quorum  aspexil'  dolum  et 
nequilias,  et  animadverlit  ad  se  fallacitcr  rcversuros,  negavil  iis  ad  poeni- 
lenliam  regressum,  ne  rursus  legem  eius  nefandis  maledicerent  verbis.' 
Dico  ei:  jiiunc  milii,  domine,  demonstra,  qualis  sit  locus  cuiusque  eorum, 
qui  virgas  reddiderunt,  et  sedes  eorum;^  ut  audilis  his  et  creditis,  ii,® 
qui  non  custodierunt  integrum  sed  dissipaverunt  sigiilum,  quod  acce- 
perunt,  agnitis  suis  faclis  poenitenliam  agant,  et  accepto  a  te  sigillo 
Domino  dent  honorem,  quod  sit  super  eos  molus  clcmentia  sua,  el  mi- 
serit  te,  iit  spirilus  eorum  renoves.'  ,Audi,'  inquil:  ,quoriim  virgae  et^" 
aridae  et  pulridae  repertae  sunt,  et  veliit  a  linea  taclae;  hi^^  sunt  Irans- 
fugae  et  ecclesiae  prodilores,  qui  inter  reliqua  sua  delicta  nefandis  verbis 
Dominum  inseclati,  ,nomen  eius  negaverunt,  quod  siiper  eos  erat  invo- 
catum/  Hi  igitur*^  oinnes  raorlui  sunt  Deo,  atqiie  eliam  neminem  eorum 
vides  egisse  poenilenliam,  tametsi  audierint  mandata  mea,  quae  lu  eis 
protulisli;  ab  huiusmodi  ergo  hominibus  abest  vila.  Hi  quoque,  qui 
aridas  et  non  putridas  Iradiderunt,  iion  procul  ab  illis  fuerunt;  ficti 
enini  erant,  et  doctrinas  pravas  intiilerunl,  el  perverleriint  servos  Dei/' 
praecipue  eos,  qui  peccassent,  nec  sinentes  eos  ad  poenilenliam  redire, 
sed  doclrinis  fatuis  detinentes.  lli  crgo  habenl  ad  spem  regressum ; 
alque  eliam  multos  vides  agere  poenilenliam,  ex  quo  eis  mandata  mea 
protulisti;  et  adhuc  agent  poenitenliam/*  Quicunque  vcro  non  egerint 
poenitenliam,  ii*^  et  patientiam  perdiderunt,  et  vilam  siiam  amiltent.  At 
bis,  qui^®  egerint,  murus  impriinis  coepit  esse  sedes  eorum;  quidam 
vero  etiam  in^'  lurrim  ascenderunt.  Vides  igitur,  inqui!,  in  poenitenlia*^ 
peccanlium  inesse  vitanij  non  agentium  vero  poenitentiam  mortem  paratam.* 

(a)  VII.     ,De  his  vero/  qui  semiaridas  virgas  porrexerunt,  et  scis- 
suras    habuerunt,    audi.     Quorum   tanlummodo    semiaridae^  erant  virgae, 

3)  Domini  des.  in  Vat. ,  subinde  leg.  7)  ac  quorum  respexit  Vat.,  dein  ad 
magnam  et  honestam  esse  qui  dedit  spi-  se  fallaciter  reversos  negavil  his  ad  pae- 
ritum  his  qui  dilignnt.  nilenliam  regressum  ne  quando  rursus. 

4)  Membrum  Et  dixi:  quare  crgo,  8)  locus  quibusque  eorum  qui  virgas 
domine,  non  omnes  egerunt  poenilcnliam?  reddidcrunt.     Scdes  eorum  Vat. 

non  esl  in  Vat.  9)  hii  Vat. ,   mox    faclis   agant  peni- 

5)  viderit  Vat.  tentiam,  et  mei  p.  super  eos. 

6)  illis  om.  Vat.  In  Sim.  9,  33.  legi-  10)  et  adscripsi   ex  Vat. 

mus:    cumqiie    vidisset    Dominns    bonam  11)  Hii  Vat. ,    cui   excidit  copula    cl 

atque  puram  poenitentiam  eorum,  elposse  ante  ecclesiae,  tiim  msecuti   p.  insectati, 

eos  in  ea  permanere,   iussit  priora  pec-  ibidem  qtiod  in  eos  crat  invocatum.    Cfr. 

cata  eorum   deleri.     Coteierius    adnotal:  lac.  2,  7. 

Imprudenter  existimatum  fuit,    in  verbis  12)  igitur  om.  Vat.,  qui  inverlit  vidcs 

Hermae  caveri  debere  Pelagianismum.  Ne-  eorum,  dcin  tam  et  si  audierunt  mandata 

que  illa  dubitationem  habere  mihi  viden-  mea ,    que  eis  pertulisli  ah  eiusmodi  ho- 

tur.    Deus  illis  dedit  poenilentiam,  a  qui-  minibus.     Ergo  tu  habes  ila. 

bus  vidit  mentes  puras  geslum  iri,  nempe  13)  trudideruHt    prope   ab    illis  erant 

per  gratiae  auxilium,    per  spiritnm  divi-  ficti  enim    et    doctrinas  inferebant  pravas 

nilus  concessum,  ut  loquitur  Pastor.  et  pervertebanl    dei   servos  Vat.     Scripsi 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.  VIII.  (B)  519 

nitenUam,  e(  adseculi  sunt  salutcni.  El  dixi :  video,  doniine.  Ul  scias, 
inquil,  boBiUlein  atqiic  clcmenliam  magnam  Domini,  quoniam  grandis  et 
gloriosa  est,  qui  dcdit  spirilum  liis,  qui  digni  eranl  agcrc  pocnitcnliaiu. 
Quare  ergo,  doniiue,  iuquam,  noii  omncs  egcrunt  pocniteiUiam  ?  Quoruiu, 
inquit,  vidit  Deus  puras  menles  futuras  el  scrviluras  ci  cx  tolis  prae* 
cordiis  suis,  ipsis  Iribuit  pocnitenliam.  Alios  enim  animadvcrlil  fallaciler 
ad  se  reversuros,  el  inlcrdixit  illis*  ingressum  poenilenliae ,  iie  rursuiu 
legem  eius  in  futuro  seculo  ncraiuiis  inalcdicercnt  vcrhis.  Et  dixi  ei: 
dononslra  nunc  inihi,  doiiiine ,  qiiales  singuli  coruiii ,  qui*  virgas  reddi• 
denint,  sed  et  quae  eorum  ulilitas,  aiil  quae  corum,  qui  non  cuslodieruDl 
sigillum  iDlegrum,  quod  acceperunt,  sed  non  [i]  dissipaverunt  id,  ut  agnitis 
mit  factis  acceplo  a  (e  sigillo  aganl  poenilentiam ,  el  dent  Domino  hono• 
nm,  qai  in  eos  clementia  sua  molus  iiiisit  te,  ut  spirilum  coruin  rcno• 
Et  diiil  iiiihi:  audi,  inquit  Qiiorum  virgac  aridac  pulrcsquc  et 
a  liBea  lacUe  repertae  sunt,  hi  sunt  (ransrugae  ecclesiac  ct  pro- 
,  ψή  addideruiit  adHNic  ad  delicta  sua,  quod  ncfandis  verbis  Do• 
persecuU  sunl,  nomcnquc  eius,  quod  in  eos  eral  invocalum,  eru- 
Wemnt  Ui  igilur  in  toUiin  mortui  sunt  Dco,  et  idcirco  nullus  eorum 
egit  poaMlwitiaiu.  Nam  elsi  audierinl  liaec  iiiandala  iiiea,  quae  eis 
osleiiSOTS  sum,  nihil  proficicnt.  Ab  ciusmodi  hominibus  abcsl  vita.  lli 
vero,  qut  aridas  el  non  putrcs  virgas  tradiderunt,  iuxla  illos  crant,  qui 
aridas  virgas  pulresque  habucrant.  Hypocrilac  enim  erant,  et  doctrinas 
pravas  inferebant,  penertcnlcs  Dei  servos,  praecipue  eos,  qui  delicla 
coBBisincirt.  Non  enini  in  loto  sinebant  eos  agere  poenitcntiam ,  sed 
docUwU  falois  eos  detinebant  Vides  ergo,  mullos  liabere  s])cm  rcgre• 
dieadi  et  agendi  poenileotiain.  Ei  quo  eniin  cis  pcrlulisli  mandata  inea, 
aliqoi  ex  eis,  qni  tales  •υηΙ,  adbiic  agcnl  pocnilenliani.  Qiiicuiique 
wtitm  MHi  egerint  poenitenuani ,  amillent  viiam  suam.  Isli  aulcm ,  qui 
ageiol  poewtentiam ,  booi  evaserunt,  et  scdes  eoruin  in  priinis  muris 
Msc"  coepenint  Quidam  vero  cliam  in  turrcm  asccndcrunU  Vidcs 
igitiir,  in  poenilenUa  peccantium  inesse  vitani ;  non  agentibus  vcro  poc• 
mleatiam,  mortem  paratam. 

(a)  VIL     De   his  vero,    qui  semiaridas   scissurasquc    habcnles  por• 
rexenuit,  aadi.'     Quorum  semiaridae  crant  virgac,  dubii  sunl,  quia  nec 


csk.  tftcfrisM  p.  tfadriMM.  primis. 


4C•.  lo  Tau 


Cap.  VIl.    l)rrro  om.  Val.,  ubi  dciade 
kekebanl  p.  haburrunl. 
m  «  Mk  Val.,  Λ  ai  kilm  Lanib^  2)  arid  temiande  (nic)  Vat.,  abi  deiQ 

ψΟκΛ    CoUiibii    lectfMiM    •ι«1|»Ιμι     diminl  vocc.  erani  —  enim  —  mnt, 

ei  fmUmlimm,   Η  witmm  tmm  mUUni.         Cep.  VI.     1)  UU  Pal. 

T«B  piwutialii   bdkai   ιρΜί    Mlvli•,  2)  quae  roaUUiin  in  quai  Pal.,  ηοχ 

qsM  α  pMaUMilia  rade  ptrada  mohU  eum  p.  li. 

coirtii^L     E•   tfcM   fal.  Qmtimpu  3)  «cm  PaL 

MrtMi  mm  e§mm  pmmtmiiMm  miUeiU         Οφ,  VII.    I)  M>enle$:  aui  ρΛφη- 

ttlaai  euem,  Us  ppmstrmU,  Mudi  P«J. 


520  HERMAE  PASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.  VIII.  (A) 

Iii  dul)ii  sunt;  nec  enim  vivi  sunl  nec  morlui.  Alhi,  qui  seniiaritlas  et  scis- 
suras  habenles  tradiderantj  et  dubii  sunt  el  nialeflici,^  de  absentibus  detra- 
henles,  et  nunquam  inler  se  pacem  habenles,  et  inler  se  invidenles.  Et  iis 
quidem  proposila  cst  poenilenlia;*  vides  enim  ex  bis  aliquos  poenitere. 
Quicunque  vero  eorum  cilo  egerunt  pocnitenliam,  bi  in  lurri  habent 
sedem;  al  ii,  qui  tarde  egerunl,^  in  muris  habilanl.  Qui  vero  non  ege- 
runt  poenitenliam,  sed  in  suis  permanserunl®  factis,  morte  morientur. 
At  vero  hi,  qui  virides  quidem  virgas,  sed  scissuras  bal)entcs  tradiderunt, 
fideles  seniper  fuerunt  et  boni,  sed  habenles  inter  se  quandam  invidiani 
el  zelum'  de  principalu  et  dignitate.  Verum  oniiies  liuiusmodi  insipientes 
sunt  el  falui,*  qui  babent  inter  se  aemulalioiiein  de  principatu.  Attamen 
hi,  cum  sint  alioqui  boni,  si  auditis  mandatis  istis  emendaverint  se,  et 
cito  per  suasionem  raeam  egerint  poenitentiam,  in  turri  denique  incipient 
habitare,  sicut  et  hi,  qui  egerunt  digne  poenitentiam.®  Quodsi  quis 
eorum  rursus  ad  dissensionera  redierit,  repelletur^**  a  turri,  et  vitam 
suam  perdel.  Vita  enim  eorum,  qui  custodiuiit  mandata  Domini,  in  man- 
dalis  consislit,  non  in  principatu,  aut"  aliqua  dignilate.  Per  palientiam 
enim  et  bumilitatem  animae  vilara  homines^^  consequentur;  per  sediliones 
vero  el  conlemplum  legis  mortem   sibi  acquirent^'^.' 

(a)  VIII.  ,Qui  vero  in  virgis  suis  dimidium  aridura  habebant,  et 
dimidium*  viride,  hi  sunt  negotialionibus  involuti,  neque  applicili  sanctis ; 
ideoque  eliam  dimidium  eorurn  vivit,  dimidiuin  vero^  mortuura  est.  Multi 
igilur  ex  illis,  audilis  mandatis,®  egerunt  poenitenliam,  et  in  turri  habi- 
tare  coeperunt;  quidam  vero  eoruin  in  totum  deslilerunt.  His  igilur 
non  est  locus  poenitenliae;  a  negotiatione  enim  sua  nefanda  in  Dominum 
locuti  sunt,*  el  eura  abnegaverunt.  Propter  hanc  igilur  nequitiam  ami- 
serunt  vilam.  Mulli  vero  ex  his  dubiam  raenlera  indueriint.  Adhuc  et 
iis*^  est  regressus;  qui,  si  cito  poenilenliam  egerint,  in  turri  sedem  habe- 
bunt;  si  vero  lardius  egerinl,  in  muris  habilabunt;  si  autera  non  egerint, 
mortem  sibi  acquirent.  At  bi,  qui  duas  partes  virgarurn  suarum  virides 
habueriml,  et  lertiam  aridam,  compluribus  modis  depravati®  negaverunt 
Dominum.  Ex  bis  igitur  multi  egorunt  poenitentiam,  atque  ita'  in  lurri 
habitare  coeperunt;  et  miilli  a  Deo  in  perpetuum  recesserunt.  Uli® 
igilur  in  tolum  amiserunt  vilam.  Quidara  vero,  dubia  mente  coiicepla, 
dissensiones  concilaverunt;  iis^  adhuc  regressus  est,  si  cilo  egerint 
poenitentiam,  nec  voluptalibus  suis  remorali  fuerint;  si  aiileni  perman- 
serinl  in  factis  suis,  mortera  sibi  acquirent.' 


3)  habentes  Iradiderunt'  et  hii  dubii  fuerunt.  sed  habcnies  inter  se  quandam 
sunt  et  maledicli  Vat.,  dein  inlra  se  pa-  invidiam  et  gelu  scr.  Vat.  Apud  Cot.  con- 
cem  habcntes.  tentionem  p.  zelum,  quam  lectionem  iam 

4)  Et   his   quidem    adhuc   poslposita  evulgaverat  Fab.  St. 

penitentia  Vat.  8)  Sed  omnes  huiusmodi  fatui  sunt  Vat. 

5)  Quicumquc  vero  ex  his  cito  gesse-  9)  Sed  hi  cum  sint  aliter  boni  si 
runt  (erat  gerunt)  penilenliam  et  in  lur-  auditis  mandatis  meis  emendaverint  se 
rim  habenl  sedem.  Al  hi  qui  tarde  gesse-  cito  (supraadditur  et )  persuasionis  ege- 
runt  Vat.  rint  paenitentiam  in  lurrim  igitur  incipiunt 

6 !  cgerint  —  permanserint  Vat.  habitare  *    sicut    et   hi   qui  egerint   digne 

7)  Atque  vero  hi    (erat  his)  qui  viri-  paeniteniiam  Vat. 
des  quidem    virgas    sed  scissuras   quidcm  10)  ad  descensioncm   rediret  expelle- 

habenles  tradidervnt  fideles  et  boni  semper  tur  Vat. 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.  Vlll.  (B)  521 

nvi  nec  morUii  sunt;  de  absentibus  eniin  delrahebant,  et  inter  se  nun• 
quam  pacem ,  sed  assiduas'  dissensiones  habebaiit  Nam  et  bis  adhuc 
posila  est  poenitentia ,  et  vides  iaiii  aliquos  ex  eis  agere  pocnitcntiam. 
Quicunque  enin]  eorum  egerint  poenitentiam,  in  tiirre'  haltent  scdciii; 
al  hi,  qui  tardius  egerint  poenilenliaiii ,  in  niuris  habitabiint;  qui  aulem 
non  egerinl,  comburt>nlur.  Hi  aulem,  qui  virides  virgas  scissurasque  ha- 
bentes  Iradiderunt,  fideles  semper  bonique  fueninl;  scd  habcnl  inler  se 
aeniulationes  de  principalu  et  vita  cl  dignitate  quadam.  Sed  buiusniodi 
homiDes  fatui  sunt,  qui  de  principalu  cerlanlur/  Et  de  ipsis  tamcn, 
qui  booi  fuerunt,  audilis  inandalis  nicis  emundaverunt  sc,  et  cilo  bac 
persuasione  egerunt  poenitenliara,  el  in  tiirrc  habilarc  coeperunt.  Quodsi 
quis  eorum  rursus  ad  dissciisionem  redieril,  expellcliir  a  tiirri,  vilamquc 
perdiL  Viia  eniiD  vocalorum  Dei  in  niandalis  cuslodiendis  esl.  In 
mandatis  autem,  non  [in]  principalu,  aul  de  gloria  aliqua  est,  sed  de 
palienUa  et  animi  huniilitale  horainibus  viU  erit  a  DomiDO,  in  sediliosis 
aotem  et  contemptoribus  legis  niors. 

(■)  VIII.  nii  enim,  qui  in  virgis  suis  dimidium  ariduru,  dimidium 
Wrtde  babebanl/  hi  sunt  negoliationibus  involuli ,  nec  omnino  sanclis 
adpliciU,  et  ideo  dimidiae  eorum  virgae  vivunl,  dimidiae  iiiorluae  sunt. 
MuUi  tamen  ex  eis,  audilis  mandalis  meis,  egerunl  poenitcnliam,  et  in 
turre'  habilare  coeperunU  Quidam  vero  in  lolum  deslilerunt;  his  ilaque 
Don  est  locus  poenilentiae.  Propler  negotialiones  autcm  siias  in  Dominuiii 
nefanda  loculi  suDt,  eumque  abnegaverunt,  cl  propler  hanc  ncquitiain 
amiserunt  vitain.  Nam  et  mulli  ex  eis  dubiani  vilam  induerunt.  (Juibus 
tikmc  per  celerem  poenilenliam  regressio  est  ad  vitain,  el  in  turre  sedem 
habdNiBL'  Si  enim  larde  egcriot  poenitenliam ,  hahitabunt  in  muris;^ 
nam  si  ooo  egerint  poenitenUam,  el  isti  perdtint  vilam  suam.  lii  vero, 
qui  doas  partes  virgaruni  suanim  virides,  et  terliam  aridam  habuerunt, 
compluribus  generibos  inficianlcs  Deum  negaveriinL  Ex  his  igitur  multi 
egemol  poeoileotiam ,  alque  in  turre  habilare  coeperiint.  Et  niulti  a 
Deo  io  perpeUioiD  recesserunt,  qui  et  in  Πηβ*^  amisenint  viiam.  Quidam 
▼ero  ex  ipfii  dubii,  dubia  mente  conlccla,  dissensiones  feceruiil.  His 
adparati  ett  regressio,  si  cito  egerinl  poenitcntiam,  ncc  in  vuluplatibus 
faerint  remoralL  Si  autem  in  suis  factis  perinanserint,  et  isti  mortem 
sibi  acquirent. 


1« 


Ml  ami.  see.  additnr  ία  inarg.  V«t.  7)  ita  om.  Vat. 

komiuit  Vat.  8)  Hi  Val. ,   ubi   expungitur   ad   ante 

13)  #cfiMniNi  VaL  amiserunl. 

Cap.  YUL     1)  HmUimm  vero    p.   el  ^)  ''"  Vat.,  qui  mux  scr.  nec  in  vo- 

dimidtmm  Yat.  luptatibui. 

2)  ren  om.  VaC 

Z)  es  ki§  mmtdeUi  meii  «Wilit  VaL,  2)  as$tduae  Pal. 

dda  «  Iwrto  laic).  3)  lurrrm  V»\. 

4)  Blfcibel  Pal.  prwfler  m§14eH0nes  4)  Fonna  iiiedii  etl. 

■■If  iMiinitmmum nefvtdm  i»f —li maU.  Cap.  Vlll.     1)  viridem  habtbuni  (tnii- 

ft)  Am  faL,    mtot  Qm  II  eih  eferimi  U(am  in  habebant)  Val.     \ηίη  vivent. 
pendUniim»  i»  Imrrim.  2)  lurrem  Pal. 

β)  ΜΜΠΜΐ  Α•*ΙΜΠΜΙ  wkidei  el  ierUam  3)  hubehatU  Fal. 

βήώύ»  cwm  (qpwrtw)  tomphrikiu  g9•  4)  mum  Pal. 

ntrihu  imfUiaii  Yal.  i)  fhiem  Pal. 


522  IIERMAE  PASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.  VIII.  (A) 

(λ)  IX.  ,Qui  vero  porrexerunt  virgas  suas,  quarum  duae  parles 
aridae  fuerant/  et  terlia  viridis,  fidelcs  quidem  fuerunt,  sed  locupletali 
et  exsaturali  bonis,  apud  extcras  genles  celebriores  esse  cupierunt,  et 
in  superbiam  magnam  inciderunt,  et  sublimia  coeperunt  spirare,  et  veri- 
tatem  descrere;  ncque  appliciti  sunt  iuslis,  sed  cum  exteris  genlibus 
convixeriint;  et  haec  illis  vita  dulcior  visa  cst:  a  Deo  tamen  non  reces- 
serunt,  et  in  fide  perseveraverunt,  sed  opera  fidei  non  exercuerunt. 
Multi  igiliir  ex  illis  egerunt  poenilentiam,  et  sedes  eorum  in  turri  esse 
coeperunt.*  Alii  vero  vivcnles  cum  exteris  gentibus,  et  elali  vanitatibus 
suis,  in  perpeluum  a  Deo  defecerunt,  nalionum*  facinoribus  et  operibus 
servientes.  Huiusmodi  ergo  homines  anmimcrali  sunt  exteris  nalionibus. 
Alii  ex  his  dubiam  mentem  babere  coeperunt,  non*  speranles,  se  propter 
facla  sua  assequi  posse  salutem;  alii  diibii  facli  dissensiones  excitaverunt. 
His  igilur  et  illis,^  qui  propler  facla  sua  dubii  esse  coeperunt,  adhuc 
est  regressus ;  sed  baec  poenitentia  cila  esse  debet,®  ut  sit  in  lurri  sedes 
eorum.  llis  vero,  qui  non  agunt  poenitenliam,  sed  permanent  in  volu- 
ptalibus  suis,  mors  prope  est.' 

(λ)  X.  ,At*  hi,  qui  virgas  virides  porrexerunt,  exceplis  cacumini- 
bus  earum,  quae  sola  arida  erant  et  scissuras  habebanl ,  semper  boni 
atquc  fideles  et  probi  erga  Deum  fuerunt  sed  parumper  deliquerunt 
propter  inanes  voluptates  et  minutas  cogitaliones,  quas  intra  se  babue- 
runt.  Auditis  ergo  verl)is  meis*  plurimi  cgerunt  poenilentiam  celeriter, 
et  in  turri  habitare  coeperiint.  Quidam  autem  ex  his  evaserunl^  diibii; 
quidam  adiecerunt  ad  dubiam  inentem  etiam  dissensiones  movere.  In 
his  igitur  etiamnunc  spes  est  regressus,  quia  boni  semper  fuerunt;  diffi- 
cile  autem  movebunlur.*  Qui  vero  virgas  suas  aridas  porrexerunt,  ex- 
ceptis  cacuminibus  earum,  quae  sola  erant  viridia,^  crediderunt  quidem 
Deo,  in  sceleribus  vero  conversati  sunt,  nunquam  tamen  a  Deo  reces- 
serunt,  sed  semper  nomen  Domini  libenter  tulerunt,  et  libenter  in  ho- 
spitiis  suis  Dei  servos  susceperunt.  Audilo  igitur  hoc,  regressi,  sine 
mora  egerunt  poenitentiam,®  et  omnem  virtutis  aequitatem  exercuerunl. 
Aliqui  vero  eorura  mortem  obierunt,  et  alii  libenter  adversa  passi  sunt,' 
memores  faclorum  suorum.' 

(a)  XI.  Postquam  finisset*  omnium  virgarum  explanationes,  ait  mihi: 
jVade,  et  dic  omnibus  ut  agant  poenilentiam,  et  viveiit  Deo;  quia  motus 


Cap.  IX.     1)  /itenmi  Vat.  absque  seq.  4)  wisiVat,  qui  facta  asaequi  i^.  facla 

et ,    dein   et  exacti   apud  exteras  genles  sua    assequi  posse ,    dcin    facli   sunt   p. 

honestiores  esse  ciipierc.     Superbiam  ma-  facti. 
gnam  induerunl  cl  sublimia  ceperunt  sperare  5)  illis  om.  Vat. 

etveritatem  desineruntneque  applicili  sunl  6)  Scd    hec   penitenlia    citata    debel 

iuslis    sed  extcris  gcntibus  coniunxerunt.  esse  Vat. 

Et  hec  illis  vita  diilcior  visa  est.    Α  deo  Cap.  X.     i)  Ac  Vat.,  dein  qiiae  sole 

vero  non  recesserunl ,    reliqiiis    usque  ad  aride  et  scissuras  habebant    semper  boni 

enunciationis  finem  exclusis.  atque   fidcles    ct   honesli   apud   dominum 

2)  in  turrim  essc  ceperunl  Vat.  fuerunl  sed  nimium  delinquerunl  propler 

3)  et    evicti    (sic)   vanilatibus    eorum  inanes  et  nimias  disputationes  quas  inter 
in  pcrpetuum  α  deo  desliterunt  nalionum  se  habuerunt. 

nationum  (sic)  Vat.  2)  meis  ora.  Vat. 


PASTOR.     LIBER  ΙΠ.     SJMILIT.  Vlll.  (B)  523 

(•)  IX.  Qui  ergo  virgas  suas  porrcxerunt,  qiiarum  duac  parles 
erant  aridae,  terlia  viridis.  hi  tidcles  quidem  fuerunl,  sed  locuplclcs  facli 
sunl,  el  apud  exleras  geules  hcncsliores  visi  siinl,  cl  superbiam  niagnam 
adsumpserunt ,  et  semitaiu  suam  asperam  fcccruiU.  Ncc  adplicaverunt 
se  iusUs,  sed  cum  eiteris  gentibus  vivcnlcs  liaec  illis  viia  dulcior  visa 
esL  Non  lainen  a  Deo  penilus  rccesseruDt,  scd  in  fidc  pcrscveravcrunt, 
opera  aulem  fidei  non  ciercuenint  Unde  niulli  ex  illis  cgcninl  pocni- 
leuUani,  sedesque*  eonim  in  lurre  crit  Alii  vcro  cx  iisdom*  viventcs 
cuffl  eilcris  gentibus,  ducli  vanilalibus  gcnliuni  a  Deo  dcslilcrunt,  gcntiuin 
facUs  operibusqiie  scrvienles.  lluiusmodi  crgo  boinincs  conipulali  sunl 
exteris  nauonibus.  Et  aUqui  ex  ipsis  dubiaiu  iucntciii  habcrc  cocpcrunl 
desperantes  propler  facla  sua;  alii  dubii  facli  dissensiones  cxrilavcnint. 
Utrisque  ergo  adhuc  regressio  csl  ad  vitain;  scd  haec  pocnitunliain  ci• 
Uta  esse  debet,  ut  sit  in  turre  sedes'  eorum.  tii  vcro,  qui  non  agent 
poemtentiam ,  sed  permanent  in  voluplaiibus  suts,  mors  eis  prope  ad- 
posiu  est 

(t)  X.  Illi  quoquc ,  qui  virgas  suas  virides  cxceplis  cacuminibus 
eanui,  icissuras  tamea  habentes  porrexcrunt,  boni  scmperquc  fuleles  cl 
bonesti  apud  Deutu  fuerunl;  sed  minimuui  dcliqucrunl  propler  exiguas 
volnpUtes  miniiuasquc  disputalioncs ,  quas  inler  sc  habucruiU.  Auditis 
rero  vcrbis  meis  plurimi  celeriter  egcrunl  pocnileuliaiu,  ct  in  lurrc  habilarc 
coepeninL  Quidam  autem  e\  bis  dubia  lucntc  cvaserunl,  cl  disscnsiones 
movenioL  Quibus  adhuc  spes  rcvcrsionis  esl,  quia^  in  boiiis  scniper 
fiieniiit;  difficile  autem  aliquis  corum  moriclur.  Illi  autem,  qiii  virgas 
iuas  aridas  eiccpUs  cacuminibus  earum,  quae  sola  cranl  viridia,  Iradi* 
denint,  ipsi  credidenint  quidciu,'  in  scelcribus  vero  conversali  sunt;  sed 
muiquam  a  Deo  recesserunl,  nonicnquc  Duniini  somper  libcnlcr  babuerunl, 
el  i•  hotpiliis  suis  Dei  senos  libentcr  susccpcrunt.  Qui  audilo  hoc 
■oi  regrefsi  •αο1,  el  egeninl  pocnilcnliam,  omiicmque  virlulcm  aequi• 
lalif  eierceaL  AUi  vero  coinprcssos  libenler  suscepcrunl ;  qui  audito 
Imic  box  regressi  sunt,  el  egerunt  pocnitcnliam,  omncmquc  viriuicm 
•eqiiiUlis  eierceoL  Alii  vero  compressi'  libentcr  paliunlur  cogiioscenles 
operas  saas,  quas  operati  sunt. 

(•)  XI.  Poet  exsolutiones  aulem  omniuni  virgarum  ait  niilii:  vadc; 
dic    omDibtis    ut    aganl   poeDilcntiain   cl   vivanl  Dco ,  quoniam    Dominus 


3)  «McamNl  MaL  Cap.  Xf.     1)  fuitscU  Val.,  deiii  isto- 

4)  /■  ki$  ifUar  mtme  ife»  etiam  eii     luiione  p.  explanaiione. 


tefffmu   fHM   Mf««  Mnm  mmftr  4iffi- 


Ym.  Cap.  IX.     1)  uditque  Pal. 

5)  fM  Mfa  ermi  wihdei  V«l.«   Ma  2)  hi$dem  Pal. 

«  fwliruwi  9§r•  mmeni  wmmi  9td  inm•  %)  $eiu  Pal. 


η  Μ.  C«p.  X.     I)  ^  Pal. 

7)  ΑϋψΛ  prr•  evnm   ««rftf  9H$nmi    didenmi  tmtm  Pai. 


524         HERMAE  PASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.  VIII.  IX.  (A) 

dominus  magna  clenientia  sua  misit  me,  ut  poenitenliam  nunliaremomni- 
biis,  his  etiam,  qui  non  mereiitur  propter  facta'*  sua  assequi  salutem. 
Sed  patiens  est  Dominiis,  et  invilalionem^  per  Filium  suum  faclam  vult 
conservare.'  Dico  ei:  ,spero,  domine,  fore,  iit*  auditis  liis  universi  agant 
poenitentiam.  Credo  enim,  unumquemque,  agnilis  suis  faclis  et  accepto 
Dei  timore,  ad  poenitentiam  regressurum.'  Ait  mihi :  ,quicunque  ex^  toto 
corde  egerint  poenitentiam,  et  purificaverint  se  ab  omni  nequitia,  quae 
supra  dicta  est,  et  non  adiecerint  adhuc  ad  delicta  sua  quicquam,  acci- 
pient  a  Domino  remedium  prioriim  peccatorum  suorum,  si  nihil  dubila- 
verint  de  mandatis  his,  et  vivenl  Deo.  Qui  vero  adiecerint,  inquit,  ad 
delicta  sua,  et  conversati  fuerinl  in  cupirlitalibus  seculi  huius,  dampna- 
bunt  se  ipsos  ad  mortem.^  Tu  vero  ambula  iii  niandatis  nieis,'  et  vives 
Deo;  et  quicunque  arabulaverint  in  his,  et  recte  ea  exercuerint,  vivent 
Deo.*  Poslquam  vero^  haec  omnia  raihi  ostendit,  ait  mihi :  ,reliqua^  post 
dies  paucos  libi  oslendam.* 

SIMILITUDO  IX.^ 

Aedificandae  milUantis  el  triumphanlis  ecclesiae  mysleria  maxima. 

(a)  I.  Poslquam  scripsi  mandala  et  similitudines  pastoris  illius, 
nuntii  poenitentiae,  venit*  ad  me  et  dixit  mihi:  ,νοΐο  oslendere  tibi, 
quaecunque  spiritus'  tibi  ostendit,  qui  in  effigie  ecclesiae  locutus  est 
tecum.*  liie  enim  spirilus  Filius  Dei  est.  Et  quia^  infirmior  eras  cor- 
pore,  non  ante  per  nimlium®  declaralum  est  tibi ,  quam  firmalus  es  a 
spiritu,  auctusqiie  viribus,  ut  etiam  nunliiim  possis  videre.  Tunc'  enim 
bene  quidem  ac  magnifice  aedificatio  turris  ab  ecclesia  tibi  ostensa  est; 
sed  ut  a  virgine  monslrata  cuncta  vidisti.  Nunc  aiitem  per  rjiintium 
illustraris,®  per  eundem  quidem  spirilum.  Sed  oportet  te  omnia  diligen- 
ter  videre;  idcirco  enim  in  domum  tuam'*  missus  sum  habitare  ab  illo 
nunlio  venerando,  ut,  ciim  omnia  potenter  videris,  nihil  iit  prius  expa- 
vescas.'  Et  diixit  me  in  ascensum  monlis  Arcadiae;^^  et  consedimus 
in  cacumine  eius.  Et  ostendit  mihi  campum  magnum,  et  circa  eum 
duodecim  montes,  alia  alque  alia"  figura.     Quorum  primus  niger  erat" 


2)  quia  motus  dominus  in  magna  sua  licta  sua  el  conversi  fucrunt  in  desideriis 
clementia  misit  me  ut  penitentiam  omni-  huius  seculi  dampnabuni  se  admortem  \Άί. 
bus  darem  et  quidem  quibiisdam  non  me-  7)  Ita  Pal.  Vat.,  istis  vulg. 
rentibus  propter  facta  Vat.  8)  cnim  Vat. 

3)  mutationem  Vat.  9)  Reliqua  aiitem  Vat. 

4)  quoniam  p.  forc  ut  Vat. ,    in  fine  Sim.  IX.     1)  Similitudo  X.  in  Vat. 
agent  penitentiam.  2)  Pastor  ille  nuntius  poenitenliae. 

5)  Recepi  ex  aucl.  Pal.  Vat.  et  Fab.  3)  Spiritus  Dei,  i,  e.  Filius  Dei,  in 
St.,  quod  mori  scriptoris  melius  respon-  Visionibus  per  figuram  Ecclesiae  mysteria 
det,  quam  nudusabl.;  Codici  Vat.  excidit  sua  Hermae  aperuisse  contenditur.  Cfr. 
seq.  pron.  gwae,  subinde  scr.  siipradicla  Vis.  4,  1.:  uhi  Dominus  revelationes  per 
sunt  et  non  adiecerunt,  tura  peccatorum  ecclesiam  ostendisse  dicitiir.  Nunc  Pastor 
suorum  primorum,  mox  meis  p.  his.  Fort-  eadem  per  figuram  lurris  aedificandae 
assis  scrihendnm  liis  mandatis  meis.  Her-  (cfr.  infra  c.  3sqq.)  Hermae  ostendit.  H. 
mae  doctrinani  praedestinationis  dogmati  Vertit  quoque  Gallicciolli:  Voglio  farti 
non  favere,  hic  quoque  locus  testis  est.  intendere    cheunque    lo  Spirito  ti  dimo- 

6)  Qui  vero  inquit  adiecerint   ad  de-  slro.    Aliter  Pal.,   ubi  habes:    Volo  libi 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  ΙΠ.     SIMILIT.  Vlll.  IX.  (B)         525 

misertiis  est,  et  misit  me  poenitentiam  dare  omnibus,  et  quideni  qui- 
bnsdam  non  merenlibiis  salvari  propter  acta  sua;  scd  longanimis  est 
Dominns,  el  \*uU  ecciesiam  siiam,  quae  esl  filii  siii,  salvare.  Dico  ei: 
[spero,  domine,  fore,  ut  audilis  his  universi  agant  poenitenliam.]  Credo 
enim*  unumquemque  agnilis  siiis  faclis,  arceploque  Dci  tiraore,  ad  poeni• 
tentiani  recurrere.  El  ait  iiHlii:  quicunque  ex  lolis  praecordiis  suis 
egerint  poeDitentiam,  et  purificavcrint  se  ab  omnibus  operibus  ncqiiiliae, 
quae  supra  sunt  rclata,'  nequc  adhuc  ad  delicla  sua  quicquid  adicccrint, 
accipienl  a  Domino  remedium  priorum  peccatnrum  suorum,  si  nihil 
dubiUverint  de  isUs  mandatis  iiieis,  el  Deo  vivent.  Qui  vero  ad  delicta 
sna  adiecerint,  el  conversali  rucrint  iii  desideriis  buiii.s  scruli,  damna* 
bQDl  se  ad  mortem.  Tu  vero  in  inaudatis  lucis  ambula,  ct  citm  Dco 
mes;    tu   et    quicunque    in  ipsis    ainbulavcrint   ct  ca  cxercucrint   rccte, 

Deo.     El   postquam   baec   ostendit,    dixit    inihi:   ct   reliqua   post 

diet  UIn  ostendam. 

SIMILITUDO    50NA. 

(•}  Poslquam  scripsi  mandata  el  similitudines  pastoris  iliius,  nuntii 
poeoileoUae,  Tenit  ad  me  el  ait  niihi :  volo  tibi  ostenderc,  quae  spiritus 
sanctus  Ubi  osteDdil,  qui  in  erfigic  ecclcsiac  iocutus  est  tecum.  Ille 
eBim  spirilus  filius  Dei  esL  Sed  quoniam  infirinior  eras  corpore,  non 
per  nunUum  declaraluin  est  tibi.  Cum  aulem  confirmalus  csses  ab  spirilu, 
aoctQsque  viribus  elTeclus  esses,  ul  possis  videre  nuntiuin,  lunc  quidem 
oftrasa  est  libi  per  ecclesiam  structura  lurris:  bcne  et  modcsle  omnia 
nl  λ  Tir^Be  ridistL  Nudc  vero  per  nunlium  vidcs,  pcr  eundcm  ipsuin 
spintiUD;  opoitel  eniin  tc  diligenlius  omnia  a  inc  disccre.  Idcirco 
tmm  ialMM  ιμι  ab  illo  boneslo  nunlio  in  doiuo  tua  babitarc,  ut  oninia 
polealer  Tideat,  [el]  nihil  limeas  ul  prius.  Deindc  duxil  me  in  Arcadia 
ia  ΜΟΒίβη!  queDdam  abereiOf'  el  iii  cacuminc  inonlis  ipsiiis  posuit  nic. 
Et  otteodit  mihi  campum  niagnum ,  el  circa  catnpum  duodccim  inonles, 
ttimm*  ridere  alia  figura.     Prtmus  mons  nigercral  quasi  fuligo;  sccundus 


mleuiert  p^e  »pmlm$  ienclut  libi  osten-  9)  in  domo  tua  Vat. ,    dein  dignitoso 

4iL   StM.  ft,  6.  fPal.  honeslo)  ρ    venerando.   Vcncrandus 

4)  UH  VaL  ilte  niintiiis  est  Chrisliis.    Cfr.  Sim.  lU,  2. 

&)  fw«  fiii«  VaL  lU)  in  accadic  Vat. ,    vocc.  ascensum 

6)  L  e.  prr  emmdem  SpirUHm=filium  "'«"i'»  "η••»»'»•  ^^^-  'V  Esdr.  2,  33. 
tfei.  Cfr.  paalo  \n(tm:  nunc  autem  prr  ,  Ο  «/'«'/«<•  Ρ-  «''«  alqur  αΙιαΧπΙ. 
mmmltmm  lUmtlranB,  mer  etmdem  qutdem  l)c  Ihh  motilil.uH^i/ru/.6fi.s  φΐιΙ.ΜΗ  fcvan- 
Smnimm,  H.  Vid.Coa.Pal.  Eiciilil  f«  Ktlmmi.raiidiralmnrsl,  rfr.  mfra  c.  1 1  K.|q. 
Οοώά  ν•Ι.  qml  lec.  {■  fine  poaet  rt-  "•  ^*"^  »ΐπκ"Ι"»*  ηιιίκ'ΐ"•*  «ΙιιΐΗΐίΗ•ίιιι  mon- 
j_^           *♦    1           •                 r^  jjyju    hi|(iiillci•! ,    pltiriliiih    <lo<-<*Iiir    infra 

c.  ly— 2u. 

7)  ΑβΙββ  Fili—  jM  hijptfa    Uirm  \2)  fuU   Val.,   idi-m  2»  p.  tecundu», 
(fl».  1,  2•^.)  Η  9ir§imii  (f».^  4,  iu^,)  $ieSn  iirrpirnliliiie    niimcri    arebici  inve- 

.     _^._  t  ^μ  nlenlnr  pru  niimeriii  vocabulo  «xprefsit. 


tti  tM  per  tuleiiam  Sim.  IX.     1)   oitenium  Pal.,   ibidem 


itneiwnm  tenis   bene  ei  moitiU  ohmm    $lru€lwem, 
ftl  Λ  Wfku  9idML•  2)  mcHle  quodam  uhere  Pal. 

8)  •4lm$tr^U  Val.  3)  α(ία  Pal. 


526  HERMAE  PASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.  IX.  (A) 

sicut  fuligo ;  secundus  glabrus  sine  lierbis ;  lerlius  spinis  et  tribulis 
plenus ;  quarlus  habebat  semiaridas  herbas,  quarum  superior  pars  erat 
viridis,  proxima  aulem  a  radicibus  aridaj  quaedam  eliam  herbae,  cum 
sol  incanduisset,  aridae  fiebant.  Quintus  mons  asperrimus  erat,  sed  her- 
bas^"  virides  babebat.  Sextus  mons  scissuris  erat  plenus/*  quibusdam 
minoribus,  quibusdam  vero  raaioribus;  sedin  illis  scissuris  erantherbae  non 
valde  qiiidem  laelae/^  sed  velut  mareidae  esse  videbantur.  Septimus  vero 
mons  delectabiles^®  habebat  herbas,  et  lotus  ferlilis  erat;  et  omne  genus 
pecudum  ct  volucrum  caeli  pabulum  carpebant  ex  illo ;  et  quantum  vesce- 
bantur  ex  illo,  lanto  laeliores  berbae  crescebant.  Octavus  mons  fonlibus 
erat  replelus,  et  ex  illis  fontibus  adaquabatur  omne  genus  creaturae  Dei.^' 
Nonus  mons  nullam  omnino  aquam  babebat/^  et  totus  destilulus  erat; 
sed  et  mortiferos  serpenles  alebat,  et  hominibus  perniciosos.  Deciraus 
mons  proceras  arbores  continebat,  totusque  erat  umbrosus;*^  et  sub 
umbra  pecudes  iacebanl  reqiiiescentes  ac  ruminautes.  Undecimus  raons 
densissimis  arboribus  repletus  erat;  et  arbores  illae  aliis  atqiie  aliis 
oneralae  videbantur  fruclibus,  ut,  quisqiiis  videret,  cuperet  edere  de 
fruclibus  earum.^*^  Duodecinms  mons  candidus  erat  totus,  et  aspeclum 
habebat  deleclabilissimum,  et  ispe  sibi  summum''*  praeslabat  decorem. 

(a)  II.  In  medio  vero  campo  caiididam  et  ingentem  petram  mihi* 
ostendit,  quae  de  ipso  campo  surrexerat;  et  petra  illa  altior  monlibus 
illis  erat,  et  quadrata  erat;^  ita  ut  posset  totuni  orbem  sustinere.  Vetus 
aulem  niibi  videbalur  esse,  sed  habebat  novam  porlam,  quae  nuper  vide- 
balur  exsculpla.^  Et  porla  illa  clariorem  splendorem  quam  sol  habebat -,"* 
ila  ut  mirarer  vehementer  lumen^  eius.  Circa  vero  portam  illam  slabant 
virgines  duodecim;®  ex  quibus  quattuor,  quae  oblinebant  angulos  portae, 
digniores'  mihi  videbanlur  esse,  sed  et  caeterae  dignae  erant;  stabant 
autem  in  qualtuor  partibus  portae.  Erat  aulem  et  id  ad  gratiarn  illarum 
virginum,  quod  illae  binae  et  binae  vestilae  eranl  linteis  lunicis,  et  de- 
center  succinctae,  exerlis  brachiis  dexlris,  lanquam  fascem  aliquem"  le- 
vatiirae.  Sic  erant  paratae;  vebemenler  enim  hilares  erant,  atque  prom- 
ptae.  Haec  cum  vidissem,  mecuni  ipse  niirabar,  quod  tam  magnas  et 
praeclaras  res  viderem.  Et  rursus  mirabar  propler  virgines  illas,  quod 
tam  decorae  el  delicalae  essent,  et  ita  constanter  ac  fortiler  starent,^ 
tanquam   tolum    caelum  porlaturae.     Et  cum  haec  intra  me  cogitarem/*' 


13)  herbas  om.  Vat.  tolus  umbrosus  crat  Vat. ,   in  fine  et  ru- 

14)  plenus  crat  collocalur  in  Vat.  minanles. 

15)  Ita  Mss.  Lamb.  Vict.  Carm.  Vat.  20)  aliis  atque  aliis  ordinate  erant 
suffragante  Pal.  c.  Fab.  St.,  latac  Cot.  fruclihus  nt  si  quis  vidissct  concupiscent 
Conhinctione  sed  dein  omissa,  Vat.  trans-  cdcre  de  fructibus  carum  Vat. 

]^οηίΙ  videbatur  esse.  21)    hylarissimum    habebat'    et    ipse 

16)  hylares  Vat.,  dein  fertulis  p.  fer-  summum  sibi  Vat. 

tilis  ^    lum   pecudum  el  volucres  celi  pa-  Cap.  li.    1)  ingcniem  milii  petram  yal. 

bula  capiebant  (erat  carpiebant) ,   postea  2)  quadrala  p.  et   quadrata  eral  Val, 

tanlum  p.  tanto.  ,Pelra  haec  et   porta  Filius  Dei  est'  in- 

17)  adaquebatur  (sic)  omne  yenus  do-  fra  c.  12. 

mini  creature  Vat.  3)  sculpta  Vat.     Cur  petra  sit  vetus, 

18)  omninohabebalaquam\&L,  deinde  nova  autem  porta ,  infra  c.  12.  fusiiis 
serpenles  habebal   et  homines  perniliosos.  explicatur. 

19)  mons  habebat  arbores  magnas  et  4)  Porta   auiem   ipsa    plusquam    sol 


I 


HERMAE    PASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.  IX.  (B)  527 

eral^  sine  herbis;  teruus  spinU  tribulisque  plcnus.  Quartus  habcbat 
herbas  seniiaridas,  quarum  superior  pars  eral  viridis,  proxima  auleiii 
pars  a  radicibus  sicca;  quaeiiam  vero  herba  eiusdem  montis,  cuin  sol 
incaluissetf  virides  fiebanU  Oiiinlus  inoiis  asper  eral,  sed  virides  herbas 
babebaL  Sexlus  aulcni  mons  lotus  scissuris  cral  plcnus,  quibiisdam  exi* 
quibusdam  vero  scissuris  maiorihus.  Sed  scissurac  illac  herbas 
int,  noD  valde  quideui  lactas ;  uiagis  cnim  vcliil  marcidac  vidcbanlur. 
Septimus  rero  mons  hilares  licrbas  habebal,  lotusque  eral  fcrlilis ,  et 
omiie  genus'  pecuduiu  volucrumquc  vescebanUir  in  codcin  iiionte.  Qiian• 
Ιοφίβ  TCScebaDlur  iliac  volucres  vcl  pccora,  tanto  licrbae  moiilis  ipsius 
lieUores  cresceliant  Oclavus  qiioque  inons  foiiiibiis  plcnus  cral,  et  ex 
his  fonUbus  adaquabanlur  ouinc  gciius  Πϋΐυΐπί  crealurae.  Noniis  inons 
■■Hain  omnino  aquaiu  babcbal ,  tolusque  cral  dcslilulus,  cl  morlireras 
seiyeBles  habebal  iiottioibus  omnibus  pcrnilios.is/  Decimus  inons  babebat 
mmmmZmmmm  «Γ^ΟΓββ,  οψΛβΟΜξΟΛ  CFal  tolus,  βΐ  sub  iiinbra  arboruni  pccudes' 
iifbMit  re^uesccales  et  nuniganles.  ludcciinus  mons  dcnsis  arboribus 
[repletiis]  Ml,  arboretque  ilbe  abis  alque  aliis  ornatae  cranl  rruclibus, 
iU  it  ^αίαηΐφΜ  vidissel,  coucupisccrct  luanducarc  dc  riuclibus  carum. 
DaodecOMS  vero  BKms  lolus  candidus  eral  ct  aspcclum  bilarcm'*  habebati 
mons  ille  suinmuin  praebebat  dccorem. 


(•)  II.  lam'  in  medio  campo  oslendil  mihi  pclrani  inagiiani  can- 
didam,  quae  de  ipso  exsurrcxeral  canipo.  Eaquc  pclra  alliur  illis  niontibus 
eral,  el  ila  eral  quadrala,  ul  possel  tolum  orbem  suslinerc.  Velus  aulem 
eral  pelra  illa,  porlam  excisain  babens,  cuius  dulatio  nuper  facla  mibi 
PorU  autem  ipsa  plus  quaiu  sol  splcndebat,  ila  ul  ego  mirarer 
»re  porUe  etos.  Circa  porlam  autcm  ipsain  stabanl  virgines 
ei  ^βϋΗΜ  qwltaory  qvae  lencbanl  angulos  ciusdem  porlae 
■Mh  €■■•  viMMBtur;  nam  ct  caclerac  dignitosae  crant. 
in  qnttMr  partibus*  porlae,  cl  in  incdio  earum  binae 
linleas  ttHUcu  et  decenter  cinclae  craiit,  nudalis  hiiincris 
4βΛήΛ  tifnini  aliquem  Uteem  porlanlas :  sic  cranl  paratac.  Valde 
CMB  hilarM  eraBt  et  alacres.  Hacc  cutn  vidissem,  ilcrum  ine  ipse 
mirtbar,  qutd  uun  magiUiS  rcs  cl  pracclaras  ipse  vidcbam.  Sed  rursus 
movebar  propler  firgiBet  ilUs,  quod  ita  forlitcr  slarent,  tanquam  caeium 


tpleadeket    Pal.     Ad    caeleelcni    CbruU     dexlerit  tamquam  aliquam  fatcem\ai.  Gra- 
e•  reicn•.  lia  =  venuKUts,  iil  Ouinlil.  Prooom.  I.  6. 


ft)  Imm»  (ffc)  akt^ie  «τΑμμμΙ^  Vat  Gralia  iti  vtillii,  iuciiiiditas  in  Hermone. 
Ckm  mim    eem   fmtam    tUkumt  0)  quod    lam   delkaie   estent   et   tta 

imtiiiim  tkftat»  ^tL  fmrUUr   $tarenl  Vat.,   in    (iric   porlandum 

7)  MfaitBttmt»  ^M^  έΛΛ  Η  4i§—M  habereni  p.  portalurar. 
teitn.  flder•  Iteet  ei  c  It.  el  15.  «ec  10)  ditpuiarem  Vat 

M•  d  ▼!•.  9,  8.  4mm  9fMlm»  —meu 
pcr  hm  iuoi^nm  litli—  rtgiiiacil  Lm-  4)  quaii  fuHgo   erat.    Secundut  Pal. 


Imw  tmUr  Λ  0H«.  kom.  II.  in  5)  omnis  Pal. 

Vamk.  fl  tk  «MifM  MmtUn  •ρ«Η•  i»-  6)  ftmUioiat  Pal. 

fmUtU  in  ΜΙΪ1§,».  fid.  Ctidwliw  7)  ρίΜτα  Pal. 

•d  k.  I.  8)  «^pfelii  kiUre  Pal. 

8)  l9em  maum  ialer  §nUem  mnm 

tkfimm  «I  ke  Mm  ffMOte  UaeU  ttmkiM  Cap.  Π.    1)  Νμλ  Pal. 

Η  4Hm  <»*hid>  tnti»  (tk)  brum$  2)  parU%  Pal. 


528  HERMAE  PASTOR,     LIBER  III.     SIMILIT.  IX.  (A) 

ait  ad  me  pastor  ille:  ,qui(l  intra  te  disputas  alque  torqueris,"  et  ipse 
tibi  soliciludinem  adiicis?  Quaecunque  non  potes  inlelligere,  noli  atlen- 
dere/'*  lanquam  si  sapiens  sis;  sed  roga  Dominum,  ut  accepto  sensu 
inleiligas  ea.  Quaecunque  post  te  sunt,  non  poles  videre;  quae*^  vero 
sunt  ante  te,  vides.  In  his  igitur,  quae  non  poles  videre,  noli  torqiieri; 
et  eorum  inlelligentiam  cape,  qiiae  lu  vides/*  Desine  esse  ciiriosus. 
Ego  aulem  demonslrabo  libi  cuncta,  quaecunqiie  debeo  ostendere}  nunc 
autem  reliqua  considera/ 

(a)  III.  Et  cum  haec  dixisset  mihi,  suspexi;^  et  ecce,  vidi  venisse 
sex  viros  excelsos  ac  venerandos,  et  omnes  similes  viiltu ;  et  vocasse 
quandam  multitudinem  virorum;  et  hi,  qui  veneranl  vocati  ab  illis,  et 
ipsi  quoque^  excelsi  et  fortes  erant.  lusserunt  aulem  illi  sex  eos  turrim 
quandam'*  super  eam  porlam  aedificare.  Magnus  vero  lunc  freniilus  coe- 
pit  esse  decurrenlium  circa  portam  huc  alque  illuc,  eorum  virorum,* 
qui  ad  aedificandam  turrim  convenerant.  Virgines  vero  iilae,  quae  sla- 
bant  circa  porlam,  iubebanl®  eis  aedificationem  lurris  accelerare.  Ipsae 
autem  exporrexerunt  raanus  suas,  tanquara  aliquid  acceplurae  ab  illis. 
Tunc  illi  sex  iusserunt,  ut  ex  quodam  profundo  lapides  atlolierenl,®  et 
in  aedificalionem  turris  praepararent.  Et  elevati  sunt'  decera  lapides 
candidi,  quadrali,  circumcisi.  Poslquam  vero  sex  illi  advocaverunl^ 
has  virgines,  iusserunt  eas  universos  lapides,  quicunque  in  turris  aedifi- 
cationem  miltendi  essent,  portare;  et  transiatos  per  portam  Iradere  eis, 
qui  aedificaturi  erant  turrim  illara.  Conlinuo  hae  virgines  eosdem  lapi- 
des,  qui  prius  elevati  eranl  de  profundo,  inter  se  elevare  coeperunt 
pariter  oinnes.'' 

(a)  IV.  Qui*  aulem  steterunt  circa  portam,  sic*^  etiam  portabanl,^ 
ut,  qui  videbantur  esse  forliores,  ad  angiilos  ponerentur;  caeleri  vero 
lapides  ad  latera*  subiiciebanlur.  Atque  ita  universos  iapides  pertule- 
runt,  eosque  per  portam^  translatos  aedificanlibus,  sicut  iussae  eranl, 
tradiderunt.  Illi  vero  excipientes  exslnixerunl^  illos.  Haec  aulem  aedifi- 
catio  super  illam  petram  niagnam  el  portam  fiebat,  atque  ab  iis'  lola 
lurris  sustentabalur.  Horum  aulem  deceni  lapidura  slruetiira  tolam  por- 
tam   iliam  replevit,  quae  in  fundamento    lurris  illius**  esse  coepit.     Post 


11)  aut   conqtieris  p.  alque   lorqueris  quadam  Vat.    Ex  c.  13.    discimus,    turri 
Vat.,  in  fine  adducis.  ecclesiam  significari,  quae  petrae  et  por- 

12)  perpendere  Vat.  tae  i.  e.  Chrislo  supiaedificatur. 

13j  qui  Vat.  4)  huc  cl  illuc  virorum  eorum  Vat. 

14)  noli  lorquerc  e.t  eornm  dominarc  5)  videbanlYal.^mimeaccelerari {]^rn\s 

que  vides  Vat.  accelerare)  oportere  p.  accelerare. 

Cap.    III.     1)   inspexi  \aL•,    subinde  6)  Coniunctione  «i  exclusa,  ascendere 

et  eccc  vidi  vcnissc  viros  extensos  digni-  Vat.,  in  fine  aptari  p.  praepararent. 
tosos    et    similes    vuttu.     Viri  sex  excelsi  7)    ascenderunt   p.    elevati   sunt   Vat. 

infrac.  12.  esse  dicunlur  nuiilii  dignitatc  Retinui  Codd.  lectionem  circumcisi.    Co- 

conspicui,    dextera  Isevaque  Filium   Dei  lelerius   ex    c.  5.  et  16.  minus   accurate 

circumslantes.    Cfr.  Vis.  3,  3  et  4  de  sex  argumenlalur,  reponendura  esse  nec  cir^ 

viris  iuvenibus.  In  Pal.  el  vocaverunt  ali-  cumcisi.    At  ex  ipso  Tiltirao  loco  elucet, 

quantam  multiludinem  virorum.  lapides  hosce  non  opus  habuisse  circum- 

2)  quoque  om.  Vat.  cisione,  quia  in  aequitate  vixerunt,  et  in 

3)  lussermt  autem  eos   illi  ex  turre  magna  castitate  quieverunt  (Pal.j;  solum- 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.  IX.  (B)  529 

portarent  Pastor  auteni  considerans  me  ila  ail:  quid  intra  te  disputas 
el  moveris,  et  libi  ipse  doloreni  infers?  Quaecunque  enini  non  poles 
intelligere,  noli  lemplare ,  lanquani  sis  sapiens ;  sed  roga  Dominuni ,  ut 
acceplo  sensu  intelligas'  ea.  Quae  aiiteiu  relro  sunl,  videre  non  polcs; 
<|iiae  aBtein  io  anle  sunl,  videre  potcris.  Noli  sic  te  ante  torqiiere.  Quae 
anleB  videre  potes,  eoruiu  dominare,  el  de  reliquis  noU  perserlus  csso  / 
egO  coUd  Ulii  oinnia  demoiislrabu. 

(■)  III.  El  itenim  ait  milii:  aspice  nunc  cl  caclera.  Et  ecce  vidi 
sei  viros  venisse,  allos  honcslosquc  cl  consiiniles  aspeclu.  El  vocaveninl 
aliquaDlani  inultitudiiiem  virorui» :  el  illi,  qui  vcncrant  viri  allissimi,  salis 
boni  et  polentes  eraoL  Et  iusscrunt  illi  praedicli  sex  viri  acdilicare 
supra  pelram  illam  lurrem*  allam,  el  supcr  portam  ipsam.  Erat  aulem 
magnas  tumuUus  virorum  illorum ,  qiii  veneranl  ad  aediricandam  luriciii 
huc  et  iUoc  discorrenUuin  iiixta  porlam.  Virgincs  aulem,  quac  circa 
portam  lUbanl,  dicehanl  viris  illis ,  ul  rcslinarcnt  el  Uirrcni  iilain  acdi• 
fiearoiL  Porrigebant  aulein  maniis  virgincs  iilac,  qiiasi  aliquid  accep- 
Uirae  a  viris  illis  esseiiL  llli  aiilcni  scx  viri,  qui  praediclani  muUiludinem 
addoxeniDt,  iuhebant  de  prorundo  aliquo  lapidcs  suhirc,  cl  irc  in  slrii• 
ctorain*  tairis  illius.  Subierunl  ergo  dccem  lapides  candidi,  quadrali. 
lUi  aulem  sex  viri  vocaverunl  virgines  illas,  iusscruntque  eis  ut  umnes 
lapides,  quicunque  in  slructurani  essenl  iluri,  porlarent,  el  transirenl 
per  |>orlaiu,  et  porrigerenl  viris  iUis,  qui  aedificaturi  eranl  turrem  illam. 
Virgines  ergo  iUao  deceni  primos  illos  lapides,  qui  de  proriiiido  siibie• 
nnt,  poiebant  sibi  invicem,  unaqiiaeque'  lapidcin,  el  simul  porlabat. 

(■)  IV.  Sicul  ergo  sUbanl  circa  porUm  singulae  sub  angulo,  sic 
foiljter  sabicieotes  se  lapides  illos,  porlabanl  oiuncs  lapides.  El  onines 
porlan  transferebaot,  prout  iussae  fuerant,  et  porrigcbanl  ilbs  viris, 
qoi  aediecabiot  Ιοιτεηι.  Illi  autem  sex  excipiebant  lapidcs  illos,  el 
coMpMMbaat  sd  slincluraiD.  Et  aedificalio  lurris  sujtra  pclra  cl  siipra 
{lorUi  illa  magDa  fiebaL  Aplali  sunl  crgo  illi  dcccm  lapides,  cl  iinple• 
«eniol  loUiD  pelram.  Ipse  aulein  in  rundamenlo  turris  posili  sunt, 
«{014    pelra   el   porta    susUnent   lolam   turrcm.     Post  illos  itaque  decem 


modo    aaleiB    figillaa    BOD    habueniitt.  4)  α  lalcribus  p.  ad  latcra  Vat. 

FaeniDl  igilar  ctrauKtsie  pare«  illi  viri  5)  cosdem  per   porlas   Val.,    in   line 

iatli  (4ecMl  lapjdei),    qai  primo  mun/ii  iusserant  tradideranty  cl  Mss.  ΑηκΙ.  iusse- 

««€■1•    vilMI    dtybtPi.      Ue    profiindo  rant    p.    iustae    eranl    i.    o.    illi    spx  viri 

allellwMar,  fifBMea  aale  Chrisu  adven-  fxntWi    ar    venerandi  c.  3. ;    Pal.  iuMsae 

!«■  MhMMli  β••!.  CCr.  mfra  <-.  15  η  Ιβ.  fueranl,  (piod  pracHlat. 

Aacfri»  mmmm  flwm»  rxjdu  ''•             Ili:  (i)  rxtlrunerunt   Vat.  K(>rundiim  ilali- 

FvMM  Am^M  Mlrall•  ϋ•                     11-  ram  κcril•(Mιdi  ralioncm,  qtian  consunan- 

di^  ^ΒΜίηΙ•*  faMtm•  4•••ιυίΜ•>.  te•  X  el  I  freqiieiiliT  pcnniilal. 

8)  wtmmM  fiL,  Mitm  f  ic— fg  7)  ki$  Vai. 

la  tmtU  em$  ^ajktHm»  Umri  et$fi  H  H)  iUtut  om.  Vat 

ftf*imn  tiumL  3)  imteltiget  Pal. 

9)  φα  frimi  M»§mdmmt  it  fffwmdo  4)  tit  Ρ•1. 
tmter  u  eUev^n  tepmrml  MMWif«Hl«r Yat  Cap.  lil.     1)  Eipunfilur  tt  «nte  /iir- 


Cap.  IV.    I)  CCr.  Mpra  c  3.  rem  in  Pal. 

2)  Butd  \»L  2)  ilruciura  Pal. 

3)  ftUkMi  0mui  lefidtt  Pal.  3)  unutquiique  Pal. 
Patbc•  AfOfT.  34 


530  HERMAE  PASTOR.     LIRER  III.     SIMILIT.  IX.  (A) 

illos  vero  decem  lapides  alii  viginti'*  quinque  elevali  siint^"  de  profundo; 
ot  hi  slrucU  sunl  in  aedificationera  tiirris  eiusdem,  per  illas  virgines 
levati,  siciit  priores.  Post  hos  alii  iriginla  quinque"  clevali  sunt;^^  et 
hi  similiter  in  eodem  opere  aptali  siint.  Post  hos  quadraginla^^  lapides 
ascenderunt,  el  hi  omnes  adiecli  sunt  in  strucluram  turris  illius.  Qual- 
luor  ergo  ordines^*  coeperunt  esse  in  fundaraento  lurris  illiiis ;  desierunt 
enim  lapides  exlrahi^^  de  profundo ;  paulisper  et  hi,  qui  aedificahant, 
qiiieverunt.  Ilerum  illi^^  sex  viri  muiiitudini  illi  imperaveriint,  iil  de 
illis  duodecim  monlibus  adporlarenl  lapidcs  ad  aedificalionem  tnrris  eius- 
dcm.  llli  aulem  excidebant  de  iiniversis  montibiis  variorum  colorum 
lapides,  el  deferenles"  eos  porrigebant  virginibus;  quos  illae  accipienles 
transferebant,  et  in  aedificalionem  lurris  porrigebant.  In  qua^^  cum 
striicti  essent  illi,  candidi  variique  fiebant;  et  simililer  omnes  priores'® 
mulabant  colores.  Quidam  vero  ab  ipsis  viris  porrigebantur ;  qiii  cum 
in  eam  aedificationem  venissent,  quales  ponebanlur,  tales  el^"  perniane- 
bant.  Hi  iiec  candidi  fiebant,  nec  varii;  quoniam  non^*  erant  a  virgi- 
nibiis  per  portam  translati.  Hi  ergo  lapides  deformes  erant  in  aedifi- 
calione.^^  Quos  cum  animadvertissent  illi  sex  viri,  iusserunt.  lolli,  el 
suo  loco  reponi  unde  delali  fuerant.^^  Et  dicunt  ad  illos,  qui  lapides 
illos^*  adfercbant:  ,omnino  vos  nobis  ad  aedificalionem  banc  lapides 
porrigere  nolite,  sed  iiixta  lurrim  ponile  eos,  ul^^  hae  virgines  translalos 
porrigant  illos;  nisi  enira  ab  his  virginibus  translati  fuerint  per  banc 
portam,  colores  suos  mutare  non  possunt;  nolile  igitur  frustra  laborare/ 

(a)  V.  Effecta  est  autem  slructura  illo  die,  sed  tiirris  consummala 
iion  est;  fuluruni  enim  erat  iit  aedificaretur,^  propterea  etianinunc  et 
quaedam  dilatio  facta  est.  Et  iusserunt  illi  sex  eos,  qiii  aedirical)anl, 
abire^  et  veluli  aliquandiii  quiescere;  illis  vero  virginibus  praeceperunt, 
ne  a  lurri  discederent.  Propterea  autem  videbanliir  mihi  reliclae,  ut 
cuslodirent  lurrim  iliam.^  Postquam  aulem  omnes'*  recesserunt,  dico  ad 
paslorern  illum:  quare/  inqiiam,"^  ,domine,  non  est  peracla  aedificalio 
lurris?'  ,Νοη  enim/  inquit,  ,anle  consummari  potest,  quam  venial^  do- 
minus  eius,  et  structuram  banc  probet,  ut,  si  quos  lapides  non  bonos 
iri  ea  invenerit,  mutenlur;  ad  voluntatem  enim  eius  aedificalur  haec  turris/ 
jVeliem,*'  inquam,  ,domine ,  scire  quid  significet  aedificatio  lurris  huius, 
et  de  hac  pelra  et  de  bac  porla  cognoscere,  et  de  montibus  et  de  vir- 
ginibus  el  de  lapidibus,  qui  extracti  sunl^  de  profundo,  nec  circumcisi 


9)  Denotatur  sccundnm   sccnlum  vi-  14)  ergo  ornes  ordines  (sic)  Vat. 
rorum  historum  ante  adventum  Christi.             15)  ascendere  Vat.,    ibidem  paulisper 

10)  ascendcnint  p.    elcvati  sunl  Vat.,  eliam  cl  hi. 

idem  scr.  et  hi  striicti  sunl  in  cdificalione  16)  Ilem  hi  Vat. ,    dein    huic  p.  illi, 

eiusdetn  turris    per    illas    virgincs    levali  lum  aedificalionem   eiiisdem    lurris.     Cfr. 

snnt  sicut  prioris.  supra   c.  1 .     Ohserval.  H. :    Postquam  ii 

11)  Significantur    Domini    prophfitae  lapides,    qni  iustos    demortuos  anle  ad- 
ac  ministri  V.  T.  Cfr.  infra  c.   15.  venlum  Christi  significant,  in  structiiram 

12)  ascenderunl  p.  elevali  sunl  Vat.  turris  posili  eranl,  Dominus  etiam  lapides 

13)  quadraginla   III — c  Vat.  punctis  e  montibus,  i.  e.  fideles  e  populis   chri- 
tamen    addilamento    supposilis,    in    fine  stianis,  apportari  iussit. 

tiirris  eiusdem.   Apparet  ex  Vis.  3,  5.   et  17)  montibns  lapides  variis  coloribus 

Sim.  9,  15.,   hos  esse  Aposlolos  et  Do-  ct  apportantes  Vat. 
clores  praedicationis  Filii  Dei.  18)  quam  Vat. 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  111.     SIMILIT.  IX.  (B)  531 

lapides  alii  subierunt  ex  profundo  illi  viginU  quinque;  et  isli  apti  sunt 
in  slrucliiram  lurris.  Portahantiir  auleni  a  virginibus,  siculi  cl  prioros 
lapides.  El  poslea  suhierunt  triginla  quinqiie  lapides;  el  ipsi  simililer 
aptaU  suDt  in  lurre.  Post  lios  eliani  suhieruiU  lapides  quadrnginta;  et 
hi  omoes  adiecti  sunl  in  slrucluram  turris,  ct  facti  sunt  ordines  quattuor 
in  faodainenlis  lurris.  Et  paiisaveruiit  e\  rnndamcntis  ascendcnlcs  lapides; 
pausavenint  aulcm  modicum  aedificantes  tiirrcm.  El  iteniiii  se\  viri  illi 
iusserunt  praedielae  nmUiliidiiii,  iil  de  iiionlibus  suprascriptis  ad  aedi• 
ficandam  turrem  lapides  adferrent  Transferebanliir  ergo  cx  omnibus 
luontibus  lapides  coloribiis  variis,  el  dolali  a  viris  ilhs  poriigobanlur 
Tirginibus.  Virgines  aiilein  Iraiisferebanl  ilios  per  portam ;  tran.sfcrebant 
autem  eos  in  structurani  lurris.  Ciimque  slrueli  fuisscnt  iUi  lapidcs, 
Yarii  candidi  fiebanl  similesqiie ,  et  priores  mulabant  colores.  Quidam 
vero  lapides,  qui  a  multiludine  virorum  porrigebanUir  in  slrucluratn 
lurris,  non  fiebant  candidi;  sed  quales  positi  cranl.  tales  pcrmanebant, 
qaia  non  erant  a  virginibus  illix  per  portam  portali.  Hi  ergo  iapides 
defonnes  erant  in  aedificatione'  tiirris  illitis.  Quod  cuni  animadvcrlissent 
illi  sei  viri,  iiisspriinl  cos'  lolii ,  et  poni  iii  loco  suo,  undc  adportati 
foerant  Translalisqiic  eis*  unumquemqiie  deposuerunt,  el  dixerunl  viris 
illis,  qui  lapides  geslabant:  omnino  vos  in  hac  aedificationc  lapides 
ponere  nolite,  sed  iuxla  liirrem  eos  ponile,  ul  hae  virgines  per  porlam 
translatos  porrigant  eos  in  strucliiram.  Si  non  enim  ab  bis  virginibus 
portali  fuerint  per  banc  porlain,  colorcs  suos  mutarc  non  possunl. 
Nolile  ergo  fnislra  laborarc. 

(■)  V.  El  facla  esl  illa  die  ea  slnicliira,  scd  liirris  consiimmatn 
noD  est;  rutanim  eniai  erat  iil  a  se  aediiicareUir.  Diiatio  ergo  aedi- 
(icatioDis  facU  esl,  iusserunlque  iili  scx  viri  eos,  qui  acdiiirabanl,  recedcre 
el  aliqoaiiliui  reqttiescere.  Virginibus  vero  iliis  pracceperunt,  nc  a  turre 
discedere•!,  ted  eaa  cuslodirenl.  Postqiiam  reccsscrunl  onincs,  diro 
a4  patlorefn  illum:  doniinn,  qiiare  noii  csl  peracla  acdificalio  lurris  biiius? 
Noa  polesl,  inqiiil,  anle  ronsiimmari,'  qiiain  venial  dominiis  cius ,  et 
slnicCiiraai  lianr  probet,  iil  si  quos  lapides  niigns  invcneril  in  na,  inutot 
eot,  qoM  ad  volunUleui  ipsiiis  bacc  tiirris  acdilicaliir.  Volcbam,  inquam, 
domine,  scire,  qiiid  sigfiificcl  acdificiutn  turris  buius,  scd  cl  dc  bac  petra 
el  de  porU  agooscerp,    ui  dc   monlibiis    cl    lapidibiis,  qui    ascenderiint 


19)  et  iimUei  tmne$  el  pnort»  p.  el  quiexcere  aliquid.  Ilis  vernriryinibus prae- 

ttmtlUer  ^wmei  wriarti  V«l.  cepfnint  ne  α  turre  reccderenl. 

2<l)  ei  oa.  V*L  'Λ)  mihi    ridebanlur   Η    Ulam    lurrim 

Jl)  mte  \bL  inv.   Pal. 

22)  eitlktitmem  ftL  4)  omneit  arcenflit  ex  Pal.  Vnl. 

23)  et  Ιφ€9  m•  ieferri  u»4e  ffwrlati  h)  inquam  aildidi  c.  Vat  et  Fib.  Sl. 
rreml  fit  6)  rrnirt   Viil. 

24)  kot  Upiift  p.  lefidei    illo$  V•!.  7)   Yolebam  Val. 

25)  ilhe  et  p.  eoi,  «I  Vat    Ei  rodem  H)  auendcrunl    p.  extraeti   iunl  Vat. 
addidi  M^.  OlM  {99rrifmt  iU«t.    Huf), 

iioM  iiimiiiilr  F•!.    la  YaL  d«•.  «occ.  Cap.  IV.     ])  afdifiealionem  Pal. 

nom90»iml,  2)  fgo  Pal. 

Cap.  ?.     t)  ftMwnm  enim  mi  edificriur  3)  IrantlaUque  ahnqiif  kc(|.  ri*  Pal. 

VaL  Nola  hmt  lectiMeai  %ba\n%  Pal.  Cap.  V.     1)  CQmumare  Pal.,   postea 

2)  rtteien  VaL,  φΠ  peryil  ti  tHuti  inttnrrit  in  eum  mutet  eum  quia. 


532  HERMAE  PASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.  IX.  (A) 

sunt,  sed  sicut  ascenderunt,  sic  niissi  sunl''  in  structuram;  el  quare 
primum  lapides  decem  in  lundanienlo^"  slrucli  siinl,  deinde  viginli  quin- 
que,  deinde  quadraginla ;  ilem  de  illis  lapidilms,  qiii  posili  sunl  in  slru- 
cturam,  ilerumque  sublati  et  in  locum  suiim  relati."  De  omnibus  his, 
domine,  desiderium  animae  meae  comple,  et  omnia  niilii  demonstra.'  Et 
dixit  milii :  ,si  arduus/  inquit,^^  ,ηοη  fiieris,  omnia  cognosces,  et  videbis 
reliqua,  quae  fiilura  sunt  hiiic  turri,  et  omnes  simililudine»  diligenter 
cognosces.'  Et  venimus  post  dies  paucos  in  eundem  locum,  ubi^^  sede- 
ramus,  et  dixit  mihi:  ,perveniamiis  ad  turrini;  dominus  enim  eiiis  ven- 
turus  est,  ut  consideret"  eam/  Venimus  igilur  illuc/^  et  neminem  alium 
quam  virgines  illas  invenimus,  Et  inlerrogavit  eas,  an  aiTuissel^®  ibi 
dominus  lurris  illius?  Et  responderimt,  conlinuo  eum  adfulurum ,  ul 
consideret  structuram  illam." 

(a)  VI.  Posl  pusillum  vero  video  mullitudinem  virorum  magnam 
venientem,  et  in  medio  eorum  ita  excelsuni  virum/  ul  magnitudine  siia 
ipsam  turrim  superaret;  et  circa  eum  sex  illos,  quos  in  aedificalione* 
imperare  videram,  et  eos  omnes,  qui  aedificarunt  lurrim  illani,  et  prae- 
terea  alios  quamplures  dignilate  splendidos  viros.  Virgines  vero  illae, 
quae  custodiebant  turrim  illam,  adcurrerunt,  et  osculalae  sunt  euni,^  el 
prope  eum  coeperunt  ambulare.  Ille  autem  tam  diligenler  considerabat 
strucluram  illam,  iit  singulos  lapides  contrectarel ;  quin  etiam*  singulos 
virga,  quam  in  manu  tenebat,  feriebat.  Ex  quibus  quidam,  cum  essent 
percussi,  nigri^  fiebant  velut  fuligo;  quidam  autem  lanquam  scabri ; 
quidam  quasi^  scissuras  habeiites,  quidam  curti;  quidam  nec  nigri,  nec 
albi;'  quidam  asperi,  nec  cum  caeteris  lapidibus  convenientes ;  quidam 
plurimas  macuias  habenles.  llae  sunt  varietates  lapidum  illorum ,  qiii 
in  structura  illa  non  idonei^  reperli  sunt.  lussit  eos  dominus  onines 
de  turri^  deponi,  et  iuxla  eam  relinqui,  et  alios  lapides  afferri,  et  loco 
eoriim  reponi.  Et  interrogaverunt  cum,  qui  aedificabant,  ex  quo  monle 
vellet  afferri,  et  reponi  in  locum  eiectorum?  De  monlibus  quidem  veluil 
afferri,  sed  ex  campo  quodam,  qui  prope  erat,  iussil  afferri/"  Foderunt 
enim  campum  illum,  et  inveiieriint  lapides"  splendidos,  quadralos,  quos- 
dam  vero  eliam  rotundos/^  Quicunque  aulem  erant  in  illo  campo,  omnes 


9)  ierunt  p.  missi  sunt  Vat.  aut  personae  apparent.    Cfr.  Apoc.  21,  17. 

10)  fundamentis  Vat.  Et  in  Epiph.  Haer.  XIX,  4.  Elcesaitarum 
\\)  el  loco  suo  relaii  Vat.  auctor  de  Christo :    είτα  cTt  διαγράψΗ 

12)  inquil  inserui  c.  Fab.  St.  et  Vat.,  χριύτόν  τίνα  είναι  άύναμιν,  ον  y.al 
iibi  tamen  iterum  legitur  post  owmia;  illic  τα  μέτρα  σημαίιει ,  εϊκούιτεύσάρων 
quidem  scriptoris  modo  minus  consentit.  μεν'αχοινίων  το  μήκος,  ώ ς  μιλίων  Ινε- 

13)  Et  venimus  in  eundemlocumpost  νήχοΐ'τα  εξ,  το  όε  πλάνος  ύχοινίων 
dies  paucos  ut  Vat.  εξ,    μιλίων    εϊκοΟιτεασάρων ,   και    ιό 

14)  considcrat  Vat.  πάχος  ομοίως  τερατευόμενος  και  τους 

15)  ibi  Vat. ,  qui  pergit  et  nemincm  πόδας  και  τα  άλλα  μυ&ολογηματα. 
alium  invenimus  quam  virgines  illas.  Similiter  de  spiritu  Sancto  Haer.  LIV,  1. 

16)  si  fuisset  p.  an  affuisset  Val.  Plura    collegit    Thilo   in  Act.  Thomae  p. 

17)  continuo  eum  venlunim  essc  ut  137.,  vid.  Hilgenfeld:  Die  Apostolischen 
consideret  illam  slructuram  Vat.  Vater  p.  152. 

Cap.  VI.     1)  Ex  coll.  c.  3  et  12  hic  2)  in    ea    edificationc    Vat.   ubi    dein 

esl  Filius  Dei.  Haud  raro  etiam  in  S.  libris  des.  videram.  •  Cum  eodem  scripsi  cecii^- 

ingentis  proceritatis  vel  dimensionis  res  carunt  p.  aedificaverunt  vulg. ;  idem  mnl~ 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  III.     SIWLIT.  IX.  (B)  533 

de  profundo,  nec  sunt  circunicisi,  sed  sicul  ascenderunt,  ieruiU  in  slru- 
cturam:  el  qiiare  prirauin  in  fundamcntis  decciu  lapides  instrucli  sunl; 
deinde  de  viginli  quinque  el  Iriginla  el  quinque  ac  quadragiiUa  cl  de 
lapidibus  illis,  qiii  sunt  posiU  in  stnictiirani ,  el  itenini  sublali  et  posili 
sunt  in  lociini  suum.  De  omnibus  his  reficc  aniinum  ineum,  domine,  et 
demoDstra  niihi  illa.  Et  ille  milii  dixit:  si  noii  fiieris  protervus,  omnia 
cogoosces;  posl  paucos  enim  dies  veniemus  huc,  el  reliqua  videhis,  quae 
huic  lurri,  oranesque  simililiidines  diligenler  cognosces.  Undc 
postea,  ut  dixil,  venisscniiis  ad  eum  locum,  ubi  primo  scderamus, 
ait  mihi:  eamus  ad  lurrem;  doininus  enim  eius  venlurus  esl,  ul  con- 
sidem  eani.  Deindc  veniinus  ad  lurrem  ill.ini,  ol  omnino  nenio  erat 
circa  eaiD,*  nisi  virgiiies  illae  tanlum,  quas  paslor  inlerrogavil,  si  fuissel 
ibi  dominus  lurris.  Qiiae  responderunt ,  venlurum  doniinum  el  conside• 
raUirum  strucUiram  lums. 

(•)  VI.  El  ecce  paiiluliim  video  iiiagnum  agmcn  virorum  venien- 
tioiBy  mediumque  in  his  ita  excelsuin  virutu,  ul  niagniludo  eius  ipsam 
torrem  superaret ,  el  circa  eum*  alios  sex.  quos  in  aedificationc  videram 
ante  imperare,  dexlra  atque  sinislra  ctiin  illo  ainbiilantes.  Oiiincs  ergo 
bi,  qui  in  slniclura*  rueranl  operali,  cum  illo  venerunl;  scd  et  alii 
mulli  dignilosi  eraiit  circa  illuin.  Virgines  aiilcni  illac,  quae  custodiebunt 
tarreni,  accesserunl  ad  euiii,  el  oscuIaiUes  prope  eiim  circa  liirrem  coe- 
peruot  ambulare.  Ille  aulem  vir  dignilosus  virgam  tenciis  iii  manu,^  ut 
singulos  lapides  coneiderarel ,  eandeui  lurrein  diligcnter  circuibnt.  Et 
cam  illi  lapides  virga  ab  eo  ruissenl  percussi,  nigri  vcluli  fubgo^  fiebant; 
quidani  autem  lanquam  scabiosi;  quidani  scissuras  babcnlcs;  quidam 
breves  [elj  molili;  quidani  nec  nigri,  iicc  albi ;  qiiidam  ila  asperi,  ut  nec 
coiii  caeleris  conveoienles  essenl;  cl  quidam  pliiriinas  niarulas  habebant. 
Hae  TarieUles  eraol  lapiduin  illonim,  qui  iii  slruclura^  nugaces  siinl  re• 
perti.  Qaof  ΟΜΜΙ  ille  dUgnilosus  iussit  dc  liirre  (icponi,  fclj  iuxta 
|ai,  aliosque  lapides  adfern,  ct  in  loco  eoruin  poni.  Iiilerro• 
aalem  lUi,  qui  aedificabanl,  ex  qiio  iiionte  iuberct  iile  dignitosus 
Ijpides  adrerri  el  loco  eoniin  potii.  Ille  aiilein  dc  niontibus  illis  adferri 
bpides  veUvit;  sed  iussil  ex  eo  campu,  qui  propc  cral,  adferri.  Fode• 
ruDl  ergo  campujn  illum  ,  el  invenerunl  lapides  deceiii  splendidos  ,  qua- 
dralos,  quosdam  eliam   rotundos.     Quicuiique  eniiii    lapides  crant  iu  eo 

l««  d$§mit0t0i   p.  ^MM  pteref   dignitate     deposili   et  reprobali  gigniilccnt,  pluribus 
Μ  Ηη$,  expianatur  inrra  c.  13.    Cfr.  Vig.  3,  5.  6. 


3)  eummnmi  •§«ιΛβΗ  «ν»  VaL,  cai  10)  qui  erat    prope    ititgil    nj>poriari 

Vat.    Cfr.  iiifra  c.  29  ct  30. 

4)  «C    Btmptlti   lapidet   ftrlraet^ret.  i\)  el  invmierunt  eliam  lapides  Vnl. 


(^p.  VI.    1)  eom  i'fli.,  <l»'iiuli?  r»»  ncdi- 


efpom.    Qmsmb  Udhm    lapidc»   illi  5)  iirueturam  Pal. 


Om  Hiem  YsL  12)  Cfr.  ίηΓη  r.  30 

h)  Ri  MMl  lniftnin  ac  nefanda  in 

boaiaHi  loqMalc•  c  19.  2)  eum  Pal 

•)  MMi  oa.  YaL 

7)  Yocc  puiem  nu  mifrt,   nec  aUn 
dci.*  ia  ?•!-  ^fntionem. 

S)  ifiitm  eormm  φύ  m  iinuU  («ic)  2)  ergo  Aof  7111  in  lirudur^m,  \*n\ 

>//«  «#•  ^Mi  Vat  3)  ΜΜΜΜη  ISI. 

9)  fwrr  VaL,   atnm»    in    periodo  4|  fiUgo  Pal. 


534  HERMAE  PASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.  IX.  (A) 

allali  siinl,  et  per  porlam^^  Iransporlati  a  virginibus  illis  ;  et  qui  ex  eis  qua- 
(Irati  crant,  deformati^*  siint,  et  posili  in  loco  eieetorum.  ^t  vero  qui^^ 
rolundi,  non  sunt  adiecti  in  slructuram ;  quoniam  duri  erant,  et  lon- 
gum  esse  videl)atur^^  circumcidere  eos;  sed  positi  sunt  circa  turrini, 
tanquam  fuliirum  essel  ut  circumciderenliir  et  in  structuram  milteren- 
lur ;  valde  enim  splendidi  erant. 

(λ)  VII.  Ilaec  cum  vidisset  vir  ille  dignitate  praecipuus/  et  domi- 
nus  toliiis  turris ,  vocavit  liiinc  pastorem ,  et  tradidit  ei  lapides,  qui 
reprobati  erant  et  posili  circa  lurrim;  et  alt  ad  illum :  ,communda  dili- 
genter  lapides  hos,  et  apla^  in  strucluram  turris,  ut  cum  caeteris  possint 
convenire ;  eos  auleni,  qui  non  conveniimt,  longe  a  lurri  proiieies.'  Haec 
cum  praecepisset  ei,  cum  omnibus,  cura  quibus  venerat  ad  lurrim,  abiit. 
Virgines  autem  illae  steterunt  circa  tiirrim,  custodientes  eara.  Et  dixi 
ad  pastorem  illura:  ,quonam  modo  possunt  lapides  hi  in  structuram 
buius  lurris,  cum  reprobali  sint,  redire?^'  Et  dixit  mihi;  ,ego  qiiidem* 
de  lapidibus  istis  maiorem  parlem  circumcidani,  et  adiiciam  in  structu- 
ram ,  et  convenienl  cum  caeteris.'  Et  dixi:  ,quomodo,  domine,  possunt 
circunicisi^  cundeni  locum  implere?'  ,Quicunque,'  inquit,  ,minores  in- 
venti  fuerint,  in  mediam  slructuram  ibunt;  maiores  vero  deforis  ponen- 
tur,  et  continebunt  eos.'  Haec  cum  dixissel^  mihi ,  ,eanius,'  inquit,  ,et 
post  Iriduum  revertamur;  et  emundatos  hos  lapides  in  strucluram  adii- 
ciani.'  Ea  enim,  quae  sunt  circa  turrim,  commundari  debent  omnia;  ne 
forte^  subito  paterfamilias  superveniatj  et  immunda  ea,  quae  circa  turrim 
sunt,  inveniat,  et  ila  aspernelur;  et  hi  lapides  non  miltanlur  in  structu- 
ram  turris  huius ,  et  ego  negligens  palerfamilias  videar  esse.'  Post  tri- 
duun/  autem  cum  venissemus  ad  eandera  lurrim,  ait  mihi:  ,considere- 
mus  hos  lapides  omnes,  et  videamus,  qui  ex  eis  possunt  in  structuram^^ 
ire/     Dico  ei:  ,consideremus,  domine.' 

(a)  VIII.  Primum  omnium  coepimus  considerare  eos ,  qui  nigri 
fuerant.  Quales  enim  a  structura  depositi  fuerant,  tales  sunt  reperli. 
lussit  eos  a  turri  nioveri,  et  seorsum  reponi.^  Deinde  consideravit  eos, 
qui  scabrosi  fuerant;  et  multos  ex  eis^  circumcidi  iiissit,  et  per  virgines 
eos  in  slructuram  turris  aplari;  iliae  aulem  sublatos  eos  aptaverunt  in 
media  slructura.     Reiiqiios  autem   iussit   cum    iilis   nigris    reponi;'   iiam 


13)  In  Vat.  habes  erant  in  eodem  loco  videbatur  Vat.,  lum  posita  cum  i  supra, 
(expunctum)    campo   omnes    allati   (erat  postea  irent  p.  mitterentur. 

ablati)  sunt  pcr  porlam. 

14)  Deformare  iufra  c.  8.  =  in  aliam  Cap.  VII.  1)  dignitosus  p.  diynilale 
formam  ex  pristina  redigere.  Sed  heic  praecipuus  Vat.,  ubi  prolati  p.  reprobati. 
lociim  suum  nori  tuetur:  texlus  esl  vitia-  2)  communda  diligenter  lapides  et 
tus.     Ciir   enim    lapidibus  quadralis    alia  ponc  Vat. 

induenda  est  fornia?    Genuiiia  lectio  est  3)  Et  dixiad  paslorem  illum.    Quem- 

in  Codice  Pal. :    Quiacmque  enim  lapides  admodum  possimt    hi  lapidcs  in  slruclu- 

erant  in  eo  campo:    omnes   adlali  sunl:  rani    ciusdem    turris    cum    sinl    reprobali 

et  per  potiam  illali  α  virginibus:  et  secli  rcdire.  (sic  p.?)  Val. 

quadrati  positi  sunt  loco  eleclorum.  4)  quideni  adiunxi  c.  Vat. 

15)  Ac  vero  hi  qui  Vai.  δ)  erat  circumcidi  in  Val. 

16)  quoniam  et  dwrum   erat  et  tarde  6)  dixissem  Vat. 


ΠΕΚΜΑΕ  PASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.  IX.  (Β)  535 

campo,  omnes  adlati  sunL  El  per  portaiu  illati  a  virij;inibus  el  secli 
quadrati,  posili  suiU  loco  eleclorum.*'  Illi  enim,  qui  rolundi  eranl,'  iioii 
simt  posili  in  structuram,  quouiam  iliui  erant  ad  dolauduui,  lanlumquc 
videliatur  ut  circuiDciderciiliir.  Scd  posili  siint  iuxU  ttirrciu,  ul  postea 
circuniciderentnr:''  vnlde  enim  splendidi  eranl. 

(■)  VH.  Cuinqiic  illc  vir  dignilosiis  doniinusque  (urris  illiiis  omnia 
complesset,  vocavil  huiic  pasloreni ,  Iradidilque  ei  lapidcs  omnes,  qiii 
iuxla  lurreiii  eranl  reprobali  de  slniolnra,  el  ail  illi:  diligcnlcr  communda 
bos  lapides,  cl  pone  illos  in  slnictui  am  lurris ,  qiii  lamen  possuiil  con- 
iungi  cuin  aliis;  eos  aulem ,  qui  incoiivenienles  sunl,  longe*  a  lurre 
proice  illos.  Haec  cuni  pracccpissel  paslor  ille  dignilosus,  exil  a  lurre, 
ciUD  quibus  vcnerat  Virgines  aulein  illae  slahant  circa  turrem  custo• 
dieotos  eam.  El  ego  dixi  ad  paslorcm  illum:  qiiemadmodum  possunt 
hi  lapides  reprobali  rursus  in  slructuram  lurris  ire  ?  Et  dixilinihi:  vides, 
inquit,  hos?  Video,  inqiiam ,  domine.  Ego,  inqiiil,  dc  lapidii)us  istis 
maiorem  parleni  circumcidani ,  el  adiciain  in  slrucluram  lurris ;  et  con- 
Tenient  cum  caeteris  lapidibus.  Et  cgo  dixi :  qiiomudo  possunt,  domine, 
isU  lapides  circiimcisi  eundcm  locuin  explcrc?  El  dixilniihi:  (juicunque 
minores  fiicrint  reperli,  in  incdiam  slrucliiram  ihiinl;  maiores  vero  qiii- 
eooque  fuerint  inventi,  exleriores  ponenlur,^  et  conlinebunt  eos.  Et 
ctnn  haec  niecum  loculus  essel,  ail  niibi:  eamus,  et  posl  biduum  rever- 
Umor;  el  commundabimus  bos  lapides,  cl  adicicmus  eos  in  turris  stru- 
cUiram.  Ea  enim,  quae  sunl  circa  lurrem,  couiniundari  debent,'  ne  quando 
dooitotu  subilo  sapeneniat  et  ea ,  quae  sunt  circa  turrem ,  iiivcniat  im• 
miinda,  et  speroal  ea;  el  nec  isti  lapides  ibuiil  in  slrucluram ,  et  ego 
negiigeos  apud  eum  apparebo.  Cumquc  post  biduum  vcDisscmus  ad 
eam  tmTem,  ait  mihi:  cnnsidercnms  hos  lapides  universos  et  vidcamus, 
an  possiot  io  slractiiraiii  ire.     Et  dixi  ei:  ut  vis,  domine,  considercmus. 

(b)  VIII.  Priioo  omnium  coepimus  considerare  eos,  qui  nigri  fue• 
nmL  Qai  de  slruetura  depositi  erant,  talcs  sunt  reperti.  lussit  eos 
a  Uiire  toUi  eeorsumque  poni.  Inde  consideravil  eos,  qui  scabri  evase- 
nint.  Mullos  ex  eis  secuil,  ct  iussit  virginibus  iliis  tollcrc  eos,  et 
adicere  io  aedificium.  Et  suslulerunt  eos  illae  virgincs,  ct  posucrunt 
in  mediam   struclurain   turris.     Reliquos  autem,    (iui   nigri   circcti   sunt, 


7)  et  commiMdoi  hot  lapides  adiciam  G)  Praestat  eieclorum  vulg.  Crr.infra 

ra  $lni€imrem  \aL  <:  1Θ. 

«.jKTNr^  p.  f«p«Tr«i«i      U.m   el    ,i«     ,^^/   ^.^i^m  dmi  eLi  Wk  Kcribunlar 


Vl  MMMMi     »1.  Μί«1ι•η1ί*  liabcw  eiretmciderelur. 

1(1)  eam  inMrnl  UL  ^j  circumeiiinlmr  P«l. 

C«p.  Vin.     1)    α   Imrre  mo' 
m^were)  et  irortum  ponL  <^ap.  VM.     1)  /01^^«  repelitiir  iii  Va\. 

2)  hu  ViL  2)  poHtbuMl  Pal. 

3)  pom  Vst  3)  deb€t  Pal. 


536  HERMAE  PASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.  IX.  (A) 

et  hi  evaserunt  nigri.  Deinde  considerabat  eos,  qui  scissuras  habebanl; 
et  ex  ϋΜβ"•  multos  circumcidi  iussit ,  et  per  illas  virgines  adiici  in  slru- 
cluram.  Hi  deforis  positi  sunt,  quoniam  inlegri  inventi  sunt;  reliqui 
autem  propter  mulliludinem  scissurarum  iion  poluerunt  deformari  ;^  pro- 
pterea  proiecti  sunt  ab  aedificatione  turris.  Deinde  considerabat  eos,  qui 
curti  facli  erant;  mulli  ex  illis  scissuras  habebant,  et  nigri  evaserant; 
alii  vero  scissuras  inagnas  habebant,  quos  iussil  apponi  cum  illis ,  qui 
eiecti  eranl;  reliquos  aulem  commundatos  et  deformalos*'  adiici  iussit 
in  slruclurara,  quos  siiblatos  virgines  illae  in  media  structura  aptaverunt; 
infirmiores  enim  erant.  Deinde  considerabat  eos,  qui  dimidii  quidem 
albi,  dimidii  autem  nigri  fueraiit  reperli;  et  nmlti  ex  illis  nigri  inventi 
sunt.  lussil  et  hos  Iransferri  ad  illos,  qui  reiecli'  erant.  Reliqui  vero 
toti  candidi  invenli  sunl;  et  bi  sublati  sunt  a  virginibus  et  aptati  in  ea- 
dem  lurri'*.  Exteriores  aulem  posili  sunl,  qui^  integri  inventi  sunt,  ila 
ut  possent  conlinere  eos,  qui  in  medio  construcli  erant;  nihil  enim  eis 
recisum  est.  Deinde  considerabat  eos,  qui  duri  el  asperi  fuerunt^^  Pauci 
ex  his  abiecli^^  sunt,  quoniam  non  poleranl  circurncidi,  valde  enim  duri 
reperli  sunt;  reliqui  autem  deformati*^  sunt,  et  in  media  slructura  a 
virginibus  aptati;  infirmiores  enim  erant.  Deinde  considerabat  illos/* 
qui  maculas  habebant;  et  ex  eis  pauci  reperli  sunt  nigri,  et  hi^*  ad 
caeteros  adiecti  sunt.  Qui  vero  superfuerant,  candidi  et  inlegri  invenli 
sunt;  et  hi  a  virginibus  in  structuram  aptati  sunt,  et  deforis  positi, 
propter  fortitudinem  suam. 

(a)  IX.  Venit  deinde  iit  consideraret^  eos  lapides,  qui  candidi  el 
rotundi  erant;  et  ait  mibi:  ,quid  faciemus  de  his  Japidibus?'  El  ego 
dixi :  jdomine ,  nescio/  ,Nihil  ergo,'  inquit,  ,excogitas  de  his?*^  jEgo,' 
inquam,  ,artem  hanc,  domine,  non  novi,  nec  lapidarius  sura,  nec  possum 
intelligere  quicqnam.'  Et  dixil:  ,ηοη  vides,  eos  valde  rotundos  esse?^ 
Quodsi  voluero  eos  quadratos  redigere,  plurimum*  mihi  ex  his  recidendum 
est;  sed  necesse  esl  aliquos  ex  his  in  slructuram  lurris  Iransire.*®  Et 
dixi:  ,si  necesse  est,  quid  igitur  te  implicas,®  et  non  eligis,  si  quos 
habes  eligere,  et  aplas  in  structuram  illam?'  Et  elegit,'  quos  vidit 
maximos  et  splendidissimos,  et  deforniavit  eos;  quos  sublatos  virgines 
illae  in  exlerioribus  partibus  structurae  posuerunt.  Reliqui  vero,  qui 
superfuerunt,  repositi  sunt  in  eundem  campum,  unde  sumpli  erant ;® 
abiecti  vero  non  sunl,  ,quoniam,'  inquit,  ,adhuc  exiguum  deest  huic  turri, 


4)  his  Vat.,  dein  per  eas  virgines.  et  deformatos  adici  iussit  in  striicturani• 

5)  deformari   c.  Pal.   Vat.   et   Clerici  Quos  oblatos. 

marg.  p.  Fab.  St.  et  Cotelerii  afformari,  7)  dimidii  quidem  nigrirepertifuerant. 

quae    Clerico    monenle    inepla    vox    est.  Mulli  ex   his   nigri   inventi  sunt  iussit  et 

GalliccioUi :  ma  ad  altre  per  la  moltitu-  eos  transferri   ad  eos   qui  reiecti  absque 

dine  delle  fessure,  non  si  puole  dar  coii-  erant  Vat. 

veniente  figura.  8)  turrc  Vat. 

6)  deformalos  c.  Pal.  Vat.  p.  Fabri  9)  quoniam  Vat.,  dein  contineri  p.  con- 
St.  et  Cotelerii  a/forma/os.  In  Vat.habes:  tineri,  tum  instrucli  ]p.  conslructi,  ibidem 
mulli  ex  his  scissuras  liabuerunt  et  nigri  ex  eis  p.  eis. 

evaserunt.     Alii    vero     scissuras    magnas  10)  erant  Vat. 

habentes    iussit  hos    poni   cum    his     qui  11)  Lego    cx    his    abiecti   p.    ex  his 

reiecH  erant.    Reliquos  autem  commundos  adiecli  vulg.,  ab  his  abiecti  Vat. 


IIERMAE  PASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.  IX.  (B)  537 

iussit  cum  illis  nigris  poni.  lUos  autem  cousideravit,  qui  scissuras 
habebanl;  et  ei  his  mullos  eircumeidit ,  et  iussit  per  virgiiies  adtci  in 
utructuraui.  Et  foris  positi  sunt.  quia  salvi  invcnli  siint.  Roliqui  autciu 
propter  niulutudineiu  scissurarum  deformari  noii  polueruiU ,  el  ab  aedi* 
ficatione  lurris  proiecU  sunL  Deinde  consideravit  eos,  qui  breves  el 
inuliles  fuerunL  Multi  invenli  sunl  in  illis  nigri,  alii  scissuras  inagnas 
habentes.  lussil  et  eos  seponi  cutii  his,  qui  rclicU  eranl;  reliquos 
aotem  comnuiiidatos  cl  derormatos  iussil  in  structuram  adici;  quos  sub• 
Utos  virgiiies  illae  in  media  slructura,  quia  inflrmiorcs  crant,  aptaveruiiL 
Deinde  consideravii  eos,  qui  diinidii  albi  erant,  dimidii  nigri.  Multi  ex 
his  nigri  inTenti  sunt;  el  eos  iussit  tolli,  el  poni  iuxla  eos,  qui  reiecti 
eranL  Caeteri  candidi  loti  invciili  suiU,  et  a  virginibiis  sublali  in  stru- 
cUin  lurris'  apti  sunt,  quoniam  inlegri  iiivenli  suiit,  el  nihil  crat  ex  eis 
redsinB.  Exteriores  positi  sunl,  ut  eos,  qui  in  medio  recisi  positi 
emt,  conUoerenL  Deiude  considcravit  eos,  qui  eranl  diiri  et  asperi. 
Paaci  ex  eis  abiecU  sunt,  qui  ante  poleranl  circuiucidi ;  valde  eiiiiii  duri 
enoL  Reliqiii  aulem*  deromiali  suiil,  et  in  mcdia  slruclura,  quia  iiiHr• 
miores  erant,  a  virginibus  posili  erant  Dcinde  consideravit  eos,  qui 
aiaciilas  habueranL  Etiam  ex  his  pauci  evaserunl  nigri,  et  separali  inter 
reUqoos  posiU  suiit;  caeteri  vero  candidi  et  iiilcgri  a  virginibus  por- 
tati  io  slnicturam  propter  firmilalem  suam  exteriores  posili  sunt  a 
virgioibus. 

(b)  IX.  Venit  deindc  ul  considcraret  illos  albos  el  rotundos,  el 
ait  mibi:  quid  faciinus  de  his  lapidibus  ?  El  dixi  ei:  doinine,  ego,  quid 
scio^*  Et  ait  mihi:  nullum  ergo  de  eis  exciderc  cogilas  ?  £l  cgo  dixi 
ei:  doottae,  arteoi  lianc  ego  non  babeo,  nec  lapidarius  sum,  nec  possum 
quicquain.  Et  ail  mihi:  ηυη  vides,  islos  lapides  valde  rotundos 
t?  Qoos  si  voluero  redigere  quadralos,  mulluin  cx  eis  recidendum 
cft;  et  oecetse  est,  aliquos  ex  eis  in  slrucluram  poni.'  Et  dixi  ei: 
domine,  ή  BecefSe  esl  hoc  iieri,  quid  iion  eligis,  si  quos  vis,  et  in 
slfiictiini  fluuuiiiot  et  fplendidos  aplas?'  El  mox  duformavit  aliquantos, 
qaot  fiibUlOf  Tirgines  illae  in  exterioribus  parlibus  slruclurac  posuerunt. 
Et  eaeteri  in  eodem  campo,  unde  rueraiil  .sublali,  non  abiecli,  sed  repositi 
siuil,    qaoDiam    adliuc    luodicum    deesl    ad   slruclurani    lurris.     Forsilan 


\ 


12)  Scripsi  iefomaii  e.  Pal.  Vat  p.  7)  eligit  Vat. ;  mox  cum  eodem  Lainb. 
fonmeii  mlf.  el  Pal.  deformavit  p.  Fab.  St.  e/formavit 

13)  iiUi  om.  VaL  et  Culelerii  affortnuvit, 

14)  et  ez  kis  mifri  putci  reperti  iunl  8)  in  eodtm  campo  unde  sumpii  fm- 
ei  ki  ifrim  kU)  Tat  runi  Val. 

Cap.  IX.     1)   e^mtiderve  p.   «1  eon-  Cap.  Vlll.     1)  turri  Pal. 

Midtrent  VaL  2)  auUm  \m  pxtat  in  Pal. 

2)  Βίο  maAn  &  efoHxi:  iQmine,  Cap.  IX.   1)  yui  Pal.  Tiim  piti  adverb. 

meui:    IHkU  ηψφ,  ktqwU,  excogtUt  de  2)  Mirum  μμπ*•  ,   (|iio(i   lific  Ifgimus, 

kuT  eatmflwm  Yat  mmi  «g— adt  ruin  inler   omncii    <oriii(«>(    ac    iiaqiie  ad 


2 


eM#f  VtL  banc  diein  iti    iiinlliH    niiiiiN    videre    fit, 

4)  miUHm  Vat  aoUqno•  io  Uirribuo  exHiniendift  praeaer- 

i}  in  TaL  tim  μοιΙο  aecttndo  rrfqii«'riicr  ιικο«  ruiase 

6)  f«M  le  irkoi   p.  quid  igitur   le  laterilw•  rolandb,  roliindiMqiie  testif  at- 

implic^i  VaL,  φιΙ  mox  fUf  eUfen  (tic)  q«e  coaetvi•. 

p.  eliftre.  3}  apUi  Pal. 


538  HERMAE  PASTOR.    LIBER  III.     SIMILIT.  IX.  (A) 

quod  aedificandum  erit,  et  forsilan  vult  dominus  hos  lapides  aplari  in 
ea  struclura,  quia  valde  candidi  sunl.'"  Vocalae  sunt  deinde^"  mulieres 
speciosissimae  duodecim,  nigra  veste  vestitae,  incinclae,  et  exertis  humeris, 
capillisquc  solulis.  Videbantur  aulem  mihi  liae  mulieres  agrestes  esse. 
Et  iussit  eas  paslor  ille  lollerc  lapides  illos/^  qui  de  slruclura  eiecli 
erant,  et  eos  rcferri  in  monlcsj  iinde  ablali  fuerant.  Et  illae  gaudentes 
sustulerunt  omnes,  et  reporlaveriint  eos,  iindc  exlracli  fuerant.  Poslquam 
autem  nullus  lapis  circa  liirrim  iaceret,  ait  milii:  ,circumeamus  hanc 
turrim,  et  videamus,  nunqiiid  aliquid^^  desit  illi.'  Goepimus  ergo  circumire 
eam.  Et  ut  vidit  eam^^  decenter  aedificatam ,  coepit  valde  liilaris  esse; 
ita  enim  decenler  aedificala  iiieratj  ut,  qui  vidisset,  concupisceret  stru- 
cturam  eius;  quoiiiam  quasi  de  uno  lapide  vidcbalur  esse,  nec  usquam 
commissura  apparebat,  sed  ex  petra  una  videbalur  exsculpla. 

(a)  X.  Ego  autem  huiusmodi  turrim  altenle  considerans  valde 
laelabar.*  Et  ait  mihi:  ,airer  calcem  el  testas  minutas,^  ut  formas  eorimi 
lapidum,  qui  sublali  sunt  de  slrucliira  et  ilerum  reposili,^  expleam;  ea 
eiiim,  quae  circa  turriin  sunt,  omnia  aequari  debent.'  Et  feci  sicut 
iussit  mihi,*  et  atluli  ad  euni.  El  ait  mibi:  ,praeslo  adsis'^  mihi;  et  cilo 
hoc  opus  perficietur.'*^  Complevit  ergo  formas  illorum  lapidum,'  et  iussit 
locum  mundari  circa  turrim.  Tiinc  virgines  illae  apprehenderunt  scopas, 
et  mundaverunt  lolum,  et  suslulerunt  excrementa,^  et  sparserunt  aquam; 
quo  coraplelo  factus  est  locus  deleclabilis,"  et  lurris  decora.  Ail  deinde 
mihi:  ,omnia  commundata  sunt;  si  veneril  Dominus  hanc  turrim  con- 
summare ,  nihil  inveniet,  quod  de  nobis  queratur.'  Haec  cum  dixisset, 
volebat  abire.^''  Al"  ego  apprehendi  peram  eius,  et  coepi  rogare  eum 
per  Dominum,  ut  mihi  omiiia,  quae  oslenderalj  explicaret.  Ait  mihi: 
jhabeo  modicam  occupationem,  at  omnia  tibi  explicabo ;  exspecta  autem 
me  heic/^  dum  venio.*  Dico  ei:  ,domine,  quid  heic/^  solus  faciam?' 
Respondit:  ,ηοη  es  solus,  omnes  enim  virgines  tecuni  sunt.*  Et  dixi: 
,trade  me ,  domine,  ergo  eis.'  At*^  ille  vocavit  illas,  et  dixit  eis: 
,commendo  vobis  hunc,  donec  venio/  Remansi  igitur  cum  virginibus 
illis.  Illae  aulem  bilares  erant  et  aifabiles  mihi,  praecipue  tamen 
quattuor,  quae  caeteras  praecedebant  digiiitate. 

(a)  XI.  Dicunt  mihi  deinde  virgines  illae:  ,hodie  pastor  ille  liuc 
venturus  non  est.'     Et  ego  dixi:   ,quid   ergo    ego^  faciam?'     Et    dicunt 


9)  quod  edificandum  erat  (c.  punctis  lerunt  omnes,  et  reportaveriint  eos ,  undc 
suppositis)  erit  forsitan  vult  dominus  eos  extracti  fuerant. 

lapides  aptari   in    ea  slnickira  que  valdc  12)  ne  quid  p.  numqiiid  aliquid  Vat., 

candida  est  Vat.  ibidem  seq.  illi  correctum  est  ex  ille. 

10)  Vocate  deindc  sunt  Vat.,  ul)i  in  13)  Vox  eam  emendata  est  in  Val., 
exlrema  sententia  capillis  non  dissolutis.  ibidem  ordinatur  valde  hylaris  essc  cepil, 
Harum  mulierum  nomina  sunt:  perfidia,  poslhac  nec  alicubi  commissura  parebat' 
intemperantia,  incredulitas,  voluptas  in  sedexpetra  illa  videbatur  exsculpta.  Lo- 
c.  15,    Cfr.  c.  13  et  18.  cus  cilatur  ab  Orig.  in  Commenl.  ad  Osee 

11)  tollerare    lapides    eos   Vat.,    ubi  T.  II.  p.  439.  ed.  Ruae. 

des.  vocc.  et  eos  referri  in  monles,  unde  Cap.  X.     1)  Ego  autem  eiusmodi  con^ 

ablati  fuerant.     El  illae  gaudentes  sustu-  siderans  bene  valde  letus  eram. 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  lli.     SIMILIT.  IX.  (B)  539 

eniiu  placet  tlomino  huius  lurris ,  ot  lios  lapides  in  cadcm  struclura 
apUri  iuiiebit,  quoniam  splendidi  sunl  niiiiis.  Et  ecce  muliercs  duodccim 
vaide  speciosissimnc  nigra  veslc  vestiUc  ct  ab  liumeris  cinctae  ct  capillis 
soliilis:  hae^  visae  sunl  uiihi  silvaticae  cssc.  El  iussit  cis  pastor  ille 
loUere  lapides  illos,  φύ  de  slruclura  abiecli  eraiil,  el  refene  in  inontes, 
iiode  fuerant  allati.  lllac  autem  ciim  hilarilalc  lulcrunl,  cl  roportnverunt 
eos  ibi,  unde  eiecti  erauU  Verum  cum  cssent  oinnes  lapides  sublati, 
uec  aliquis  lapis  circa  Uirreni  rclictus  essel,  ait  mihi:  circumeamus 
turreni  et  videamiis,  ne  aliqiiid  dcsil  illi.  El  cum  coepisset  circumire 
eam,  vidit  illam  decenler  acdiiicalam ,  ct  valdc  hilaris  csse  coepiL  Ita 
eDiiu  eleganler  eral  aedilicala,  ul  ox  uno  lapide  spcrarelur  essc  strucla. 
Commissura  enim  vel  iuiulura  nuUa  apparebal ,  sed  ex'^  pclra  illa  turris 
Dobis  videbalur  esse  cuUa,  et  eral  quasi  inoiiolilha.   , 

(•)  X.  Unde  ego  cirruiniens  cum  co  hilaris  eram,  talia  dona  videns. 
Et  ait  mihi  paslor  ille:  vade  el  adrer*  calcem  ct  tcslam  minutam,  ut 
lapidum  Ulonim,  qui  sublati  erant  de  slruclura,  forniam  rcpleam;  uaiu 
et  ea,  quae  circa  lurreni  sunt ,  oiunia  acquari  dchcnt.  Et  fcci  ego 
sicut  iussit  luihi,  el  id ,  quod  iusscral,  adluli  ad  cum.  Et  ait  mihi: 
praeslo  eslo;  cilo  opus  lioc  efficilur.  Implevit  ergo  fornias  lapidum 
illoruin,  qui  de  structura  erant  ablali,  iussitque  cundcm  lociiin  scopari, 
et  in  circuitu  eiusdeni  liirris  coinmundari.  Tiinc  virgines  illae  acceptis 
scopis  muadiUas  feceruQt,  lolunique  slercus  sustulcruut,  et  aquaiu  s|)ar• 
teninL  Quo  facto  locus  ille  evasil  bilaris ,  cl  dccori  ΓιιίΙ  eidcin  lurri. 
Tuoc  ail  inibi:  omnia  commundata  sunt.  Si  veneril  dominus,  ut  consi• 
derel  banc  Uirrem,  unn  iiabcbit  de  nobis  queri.  Hacc  cuin  dixissct, 
Tolebat  a  ne  ire.  Ego  aulein  adpraehensa  pcra  cius  rogavi  cuni  per 
DomiDoin,  nt  mihi  omiiia,  quac  oslenderat,  cxsolvereU  lllc  aulcin  dixil 
mibi :  pasilluin  babeo  occupationis,  el  omnia  libi  exsolvain ;  sed  cxspecla 
me  hic,  cam'  venio.  Et  ego  ilii  dixi:  doinine,  quid  bic  faclurus  sum 
tolas?  Nam  iUae  virgines  omnes  lecum  sunL  Ego  ergo  rogavi  illuni, 
ut  me  ipse  illis  tradereL  Ille  auleni  vocavil  eas,  el  dixil  illis :  Cuinincndo 
vobis  hunc ,  dum  venio ;  et  inox  discessit.  Rcmansi  igilur  cuiii  iliis 
virginibus.  Illac  autem  iiiibi  bilares  salis  ct  airabiles  erant,  praccipue^ 
tameo  iilae  qualtuor,  quae  erant  dignilosissiraae. 

(i)  II.  Et  coeperunt  ad  me  ita  dicere :  ille  pastor  huc  hodie  ven• 
tanis  DOD  esL     El  ego  dixi:  quid  ergo  faciam?   Et  illae  mihi  dixerunl: 


II 


Η  UUa  mmU•  Val.  12)  ai  otnnia  tibi  extulvam.    Expecia 

Uermm  rtpo$U0»  p.  el  ilrrum  repo•    rne  aulem  hic  Val. 
$iU  ^tL  13)  hk  Vel. 


4)  me  Yal. 


I 


13)  hk 
14)  Ac  Val. 

5)  ii$  ilZ  ^"I••  ^^'     ')  *'^*'  "'"•  ^"'• 

6)  «/Jlcietar  VmL  4)  haec  Pai. 

7| /SvraiM  lapidmm  eormm  \»Ut  qai           ■>)  *f<i  'x  η•|•ι•ΓιΐιΐΓ  iii  l'al.,  iihi  haud 

σ«.  hcmm.  dnbif  «rrihrndum  iculpla  p.  cuUa. 

8)  9t  fwkUtUermU  $lercu$  Val.  Cap.  X.    1)  adfm  mni  pntirlo  nupra 

9)  kfUuii  Vat,  d  liL  posito  Pal.,  ihidcin  de  $tructuram. 
ire  Vat  2)  Foiie  dam. 
Ac  VaL,  ia  Am  es$pkeret.  3)  praecipuae  Pai. 


10) 
Π) 


540  HERMAE  PASTOR.     LIBER  IIL    SIMILIT.  IX.  (A) 

mihi :  ,usque  in  vesperam  exspecta,  si  forsan  venerit  et  loquetur  tecum  ; 
sin  minus,^  nobisciim,  dum  veniat,  manebis/  Dixi  eis:  ,exspectabo  eum 
usque  ad  vesperara ;  quodsi  non  venerit,  domum  ibo,  et  reverlar  mane.* 
Responderunt  mihi:  ,nobis  assignalus^  es;  non  poles  recedere  a  nobis/ 
Et  dixi:  ,ubi  manebo?'  Dicunt  mihi:  ,nobiscum*  dormies  ut  frater,  noii 
ut  niaritus;  frater  enim  noster  es,  et  de  caetero  lecum  habitare  paralae 
sumus;  valde  enim  carum  te  habemus.'  Ego  aulem  erubescebam  cum 
eis  manere.  Ea  vero,  quae  ex  illis  prima  esse  videbatur,  amplexata  ine 
est,^  et  osculari  me  coepit.  Caelerae  vero,  cum  vidissent  me  amplexari 
ab  illa,  et  ipsae  coeperunt  *  me  ut  fratrem  osculari,  et  ducere  circa 
lurrira,  et  ludere  mecura.^  Quaedam  autera  ex  illis  psalmos  canebant, 
quaedam  choros  ducebant.  Ego  autem  circa  tiirrim  in'  silentio  laetus 
cum  eis  ambulabam,  et  videbar  mihi  iiinior  faclus  esse.  Postquam  vero 
vespera  esse  coepit ,  doraum  repenle  abire  volebam  ;  illae  autem  relinu- 
erunt  me,  et  non  permiserunt  abire.*  Mansi  ergo  illa  nocle  cum  eis 
iuxla  eandem  turrim.*'  Straverunt  autem^"  tiinicas  suas  linteas  in  terram, 
et  me  in  medio  collocaverunl,  nec  quicquam  aliud  faciebant,  nisi  quod" 
orabant.  Sed  el^^  ego  cuni  illis  sine  intermissione  orabam,  neqiie  minus 
qiiam  illae.  Quae  cum  me  sie  oranlem  vidissent,  ingens  gaudium^^  per- 
ceperunt;  et  cum  eis  illic  fui^*  usque  ad  diem  posterum.  Et  cum 
adorassemus  Dominum,  lunc  venit  pastor  ille,  et  ail  ad  illas :  ,nullam  ei 
fecistis  iniiiriara  V^^  Et  dixeriint  ei :  ,ipsuni  interroga.'  Dico  ei :  ,doraine, 
magna  voluptas  me  cepit/^  quod  mansi  ciim  eis.'  Et  dixit  mihi:  ,quid 
coenasti?'  Et  dixi:  ,coenavi,  domine,  lola  nocte  verba  Domini/  ,Bene,' 
inquit,  ,te  acceperiint  ?'  El  dixi:  ,bene,"  domine.'  ,Nunquid  vis  nunc 
audire?'  Et  dixi:  ,νοΐο/"  domine ;  et  priraum ,  sicul  te  interrogavero, 
rogo  ul  sic  niihi  demonslres.'  ,Quemadmodiim  vis/  inquit,  ,sic  tibi 
rera  explanabo/"  iiec  quicquani  le  celabo.* 

(a)  XII.  jPrinium  oraniuni,  domine/  inquam,  ,hoc^  mihi  demonslra ; 
pelra  haec  et  porla  quid  sunt?'  ,Audi/  inquit:  ,pelra  haec  et  porta 
Filius  Dei  est/  ,Quonam  pacto,'^  inquani,  ,domine,  petra  vetus  est,  porta 
auteni  nova?'  ,Audi/  inquit,  ,insipiens,  et  inlellige.  Filius  quidem  Dei 
omni^  creatura  antiquior  est,  ita  ut  in  consilio  Patri  suo  adfuerit  ad 
condendam  crealuram.  Porta  autem  propterea  nova  est,  quia  in  con- 
summatione  novissirais*  diebus  apparebit,  ut,  qui  asseculuri  sunt  salutera, 


2)  Usquc  in  vespera  expecta  eum.  Si  8)  Postquam  vero  vespcr  cepit '  domum 
venerit  forsan  loquekir  lccum'  si  minus  ire  volebam-  Ille  aulem  detinuerunt  me  el 
Vat.  non  permiscrunt  me  ire  Vat. 

3)  consignatus  Vat.  9)  Mansi   eadem    nocte    cum    eis    ad 

4)  enini  inserit   Vat. ;    eiiisdem   enim  eandem  lurrim  Vat. 
posl  de  caelero  locum  suum  non  tuetur.  10)  aidem  om.  Vat. 

5)  prima   videbatur  esse  amplexa  cst  H)  9"^^^  '^^^^^  ^"   ***' 

me  Vat.    Illa  est  fides  secundum  c.   15.  12)  et  om.  Vat.,  iibi  orabatn  sine  in- 

6)  et    ipsae   ceperunt    me  osculare  et  lermtssione '  nec. 

ducebant  circa  turrim   et  ludebant  mecum  13)  Que    cum   vidissent    me    oranlem 

Vat.  magnum  gaudium  Vat. 

7)  in  om.  Vat.,  qui  postmodo  et  vi-  14)  ibi  p.  illic  fui  Vat. 

debar  in  velut  iuniorem  esse  factus.  15)  Ne  forte  fecistis  ei  iniuriam  Vat. 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.  IX.  (B)  541 

iisque  in  vesperum  exspecla  eum,  si  venerit,  iilique  loquelur  lecum :  quodsi 
non  venerit,  manebis  nobiscum  ,  duin  veneril.  Et  ego  dixi  eis:  exspe- 
ctabo  euni  iisqiie  in  vesperura;  quodsi  non  venerit,  domum  ibo,  et  revertar 
niane.  Illae  aulem  virgines  responderunl  mihi:  nobis  adsignalus  es; 
non  poles  discedere  a  nobis.  El  ego  dixi:  ubi  ergo  manebo?  Et  illae 
dixeruul:  nobiscuin  dormies ,  sed  sicut  fraler,  non  ulut  iiiarilus;  frater 
enim  nosler  es.  Α  modo  tecum  mansurae  suiiius;  valde  enim  te  dili- 
gimus.  Ego  autem  erubescebam  cuni  illis  manere.  Illa  vero,  quae  ex 
his  prima  videbalur  esse,  aiiipleclilur  nie,  oscularique  coepit.  Caeterae 
quoque,  cum  vidissent  me  amplexalinii  ab  illa,  el  ipsae  coepeninl  me 
osculari,  et  ducere  me  circa  lurreni,  et  ludere  mcciiiii.  Ego  vero  quasi 
iuvenior  faclus  eliam  ipse  ludebam.  Quaedam  enim  ducebant  choros, 
quaedam  cantabant;  ego  vero  silentium  [praestans]  cum  eis  circa  liirrem 
ambulabam.  Hilaris  auleni  eram  cum  illis,  et  postquam  vespera  esse 
coepil,  ire  donium  volebani.  Illae  autem  virgines  non  dimiseriint,  sed 
delinuerunt  rae,  et  ego  mansi  ciim  illis  illa  nocte  ad  turrem.  Straverunt 
autem  in  lerra  lunicas  lineas  suas/  et  me  in  medio  conlocaveriint. 
Nihil  aliud  auleni  faciebant,  nisi  orabanl;  unde  et  ego  non  miiius  quam 
illae  sine  inlermissione  cum  illis  orabam.  Gaudebant  autem  et  illae, 
quod  sic  et  ego  orabam.  Denique  cum  mansissem  cum  illis,  etiam 
paslor  ille  hora  secunda  venit,  et  ait  ad  virgines  illas :  nunquid  iniuriam 
illi  fecistis  ?  El  illae  dixeruiit :  interroga  ipsum.  Ego  autem  respondi: 
voluptatem  percepi,  domine,  quod  mansi  cum  ipsis.  Et  ille  dixil  niihi : 
quid  coenasli?  Et  ego  dixi:  coenavi,  domine,  verba  Domini  tota  nocle. 
Et  ille  dixil:  bene  le  acceperunl?  Et  ego  dixi:  etiam,  domine.  Et  ait 
mihi:  erce  nunc,  quid  vis  audire  priimim  ?  Et  ego  dixi:  sicuti  ab  inilio 
mihi  ostendisli,  doraine,  sic  rogo  te,  doniine,  nt  quomodo  rogavero,  sic 
enunties  mihi.  Quemadmodum  vis,  [inqui(,]  sic  libi  cxsolvam,  nec  quic• 
quam  te  celaho. 

(b)  XII.  Et  ego  dixi:  primo  omnium,  domine,  hoc  niibi  domoiistra 
de  pelra  et  de  porla.  Et  dixit  milii :  pelra  et  porta  filius  Dei  est. 
Et  ego  dixi:  quemadmodum,  domine?  nam  pelra  vetus  est,  porla  aulem 
nova.  Illa  aulem  dixil  milii :  inlellige ,  insipiens.  Filius  quidem  Dei 
anliquior  est  lotius  crealurae  Dei,  ila  ut  consilio^  fuerit  palri  suo  in 
constituenda  lota  crealura,  quae  est  in  ipso.  Et  cgo  dixi:  domine,  porla 
liaec  qiiare  nova  cst?  Ille  aulem  dixit  milii:  quoniam  in  consummalione 
novissimi  diei  apparebil,  ut  qui    snnt  accepturi  salulem,  per  eam  inlrel 


16)  magnatn  voluptaiem  cepi  Val.  consilio  fueril  patri  sno  consliluendo  eam 

17)  ila  Vat.  r.realuram.    Cfr.  loan.   I,  1 — 3.  10. 

18)  lla  Vat.,  iibi  dee»t  Keq.  et,  dein  4)  In  novissimis  vulg.   Ciim  Vat.  ex- 
me  p.  mihi.  cliiHi   in  pracp.,  (piam  ex  anteccdentiliii» 

19)  Quem    ad   modum   inquit  vi$  sic  irrepsiHsc  (rcdiderim.     In  Val.  csl  (ciiin 
iibi  exolvam  Val.  puriclo  8uppo»ilo)  apparuil  p.  apparebit. 

Cap.  XII.     1)  \oec.inquam,  hoc  om.  Cf.  Pal.  NoialGall.:  Mse.  Angl.  ol  Carm. 

VaL  apparuil.    Viilgala  Ipclio  roniinnnrr  polcsl 

2)  Ouetnadmodum    Vat.    sine    siihseq.  ox  llfthr.  10,  28.  quo  fortc  rfspoxit  Her- 
inquam.    Cfr.  I  Cor.  10,  4.  loan.  10,  7.  ii.  mae.     Allera  vero  Ms».  c.x  Hel».  1,  1.2. 

3)  omni  man.  Hec.  suppifcvit  ad  oram 

Val. ,    qni  eDuntiaUoneia  lerniinat  ita  ul  Cap.  XI.     1)  iua  Pal. 


542  IIERMAE  PASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.  IX.  (A) 

per  eam  inlrent  in  regnum  Dei.  Vidisli/  inquit,  jlapides  illos,^  qui  per 
porlani  translati  siint,  in  slructuram  lurris  collocalos;  eos  vero,  qui  non 
eranl  Iranslali  per  portara,  abiectos  in  locum  suum?'  Et  dixi:  ,vidi, 
domine/  ,Sic,'  inquit,  ,nemo  intrabit  in  regnum  Dei,  nisi  qui  acceperit® 
nomen  Filii  Dei.  Si  enim  in  civitatem  aliquam  volueris  intrare,  et  civitas 
ilia  cincta'  sil  muro ,  et  unam  habuerit  lantummodo  portam,  nunquid 
poleris  aliimde  intrare  civilatern  illam,  nisi  per  portam,  quam  habet?' 
,Et  quonam  niodo,"*  inqiiam,  ,domine,  aliter  fieri  potest?'  ,Sicut  ergo/ 
inquil,  ,in  illam^  urbem  non  potesl  aliler  inlrari,  quam  per  portam  eius; 
ila  nec  in  regnum  Dei  polest  aliter  intrari,  nisi  per  nonien  Filii  eius, 
qui  est  ei  carissimus.'  Et  dixit  mihi :  ,vidisti  turbam  eorum,  qui  aedi- 
ficabanl'*'  turrim  illam?'  jVidi/  inquam,  ,domine.'  Et  dixit  mihi:"  ,ίΠί 
omiies  nunlii  sunt  dignilate  venerandi.  His  igilur  velut  miiro^^  cinctus 
est  Dominus.  Porta^'^  vero  Filius  Dei  est,  qui  solus  est  accessus  ad 
Deum.^^  Aliter  ergo  nemo  intrabit  ad  Deum  /^  nisi  per  Filium  eius. 
Vidisli/  inqiiit,  ,illos  sex  viros,  et  in  medio  eoriim  praecelsura  virum 
illum  ac  magnum/^  qui  circa  turrim  ambulavit,  et  lapides  de  slriictura 
reprobavit?'  ,Vidi/  inquam,  ,domine.'  ,lile/  inquit,  ,praecelsus"  Filius 
Dei  est;  et  illi  sex  nuntii  siint  dignitale  conspicui,  dexlra  laevaque  eum 
circumslanles.  Ex  his/  inquit,  ,excellentibus  nunliis  nemo  sine  eo  in- 
trabit  ad  Deum.'^**  Et  dixit:  ,quicunqiie  ergo  nomen  eius  non  acceperil, 
non  inlrabit  in  regnum  Dei."^ 

(a)  XIII.  Et  dixi:^  ,quid  est  deinde  haec  turris?'  ,Haec/  inquil, 
,ecclesia  est.*  ,Et  virgines  hae,  quae  sunl,  domine?'  Et  dixit  mihi:^ 
,bae/  inquit,  ,spirilus  sancli  sunt ;  non  aliter  enim  bomo  polest  in  re- 
gnum  Dei  intrare,  nisi  bae  induerint"'*  eum  veste  sua.  Etenim  nihil  proderit 
tibi*  accipere  nomen  Filii  Dei,  nisi  etiam  et  vestem  earum^  acceperis 
ab  eis.  Hae  namque^  virgines  potestates  sunt  Filii'  Dei.  Ita  fruslra 
nomen  eius  portabit  quis,  nisi  eliam  potestales  eius  porlaverit.'  Et 
dixit  mibi:'*  ,vidisti  lapides  illos,  qui  abiecli  siinl?  Illi^  enim  nomen 
quidem  portarunt,  veslem  aulem  illarum  non  induerunl.'  Et  dixi:  ,qiiae 
est  veslis  earum,  domine  ?'     ,Ipsa,'  inquit,  ,nomina   veslis    earum  esl.^" 


δ)   Vidistis    inquit   eos    lapides   Vat.,  Simili  figura  de  porta  sen  ostio  Dominus 

snb  periodi  finem  in  loco  suo.  ipse  usus  est.   loan.  10,  9.   H. 

6)  acceperint  Vat.  14)  dominum?a\. \aL  Cfr.  loan.  14,  6. 

7)  fueril   Vat. ,     qui    ordinat  porlam  15)  dominum  Vat. 

tantummodo.  IG)  in  medio    eoriim  honestutn  vkmn 

8)  Et  quemadmodum  Vat.  el  magnuni  Val ,  in  fine  portavil  p.  rcpro- 

9)  eamdem  Vat. ,    ex   quo   c.   Pal.  et  bavit. 

ed.    pr.    accessil    proximum   alilcr',    ille  17)  honestus  Vat. ,    ubi   nuncii    sunt 

subinde    inlrare   p.  intrari ,    siculi  posl-  digniiosi  dextera  levaquc  eumcontencntes. 

modo.  18)  Et   his   inquit    dignitosis   vunciis 

10)  edificaverunl  Vat.  nemo  sine  hoc  intrabit  in  regniim  ad  do- 

11)  mihi  addidi  c.  Fab.  St.  Pal.  Vat.,  mini  habes  in  Vat.,  ubi  librarius  vocabn- 
in  quo  quidem  deest  seq.  illi,  idem  di~  lis  in  regnum  puncta  supposuit. 

gnosi  p.  dignilatc  venerandi.  19)  Vocc.  regnum    dei    in  Vat.  erasa 

12j  velul  in  miiro  Vat.  transparent. 

13)  Hinc    nonnulli    deducere    conati  Cap.  XIII.     1)  Sitnili  modo  similitu- 

siinl,    Hermam  doctrinae    de   ομοουαία  dines  in  IV  Esdr.  2,  44 — 48.  explicanlnr. 

contradicere.     Cfr.  lachm.   1.    c.    p.  7l'.  Cfr.  lacbm.  1.  c.  p.  64.  et  Vis.  1,  3.  //. 


HERiUE  PASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.  IX.  (B)  543 

in  regnum  Dei.  Et  poslea  coepil  dicere  mihi:  vidisli  lapides  illos,  qui 
per  porUm  ierunt,  et  redierunl  itenim  in  lurris  struelurani,  el  eos,  qui 
non  redierunt,  sed  nirsiis  in  locum  suum  abiecli  sunU  Et  ogo  dixi: 
Tidi,  dtomiae.  Et  ille  dixil:  ideoque  sic  in  regno  Dci  ncmo  intral  nisi 
acceperit  nomeii  filii  Dei.  El  adiecit:  sic  est,  inquit;  sicut  qui  in 
arbem  aliquain  irc  volucrit,  et  illa  cincla  sit  niuro  cl  nnn  haheat  nisi 
mian  Unlumniodo  portam,  nunquid  potest  aliquis  intrare  cam,  nisi  per 
portameius?  Et  ego  dixi  ei:  doniinc,  quoinodo  autcm  alilor  iieri  polesl? 
El  ait  mihi:  uliqiic  quomodo  alilor  noii  potcsl  aliqnis  inlrarc  in  rivi- 
talem  illam/  nisi  per  porlam  cius  ,  iU  nnc  in  rcgiuini  Ilei  potcsl  homo 
aliter  inlrare^  ni.<:i  per  nonicn  filii  eius ,  qui  csl  ci  canis.  El  ait  niihi : 
vidisli  illam  turham,  quae  aedificahal^  liirrcm  ?  Vidi ,  inqiiam,  domiiie. 
Et  ait  mihi :  illi  oinnes  nunlii  sunl  illiiis  dignilosi.  Ipsis  crgo  velut 
muro  cinclus  esl  Dominus;  porta  vero  filiiis  Dei  est,  cui  portae  iinus 
esl  iotroitus  ad  Dominura.  Ergo  neino  aliter  inlral,  nisi  per  (ilium  eius. 
El  itenuD  dixit  mihi :  vidisU  illos  scx  viros,  ct  in  incdio  corum  honcslum 
atqoe  magnum  τίΓυπι ,  qui  circa  lurrem  ambulavit ,  cl  lapidcs  strucliirae 
reprobaril?  Vidi,  inquam.  doiniiio.  El  ait  niilii:  ille  vir  honcslus  (ilius 
Dei  esl,  el  illi  sex  lionesli  nuiUii  sunl  dexlra  Incvaqne  eum  conlinentcs ; 
nam  et  [ex]  sex  islis  dignitosis  nunliis  nemo  intrat  ad  Dcuiti  palrem 
eius  nisi  per  filiuni.  Quicunquc  ergo  nomen  ciiis  non  acceperit,  non 
inlrat  in  regnum  Dei. 

(■)  Xlll.  El  dixi  ei:  domine,  turris  Iiacc  quid  esl?  El  ait  mihi: 
lurriii  liaec  ecclesia  est  El  dixi  ei:  domino,  virginos  iiac  ((iiae  sunl? 
Et  dixil:  sancli  spirilus  sunL  Non  aliter  liomo  in  rcgno  Dci  potesl 
ioveniri,  m%i  hae  virgincs  cuiu  siia  vesle  inducrinl.  Si  cnim  soliiiii  nomen 
acceperit,  babiluin  aiilem  ali  islis  noii  acceperil,  nihil  prodcrit.  Hae 
aaleai  virgines  poleBlal«s  sunt  filii  Dei.  Si  ergo  nomcn  quidcra  eius 
fjtn»,  Tirtnlein  aiilpm  ac  poteiiliam  cius  non  Teras/  rriislra  nonien  eiiis 
leres.  Bt  HenJiii  dixil  inilii:  vidisli  lapides  illos,  qui  siinl  ahiccli  ^  Et 
ego  dixi:  vidi.  El  ail  iniiii:  illi  qiiidern  nomcMi  Doi  ΙιιΙϋπιηΙ,  vesleni 
aolein  hanim  non  inducriinl.  Dico  ci :  duminc,  dic  milii,  qiiae  esl  veslis 
ί  Ει  ille  ait  milii :  quicunquc  noiiien  filii  Det^  porlal,  liarum  qiio• 


2)  miki  om.  VaL•  S)  milii  om.   V.il.,  qiii  ri,s  Ι,η,κΙ,• 

3)  A«f  mdmerit  Vat.    SpiriUis  «anctuft     lapidts  illos. 


rcspecta  OMllipliriam    dononim    Hiionim 


9)  hii   Val.,     dcin   lulm.ni   f.  // 


^...   <■.■«   dLn^r      hrnn       iir     infr-    r        ^*""^    »""»    ΛβΓΜ»!    ρ.    l//, 


tiruni. 


«««λ  •Ι«Ιύ•  didliir.    Οτοη.    Cfr.  inrra  r. 

15.  el  fb.  3,  %.    Maltli.  22«    11.     Rom.  10)  Ipsa    intfuU   tiomen    enrum  rfKli» 

13,   H.  r,l  Val. 

4)  tilfi  froierU  c«llocaliir  ία  VaL 

5)  karmm  VaL  Cap.  Xll.     1)  eitilali  illa  Pnl.,    iil.i 

6)  Hec  enim  VaL,    nbi  //  lilen  d(>-  i^imiiilffr  regnn. 

piria   apparei,   ac  si  aliiu  •ifnililiidini«  ...       .^    ι  ,  .  η  ι 

Itordiam  ful«il  .oUndum.  ^)  aed.ficabaiur  Pal. 

7)  Filii  om.  VaL   Pfwil  vor.  Uei  dimi-  ,.        „,,,      ..    .        „  , 
.liiim  Ter»e*  rdicliim  e«l  variiiim.    I.ani-  '"Ρ•  *"'*     ''  '"^"  '  •'* 

nam  eiciptiiiil  baec :  Ha  »%ne  catna  mimrn  2)  Exclimi  Codiciii  Pal.  allernm  porlat 

pvfUkU  niii  fliam  potfttaic*  ciut  tulrril.  aulf.  dri,  iliidcm  f*i  debtnt. 


544  HERMAE  PASTOR.     LIBER  Ili.     SIMILIT.  IX.  (A) 

Quicunque  ergo/  inquit,  ,nomen  Filii"  Dei  porlat,  liarum  quoque  nomina 
porlare  debet}  nam  et  Filius  nomina  portal  earum.  Quosciinque/  inqiiit, 
,lapi(les  vidisli  in  struclura  remansisse  per  manus  harum  tradilos,  earum 
poteslate  vestiti  sunt.^*  Ideoque  lotam  lurrim  concordem^'^  vides  cum 
pelra,  et  velut  ex  uno  lapide  faclam.  Sic  qiioque  ii ,  qui  crediderunt 
Deo  per  Filiiim  eius,  induti  sunl  spirilum  liunc/*  Ecce  unus  erit  spi- 
ritus ,  et  unum  corpus ,  et  unus  color  vestium  eorum ;  sed  et  illi  asse- 
quenlur  ista,  qui  porlaverinl^^  nomina  virginum  harum/  Et  dixi:  ,quare 
ergo,  domine,  abiecti  siint  lapides,  qui  reprobati  fuerunt,  cum  ipsi  per 
porlam  Iranslali  fiierint/*'  et  tradili  per  manus  virginum  liarum  in  slru• 
cliiram  turris  huius?'  ,Quoniam/  inquit,  ,cura  tibi  est,  omnia  diligenter 
inquirere,  aiidi  de  iis"  lapidibus,  qui  abiecti  sunt.  Hi  omnes  noraeii 
Filii  Dei^**  acceperunt,  sed  et  potestalem  virginum  harum.  His  ergo 
spirilibus  acceptis  consummali  fuerunt,  et  in  numerum  servorum  Dei 
redacti,  el  unum  corpus  eorum  esse  coepit  atque  una  veslis;  eandem^^ 
enim  senliebant  aequitatem,  quam  pariter  exercebant.  Al^"  vero  post- 
quam  viderunt  mulieres  illas,  quas  advertisli  nigra  veste  vestitas,  exertis 
humeris  et  solulis  crinibus,  concupiverunt  solicitare  illas  ob  pulcritudinem 
earuni,  et  induli  sunt  polestate  earum ;  virginum  vero  proiecerunl  amicluni. 
Hi  igitiir  abiecli  sunt  a  domo  Dei,  et  Iradili  mulieribus  illis.  At  hi,  qui^* 
iioii  sunt  corrupli  pulcritudine  earum,  in  domo  Dei  remanserunl.  Habes/ 
inquil/''^  ,horum  lapiduni,  qui  abiecti  sunt,  explicationem.' 

(λ)  XIV.  Et  dixi:  ,si  qui^  ergo,  domine,  hominum,  qiii  huiusmodi 
sunt,  egerint  poenitentiam ,  et  abiecerint  cupiditatem  mulieruin  illarum,^ 
el  conversi  redierint  ad  virgines,  et  earum  poteslatem  induerint,  nonne 
inlrabunt  in  domum  Dei?*  Jnlrabunt/  inquit,  ,si  abiecerint^  omnia  opera 
mulierum  illarum,  et  hariim  virginum  resumpserint  poteslatem ,  et  in 
operibus  earum  ambulaverint.  Et  ideo  interraissio  facta  est  struendi,  ut, 
si  hi  egerint  poenitentiam,  adiiciantur  in  slructuram  lurris,  si  autem* 
non  egerint  poenilentiam,  alii  slruanlur  loco  eorum,  et  illi  lunc  abiician- 
lur  in  toto.'  Ad  haec  omnia  gratias  egi  Domino,  quod  in  omnes,  in  quibus 
invocatum  est  nomen  eius,  molus  clementia  miserit  praesidem  nuntiuni 
poenilenliae  ad  nos,  qui  deliquimus  ei;  et  qiiod  renovaverit  spiritus 
nostros  iam  cerle  deficienles,  neque  habentes  spem  salutis,  nunc  vero 
recrealos  ad  redinlegralionem  vilae.'^    Et  dixi:  ,niinc,  domine,  demonstra 


11)  Filii  om.  Vat.,  sub  finem  leg.  16)  qui  reprobati  sunt.  Cum  el  ipsi 
Etenim  filius  nomina  portat  absque  carum.  translati  siint  Vat. ,  in  fine  httius  turris. 
Oxon.    de    nomine   Filii    Dei    ab    elcctis  Cfr.  supra  c.  6  et  Vis.  3,  5. 

geslato  refert  ad  Apoc.  2,  17.3,  12.  14, 1.  17)  his  Vat. 

12)  in  striictura  remisisse  tradilos  pcr  18)  dei  filii  transp.  Vat. 

maniis    earum'    hariim    potestale    vestili  19)  consummali    sunl    el    in    niimero 

sunt  Vat.  servoriim  dei  redadi  sunt  et  unum  corpus 

13)  concordem  non  exh.  Vat. —  Her-  eorum  cepit  esse  atque  nna  veslis  ad  ean- 
mam    de   unilate    ecclesiae   loqui    monet  dem  Vat. 

Rothe,  Anf.  d.  chrisll.  Kirche  p.  596.  H.  20)  Ac  Vat.,   deinde  animadverlisli  p. 

Cfr.  Orig.  Philoc.  c.  8.  advcrlisti,  mox  humeris  et  dissolutis  cri- 

14)  hi  qui   crediderunt  dominum  per  nibus    concuperunt    enim    eas    sollicilari 
filium  eius  induti  sunl  hoc  spirilum  Vat.,  pulcriludinem  earum,  in  fine  erat  admictum. 
induti  hos  spirilus  Pal.,    i.  e.  induti  his  21)  Ac  qid  p,  At  hi,  qui  Vat. 
virlutibus.  22)  inquit   om.  Vat.  in  fine  leg.  ewo- 

15)  tulerint  Vat.  lutionem. 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.  IX.  (B)  545 

que  Douiina  porlare  dcbet,  qiiia  et  ipse  Glius  Dei  haruin  noniina  portat. 
Quoscunque  igiliir  vidisli  lapides  in  turris  slrucluram*  processissc  traditos 
per  maDus  harum  virginum,  el  niansisse  iu  eadem  slructura,  haruni  sunt 
polesUte  vestili.  Ideoque  vidisti^  lotaiu  turreiii  nionolitham  cuui  pelra, 
factam.  Si  quoque  et  illi ,  qui  per  Gliuni  eius  crcdunt  Domino ,  induli 
hos  spirilus,  eniDl  in  uuo  spirilu  et  iu  unuiii  corpus,'^  el  unus  color 
TesUum  eonim  [erit,]  quia  et  isli ,  qui  tulerunt  nomina  virginum ,  sic 
erunl.  El  ego  ileruiu  inlerrogavi  ilhim :  qui  sunt  illi  lapides,  qui  per 
porUm  vel  per  mauus  virginum  Iranslali  iii  strucluram*  lurris  poslea 
reiecli  sunl  i  Quare  rcprobati  sunt,  domine  ?  Ille  autem  dixil  miiii :  quia 
curae  Ubi  est,  ouinia  diligenter  iiiquirere,  aiidi  et  de  islis  lapidibus,  qui 
abiecU  sunL  Illi  quideui  omnes  iiomen  filii  Dei  accepcruiil,  sed  et 
potestaleni^  virginum  liaruiu  acceperuntj  el  his  spirilibus  acceplis  con- 
finnaU  suDl,  el  eraul  cum  servis  Domini.  El  eral  coriim  unuiu  corpu^ 
aique  unus  spirilus,  quod  idem  senliebanl,  el  acquilalcm  parilcr  excr• 
cebaol.  Post  aliquanUim  auleui  tcuiporis  persuasi  sunl  a  iiiulieribus, 
quas  TidisU  nigra  vesle  vesliUs,  nudalis  bumeris  el  capillis  solulis  cl 
specie  formosas.  Quas  cum  vidissenl,  concupierunt  ct  induli  suiit  polen- 
tiam  iUarum,  el  barum  virginum  polenliam  abiecerunt.  Ipsi  sunt  crgo, 
qui  abiecli  sunl  a  donio  Dei,  et  tradili  sunl  luulicribus  illis.  Alii  aulem, 
qui  noD  suol  corrupli  pulcriludinc  caruiii,  iii  domo  Dei  remanserunt. 
Et  ail  mibi:  ecce  babes  ct  boruni  lapiduni,  qui  abiecli  sunt,  exsolulioncm. 
(■)  XIV.  El  cgo  diii:  quid  crgu,  doininc,  isli  Iiouiincs,  si  cgerint 
poeDitcnUam,  cl  abieccrinl*  cupidinciu  mulierum  illaruin,  cl  redicrint  ad 
has  Tirgines,  et  induerint  poenilenliani  earundcm  virginum,  si  non  fucrint 
in  opera  muberuiu  illaruni  iiiorali,  uon  inlrabiint  in  domum  Dei?  Et  ait 
nnbi:  iotrabiiol,  si  abiecerinl  omnia  opera  niuhcrum  illaruni,  el  istarum 
▼irgioiiB  resniDpsennt  potenliain  ,*  cl  iii  opcrihus  ipsarum  ainbulavcrint. 
Nain  ideo  inleruiissio  facla  esl  slruciidan  lurris,  ut  si  cgcrinl  poeni• 
teoUaiD,  adicianlur  iri  ipsius  sUurliiraiii  lurris.  Si  aulem  non  cgcrint 
poenileotiam,  alii  iii  loco  illoniiii  in  slruclurani^  iImidI,  cl  iiii  in  aclernum 
abiecu  eninL  Ad  singula  bacc  gratias  cgi  Dco ,  quod  iii  oiiines,  in 
qaos  iovocaUuD  est  ootnen  eius,  luolus  miscricordJam  suam  profuderit, 
el  ad  oos,  qui  deliquinius  in  eum,  nuntium  pocnilcntiae  miscrit,  et  reno• 
vaverit  spiriUis  noslros,  nosque  iani  dercclus  ncqiic  spciu  salulis  babcnles 
recreaverit,  redintcgrauonc  dandu*  iiubis  vitain.    Nunc  crgo,  doiniiie,  de- 


Cn.  XIV.    I)  Ei   <i  quit  absque  dixi  uuncii   jipiiilculic  ad  tws  qui  dcliiujuimus 

VeU   Ctr.  VI»,  3,  7.  i'i    el    ψωά    rcnuvaverU    xjiiiilus  noslros. 

2)  MTM»  VaU,    dein   el  harum  polr-  lam  eiiim  dcfeclut    ncque    habenles  spetn 

m  imtrabtitU  in  domo  dei.  Molulis  recreali  ad  rcinifgralionem  vile  Vat. 


\\t 


mUetenmi  eral  ία  V•!. 

Μ  efenmipQemiUmhum^  ad-  H)  Mlructura  ΙΉΙ. 

iiciemtm  μ  itrmdwam  Imrris ,    «i  autrm  4)  tidi  V»\. 

MNI  afMedl  VaU;  in  eodnn  »abind#>  rral  5)  trant    m    uno  ipiritu   et    in  unum 
•m  ermt,  mo\  leg    el  kt  p.  f//^  in  iinc     corpui  Hal. 

imMmm  mI«I«m,  potCrans  daobo»  vocc.  6)  tlruclura  Pai. 

liMola  MWgMli•.  7)  poUktaU  Pal. 

5)  Ai  hee  tmguU  fretUi   iomimm  C«|>.  XIV.     1)  αΰίη,η,,ι  |»..|. 

^iulem  Μ  MMe«  fo  ^tihtu  imf§€ettm  eti  2)  prmlrntiam  Vh\ 

«•«η•  eim  ktetMimm  (c  pvMli•  Mppo-  3)  liruciura  Pal. 

•ilis)   metut   clementia    miirrit  fniiiem  4)  rccrcavil  rtdiittel  yrando  Pal. 
pATacs  Aroti.  35 


546  HERMAE  PASTOR.     IJBER  III.     SIMILIT.  IX.  (A) 

mihi,  quare  non  in  terra  acdificaliir  haec'^  turris ,  sed  supra  pelram  el 
portam?*  ,Quoniam,'  inquir,  ,insipiens  et  sine  intellectu  es,'  ideo  inter• 
rogas.*  Et  dixi:  ,necesse  habeo,  domine,  omnia  te  interrogare,  quoniam 
nihil  omnino  intelligo ;  responsa  enim  omnia  magna^  et  praeclara  sunt, 
et  quae  homines  vix  intelligere  possunt'  ,Audi/  inquit:  ,ηοηιβη  Filii 
Dei  magnum  et  immensum  est,  et  lolus  ab  eo  sustentatur  orbis.'^  ,Si 
ergo/  inquam,  ,omnis  Dei  creatura  per  Filium  eius  siislentatur,  cur  non 
et  eos  suslinet,  qui  invitati  sunt  ab  eo,  et  nomen  eius  ferunt,  et  in 
praeceptis  eius  ambulant?'^"  ,Nonne"  eliam  vides/  inquit,  ,quod  suslinet 
eos,  qui  ex  lotis  praecordiis  portant  nomen  eius?  Ipse  igitur  fundamentum 
est*^  eorum,  et  bbenter  portat  eos,  qui  non  negant  nomen  eius,  sed 
libenter  sustinent  illud.* 

(a)  XV.  Et  dixi:  ,demonslra  mibi,  domine,  nomina  virginum  harum 
et  mulierum  illarum,  qiiae  nigra  veste  sunl  indutae.'^  ,Audi/  inquit: 
,nomina  virginum,^  quae  potentiores  sunt,  quae  obtinuerunt  angulos 
portae.  Haec  sunt  nomina  earum:^  prima  vocalur  ,fides,'  secunda  ,ab- 
stinentia,'  tertia  ,potestas/  quarta  ,palienlia.'  Caelerae  autem,  quae  infra 
has  consistunt,*  his  nominibus  vocantur:  ,simplicitas,  innocentia,  castilas, 
hilaritas,  veritas,  inteUigenlia,^  concordia,  caritas.'  Quicunque  itaque 
portant  haec  nomina  et  nomen  Fiii  Dei,  in  regnuniDei  poterunt  inlrare. 
Audi*'  nunc  mulierum  nomina,  quae  nigra  veste  vestilae  simt.  Ex  bis 
quattuor  potentiores  sunt:  quarum  prima  ,perfidia/ secunda  ,intemperanlia,' 
terlia  JncreduUtas/  quarta'  ,voIuplas'  nominatur.  Sequentes  vero  barum 
sic  nominantur:  ,trislitia,  inalitia,  libido,  iracundia,  mendacium,  slultilia, 
inflatio,  odium.'  Hos  spiritus  qui  porlat  Dei  serviis,  regniim®  Dei  videbil 
quidem,  sed  non  intrabit  in  illud.'  ,Lapides  vero  illi,''  domine,  qui  de 
profundo  in  structura  aptati  sunt,  qui  sunt?'  ,Decem,'  inquit,  qui  in 
fundamentis  collocati  sunt,  primum  seculum^*^  est;  sequentes  viginti  quinque, 
secundum  seculum"  est  iustorum  virorum.  Illi  aulem  triginla  quinque, 
Prophetae  Doniini  ac^^  minislri  sunt.  Quadraginla  vero  Apostoli  el 
doctores  sunt  praedicationis  Filii  Dei.'  Et  dixi:  ,cur  ergo,  domine,  vir- 
gines  illae  etiam  hos  lapides  in  slrucluram  lurris  porrexerunt,  translatos 
per  portam?'     Et  dixit:    ,hi  enira    prinii   spiritus  illos    portaverunt/^    et 


6)  haec  om.  Vat.    Cfr.  supra  c.  3.  12)  eslfundamcnlum  lvansip.\ai.,  dein 

7)  es  in  Vat.  ponilur  post  insipiens.  quoniam  p.qui,  in  fine  sed  suslinent  eum 

8)  quoniam  nihil  omnino  inteUigo  re-  Ubcnler.  Non  mutavi  illud  qiiod  Hef.  in 
sponsa.  Omnia  enim  magna  cxh.  Vat.,  in  lextum  recepit  ex  Clerici  marg.,  quia 
fine  possini.  eandem  lectionem  c.  Lamb.  praebet  etiam 

9)  magnuni  est ,    el   immensum  est  et  ^^^'  5  '>«"''»  ^^^-  St.,  illum  Cot. 
totus  sustentakir  ab  eo  orbis  \aL  Cf.  Pal. 

Splendidum    sane    atque   amphim  orlho-  ^^^^-  XV,     ])  ι;ρ5//7ι•  Vat. 

doxae  auctoris  nostri  christologiae  testi-  ^)  ^^^'    ^^^•  '^  •>    ^•     Locum    laudant 

monium.    Cfr.  Hebr.  1,  3.  ^^'8•  bom.  13.  in  Ezech.  ct  Auctor  ope- 

10)  Sic  ergo  omnis  dci   crealura  per  "^  ""Ρ«^'^•  "»  ^^^^^^'  ^^'  28. 

filium    eius   stistinetur.     Cur    cl   eos  non  3)  Maiori    signo    distinxi  c.  Fab.  St. 

sustineat  qui  mutati  sunt  ab  eo  et  nomen  Pal.  Vat.  post  porlae,  dediquc  cnm  iisdem 

eius   ferunl   et   in  eitis  praeccplis  ambu-  Haec    sutit    nomina    earum    p.    Cot.  haec 

lanl  Vat.  sunt,  deiiide  2»  —  3»  —  4«  Vat. 

11)  Atque  Vat.  4)  quc  inler  lias  conslitcrimt  Vat. 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.  IX.  (B)  547 

monstra  mihi,  quare  non  hacc  tiirris  in  ten*»  aediGcala  est,  sed  supra 
petra  et  sapra  porta?  Et  ail  milii:  quare  insipiens  es  el  sine  iiUeUcclu, 
[ideo  interrogas.]  Et  dixi  ei :  necesse  habeo,  domine,  omnia  le  inlerro- 
gare,  quia  nihil  omnino  intelligere  possuin:  omnia  enim  nuigna  el  prae• 
clara  sunt,  et  hominibus  difficillima  ad  intellectum.  Et  dixilinilii:  audi. 
Nomen  filii  Dei  magnum  et  inracnsuiii  esl,  el  toluni  miindum  ipse  est 
qui  suslinet  Si  erpo  oninis  crealura  Dei  per  filiiim  suslineliir,  quid 
patas  eos  [non  suslinpri ,]  qui  vocali  sunl  ab  illo?  Nonicn  cnini  cius 
fenint,  el  in  praeeeptis  eins  anibulant.  Vides,  inquit,  quoniodo  suslinel 
eos,  qui  ex  toiis  praecordiis  nomcn  eiiis  portanl.  Ipse  aulem  funda• 
mentuin  esl  eorum,  el  libenler  eos  suslinet,  quoniam  el  ipsi  non  eru- 
bescunl  nomen  cius  fcrre,  sed  libenter  illnd  rcrutiL 

(•)  XV.  £l  dixi  ci :  monslra  mihi,  dominc,  noiiuna  virginuin  harum, 
Tel  iUaniin  mulieruui,  quae  nigra  veslc  vcslilae  sunt  El  dixil  milii: 
aodt  nomina  barum  virginuin,  quae  sunl  polenliorcs,  quaeque  stant  in 
angelit  portae.  Haec  sunl  noniina  earum:  prinia  fides,  secunda  absli- 
nenUa,  tertia  paUenlia,  quarla  roagnanimitas.  Illac  autcm  aliac,  quae 
iuxta  ipsas  suot,  his  noniinibus  vocantur:  simplicilas ,  innocenlia  ,  cou• 
cordia,  cariUs,  casliUs,  hilarilas,  verilas  et  prudenlia.  Quicunque  ergo 
portat  haec  DomiDa  ct  nomen  lilii  Dci,  in  rcgnuin  Dci  polcril  intrare. 
Audi  DUDC,  inquil,  et  luulicruni  iliarum  nomina,  quac  nigrani  vcslcm 
babeoL  ilae  sunl  quaUuor  poteiitiores,  quaruni  prima  periidia,  sccunda 
iBl—permUa ,  tertia  incrcduliLas ,  quarta  dulcedo  sccuii,  cl  seqiienlcs 
illanuB  iU  vocaDUir:  inaesliUa,  ncquitia,  Iibido,  iracundia,  niendacium, 
sUilLitia,  delraclio  el  odiiiin.  Hos  spirilus  qiii  portal  Dei  servus,  rcgniim 
qaidem  Dei  Tidebit,  scd  oon  poterit  intrarc  in  illud.  El  dixi  ci :  domine, 
iili  bpidet,  qui  de  profundo  in  alructurani  (iirris  sunl  aplati,  qui  siint? 
Et  dixit  mibi:  iUi  primi  decero,  qui  in  fundaincntis  sunl  conlocati,  primac 
scnpturae  genesis*  tunl;  illi  aiilem  sequcnlcs  viginti  cl  qninquc  .scctindum 
tecaliiiil  est  iostorum  virorum;  illi  aulein  Iriginla  quinque  prophctac 
DoBUBi  ac  Dinislri;  quadraginU  vcru  apostoli  docloresquc:  bi  sunl 
praedicalores  filii  Dei.  El  dixi  illi:  doniinc,  qiiarc  crgo  cliam  istos 
lapides  virginee  illae  in  structuram  turris  porrcxcruiil,  cl  pcr  jiorlam 
eof  transtulcrunt  ?  El  dixit  mibi:  illi  sunl  prinii,  qui  spirilus  iiaruin 
▼irginmn  portavrruni.     El  sic   ab  inviccm    oninino    non    rcccsscrunt,  iil 


6)  Cf  feriUj*  InltlUijrnlin  p.  rrrila$,  dc  ccclrM;•*• ,    simI    iIc    virnriiiii   iiislonim 
(«lelUfaiffo  VaL  V.   T.    ηγπιιμΙο    kpciiIo    liir    ημ\    vUuci. 

7)  2'  —  'i* — 4^  Y*L«  nMade  M-  rendnrii   cKKf    Mdcliir  nd   ilorcm  Palriar- 
eed•  iateita^MML  •ft.  r^lmpl^i  ad  aran.  rh»n  antp    liilnniiiii  KiiprrxlilcM  ((ίηη.  5). 

β)  Sei  ien0i  in  rtfaum  Val.  Cfr.  Ililitfnreld  p.   154.  i.  r. 

f)  ilj  o«.TaL,  qvi  $lnielwm  9plati  12)   oc  nm.  Va(.    Ur.  Mipra  r.  4. 

nul.    0•ί  emU  i0mme•  13)  //<  rnim   tpirilnt  prhii  portave' 

10)  Kfrf— Val•,  λΛ  oraai  μ••,  aer.  ruml  eot  Vat. ,     ilfindc    hi    tpiritui    eiui 


iecmlmm.  tmque  in  dicm  quielii'    (Jui  nini   hi  ipi- 

II)  lecmlmm    in  Irtln     oMiHWii    MC.  riluu  Ao*  tptrilut,  in   Πη<•  hniui  lurrii. 
mn.  oMTfini  •ρ|ΚΝΐίΙ•Γ  in  TtL,  MModi* 

viiia«e  Mac  uemmaL  Att  ei  c.  16.  «oa  dicalom  rtgni. 


548  HERMAE  PASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.  IX.  (A) 

omnino  alius  ab  alio  non  recesserunl,  nec  spiritus  ab  liomiuibus,  nec 
Iiomines  a  spiritibus ;  sed  iuncti  fuerunt  hi  spiritus  eis  usque  ad  diem 
quielis ;  c|ui  nisi  hos  spiritus  secum  habuissent,  non  fuissent  uliles  siru- 
cturae  liirris  huius. 

(a)  XVI.  Et  dixi:  ,etiamnunc,  domine,  demonstra  mihi.'  ,Quid  qiiae- 
ris?'  inquit.  ,Quare/  inquam,  ,de  profundo  bi  lapides*  ascenderunt,  el 
positi  sunt  in  structuram  turris  huius,  cum^  iampridera  portaverint  spirilus 
iustos?'  ,Necesse  est/  iiiquit,  ,ιιΐ^  per  aqiiam  habeant  ascendere ,  iit 
requiescant.  Non  polerant  enim  in  regnum  Dei  aliter  inlrare,  quam  ut 
deponerent  morlalitatem  prioris  vilae.  Illi^  igitur  defuncti  sigillo  Filii 
Dei  signali  sunt,  et  intraverunt  in  regnum  Dei.  Antequam  enim  accipiat 
homo  nomen  Filii  Dei,  morti  deslinatus  est;  at  iibi  accipit  illud  sigilluni;'^ 
liberatur  a  morle,  et  Iradilur  vilae.  llliid  aulem  sigillum^  aqua  est,  in 
quam  descenduiit  bomines  morti  obligati,  ascendunt  vero  vitae  assignati; 
et  illis  igilur  praedicalum  est  illud'  sigillura,  et  usi  sunt  eo,  ut  inlrarent 
in  regnum  Dei/  Et  dixi:  ,quare  ergo,  domine,  et  illi®  quadraginla  lapi- 
des  ascenderunt  cum  illis  de  profundo,  iam  habenles  illud  sigillum?'  Et 
dixit:  ,quoniam  hi  Apostoli  et  doctores,  qui  praedicaverunt  nonien  Filii 
Dei,  cum  iiabenles  fidem  eius^  et  poteslalem  defuncli  essenl,  praedica- 
verunt  illis,  qui  ante  obierunt,  *et  ipsi  dederunt  eis  boc  sigillum.  De- 
scenderunt  igitur  in  aquam  cum  illis,  et  iterum^"  ascenderunt.  Sed  hi" 
vivi  ascenderunt;  at  illi/^  qui  fuerunt  ante  defuncli,  mortui  quidem 
descenderunt,  sed  vivi  ascenderunt.  Per  hos  igitur  vilam  receperunt, 
et  cognoverunt  Filiura  Dei;  ideoque  ascenderunt  cum  eis,  et  conveneruiit 
in  structuram  lurris;  nec  circumcisi,  sed  integri  aedificati  sunt,  quo- 
niam  aequitate  pleni  cum  siimma  castitate  defuncli  sunt;  sed  tantummodo 
hoc  sigillum  defuerat  eis.     Habes  horum  explanationen.'^^ 

*καΙ  αντοί  'έδωκαν  αντοΐς  zfiv  ΰφοαγίδα  του  κιιογνμ,ατος.  Κατέ- 
ρηΰαν  ονν  μετ  αυτών  εις  το  υοωρ,  και  πάλιν  ανερηΰαν.  Αλλ  ούτοι 
ζώντες  κατεβηΰαν,  και  πάλιν  ζώντες  άνεβηβαν  εκείνοι  δε  οι  προκεκοι- 
^ιημένοι     νεκροί   κατεβηΰαν ,    ζώντες   δε     άνεβηΰαν.      ^ici    τούτων   ούν 


Cap.   XVI.      1)   Εχ    profundo    allati  triarchae,  Prophetae,  caeterique  homines 

sunt  lapides  10  et  25  et  35  et  40,  i.  e.  iusti,  ante  Christi  adventum  denati,  cum 

\iri  iusti  primi   et    secundi  seculi,    Pro-  virtutibus  abundassent,  ad  ingrediendum 

phetae  V.T.,  et  Apostoli  N- T.  Cfr.  supra  in  regnum  Dei  indigebant  solummodo  si- 

c.   3  et  4.     Cur    et  Apostoli   N.    T.    ex  gillo  Filii  Dei,  seu  Baptismale;  (Baplisma 

profundo  adducti  fuerint^  mox  perspicies.  cnim  ila  passim   apud  Patres  appellalnr, 

H.  Subinde  ascenderant  Vat.  rationemque  denominalionis  illius  reddit 

2)  Sensus  est:  cur  viri  probi  Veteris  Theologus  Gregorius  Orat.  40.)  hoc  est, 
Testamenti  novae  ecclesiae  adaptantur,  indulgentia  baptismali.  Quocirca  Apostoli 
quum  ipsi  iam  dudum  ante  adventum  et  doctores  Evangelistae  ipsi  baptizati 
Christi  in  iustitia  sint  mortui  ?  Respon-  praedicavcrunt  post  morteni  suam  iuslis 
detur:  baptismo  illi  indigebant.  H.  Post-  mortuis  Baptismum  ac  fidem;  descende- 
modo  portaverunt  Vat.  riuitquc  cum  illis    in  aquam ;    eo    modo 

3)  ul  om.  Vat.  —  Quaudoquidera  la-  qno  Philippus  et  Eunuchus  Act.  VIII,  38. 
vatio  corporibus  competit,  non  animis,  descendcrunt  iri  aqnam,i]l  hunc  ille  bapti- 
Noster  nccessario  intelligit  Baptismum  zarcl;  atque  cx  aqua  ascenderunt;  cum 
Metaphoricum  et  Mysticum,  bona  videli-  bac  differcntia,  quod  Aposloli,  ulpote  iam 
cet,  quae  in  Baptismale  a  Deo  concc-  donati  lavacro  regenerationis,  vivi  descen- 
duntur.    Quod  ergo  dicit,  istud  est:  Pa-  derint   et  ascenderint;    iusti  vero,    quia 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.  IX.  (B)  549 

nec  spiritus  ab  ipsis  hominibus ,  ueque  ab  spiriUbos  ipsi  bomines  rece• 
dereul,  sed  permanseninl  isti  spirilus  cum  illis  usqiic  ad  quietcni  illorum. 
Nisi  autem  hos  spiritus  secum  habuisseul,  non  fuissent  digni  ad  slru• 
ctiirain  buiiis  turris. 

(■)  XVI.  Dico  illi  itenim:  doniine ,  ctiamnimc  demonslra.  El  ail 
luihi :  quid  quaeris?  Et  dixi  ei:  douiine,  quare,  qui  de  profundo  ascen• 
derunt,  posiU  sunt  in  slrucluram  lurris?  £t  ail  mihi:  qui  iani  pridem 
portavenint  spiritus  islos,  ideo  necesse  habebant  per  aquani  ascendere, 
ul  redivivi  tiant  el  reviviscant;  nou  potcrant  eniin  alilcr  in  rcgnum  Dei 
iolroire,  nisi  morlalitalem  priiuae  vilae  suae  deposutssent.  Accepcrant 
ergo  et  isti,  qui  quieverunt,  signum  filii  Dei ,  cl  iDtraverunt  in  rcgiuim 
Dei.  Anleqiiam  enim  porlet  bomo  nonien  filii  Dei,  niorluus  esl;  cuiu 
accipit  hoc  sigiiluin,  deponit  morlalitatein ,  ct  sumit*  vilani;  sigillum 
aulem  aqua  est  In  aquam'  ergo  descendunt  morlui,  cl  vivi  asceiiduAt. 
Nam  el  illis  praedicatum  est  hoc  sigillum;  ipsi  quoque  usi  sunl  illo," 
ul  iolrarent  in  regnum  Dei.  Et  dixi  illi:  domine,  quare  crgo  ct  ilii 
quadraginta  lapides  cum  hoc*  sigillo  de  profundo  cum  illis  ascenderunt? 
Et  ait  mihi:  isU  sunt  apostoli  [el]  doctores  qui  pracdicaverunt  nomen 
fiUi  Dei,  qui  descendentes  in  virlute  et  fide  filii  Dei  et  iis  qui  obie- 
raol  praedicaverunt/  El  ipsi  quadraginta  dederunt  illis  hoc  sigillum.^ 
Unde  el  ipsi  apostoli  descendenint  cum  illis  in  aquam'  el  iterum  ascen- 
denint  soluti.  Vivi  descenderunt,  et  qui  fuerant  anle  defuncli,  soluli  siinl; 
mortui  enim  descendcnint,  et  vivi  ascenderunt  Propler  hoc  vilam  rece• 
perunt,  el  cogoovenint  nomen  filii  Dei.  Ideoquc  et  cum  cis  in  turrem 
ascendennt,  et  conveneninl  in  structuram  tiirris.  Non  enim  circumcisi 
snot,  φή•  tieot  erant,  inlegri  aedificali  sunl,  quoniam  in  aequitale  fuerunt, 
et  ia  Bagna  casiiuie  quieveranl;  solummodo  aulcm  sigillum  non  babu• 
erooL     Habes  et  horum  eisolulionem. 

ίξφοποίη&ησαν,  καϊ  Μγνωόαν  το  όνομα  τον  νΐον  [τον]  θεον '  iut  τοντο 
xtd  «υψωβίβψξβαν  μη  αύτων,  %αϊ  σννήρμοααν  εΙς  την  οίκοδομην  τον 
πν^γαυ^  %αϊ  ίΧατόμψοι  αννωχοδομηβτιααν '  iv  δικαΜΰνντι  ίκοψηΰ^ααν 
χα\  iv  μίγάλτ^  άγνιϊα '  μόνον  dh  την  αφραγίδα  ταντην  ονκ  ϊΰχον. 

eranl  expertes,  mortui  de-  quod  minus  Graccis  conscnlit.  Clcm.  Alcx. 

aeceaderiiit    vivi.     Hic  mihi  Slrom.n,9.p.452.Crr.Strom.VI,6.p.7e4. 
etM  •ΒΜΐιηΜίιηί  loci,  at-  lU)  Hem  Vat. 

^M  •  willic  ao•  iotellecti.  Coi.  11)  AiiVaU  Poet  corrigendtim  descen- 

4)  Α  hU  VaL  deruni, 
b)  ΑβΙβφίΛΜ    emim  nomen    dei    fUii  12)  Ae  alii  Vat. 

^erifiel  h^m•  m»rU  dtitmMlmt  eti  nbi  el  13)  extoluiioMm  Vat. 

eedmit  A«e  §i§itlmm  Yal. 

6)  k9eii§UhmmlmVwL,  idmekUU  Cap.   XVf.     1)  tu$nel   Pal.,    •Ιο•ίΐΜΐο 


mfU  f.  wmU  iWifiii  •quae  p.  aqm  tit. 

fal^  im  MmH  ψ.  ttHrwrm^.  2)  aqua  Pal. 

Μ  VaL,  ia   iM  kekenit»  hu  ή•  3)  illwn  Pal.,  dein  in  regno. 


i; 


4)  hnec  Pal. 

9)  f»ce/Mf«i  wYaL•  o«im  lef.«te«,  5)  lu   r«ronnavi  Irriioncm   Pal.  qui 

cu  iaaglMr  βηι.  mc  ad  orwi  «^iilhmi,    uctndentet  in  virtuie:  el  fide  fHii  det:  q\u 


deia  f«i  ffmtikmeenuU  kit  p.  ψτΛέάκΦ•    ohierant  el  praedicavrrant. 
9tnml  iUis.    Cmm  •ο4«αι  et  Fab.  SL  in  6)  illiui  hoc  itgtllum  Pal. 

fiMdedi  k§c  $6§iUmm  f.CuLiUmdsignwm,  7)  equa  Pal. 


550  IlERiMAE  PASTOR.     LIBER  lll.     SIMILIT.  IX.  (A) 

(λ)  XVII.  Et  dixi :  ,nunc  ilerum/  doniine,  et  de  montibus  illis 
mihi  deuionslra,  quare  varii,  et  alia  atque  alia  sunt  figura.'  ,Audi,' 
inquil:  ,hi  duodeciin  montes ,  quos  vides,  duodecim  sunt  gentes,^  quae 
lolum  oblinent  orbem.  Praedicatus  est  ergo  in  eis  Filiiis  Dei^  per  eos, 
quos  ipse  ad  illos  misit.*  ,Quare  autem,'  inquam*  ,varii  sunt,  et  alia 
alque  alia  figura?'  ,Audi:  hae  duodecim  gentes,  quae  lolurn  obtinenl^ 
orbem,  duodecim  nationes  suntj  et  sieut  eos  monles  vidisti  varios ,  ita 
el*  hae  genles.  Sensus  quoque  et  aclus  uniuscuiusque  moritis  le'  docebo.' 
jPrius,'  inquum,  ,doiiiine,  lioc  mihi  deraonstra:  cum  sint  lam  varii  hi 
montes,  quonam  pacto  in  slructurara  huius  turris  convenerint,  unoque 
rediganlur  colore,  et  non  minus  splendidi  sint,  quam  qui  ascenderunt 
ex  profundo  ?'^  ,Quoniam,'  inquit,  ,universae  nationes,  quae  sub  caelo 
sunl,  audierunt  et  credideiunt,  et  uno  nomine  Filii®  Dei  vocali  sunt. 
Accepto  igitur  eius  sigillo,  eandem  omnes  prudenliam  eundemque  sensum 
acceperunl;  et  una  fides  alque  carilas  eorura  fuit,^*^  et  spirilus  virginum 
harum  cum  eius  nomine  ierebant.  Ideoque  structura  turris  huius  con- 
color  videbalur,  et  fulgebat  usque  ad  solis  claritalem.  At  vero  poslquam 
ita  senserunt,"  unum  corpus  eoruin  coepit  esse  omnium.  Quidam  tamen 
ex  eis^^  maculaverunt  se,  et  proiecli  sunt  de  genere  iustorum,  el  iterum 
redierunt  ad  staluin  pristinum,  atque  etiam  deteriores  quam  prius  eva- 
serunt. 

(a)  XVllI.  ,Quo  modo,'*  inquam,  ,domine,  deteriores,  qui  cognove- 
runt  Dominum?'  Et  dixit:  ,is^  quidem,  qui  non  novit  Dominum,  si  ne- 
quiter  vivit,  manet  in  eo^  nequitiae  suae  poena.  At*  qui  novit  Dominum, 
omnino  abstinere  se  debet  ab  omni  nequitia,  et  magis  magisque  servire 
bonitati.  Nonne  ergo  ille,^  qui  bonitatem  sequi  debebat,  si  nequitiae 
praeferat  partes,  plus  peccare  videtur,  quam  is,  qui  deliquit  ignorans 
Dei  virlutem  ?  Ideoque  hi  quidem^  raorti  destinali  sunt;  al'  vero  hi,  qui 
cognoverunl  Dorainum,  atque  eius  mirabilia  opera  viderunt,  si  nequiter 
vivuntj  duplo  araplius  punienlur,  et  ipsi  morientur  in  aevum.  Siciil  ergo 
vidisli,  postquam  eiecti  sunl  lapides  de  lurri,®  qui  reprobati  eranl,  tra- 
diti  sunt  spiritibus  perniciosis  alque  saevis;  et  ila  purificalam  turrim 
vidisli,  ut  crederetur^  ex  uno  lapide  esse  lota;  ila  et  ecclesia  Dei,  cum 
purificata  fuerit,  eieclis  ex  ea  malis  atque  fictis,  scelestis^^  et  dubiis,  et 
quicunque  nequiter  in  ea  se  gesserunt,    ac  variis   nequitiae   peccatoruin 

Cap.  XVII.     1)  item  Vat.  8)  prius    inquam    domine    demonslra 

2)  Duodecim  Hebraeorum  tribus  sunt  cum  sint  tamquam  varii  hii  tnonles  quem- 
genles  illae,  quarum  loco  post  Evange-  admodwn  in  strucluram  huius  turris  con- 
lium  per  Apostolos  iis  annuntiaUira  suc-  vcnerunt  u7ioquoque  redigunlur  colore  el 
cessit  populus  Christi.  Recte  autem  po-  non  (c.  lineola  supposita)  splcndidi  sunt 
pulus  Dei  possidere  dicitur  totum  orbem  lam  (man.  sec.  supra  additura)  qiiam  qui 
seu  Dei  mundum.  Atlainea  praestat  lcclio,  ascenderunt  dc  profundo  Vat.  Cfr.  supra 
quam  largitur  Codex  Pal.  c.  4. 

3)  filius  dci  in  eis  ordinalur  in  Vat.,  9)  crediderunt  uno  nominc  filio  Vat. 
tum  hos  p.  illos.  10)  fuit  non  est  in  Vat.,  idem  earum 

4)  inquam   om.  Vat. ,    qui    dein    alia  p.  harum, 

et  alia.  11)  Ac   vero  postqiiam   intra  se  sen- 

5)  possidenl  Pal.  iiunt  Vat. 

6)  ct  ita  transp.  Vat.  12)  Quidani  autem  ex  his  Vat.,  dein 

7)  te  om.  Vat.  item  p.  iterum,  tum  polius  ^.quamprius. 


HERMAE  PASTUR.     LIBER  III.     SIMILIT.  IX.  (B)  551 

(■)  XVII.  £l  dixi  illi:  doniine,  nunc  el  de  moDlibus  luihi  demou• 
^tra :  quare  alia  el  alia  Ogura,  et  varie  habebaiit  V  El  dixil  luihi :  audi  el  de 
liis.  Duodecim  nioiites,  quos  vides,  (vides  duodecim  ?)  suiil  geutes,  quae 
totum  oblioent  orbeiu.  Praedicalus  est  ergo  iu  his  per  apostolus  filius 
Dei.  Et  dixi  ei:  domiue,  quarc  varii  sunl,  aul  alia  et  alia  figura)  de• 
inonstra  uiihi.  Audi,  inqiiiL  Hae  duodeciiu  gentes,  quae  lolum  possi• 
dent  orbeiii,  duodeciui  sunt  nationes.  Variac^  sunl  aulem  inlcUectu;  et 
sicut  niemoratos  monles  vidisti  varios,  lales  sunl  ct  barum  gcnliuin  ίη• 
lellectus  atque  seosus.  Deuionslrabo  autcin  tibi  uniuscuiusque  actus. 
£l  dixi  ei:  doDiine,  primo  hoc  uiihi  demonstra:  cum  sinl  laiu  varii  hi 
BOBles,  quando  in  slruclura  positi  [suiil]  lurris  buius  lapidcs  eorum, 
qvomodo  uno  colore  sunt  facli  ct  splendidi  non  minus  quam  hi  lapides, 
qui  asceoderuDt  dc  profundo  ?  El  diiil  inihi :  quoniam  universae  nationes» 
sub  caelo  erant,  cum  audissent,  credideruut  in  nomen  Glii  Dei; 
sptoque  eius  sigiUo  unam  omnes  prudcnliam,  unumque  scnsuui  rece• 
el  [enaj  fides  eOTum  atquc  carilas  crat,  spirilusque  virginum 
nm  eiis  ΒοαιίΜ  induebanlur;  idcoquc  et  slructura  lurris  ut  sol 
in  uoo  colore  eraU  Postquam  auteui^  convenerunt  in  unum,  et  unurn 
corpus  esse  coepil,  quidain  ex  eis  semel  ipsos  maculaverunt ,  et  expulsi 
suDt  de  genere  iustonim;  et  iterum  facti  sunt  multo  deteriores,  quam 
ante  faeraoL 

(b)  XVm.  Et  dixi  ei:  domine,  quarc  dcteriores  facti  sunt,  qui 
cogoovenint  Deum?  El  ait  mihi:  is  qui  non  cognovil  Dcura,  si  ncquiter 
mit,  manel  ei  Dequiliae  suae  poena.  Al  is  qui  cognovit  Deuru,  iam 
BOD  debel  agere  nequiler,  sed  bonilalem  exercere.  Si  igitur  ίΐΐβ,  qui  boni- 
Utem  sequi  debet,  nequiter  fecerit,  non  ipsc  tibi  magis  vidcbilur  ne• 
quiler*  agere,  qoam  ille,  qoi  ignorel  Deuin  ?  Idcoque  illi,  qui  non  cogno• 
verunt  Deum,  el  nequiter  aguot,  moiii  sunt  destinali.  Qui  autcm  cogno* 
verunt  Deum,  et  opera  eius  et  mirabilia  vidcrunt,  et  ncquiter  vivunt, 
dapliciter  |wieBtT,  et  in  aeternuin  moricnlur.  Sic  igilur  purificatur 
ecdetU  Dei•  QmomnIo  vidtsU  lapidcs  cieclos  tradilos  spirilibus  pcrni• 
uom,  eC  i|»fi  coiB  abieieotar ;  eorum  aiiteni,  qui  purificati  pcrmanserunl, 
erit  iiaaiD  eorpos,  qooiDodo  et  turris  illa  facla  est  ex  uno  lapidc,  po• 
steaquam  puriGcaU  est:  sic  erit  ecclesia  Dei,  cum  puriiicala  fuerit, 
abie^  ex  ei  malis  alque  (iclis  cl  inale  opinanlibus  dubiisquc;  et  qui- 
auiqiie  oequiler  gesserunt,  ct  ipsi    variis  gcncribus    eiicicnlur.     Et    crit 


Cef.  XYUI.     1)   Qmemt4modmm  Vat,  vivunt  dupliciui  punicntur  et  hi  morien- 

wM  iimbtt  •ο•  lcg.  iur  in  evo. 

21  I•  Yal.  cnt  Aif .  8)  de  turre  Val. 

9)  etm  fal.  9)  alqtu .  purificalam  ita  eam   turrim 

4)  Μ  kii   emdem  Vat   FoftaMe    le-  "'  ^'^Γ,ί''"'^  ^V  ι     ν  .       ι 
njmtam  Μ  i*  lefr  FaLL  c^  mMmi  ei  ^®^       tceUttu  Val. .  ulfm  qcttcrunl 


Um  ei^men  0mmm0  Inmf^Uir  im  UL  ^^^    χγϋ      ,j    ^^^j^   habebanl   Pal. 

5)  isUVtL,  έάΛ  Mf«li«W«l  neqmiUe  Paallo  ■liUr  infr•. 

ie  freeferet,  mtn  έβΙέιιψΜ  ρ.  delifuit.  2)  tarti  P«l. 

Φ)  fddm  9m,  Yal.  3)  aui  Pal. 

7)  L•  fal^  Mad•  minetU•  et  of€ra  Csp.    XVllL   1)  magit  videbUur  peius 


p.  mirekitU  •ρ*ΤΛ,  poftMode  $i  ntquiUr    MpM^r  Pal. 


552  HERMAE  PASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.  IX.  (A) 

generibus,  erit"  unum  corpus  eius,  unus  inlelleclus,  unus  sensus,  una 
fides  eademque  caritas ;  et  lunc  Filius  Dei  laetabilur  inler  illos,  et  re- 
cipiet  voluntatc  pura  populum  suum.'^^  Et  dixi:  ,domine/^  magnifice  et 
honorifice  se  liabent  cuncla.  Nunc  mihi  deinonstra  eirectum  et  vini 
uniuscuiusque  monlis,  ut  omnis  anima  in  Domino  fidens"  auditis  his 
honoret  magnum  ac  mirabile  et  sanctum  nomen  eius.'  ,Audi/  inquit, 
jvarietalem^^  horum  moiitium,  id  esl,  duodecim  gentium.* 

(a)  XIX.  ,De*  primo  monte  nigro  qui  crediderunt,  transfugae  sunt, 
ac  nefanda  in  Dominum  loqiientes,  et  proditores  servorum  Dei.'^  Illis^ 
proposita  mors  est,  poenitentia  non  est;  ideoque  nigri  sunt,  quia  genus 
eorum  scelestum  est.  De  sccuudo  vero  monte  glabroso*  ficti  sunt,  qui 
credidcruntj  et  doctores  sunt^  nequiliae;  et  hi  proximi  sunt  superioribus, 
non  habenles  inter  se  frucluin  aequitatis.  Sicut  enim  mons®  eorum 
sterilis  est'  ac  siiie  fructu,  ila  et  huiusmodi  homines  habent  quidem  no- 
men,  fide  vero  inanes  sunt,  neque  est  in  eis  ullus  fructus  veritatis.  His 
tamen  data  est  poenitentia ,  si  cilo  eam  sequuntur;  sin  aulem  tardant,® 
erunt  et  ipsi  mortis  priorum  consortes. '  ,Quare/  inquam,  domine,  iis^ 
quidena  adilus  est  ad  poenitenliam,  prioribus  vero  non  est?  Paene  enim 
eorum  eadem  sunt  admissa.'^*^  ,Ideo,'  inqiiil,  ,est  his  per  poeniteu- 
tiam"  regressus  ad  vitam,  quia  nihil  in  Dominum  suum  locuti  sunt  iie- 
fandum,  neque  proditores  servorum  Dei  fuerunt;  sed  per  quandara  ha- 
bendi*^  cupiditatem  fefelierunt  homines,  ducentes  eos  secundum  cupidi- 
tates  peccantiiim;  ideo  dabunt  qiiandam  eius  rei  poenam ;  sed  tamen  iis 
proposita  est  poenitentia/^  quia  nihil  in  Dominum  suura  dixerunt  ne- 
fandum,' 

(a)  XX.  ,De  terlio  vero  monte,  qui  spinas  et  tribulos  babebat, 
tales  sunt,  qui  crediderunt,  diviles  quidam,  quidam  autem  plurimis  ob- 
stricti  negotiis:*  tribuli  eriim  divitiae  siint,  spinae  vero,^  qiii  mullis  obli- 
gali  sunt  negotiis.  Hi  ergo/  qui  plurimis  obligati  sunt  negotiis  variis- 
que  rebus,  non  adiungunt  se  servis  Dei,  sed  aberranl,  ab  his  nego- 
tiis  revocali,  a  quibus  suffocantur.  Eliam  et  bi,  qui  divites  sunt,  ipsi 
difficiles*  se  ad  conversationem  servorum  Dei  praebent ,  nietueriles  ne 
quid  poscatur  ab  illis  :  hi'^  ergo  difficile  in  regnum  Dei  intrabunt.  Sicut 
enim  excalceatis  pedibus^  difficile  in  tribulis  ambulalur,  sic  et  huiusmodi 


11)  et  eril  Vat. ,  voc.  unum  subinde  cohaereanl.  Idem  faciendnm  erat  in  se- 
omisso.  —  Hermas  de  unitate  ecclesiae,  quentibus,  ubi  auctor  de  singulis  monli- 
post  purificationem  eius,  loquitur.  H.  —  biis  disserit. 

Cfr.  supra  c.  6.  9.  15.  Orig.  Philoc.  c.  8.  2)  ac  nefanda  in  domino  loquentes  et 

12)  voluntatem  puram  populo  suo  \άΙ.  Iradilores  scrv orum  dei\ ai.  Cfr.  Sim.  8,  6. 

13)  domine  exhibelur    post  honorifice  3)  his  Vat. 

in  Vat.  4)  De   2o  vero   monte   scabioso  Vat., 

14)  fidens  in  i/onimo  transp.  Vat.,  vocc.  ubi  reliqui  quoque  montium  numeri,  sexto 
et  sanctum  omittens.  excepto,     signis   arabicis    denotantur    in 

15)  veriiatem  Vat.  Cot.  c.  Fab,  St.  lextu,    omnes   romanis  iisque  nibris   ad 
Cap.  XIX.     1)  De  om.  Vat. ,   In  exh.  oram. 

Cot.     Ex  Codd.  auctoritate  sustuli  inter-  5)  sunt  dociores  inv.  Vat. 

punctionem,     quae     vulgo    ponitur   post  6)  mons  des.  in  Vat. 

nigro ,   ne  separentur    quae    sensu  arcte  7)  est  om.  Vat. 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.  IX.  (B)  553 

ecclesia  Dei  unura  corpus  et  uiius  sensus,  una  fides  et  una  caritas. 
Et  Uinc  filius  Dei  laetabitur  in  illa,  ct  percipict  voliiptatem  cx  recepto 
puro  populo  suo.  Magne,  inquam,  domiiie,  el  honeste  cuticla  sc  liabent 
>'uoc  niibi  demonslra,  doniine,  el  uniuscuiusque  pocnilcntiam^  el  aclus, 
al'  OBBis  aniina  sperans  ndensquc  in  Deum  auditis  his  niiretur  el 
hoBorem  et  gloriam  illaiu  magnam  et  admirahilein,  sed  et  nonicn  eius 
gloriosain.  Audi  ounc  ergo  et  varieUlein  monlium  horum  el  duodecim 
geotiain. 

(■)  XIX.  De  primo  inonte  nigro  qui  credideriint,  lales  sunl  trans• 
fiigM,  blasphemi  et  proditores  servorum  Dei.  Ipsis  non  poenitentia) 
sed  mors  est;  ideoque  el  nigri  sunt,  quia  genus  eoruin  sceleslum  esU 
De  secundo  Tero  moote  arido*  tales  sunl,  qui  crcdiderunt  ficti.  doctores 
neqaiuae.  Et  prioribus  similes  sunt,  non  habentes  in  sc  frucUiin  aequi• 
Ulis;  et  sicut  mons  eorum  steriUs  et  sine  fructu  esl,  iia  el  buiusmodi 
homines  liabeiit  qnidem  nomen,  fide  voro  inanes  sunt,  neque  ullus  in  illis 
fniclus  verilalit  esL  IsUs  ergo  data  esl  pocnilcntia,'  si  cito  eam  fuerint 
secuU;  si  auiein  lardaverint,  cum  illis  primis  erit  mors  eorum.  Et  dixi 
et:  domine,  quare  islis  quidem  data  est  poenitenlia,^  prioribus  auleiu 
Don  esl  data?  Paene  eniui,  domine,  similes  sunt  aclus  eorum.  Ideo, 
ioquiU  islis  poenilentia  posita  est,  quia  nihil  ncrandi  in  Dominum  suum 
locuU  sunt,  neque  prodilores  scrvoruni  Dei  fueruiil,  sed  propler  quandain 
aecipieadi  cupiditatem  ferellerunl  homines  docendo  secundum  desideria 
siB^ilonuD  peccantium,  qui  el  dabunt  eius  rei  pocnam.  Ideo  istis  posila 
est  poeailenlia  eo,  quod  non  fueruot  detractores  Doraini,  ncque  prodi• 
tores  ienOnim  eius. 

(b)  XX.  De  tertio  vero  monle,  qui  tribulos*  spinasque  babebat, 
illi  sanl,  qui  locapletes  crediderunt.  Et  quidani  eorum  |ilurimis  ncgotiis 
se  obligavf runt ;  tribuli  enim  bomines  locupletes  sunt,  spinae  autein 
ΰΆ,  qvi  malUt  negoliis  sunt  obligaU.  Hi  ergo,  qui  plurimis  variisque 
rebiu  impbciU  sunt.  non  se  adiungunl  Dei  servis,  sed  avocantur  in  his 
oegoUifl,  a  quibus  suiTocanlur.  Locupleles  aulem  duri  sunt,  et  ne  ali- 
qaid  poscanlur,*  ad  conversationem  scrvorum  Dei  mcluunt  accedere ; 
ipsi  eoim  diriicile  in  regnum  Dei  intrabunt.  Sicut  cnim  supcr  tribulos 
eicalciaUis  difGcile  ambulat,  sic  el  buiusmodi  bomines  dinicile  ila  ambulant, 


IsHsmtm  Tat.,  deia  hi  p.  tpti.  4)  et  ip$i   difficile   p.    ipti  difficUes 

kis  fat.  Vtl. ,    qui   iterum    invertit  dei   lervorum, 

10)  §έβύ$$Λ  nmt  lat.  Vat.  deindc  ne  aliquid  p.  ne  quid. 

11)  pemHmlk  fal.  5)   //ii  Vai.    Cfr.  Matth.    19,  23.  24. 

12)  Aefowfi  de•.  fai   fal. ,  ^    defai  6)  Sieut  enim  pedibut  excalcealit  Val., 
etk.  iniderU  ψ.  tmfiiitttu.  ψύ  om.  ti  aole  kuiiamodi ,    excluditque 

It)  ted  ίΦΠΜηϋ  kU  fnftiU  peni-  paadte  MppofiUt  mtbutan  ante  intrare. 

Cep.XX.    1)  4MU$  niStm  fMp/«-  2)  et  Ρ•Ι. 

rimi$  φΜΗΜ  $mt  MfttUg  fat  Ctp.  XIX.     1)  arUum  Pal. 

2)  mUm  Yal.    Cfr.  Mellk  13,  22.  2)  pfmimiiam  Vnl. 

3)  9€ΤΦ  ?aL«    «bi    triiif|ioail«r  iei  3)  penilmiKim  Va\. 
$ern$,  mn  mmI•  p.  rt99€§li.   CCr.  TU.  Cap.  XX.     1)  trtbuUi  Fal. 

3,  β.  9km.  8,  8.  9.  2)  potcatur  Pal.    Poatea  meluent. 


554  HERMAE  PASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.  IX.  (A) 

hoiniiies  difficile  est  in  regnum  Dei  intrare.  Sed  et  eis'  omnibus  datur 
ad  poenitenliam  regressus,  si  tamen  cito  redierint  ad  illara;  ut,  quia®  prio- 
ribus  diebus  cessaverunt  ab  opere,  repelito  tempore  aliquid  boni  nunc 
facere  possint.  Acla  igitur  poenitentia,  si  fecerint  opera  bonitatis,  vivent; 
sin  autem  in°  admissis  suis  perraanserint,  tradentur  mulieribus  illis,  quae 
eis  auferent  vitam.' 

(a)  XXI.  ,De  quarto  vero  monte,  habente  plurimam  herbam,  cuius* 
superior  pars  viridis  eral,  ipsae  vero  radices  aridae  erant,^  quaedam 
eliani  a  solis  ardore  taclae  arescel)ant,  huiusmodi  sunt  quidara  dubii,  qui 
crediderunt,  et  quidam^  alii ,  in  laljiis  Dominuni,  non  in  corde  ferentes. 
Ideoque  aridae  sunt,  et  nullura  fundamentum*  babentes  herbae  eorum: 
verbis  enim  taiitummodo  vivunt,  opera  vero  eorum  mortua  sunt.  Hi 
ergo  nec  mortui  sunt  nec  vivi,  et  dubii  similiter  sunt.  Ipsi  enim*^  dubii 
nec  virides  sunt  neque  aridi;  id  est,  nec  vivi  nec  raorlui.  Sicut  enim 
herbae  eorura  sole  viso  aruerunt;  ita  et  dubii,  simul  ut  audierunt  per- 
secutionem,  incommoda*^  meluentes,  redierunt  ad  simulacra,  et  rursus 
servierunt  eis,  et  erubuerunt  Domini  sui  ferre  nomen.  Huiusmodi  ergo 
homines  nec  vivi  nec  mortui  sunt;  sed  et  hi  possunt  vivere,  si  cito 
egerint  poenitentiam ;  sin  minus,  iam'  traditi  sunt  mulieribus  illis,®  quae 
aiiferent  vitam  eoruin.' 

(a)  XXII.  ,De  quinto  vero  monte  aspero  et  virides  herbas  habenle 
buiusmodi  sunt,  qui  crediderunt,  fideles  quidem,  sed  difficile  credentes, 
et  audaces,  ac  sibi  placentes ,  volentes  videri  cuncla  scire,  nihilque  omnino 
scientes.^  Propter  hanc  igitur  audaciam  sensus  discessit  ab  illis,  et 
intravit  in  eos  temeraria  arroganlia.^  Sublimes  aulem  se  gerunt,  et 
veluti  prudentes;  et  cum  sint  sliilli,  cupiunt  doclores  videri.  Propter 
hanc  slultitiam,  dum  se  magnificanl,  miilti  eorum  exinanili  sunt.  Magnuiii 
enim*  daemonium  est  audacia  et  confidenlia  inanis.  Ex  his  igitur  multi 
abiecti  sunt.  Aiii  autem  agnito  errore  suo  poenilentiam  egerunt,  et  sub- 
diderunt  se  habenlibus  sensum.  Sed  el  caeteris  horum  similibus  pro- 
posita  est  poenitentia ;  neque  enim  mali  fuerunt,  sed  insipienles^  potius 
et  stulti.  Hi"^  ergo,  si  egerint  poenitentiam,  vivent  Deo ;  sin  minuSj  habi- 
tabunt  cum  mulieribus  illisj  quae  nequitias  suas  exercebunt  ia  eis.' 

(a)  XXIII.  ,De  sexto  vero  monte,  habente  scissuras  maiores  et 
minores,  huiusmodi  sunt,  qui  crediderunt.  Et  bi,  in  quibus  scissurae 
minores*  erant,  lii  siint,  qui  inter  se  habent  lites,  et  propter  querelas 
suas  iii  fide  languent ;    scd  mulli  ex  iis^  egerunt  poenitentiam,  idemque 


7)  his  Vat.  4)  nulla  fundamenta  Vat.,  ubi  vero  p. 

8)  quod  Vat.,  tum  cessaverint  p.  ces-  enim,  coniunctione  vero  post  ofera  prae- 
saverunt ;  ex  eodem  et  Fab.  St.  sub  finem  termissa. 

addidi  nunc  favenle  Pal.  5)  et  ipsi  p.  Ipsi  enim  Vat.,  qui  nec 

9)  non  Vat. ,    ibidem    tradentur    illis  p.  neque. 

viulierib.us.  6)  audientes  perseculionem  et  incom- 

Cap.  XXI.     1)  quarum  Vat.  moda  p.  simul  ut  audierunt  perseculionem, 

2)  emnt  accessit  ex  Fab.  St.  et  Vat.,  incommoda  Vat.,  deinde  ad  simulacra  rur- 

qui  dein  exh.  quedam  vero  α  solis  calore.  sus  et  servierunl,  in  fine  nomen  ferre. 

.3)  el  quidam  des.  in  Vat.    De  iisdem  7)  iam  om.  Vat. 

loquitur  Sim.  8,  7.  8)  illis  non  est  in  Vat. 


ΗΕΙΜΑΕ  PASTOR.     LIBER  lll.     SIMILIT.  IX.  (B)  555 


9|  ad  reprain  Dei  perveniaDL  Sed  Umco  etiam  his  omnihus  velox  re• 
pessio  ad  poeDilenliaiii  posiu  est,  ut  quod  prioribus  teuiporibus  non 
suot  operaU,  nuoc  recurranl  dies  suos,  et  uperam  bonaiu  facianL  Isli 
enmi,  si  egerinl  poeuilenliam ,  el  fecerinl  operaui  bouilalis,  viveiil  Ueo. 
Si  autem  permaQsennl  in  actu  suo,  IradeDlur  mulieribus  illis>  quae  eos 
ad  morlem  deduceut. 

(■)  XXI.  De  quarlo  vero  monle,  qui  hahet  plurimas  herbas,  quaruin 
superior  pars  erat  viridis,  ad  ipsas  vero  radices  arida,  quaedam  eliaui 
a  sole  arescebanl,  talcs  sunl  qui  credidcrunt;  ex  quibus  quidam  dubii 
sunt,  alii  io  labiis  DomiQum,  non  in  praecordiis  perferenles.  Ideoquc 
arida  suol  fuudameula  eoruiu  et  viui  non  habentia;  verba  aulem  corum 
UDluuiinodo  vivunt,  opera  vero  eorum  luorlua  sunU  Hi  ergo  nec  morlui 
suDl  oec  vivi,  sLmilesque  sudI  dubiis;  dubii  eniiu  nec  virides  sunl  uec 
aridi ,  id  esl  nec  vivi  nec  inorlui.  Sicut  illae  herbac  sole  viso  exa- 
ita  et  dubii,  cum  audierint,  incomuiodi  aliquid  melueiUes  redeunl 
icra,  et  nirsus  erubescent  Doaiini  ferre  iiomen.  Hi  ergo  nec 
iBortui  sunL  lli  quoque  possunt  vivere,  si  cito  egeriut  poe• 
i;  sin  vero  iam  [in  admissis  suis  permanserintj  tradeulur  mulie- 
tUis,  quae^  auferunt  vitam  ipsorum. 


(i)  ΧΧΠ.  De  quinto  vero  monte  aspero  viridesque  herbas  babente* 
haiosmodi  sunl,  qui  credtderunt,  fideles  quideui,  sed  difticile  discentes. 
\m  sunl  ac  sibi  placenles ;  videri  volunt  cuncla  scirc ,  nibil 
oamino  sciudl'  Propter  hanc  ergo  audaeiaiu  ipsorum  scnsus 
discessit  ab  ipsis,  el  iutravit  in  eos  insipicnlia  falua,  laudanles  semet 
iptos  velul  prudeotes.  El  voiunl  esse'  magislri,  cum  siul  slulli;  el 
propUr  slultiuam  suam  mulli  sunt  ei  eis  exinaDili,  id  esl  se  luagnificaul: 
magoum  eoim  daemooium  est  audacia  el  contidenlia  inanis.  El  luulli 
ex  eis  abiecUtunt;  quidam  vero  agnilo  errore  suo  cgerunl^  poenilcnliain, 
et  fabieeenmt  te  habenUbus  prudcnliam.  Scd  ei  cactcris  lioruiu  simi• 
libofl  propefiU  ett  poenitenlia;  nec  enim  mah  fucrunt.  scd  stulli  polius 
et  iasipieBles.  Hi  ergo  si  egcrint  poenilcnliam ,  polcrunt  Deo  viverc. 
•  egeriil  poenitentiam ,  habilabuDl  cum  mulieribus  illis,  quae 
eMreent  ia  eis. 


(i)  XXIIL  De  leilo  vero  montc,  qui  habct  scissuras  magnas  ct 
,  et  io  fcissons  herbas  aridas,  huiusuiodi  sunt,  qui  crodidcruut 
coaln  se  babeBlei,  el  a  detraclioDibus  suis  marcidi  sunl  in  fide,  scd 
poeBiteotiain  egenioL    Ex  his  mulu  [....]  el  cacleri  poenitcbunl,  quando 

Caf.XXlL   1)  wmUnkt  wmdtrecwula  Cap.  XXIll.     1)  El  ki  in  quo$  teitture 

iwrfatfit  («4  mtm  ■•■.  mc.  μπΟμΙ^ι)  maiores  Vau 
mikU  mim  •wmin•  iCimU»  Val.  2)  /mi  Vai.,   lum  Idfoque  celeri  fa- 

2)  iiueetit  Mk  eU  «I  mlf«$u  i•  «if  eimU  p.  idemqut  eaeleri  facuni ,   in  flne 

fekm  fnmmfliu  Vat.   1  C«r.  %,  1.2.  rtemnmi.  Cfr.  Sim.  8,  7. ;  Vit.  3,  6. 

))  tnim  om.  Val.  EUam  IUod.2.  vilia  Ctp.  XXI.     1)  quia  Pal.   Tum  praeiUt 

bealiiMi  4§§m9mM  mma^tmlKir,  at  aliaa.  aufereni. 

4)  imiifimmi  fmn  p.  md  imnfiewU»  Cap.  XXll.     1)  haktnUm  Pal. 

Val.  2)  uitnl  Pal. 

ft)  kti  Val.,  Mb  floMi  taeneni  p.  31  wiunl  te  «nt  Pal. 

e»€rcebmiU.  4)  egerini  ιαρη  u  PaL 


556  IIERMAE  PASTOR.      LIBER  III.     SIMILIT.  IX.  (A) 

caeteri  facienl  audilis  mandalis  meis ;  exiguae  enim  sunt  lites  eorura,  ac 
facile  ad  poenilenliam  recurrent.  At^  hi,  qui  maiores  habent,  sicut 
lapides  pertiiiaces  erunt,  simullatum  et  offensarum  sunt  memores ,  ira- 
cundiam  inter  se  exercenles.  Hi  ergo  abiecli  sunt  a  lurri,*  et  a  structura 
eius  reprobati;  huiusmodi  ergo  homines  difiicile  vivent.  Deus  et  Dominus 
noster,  qui  dominatur^  omnium  rerum,  et  crealurae  suae  universae  habet 
poteslalem,  offensas  meminisse  non  vult,  sed  ab  liis,  qui  peccala  sua 
confitenlur,  faciie  placalur.  Homo  vero,  cum  sit  languidus,  mortalis, 
infirmus  et  replelus  peccalis,  honiini  perseveranter  irascitur,  tanquam 
conservare  eum  possil®  aut  perdere.  Ego  autem  vos  moneo,'  nunlius 
et  praepositus  poenilentiae,'  ul,  quicunque  proposilum  tale  habetis,  de- 
ponalis  iliud,  et  ad  poenitentiam  recurralis ;  et  Dominus  medebitur  prio- 
ribus  delictis  veslris,  si  ab  hoc  daeraonio  vos  purificaveritis ;  sin  minus, 
ad  mortem  trademini  illi.'* 


(a)  XXIV.  ,De  monte  vero  septimo,  in  quo  virides  et  hilares  erant 
herbae,  et  totus  mons  fertilis  erat,  omneque  genus  pecudum  carpebant 
pabulum  ex  herbis  montis  eiusdem,  et  quanto  roagis  berbae  illae  car- 
pebantur,  lanto  laetiores  revirebant/  huiusmodi  sunt,  qui  crediderunt, 
.siniplices  el  boni  semper,  et  nullas  habentes  inler  se  dissensiones;  sed 
laetantes  semper  de  servis  Dei,  induti  spirilum  virginum  harum,  et  semper 
in  omnes  homines^  ad  faciendara  misericordiam  prompti,  et  de  laboribus 
suis  cunctis  hominibus  facile  tribuentes  sine  improperio  et  deliberatioiie. 
Visa  igilur  Dominus  simplicitate  et  omni  infanlia  eorum,  auxit  eos  in 
laboribus^  manuum  suariim,  et  dedit  eis  in  omni  opere  gratiam.  Ego 
autera  hortor  vos,  praepositus  poenitenliae  nunlius,  in  eodem  proposito 
permanere,  quicunque  estis  huiusmodi,  ne  eradicetur  semen  vestrum  in 
aevum.  Dominus  enim  vos  probavit,  et  conscripsit  in  noslrum  numerum, 
et  omne  semen  vestrum  cuni  Filio  Dei  habilabit;  de  spiritu  enim  eius 
estis  omnes.'* 


(a)  XXV.  jDe  octavo  vero  raonte,  in  quo  plurimi  erant  fontes/ 
in  quibus  adaquabatur  omne  genus  creaturae  Dei,  tales  simlj  qui  credi- 
derunt  Apostolis,  quos  misit  Dominus^  in  lotum  orbem  praedicare;  et 
quidam  doctores,  qui^  casle  el  sincere  praedicaverunt  ac  docuerunt,  nec 
quicquam  omnino  subscripserunt  malae  cupiditati,  sed  assidue  in  aequi- 
tate  et  verilate  ambulaverunt.   Hi  ergo  inter  angelos  conversationem  habent.' 


3)  Ac  Vat.,  ubi  simuUatiim  om.  Cap.  XXIV.     1)  omnequc  gcnus  pecu- 

4)  Hii  ergo  abiecti  sunt  α  turre  Vat.,  ditm  carpebat  pabulum  ex  herbis  ciusdem 
in  fine  vivunt.  monlis'  et  qiianttim  herbe  ille  carpebantur 

5)  dominator  Vat.  tantum  letiores  crescebant  Vat. 

6)  posset  Vat.    Cfr.  Eccl,  28,  3.  Jac.  3)   in  omnibus  hominibus   Vat.     Cfr. 
4,  12.  Sim.  8,  3. 

7)  Ego  autem  moneo  vos  Vat.  3)  in  laboribus  bis  exaratum  in  Vat., 

8)  et  dominus  remediabit  priora  vestra  postremo  in  loco  subnotatum. 

peccata  (c.  punctis  βυρροβΐΐϊβ)  delicta  si  4)  et   omne    yenus    vestrum  cum   filio 

ab  hoc  demonio  vos  liberaveritis'  Si  minus  dei  de  spiriti  (reliquis  literis  erasis  libra- 

ad  mortem  Iradimini  illi  Vat.  rius  alias  subslituere  neglexit)  eius  estis 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.  IX.  (B)  557 

audierint  mea  maudaU.  Mininiae*  auteiu  suut  eoruiu  detraclioues ,  ct 
cito  poenitebuntur.  [Qui]  scissuras  minores  habent,  huiusiuodi  sunt, 
qui  crediderunt,  el  inter  se  iurgia  liabent,  ct  propter  querclas  suas  in 
fide  languenL  Sed  mulli  ex  eis  egeruul  poenilenliam  audilis  his  man• 
daUs  meis ;  querelae  enim  eorum  sunt  pusillae,  et  cilo  agent  poenitentiam. 
lili  autem,  qui  luaiores  habent  scissuras,  lii  perscvcranl  iii  dclractionibus 
suis,  el  in  ira  sua  inler  se  perlinaces  sunl.  Hi  ergo  a  lurre  reiecli 
sunl,  el  ab  eius  slruclura  reprobali  sunt,  el  dirticile  vivcnl  Dco.  Deus 
enim  Dominusque  nosler,  dominator  oninium,  qiii  babcl  poleslatcin  uni* 
versae  crealurae  suae,  non  inemor  est  otTeiisa^  coruin  qui  peccala  sua 
con6(eDlur,  sed  propilialur,  el  adliuc  propitius  eis  fiet.  Homo  autem, 
cam  sil  roorlalis  plenusque  debctis,  perliuaoiter  honiini  irascilur,  (an• 
quam  vel  consenare  eum  possil  vcl  pcrdere.  Vobis  aulein,  quicunque 
Ule  propositum  habelis,  dico  ego  nunlius  poeniteiUiae :  deponite  illud,  cW 
a^te  poeniteDUam.  Et  Dominus  remediabit  priora  delicta  vcslra,  si  ab 
koe  proposito  iracaodiae  vos  purificaverilis ;  sin  minus,  ab  ipso  ad  mortem 


(•)  XXIV.  De  septimo  aulcni  monle,  in  quo  virides  hilaresquc  erant 
berbae,  lotusque  mons  ferUlis  erat,  et  omne  genus  pecudum  volucresque 
caeU  carpebanl  pabulum  eius,  quanloque  illac*  carpebant,  tanlo  laeliores 
herbae  crescebaot,  buiusmodi  sunt,  qui  crediderunt,  simplices  bonique 
semper,  nullasque  babenles  inter  se  dissensiones,  scd  coiilaclaiUes 
semper  Dei  senis  induli  suol  spiriluiu  sanclum  virginuin  barum,  senipcr• 
que  ad  misencordiam  bonjinuiu  prumpti,  et  dc  laboribus  suis  oinui 
homtni  sine  iraproperio,  sioe  dubilatione  tribucnles.  Doininus  igitur, 
ami  Tidissel  simplicilatem  eoruio  el  oniuem  iuranlilcni  innocenliaiu  ipsorum, 
anut  eos  in  labohbus  manuum  suaruin,  deditque  eis  iii  omnt  opere 
gnUam.  Ego  aut«in  nunlius  poenilenliae  borlor  vos,  qui  talcs  estis: 
in  eOy  ot  dod  eradicetur  senicii  veslrum  in  aclcrnum.  Do• 
TOf  probaYil  el  scripsil  in  numerum  noslrum,  seiiicnque 
habiubit  cum  Glio  uei ;  elenini  dc  spiritu  eius  omnes  eslis. 

(i)  XXV.  De  oclavo  aiilem  monte,  ubi  erant  fonles  mulli,  ex  quibus 
ilur  omnie  Dei  crealura,  tales  siiiit,  qiii  crcdidcrunt  apostoli  el 
i,  qut  praedicaverunl  filium  Dci  per  tutuni  orboin ,  cl  liociicrunt 
easle  el  pore  senDOoeoi  Uomini,  ncc  quicquain  ininimuin  in  dcsiderio 
aabnD  gotUireniiit,  sed  semper  ciiiii  veritalc  cl  au(|iiilale  aiiibulanlus,  sicut 
fpiriliini  «aoctaiB  acceperuiil.     Talium  ergo  Iradilio  cuin  angelis  eriU 


0mne$  V«L  Apmi  C«t  e«t  iHc  et  seven  praedkeeertaU  el  ioeuerunt,  moi 

I4kt,  q«o4  α  Bo4L•  i•  ei.  <•  MqtUieU  «I  eicladitar. 
gsvit  FellM,  Mfrafaale  tmme  toatcr.  i'ai. 

Cap.  XXV.    J)  Mi  fM  crwl  plmrimi  Cap.  XXJU.     1)  minime  Ρ•Ι. 

f9eU$  VaL  2)  ForUMie  offeiuarum.    Cfr.   tamen 

2)  deiu  {atm  pvoclM  MUcriptie)  do-  iofra  cap.  31.  ubi  habet  cl  offentortm. 
iuMut  Val. 

3)  FroD.  fel  oiriwo  perfit  Vat.  eatU  Cap.  XXIV.     1)  iUi  Pal. 


558  HERMAE  PASTOR.     LIBER  ΙΠ.     SIMILIT.  IX.  (A) 

(a)  XXVI.  ,De  nono  autem*  monte  deserlo  ac  serpenles  habente 
huiusmodi  siint,  qiii  crediderunt,  sed^  et  maculas  habebant.  Hi  sunt 
ministri,  niale  ministerium  agentes,  diripientes  viduarum  bona  et  pupil- 
lorum,  sibi,  non  aliis  ex  his,  quae  acceperunt,  minislrantes.^  Hi,  si* 
permanserint  in  eadem  cupidilate,  morli  se  Iradiderunt,  nec  ulla  erit  in 
eis  spes  vilae ;  quodsi  conversi  fuerint,  et  casle  consummaverint  ministe- 
rium  suum,  poterunl  vivere.  Qui  vero  scabrosi  reperli  sunt,  ii  sunt, 
qui  nomen  Domini  abnegaverunt,  ncc  ad  Dominum  rursus  redierunt,  sed 
agrestes  evaserunt  atque  deserti,  non  applicantes  se  ad  Dei  servos,  sed 
separati  ab  eis  pro  prava^  soUiciludine  vitam  suam  amiserunl.  Sicut 
enim  vilis  aliqua  derelicta  in  sepe,  cui  nulla  cultura  contingit,  disperit 
ac®  sulTocatur  ab  herbis,  el  agreslis  tempore  efficitur  (desinit  enim  utilis 
esse  domino  suo),  sic  et  huiusmodi  homines  de  se  ipsis  desperantes, 
•exacerbati,  Domino  suo  inutiles  esse  coeperunt.  His  ergo  demum  datur' 
poenitentia,  si  non  ex  praecordiis  inventi  fuerint  denegasse;  quodsi 
quis  ex  praecordiis  inventus  fuerit  denegasse,  an  vitam  assequi  possit, 
ignoro.  Ideoque  dico,  ut  in  his  diebus,  si  quis  negavit,®  ad  poenitentiam 
revertalur;  nani  fieri  non  potest,  ut  nunc  Dominum  suura  quis  abnegans 
postea  assequi  possit  saluleni;^  sed  illis  reputalur  proposita  poenitentia, 
qui  olim  abnegaverunt.  Accelerare  enim,  qui  aclurus  est  poenitentiam, 
debet,  anlequam  peragatur  aedificalio  turris  huius;  sin  minus,  a  mulie- 
ribus  illis  trahetur  ad  raorlem.  Qui  vero  curli,  dolosi  sunt,  et  alius  in 
alium  comminiscentes /"  bi  sunt  serpentes  in  eo  moiite  mixti.  Sicut 
enim  mortiferum  est  hominibus  serpentum  venenum,  ila  et  verba  lalium 
inficiunt"  homines  atque  perdunt.  Curti  sunt  igilur  a  fide  sua,  propter 
hoc  genus  vilae  suae,  in  quo**  morantur.  Aliqui  vero  eorum  accepta 
poenitenlia  assecuti  sunt  salutem;  sed  el  caeteri  huiusmodi  homines 
aeque  assequentiir,  si  egerint  poenitentiam ;  sin^'  minus,  morientur  cum 
mulieribus  illis,  quarum  vim  possident  ac  potestatem/ 

(a)  XXVII.  ,De  decimo  vero  nionte,  in  quo  arbores  erant  tegentes 
pecora,  quidara  tales  sunt,  qui  crediderunt,  el  quidem  episcopi,^  id  est, 
praesides  ecclesiarum.  Alii  vero,  bi  lapides,  qui  non  ficto  sed  alacri 
animo^  semper  in  doraos  suas  servos  Dei  receperunt;  et  deinde,  qui 
praesides  sunt  ministeriorum,  qui  et  inopes  et  viduas  protexerunt,  et 
castam^  perpeluo  conversationem  habuerunt.  Ergo  bi  homines  a  Domiiio 
proteguntur.  Haec  quicunque  egerint,*  honorati  sunt  apud  Dominum, 
et  inter  nunlios  locus  eorum  est,  si  perseveraverint  usque  in  consumma- 
tionem  parere  Domino.' 


Cap.  XXVI.     1)  vero  Vat.  applicanies  sc  ad  dei  scrvos  scd  separali 

2)  qui  Vat.  ab  eis  pro  prava  solliciludine  vitam  siiam 

3)  diripucntes  (sic)  viduarum  bona  cl  admiserunt.  Cfr.  supra  c.  lOetSim.  8,6. 
pupillorum  in  se  alios  ex  co  in  ministerio  6)  ac  Pal.  Vat.  Fab.  St.,  et  Cot.  et 
quod  accepertml  ministrare  Vat.  alii  vulg. ,   mox   in  Vat.  ulique    p.  enim, 

4)  si  p.  Ili,  si  absque  praeced.  inter-  lum  de  seipso  despondentes  p.  de  seipsis 
punclione  Vat.  dcsperantcs. 

5)  Sic  lego  c.  Vat.  et  Fab.  St.  p.  7)  Ita  Pal.  et  Mss.  Angl.,  dcmandatur 
parva  Cot.  In  Vat.  periodus  in  hunc  mo-  p.  demum  datur  Vat.  Fab.  St.  et  Cot. 
dum  confecta  extal:  Qui  vero  scabrosi  dein  invenlus  fuerit  T^.inventi  fuerintVat. 
reperti  fuerint  ncc  ad  dominum  rursus  Sensus:  degenerarunt  quidem;  attamen 
redierunt  sed  evaserunl  alque  deserti  nec  poenitentiae   indulgentia    iis   dabitur,    si 


PASTOR.     LDBR  ΠΙ.     SIMILIT.  IX.  (Β)  559 

{•)  XXVI.  De  nono  vero  luonte  deserlo  ac  serpentes  habenle  por• 
niUosos  homioibus  (ales  suut,  qui  crediderunt,  [sed]  qui  niaculas  habcnt 
mali  minislerii,  luale  gereiites  luinisterium,  diripienles  bona  viduarum, 
etiam  pupiiloruui  in  se  transfereiites.  Qui  si  iii  ea  cnpidilatc  pcrnian• 
seriiil»  mohentur,  nec  ulla  eis  spes  erit  YiUe.  Quodsi  se  corrigentes 
catle  eODsummaverinl  aiiuislcriuni,  polerunl  vivcre  Deo.  Qui  vero  scabri 
reperti  sunt,  hi  sunt,  qui  Doniinum  negaveriinl,  nec  ad  Dcum  respexerunt, 
sed  silTaUci  alque  deserti  evaserunl,  uon  adplicantes  sc  ad  Dci  servos, 
m4  sibi  soli  viventes  vilam  suani  pcrdunt.  Sicul  eniin  vilis  derclicla  in 
sepe*  nuUam  culluram  babens  depcrit,  ac  sulTocalur  ab  hcrbis,  el  per 
teiBpora  agresUs  evadil,  desinilque  Domino  suo  uliUs  csse:  sic  et  huius• 
modi  homines  de  semel  ipsis  dispouenles  fiuut  agresles,  atque  ferae* 
tffecti  inuliles  Domino  suo  erunL  His  ergo  ila  dcmum  datur  poenitentia, 
tt  lOD  iDventi  fuerint  ex  tolis  praecordiis  Dominum  negasse.  Quodsi 
ιϋφϋβ  ex  loUs  praecordiis  invenlus  fueril  ncgassc,  nescio  si  poteril 
▼ivtre.  £i  hoc  aoa  iU  dico,  ul  aliquis  ciuii  negavcril,  accipiat  poeni• 
leaUaa;  iinpotsibUe  est  enini,  ut  qui  Dominuiu  suum  inflciati  fuerint, 
aedpiant  salulem.  Nam  iliis  pulalur  posila  esse  poenilentia,  qiii  olim 
MSiveruoL  Si  quis  ergo  aclurus  esl  pocnitcnliam,  adcclerare  debet, 
ΐΒίβφΜη  peragatur  aedificalio  turris ;  sin  miniis ,  a  inulieribus  illis  per• 
4yeeliir*  ad  Diorlem.  lili  eniiii  insidiosi  sunl  scrpcnles,  quos  in  eo 
Boote  Tidisli.  Sicul  enim  venenum  morlircruni ,  ita  vcrba  coruin  sunt, 
el  bomioes  perdunL  Ui  ergo  inuliles  sunt  in  fide  propter  hoc  genus 
Titae.  Aliqui  vero  eorura  acta  poenilcnlia  adsecuti  sunl  salulem.  Sed 
caeteri  huiasmodi,  si  egerinl  poenitenliaio,  potcrunt  conscrvari ;  sin  minus, 
cum  mulieribus  illis,  quarum  vini  possident,  morienlur. 

(t)  XXVll.  De  decimo  Tero  monle,  in  quo  arborcs  crant  tegentcs 
peeon,  Ules  smit  quidaai,  qui  credidcrunl,  episcopi  hospilalcs,  qui  semper 
Ubenler  in  dooMM  suas  recepenint  Dei  servos,  et  sinc  aliqua  Traude 
semper  ioopes  ridaasqiie  mioitterio  suo  cum  pcrscvcranlia  protcxcrunt, 
castaroque  eoBvertataoaai  perpetuo  habucruni.  Ili  lalcs  omnes  prole* 
gentar  a  Deo,  et  locum  habent  intcr  nunlios,  si  perseveraverint  usquc 
ifl  fiaeoi  senrieoles  Deo.     Et  ecce  locus  corum  cum  angelis  Dei  cst. 


Bo•  ei  praecordii•  ioventi  fuerinl  denc-     Kiac  praesidcs,  iiominiili  crMtiic.  15.    Qiii 

ciini    0  ιίΓοΓιιικΙο    «-iscniMlcreiil    ail  liirrim 


8)  iuseciaiiu  ^li^uitp.  ii  qui*  negutil     atMiincaiKlain,  liaiid  (inhit•  alii  siiiii,  qiiam 
V•!.     Forte  $i  imficiiiiu  βϋ^κύ.  ii,  de  qiiilnis  hic  agiliir.    llli  aiileni  nior- 

9)  >'•■  ^t€$t  enim  0rrt  tU  domimum     Uii    κ'πιΙ,    lii    adlitic    KiipcrMlilvs.      Idem 


\eimememi  ρφ$ΐ€•  ρφϋΐί                  ilu-  niaiwudmn    fst    tU:  «ΙογΙοπΙμιη,    qiioruin 

Umla^  m  iMMfMfriM/                 J.2.  ηι<•π1ίο  iii  c.  15 ''(25.  Vi<l.  ΙΙίΙκοηΠΜ  l.r. 

i9}  mpefemUieUit                   el  p.  156. 

(•d  ?) eiiwm  11— iftfialf < V;»                     .6.  2)  Alit  veru  hot  lnytdet  φά  non  ficti 

ll>  if•    rl    μΗ«    Iwri                 iiimt  $ed  lutentt  animo  Val. 

(mc)  Yal.  3)  iutU    fntnittrrio    tnopet    el  viduai 

12)  qm*  Val.  porrexerunl  el  catlam  Val. 

IS)  $t  Val.  4)  geturuHl  Val. ,    kcq.  kunl  (»iniNNO. 

Cap.  XXVfl.     1)   ^dd^m  laki   mmI,  Cap.  XXVI.    1)  «a«/»fm  ΡβΙ.,ιιΐΜ  piislea 

pdendtdtnaU,  gi  f  w^wi  tpim§pi  icripai  4i$p9mm^u§  OMUivi  iu  diiponmlct. 

c  YaL,  leU§  $eM  pd  miUtnmt,  eui-  2)  ftn  Pd. 

iM  Bfkmtpi  CoL,  i•  iM  mkiiU  VaL  3)  •iwmUerihuiadmulifuhutiUinpfr- 

Cir.Vit.a,».    iimtUimUuiKn\.t*JUd^  4mku(itk}p^timiknkuiiUiiperducclurVa\. 


560  HERMAE  PASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.  IX.  (A) 

(a)  XXVIII.  ,De  undecimo  vero^  monle,  in  quo  erant  arbores  aliis 
atque  aliis  fruclibus  oneralae,  hi  sunt,  qui  crediderunt,  et  propter  nomen 
Domini  morlera  obierunt,  et  animo  promplo  passi  sunt,  el  ex  tolo  corde 
suo  animas  suas  Iradiderunt.'  Et  dixi:  jquare  ergo,  domine,  omnes  hae^ 
arbores  habent  quidem  fruclus,  sed  earuin  quaedam  pulcriores?'  ,Audi,' 
inquit:  ,quicunque  propler  nomen  Domini  passi  sunl,  honorati  apud 
Deum  habentur;  el  omnium  eoruin  delela^  sunt  delicla,  quia  propter 
nomen  Filii  Dei  morlem  obierunt.  Quare  autem  fruclus  earum  dispares 
sint,  et  excellant  quidam^  inler  illos,  audi:  quicunque  enim,  perducti 
ad  potestales,  interrogati  non  negaverunt  Dominuni/  sed  prompto  animo 
passi  sunl,  bonoratiores  sunt  apud  Deum;  qui  excellunt  igilur  fruclus, 
eorum  sunt.  Qui  vero  timidi  et  dubii  fuerunl,  et  deliberaverunt  in  corde 
suo,  utriimne  faterenlur^  an  negarent,  et  passi  sunl:  horum  fructus 
exiguiores  sunt,  quoniam  baec  cogilatio  ascendil'  in  corda  eoriim;  mala 
enim  ac  nequam  est  buiusmodi  cogilatio,  perinde  ac  si®  quis  servus 
neget  Dominum.  Cavele^  igilur  vos,  qui  buiusmodi  cogitationes  habetis, 
ne  permaneat  baec  mens  in  vobis,  et  Deo  raoriamini.  Vos  igilur,  qui- 
cunque  propler  hoc  nomen  mortem  obitis,  Dorainum  honorare  debetis; 
quod  dignos  vos  habet  Dominus,  ut  nomen  eius  feralis,  el  omnia  pec- 
cata  vestra  redimanlur.  Noiine^"  ergo  vos  potius  felices  exislimalis? 
Putate  polius,  si  quis  ex  vobis  palitiir,  magnuni  opus  perficere.  Vilam 
enim"  vobis  donat  Doiiiinus,  nec  intelligitis.  Delicla  enim  veslra  vos 
gravabant;  et  nisi  passi  esselis  buius  nominis  causa,  propler  peccata 
certe^^  veslra  morlui  eratis  Deo.  Haec  igitur  vobis  dico/^  quicunque 
deliberatis  de  confessione  aut  de  abnegatione.  Gonfiteamini^*  igilur  vos 
habere  Dominum  Deum,  ne  forte  negantes  Iradamini  in  vincula.  Si  omnes 
enim  genles  servos  suos  puniunt,  quicunque  dominuni  suum  negaverunt, 
quid  pulalis  vos  Dominura  vobis^^  facturum,  qui  universorum  babet  po- 
teslalem?  Removete  igilur  de  praecordiis  vestris  bas  dubilationes  vel^® 
disputaliones,  ul  in  perpeluum  vivatis  Deo.' 

(a)  XXIX.  ,De  duodecimo  vero  iiionle^  candido  lales  sunt,  qui  cre• 
diderunt  sicut  infaiites  sinceri,  quibus  riuUa  malilia  ascendil  in  sensum, 
nec  sciverunt^  quid  sit  malitia,  sed  semper  in  sincerilale  manserunt. 
Huiusmodi  ergo  homines  sine^  ulla  dubilalione  inbabitabunt  regnum  Dei, 
quoniam  in  nullo  negolio  mandata  Dei  maculaveruntj  sed  cum  sinceritale 
permanserunt  onines  dies  vitae  suae,  eodem  sensus  tenore.  Quicunque 
ergo  permanseriut,'  inquit,  jsicul  infaiUes,  non  babentes  raaliliam,  hono- 
ratiores  erunt  omnibus  illis,  quos  iam*  dixi.  Omnes  enim  infanles  honorati 
siint  apud  Dominum,  et  primi  babenlur.  Felices  ergo  vos,  quicunque 
removeritis  malitiam  a  vobis,  el  induerilis  innoeenliani;  quia  primi  vide- 


Cap.   XXVIII.      1)  vero   adscripsi    ex  pergit   sed  prompto    animo  pcrpessi   sunl 

Pal.  Vat.,  in  utroque  ;)/enae.  p.  oneratae.  apud  dominum.  Qui  excolunl  igitur  fructus 

Cfr.  Sim.  8,  1  et  3.  esL 

2)  hc  omncs  Iransp.  Vat.,  ubi  qucdam  6)  Ante    fatcrenlur   expungitur  nega- 
vero  p.  sed  earum  quaedam.  verunt  in  Vat. 

3)  abulita\al.,  sub  rinem  om. mortem.  7)  descendit  erat  in  Vat. 

4)  dispares    sunt    exellent  (sic)  ali-  8)  ut  p.  perinde  ac  si  Val. 

qui  Val.  9)  Cavetis   man.    sec.    correctum    in 

5)  Voc.  Dominmn   praetermisso  Vat.  Caveatis  Vat.,   deinde  exh.  nc  permaneat 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.  IX.  (B)  561 

(t)  XXVni.  De  uodecimo  vero  niotUe,  in  quo  eraiit  arbores  aliis 
atqoe  aliis  fniclibus  plenae,  lales  sunt,  qui  creiliderunt.  [el]  qui  propler 
nomen  Domini  passi  sunt,  animoque  proniplo  el  ex  tolis  praecordiis 
animas  suas  Iradiderunl.  Et  ego  inlerrogavi  eum  diccns :  quare,  doininc, 
omnes  quidem  arbores  fruclum  habent,  pulcriores  vero  quaedani  arbores 
snot?  Et  dtxil  uiihi:  oiiines,  qui  propler  iiomcii  Domini  passi  siint, 
gloriosi  sunt  apud  Deiim ,  et  omnium  liorum  peccata  remissa  sunl,  quia 
passi  sunt  propter  nouien  filii  Dei.  Et  ilcruni  inlerrogavi  cum:  quare 
aulem  fruclus  eoruni  varii  suiil,  quidaiu  autein  excellenlcs  ^  El  ail  inihi: 
quicunque  perducti  ad  potestatcm  inlerrugaliquc  non  ncgavcrunl,  sed 
prompto  aniino  passi  sunt,  hi  gratiores  sunt  apud  Dcum,  ct  cxcellunt 
fnictus  eorum.  Quicunque  vero  (imidi  dubiiquc  fuerunl,  e(  dclibera• 
Tenint  in  praecordiis  suis,  ulruni  ncgarenl  an  confitcrcnlur,  el  passi 
smt,  fniclas  eorum  minores  suiil,  qiioniam  bacc  cognita  suiil  in  prae• 
cordiis  ipsomm ;  maU  eniui  est  eiusmodi  cogitalio,  ila  ul  servus  qut 
ίηβαιΙιΐΓ  ^ominuin  suum.  Vidclc  ergo  vos,  qiiicunque  ciusmodi  cogt• 
latiOBet  hdbetis,  ne  cadcm  mens  pernianeat  in  vobis,  cl  Deo  moriamini. 
Vos  asleiii,  qnicunque  passuri  eslis  proptcr  nomen  Doniini,  Dcuni  hono- 
nre  ath^lUy  quod  vos  dignos*  habeal  Dominus  ul  nonien  hoc  feratis; 
omoia  eDim  peccala  veslra  reinediabunlur.  Et  noii  felices  vos  pulalis, 
81  aliquis*  de  vobis  passus  fueril  l  Scd  polius  adhuc  exislimctis,^  vos 
opas  magDum  facere.  Eccc  vilam  vobis  Dominus  donat,  c(  nnn  intclli- 
gitis.  Delicta  enim  vcslra  vos  gravavcruiil;  nam  nisi  passi  esselis  pro• 
pter  DODieD  eius,  propler  peccata  veslra  morlui  esselis  Douiino.  llaec 
igilur  dico  vobis,  qui  dii'  "  '      "ne  vel  iniicialione:  confiteinini, 

vos  habere  Dominum,  ne  iiiini  in  vincula.    Si  cnim  gontes 

senos  suos  qui  dominuui  suuui  iK-gavcruiil,  puiiiuiil,  quid  pulalis  Do* 
miiiuoi  vobjs  esse  racturum,  qui  univcrsoruiu  liabel  polestalcni  i  Reniovcle 
tt%o  a  corde  veslro  kas  dispulaUooes,  ul  in  perpctuum  vivalis  Deo. 

(»)  XXIX.  De  duodecinio  vero  candido  nionlc  lales  sunt,  qui  cre• 
dideniDt  sicut  pani  iDfantes,  quibus  nulla  malilia  ascciuiit  in  corde, 
nec  scierunl  quac  sit  ncqiiilia,  sed  seuipcr  in  sinccritalc  inanscrunt. 
Illi  ergo  sine  dubilatione  liabilanl  in  rcgno  Dci,  quia  in  nuUa  re  Doinini 
mandala  maculaverunt,  sed  cuni  sinceritalc  iiianscrunl.  In  codcm  crgo 
cunu  qiiicunquc  perseveraveriUs ,  erilis  ul  infanlcs  lionoratiorcs  apud 
Deura  iUis,  qui  primi  liabcntur.  Feliccs  ergo  vos,  quicunque  a  vobis 
IDaliliam  reinoviT^h''      «i    >.i    iiMlni-iiiis    ίιπκκτπΙϊ,Ίΐη.    priini    niniiinm    vivclis 


keC    IR.      '     "     '  \\l\.        1)    iiKiiitr    viTd     itM.     Viii. 

que,  inl   Val. 

lu,  —   \.....    ..  '     ""  '  voi i.  i||.|(.|e,  inan.sec. 

$ed  fml€lt.  (l(Mii(l('  habilabunt 

11)  euim  om.  V»i  ''»/«/  rrifnum. 

12)  errU   Ofn.   V«l.  4)  r/uutttt/ur  tam  j>.  otiiuihus  i7/ff,  quoi 

13)  dico  robii  Unwf•.  V«i..  umV^t    Ci.  Ι'.Λ.  lloiioi;ilior«h  ιτμο  mur- 
negaitont.                                                     lyribttii  eruiit 

14)  C^nfUtmini  ab»que  iqUmr  V»U  df  iii 

MfWIMfo  H/^an/'      "      '  *  *  *  "f        |)    i/if;WMi    (oiTectnm 

15)  foHf  li' 

16)  Tecc  d^^^.  ,   •  -/  , i'•!• 

α  Tat  3)  tti  adhue  rxiiUmiUii  Pal. 

?A1UM»  AfMT.  30 


562  HERMAE  PASTOR.     LIRER  III.     SIMILIT.  IX.  (A) 

bilis  Deum.'^  Poslquam  iinivit  omnium  montium  explanalioiiem,®  dico 
ei :  jdomine,  nuiic  expone  mihi  de  lapulibus  his,  qui  allali  ex  carapo  in 
locum  reprobatorum,  ad  structuram  lurris  niissi  sunt;  ilem  de  lapidibus 
iilis  roliiiidis,  qui  in  slructuram  turris  adiecti  siint,  et  de  his,  qui  adhuc 
rolundi  remanserunl.' 

(a)  XXX.  ,Audi/  inquit,  ,el*  de  lapidibus.  Qui  allali^  de  canipo 
in  strucluram  turris  positi  sunt  eorura  loco,  qui  reprobati  erant,  radices 
sunt  illius  candidi  monlis.  Cum  igitiir  hi,  qui  de  illo  monte^  credide- 
riiiit,  facli  sunt  innocentes,  iussit  dominus  eius  turris  eos,  qui  de 
radicibus  eius'*  moiUis  essent,  in  structuram  collocari.  Intellexit  enim, 
si  ad  aedificationem  iissent,  splendidos  illos  permansuros ,  nec  ullum 
de  his  amplius  denigrandum.^  Quodsi  ita^  de  caeteris  montibus  adie- 
cisset,  non  necesse  habuisset  rursus  visitare  eam  turrim  atque  purgare. 
Hi  autem  omnes  candidi,  iuvenes  simt,  qiii  crediderunt,  et  qui  cre- 
dituri  sunt;  ex  eodem'  enim  genere  sunt.  Felix  hoc  genus,  quia 
innocuuni  est.  Audi  nunc  et  de  illis  rotundis  lapidibus  et  splendidis. 
Hi  omnes  de  hoc  candido  monle  sunt.  Quare  autem  rotundi  sunt 
reperti,  causa  est,  quia  divitiae  suae  illos  piisillum  a  veritate  obscura- 
verunt  alque  obfuscaverunt ;  sed  a  Deo  nunquam  recesserunt,  nec 
ullum  verbum  malum  processit  de  ore  eorum,^  sed  omnis  aequitas,  virtus 
et  veritas.  Horum  ergo  raentem  cum  vidisset  Dominus,  et  posse^  eos 
veritati  favere,  iussit  bonos  quoque  permanere,  et  opes  eorum  circumcidi ; 
non  enim  voluit  in  totum  illas  tolli,  ut  possent  boni  aliquid  facere^"  de 
eo,  quod  eis  relictum  est,  et  vivent  Deo,  quoniam  et  ipsi"  de  genere 
bono  sunt.  Ideo  ergo  pusillum  circuracisi  sunt,  et  positi^^  in  structuram 
turris  huius.' 

(a)  XXXI.  jCaeleri  vero,  qui  adhuc  rotundi  permanserunt,  neque 
apli  reperti  sunt  in  eam  structuram/  quia  iiondum  acceperunt  sigillum, 
repositi    sunt   in   loco    suo}   valde    enim    rotundi  reperti  sunt.     Oportet 


5)  In  Vat.  enuntiatio  trunca:  felices  iisscnt  splendidos  eos  permansuros  nec 
ergo  vos•  Quicumque  removeritis  innocen-  ulliim  de  his  nigricalurum  Vat. 

tiam  primi  videtis  domiiium.  6)  ita  om.  Vat.    Sensus :  Quodsi  Do- 

6)  solutioncm  Vat.,  qui  vocc.  dico  ei :  minus  de  ceteris  montibiis  eiusmodi  lapi- 
domine,  nunc  expone  mihi  de  lapidibus  his  des  prius  in  structuram  adiicere  potuis- 
praetermissis,  in  hunc  modum  pergit:  qui  set,  quales  fuerint  innocenles  de  radicibus 
allati  ex  campo  reprobatorum  in  structu-  montis  duodecimi,  non  necesse  habuisset 
ram  turris  ierunl.  Ilem  de  illis  lapidibus  rursus  visitare  turrim ,  eanique  purgare. 
rotundis ;  in  Rnc  erat permanserunt,  quod  Sed  sequere  potius  lectionem  CodicisPal. 
man.  pr.  redegit  in  rcmanserunt.  Cfr.  7)  eo  Vat.  Difficnltatem  huius  loci, 
supra  c.  6.  quam   editores    ad   unum    omnes     tacite 

Cap.  XXX.     1)  Ita  dedi  c.  Vat.  suf-  praeterierunt,    ab  Hilgenfeldio  video  ex- 

fragante  Pal.,  nonnullornm  vulg.  adverb.  plicatam.     Etenim    in    cap.    praecedente 

nunc,    quod    ex   praccedcntibus  irrepsit,  Hermas  loquitur  de  innocentibus  infanti- 

post  Audi  cxcluso.  bus,  heic  de  innocentibus  iuvenibus;  isti 

2)  eiecti\at.,  ρ o&lea  pr ο  his  p.  eorum  montem  constituunt  duodecimum,  hi  in- 

loco.  veniunlur  in  campo  eius  radicibus  adia- 

3)  Cum  igitur    qui    de  eo  montc  Vat.  centc,     Hi    igitur    lapides    candidi ,     qui 

4)  Addidi  eius  cx  Vat.,  haud  dissiia-  supplementariiintrant  in  locum  eiectorum, 
dente   Pal.  alii  non  esse  possurit,  quam  novelli  Chri- 

5)  Inlcllexi  enlm  si  in  ea  edificatione  sliani  inlcr  Etbnicos  vocati.  lis  sane  Do- 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  III.     SIMIUT.  IX.  (B) 


563 


Deo.  El  postquam  explicayil  omnes  monuiiiu  exsoliiUoDcs,  dico  ei:  dumine, 
expoBC  mihi  nunc  et  Ae  lapidibus  iUis,  qui  de  strtiotura  turris  siiblaU 
soBl  et  roprobali,  el  de  rolundis  lapidibus,  qui  in  struclurain*  adiecti 
evnt,  el  de  illis,  qui  adhuc  rolundi  remanscnint. 

(i)  JXL•  Audi,  inquit,  el  de  his.  Oinnes  illi  lapidesy  qui  de  cainpo 
subbU  suDt,  el  in  slrucUiram  tiirris  pusili  sunt  pro  bis  qui  reprobau 
eraDt,  radices  sunt  illius  candidi  luuiilis ,  quia  quicunquc  cx  eo  nionle 
credideront,  oiunes  boni  invenU  siinL  Ideo  aiitem  iussit  domiiiiis  turris 
eo<:»  qui  essent  de  radicibiis  illius  monlis,  iii  slructuraui  turris  conlocari. 
S<  ivti'  eoiiu,  quia  si  in  ipsa  aedificatione  posili  essent,  pcrnianorcnt 
>pleudidi,  nec  ullum  ex  eis  Dt^ricaluruiu.  Nam  si  de  caclcris  luonlibus 
adiecissel  io  slriicturaiu  turris^  neccsse  habuissct  rursus  visilare  cam,  et 
purgare  ilUm.  Hi  aulem  omoes,  qui  credideruiU  crediliiriquc  sunt, 
candidi  iDVCnU  suol;  ex  corde  euiiu  credunt.  Felix  lioc  genus,  (|uia 
lODOCuiun  est  Audi,  ioquit,  et  dc  illis  rolundis  splcndidisque  lapidibus. 
Et  hi  omDet  de  caDdtdo  uionle  sunL  Audi  vcro  ,  quarc  rolundi  sunt 
repertL  Quia  diviiiae  eos  suae  pusiiluiu  obturbaverunl;  non  aulera  reces- 
senint  a  Deo ,  nec  ullum  verbuiu  nialuin  de  orc  processit  ilioruiii ,  sed 
omois  aequilas  el  virlus  el  verilas.  Horuni  ergo  nienlem  cum  sciret 
Dominus,  quod  boni  nali  esscnl,  et  possint  boni  esse,  iussit  opes  eorum 
circumcidi,  non  io  perpeluum  lolli ,  ut  de  reliquiis*  de  caelero  possint 
aliquid  boni  facere,  el  vivcrent  Deo  co  quod  dc  boiio  genere  essent. 
Ideo  ergo  piisillum  circuDicisi  sunt,  el    in  slrucluram  turris  positi  sunt. 

(•)  XXXI.  Caeteri  vero  lapides  roliindi,  qui  noiulum  apli  erant  ad 
stnirturam  tnms,  necdum  enim  acceperaiil  sigilluin,  cl  idcu  repositi  siint 
in    locum    suum,    quia   valde    roUindi    sunt.     Oportet    aulcin    circumcidi 


tnrns  laciroaf  r•  "fil 

reprobatioAcai  lapiduu  ilo 

Da  iliiiiifltnw  vider''  fnn.    >«  nu  iidi*- 
libef  cs  Tetcre  Da   populo  priu!>  oppo- 
r.*i..r>i..r  fiovelU  tn   fi'!-•  iV,.     ',    :.  >    ita 
;;iiiiotiir  «1•  im 

I  .veoes  Dovell'•:  '  n\  in 

Γ.  21.  mina•  tcearuU:  iiovdli»  in  iide 
'psnntn  mAnt#TO  •^fna•»•*' ,  n!  mavult 
I  I  illud  ad 

um  ter- 


\.i'iH<  lif 


,J,_ 

21. 

Mn- 
i«l 

•trii 
7. 


μ4τα4ν «   Ι  Kp•  Uem.  itofn.  «d   t.or.  c. 


2ίί.,  (:ΐ«•πι.  Rom.  Ilom.  7,0.  18,  15.  Vid. 
Mallh.  11,  25.    Uccogn.  Clem.  I,  42.  50. 

S)  In  Val.  leg.  Audi  auletn  qnare  ro- 
lundi  suut  rfperii  divilic  sue  cos  pusil- 
lutn  obscuraverunl  α  vcritalc  atquc  obfu- 
scavnuni.  Λ  deo  vno  numquam  reccsse- 
rutU  ncc  ulhim  rerbum  malum  de  ore 
procesiit  eorum.  Cfr.  c.  6. ;  Vis.  3,  6. ; 
Sim.  8,  10. 

U)  posset  Val.,  qui  vocc.  bonoii  quo- 
qut  perm^Mre,  el  noii  agnoscit. 

\\\]  V  -  ;;;j  in  totum  eorum  t(tJli 
ui  ;«'  '/  i/o«i  fuccre  Val. 

I   I  .111      \:il 

\»L• 
-     '       II  ι   ra  slru- 

tlutu  u.  uplt  ttpKtlt  iunl  iN  t'um  klruclu- 
ram  \»L,  uhi  om.  tn  huIh  loco.  Vid. 
Mipra   •     '•. 

Cap.    λλίλ.       1)    tUMiutu    i';il. 

$ 

tap.  XXX.     1)  Sk  Pal.  -• 

2)  rrhquitti  Pal. 

36• 


564  HERMAE  PASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.  IX.  (A) 

autera  circumcidi  hoc  seculum  ab  illis,  et  vanitales  opum  suarum;^  et 
lunc  convenient  in  regno  Dei.  Necesse  est  enira  eos  intrare  in  regnum 
Dei :  hoc  enim  genus  innocuum  benedixit  Dominus.  Ex  lioc  ergo  genere 
iion  intercidet  quisquara ;  etenim  licet  quis  eorum,  temptatus  a  nequissimo 
diabolo,  aliquid  deliquerit,  cilo  recurret  ad  Dominum  Deum^  suuni. 
Felices  vos  iudico,  ego  nunlius  poenitenliae,  quicunque  innocentes  eslis 
sicut  infantes ;  quoniam  pars  veslra  bona  est  et  honorala  apud  Deum.'* 
Dico  auteni  omnibus  vobis,  quicunque  sigillum  hoc  accepistis:  simplici- 
tatem  habele ,  neqiie  offensarum  memores  eslote ,  neque  in  malitia  per- 
inanete,  neque  in  memoria  offensarum  amaritudines  in  uniuscuiusque 
spirilu  fiant;  sed  his  malis  scissuris  rernedia  procurate,  atque  loliite 
illas  a  vobis,^  ut  dominus  pecorura  gaudeat  de  vobis;  gaudebit  autem, 
si  omnia  invenerit  sana.  Si  autem  pecus  aliquod  ex  talibus  invenerit 
dissipatum  ,**  vae  erit  pastoribus.  Quodsi  ipsi  paslores  dissipati  fuerint, 
quid  respondebunt  etiam  ei  pro  pecoribus?'  Nunquid  dicenl"  a  pecore 
se  vexatos?  Non  credelur^  illis.  Incredibilis  enim  res  est,  pastorem 
pati  posse  a  pecore ;  et  magis  punietur^*^  propter  mendacium  suum.  Et 
ego"  sum  pastor,  et  validissime  oportet  me  de  vobis  ralionem  reddere/ 

(a)  XXXII.  ,Consulite  ergo  vobis/  dum  adbuc  turris  aedificatur. 
Dominus  habitat  in  viris  amantibus  pacem;  elenim  vera  pax  cara  est,  a 
contentiosis  vero  et  perditis  malitia^  longe  abest.  Reddite^  igitur  ei 
spiritum  integrum,  sicut  accepislis.  Si  enim  dederis  fulloni  vestimenlum 
integrum,  novum  ilem  vis  recipere;  fullo  autem  si  tibi  scissum  reddat, 
recipies?*  Nonne  statim  excandesces,^  et  eum  convitio  persequeris  dicens: 
vestimenlum  meum  integrum  libi  dedi,  quare  scidisli  illud,  el  inulile 
fecisti  ?*^  Nunc'  propler  scissuram ,  quani  in  eo  fecisti ,  iisui  esse  non 
potest.  Nonne  haec  omnia''  verba  dices  fulloni,  el*  de  scissura,  quam 
in  vestimento  tuo  fecerit?  Si  igilur  tu  doles  de  vestimento  luo,  et  que- 
reris  quod  non  iliud  integrum  recipias;  quid  pulas  Dominum  libi  fa- 
cturum,  qui  spirilum  inlegrum  libi  dedit,  et  lu  eum  lolum  inutilem  red- 
didisti/*^  ila  ut  nullo  usui  esse  possit  domino  suo?  Inutilis  enim  coepit 
esse  usus  eius,  cum  sit  corruptus  a  le.  Nonne  igitur  Dorainus  de 
spiritu  suo,  propler  hoc  factum  tuum,  idern  faciet?'  ,Plane,*  inquam, 
jOmnibus  iis,    quoscunque    invenerit   in  memoria    offensaruni  permanere, 


2)  Cf.  Pal.  Vis.  3,  6.  Verlit  Gallic-  quemque  fieri  spiritum  et  has  malas  scis- 
ciolli:  Bisogna  diinque  che  sia  reciso  stiras  remediare  atque  tollere  α  vobis  \at.j 
questo  secolo  da  essi,  e  la  vanita  delle  mox  de  his  p.  de  vobis.  Antioch.  Hom. 
dovizie,   e  allora  saranno  atti   al  Regno  122. 

di  Dio.  6)  Sin  autem  aliquam  cx  his  dissipa- 

3)  Demn  orn.  Vat.  tam  invcnerit  Vat. 

4)  quoniam  pars  vcstra  bona  honorala  -.       .,  j  .      ,  l       l   • 
est  apud  domimimyaL  Cfr.  Antioch.  Hom.  ^  ,^  '^"      respondebunt  peconhus  hutus 
64.;  Matth.  18,  3.  4.  ^^^'^.  ^,  ^^^  y 

5)  dico  autem  omnibus  vobis  quicum-  '     ' 

qiie  hoc   sigillum  accepislis   simplicitalem  9)  crcditur    Vat.     Locus     citatur    ab 

habere    atque    offensarum    memores    esse  auctore  Homiliae  de  aleatoribus,  ad  cal- 

neque  in  malitia  vestra  permanere  aut  in  cem  Opp.  Cypriani. 
memoria  ofjfensanim  amariludines  in  uniim-  10)  Dedi  piinieliir   c.  Pal.   Vat.  Fab. 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.  IX.  (B)  565 

seculum  illorum  cum  illis  vanilalibus  opiim  suarum;*  el  sic  convenient 
in  Dei  regno.  Necesse  est  enim  eos  intrare  in  regnum  Dei:  genus 
enim  hoc  probavit  Dominus.  Ex*  lioc  ergo  genere  iion  intercidet  quis• 
quam.  Etenim  licet  temptalus  aliquis  eorum  ab  iniquissimo  diabolo 
aliquid  deliquerit,  cito  recurrit  ad  Doniinum  suum.  Ego  nunlius  poeni- 
lentiae  felices  vos  iudico,  quicunque  estis  innocui  sicut  infantes,  quia 
pars  veslra  bona  est  et  honorata  apud  Deum.  Omnibus  autem  dico 
vobis,  qui  boc  sigillum  fiiii  Dei  accepislis:  simplicitalem  habele,  neque 
offensorum  sitis  memores,  neque  in  nequilia  permanealis.  Deponite  ergo 
memoriam  offeusarum  [et]  amariludinum  veslrarura ,  el  in  uno  spirilu 
efficiemini.  Ilias  aulem  malas  scissuras  remediate  ac  tollite  a  vobis,  ut 
si  dominus  pecorum  veneril,  gaudeat,  si  pecora  sua  inlegra  invenerit. 
Si  enim  aut  aliqua  pecora  a  pasloribus  dissipala,  aut  ipsos  pastores 
corruptos  invenerit  dominus,  quid  ei  respondebilur?  Nunquid  paslores 
dicturi  sunt,  a  pecoribus  se  esse  vexalos?  Quod  iiec  credilur  illis,  quia 
incredibile  est,  paslorem  aliquid  pali  posse  a  pecore ;  magis  aulem  punietur 
propter  mendacium.  Ego  siim  pastor;  oportel  me  de  vobis  altissimo 
reddere  ralionem. 

(b)  XXXII.  Remediate  vos,  dura  adhuc  turris  aedificatur.  Dominus 
habitat  in  bis  viris  qui  pacem  diligunt,  quoniam  pacem  amavit.  Α  viris 
autem  iniquis  et  sediliosis  perdilisque^  nequitiae  recedite,  et  habebitis 
Domini  spirilura ,  sicut  accepislis  integruni.  Nam  cum  fulloni  dederis 
veslimentiira  novuni,  ulique  vis  eum  integrum  recipere.  Si  autem  fullo 
scissum  veslimenlum  libi  reddat,  nunquid  accipies  iilud,  aut  non  poliiis 
irasceris  et  eum  convilio*  perseqiieris,  haec  dicens  ad  eum :  vestimentum 
tibi  dedi  inlegrum;  quare  scidisli  illud  et  inutile  fecisli  ita,  ut  propter 
scissurani ,  quam  in  eo  feci.sti ,  in  usii  esse  non  possit  ?  Nonne  haec 
omiiia  dices  fulloni  de  scissura,  quam  invenisli  in  vcstimento  tuo  ?  Unde 
si  tu  de  veslimenlo  Irislis  efficeris  el  rixaris,  quia  non  inlegrum  recipis, 
quid  pulas  Dominum  esse  faclurum ,  qiii  lil)i  spirilum  dedil  integrum, 
et  lu  illuni  lotum  ila  inulilem^  fecisti,  ut  domino  suo  in  usu  esse  non 
possil,  quia  iisus  ipsius  spirilus  a  le  inutilis  esse  coepit  et  corruptus? 
Et  idco  norainus  ob  hoc  luum  factum  Iradet  te  morli.  Omnes  enim 
tales  puniel  Dominus,  quos  invenerit  in  memoria  delictorum  esse.     Noii 


St.   p.   punitur  Cot.,     dein   peccntum   p.  Pal.  Val.  el  Col.  reslhm  persequeris,  quod 

mendacium  Val.  normiilli     cdilt.    c.    Fabro    St.    siiie    ulla 

11)  f/o   om.  Val,,  qiii  in   liiie  trausp.  sana  ralioric•  inularuiit  in  proscqueris. 

r.ljrr  r-iti',nem.  ('))  redfijisH  Vat. 

I    I    \\\II.     \)Hemfdiaie  eryo  vos\iti.  7)  ct   Val.,  paiilo   post  que  p.  quam, 

1)  /.'          wr(,  pax  caraesl  II  Itiiinnyi^  <Ι<•Ίιΐ(|<!  in  lisum  p.  iisui. 

trro  el  I                   ilie  Vat,  s)  omnia  hec  onlinatiir  in  Vat. 

3)  \                 u.  Hom.  91.  '.))  Kujo  ct  Val. 

1)  Col<-l«:rii    leclioui    idqut    tnliujium  lU)  redigislt  Vat. ,    Huhiiidc  ita  iil  in 

I     denuo  recipere ,    f^iUo  n»trm  ncinnum  nullo  usu  esse  postit. 
Ί  illud  reddal,  r- 

,    irn   Vai.    exhibct  Cap.  XXXI.     1)  iuaque  manii  pr.  Pal. 

•  /  i     11                                   ''///';     ilUtriil    Μ    IIDI    «Γ/λ-  2)    Ct     ΡβΙ. 

?  Cap.  XXXII.     1)  predilisque  Pal. 

5)  «, .  V..I.,  ubi  corrcclor  eupra  2)  convilium  Pal. 

llidit  ex,   ut  iam  sit  exeandeicit.    Ex  3)  ei  tu   iUud  lotum   ila  inulile  Pal. 


566  IIERMAE  PASTOR.    LIBER  III.     SIMILIT.  IX.  X.  (A) 

idem  faciet/"  ,GIementiain ,'  inquit,  ,eius^^  nolite  calcare;  sed  potius 
honorificale  eum,  quod  lam  patiens  est  ad  delicla  veslra,  et  non  est 
sicul  vos.     Agite  poenitentiam;  utile  eniin  id  est  vobis.'^^ 

(a)  XXXIII.  ,Haec  omnia,  quae  supra  scripla  sunt,  ego  pastor 
nuntius  poeniteiUiae  ostendi,  el  locutus  sum  servis  Dei/  Si  ergo  credi- 
derilis,^  et  audierilis  verba  mea,  et  ambulaverilis  in  ipsis,  et  correxeritis 
itinera  vestra;  vivere  poteritis.  Siu  aulem  permanserilis  in  malitia  et 
memoria  offensarum ;  nuilus  ex  huiusmodi  peccatoribus^  vivet  Deo.  Haec 
omnia  a  me  dicenda,*  dicta  sunt  vobis.'  Ait  mihi  ille  paslor:  ,omnia  a 
me  inlerrogasti  ?'  Et  dixi:  ,ita,  domine."  ,Quare^  ergo  non  interrogasli 
ine/  inquit,  ,de  forma  lapidum  in  slruclura  repositorum,  ut  tibi  explicarera 
formas?'  Et  dixi:  ,oblilus  sum,  domine.'  ,Audi  nunc  ergo/  inquit,  ,et* 
de  iliis.  Hi  sunl,  qui  nunc  mandata  haec'  audierunt,  et  ex  lotis  prae• 
cordiis  egerunt  poenilenliam,  cumque  vidisset  Dominus  bonam  alque  puram 
poenilentiam  eorura,  et  posse  eos  in  ea®  permanere,  iussit  priora  peccata 
eorum  deleri.  Hae  enim  formae  peccala  eorura  erant,  et  exaequala  sunt 
ne  apparerent.' 

SIMILITUDO  X.* 

De  poenitentia  et  eleemosyna, 

(a)  I.  Postquam  perscripseram  librum  hunc,  venil  nunlius  ille,  qui 
me  tradiderat  illi  pastori,  in  domum,  in  qua  eram,  et  consedit  siipra 
lectum;  et  aslitit  in  dextera  eius  ille  pastor.^  Deinde  vocavit  me ,  et 
haec  mihi  dixit:  ,tradidi  le/  inquit,  ,et  domum  luam  huic  pastori,  ut  ab 
eo  prolegi  possis.'  ,Ila/  inquam,  ,domine.'  ,Si  vis  ergo  protegi/  inquil,^ 
jab  omni  vexatione  et  ab  omni  saevitia,  successum  autem  habere  in  omni 
opere  bono  atque  verbo,  et  omnem  virtulem  aequitatis;  in  mandatis  iis 
ingredere,  quae  dedit  libi,*  et  poteris  dominari  omni  nequitiae.  Custo- 
dienti  enim  tibi  mandata  illa,  subiecta  erit  omnis  cupiditas  et  dulcedo 
huius  seculi;'^  successus  vero  in  omni  bono  negolio  le  sequetur.  Matu- 
ritatem  huius  et  modesliam  suscipe  in  te ,°  et  dic  omnibus ,  in  magno 
honore  esse  eiim  et  dignitate  apud  Deura,'  et  magnae  potestatis  eum 
praesidem  esse,  et  polentem  in  officio  suo.  Huic  soli  per  totum  orbem 
poenitenliae  potestas  tributa  est.  Polestasne  videlur  libi®  esse?  Sed 
vos  maturitalem  huius  et  modestiam,^  quam  in  vos  habet,  despicitis/ 


11)  Nonne  (lacuna  quattuor  vocabulis  2)  crederitis  Vat. ,  ibidem  ambulave- 
adscribendis  sequente)  dominum  spiriluni  rilis   in  his. 

eius   propler   hoc    factum    tuum  α   facic  3)  Vocc.  Sin    autem  permanseritis  et 

plane  inquam  omnes  vero  eos  quoscumque  peccatoribus  des.  in  Vat. ,    ita    ut   praep. 

invcnerit  in  mcmoriam  offensarum  perma-  In  hanc  enuncialionem  exordiatur. 
nere  afficiet  Vat.  4)  me  dicente  p.  α  me  dicenda  Vat. 

12)  eius  inquit  inv.  Vat.,  ubi  mendum  5)  Qua  erat  in  Vat.,  ibidem  vocc.  vie, 
horate  p.  honorificate ,  deinde  quod  lam  inquit  omissis,  corrector  stnicturam  mu- 
patiens  ad  delida  vestra   sit.  lavit  in   slructura;    sub    finem    est   quod 

13)  Agile  enim  penitenliamulilem  esse  explevimus  formas.  Cfr.  supra  c.  7  sqq. 
vohis  Vat.  6)  ergo  sicuti  ct  repudiat  Vat. 

Cap.  XXXIII.      1)    loculus    sum     dei  7)  mandala    mea    p.    nunc    mandata 

servis  Vat.  haec  Vat. 


HERMAE  PASTOR.     I.IBER  III.     SIMILIT.  IX.  X.  (B^  567 

auLeiu  debel  clemeulia^  eius  sperni,  sed  polius  in  deliclis  vestris  uiagna• 
QimiUs  eiiie  honorificari;  nequc  enim  ipse  repeleos  dementiaiu  siiam  ut 
nos*  Ml,  sed  ad  uUlitatem  veslraiu. 

(•)  XXUU.  Haec  omDia,  quae  suprascripta  sunt,  servanda  mandat, 
ut  iam  agaUs  poeniteDliain.  Ego  paslor  nuiUius  pociiilcnliac  vobis  D^i 
senis  ostendi,  el  loculus  sum,  el  dico:  si  audierilis  verba  moa  el  cre" 
diderilis  iUis,  auibulaverilis  iu  illis  cl  de  caelero  correxcrilis  vias  vestras, 
vivere  poteriUs.  Si  auteni  periuanscrilis  in  inalilia  lcl]  oflcnsanini  η)β' 
moria,  DuUus  ex  Iiuiusuiodi  vivet  Deo,  quia  liaec  oinnia  vcrba  pracdicaU 
sunt  vobis.*  Et  ilerum  dixit  niibi:  omnia  uie  interrogasli  ^  Et  ego  re• 
spondi:  ita  e$t,  domine.  Quare,  iiiquit,  nie  iion  iiilerrogasli  de  furma 
lapidum  illoruin,  qui  in  slructuraui  ierunl,  quos  roplcvimus  ^  El  β^υ  dixi: 
obbtus  suo),  doiutne.  Audi.  inquit,  ct  de  iUis.  lli  suiil,  qui  minc  audi* 
enint  mandala  luea,  cl  ex  loUs  praecordiis  cgeruiU  pucnittintiani.  Ol 
udil  DooiiDus,  poenilentiam  eorum  bonam  et  puram  esse,  el  posse  in 
ea  poenitenlia  eos  pcr  lussil  |)riora    curum  peccata  delcri.     Et 

iU  deleU  sunt  et  aequ  apparercnt  postca.' 

[SIMILITUDO    DECIMA.] 

(■)  Postquam  scripsi  libruni  hunc,  venit  in  domum,  in  qua  eram, 
DiiBlius  ille ,  qui  tradiderat  me  paslori ,  et  sedit  supra  leclum  quendara, 
adsUulque*  ei  ad  dexlram  ille  paslor.  Deiiide  vocavit  me,  el  baec  iuecum 
locutus  estrerba:  Iradidi ,  inqiiit,  te  doinuinque  luain  biiic  pastori ,  ul 
ab  eo  prolegi  pos<is.  Et  cgo  dixi  ci :  ita  facias,^  doininc.  Et  illc  ait 
mihi :  si  τικ  ergo  prolegi  ab  omni  vexalionc  et  ab  omiii  saevilia,  succes* 
stim  aulem  liahere  in  omiii  buno  el  in  oroni  virtutc  vcntalis,  iii  mandalis 
baius  idgredere  in  illis,  quae  iniunxi  tibi.  Cuslodicnli  enim  libi  niandata 
eubiectiim  erit  tibi  omne  desiderium  ol  dulcedo  iiuius  seculi; 
vero  bonus  in  omiii  iiegolio  lc  seqiielur.  Modesliam  el  vene- 
ralionem  buius  bonora,  et  omnibus  dic,  in  inagno  bonore  ct  gloria  esse 
apad  Deum  eiiiii,  el  eum  raagnae  poteslalis  baberc  licentiam.  Polcnsque 
est  in  actu  suo;  per  tolum  orbem  solo  liuic  iradila  cst  polcslas  poeni• 
teoliae.  Aot  libi  potens  non  essc  vidctur,  quia  furle  vos  inodestiam 
▼erecundiamque  eius,  quani  in  vos  babet,  contemnilis  ? 


8)  »n   f'i  <!<•-    \d\.    Cfr.  Mipra   c•.  lu.  7)  tlomtnam  Vat, 

■*'                                       ir  iii  Val.  ulli•  S)  lla   (lcdi  ex  Val.,  δΐι(ΤνβμΒηΙ(>   Kab. 

ra»*•                                           loco    qaid(?ni  St^  ]t.  C.n\i'\rr'u  l•n^rntne  tibi  videlur  estel 

*'-'■'  l.irii                                ti•  pocnilcntiee  agi-' 

~>                        ''<irraf  kuie  fattori  in  iur.                               i  nlonte. 

'j'/«'>    ■■    7                 .    ','    .      ,   .  ftf    '„],,     '■  ij    t  rtffiindinm    Vat. 
ttmm  ei  Qir.  .1    .  , 

^*'    ' ^'    ''                "  4)  ί*•Ι.  hal».  viileliir  dtmetHia. 

h)  rot  νυΐμ. 

('.M\t.    Wklll.      1)   predicata    mnt   α 

Ith  utdtf  p«l 

5)  Cb  .)  Punc(opogito»cribiliir)^/u^vinPal. 
'""'  u  cuyidiim  ri  Jul^  Sitn.  X.  1)  adiUliquePil.^  iibi  tamen 
I  MCK'                  I.  eral  ad$tUU<juc  V»\. 

6)  Cr.  k-6,.  2)  factai  PaJ. 


568  HERMAE  PASTOR.     LIBER   III.     SIMILIT.  X.  (A) 

(a)  II.  Dico  ei:  ,interroga  ipsum/  domine,  ex  quo  in  domo  mea 
esf,  anne  aliquid  exlra  ordinem  fecerim,  aut  in  aliquo  eum  offenderim.* 
,Et  ego/  inquit,  ,scio,  nihil  exlru  ordinem  fecisse  te  neque  esse  fa- 
cturum;  et  ideo  haec^  loquor  lecum,  ut  perseveres;  bene  enim  hic  de 
te^  apud  me  exislimavit.  Tu  aulem  caeteris  haec  verba  dices,  ul  et  illi, 
qui  e^erunt  aut  acluri  sunt  poenitenliam,  eadein  quae  lu  senliant,  et 
hic  apud  me  bene*  de  iis  inlerpreletur,  el  ego  apud  Dominum.'  ,Et 
ego,'  iriqiiam,  ,domine,^  omni  Ιιοιηΐοί  indico  magnalia  Dei;  spero  autem, 
eos  omnes,  qui  amant  ea ,  et  anle  peccaverunl,  liis  auditis  acluros  esse 
p(»etiilentiam,  vitara  recuperanles.'  ,Permane  ergo,*®  inquit,  ,in  hoc 
niinislerio,  et  consumma  illud.  Quicunque  autem  mandata  huius  exe- 
quuMlur,'  habebunt  vitam,  el  hic  apud  Dominum  magnum  honoreni.  Qui- 
cunque  vero  huius  mandala  non  servant,  fugiunt  a  vila  siia,  et  adver- 
sanlur  illi;  et  qui  mandata  eius  non  sequunlur,®  morli  se  tradunt,  et 
unusqiiisque  eorum  reus  erit  sanguinis  sui.  Tibi  aulem  dico,  ut  serves 
mandata  haec,®  et  reiiiedium  peccalorum  luorum  oinniuiu  habebis.* 

(a)  III.  ,Misi  autera  tibi  bas  virgines,*  iit  babitent  tecum;  vidi 
enim  eas  valde^  alTabiles  tibi  esse.  Habebis  igitur  tu^  eas  adiutrices, 
quo  ningis  possis  buius  mandala  servare;  non  potest  enim  fieri,  ut  siiie 
his  virginibus  haec  mandala  servenlur.  Vides*  autem  eas  bbenter  esse 
lecum ;  sed  et  ego  praecipiam  eis,  ul  omnino  a  domo  tua  non  discedant. 
Tu  lantura^  communda  domum  luam ;  in  munda  enim  domo  libenter 
babilaburit,  inundae  sunt  enim  alque  castae  et  industriae,  et  omnes 
haberiles  graliam  apud  Dominuni.  Igilur  si  habuerinl^  domum  luam 
puram,  lecum  permanebunt.  Si  autem  pusillum  aliquid  inquinationis 
accideril,  prolinus  a  domo  lua  recedenl;'  hae  enim  virgines  nuUam 
omnino  ddigunt  inquinationem.'  Dico  ei:  ,spero  me,  domine,  placilurum 
eis,  ila  ut  in  donio  mea  libenler  inhabitent  semper.^  Et  sicut  is,®  cui 
me  Iradidisli,  nibil  de  me  querilur;  ita  neque  illae  querentur.'  Ait  ad 
paslorem  illum:  ,video^''  servum  Dei  velle  videre  et  custodire  haec  man- 
data,  et  virgines  has  munda  habitatione  collocaturum.'  Haec  cum  dixisset, 
iterum  pastori  illi  me  tradidit,  et  vocavit  virgines,"  et  dixit  eis :  ,quoniam 
video  vos  libenler  in  domo  huius^^  habitare,  commendo  eura  vobis  et 
domura  eius,  ut  a  domo  eius  non  recedalis  oinnino.'  Ulae  vero  libenter 
haec  verba  audierunt. 


Cap.  II.      1)   eum  Vat. ,    dein  an  p.  et  Fab.  St.  dedi  et  hic  apud  Dominum  p. 

anne,  tum  et  p.  aut  in  aliquo ,  vocc.  ex  Coteierii  ei  liic,  et  apudDominum.  Nostrae 

quo  in  domo  mea  est  ex  prioribus    ante  lectioni  favet  Pal.    Ea  certe  vocc.  habe- 

repelitis.  bnnt  vilam  antecedentibus  genuinus  sensus 

2)  haec   et  praecedens  csse  om.  Val.  vindicatur. 

3)  Ordo  vocc.  de  te  hic  \n  Vat.  8)  Quicumqtie  vero  huius  mandala  non 

4)  bene  accessit  ex  Fab.  St.  Pal.  Vat.,  servant   fugant   α   se    vitam   et    adversus 
in  quo  subinde  de  his  inlerprelur  (sic).  illuni  nec  adversus  (c.  punctis  supposilis) 

5)  domine  om.  Vat. ,    postraodo  exh.  mandala  eius  sequuntur  Vat. 

indico    magnalia    domini.      Spero    autem  9)  ul    scrvas   mandalis   his    Vat. ,    in 

omnes  qiii  ante  peccaveriinl  hec  audientcs  vocc.  tuorum  omnium  non  extant. 

quod  libenter  siint  aduri  pcnilentiam.  Cap.   III,     1)  liirbas  virgijium  p.  libi 

6)  ergo  repudiat  Vat.,  ibidem  scnten-  has  virgines  Vat. 

tiae  terminus  el  consummare  in  illud.  2)  valde  exchidit  Vat.,  tum  eas  post 

7)  huius  mandata  faciunt\aLi.y  ex  qiio  essc  reiiciens.   Cfr.  Sim.  9,  15. 


PASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.  X.  (B)  569 

ftf^  (•)  II.  Dico  ei:  doniine,  ipsum  interroga,  si  ci  quo  iii  domo  uiea 
est,  aliquid  feci  extra  ordinem,  ut  euiu  oiTenderem.  El  ille  dixit  niihi: 
el  ego  scio,  uihil  le  exlra  ordinem  fecisse  neque  esse  facluruiu ;  idco 
eDim  loqaor  tecum,  ut  persevcres.  De  te  aulcni  bene  hic  apud  ine 
loculus  esL  Tu  autem  caeteris  haec  verba  dic,  ul  el  illi,  qiii  egcrint 
poenilentam,  eadem  sentiant,  quae  ct  tu,  et  hic  apud  mc  benc  loquatur, 
[el]  e^o  Doniino.  Et  dixi  ei:  domine,  ego  omni  homini  indico  hanc 
magnificentiaiii  Doiuini.  Spcro  aulcm,  quia  oiuiiis,  quiciinquc  aiidicril 
et  prius  peccaveriL,  libentcr  agil  pocnilenliam  vilam  rcceplurus.  Et  dixit 
mihi:  permane  in  boc  lutnislerio,  et  consumiua  illud.  Quicunquc  autem 
mandata  eius  scnaverit,  babebil  vitaiDj  et  bic  apud  Dcum  maximum  bo• 
norem  babebit.  Quicunque  vero  iion  servavcrinl*  mandala  cius,  fugiunt 
a  Tita  sua,  el  hunc  conteinnunl ;  hinc'  aulein  apud  Dcum  suum,  Iionorem 
saum.  Quicunque  ergo  conteinnunt'  eum  et  non  scrvanl  iiiaodata  eius, 
ipsi  se  niorti  Iraduol,  et  unusquisque  corum  reus  iit  sanguinis  sui.  Tibi 
autem  dico,  ul  senrias  mandatis  his,  ct  babebis  remcdiuin  priorum 
peccatoniiD. 

(•)  UI.  Misi  aatem  tibi  etiam  virgines  bas,  ut  habitent  tecum ;  vidi 
enim  eas  tibi  benevolas  esse.  Habes  ergo  et  bas  in  adiulorium,  ut 
possis  custodire  mandata  haec;  impossibilc  cst  cnii»,  inandata  cuslodire 
tine  virginibus  islis.  Video  auleni  eas  libenler  locum  essc ;  cl  ogo 
inioDgaiD  iilis,  ut  omnino  a  domo  tiia  noii  disccdant.  Tii  lanluin  inodo 
para  doiDiiiD  tuam ;  in  domo  eniiu  niunda  lihunler  babilanl:  inunda  ciiim 
suol  alqve  castae  induslhaequc ,  et  ciinclam  habenlcs*  graliani  apud 
DomiDitm.  Si  ergo  babueriol  domum  luam  puram,  lecum  pcrmancbunl; 
sin  aolem  io  aJiquo  spurca  fuerit  doinus  lua,  prulinus  recediinl  a  domo 
tua:  bae'  enim  virgines  spurciliam  non  amaiil.  El  ego  dixi :  dutniiiu, 
spero  me  placituniui  eis  ita,  ful]  in  domo  luea  lihcnler  el  seinper  ha- 
bitpnt.     Ya  «iriit  bir .  nii  me  Iradidisti,  niliil  de  inc  querilur,  ila    ncque 

quercbunlur.  Dein<le  ait  ad  illiiin  paslorem: 
le,  el  virgincs  bas  in  habitatiuncni  niundam 
coDlocaluruQi.  Ilaec  cum  dixisseL,  rursus  eidem  paslori  ine  Iradidil.  Et 
virgines  illas  vocavit  dixitquc  ad  ilias:  quoniam  vidco  vos  libcntcr  in 
domo  huius  habitare,  commendo  euni  vobis  domuin(|iic  eius,  ut  a  domo 
eiu«  non  ii'c- ^..i  .1;,.  Vere  aulcra  virgincs  illae  bacc  verba  bbcnler  oranino 
audienini 

3i  η  p.  Habebit  igiiur  lu\»t.  ρτοροηηηί  vivere  \}.ridere.    Fnietra  ;  iiam 

4•  ^'«l-.    in  qno  d«e«l  ei  vidfre  =  mente  intueri,   inielligere.    Gal- 

anlr  lio  vutgaUe  praefe-  lirciolli  riule:  Vcdo  queslo  Nfrvo  di  Dio 

read^  volrr  intfndere  c  Mcrvarc  roleeli  slanzia- 

&)  tm  Vat.,  qaod  i•  hoc  M».  «t  tan-  mrnli.    Cf.  Pal. 

imm  et  i^mt•  eMe  pole•!;  in  fine  deum.  W)  et  vocaril  eas  t>irginei  Val.,  dein 

Cfr.  Tb.  1,  3.  2.  2.  ad  eat  p.  eit. 

6)  hskMentU  dedi  c.  Pal.  VaL,  ka^M'  12)  riui  VaU,   panlo  poft  transponil 
ru  tmig.  vobti  eum,  tnox  el  p.  ut, 

7)  reetdtmS  Yal.  Cap.  II.     1)  tervaveril  Pal. 
η  9emfm  m•  ett  b  TaL  2)  htr  V»l 

9)  kU  TfL  3)  eonUmnenl  V»\. 

10)  ί»ψΜ  ial«rrMil  TaL,  ibi  inver-  Cap.  III.     1)  habmirm  P.1I. 
utmr  kekUsthnt  mtmie.    Fella•  0!  «Ul  2)  huec  Pal. 


570  HERMAE  PASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.   X.  (A) 

(a)  IV.  Ait  deinde  mihi:  ,viriliter  in  ministcrio  hoc  conversarc,  ouuii 
lioinini*  indica  magnalia  Dei,  ct  habebis  graliam  in  lioc  ministerio.  Qui- 
itunque  ergo  in  his  mandalis  ambulaverit,  vivet,  el  felix  erit  in  vita  sua ; 
quicunque  vero  neglexerit,  non  vivet,  et  erit  infelix  in  vita  sua.  Dic 
omnibus,  ut'*  non  cessent ,  quicunque  recte  facere  possunl;  bona  opera 
cxercere,  utile  est  illis.  Dico  aulem,  omneni  bominen/  de  incommodis 
eripi  oportere.  Is  enini,  qiii  egel,*  et  in  quolidiana  vita  patitur  incom• 
nioda,  iii  magno  tormento  esl  ac  necessitate.  Quisquis*^  igiliir  buiusniodi 
animani  eripit  de  necessitate,  magnum  gaudium  sibi  acquirit.  Nam  is,* 
qiii  liuiusmodi  vexatur  incommodo,  pari  tormento  cruciatur,  alque  se 
torquet  is,  qui  in  vinculis  est.  Multi  cnim  propter  huiusmodi  calamilates, 
cuin  eas  suslinere'  non  possunt,  mortem  sibi  consciscunl.  Qui  novit 
igilur  calamilatem  huiusmodi  bominis,  et  noii  eripit  eum,  magnum 
peccatum  admittit,*  el  fit  reus  sanguinis  eius.  Faoile  igitur  opera  bona, 
quicunque  accepislis  a  Domino,  ne,  dum  moramini  facere,  consurametur 
slructura  turris;  propter  vos  enim®  intermissura  est  opus  aedificationis 
eius.  Nisi  igitur  feslinaveritis  facere  recte,  consummabitur  lurris,  et  ex• 
cluderaini.'^^  Poslquam  vero  locutus  est  mecum,  surrexit  de  lecto,  el 
apprehenso  pastore  et  virginibus  abiit.  Dixit  autem  mihi,  remissurum 
se  pastorem  illum  et  virgines  illas  in  domum  meam." 


Cap.  IV.     1)  Omnino  p.  omni  homini  6)  Js  enim  Vat.  ,    mox  atquc  torquel 

Vat.,  qui  dei  domini  p.  Dei.  sc  qui  in  vinculo  cst. 

2)  de  omnibns  el  Vat.,  «bi  erat  que-  ^^  suffcTreS^U  in  fine  «drfucuni  man. 

3)  Amorem    proximi    commendat   vel 

^gxijjjg  8)  facil   obliteratiim  ante   admitlit  in 

4)  Et  is  enim  qui  egit  Val.  Vat. 

5)  Quisque  Val.  9)  dum  tardamini  facere  consummatur 


HERMAE  PASTOR.     LIBER  III.     SIMILIT.   X.  (B)  571 

(■)  IV.  Ait  autem  uiihi  ille  pastor:  viriliter  iii  iinnistcrio  hoc  con* 
Yersare,  et  oniui  honiini  indica  uiagiiiliceiitiaui  Domini,  ct  hahobis'  graliam 
in  hoc  niiuisterio.  Quicunque  ergo  iu  his  mandatis  aiubulavcrit,  vivel 
el  felix  eril;  quicunque  vero  uon  intellexerit  ea,  non  vivel,'  el  eril  in- 
fensus  in  vita  sua.  Dic  oiunibus ,  ut  qui  possunl  rccle  faccre ,  non 
cessenl ;  bonani  operaiu  exercere  iililc  esl  illis.  Dico  aulein,  omnem 
honiineni  de  incummodo  oporlere*  eripi.  Nain  el  is/  qui  |ogel,]  agit 
vitam  quoUdianaiu  in  magno  tonuento  et  necessitatc;  el  huiiisinodi  animaui 
qui  liberat,  magouni  sibi  gaudium  adquiret  Oui  eniiu  eiusmodi  incoinniodo 
vexalur,  sic  crucialur,  quuiuodo  illc  qui  in  vincuUs  cst.  Mulli  eniin 
buiusniodi  vexationem  non  subslinenlcs  niorleiu  sibi  adsciscunt.  [Qui 
Dovil  igitur]^  angusliam  eius ,  et  iion  rcdiuiit  eum ,  magniim  pcccaluiu 
admitUt,  el  (il  reus  sanguinis  eius.  Facile  aliquid  boiii,  (|uicunque  acce• 
pisli•  boBimi  a  Doniino.  Nolitc  tarde  facere.  nc  cunsummetiir  struclura 
taiTis,  •!  V06  de  struclura  reprobemini.  lam  aba  turris  noii  aediiicattir; 
pro|rt€r  vm  aateoi  ialemiesio  racta  esl  aediricalioiiis  eiusdcm  turris.  Nisi 
ergo  festiMveritis  Uetrt  recle,  turris  consuiinnabilur.  Et  postquam  bacc 
loculus  est,  surrexit  a  leclo ,  adprebensoque  illo  paslore  et  virginibus 
ibiit,  dic«Ds  mibi  ilerum,  se  uiissurum  pastorem  etvirgines  in  doiDum  meain.^ 


ilructura    tunu'    fropUr  enim    eos  Vat.  Cap.  IV.     1)  habes  p.  et  kahebis  Pal. 

▼id-  Sim.  9,  5.  2)  vivit  —  rivit  Pal. 

10)  excimdtmnt  ertt  in  VaL  Λ  ^.^  ρ^^, 

11)  Dieeui  tulem  mtAi  remanmrum  5)  Loco  vocc.  uiicie  inchisonini  occur- 
p^tfrtm  iUmm  et  rirgintt  in  i^mmm  Ht  lecuna  in  Pal.  Ibidem  inulavi  redimet 
«Μ«  ΑΛΕ3ί  fittil  Vau  niB  epigraphe:  i„  redimtt. 

iMpikd  Uker  fstoris  diteipuli  b*ati  puuli  <>)  Puncto  pust  mcam  posito  sequiUir 

Af$l«li  •.'  bf  ψηΙΐΛ$.  Λμην  in  Pal. 


ΑΡΧΗ  2ΥΝ  ΘΕΩ  ΒΙΒΛΟΥ  ΛΕΓ0ΜΕΝΗ2 
ΠΟΙΜΗΝ. 


ΟΡΑΣΙΣ    Α\ 

i  Ι.  ^O  '&ρεψας  με^  πεπρακεν  παίδίβκψ  tiva^  εις  '^Ρωμψ.  Μετά 
πολλά   ετΎΐ    ταντην  —  — ^   καϊ   ηρ^άμην   αντην'*^   αγαπάν  ως  αδελφι^ν. 

Μετά   χρόνους   πολλούς^ αυτήν   εις  τον  ποταμον  Τιβεριον^  εΐδον^ 

και  επεδωκα  amrj  χεΐρα^  κα\  εξεβαλον  αυτήν  εκ  του  ποταμού.  Ίδών 
δε  το  κάλλος  αυτής  διελογιζόμην  εν  τη  καρδία  μου  λέγων  Ευτυχής 
ημην,  εΓ  τοιαύτην  γυναίκα  εϊχον  καϊ  τω  κάλλει  καϊ  τοις  τρόποις. 
Μόνον  τοϋτο  εβουλευαάμην,  έτερον  δε  ουδέν.  Μετά  χρόνον  τινά  πο- 
ρευομένου  μου  εις  Κωμας^  εδόξαζον  τάς  κτίΰεις  του  ϋ'εοϋ ,  οτι  μεγά- 
λαι  καϊ  δύναται  καϊ  ευπρεπείς  ειβί.  Περίπατων  άφύπνωΰα,  καϊ  πνεϋμά 
με  έλαβε  καϊ  απήγαγε  δι  ανόδου  άβκίνου  ,^  δι  ής  6  ανϋ-ρωπος  ουκ 
ηδύνατο  ο5ει;σο;ί-'  ην  δε  ο  τόπος  κρημνώδης  καϊ  άπερρωγώς^^  από 
των  υδάτων.  Αιαβάς  οϋν  τον  ποταμον  εκείνον  ήλΰ•ον  εις  τάς  όχϋ'ας,^^ 
καϊ  επιΰ'ώ  τά  γόνατα  μου  καϊ  ηρξάμην  προ6ευχε6ϋ•αι  τω  κυρίω,  καϊ 
ε^ομολογεΐβϋ'αι  τάς  αμαρτίας  μου.  Προΰευχομένου  δε  μου  ηνοίχ&η 
ο  ουρανός,  καϊ  βλέπω  την  γυναίκα,  ην  επε3•ύμη6α,  αΰπαξομενην  με 
εκ  του  ουρανού  καϊ  λεγουΰαν  ^Ερμά  ^  χαίρε.  Έμβλεψας  δε  amrj 
λέγω  Κυρία,  τι  ΰυ  ώδε  ποιείς;  Η  δε  φηβιν  Ανεληφϋ'ην,^'^  ϊνα 
6ου  τάς  αμαρτίας  ελέγξω  προς  κύριον.  Λέγω  amrj  Νυν  ΰύ  μου 
έλεγχος  ει;  Ου,  φηαίν,  «λλ*  άκουΰόν  μου  τά  ρήματα  α  ΰοι  μέλλω  λε- 
γειν.     "^Ο    Ό'εός    6   εν   τοις   ουρανοΐς  κάτοικων,    καϊ  κτίοας  εκ  του  μη 

1)  super  his  notatur  ίη  apogr.  ό  {Κονμαι  apud  Ptol.,  Κνμη  apud  Stra- 
γράτψας  \  δ  S•ρε^|Jaς  με,  ac  si  duplici  bonem)  cogitandum  esse,  cf.  infra  Vis. 
modo  scriptura  codicis  legi  potuerit.  11,1.  in  cdd.  Lat.  Hoc  ipso  loco  cod.  Pal. 

2)  πέπρακενπαιόίϋκηντινά'.Άψοξτ.    habet  civitatem  Ostioruin. 
ηεπράκεναι  (prinium  πέπρκκενοα  erat)  9)  iia   apogr.    Scriptura    vitiosa   est. 
καϊ  όάον  τίνα.                                             Potest,  nisi  melius  quid  latet,   άσκήνου 

3)  --:  ita  apogr.  Legendum  Ιβ^εα-  sctM  vel  potius  άύκίον ,  ut  ipse  Sim. 
ΰαμην  vel  simile  quid.  ^    ^  scripsit  in  lecensione  editionis   principis 

4)  αντην:  apogr.  αυτόν,  notato  ης    caussa  proposita. 

'"^ϊ)  Scripsit  h.  1.  Sim.  fere   όμ^εΐν,  ^^^  'P"^''  «^^^ί'^^όί- 

codicis  scripluram,  ut  saepe,  non  asse-  ,  \^)  ad  τά?  οχΌ^ας  apogr.  in  marg. 

culus:    vix  enim  sensu    versandi    accipi  ^«  ομαλά. 

poteril.     In  Lalinis  cdd.    est  lavari  eam  12)  apogr.  Ιάπεκαλ^ηφ^ην.    Priores 

vel  lavantem  Ise]  vidi.  igitur  litterae  e  coniectura  sunt  Simoni- 

6)  Τιβεριον:    ita   certe  apogr.  Sim.  dis.  At  clarissimum  est  non  άπεκαλνφ- 

7)  ii:  apogr.  rj.  ^»jv,  ut  est  in  ed.  princ,  legendutn  esse 

8)  κω^ας:  sicapogr.  Videturde  Curais  sed  άνεληφ^^ην. 


HERMAE  PASTOR.     VISIO  I,   1.  2.  573 

owog  xa  ovta  xai  nXff9vvag  xal  ανξηϋας  ίνίχεν^*  νης  ίιαάηΰίας 
ανταν,  ορίζεται  aoiy  δτ*  ημαρτες  (ΐς  (μί.  Άποχρι&ης  «υη]  λ^^ω 
Εις  βε  ημαςτον;  ηοίω  τρόπω;  η  πότε  σοι  αί(ίχρ6ν  λόγον  ίλάληαα ; 
οί' TtaiTOri  [af]  ώς  &νγατ(ραν  ηγονμην;  ου  πάντοτε  με  ixcattxριvaς  ;^* 
iut  τί  μον  x«fTcn/;£vdt/,  χνν«ι,  τα  ποιηρα  ταϋτα;  Γελάααοά  jwoi  λέγει 
*Επί  την  χαρδύΐν  σου  σνεβη  επιβνμία  της  πορνείας  '  χαι  ον  δοχεϊ 
οοι  άνδρϊ  όίχαίω  πονη^ν  πράγμα  είναι ,  iav  ava§ij  ίπ\  την  χαρδία%' 
ανχον  η  ;τονΐ}ρα  ίηι^μία;  Λμαρτία  γαρ  iari  μεγάλη,  φηαίν  6  γαρ 
δίκαίος  ατνι}ρ  δίχαια  βουλεύεται}''.  *Εν  τω  ονν  δίχαια  βονλενεα&αί 
σντον  χατορ^ΰται  η  δό^α  iWTOV  iv  τω  ονρανω  χα\  ενχατάλλαχτον 
¥χει  τον  χύριον  iv  ττοπ'τΐ  πράγματι'  οί  δε  πάλιν  (πον»;ρ«Ι  βονλευόμε- 
νο*  iv  χαΐς  %αρδίαις  αυτών  θάνατον  χαϊ  αίχμαλωτιαμον  ίαυτοΐς  έπι- 
ακώνται'  μάλιΰτα  οί  τον  αιώνα  τούτον  ττεριποιονμενοι  χαϊ  γήν  ίρών- 
τ^^  iv  τω  πλοντω  αντών  χαι  μη  αΐ'τεχόμενοι  των  μελλόντων  άγα- 
9m¥,  ηοΐΐα  μεταμεληαουύιν  αί  ψι*χα\  αυτών  οΧτινες  ουχ  h'χoυaLv  ίλ- 
xloagy  όλΤ  εαυτονς  άπεδώχαΰι^'  χ«ι  r»)v  ζω^^ν  αντών.  ^Αλλά  αν  προα- 
ηχου  nifog  τον  θβον,  χαϊ  ιάαεταΐ  αον  τα  αμαρτήματα  χαϊ  όλον  τον 
οΐχόν^  60V  και  πάντων  τών  αγίων. 

II.  Μετά  το  λαληααι  αντην  τα  ρήματα  ταντα  ίκλείΰϋ^ηΰαν  οί 
ουρανοί'  χαγώ  όλος  τιμην  πεφριχώς  χαϊ  λνπονμενος.  "Ελεγον  δε  ίν 
ίαντώ^  Ει  ottrrt^  μοι  αμαρτία  αναγράφεται,  πώς  δννήαομαι  ΰωΌ^Ιναι; 
ί|  πώς  ίξιλεώϋομαι  τον  ^εον  περϊ  τών  αμαρτιών  μον  τών  τελείων*; 
ηοΙίΗς  (ήμααιν  Ιρωτήοω  τον  χνριον  Χνα  ιλατεναί]  μοι;  Ταντα  μον 
ϋνμβουίενο μενού  χαϊ  διαλογιζομενου  iv  τ^  χαρδία,  βλέπω  χατενώπιόν 
μου  χβθέ^ρσν  λευχην  i|  έρίων  λευχών  γεγοννίαν  μεγάλην'  χαϊ  ηλ&ε 
γννη  χ^ίόβνχης*  Ιν  ΐματιομώ  λαμπροτάτω^  ^χοναα  βιβλίον  είς  τάς  χεί- 
ρα;, χαι  Ιχά9ιαε  μόΐ'η^  χαϊ  ηαπάαατό  με  Ερμα,  χαΐρε.*  Ή  δε  είπε 
Τί  ατυγνος  6  μαχρόΰ^μος  χαϊ  άατονάχητος'^ ,  6  πάντοτε  γελών,  τί  οντω 
Μονηφης  rg  Uia  *αϊ  ουχ  Ιλαρός;  Καϊ  είποη  αυτ^  'Τπό  τίνος  γν- 
vtuxog  άγα^ιονάτης  λιγούαης  μοι  ou  ημαρτον  είς  «vrtjv.  ""ϋ  δε  ίφη 
Μηδανώς  bu  τον  δονλον  του  Οεοϋ  πράγμα  τοιούτον'  άλλα  πάντως 
ha  την  χαρδίαν  Οου  ανέβη  περϊ  αυτής'  ϊατι  μεν  τοις  δονλοις  τον 
09θΰ  ή  τοιαύτη  βουλή  άμαρτίαν  ίπιφίρονϋα'  πονηρά  γαρ  βονλή  χαϊ 
ίχφριχτος,  εΙς  πάναεμνον  πνενμα  χαϊ  ήδη  δεδοχιμαΰμενον  iav  άναβϊι 
Ιτα^μΙα  ή  πονηρον  έργον'  χαϊ  μάλιατα  '^Ερμάς  ό  Ιγχρατής  χαϊ  άπε- 
χόμενος  πάαης  ΙπιΟ^νμίας   πονηρας  χαϊ  πλήρης  άπλότητος  χαϊ  άχαχίας 

tS\  Ifjrr  »ίιϊ  ii.,  μι  ι,(ΐ»^ίι  17)  ttntituxaOi:    bic    apugr. ,    noii 

ιχααι. 
ι  -ι  '/ον  τδν  οίχον:  «ic  apogr.,  ηοη 
lii  U'f(«ii4Juiii  viHeliir  iilov  τον  οΧχου, 

i',»y.  II.  Π  /i'  iuitoi:  sic  apogr. 

2)  r//  'liiiiii  iii  (i|>ogr. 

Xyf,,    .,  ,,^ς-    «rHplaui  '  tiit  intellcclurn. 

Mer  rrl.  3)  iu     ;  '    (    πρεοβύτης,    ηοη 

J  /"/      πρίοβνης 

i]  Plur•  <fxcideninl  proptcr  δμοίο» 
prit)                                                                 riXtvtov. 
colUw  \                                                       5)  in  apogr.  e«t  άστομαχητος. 


t»f  'gr 


574  HERMAE  PASTOR. 

ΙΙΪ.  'ν4λλ'  ονχ  ένεκα  τοντου  οργίζεται  ΰοί  6  -β-ίορ,  αλλ'  ϊνα  τον 
οΐχόν  ϋον  τον  άνομηΰαντα  εΙς  τον  κνρων  καϊ  εΙς  νμας  τους  γονεΐς 
αυτών  ίπιϋτρετΙ;ϊ)ς.  Άλλα  φιλότεκνος  ων  ουκ  ενου&ετεις  6ου  τον  οίκον, 
«λλ'  αφήκας  αυτόν  καταφϋ-αρηναι  δεινώς'  δια  τοϋτο  οργίζεται  Goi  6 
κύριος.  ^Αλΐ  ίάΰεταί  ΰου  πάντα  τα  γεγονότα  πονηρά  εν  τώ  οΓκω  ϋον' 
δια  γαρ  τα  εκείνων  αμαρτήματα  χαϊ  άνομηματα  ΰύ  κατεφϋ-άρης  άπο 
των  βιωτικών  πραγμάτων.  Άλ)!  η  πολλη^  εύαπλαγχνία  του  κυρίου 
7]λεηΰέ  ΰε,  καΐ  τον  οΐκόν  ΰου  ίϋχυροποίηαε  καΐ  εϋ^εμελίωΰεν  iv  τί} 
δόξτ)  αυτοϋ '  ϋν  μόνον  μ7}  ρα'&υμήαει-ς^ ,  αλλά  ευψύχεί ,  καϊ  ιΰχυρο- 
ποΐ7ΐ6είς  ΰου  τον  οίκον.  '^Slg  γαρ  χαλκευς  ΰφυροκοπών  το  έργον  αυ- 
τού περιγίνεται  του  πράγματος  ου  ^έλει,  ούτως  6  λόγος  καϋ^ημερινος 
καϊ  δίκαιος  περιγίνεται  πάΰης  πονηρίας.  Μη  διαλίπτις  ουν  νουϋ'ετών 
ΰου  τα  τέκνα'  οίδας  γαρ  οτί-,  εάν  μετανοηΰωΰιν  ε^  όλης  καρδίας  αν- 
τών,  εγγραφηΰονται  εις  τας  βίβλους  της  ζωής  μετά  των  αγίων.  Μετά 
το  παυ'Ο'ήναν  αυτής  τά  ρήματα  ταϋτα  λέγει  μοι  Θέλεις  άκοϋΰαί  μου 
άναγινωΰκούΰης]  Λέγω  κάγώ  Θέλω,  κυρία  μου.  Υΐεγει  /iiot  Γενον 
ακροατής  καϊ  άκουε  τάς  δόξ,ας  του  -^εοϋ.  "Ηκουΰα  μεγάλας  καϊ  ^αν- 
μαΰτάς,  ων  ουκ  ϊΰχυΰα  μνημονευΰαι'  πάντα  γάρ  τά  ρήματα  εκφρικτα, 
ά  ου  δύναται  άνϋ-ρωπος  ΰυνιεναι.  Των  ουν  εΰχάτων  ρημάτων  εμνη- 
μόνευΰα'  ην  γάρ  ημΐν  ΰύμφορα  καϊ  ήμερα*  ,'ΐδον  6  '0•ε6ς  των  δυνά- 
μεων ,  ο  ....  ^  δυνάμει  καϊ  κραταιά ,  ο  TJJ  μεγάλτ]  ΰυνεΰει  αύτοΰ 
κτίΰας  τον  κοΰμον  καϊ  ττ)  ενδόξω  αυτοϋ  βουλή  περίχί^εϊς  την  εύπρε- 
πειαν  τι}  κτίΰει,  καϊ  τω  ίΰχυρω  ^T^i^ccTt  πήξας  τον  ούρανον  καϊ  &εμε- 
λιωΰας  την  γήν  επϊ  των  υδάτων  ,  καϊ  ττ}  ίδια  ΰοφία  καϊ  πρόνοια  κτί- 
ΰας την  εκκληΰίαν  αυτοϋ,  ην  καϊ  εύλόγηΰεν ,  ιδού  μεϋ^ιΰτάνει  τους 
ουρανούς  καϊ  τά  ορη  καϊ  τους  βουνούς  καϊ  τάς  ΰ'αλάΰΰας ,  καϊ  πάντα 
0|ΐ4αλά  γίνονται  τοις  εκλεκτοΐς  αυτοΰ,  ίνα  αποδώ  αύτοΐς  την  επαγγε• 
λίαν,  ην  επηγγείλατο,  μετά  πολλής  δό^ης  καϊ  χαράς,  iav  τηρήΰωΰι  τά 
νόμιμα  τοϋ  'ό'εοϋ  άπερ  ϊλαβον  εν  μεγάλτ^  πίΰτει.^ 

IV.  ^Ότε  ουν  Ιτελεΰεν  άναγινώΰκουΰα  καϊ  ήγερϋ•η  άπο  τής  κα- 
ϋ•εδρας ,  ηλ'&ον  τεΰΰαρες  νεανίΰκοι  καϊ  ήραν  την  κα&εδραν  καϊ  άπήλ- 
'&0V  προς  την  άνατολήν  προΰκαλεΐται  δε  με  καϊ  ήψατο  τοϋ  ΰτήΰ^ους 
μου  καϊ  λέγει  μοι  "Ηρεΰε  ΰοι  ή  άνάγνωΰίς  μου ;  Αεγω  αυτή  Κυρία, 
ταϋτά  ftot  τά  εΰχατα  άρεΰτά,  τά  δε  πρότερα  χαλεπά  καϊ  ΰκληρά.  ^Η 
δε  ϊφη  μοι  λίγουΰα  Ταϋτα  τά  εΰχατα  τοις  δικαίοις ,  τά  δε  πρότερα 
τοις  ε•Θ•νικοΐς  καϊ  τοις  άποΰτάταις.  Ααλούΰης  αυτής  μετ  εμοϋ  δύο 
άνδρες  ^/λθον  καϊ  ήραν  αντην  τών  αγκώνων  καϊ  άπήλ'Θ^ον,  οπον  καϊ 
ij  κα'Ο^έδρα,  προς  την  άνατολήν.  ιλαρά  δε  άπήλϋ-εν ,  καϊ  άπάγουΰα 
λέγει  ftot     Άνδρίζου,  'Έρμα. 

ΟΡΑΣΙΣ   Β\ 

Ι.  Πορενομενον  μου  εις  Κώμην^  κατά  τον  καιρόν  ον  περνΰι 
περιεπάτουν ,    άνεμνήΰϋ-ην  τής  περυΰινής  όράΰίως^   καϊ  πάλιν  με  αϊρει 

Cap.  ΙΙΙ.     1)  in  apogr.  est  η  πολλή  ος  άγανφ  δνν.  x«t  «(>•,  quae  etiamsi  ό 

η  εύΰπλ.  pro  Sg  scribamus,  ηοη  salis  sanantor. 

2)  ita  apogr. 

3)  in  apogr.    fere   sic    &criplura  est:  1)  κώμην:  sic  h.  L  apogr. 


MSIO  Ι,  3.  4.   Π,  1.  2.  575 

ην^υμα  άίΒώ^Λ^  εΙς  τον  crvrov  tOjcov  οπον  χαϊ  τιίρνϋιΐ'.  Έλθών 
ον»  iig  τον  tojcov  τίθω  τσ  γόνατα  %αϊ  »)ρςά/ΐ4ΐ/ν  π^αενχεα&αι  τω 
κυ^ίω  %α\  δοξάξην  αντον  το  όνομα,  οη  με  αξίον  ηγήαατο  χαΐ  ίγνω^ 
ριβέ  μοί  τας  αμαρτίας  μον  τας  τιροτέρας.  Μηα  δ)  το  ίγερ^ναί  jnt 
dU  της  Tc^ocsvj^g  /SAim»  χατίνοητ/  μου  τν/ν  η^Μβντ(ρα%>  ^  ψ'  κα\ 
mi^mfif  ίωράχίΐν,  n^futtmv9ttv  *αϊ  άν(η'ίνωσκονααν  β^βkιδάριov^y  χαϊ 
λήτ«  i»ot  zfvvy  τβντα  τοί?  ixUnroig  τον  ^εον  ana)yeikai;  Akyon 
«rvT^  Κυρία ,  τοοαυτα  μνημονεύύαι  ον  δύναμαι '  δος  δη  μοι  το  βι^ 
fiUiOQioVt  ϊνα  fUTa/^«ri^  βτντο.  Αάβε^  φηΰίν,  «vro' ,  χα\  cmoδωaε^ς 
ΙΗΜν.  "Ελαβον  ^ω,  *α\  εϊς  τίνα  τόπον  τον  άνροϋ  άναχωρηΰας  μετε* 
γ^βη^^μψρ^  πάντα  προς  γράμμα'  οι^  ενριΰχον  γαρ  τας  ΰνλλαβάς.  7V• 
lietivtog  ονν  μου  τα  γράμματα  τον  βιβλίδαρίου  έξαίφΐ'ης  ηρτΐάτρ]  μου 
hm  τής  χ^ι^ς'  νπο  τίνος  6h  ονχ  οίδα, 

II.  Μετά  δε  ημέρας  ti  ν7]ΐ5τεναα\Ύ6ς  μου  χάι  πολλά  ίρωτηΰαντοξ 
τον  wpiov  άπετ.αλί'ψ^  μοι  η  \'νώαις  της  γραφής.  Ην  δΐ  γεγραμ- 
μί^'α  ταντα'  ,7ο  οτύρμα  ΰον  ιιΟ^ετηαεν  εις  τον  θ£ον  χαϊ  Ιβλαΰφη- 
μηβεν  είς  τον  ηνριον  χαϊ  π^οίδωχε  τους  γονείς  ανχοϋ  iv  αμαρτία  με- 
γάλη ^  χα\  ηχονΰαν  τιροδοται  γονέων,  χαϊ  προδόντες  ονχ  ώφελη^^ΰαν, 
αλλ  fci  προσ^&ι^ηαν  ταΐς  αμαρτίαις  αυτών  χαϊ  ταΐς  άβελγείαις  χαϊ 
ΰνμφούαΐς  βτυτών  χαϊ  τιονηρίαις.  *Αλλά  γνώρι,ΰον  raOra  τα  ρήματα 
τοϊς  τεχνοις  cov  πάΰι  χαϊ  rj}  ΰνμβίφ  xrj  μελλούϋΐί  αου  αδελφή]•  χαϊ 
γάρ  αντη  ονχ  άχεχεται  τ^  γλωαΰν,  εν  rj  πονηρενεται'  αλλ*  άχούΰαΰα 
ταντα  τα  (ηματα  αφίξεται  y  %αϊ  εξει  Ι'λεος.  Καϊ  μετά  το  γνωρίΰαι  σε 
ταντα  τα  ρήματα  αχ'τοΐς ,  α  ^νετείλατό  μοι  ο  δεβπότης  ίνα  ΰοι  άπο- 
χαΐνφ^η^  τότε  cn  ιτίαι  πάααι  ας  πρότερον   ημαρ- 

ΧΟν.     ΐίαΟί  δΐ  τ<         ,  .    ''   ^oi^  άααρτηΰαΰι*  μέχρι  ταύ- 

της της  ημίρας  y  εάν  i§  όλης  χαρόίας  μεταΐ'οηΰωΰι  χαϊ  άρωαιν  άπο 
τόν  χαδιών  αντών  τάς  δαί'νγίας.  "Ω,μοβε  γαρ  ο  δεαπότης  χατά  της 
όάξί^ς  αντον  Μ  τονς  (χλεχτονς  αντον  *Εάν  ωριαμίνης  της  ημίρας 
ταύτης  hi  [Tt^]  άμαρτηύας^  γίι^ηται^  μη  ?χειν  αντδν  ϋωτι^οίαν  ?/  γάρ 
μετάνοία  τοΙς  διχαίοις  ϊχει  τέλος'  πεπλτίρωνται  γάρ  αί  ημίραι  μετα- 
νοίας πάαι  τοϊς  άγιοι  ς'  τοις  δε  ϊ^νεαι  μετάνοια  Ιατιν  εως  της  ίΰχάτης 
ημέρας*.  *Ε>οεΐς  ουν  τοΐς  προηγθΐψ(%Όΐς  της  Ιχχληαίας  Χνα  χατορ- 
^ιάαωνται  τας  όδονς  αυτών  ίν  διχαιοαννι^ ,  ϊνα  άπολάβωαιν  Ιχ  πλη- 
ρονς  τάς  ίπαγγελίας  μετά  πολλής  δό^ης.  ^Εμμείνατε  ονν  οί  ίρναζό- 
μενοι  την  διχαιούννην  χαϊ  μη  δι■ψυ^/7jaητεy  ίνα  vfvi^rat  υμών  η  πά- 
ροδος μετά  των  αγγέλων  των  άγιων.  Μαχάριοι  νμεΐς  οαοι  νπομινεΐτε 
την  θλ/ψιν  τήν  ίρχομένην  την  μεγάλην ,  καϊ  οϋοι  ονχ  άρνη6<9νται.  την 
Χφην  uinuv,  "ΛαοΛ  γαρ  6  χνριος  χατά  τον  νίον  αντον,  τονς  άρνη- 
ΰαμίνονς  τον  χνριον  αντών  άπεγνωρία^αι  άπο  της  ζωής  αντών,  τονς 
μέλλοντας  άγνεΙα&αί,  ταϊς  Ιρχομέναις  ημέραις'  τονς  δΐ  πρότιρον  άρνη- 
Οβμένους,    διά  την  ηολλην  αύναΰ  ίνοπλαγχνίαν  ΐλεως^'  Ιγένηο  αντοΐς.* 


2)  βιβΙίδάρ$<η• ■  Krkiipr».           Ά)  ήιιηρτηβΛς'.  ίη  epoRr.  cMt  βτμαρ- 
Kttptm  tsl  1η  «pogr. 

Cep.    ff      Μ    '--  ■    -  • ••      •' ■-  ^ηηταος 

boumifr  ηΐί^ρας. 

Ifte  Siai.  ,.  .;  ..     ,    ...              .      ,,    .(.'d    tx  ο 

2)  in  «pocr  >τήμα9ΐ.              fictttfll  ett  ω. 


576  HERMAE  PASTOR. 

III.  ,Σν  of,  Ερμα,  μηκετί  μνηΰικάκει  τοις  τέκνοις  ΰον,  μηδέ  την 
αδελφην  ΰον  εάΰγς  ^  ϊνα  κοί'&αρίΰΌ^ώΰιν  άπο  των  προτέρων  αμαρτιών 
αυτών  παιδευ^-ηΰονται  γαρ  ηαιδείαν  άικα/αν,  εάν  ΰν  μη  μνηΰικακη- 
ΰτις  αυτοίς'  μνηΰικακία  θάνατον  κατεργάζεται.  Συ  δε  ^  '^Ερμα,  μεγά- 
λας  'θ-λί'ψεις  εΰχες  Ιδιωτικας  δια  τας  μεν  παραβάΰεις  του  οϊκου  ΰον, 
οτι  ουκ  εμεληΰε  ΰοι  περϊ  αυτών,  άλλα  παρενε^υμηΟ•ης  κα\  ταϊς  πραγ- 
ματίαις^  ΰου  ΰννανεφνρης  ταΐς  πονηραΐς.  ^Αλλά  ΰώζει  ΰε  το  μη  άπο- 
ΰτηναι  απο  του  Ό^εον  τον  ζώντος,  καϊ  rj  απλότητα^  ΰον  καϊ  η  εγκρά- 
τεια, ταντα  ΰεΰωκε  ΰε,  εάν  εμμείνης^ ,  καϊ  πάντας  ΰώζει  τονς  τα  τοι- 
αύτα εργαζομένους.  ""'Οΰοι  δε*  εν  ακακία  καϊ  άπλότητι,  ούτοι  κατιΰχν- 
σουαι  πάΰης  πονηρίας  καϊ  παραμ,ένουΰιν^  εις  ζωην  αίώνιον.  Μακά- 
ριοι πάντες  ot  εργαζόμενοι  την  δικαιοΰύνην'  άδιάφϋ^αρτον  εχονΰιν 
εως   αιώνος.      Έρεΐς    δε    Μα'ξίμω^      Ίδον    ^λί'ψις    έρχεται'     εάν    ΰοι' 

φαν]],  πάλιν •    εγγνς  κύριος  τοις  επιΰτρεφομένοις ,  γέγραπται  εν 

τω  Έλδάδ  καϊ  Μωδηδ^  τοις  προφητενΰαΰιν  iv  τ^  έρημω  τω  λαώ.* 

IV.  ^ΑπεκαλνφϋΊ^  δέ,  αδελφοί,  νπό  τίνος  νεανίΰκον  ενειδεΰτάτον 
λε/οντο?  Την  πρεΰβντέραν,  παρ'  ης  έλαβες  το  βιβλίον ,  τίνα  δοκεΐς 
είναι;  Έγω  φημι  Την  Σίβνλλαν^,  Πλαναΰαι,  φηΰίν ,  ονκ  ϊΰτι. 
Τις  ονν  έΰτί;  φημί.  '^Η  Έκκληΰία ,  φηΰίν.  Εϊπον  ονν  αντώ  ^ιά 
τι  ονν  πρεΰβντέρα;  ""Ότι,  φηΰίν,  πάντων  πρώτη  εκτίΰΰ^η ,  δια  τοντο 
πρεΰβντέρα ,  καϊ  δια  ταντην^  6  κόΰμος  κατηρτίΰΰ•η.  Μετέπειτα  δε 
οραΰιν  ειδον  εν  τω  οϊκω  μον '  ήλϋ^εν  η  πρεΰβντέρα  καϊ  ηρώτηΰέ  με 
ει  ηδη  το  βιβλίον  έδωκα  τοις  πρώτοις.  Ήρνηΰάμην  δεδωκέναι.  Κα- 
λώς, φηΰί,  πεποίηκας'  εχω  γαρ  ρήματα  προΰϋ•ήναι^.  ''Όταν  ονν  άπο- 
τελέΰω  τα  ^ίί^ιιατα  πάντα ,  δια  ΰον  γνωΰΰ^^ΰονται  τοις  εκλεκτοΐς  πάΰΐ. 
Γράψεις  ονν  δνο  βιβλιδάρια^  καϊ  πέμψεις  '^ν  Κλημεντι  καϊ  *εν  ΓραπτΫ}. 
Πέμψει  ονν  ΚλΎΐμης  εις  τάς  έ'ξω  πόλεις'  έκείνω  γαρ  έπιγέγραπταΐ' 
Γραπτή  δε  νονΰ'ετηΰει^  τάς  χήρας  καϊ  τονς  ορφανούς.  Σν  δε  άνα- 
γνώΰεις  εις  αντην  την  πάλιν  μετά  των  πρεΰβντέρων  τών  προϊΰταμένα>ν 
της  έκκληΰίας. 

ΟΡΑΣΙΣ  Γ\ 

1.  '^'Ορα^ΰιν  εϊδον,Υ  αδελφοί,  τοιαντην.  Νηΰτενΰας  πολλάκις  καϊ 
δεη0^ε\ς  τον    κνρίον    ϊνα  μοι  φανερώΰτ}  την  άποκάλνψιν,  ην  έπηγγεί- 

Cap.  ΙίΙ.     1)  ita  apogr.  Cap.   IV.      1)   apogr.    άπεκαλνψΒ-η, 

2)  ή  απλότητα  σον:  ila  apogr.  super  ϋ^η  notato  σαν. 

3)  iccv   Ιμμείν^ς:    ita    fere  apogr.,  2)  apogr.  σιβύλλκν. 

quo  Sim.  scripluram  codicis  ut  non  satis  3)  δια  ταντην  itaapogr.,  supra  την 

claram  imitatus  est.  notato  της. 

4)  apogr.offo^cTi,  supra  notato  oi  (f^.  })  ^9οσ&ηναι:  ita  apogr.,  iit  saepe 

5)  7rap«w^j/ofair:hocaccenluapogr.  libn  veteres.     ^ 

6)  έρεΐς    ak  μαξίμω:    ita   prorsus  ^)  νουβ^ετησει:    qiiod  pro  hac  voce 
apogr                     r       Γ  *             r               apogr.  habct,  et  ipsum  ex  imitatione  co- 

1)  σον:  apogr.  roi.   Μ  πάλιν  Λ^^^ί  ^^«1«  profecium,    non   salis    legi   potest. 

verbum  έπιστηάαηί^ι  vel  simile.  Ralionem  habet   participii,    xM   fere   pro 

8)  iv  τώ^ΕλόάόκαΙΜωάηά:  haec  νονϋ-ετησομ^νη  hahen  possit,  nisi  quod 

facili  conieclura  effecta  sunt  ex  iis  quae  P^^  νονί^ετη  brevius  quid  scnptum  est. 
corrupte    habet   apogr. :     iv   τ  φ    Ιλάλη  Vis.  III.      1)  "Ορα^σιν  εΜον^ :    sic 

κατά  μωση  όαβίό.  ipsum  apogr. 


VISIO  II,  3.  4.    ΙΙί,  1.  2.  577 

Ιατο  δειξαι,  [Λα]  xijg  τιρισβυτέρας  Ιχεύι;^*,  rjj  wxrt  ώφθι/  μοι.  η 
ηρεσβντέρα  χαΐ  είπεν  *Ε:τι\  όντως  ivOEtjg  καΐ  αχονδαίος  είς^  τον 
γνών<α*  πάντα ,  Ιλθί  εις  τον  άγρον  οπον  χρονίζεις  y  χαι  περί  ωραν 
ηέμχνην  μέλλω  φανιο^ισομαί  σοι*,  jc«i  δείξω  α  δει  αε  ίδεϊν,  Ήρω- 
νηόα  αντην  λενων  Κνρία,  εις  ποιον  τόπον  τον  άγρον;  "Οπον ,  φψ 
σ/ν,  θέλεις.  Εξελεξάμην  τόπον  χαλον  άναχεχωφιχότα.  Πρ\ν  δε  λα- 
ληααι  ainiiv  χαι  ειπείν  τόπον, ^  λέγει  μοι  '^Ηξω  έχει  οπον  'Θέλεις. 
'Εγενομτρ^  ονν,  αδελφοί,  εις  τον  άγρόν ,  και  αννώψΐΰα  τας  ώρας,  χαϊ 
ηλ^ν  εις  τον  τόπον  οπον  αντί)  έλ&ειν  έμελλε,  χαϊ  βλέπω  ανμψέλλιον 
χείμενον  έλεφάντινον ,  χαϊ  έπϊ  τον  ανμψίλλίον^  ^ειτο  χερβιχάριον  λι- 
νονν,  χαϊ  Ιπάνω  λεντίον  έ^πΧωμένον  λίνον  χαρπάαιον.**  Ίδών  ονν 
ταύτα  κείμενα  χαϊ  μηδένα  οια«  έν  τω  τόπω ,  ε'χ^αμβος  εγενόμην,  χαϊ 
tttf»  τρόμος  με  IXor/3f,  χαϊ  αί  τρίχες  μον  ορϋ^αί'  χαϊ  ώοεϊ  φρίχη  μοι 
χροσ^λθ^,  μόνον  μον  διτο^.  *£ν  έμίΐντω  ονν  γενόμενος  χαϊ  μνη- 
ο^εϊς  της  δόξης  τον  9εον  χαϊ  λαβξύν  &άραος^  ^εϊς  τα  γόνατα  έξωμο- 
λογονμψρτ  τω  κνρίω  τάς  αμαρτίας  μον  ως  χαϊ  πρότερον.  '^Η  δε  t/λ- 
^»  fUTo  νεανίβχων  εξ,  ονς*  χαϊ  τιρότερον  εωράχειν ,  χαϊ  έϋτά^]  μοι 
χαϊ  ηατψρίροατο  προοενχομένον  χαϊ  έξομολογονμένον  τω  χνρίω  τας 
αμαρτίας  μον.  Και  αψαμένη^"  μον  λέγει  '^Ερμά^  πανααι  περϊ  των 
αμαρτιών  αον  πάλιν  έρωταν '  έρωτα  και  περί  δικαιοβννης ,  ίνα  λάβης 
μέρος  τι  έξ  αντης  μετά  αεαντον  εις  τον  οΐχόν  αον.  Καϊ  έξηγειρέ  με 
της  χειρός  χαϊ  άγει  με  εις  το  ΰνμψέλλιον,  και  λέγει  τοις  νεανίΰκοις 
Τηάγετε  χαϊ  οικοδομείτε.  Μετά  το  άναχωρηοαι  τονς  νεανίοχονς ,  fto- 
νων  ημών  γεγονότων,  λέγει  μοι  Ka^tiaov  ώδε.  Λέγω  amfj  Κν- 
ρία,  αφες  τονς  πρεοβντέρονς  πρώτον  καθι'σαι.  '^Α  σοι  λέγω,  φηαί, 
χά^ιοον.  θέλοντός  μον  εις  τα  δεξιά  μέρΐ}  χα&ίΰαι  ονχ  ειαΰέ  με,  αλλ* 
ίννενει  μοι  τ^  χειρϊ  ινα  εις  τα  αριατερα  μέρη  καθίσω."  Αογιζομένον 
μον  ονν  χαϊ  λντιονμένον,  οτι  ονχ  εϊαΰέ  με  εις  τα  δεξιά  μέρη  χαϋΊΰαι, 
Xkvu  ftoi  Ανπη^  'Ερμα;  Ό  εΙς  τα  δεξιά  τόπος  άλλων  έατί ,  των 
ψ^οη  ενηρεατηχοτων  τω  Οεω  χαϊ  παθόντων  νπίρ  τον  ονόματος  αντον' 
co\  il  πολλά  λείπει  ίνα  μετ^  αυτών  καθίσ»;?"  αλλ'  ώς  εμμένεις  rij 
άπλότηνι,  μεΐνον,  χαι  χαθίαεις  μετ  αντών  χαϊ  οΰοι  αν  έργάαονται 
τα  Ιχΐίνων  Ιργα  %α\  νπενέγχωαιν  α  Ιχεϊνοι  νπένεγκαν.^'^ 

II.  Τί,  φημί,  ντιένεγχαν^ ;  "Αχονε ,  φηαί'  μάατιγας^  φνλαχάς, 
θλίψεις  μεγάλας,  ΰτανρονς,  Ό^ρια,  ίνίκα  τον  ονόματος  τον  -θεον'  δια 
τοντο  Ιχείνων  έατϊ  τα  δεξιά  μέρη  τον  άγιάαματος,  χαϊ  ος  έάν  πά^ 
δια  του  ονόματος  τον  θεον'  των  δε  λοιπών  τα  αριστερά  μέρη  έατίν. 
*Αλλα   ίμφοΰρην^   χαϊ    των   Ιχ  διξιών  χαϊ  των  [i|J  αριστερών  χαΛ>η- 


2)  «ρο(|Γ.     hartiov ,     MprMcripto  8)   iUi   proreue  haiT  iri  apogr. 

ίηείτης.  ίΙ)  *ί,  ονς:  apogr.  f(  ου. 

2)  ίΐς:   iu  tpogr.  10)  άφαμύ'η:     npogr.     αφημένου. 

4)  ιού  γνύΥΜ:  iU  corrigeada  vid«-  Idern  pro  Ιρωιιιν  halifl  (ρωιώ. 

btlar  κτίρΐιιη  «ροίριιρΗί :   ίην  γνώμην.  11)  χηίΚσω:  αροκΓ.  χαί^^ήσω. 

i)  μίίλω  φαησΰησομαί  σο»:    ί1«  12)  vn^vtyxnv:  iiHH\iu^r.  fivxmimiH 


rouUtimiiH  qiiod  anU;  haUvl,  (ργάσονται. 

6)  ιόηον:    sic  atiftqac  articalo. 

7)  ανμφίλλίον:  av/i  ία  apogr.  oinb-  Cap.  II.     1)  iU  runu*  apogr.    Inrru 
»ain  rral.                                                      [ίξ]  et  •lia  uoci»  incluKa  ipiti  addidimut). 


578  IIERMAE  PASTOli. 

μένων ,  τα  αυτά.  δώρα  καϊ  αί  Ιπαγγελίαι '  μόνον  εκείνοι  εκ,  δεξιών 
7ΐάΘ•ηνται,  κ«1  εγωβι^  δό'ξαν  τινά.  Συ  δε  κατεπί'&υμος  εΐ  καϋ-ίϋαι  εκ 
δεξιών  μετ'  αυτών ,  αλλά  τα  νΰτερηματά  ΰου  πολλά '  κα&αριΰΟ'ηΰ'Τΐ  δε 
απο  τών  υΰτερημάτων  ΰου '  καϊ  πάντες  δε  οί  μη  δΐ'^ρυχοϋντες  καϋ^α- 
ριβϋ-ηϋονται  άπο  τών  αμαρτημάτων  αυτών  εις  ταυτην  την  ημεραν. 
Ταύτα  δε  είποϋΰα  ηϋ•ελεν  άπελΘ'εΐν'  πεΰών  δε  αυτή  προς  τους  πόδας 
ηρώτηϋα  αυτήν  κατά  τον  κυρίου,  ϊνα  μοι  επιδεί'ξτ}  ο  επηγγείλατο 
όραμα,  Η  δε  πάλιν  επελάβετο  της  χειρός  μου  καϊ  ήγειρε  με,  καϊ  κα- 
θίζει έπϊ  το  συ/ιι-ψελλιον  ε'ξ  ευωνύμων  κα9'εί;εται  δε  καϊ  αυτή  εκ  δε- 
ξιών' καϊ  επάραΰα  ράβδον  τινά  λαμπράν  λέγει  μοι  Βλέπεις  μεγάλα 
πράγματα;  Αεγω  αύτγ}  Κυρία,  ουδέν  βλέπω.  Ίδου  ούχ  όρας^  κατε- 
ναντί  ΰου  πύργον  μεγαν  ωκοδομούμενον"^  επ^  υδάτων^,  λίΟΌΐς  τετρα- 
γώνοις  λαμπροΐς ;  Έν  τετραγώνω  τε^  ωκοδόμητο  6  πύργος  υπό  τών 
^ξ  νεανίΰκων  τών  εληλυ&ότων  μετ'  αύτης'  αλλαι  δε  μυριάδες  ανδρών 
παρεφερον  τους  λίΟΌυς ,  *ot  μεν  εκ  του  βυϋ'ον,  ot  δε  εκ  της  γης,  καϊ 
ίπεδίδουν  τοις  νεανίΰκοις'  εκείνοι  δε  ελάμβανον  καϊ  φκοδόμονν  τους 
μεν  εκ  του  βυϋΌυ  λί&ους  ελκομένους  πάντας  ούτως  ετί'&εβαν  εις  την 
οίκοδομην'  ηρμοΰμενοι  γαρ  ηϋαν ,  καϊ  ΰυνεφώνουν  ττ}  άρμογγ  μετά 
τών  ετέρων  λί^ων  καϊ  ούτως  εκολλώντο  άλληλοις ,  ωΰτε  την  άρμογην 
αυτών  μη  φαίνεαΌ-αι.  Έφαίνετο  δε  η  οικοδομή  του  πύργου  ως  εξ 
ενός  λίΟ•ου  ωκοδομημένη.  Τους  δε  ετέρους  λίϋ•ους  τους  φερομένους 
από  της  ξηράς  ονς  μεν  άπέβαλλον,  ους  δε  ετί&ουν  εις  την  οίκοδομην ' 
άλλους  δε  κατέκοπτον  καϊ  ερριπτον  μακράν  από  του  πύργου.  "Αλλοι 
δε  λίϋ^οι  πολλοί  κύκλω  του  πύργου  εκειντο ,  καϊ  ουκ  έχρώντο  avrorg 
εις  την  οίκοδομην'  ηΰαν  γάρ  τίνες  εξ  αυτών  ετρωριακότες ,  έτεροι  δε 
ΰχιΰμάς  'έχοντες,  άλλοι  δε  κεκολοβωμένοι' ,  άλλοι  δε  λευκοί  καϊ  6τρογ- 
γύλοι^ ,  μη  αρμόζοντες  εις  την  οίκοδομην.  "Εβλεπον  δε  ετέρους  λί- 
γους τους  ριπτομένους  μακράν  από  του  πύργου  καϊ  ερχόμενους  εις 
την  οδόν  καϊ  μη  μένοντας  εν  τγ  όδώ ,  άλλα  κυλιόμενους  εκ  της  οδοϋ 
εις  την  άνοδίαν'  ετέρους  δε  επϊ  πυρός  εκπίπτοντας  καϊ  καιομένους' 
ετέρους  δε  πίπτοντας  εγγύς  υδάτων  ^  καϊ  μη  δυναμένους  κυλιβ&ηναι 
εις  το   ύδωρ. 

III.  Αείξαΰα^  δέ  μοι  ταϋτα  τά  πράγματα, .. ..  άποκρι•&εΐϋα  λέγει 
μοι  Πανούργος  εϊ ,  άν&ρωπε ,  Ό•έλων  γινώΰκειν  τά  περϊ  τον  πύργον. 
Ναί^ ^  φημί,  κυρία,  ϊνα  τοις  άδελφοΐς  αναγγείλω  καϊ  ίλαρώτεροι  γί- 
νονται, καϊ  ταϋτα  άκούΰαντες  γινώΰκουΰι^  τόν  Ό-εόν  εν  πολλϊ}  δόξΎ}. 
ΪΓ  δε  εφη  Άκούΰονται  μεν  πολλοί'  άκούβαντες  δέ  τίνες  εξ  αυτών 
χαρηΰονται ,  τίνες  δε  κλανΰονται '  αλλά  καϊ  ούτοι ,  εάν  άκούααντες  με- 
τανοηΰωΰι,  καϊ  αύτοϊ  χαρηβονται.  "Ακουε  ούν  τάς  παραβολάς  του 
πύργου'    άποκαλύ'ψω    ΰοι   γάρ    τά   πάντα'    καϊ  μηκέτι  μοι  κόπους  πά- 

2)  εχωσι:   ita  apogr.,  ηοη  εχονύι.  Cap.  III.  1)  (^είξασα:  apogr.  άείξας. 

3)  ούχ  υρας•.  apogr.  ό  χώρος.  Post  πράγματα  plina  excidisse  apparet. 

4)  c^;foj'o^uoi^,aiwi^:itaprorsnsapogr.  2)  in  apogr.  potius  ;i«i  sciiptum  esse 

5)  Ιπ^  υδάτων:    ita  prorsus  apogr.  videtur. 

6)  τε:  ita  apogr.  3)  ut  praecedit   γίνονται.,    ita  h.  1. 

7)  apogr.  χεκολωβωμένοι.  γινώσκοναι.    Sed  ου  snprasciiptum  cst, 

8)  a^ogY.  ύτρογγιλοϊ.    Infra  vero  Vis.  quum  infra  non  satis  pateat  iilrum  ω  an 
III.  cap.  VI.  recte  στρογγυλοί.  ου  exaraverit  Sim, 


VISIO  III,  2—5.  579 

ρεχε  lUQi  αχοχίίλνψίως'  ai  γαρ  αηοχαλν^^ίεις  ovtm  rilog  ^ovtft,  πε- 
ηΐηρωαίνα^  γάρ^  f /σ»ν.  'Αλλ*  ον  παν<η^  αιτούμενος  αττοχαλνψεις '  «ΐ'αι- 
&ης  ρφ  εΐ  ^  Τον  μ{ν  πυργον  ον  jJitei^  οίχοδομημίνον* ,  ίγώ  εΙμι ,  η 
'EacMl^cla,  η  όφθίίσά  αοι  χαΐ  ννν  χαϊ  το  ττρότερον'  δ  ίαν  ονν  &έλΐ[ΐς 
Ιικρβητ  ηερϊ  τον  πνργον,  και  άτΜχαλνψω  σοι,  Γνα  χαρ\ίς  μετά  των 
αγίων.  Αίγω  crvr^  Κυρία  ^  έπει  αηαξ  αξιόν  με  ηγήΰω  του  πάντα 
άίοχαλνψαί^  άτιοκάλυψον.  Ίΐ  6ε  λίγει  μοι  *Ό  Ιαν  ^νί/χεται*  a;ro- 
ηαλνφ^Ηϊναί  coiy  αποχαλυφΟ-ησεται '  μόί'ον  η  χαρδία  σου  πρό^  τον 
4Ηαν  ητω  χαϊ  μη  διψνχησης  ^  ο  iav  ϊδ^ς.  *Επηρώτησα  αυτήν  /ίιά 
τ/  ό  ηνργος  Ιφ*  υδάτων  ωχοδόμηται^  χνρ(α;  Είπόν  <yot,  φηαί,  χαϊ 
το  τΐρότερον,  τΝίνοΰργος  ει  περϊ  τας  γραφάς*^,  χαϊ  έχζητιΊοεις  ίτιιμελώς' 
ίηξητών  ονν  ενρηαεις  την  άλη^ειαν.  dia  τι  ουν  ίφ*  υδάτων  ωχοδό- 
ρ/ηναι  6  κνργος,  αχουσον'  OTt  t;  ^ωή  νμων^  δι*  ύδατος  ίαώ&ΐ}  χαϊ 
β•9ηβ(τ«τ(.  Τε&εμελΙωται  dh  6  πύργος  τω  φ7]ματι  τοϋ  παντοχράτορος 
«αΐ  ΜόΙον   ^vOfUtTOf ,    χρατείται   δε  νπο    της  αοράτου  δυνάμεως  τοϋ 


IV.  *Αχοχ{μ&εϊς  δε  λίγω  αύτ^  Μεγάλως  χαϊ  ^αυμαΰτώς  Ι'χει 
το  χραγμα  τοντο.  Οι  δε  νεανίΰχοι  οί  ?$  [οΐγ  οίχοδομονντες  τίνες 
tielv;  'Ίί  δε  ϊφη  Ουτοί  είαιν  οί  άγιοι  άγγελοι  τοϋ  &εοϋ,  οι  πρώ- 
τοι χτιϋ&έντες^  οίς  παρεδωχεν  6  χϋριος  παααν  την  χτίαιν  αντοΰ,  αϋ- 
|hv  xtu  οιχοδομειν  χαϊ  δεοπόζειν  της  χτίσεως  πάΰης'  δια  τοντων  ουν 
xtlte^^utTtu  η  οίχοδομη  τοϋ  πύργου.  Οί  δε  έτεροι  οί  παραφέροντες 
τους  1/θονς  τίνες  ειαί;  Καϊ  αυτοϊ  άγιοι  άγγελοι  τοϋ  •&εοϋ'  ούτοι 
61  οΐ  ^  νπερίχοντες  αυτών  εΙαΙ.  Συντελεαό^ήαεται  ουν  η  οίχοδομη 
τοϋ  ?ηγγον^  χαϊ  πάντες  όμοϋ  ευφραν&ήσονται  χύχλω  τοϋ  πύργου  χαϊ 
δοί/Μοναι  τον  θίο'ν,  οτι  ίτελ4α&η  η  οίχοδομη  τοϋ  πύργου.  *Επηρώ- 
τηοα  αντην  λίγων  Κυρία,  η^ελον  ννώναι  τών  λ/θων  τήν  διαφοράν 
χαί  την  δΰναμιν^  ποταπή  Ιατιν.  Αποχρι^ειοά  μοι  λέγει  Ούχ  οτι 
0V  πάντων  αστέρος  εϊ  Ίνα  σοι  άποχαλυφ^ί}'  άλλοι  γάρ  ΰου  πρότεροι 
ttCi  χαϊ  βελτίους  ^  οίς  {δει  άποχαλυφΟ^ήναι  τά  οράματα  ταϋτα'  αλλ' 
7να  do|atf9§  το  όνομα  τοϋ  ^εοϋ ,  αοϊ  άπεχαλύφ^η,  χαϊ  ϊτι  άποκαλυ- 
φ^ηαηβΛ  6ta  τους  διψυχους,  τους  διαλογιζομίνους  iv  ταΐς  χαρδίαις 
αυτών  εΐ  αρα*  ίαται  ταϋτα  η  ονχ  ϊΰται.  Αίνε  αντοΐς  οτι  ταϋτα 
πάντα  άλη^  Ιοτί ,  χαϊ  ουδέν  ίατιν  έξωθεν  της  αληθείας'  άλλα  ταϋτα 
Ιύχνρα  χαϊ  βέβαια  χαϊ  τεΘεμελιωμένα  ίατίν. 

\ .  "Axovt  ονν  περϊ  τών  λ/θων  τών  ντιαγόντων  εΙς  τι/ν  οίχοδο- 
μήν,  Οί  fih  1/θθ(  οί  τετράγωνοι  χαϊ  λιυχοϊ  χαϊ  αυμφωνοϋντες  ταΐς 
βρμογΦΐ!ς  α(η&¥,  ουτοί  είοιν  οί  άπύατυλοι  χαϊ  Ιπίΰχοποι  χαϊ  διδά• 
03udoit   ot  m^iv^hmg   xata  την  αεμνην  διδααχαλίαν^  τοϋ  ^εοϋ  χαϊ 


4)  οίΜο^ομημ^νσν:  aU  a^ogr.  7)  Ιμύν:  apogr.  ημών. 

5)  Μίχεταβ:  tU  apocr.  8«lweq«i 


lor  άηοκαΐνη »ηαη  oot,  0Um  loeo  repo-  j^  ^  .^^^^     ,.^  ,  ..«rrorliim 

MiOMM  -*{&ηνη(  Οω.  2J  »  ' 

Φ)  ηειΑ  τας  yi>tufag:    \ia   prorra•    «^  «η••• 
apogr.,  ψΛΦό  Me4ereler,  Sioi.  meriptiU         C«p.  V.     1>  α^^αη»    tSnfuaxuKav: 
napffr  περί  ri^  hntotav   roH  πύργου.     iU  ipogr,  fnprnArriplo  σηνίιν  αβάν. 

37• 


580  HERMAE  PASTOR. 

ίπίϋκοπήύαντες  και  διδάξαντες  %α\  διακονηοαντες  άγνώς  καΙ  ϋεμνώς 
τοις  δονλοις  τον  Ό-εον  τον  λόγον ,  οί  μεν  κεκοψημενοι-,  οι  δε  ϊτι  ον- 
τες'  πάντοτε  εαντοΐς  ΰννεφωνηΰαν ,  καϊ  εν  εαντοΐς  είρηνην  εύχον,  και 
άλλγιλων  ηκουβαν '  δια  τούτο  εν  ττ}  οίκοδομΐ]  του  πνργον  ΰνμφωνον- 
6ΐν  αί  άρμογαϊ  αυτών.  Οί  δε  Ικ  τον  βυ^Όυ  ελκόμενοι  καϊ  επιτιθέ- 
μενοι εΙς  την  οίκοδομην  καϊ  ΰνμφωνονντες  μετά  των  ετέρων  λί&ων 
των  ηδτ]  ώκοδομημένων  τίνες  είβίν ;     Οντοί  εΐΰιν  οί  κεκοιμημένοι  καϊ 

παΌ'όντες    ένεκα   τον    ονόματος   τον   κνρίον '^,  καϊ  κατώρϋ^ωβαν  τάς 

έντολάς  αντον.  Οί  δε  αγόμενοι  κα\  τιϋ-έμενοι  εις  την  οίκοδομην  τίνες 
είβίν ;  ....^  εν  τη  πίΰτει  τον  κνρίον  καϊ  πιϋτοί.  Νον&ετοννται  δε 
νπο  των  αγγέλων  εις  το  ποιεΐν  το  άγαβ'όν ,  διότι  ονχ  ενρέθη  εν  αν- 
τοΐς  πονηρία.  Ονς  δε  άπέβαλλον  καϊ  έρρίπτονν,^  τίνες  ειβίν,  Οντοί 
εΙβιν  οί  ημαρτηκότες  καϊ  θέλοντες  μεταχωρηΰαι'^  δια  τοντο  ονκ  απε- 
ρίφΟ'ηΰαν  ε'ξω  του  πνργον  y  οτι  εϋχρηατοι  εύονται  εις  την  οίκοδομην 
εάν  μετανοηβουΰιν.  Οί  ονν  μετανο[ή6οντες^  εάνΥ  μετανοηΰωΰιν,  ΐ6χν- 
ροϊ''    'εΰονται   ττ}   πίΰτει   εκείντι,^    εν    ω  οικοδομείται^  6  πνργος.     Έάν 

δε   τελεΰΰ•τΙ   η  οικοδομή ,  ονκ  ϊτι  εξο νονται   κ .  /"  μόνον  δε  τοντο 

?|ουσιν,  οτι  παρά  τω  πνργω  κείνται. 

VI.  Τονς  κατακοπτομένονς  καϊ  μακράν  ριπτομένονς  άπο  του 
πνργον  θέλεις  γνώναι . . .  ^  διότι  επ .  /  της  ανομίας '  έπίΰτενΰαν  δε  εις 
νποκριΰίαν^,  καϊ  παΰα  ανομία  ονκ  άπέΰτη  άπ  αντών  διά  τοντο  ονκ 
'ε'χονΰι  ΰωτηρίαν ,  οτι  ονκ  είΰϊν  ωφέλιμοι^  εις  την  οίκοδομην  τον  πνρ- 
γον διά  τάς  πονηρίας  αντών.  Τονς  δε  ετέρονς  λίθονς,  ονς  Ιωρακα^ 
πολλονς  κειμένονς  καϊ  μη  υπάγοντας  εις  την  οίκοδομην,  [ούτοι  ε-ψω-] 
^ίί-ακοτε?  εΐΰίν ,  οί  έγνωκότες  την  άληθειαν ,  μη  επιμείναντες  δε  εν 
αυτή  μηδέ  κολλώμενοι  τοις  άγίοις'  διά  τοντο  αχρηΰτοί  εΐΰΐν.  Οί  δε 
τάς  ΰχιΰμάς  έχοντες  τίνες  είαίν ;  Οντοί  είβιν  οί  κατ'  αλλήλων  ϊχοντες 
εν  ταΐς  καρδίαις  καϊ  μη  είρηνενοντες  εν  εαντοΐς'  εν  μεν  τω  παρόντι 
εΙρηνην  έχοντες,  όταν  δε  άποχωριΰθώϋιν,  αί  πονηρίαι  εν  ταΐς  κ«^5/Γαςτ 
αντών  εμμένονϋιν.  Ανται  ονν  αί  βχιΰμαί  είΰιν ,  ας  εχουσιν.  Οί  δε 
κεκολοβωμένοι  f  οντοί  είβιν  οί  πεπιΰτενκότες  μεν  καϊ  το  πλεΐΰτον  μέ- 
ρος έχοντες  εν  δικαιοβννη,  τινά  δε  μέρη  έχοντες  της  ανομίας'  διά 
τοντο  κολοβοϊ  καϊ  ονχ  ολοτελεΐς  ειαίν.  Οί  δε  λενκοϊ  καϊ  ΰτρογγνλοι 
καϊ  μη  αρμόζοντες  εις  την  οίκοδομην  τίνες  εΐΰί,  κνρία;  Άποκριθεΐΰα 
λέγει    μοι  "Εως   πότε   μωρός    ει    καϊ    άαννετος,    καϊ   πάντα   επερωτάς^ 


2)  et  h.  1.  et  paullo  post  nonnihil  8)  Ικείνΐ}:  ita  apogr.  habere  videtur. 
excidit.  9)  οϊκο(?ομ€Ϊται:      apogr.     οϊκοάό- 

3)  h.l.rursuspluraexciderutit, fortasse  μητκι. 

l^ropler  όμοιοτέλευτον{εΙσίν;-- ΐισϊν).  JO)  ita  apogr.  Sim.  non    male :    ουκ 

4)  Ιρρίπτονν.  sic  apogr.  trt  ίξονσι  τόπον  iv  φ  όναπαν&ησον- 

5)  μεταχωρήύκι:  apogr.  μεταχρΰ-  ται.  Quod  edidimus  κ,  duas  fere  litleras 
σαι,  super  extremis  syllabis  scripto  χω-  in  apogr.  adiunctas  habet,  quas  non  asse- 
()/0«f,  nisi  qiiod  f(T  non  certum  cst.    Hinc  ciitus   sum. 

ad  fidem  apogr.  edendum  videbatur  με~  Cap.  Vi.     1)  ita  apogr. 

ταχωρήηαι  vel  simile  quid.  2)  εΙς    νποκρισίαν:    apogr.    polius 

6)  μ€τ((νο[7}σοντ€ς  iav]    uncis    in-  καϊ  νποκριύίαν. 

clusa  in  coniectura  posita  snnt;  in  apogr.  3)  ωφέλιμοι:  apogr.  άίίίλψοί. 

spatinm  est  relictum.  4)  επερωτάς:  apogr.  ^ζ)ωτ«ς•,  snper 

7)  Ισχυροί:  apogr.  δΰαχρηϋτοι.  to  nolato  επ. 


VISIO  III,  5—8.  581 

χαϊ  ονόεν  votig;  Οντοί  iMJtv  oi  έχοντες  μεν  nUsxiv,  ixotrrsg  dh  πλού- 
τον  τον  (ΐίώνος  τούτου  τ»)ϊ'  ovaiav.  "Οταν  γένηχαί  ^kiψιςy  δια  τον 
τζλοντον  αντών  και  τας  πραγμιαείας  απαρνούνται  αντον  τον  χνρων. 
*Αχο»ρι9€\ς  αντί)  λή•ω  Κυρία,  πότε  ονν  εύχρηστοι  ίαονται  εις  την 
οίχοδομην;  "Όταν,  φηοί ,  ττεριχοπ^  αυτών  6  πλούτος  6  ψυχαγωγών 
αντους,  τότε  εύχρηστοι  έσονται  τω  θεω.  ''Sl6περ  γαρ  6  λίθο?  ο  στρογ- 
γυλός iav  μη  περικοπή  και  άποβάλι^  i$  αύτοΟ  Tt,  ου  ίυνατα*  τετρά- 
γωνος  γενεσ&αι,  ούτω  κ«1  οί  πλοχηούχ^τες  iv  τούτω  τω  αιωΐΊ,  iav  μη 
περικοπή  αυτών  ο  τιλοντος^  ου  δύνανται  τω  Χριστώ  εύχρηστοι  γενέ- 
σθαι. *4πο  σεαυτού  πρώτον  γνώθι'  οτε  ίπλούτεις ^  άληστος''  ησθα' 
ννν  δε  εύχρηστος  και  ωφέλιμος  εΐ^  τ»)  ζωη'  εύχρηστοι  t/σόί'  τω  θεώ' 
χαϊ  γαρ  συ  αυτός  χρασαι  έκ  των  αυτών  λίθων. 

νΐΙ.  Τους  δε  ετέρους  λίθους  είδες  μακράν  απο  του  πύργου 
^ιπτομένονς  και  τύπτοντας  εις  την  όδον  καϊ  xυL•oμέvoυς  απο  της 
όδον  εις  τας  ανοδίας.  Ουτοί  £t<ytv  οί  πεπιστευκότες  μέν ,  απο  δε  της 
δίί^τνχίας  αυτών  αφίνουσι^  τήν  odov  τ»}ν  αληθή'  δοκούντες"^  ουν  βελ- 
τίονα  όδον  δννασθαι  εύρείν,  πλανώνται  χαϊ  ταλαιπωρούσι ,  περιπα- 
τονιηίς  iv  ταϊς  άνοδίαις.  Οί  δε  πίπτοντες  εις  το  πυρ  χαϊ  χαιόμενοι, 
ουτοί  είσιν  οί  εις  τέλος  αποστάντες  τον  θεού  τον  ζώντος  y  χαϊ  ονχέτι 
αυτοίς  άνέβη  έπϊ  την  χαρδίαν  το'  μετανοήΰαι  dta  τας  έπιθνμίας  της 
ασέλγειας  καϊ  της  πονηρίας  ων  είργάζοντο.  Τονς  δε  ετέρονς  τονς 
πίχτοντας  Ιγγυς  των  υδάτων  χαϊ  μη  δνναμένονς  χνλισθηναι  εΙς  το 
ν09»ρ  θέλεις  γνώναι  τίνες  είσίν ;  Οντοί  είσιν  οί*  τον  λόγον  αχούσαν- 
τες  καϊ  θέλοντες  βατττισθήναι  εις  το  όνομα  τού  χνρίον '  είτα ,  όταν 
il9jji  αυτοίς  εΙς  μνήμην  »/  γνώσις  της  αληθείας,  μετανοούσι  χαϊ  πο- 
ψι^νονται^  xάL•v  οτιίσω  των  πονηριών  αντών  των  πονηρών.  *Ετέ- 
Amtcv*  ονν  την  Ιξ9ΐγησιν  τού  πνργον.  ^Αναιδενσάμενος  έπ'  αυτήν' 
ίπηρύτηβα  ht  Ελ  αρα  πάντες  οί  λίθοι  οντοι  οί  άποβεβλημένοι  χαϊ  μη 
βρμάζβψης  ΐΐς  την  οίκοδομην  τού  πύργου,  ει  ϊστιν  αύτοϊς  μετάνοια, 
χαΐ  ίίξουβι  τόπον  εΙς  τον  πύργον  τούτον,•'*  "Κχουσι,  φησί^  μετάνοιαν, 
αλλ'  εΙς  τούτον  τον  τόπον  ου  δύνανται  άομόσαι'  ετέρω  δε  τόπω  άρ- 
μόσονσι  χολύ  έλάττονι,  καϊ  τούτο  έάν  βαΟανιαθώσι  χαϊ  πληρώσωσι 
τας  ημέρας  των  αμαρτιών  αυτών.  Καϊ  δια  τούτο  μετατεθησονται,  οτι 
μΐτέλΰφον  τον  (ήματος  τού  διχαίου'  χαϊ  τότε  αυτοΐς  Ονμβηοεται  με- 
τσηθίΐναι  έκ  των  βασάνων  αυτών,  έάν  άναβη  έπϊ  την  καρά/αν  αυτών 
fUtavOfiCui'  ....*  ου  σώζονται  δια  την  σχληραν  χαρδίαν  αντών. 

VIII.  "Ou  ονν  έπανσάμην  ερωτών  αυτήν  περϊ  πάντων  τούτων, 
λίγη   gu>i   ΘίΙίίς   αλΧο    Ιδείν,     ΚατεπΙθνμος  ων  τού  θεάσασθαι,  πε- 

/η^ιστος•.  apoff.  ϋχρηατος.  3)  το,  ηοη  του  in  apogr.  okC. 

•ic,  ΒΟβ  ίψ.  4)  ο/:  apogr.  οίς. 

\)  ίνχρψίΤΜ  fe^t:  Mc,  ηοο  uUirr  5)  ita  apogr.,    *rd  vi<lrnliir  « onfuHti 

•pogr.  '^»»**  7ioi'»;r»«uovT«t  fl  πορέύοντηι  Uuh- 

que  alliTiim  fXtUlmtt;.    Nec  ιπβκίκ  Hnniiiii 

Caf.  TIL     1)  ftirmi— t  Αφίρονσ»,  e»lid  quod  »cquiuir:  τών  ηονηριώνκίκ. 
■Ι  if§€  aim,  Umamm  auavil,  qsanaiuun  β)  «poKr.  (iiktvatv. 

iwNi  Mli•  danni  e*t  «tniai  apoKr.  αγΛ  7)  αύιην:  βροκΓ.  αύτδν. 


rovci  Μ  άφίονοι  habeat.  8)  «pogr.  ίούιης. 

2)  Bfo$r.  SoXoorttf.  9)  oonaull•  eicidiMc  apperet. 


582  UERMAE  PASTOR. 

QiXCiQVS  ^γενόμ,ην  του  ιδεΐν.  Έμβλέψαΰά  μοι  νπεμείδίαΰε  και  λέγει, 
fjLOl•  Βλέπεις  επτά  γυναίκας  κτίκλω  του  πύργου;  Βλέπω,  φημί,^ 
κυρία.  '^Ο  πύργος  οϋτος  υπο  τούτων  βαστάζεται  κ«τ'  επιταγών  του 
κυρίου '  άκουε  νυν  τας  ενεργείας  αυτών.  ΪΓ  μεν  πρώτη  αυτών,  η  τας 
χείρας  κρατοϋβα ,  Πίΰτις^  καλείται '  ^ιά  ταύτης  ΰώζονται  οι  εκλεκτοί 
του  ϋ^εοϋ.  ΐΤ  δε  ετέρα,  rj  περιεζωΰμένη ,  'Εγκράτεια  καλείται'  αυτή 
■d-υγάτηρ  εβτϊ  της  Πίατεως '  6ς  αν  ακολουΟ•γί  αυταΐς,  μακάριο?  ytVsrat 
εν  TJ7  ζωτ},  οτι  πάντων  πονηρών  έργων  άφέ^εται ,  πιΰτεύων  οτι  εάν 
αφε'ξι^ται  πάβης  έπι&υμίας  πονηράς ,  κληρονομηΰει  ζωην  αιώνιον. 
Αι  δε  εΓεραι,  κυρία,  πέντε  τίνες  είβί^ ;  Θυγατέρες  αλλήλων  είΰί'  κα- 
λούνται δε  τί}  μεν  '^Λπλοτης  ^  η  δε  'Ακακία,  η  δε  Σεμνότης,  η  δε  Έπι- 
ύτημη,  η  δε  'Αγάπη.  "Οταν  ούν  τα  'έργα  της  μητρός  αυτών  πάντα 
ποιηΟΎΐς ,  iwauca  ^^(jat,  "Ηΰ-ελον  yvc5v«t,  φημί,  κυρία,  τις  τίνα  δύ• 
i/D;|W.tv  'έχει  αυτών.  "Ακουε,  φηΰί,  τάς  δυνάμεις  αυτών.  Κρατούνται 
δε  υπ'  αλλήλων,  καϊ  άκολουΰΌυΰιν  άλλ7]λαις ,  κα9•ώς  γεγεννημέναι  ει- 
ΰίν,  Έκ  της  Πίΰτεως  ^εννκται  'Εγκράτεια ,  εκ  της  'Εγκράτειας  '^Απλό- 
της,  εκ  της  'Άπλότητος  'Ακακία,  εκ  της  'Ακακίας  Σεμνότης ,  εκ  της 
Σεμνότητας  'Επιΰτημη ,  εκ  της  Έπιβτημης  Αγάπη.  Τούτων  ούν  τα 
'έργα  αγνά  κα\  ϋεμνά  καϊ  &εΐά  είΰιν'  ος  αν  δουλεύοη  ταύταις  καϊ 
ιβχύση^  κρατηΰαι  τών  'έργων  αυτών,  εν  τω  πύργω  έ'ξει  την  κατοίκηαιν 
μετά  τών  αγίων  του  ^εού.  Έπερώτ7]βα^  αύτην  περϊ  του  καιρού,^  ει 
ηδη  ϋυντέλειά  έβτιν.  Η  δε  άνέκραγε  φωνην  μεγάλην''  λε)Όΐ;(>β;  Άΰύ- 
νετε  αν'3•ρωπε ,  ούχ  οράς  τον  πύργον  εποικοδομούμενον ;  έως  αν  ούν 
ο  πύργος  οικοδόμου μενος^  έ'ξει  το  τέλος '  άλλα  ταχύ  έποικοδομηϋ•ηΰε- 
ται.  Μηκέτι  επερώτα^  μηδέν  αρκεί  6οι  αυτά  ...  μετά  τρεις  ημέρας  νοη- 
ΰαι  γαρ  δει  τΐρώτον.^'^  'Εντέλλομαι  6οι  πρώτον,  '^Ερμά,  τα  ρήματα 
ταΰτα,  α  6οι  μέλλω  λέγειν,  λαληΰαι  πάντα  εις  τα  ώτα  τών  άγίων^  ίνα 
άκού6αντες  αυτά  καϊ  ποιη6αντες  καΰ•αρΐ6ϋ•ώ6ΐν  άπο  τών  πονηριών 
αυτών  '   καϊ  6ύ   δε  μετ     αυτών. 

IX.  'ακούσατε  μου,  τέκνα.  'Εγώ  ύμας  έ'ξέϋ'ρεψα  εν  πολλΎ)  άπλό- 
τητι  καϊ  ακακία  καϊ  6εμνότητι  ίιά  το  'έλεος  του  κυρίου  του  εφ'  ύμών^ 
6ταξαντος  την  δικαιοΰύνην,  ίνα  δικαιωΟ•ητε  άπο  πάΰης  πονηρίας  καϊ 
πάΰης  βκολιότητος'  ύμεΐς  δε  ου  Ό'έλετε  παϋΰαι  άπο  της  πονηρίας 
υμών.  Νυν  ούν  άκούδατέ  μου  καϊ  ειρηνεύετε  εν  εαυτοΐς ,  καϊ  επι- 
6κέπτε6Ό•ε  αλλήλους  καϊ  άντιλαμβάνετε^  άλλ7]λων,  καϊ  μη  μόνοι  τα  κτί- 
ΰματα  του  ϋ•εοϋ  μεταλαμβάνετε  εκ  καταχύματος ,  άλλα  μεταδίδοτε  καϊ 
τοις  υ6τερουμένοις'  οι  μεν  γαρ  άπο  τών  πολλών  εδεΰμάτων  άφ^ονίαν 
ττ)  6αρκϊ  αυτών  έπΐΰπώνται  καϊ  λυμαίνονται  την  ΰάρκα  αυτών  τών 
δε  μη  εχόντων  εδέδματα,  λυμαίνεται  η  ΰάρξ  αυτών  ^ιά  το  μη  'έχειν  το 
αρκετον  της  τροφής)  καϊ  ^ιαφ^ε/ρετίΧί-   τα  δώματα    αυτών.     Αυτή    ουν 

Cap.  VIII.     1)  φημί:  apogr.  φηαίν.  7)  φωνην  μεγάλην:  sic  apogr. 

2)  ηίατις:  apogr.  ηιβτη.  8)  Nonnihil  deest. 

3)  apogr.    corrupte    ϊτεραι    χυρίαι  9)  apogr.  ίπηρώτα. 

παααι  εϊαϊ.      ^                                  ^  10)  Rursus  in  his  texlus  mancus  cst. 

4)  καΧ  ίύχνϋτι'.  Ά\)θξτ.κ(ίϊ  ϊύχνύαι. 

5)  ita  apogr.  Cap.  IX.     1)  Ιφ^  υμών:    sic  apogr. 

6)  apogr.  του  καιρόν,  supra  notato  2)  αντιλαμβάνετε:     sic  apogr.  non 
τών  καιρών.  -viad^e. 


VISIU  III,  8—10.  583 

1}  imfWfedK  βΙαβΕρα^  ύμιν  τοί?  ^ovtf»  jwtt  μη  μιταδιδοϋαι  τοίς  νστε- 
ρνομένοις.  Βλέπετε  την  χρίαιν  η)ν  ερχομειη)ν.  Οί  ντκρεχοντες  ονν, 
ΐΜζητΰτε  τους  ττεινώντας  ?ως  ονττω  ο  πύργος  htJJa&iy  μετά  γαρ  το 
τίλιο^ηναι  τον  πυργον  ^ίληαετε  άγa9oτcot^ήoa^ ,  καΐ  ονχ  €ξtτε  τόττον. 
Βλέπετε^  ονν^  νμεΐς  οι  γανριώΐ'τες  ίν  τψ  πΐοντψ  υμών,  αηποτε  ΰτε- 
νάζξοαιν  οί   νατερουμενοί,   καΐ   ο    ατενίτγμος    ιχντών    αποβηαεταί   προς 

τον  χΰριον,    χαϊ   ίκχλειϋ&ηαεσ&ε   μετά  της *  αγα&ών  υμών  ?§ω  της 

^vffetg  τοΰ  χύργον.  Νυν  ονν  νμϊν  Ιέγω  τοίς  προηγουμένους  τί}ς  έχκΚη» 
cUtQ  SMtl  τοίς  Λρωτοχαθείρίται? ,  μι)  γίνεύ^ι  όμοιοι  τοίς  φαρμκχοϊς, 
(Η  φαρμαχοϊ  μ^ν  τα  φάρμιοία  αυτών  εις  τας  πυξίδας  βαατάζουαιν^ 
νμΰς  δε  το  φάρμαηον  υμών  χαι  τον  ιον  εις  την  καρδίαν.  Έσχιρρο»- 
fiivD»  ίστε  ηαϊ  ου  ^έίετε  χα&αρίύαί  τας  καρδίας  υμών  κ«1  συγκερά- 
βΜ  νμών  την  φρόνηαιν  έπϊ  το  αντο  έν  χα&αρη  καρδία  ^  ινα  (ίχήτε 
ϋβος  πάρα  tm;  β{ίβ$1έως  τον  μεγάλου.  Βλέπετε  ονν,  τέκνα ,  μήποτε 
α^ηα  «Λ  διχo6τa<sίa^  άπο9ηρηΦαθί  την  ξωην  υμών.  Πώς  ύμεΐς  παι- 
δενειν  θέλετε  τους  htλεxτovς  κυρίου^  αντοί  μη  ϊχοντες  παιδείαν ;  Παι- 
δεύετε ουν  cAJliJiov^  και  εΙρηνεύετε  έν  αντοίς,*  ϊνα  καγώ  κατέναντι 
τον  πατρός  Uoifa  οτα^είαα  λόγον  αποδώ  υπϊρ  υμών  πάντων  τω  κυ- 
(fim  vfmv, 

Χ.  "Ονε  ονν  έτίονΰατο  μετ*  έμοϋ  λαλοϋαα ,  ηλΟνν  οί  ^|  νεανί- 
σκοι οΐ  οίχοδομούντες  y  *αϊ  ήραν  αυτην^  προς  τον  πύργον ,  και  άλλοι 
τίόΟαρες  ij^ov  το  σνμψελλιον  καϊ  άπηνεγκαν  εις  τον  πύργον.  Τού- 
των το  M^otmmov  ούχ  είδον,  οτι  άπεστραμμένοι  ηααν.  'Τπάγουααν 
dh  αντην  ^^titmVf  ινα  μοι  αττοκαλύψ]]  περί  τών  τριών  μορφών ,  έν 
αίς  fun  ανπρανίο&η.  ^Αποκρι^εϊοά  μοι  λέγει  Περϊ  τούτων  έτερον  δει 
βι  iffmnjcat^  ϊνα  αοι  αποκαλυφ^^.  "Sl/p^^j  δέ  μοι,  αδελφοί y  ττ}  μίν 
itftit^  ορααη  Ty  περυοιν^*  λίαν  πρεσβυτέρα  καϊ  έν  καθέδρα  καΌτ^- 
μένη '  tj  61  δευί^  οράύΗ  την  μεν  όψιν  νεωτέραν  είχε,  την  όΙ  αάρκα 
%ai  τας  τρίχας  πρΜξίιηίρας,  κα\  εατηκυίά  μοι  έλάλει'  ίλαρωτέρα^  δh 
ψβ  η  το  πρότερον'  τ§  δΐ  τρ/τρ  όράαει  ολη  νεωτέρα  καϊ  κάλλει  εύπρε- 
nwnini,  μόνας  δε  τας  τρίχας  πρεοβυτέρας  εΐχεν  ίλαρά  δε  εις  τέλος 
ffVf  nm  ha  ύυμψίλλίιη)  δε  καϋ^ιιμέίη].  Περϊ  τούτων  περίλυπος  ημην 
Xiav,  [&k]  τον  γνώναί  με  την  αποκάλνψιν  ταύτην.  Καϊ  βλέπω  την 
9ρίιφν%ίραν  έν  όράματι  της  νυκτός  λέγουΰαν  Πάσα  έρώτηαις  ταπει- 
νοφροσύνης χ/ρ^ζεί'  νηατευοον  ούν ,  καϊ  ληψΐ}  ο  αιτείς  παρά  του  κυ- 
ρίου. *Ενηατευαα  ουν  μίαν  ημέραν^  καϊ  αντί]  rf)  ννκτι  ωφϋΐ]  νεανί- 
σκος χβΛ  Χέρι.  μοι  Τι  αύ  ύπδ  χείρα*  αΐτείς  άποκαλύ'ψεις  έν  δεήσει ; 
Bkha  fDtptott  πολλά  αιτούμενος  βλάψης  σου  την  σάρκα.  *Αρκουνταί 
β»  βί  ύίθΛαλν^>ι%ς  ανται '  μητι  δύνγ  Ιοχνροτέρας    άποκαλύ-ψεις   Ιδεϊν 


9)  «pogr.  Βλ4η%.  5)  h  αύιοΐς:   «ic  ipogr.,    ιιοπ  h 

4)  Μ.   lilMiBW   raraMi    uttu    ι  ης  (αυΤΟΪς. 

αηΐΛίβτέας  τών  έχα^ών.    Αι  iu  t«rte  Ceji.  Χ.     1)  αύιην:  epugr.nuro). 

Μ•  etl  ia  spogr.    Smpv  τής  e»l  rciv,  2)  »\ntgr.  ntQiavv^. 

tmm  ΜΜΜν  v«l  ψ9Τ   γο«|ΙΜ<Ι«η  ΗΤΪ-  3)  «ροκη  Ιλαρωτ^ραν,  Hiiper  ραν  ρο- 

fU^mUUuu  ai  iadfiM•;   ilcai  lii«»t  >Λίορα.  ScqupiDi^KKupraliiifuiu  Ncripliiin 

χ :  qMeoaa  tsbi  sil,  moa  Mlb  aMeqvor.  «mw  vidptnr,  ιρι«ιη(|υ•οι  iioii  μαΙικ  liUUncle. 
r«r,    Ψ»  o^m  mm  vM«l«r,  rorUMe  4)  »ic,iiun8liU;rtpuf{r.  Iiaberc  vidclur. 

OMJe  «4  coafea4iHi  Inclm  «t  5)  4vvjf:  tic  epogr. 


584  ΗΕίίΜΛΕ  PASTOR. 

ων  εώρακας;  Άποκριϋ•εϊς  αυτω  λέγω  Κνριε,  τοντο  μόνον  (χίτονμαι, 
περϊ  των  τριών  μορφών  της  πρεΰβντερας  ϊνα  μοι  η  αηοκό^λνψις  όλο- 
τελης  γενηται.  '^ποκριΰ-είς  μοί  λέγει  Μέχρι  τίνος  άαννετοί  εΰτε ; 
αλλ'  αϊ  διιυ^χίαι  υμών  άΰννετονς  υμάς  ποιονΰι.  %ca  το  μη  εχειν  την 
χαρδίαν  υμών  προς  τον  κνριον,  ΆποκρΦεϊς  αντώ  πάλιν  είπον  Άλλ' 
υπό  ΰοϋ,  κνριε,  ανριβέβτερον  αντας  γνωβόμεΰ'α. 

XI.  "Ακονε,  φηβί,  περϊ  τών  τριών  μορφών  ών  επιζητείς.  Tfj 
μεν  πρώττ)  οράσει  <ϊιά  τί  πρεοβυτερα  ωφ&η  6οι  και  επϊ  κα&εδρας 
καϋ'ημενη ;  '^'Οτι  το  πνενμα  υμών  πρεαβντερον  καϊ  ηδη  μεμαραΰμενον 
χαϊ  μη  έχον  δύναμιν  άπο  τών  αμαρτιών  υμών  καΐ  τών  δΐ'ψνχιών. 
"ίίσπερ  γαρ  οι  πρεσβύτεροι  μηκετι  έχοντες  ελπίδας  του  ανανεώσαι  ονδεν 

άλλο  προαδεχονται  ει  μη  την  κοίμην^  αυτών,  οντω  %αϊ  τψεΐς  άπο  τών 
βιωτικών  πραγμάτων  παραδεδώκατε  εαυτούς  εις  τας  άκηδίας ,  καΐ  ονκ 
επερρίψατε  εαυτών  τάς  μέριμνας  επϊ  τον  κύριον '  άλλα  ε^^ραΰβϋ'η  νμών 
η  διάνοια  καϊ  επαλαιώ&ητε  ταΐς  λυτται?  νμών.     ζ/ιά  τούτο  ονν  εν  κα- 

h-εδρα  εκάϋ-ητο ^  ηϋ'ελον  yvwvat,  κύριε.    "Οτι    πας    άΰϋ'ενης    επϊ 

καϋ^εδρας  καθ/^ει  όια  τι^ν  άΰϋ-ενειαν  αντον ,  ϊνα  ϋνγκρατη&η  r/  άβϋ-έ- 
νεια  τον  ΰωματος  αυτοί;.     Είδον^  τον  τύπον  της  πρώτης  όράΰεως. 

XII.  Trj  δε  δεντερα  όράοει  είδες  αντην  εΰτηκνΐαν  καϊ  την  όψιν 
νεωτεραν  ϊχονοαν  καϊ  ίλαρωτεραν  παρά  το  πρότερον,  την  δε  ΰάρκα  καϊ 
τάς    τρίχας    πρεϋβντερας.    "Ακονε,    φηοί ,    καϊ    ταύτην    την  παραβολην. 

'^'Οταν  πρεοβντερός  τις  άπελπίβγ^  εαυτόν  διά  την  άβϋ-ενειαν  αντον  καϊ 
την  πτωχότητα ,  ονδεν  έτερον  ηροΰδεχεται  ει  μη  την  εΰχάτην  ημεραν 
της  ζωής  αντον'  είτα  εξαίφνης  κατελείφϋ•η  αντώ  κλήρος'  καϊ  άκούοας 
ί'ξηγερϋ-η ,  καϊ  περίχαρης  γενόμενος  ενεδύΰατο  την  ιοχνν,  καϊ  ονκ  επα- 
νάκειται,  άλλ'  εατηκε^  καϊ  άνανεονται  αντον  το  πνενμα  το  ηδη  εφϋ•αρ- 
μενον  άπο  τών  προτέρων  αντον  πραγμάτων  ^  καϊ  ονκ  ετι  κάϋ-ηται, 
άλλ  άνδρίζεται.  Οντω  καϊ  νμεΐς,  άκούΰαντες  την  άποκάλνψιν  ην 
ύμΐν  6  κύριος  άπεκάλνψεν  y  οτι  ενΰπλαγχνίβΰ'η  εφ'  υμών  καϊ  άνενεώ- 
c>«t^  το  πνενμα  νμών,  καϊ  άπεΰ•ε6ϋ•ε  τάς  μαλακίας  νμών,  καϊ  προβ- 
ηλ'8•εν  νμΐν  Ιβχνρότης  καϊ  ενεδνναμώϋ-ητε  εν  τ|)  πίοτει  ^  καϊ  ίδών  6 
κύριος  την  ίαχνροποίηΰιν  νμών  εχάρη'  καϊ  διά  τοντο  εδηλοποίηΰεν 
νμΐν  την  οικοδομην  τον  πύργου '  καϊ  έτερα  δηλώαει ,  εάν  ε'|  όλης  της 
καρδίας  είρηνενητε  εν  εαντοΐς. 

XIII.  Τύι  δε  τρίτη  όράβει  είδες  αντην  νεωτεραν  καϊ  καλην  καϊ 
ίλαράν  ως  γαρ  εάν  τινι  λνπονμενω'^  ε'λΌ'ΐ}  άγαΟ-η  τις  αγγελία,  ενϋ^εως 
επελάϋ-ετο  τών  προτέρων  λυπών,  καϊ  ονδεν  άλλο  προοδέχεται  ει  μη 
την  άγγελίαν  ην  ηκονΰε ,  καϊ  ίβχνροποιεΐται    περϊ   τον    λοιπού^    εις   το 


Cap.  XI.     1)  χοίμψ:  ita  apogr.  nisi  quod  habet -iOicr«i.    Ad  edendum  tradi- 

qiiod  potins  κύμην  ibi  sciiptum  est.  dit  Sim.  y.ca  avtviojae.    Possis  etiam  του 

2)  h.  1.  rursns   piopler  όμοιοτέλδν-  ανανεώσαι.  coniicere. 

τον  nonnnlla  excidenint.  Cap.    Xlil.      J)    apogr.     λυπουμενη. 

3)  (ϊδον:  ita  apogr.    Siin.,  iilrcctius  Antea  videtnr  ίλ«ο^ν sciiptum  fuisse,  sed 
ederelur,  scripsit  ϊδού  έχεις.  α  pro  η  statim  correctuin  cst. 

Cap.  XII.     1)  apogr.  εΟτηκε.  2)  ila  cx  apogr.  eruondiim  videlur,  in 

2)  y.ca  άνανεώααι:    ita   apogr.    iiisi  qno  cst..o/7r,  cumcorapendioaddito  adTT. 


VISIO  m,  10—13.    IV,   l.  585 

αγαθόν,  %al  avavtOKOuiTai  το  πνινμα  crvrov  iUt  την  χαραν  ην  Bxt- 
βΐεν'  OVf»  %α\  νμξΐς  av€a>i(ociv  iiaficcrs  των  πνευμάτων  νμών  ίδόντες 
ναννα  τα  «γα^ά.  Και  οτι  ί.τι  ανμψελλίου  tldtg  κ«^ι;μίΐ'»;ν,  ιαχνρα 
ή  9ε6ΐς'  οτι  τεσσάρας  τιόδας  iιε^  το  σνμψελλιον  χαϊ  ιοχνρώς  ^στηχε' 
χίά  γαρ  6  κόσμος  δια  τεσσάρων  στοιχείων  κρατείται.  Οι  ονν  μετανοη- 
ϋαντες  όλοτεΐώς  νέοι  ϊσονται  χ«1  τεΟ^εμεΙιωμένοι ,  οί  i|  οίης  καρδίας 
μηανοηοαντες.  ^Αχέχεις  ηδη  όίοτεΐή  την  αηοκάΐνψιν  μηκετι  μηδίν 
^Μιβψ^  %^\  αχοχαίχη^εως.     κα\  iav  δέ  τι  δέ^,  ατΜκαΙνφ&ησετοί  σοι. 

ΌΡΑΣΙΣ  Α\ 

Ι.  "Ορασις  ην  είδον  ^  αδε'ίψοΊ^  μετά  ημέρας  κ  της  τιροτερας  όρά- 
6ε»ς  της  γενομένης,  εις  τύπον  της  ^λίψεως  της  επερχόμενης.  '^Τπήγον 
εΙς  ανρον  iv  Ty  όδω  τ»}  καμπηλτ^.^  *Απ6  της  οδού  της  δημοσίας  εΙς 
T9¥  ^ipfov  Ισχιν  ως  στάδια  ι''  ραδίως  δε  όδενεται  ο  τόπος.  Μόνος 
il  Χφ^Μστών  άξιώ  τον  κνριον  ινα  τας  αποκαλύψεις  και  τα  οράματα^ 
α  μθ(  Εδειξε  δια  της  άγιας  αύτοϋ  εκκλησίας ,  τελειώσγ) ,  ϊνα  με  Ισχνρο• 
nottfurji  κα\  δωη  η/ν  μετάληψιν  πασι  τοΙς  δονλοις  αντον  τοις  ίσκαν- 
δαλισμενοις^  ϊνα  δοξασ&^  το  όνομα  αντον  το  μέγα  κ«1  ί'νδοξον,  ότι 
με  άξιον  ηγηΟίττο  τον  δείξαι  τα  ^ανμάσια  αυτού.  Καϊ  δο^άζοντός  μον 
χαΐ  ενχαριστονντος  αντώ,  7]χος  φωνής  μοι  άπεκρίϋ-η  Μη  διψνχησεις,^ 
'^Ερμα,  ΧαΙ  έν  αντω  ηρξάμην  διαλογίζεα^αι  χαϊ  λέγειν  Έ/ώ  τί  εχω 
6ι^nηιηCaι,  οντω  τε^εμελιωμένον^  ύπό  τον  χνρίον  j  χαϊ  εϊδον  ένδοξα 
ηράγματα;  Και  ως  προέβην  μικρόν^  αδελφοί^  χαϊ  ίδον  βλέπω  χονιορ- 
τσν  ως  ε!ς  τον  ονρανόν,  χαϊ  ηρ^άμην  λέγειν  ίν  εαντω  Μηποτε  χτήνη 
ίρχοντία  χαί  χονιορτον  έγείρονσιν;  Οντω  δε  ην  απ*  έμον  ώσεϊ  από 
αιάδιον* '  γενομένου  ίΙ  μείζονος  τού  χονιορτον ,  ύπενόησα  είναί  τι 
^iov  μικρόν  ίξέλαμψεν  ο  ήλιος  ^  καϊ  ίδον  βλέπω  ϋηρίον  μέγιστον 
ωσεϊ  κήτος  ,  «αΐ  ix  τον  ύτόματος  αντον  ακρίδες  πνριναι  έξεπορευοντο. 
Ην  δε  το  ^ηρίον  χψ  μίν  μήηει  ιάσεϊ  ποδών  ρ',  την  δε  κεφαλήν  εΐχεν 
mOU  Με^μον'  χαϊ  ηρξάμην  χλαίειν  καϊ  έρωταν  τον  χνριον  ^  ίνα  με 
1υ rfM9ijroi  έξ  αντον.  Καϊ  ύπανεμνιίσθτ^ν  τον  ρήματος  ου  άκΐ]χοα' 
μη  διψνχηύεις*  Έρμα.  *Ενδνσάμενος  ονν ,  αδελφοί,  την  πίΰτιν  του 
^εον,  χαΐ  μνηο^ϊς  ων  εδειξέ  μοι  μεγαλείων,  ϋ^αρσήσας  εις  το  ϋ'ηρίον 
Ιμαυτόν  δέδωκα.  Οντω  δε  ηρχετο  το  ϋ^ηρίον  ρνζων,*^  ώστε  δννασΘ^αι 
αντό  jcohv  Ινμαναι.  'Έρχομαι  έγγνς  αντον,  χαϊ  το  τΐ]λιχοντον  κτήνος 
ΙχτεΙνας^  εαυτόν  χαμαί ,  χαϊ  ονδεν  εΐ  μη  την  ^λώτταν  προέβαλλε '  χαϊ 
οίως  ου%  έπινή^,  ν^έχρις  οτον  παρήλθαν'*  αντό.  Είχε  δε  το  'θηρίον 
hti  της  Μβφβιλής  χρώματα  τέσσαρα'  μέλαν ,  είτα  πνροειδίς  καϊ  αίματώ- 
όβς,  tUm  χρνοονν,  είτα  Ιενκόν. 


S)  Ι•  ep«gr.  mlf4u*»4  '■<*•«  viddar  5)  όί^υχηΟΗς:  «pogr.  ^χήσις. 
αίτηύιις  evmttmm  mi  (mc  14          β)  ούζων:  apogr.  Αΰνζω  iiabere  νί- 


rMeali  4ect•).  deUir.  Sim.  imli'  r«cit  ροίζιι».   Αι  prae«ut 

1)  ΜβψΜηλ^:  ila  ■fMfr^  m4  μ^πι-    ii^mv  (mv  rcliouiniiiii    qnoiiiiim   ta  in 
«■I  ^m4  Mm/4Mmr§  l«fi  poiM    epogr.  eerUUB  est)   collalu   rod.  Pal.  in 


2)  Ληίτνχηίίεις:  uc  ap«gr.  7)  ίκηίνας:    «pogr.   ίχηΐνης,  iic. 

.1)  τε9%μεΙιωμ4νονι  Ha  «po§r.  ll«ai  *nt\wn»  iavtov  ei  apogr.  «el. 

4)  άπύ  ataiwin  tie  tpogr.  8)  Bpogt.  ηαρήλ&εν. 


586  IIKRMAE  PASTOR. 

II.  Μετά  το  παρύϋ^εΐν  με  το  Ό-ηρίον,  καΐ  7ναρελ0•εϊν  ωΰεΐ  πόδας 
λ',  ιδον  νπαντά  μοι  ττκρϋ-ενος  ηεκοϋμημενη  ώβεϊ  εκ  ννμφώνος  εκπορευο- 
μένη ,  ολη  εν  λεντιοΐς  ΥΜτακεκαλνμμενη  εως  του  μετώπου ,  εν  μίτρα^ 
6ε  η  κοίτακάλυ-ψίς  αυτής'  είχε  δε  τας  τρίχας  αυτής  λευκάς,  "Εγνων 
εγώ  απο  των  προτέρων  οραμάτων  οτι  η  ^Εζκλ7]6ία  εΰτν,  καϊ  ίλαρώτε- 
ρος  εγενόμ7}ν.  ^Αϋπάζεταί  με  λεγουΰα  Χαίρε  ΰύ ,  ανερ '  κα/ώ  αυτήν 
άντηΰπαϋάμην~  Κυρία,  χαίρε.  Άποκριϋ^εΙβά  μοι  λέγει  Ουδέν  ΰοι 
νπηντηΰε;  Αεγω  αυτΤ]  Κυρία  y  τηλικοϋτον  Ό^ηρίον ,  δυνάμενον  λκοι;? 
διαφΰ•εΐραι'  άλλα  ττ}  δυνάμει  του  κυρίου  καΐ  ττ)  πολλτΐ  ευΰπλαγχνία 
αυτοϋ  έξεφυγον  αυτό.  Καλώς  ε'ξεφυγες ,  φηΰίν ,  οτι  την  μεριμνάν  ΰου 
επϊ  τον  -Θ-εόν  επεριιρας,  και  την  καρδίαν  οου  ηνοι'ξας  προς  κυριον^ 
πιΰτεύΰας  οτι  δι'  ουδενδς  δύνη  (^ωθι^ναι  εΐ  μη  5ιά  του  μεγάλου  και 
ίνδό^ου  ονόματος.  Αια  τούτο  6  κύριος  άπεβτειλε  τον  αγγελον  αύτοΰ 
τον  επϊ  των  θηρίων  ^  ου  το  όνομα  αυτοί)  Θεγρί,  καϊ  ενέφραξε  το 
ϋτόμα  αυτοϋ,  ϊνα  μη  6ε  λυμηντι'^  κα\  μεγάλην  λύμην  ε'ξεφυγες  dta 
την  πίϋτιν  ϋου ,  οτι  τηλικοϋτον  ^ηρίον  Ιδών  ουκ  εδιιρύχηΰας '  υπάγε 
ούν  καϊ  εξηγηβαι*^  τοις  εκλεκτοΐς  κυρίου  τα  μεγαλεία  αυτοϋ,  και  είπον^ 
αΰτοΓς  οτι  το  Ό•ηρίον  τοϋτο  τύπος  εβτϊ  της  μελλούόης  ϋ'λί'ψεως  της 
μεγάλης'  iav  ούν  προετοιμάϋηβ&ε  καϊ  μετανοηαητε  ε|  όλης  καρδίας 
υμών  προς  τον  κύριον ,  δυνηΰεοϋ-ε  εκφυγεΐν  αύτην ,  εάν  η  καρδία^ 
γενηται  καθαρά  καϊ  άμωμος,  καϊ  τάς  λοιπάς  ημέρας  της  ζωής  υμών 
δουλεύΰητε  τώ  κυρίω  άμεμπτως.  'Επιρρίψατε  τάς  καρδίας  υμών  επϊ 
τον  κύριον,  καϊ  αύτος  κατορϋ•ώΰει  αύτάς.  Πιΰτεύϋατε  τω  κυρίω,  οι 
δίψυχοι,  οτι  πάντα  δύναται,  καϊ  άποΰτρεψαι  την  οργην"^  αυτοϋ  αφ' 
υμών,  καϊ  άποΰτεΐλαι  μάστι^οτ?  τοις  διψύχοις.  Ούαϊ  τοις  άκούΰαΰι  τά 
ρήματα  το;ί;το;  καϊ  παρακούϋαϋιν'  αίρετώτερον  ην  αύτοΐς  το  μη  γεγε- 
νηύϋ'α^ 

1Π.  Καϊ  ηρώτηβα  αύτην  περϊ  τών  τεΰΰάρων  χρωμάτων  ών  είχε 
το  'd-ηρίον  εις  την  κεφαλήν.  Η  δε  άποκριϋ'εΐΰά  μοι  λέγει  Πάλιν  πε- 
ρίεργος ει  περϊ  τοιούτων  πραγμάτων.  Ναί,  φημί ,  κυρία'  γνώριΰόν 
μοι  τί  εατι  ταϋτα.  "Ακουε,  φηβί'  το  μεν  μέλαν  6  κόΰμος  ούτος  εΰτιν, 
εν  ω  κατοικείτε'  το  δε  πυροειδες  καϊ  αιματώδες ,  οτι  δει  τον  κόϋμον 
τούτον  δι'  αϊματος  καϊ  πυρός  άπολεαΟ•αι.  Το  δε  χρυβοϋν  μέρος  ύμεΐς 
εΰτε^  οι  εκφεύγοντες  τον  κόΰμον  τούτον.  "Ω.ΰπερ  γαρ  το  χρυβίον  ^οκι- 
|ΐΛ«ξ"εται  δια  τοϋ  πυρός  καϊ  εύχρ7](}τον  γίνεται,  ούτω  καϊ  ύμεΐς  δοκιμά- 
ζεΰϋ•ε  οι  κατοικοϋντες  εν  αύτω.  Οι  ούν  έμμείναντες  καϊ  πυρωϋ'έντες 
νπ'  αυτοϋ  κα^•αριΰ&ηΰεβΰ•ε.  '^'^Ιβπερ  το  χρυΰίον  αποβάλλει  την  ΰκω- 
ρίαν  αυτοϋ,  ούτω  καϊ  ύμεΐς  άποβαλέ6ΰ•ε^  πάΰαν  λύπην  καϊ  βτενοχωρίαν, 
καϊ  καΰ'αριβ^^ηΰεΰϋ'ε,  καϊ  χρήΰιμοι  'εΰεθΰ•ε  εις  την  οικοδομηντοϋ  πύρ- 
γου. Το  δε  λευκδν  μέρος  6  αιών  6  ερχόμενος  εΰτιν,  εν  ω  κατοικη- 
κουβιν   οΓ   έκλεκτοϊ   τοϋ    κυρίου ,    οτι    άβπιλοι   καϊ  καΰ'αροϊ  'εΰονται  οί 


Cap.  Π.     1)  μίτρα:    apogr.  μήτρα.  6)  η  καράίαίύ)8^ηϋνμών:  sic  apogr. 

2)  άντησπαοάμην:     apogr.     άντι-  7)  όργην:  apogr. potiusoiijar/j/habet. 
σπασάμην.  8)  ila  apogr.,  ηοα  quod  praestat  γε- 

3)  λνμην^ :  sic  apogr.,  non  λνμάντ}.    γεννησϋ-αι. 

4)  εξήγησαν,  apogr,    ίζητησαι. 

5)  εϊπυν\  apogr.  ειπεν,  hinc  polius  Cap.Vil.    1)  ίΟτε:  hoc  acceiilu  apogr. 
ξϊηον  qnam  εΐηέ  edendum  videbalur.  2)  apogr.  άτιο/ίαλλ^σί^ε:  hoc  accentu. 


VISIO  IV,  2.  3.    V.  587 

ίχλεΐίγμίνοι  vxo  τοϋ  θ£θΰ  εις  ξωην  αίωνιον.  Συ  ουν  μη  δκκίείπϊΐς^ 
ταντα  λαλών  εις  τα  ωτα  των  αγίων.  "Εχετε  χα\  τον  τνπον  της  θλί- 
ψείος  τή^  ερχομίνης  της  μεγάλης.  '£αν  δε  νμείς  ^εληοετε,  ουδέν  ίύτι^ 
μνί}μονενετε  των  τιρογεγραμμίνων.  Ταύτα  ειπονύα  απήλθε ,  κα\  ουκ 
εΐδον  χοιω  το:τω*  απήλ9ε '  ψόφος  γαρ  ίγένετο,  καγώ  ίπεατράφην  οπίσω 
φοβηθείς,  δοχών  οτι  το  dfjgiov  ϊρχεται. 


ΟΡΑΣΙΣ  Ε'. 

Προαενχομένου  μου  Ιν  χω  οΧκω  μου  χαϊ  χα&ίααντος  irct  της  κλί- 
νης είσηλ&ίν  κνηρ  Μοξος  τη  otpei,  σχηματι  ποιμενιχω ,  περιχείμενος 
δέρμα  αΓ/«ον,  χαΐ  χηραν  έχων  hti  τον  ώμον  ^  καΐ  ράβδον  εις  την 
/εί^,  ηαϊ  ifinaotno  με'  χαγω  ανη^οτιααάμην^  αυτόν.  Καϊ  εύ&υς 
ntguxa^tcP  μοί,  χαϊ  λίγει  fioi  ^Αχεατάλην  νπδ  τοϋ  ΰεμνοτάτου  αγ- 
γέλου, ϊνα  μετά  αού  οίχησω  τας  λοιπας  ημέρας  της  ζοαης  αου.  '*Εδοξα 
ίγω  οτι  τζάρεοτιν  έχπειρσζων  με^  χαϊ  λέγω  αντώ  Συ  γαρ  τις  εΐ; 
£/»,  φημί,  fumaxm  ψ  ηαρεδόΟ^ην.  Λέγει  μοι  Ουκ  iTCiytvoaaxftf  με; 
Ovy  φημί-  Eyni,  φηαιν ,  [ό]  ποιμην  ω  παρεδό^]ς.  'Έτι  αυτόν  λα- 
λοϋντος^  ηλλοιω^η  η  ιδέα  αντοΰ,  και  έπέγνων  αυτόν,  οτι  έκεΐνός 
έατιν  ω  χαρεδό&ην,  χαϊ  ευΰ^ς  αυνεχΰ^ην^  χαϊ  φόβος  με  χατέΚαβε, 
χαϊ  όλος  οννεχόπην  άπο  της  λύπης,  ότι  ούτως  αντώ  απεχρί&ην*  πο- 
νηρώς  χαϊ  άφθονης.  Ό  δΐ  ατΐοχρΦείς  μοι  λέγει  Μη  αιαχχ'νον  ,  αλλ' 
ισχνροτΜίο^  h  ταΐς  ίντολαΐς  fwv,  αίς  αοι  μέλλω  έντέλλεα&αι.  ^Απε- 
στάλην  γάρ,  φηαίν,  ϊνα  α  ΐδες  το  πρότερον  πάντα  αοι  πάλιν  δείξω, 
ανχα  τα  μηα  ταντα*  ύμΐν  ύνμφέροντα.  Πρώτον  γράψον  τάς  έντολάς 
χαί  τας  παράβολος,  ϊνα  νχο  χεΐ^  αναγινώακτ^ς  αύτάς  χαϊ  δυνη9'^ίς 
φνλάξαι  οντάς.  'Έγρ€ίψα  ουν  τας  έντολάς  χαϊ  τάς  παραβολάς,  χαΟ^ώς 
ένετείλατό  μοι.  ^Εαν  ονν  αχονααντές  μου  φνλάξητε  χαϊ  έν  αυταΐς  πο- 
ρβν^ηχΛ  WM  ί^γύφηύ&9  αύτας  έν  χάβαρα  χαρδία,  άπολψρεα&ε  άπό 
τον  KVfiow  Z^m  έη^γγ^λβηο  νμιν  έάν  δε  άχονααντες  μη  μετανοηαητε, 
προο^τε  {δεΥ  ^αΐς  άμαρτίαις  νμών,  άποληψεα^ε  άπο  τον  χνρίου  τα 
εναντία.  Ταντά  μοι  πάντα  οντω  γράψαι  ο  ποιμην  ένετείλατο,  ο  άγ- 
γελος της  μετανοίας. 


3)  όιαΙείηψις:  mc  •fofr.^  M>d  vide-  '{)  apogr.  αννίχύΟη. 
tor  f  ei  «I  *itt^mm  eue.  4)  «μο^Γ.  άηέχρί&η. 

4)  τόηψ:  oMMrfao  lie,  η••   τρόπψ.  5)  βρόμη.  Ισ/νροηοί«ηι. 

(ι)  «po{tr.  /uitrt  lit  itvift. 
Tiib  f .     I)  afopt.  άττίοηβσάμην.  7)  uiiciN  incluM  pcr    huc   capul,   ul 

2)  Miff0tMa9iOi :  tU  dbtioclc  apopr.     id  rrpeUni,  ipMi  «ddidimue. 


588  IIERMAE  PASTOR. 


ΕΝΤΟΛΗ  A\ 

Πρώτον  πάντων  πίΰτενϋον  οτι  εϊς  εβτΐ  ϋ^ός^  6  τα  πάντα  κτίβας 
και  καταρτίβας ,  καΐ  ποί7]ΰας  εκ  τον  μη  οντος  εις  το  είναι  τα  πάντα, 
χαϊ  πάντα  χωρών,  μόνος  δε  αχώρητος  ων,  κα\  φοβηϋ-ητι  αυτόν.  Καϊ 
αποβάλεις  πάΰαν  πονηρίαν  άπο  6ον ,  καϊ  ενδυΰη  παααν  άρετην  καϊ 
δικαιοΰννην '  καϊ  ξηΰΥ)  τω  Ό'εώ  ,   εάν  φνλάξης  την  εντολην  ταντην. 

ΕΝΤΟΛΗ   Β'. 

ylεγει  μοι  '^Λπλότητα  εχε ,  καϊ  άκακος  γίνου  ,^  καϊ  εΰτ)^  ως  τά 
νήπια  τά  μη  γινώβκοντα  πονηρίαν  την  άπολλϋβαν^  την  ζωην  τών  άν- 
Θ-ρώπων.  Πρώτον  μεν  μηδενός  καταλάλει  μηδέ  ηδεως'^  άκουε  καταλα- 
λοϋντος '  εΐ  δε  μι] ,  καϊ  ΰυ  άκονων  ένοχος  εΰτ}  της  αμαρτίας  του  κα- 
ταλαλοϋντος,    εάν   πιβτευΰης    τ^    καταλαλια    ri   αν  άκονΰτις'    πιβτευβας 

γαρ  καϊ  6υ  αντος  έξεις ^  του  αδελφού  ΰον '  ούτως    ονν    ένοχος   εΰΐ] 

τγ  αμαρτία  του  καταλαλοϋντος.  Πονηρά  7j  καταλαλια  καϊ  άκατάβτατον 
δαιμόνιον ,  μηδεποτε  είρηνεϋον ,  αλλά  πάντοτε  εν  διχοΰταΰίαις  κατοι- 
κούν. ^Λπεχου  ούν  απ'  αυτοϋ ,  καϊ  ευΰ'ηνίαν  πάντοτε  έξεις  μετά  πάν- 
των. "Ενδυααυ  δε  την  ΰεμνότητα,  εν  ύ}  ονδεν  πρόβκομμά  εβτι  πονη- 
ρόν ,  αλλά  πάντα  ομαλά  καϊ  Γλαρά  τά  έργα.  Έργάζου  το  άγαϋ'όν,  καϊ 
εκ  τών  κόπων  βου,  ών  ο  Ό^εος  δίδωοί  οοι,^  παΰιν  ύΰτερουμενοις  δίδου 
απλώς,  μη  διατάζων  τίνι  δώς  η  τίνι  μη  δώς'  πδσι  δίδου'  παΰΐ  γάρ 
6  ϋ'εος  δίδοα&αι  ϋ'έλει  εκ  τών  ιδίων  δωρημάτων.  Οι  οϋν  λαμβάνον- 
τες άποδώβονΰι  λόγον  τω  ϋ•εώ ,  διά  τι  ελαβον  καϊ  εις  τι'  ο  Γ  μίν  γάρ 
λαμβάνοντες  ϋ'λιβόμενοι  ου  δικαβΟ'ηοονται ,  οι  δε  εν  νποκρίΰει  λαμβά- 
νοντες τίΰουϋι  δίκην.  '^Ο  ουν  διδους  άϋ'ώός  εϋτιν '  ως  γάρ  έλαβε  παρά 
του  κυρίου  την  διακονίαν,  ε5[ωσε],''  μη  διακρίνων  τι  δω.  Έγενετο 
ουν  rj  διακονία  αυτή  απλώς  τελεβ^εΐΰα  ένδοξος  παρά  τω  -θεω.  ""Ο 
ουν  ούτως  απλώς  διακόνων  τω  Ό•εώ  ξηβεται.  Φυλαΰΰε  ουν  τάς  εντο- 
λάς  ταύτας  ως  ΰοι  λελάληκα,  ίνα  7}  μετάνοια  ΰου  καϊ  του  οϊκου  ΰου 
εν  άπλότητι  ευρεΌ"?!^  καϊ  άπολαύι^  κα&αρώς  καϊ  άνιάτως. 

ΕΝΤΟΛΗ  Γ\ 

Πάλιν  λέγει  μοι  ^Αλη^ειαν  αγάπα,  καϊ  παΰα  άληΰ•εια  εκ  του 
βτόματός  ΰου  εκπορευε6θ•ω,  ϊνα  το  πνεύμα,  ο  ϋ•εος  κατωκιΰεν^  εν  τγ  ΰαρκϊ 
ταύτγι,  άληΰ'ες  εύρεΰ'ΐί  παρά  παΰιν  avb-ρώποις,  καϊ  ούτω  δο^αβϋ'ηϋεται 
όμοϋ  ο  εν  ΰοϊ  κάτοικων '  οτι  κύριος  άληΰΊνός  εΰτιν  εν  παντϊ  ρηματι, 
καϊ  ουδέν  παρ'  αυτώ  ψευδός.  Οι  ούν  ιρευδόμενοι  άϋ-ετουβι  τον  κύριον, 
καϊ  γίνονται   άποβτερηταϊ  του  κυρίου,  καϊ  μη  παραδίδοντες   αυτώ  την 


Mand.II.  l))'tj/oi;:  apogr.  rof  •  priore  5)  nonnulla  deesse  apparet. 

syllaba  omissa.  6)  όίίίωαί  aoi:  apogr.  δίδωσοι. 

2)  καϊ    farji    apogr.   J'    earj ,    sed  7)  εά^ωσε]:   sic  in  ipso  apogr.  est. 
siiper  J'  notata  sunt  haec  :  γάρ,' η,  καϊ .           8)  inter  εύρεί>^/7  βΙκ«1  suprascriptuni 

3)  apogr.  άπόλλυύαν.  est  κριτ^,  recentissima  manu  rursus  de- 

4)  apogr.    corruple:     μηδίν    μηδη,  Jetum. 

super  η  exlremo  litteris  έια  positis.  Mand.  lil.     1)  apogr.  κατφκηαεν. 


ι 


MAXDATLM  Ι.  II.  III.   iV,   t.  589 

ηβΐ(^αΐαΘψηιν  ην  ϋαβον  ΪΙαβον  γαρ  χαο*  οτντοΰ  ιτνενμα  αψενΰτον. 
τοντο  iav  ^tvihg  άτίοδωαωύιν^  ΙμΙαναν  την  Ιντολην  τον  xv(}iov  χαϊ 
έγένοντο  άηούπρψαΐ.  Tttvra  ουν  άχονβας  ίγώ  hdavaa  Uav.  ^Ιδών 
6(  μ(  κλαίοντα  Ifysi  Τι  itlaUig;  ^Ori ,  '.φημί^  %νριε,  ονχ  οίδα^  ου* 
δνναμαί  ϋω&ηναι.  Jta  τΐ;  φηβίν.  0\>6έπω  γαρ  ^  φ^^μΐ,  χνρι,ε^  iv  τυ 
έμν  £toy  αΙη&Ις  Οάλιιβα  ρήμα^  άλλα  9τάντοτ<  πανονργως  ίλάληαα  μετά 
nartmv,  *αϊ  το  ψευδός  μου  άΐη^ες  Ιηίδειξα  ηαρα  πάσιν  αν&ρωποίς' 
%αϊ  ουδέτίοτέ  μοι  ονδεις  onnrfijrfv,  αλλ*  iπιστεύ^η  τω  λόγω  μον.  Πώς 
ουν,  φηρ^,  xv?«,  δύΐ'αμαι  ζήΰαι  ταντη  πράζας ;  Συ  μέν,  φηαΐ,  χαλώς 
»αϊ  ΰύίηΟώς  φρονείς'  ίδει  γάρ  ΰε  ώς  ^εον  δονλον  ίν  αλητεία  πορεύε- 
e9ai  χα\  ηονηραν  αυνεΙδί]αιν  μετά  του  τη'ενματος  της  αλη&ύας  μη 
χατοιχεΐν^  μηδΐ  λύχην  Ιτιαγειν  τω  ηνεύματι  τω  αεμνω  χαϊ  αλη&εΐ. 
Ουδεττοτε^  φ^}μΙ,  yίΰρUy  Tourvra  φιματα  αχριβώς  ηχοναα.  Νϋν  ουν, 
φηόΐν,  αχούείς  *  φΰλαβαε  οντά,  ίνα  χαϊ  τα  τιρότερον  α  ίλάΚηαας  ψ(ύδν 
Ιν  ταίς  πρβιγματείαις  σον,  τοντων  εύρε&έντων  άλη&ινών^  χαχεϊνα  πιΰτα 
γέιημαι'  δνναται  yap,  φηοΐ,'  χαχεΐνα  πιάτα  γενέΰ^αι'  iav  ταντα  φνλά- 
ξιρς,  «αΐ  coso  τον  ννν  Λαύ<χν  αλη&ειαν  λαλ^ιατις*  δυνηα\ι  αεαντω  ζωην 
χ^ΜΟΜ^ββπίθαι  *  χαϊ  ος  αν  άχούατι  την  ίντολην  ταύνΐ}ν  χαϊ  αφεξεται 
τον  πονηρότατου  πνεύματος^  ζηΰεται  τω  θεω. 

ΕΝΤΟΛΗ  Δ  . 

Ι.  ^EAnkiXoaai  00(,  φηαΐ•,  φυλίιοοειν  την  αγνείαν^  χαί  μη  αναβαι- 
vhm  βου  bu  την  χαρδίαν  ττερϊ  γυναιχος  αλλότριας  η  περϊ  πονιιρίας 
τίνος  η  χερ\  τοιούτων  όμοίοψάτων*  τΜνηρών  τοντο  γαρ  ποιών  αμαρ- 
τίαν  μεγάλην  Ιργαζι^ι.  Της*  dl  αης  μντιμονενων  πάντοτε  γνναιχος  ουδέ- 
ποτε διαμαρτηύεις.  '£σν  γαρ  αυτή  η  ίν3ύμηαις  η  πονηρά  ίπϊ  την 
παρόίβηβ  οον  αναβ^,  δίαμαρτηύεις ,  χαϊ  ίάν  ίτέραν  ώααύτως  πονηρίαν 
ίν0Όμιη<η,  πονηρά  Ιργάζτ}'  η  γάρ  ίν^ψηαις  αντη  \}(οϋ  δονλω  αμαρτία 
μιγάλη  ίατίν'  Ιαν  δε  τις  ίργάζηται  το  ίργον  το  πονηρυν  τοντοΐ,  9^άνατον 
ίαντώ  κατεργάζεται.  Bλhcε  ουν  αύ'  άπέχον  άπο  της  ίν&νμηαεως 
ταντης'  οπον  γαρ  αεμνότης  χατοιχεΐ,  έκεΐ  ανομία  ονχ  οφείλει  άναβαί- 
νιιν  ba  ηαρόίαν  ανδρός  δικαίου.  Λέγω  αυτω  Κνριε ,  ίπίτρεψόν  μοι 
6ΐίγα  ίπίρβηηααΐ  αε.  Λίγε ,  φηαίν.  Εί  γυναϊχαν ,  φημί . .  .'^  κι'^ιε, 
πίΟτην  ίν  χυρίω,  χαϊ  ταύτην  ευργι  h  μοιχεία  τινί^  μητι  άμαρτάνει  ο 
Μ\ρ  6  <Τνζΰν  μετ*  αυτής;  '*Αχρι  της  αγνοίας^*  φηαίν,  ονχ  άμαρτάνει' 
Utv  δϊ  γνψ  6  άνηο  αυτής  την  άμαρτίαν  y  χαϊ  μη  μίτανοιίίατ)  V  Jv^'Vt 
ίΛΧ'  buffLdvi^  τρ  αμαρτία  αυτής  ^  χαϊ  αυζΓ]  μετ*  αντής  ο  ανηρ^  ένοχος 
Jhua  της  ίφαρτίας  και  κοινωνός  τής  μοιχείας  αυτής.  Τι  ουν,  φημί, 
πνρίί,  itot^6U  6  &νηρ,  Ιάν  Ιπιμείντι  τω  πάθ(ΐ  τούτω  ή  vvvtj;  *Α7ΐο- 
kvoatm,  φηύΐν,  αύτην  καϊ  6  άνηρ  Ιφ"  ίαντώ  μεινάτω'  έάν  δ^  άπο- 
Ινύας  την  γυναίκα  καϊ  ίτίραν  γαμήαι^,  χαϊ  αυτυς  μοιχαται.     *Εάν  ουν, 

ι,  χνρ»,  μηα  ri  iatolvdiivta  την  γυναίκα  μετανο^Ία^ι,  χαϊ  ^ελή<ΐγ 


2)  •'«  .   ...,   «pofT.  pro  tt  Hi  •ι•ί••••ί.  2)  ιής:  .•|'••».ι.   ιμ. 

.1)  »ρηβτ.  *ίημί.  3)  φημί:   •ροκΓ.  φηα/.    Τιιιη  ηοη• 

4)  9Pogr. λάλησε* ς^  noUitoqtaperii.  nibil  deett  γυναϊχαν:  lic  apogr. 
llHM.iV.  \)6μοΐ90μάτ•βν:  ticapogr.  4)  apofr.  άνοίας. 


590  HERMAE  PASTOR. 

im  τον  ϊδιον  ανίρα  έτνιατρέψαι ,  ον  παραδεχ^-ήΰεταί;  Και  firjv,  φηϋίν, 
iav  μη  παραδέξηται  αυτήν  6  άνηρ ,  άμαρτάνεν ,  καΙ  μεγάλην  εαντώ 
αμαρτίαν  ετιιΰπαται,  άλλα  δει  παραδεχϋ-ήναι  το/'  τϊμαρτηκότα  καΐ  μετα- 
νοονντα'  μη  επϊ  τΐολν  δε'  τοις  γαρ  δονλοις  τον  'θ-εον  μετάνοια  εΰτι 
μία.  ^dia  την  μετάνοιαν  ονν  ουκ  οφείλει  γαμεΐν  ο  άνηρ '  αυτή  η 
πραξις  ίτνϊ  γνναιτά  %α\  άνδρί.  Ου  μόνον,  φηαΐ,  μοιχεία  εΰτϊν  εάν  την 
ΰάρκα  αυτοϋ  μιάνη ,  άλλα  %αϊ  ος  άν  τΐοιη  τά  όμοια  τοΓ^  'εΟ^νεβι,  μοι- 
χαται.  "^Ιΰτε  ^  χάν  τοιούτοις  εργοις  επιμείνη  τις  καϊ  μη  μετανοήύει, 
άπεχον  απ  αντον,  καϊ  μηδέ  ΰυζηϋΊ^  αυτω'  ει  δε  pj,  καϊ  ΰυ  μέτοχος 
ει  της  αμαρτίας  αυτοϋ.  ^ιά  τοϋτο  προΰετάγη  υμΐν  εφ'  εαντοΐς  μένειν, 
εϊτε  γυνή  εϊτε  άνηρ '  δύναται  γάρ  εν  τούτοις  μετάνοια  είναι.  Έγώ 
ούν,  φηύίν ,  ου  δίδωμι  άφορμην  ϊνα  η  τΐραξις  αϋτη  ούτω  ΰυντελεΐται, 
αβτε  μηχετι  άμαρτάνειν  τον''  7]μαρτηκ6τα'  περϊ  δε  της  προτερας  αμαρ- 
τίας αύτον,  εατι^  του  δυναμένου  ϊααιν  δούναι '  αύτος  γάρ  εΰτιν  ο  'έχων 
ηάντων  την  έξουΰίαν. 

Π.  Ήρώτηΰα  αύτον  πάλιν  λέγων  Έπεϊ  6  κύριος  άξιον  με  ηγη• 
ΰατο  ϊνα  μετ'  έμοϋ  πάντοτε  κάτοικος,  ολίγα  μου  ρήματα  ετι  άνάΰχου, 
ίπεϊ  ού  6υνιώ  ουδέν,  καϊ  η  καρδία  μου  πεπώρωται  άπο  των  προτέρων 
μου  πράξεων '  ϋυνέτιβόν  με,  ott  λίαν  άφρων  ειμί,  καϊ  όλως  ούδεν  νοώ. 
Άποκρί'&είς  μοι  λέγει  Έγω,  φηΰίν ,  επϊ  της  μετανοίας  ειμί,  καϊ  παΰι 
τοις  μετανοοϋΰι  ΰύνεΰιν  δίδωμι'  η  ού  δοκεΐ  6οι,  φηΰίν,  ως  αύτο  τοϋτο 
το  μετανοηΰαι  ΰύνεβίς  εΰτι  μεγάλη ;  Συνήκε  γάρ  6  άμαρτήαας ,  οτι 
εποίηΰε  το  πονηρον  έναντι  κυρίου ,  καϊ  άνέβη  επϊ  την  καρδίαν  αύτοϋ 
η  πράξις  ην  επρα'ξε ,  καϊ  μετανο7}6ας  ούκ  ετι  εργάζεται  το  πονηρόν, 
άλλα  το  ayaO-ov  πολυτελώς  εργάζεται,  καϊ  ταπεινοί  την  ι^υχην  αύτοϋ 
καϊ  |3αΰαν/^εί.,  οτι  ημαρτεν.^  Βλέπεις  ούν ,  φηΰίν,  οτι  η  μετάνοια 
ΰύνεβίς  εΰτι  μεγάλη,  /ίιά  τοϋτο  ούν,  φημί,  κύριε,  ε'ξακριβάζομαι  παρά 
ΰοϋ  πάντα'  πρώτον  μέν^  οτι  αμαρτωλός  εΙμι,  ϊνα  γνώ  ποια  'έργα  εργα- 
ζόμενος ζηΰομαι,  οτι  πολλαί  μου  είΰϊν  αί  άμαρτίαι  καϊ  ποικίλαι.  Ζηΰτ], 
φηΰίν,  εάν  τάς^  εντολάς  μου  φύλαξης  καϊ  πορευϋ'^ς  εν  αύταΐς'  καϊ 
ος  άν  άκούΰας^  τάς  έντολάς  ταύτας  φυλά'ξ•^,  ζηΰεται  τώ  Ό^εώ. 

III.  "Ετι^  ψ^^  'ίίύριε,  προΰΟ-ηΰω  του  έπερωτηΰαι.  Αέγε,  φηΰίν. 
*Ήκουΰα,  φημί,  κύριε,  παρά  τίνων  διδαΰκάλων,  οτι  ετέρα  μετάνοια  ούκ 
'ε'ΰτιν  ει  μη  εκείνη,  οτε  εις  ύδωρ  κατέβημεν  καϊ  ελάβομεν  άφεΰιν  αμαρ- 
τιών Ί]μών  την  προτέραν.  Λέγει  μοι  Καλώς  ηκουΰας'  ούτω  γάρ  έχει. 
"Εδει  γάρ  τίνα  ειληφότα  άφεΰιν  αμαρτιών  μηκέτι  άμαρτάνειν,  άλλ'  εν 
άγνεία  κατοικεΐν.  Έπεϊ  δε  πάντα  εξακριβάζη ,  καϊ  τοϋτό  ΰοι  δηλώΰω, 
μη  διδούς  άφορμην  τοις  μέλλουΰι  πιΰτεύειν  η  τοις  νϋν  πιΰτεύΰαΰιν  εις 
τον  κύριον.  Οι  γάρ  νϋν  πιΰτεύΰαντες  η  μέλλοντες  πιΰτεύειν  μετάνοιαν 
αμαρτιών  ούκ  εχουΰιν,  άφεΰιν  δε  εχουΰι  τών  προτέρων  αμαρτιών  αυτών. 
ΤοΙς  ούν  κληΰ-εΐΰι  προ  τούτων  τών  ημερών  ε&ηκεν  ο  κύριος  μετάνοιαν. 
Καρδιογνώΰτης  ων  6  κύριος^  καϊ  πάντα  προγινώΰκων,  εγνω  την  άΰϋ^έ- 


5)  τον:   apogr.  την.  8)  facillime  excidit  h.  1.  τον  ^εον. 

6)  αυζηϋ^ι:  ita  apogr.  nisi  quod  etiam  Cap.  II.     1)  apogr.  ημαρτον. 
siiper  ν  gravem  habet.  2)  inepte  apogr.  additnmhabct^r  τα?. 

7)  apogr.  rursus  τήν.  3)  apogr.  ακούσης. 


ΜΑΝΠΑΤΓΜ  IV,   1—4.    V,  Ι.  591 

vtutv  των  α¥9γωπων  %αΙ  την  xolvJtXotUav  rov  διαβόΐου,  οη  ποιψει 
τι  *αχ6ν  τοις  δονίοις  τον  θεον,  χβτΐ  πονηρ^νεται  ξΐς  αυτούς.  Πολν- 
{νΰτίλαγχνος  ονν  6  χνριος  εν<ίΜΐαγχνΐ69•η  htl  την  ποίηβιν  αυτού  και 
f^xf  την  μετάvoutv  ταντην '  χαϊ  iμoϊ  η  iξ|Oυcia  της  μετανοίας  ταύτης 
ido^.  *AUm  Ιέγω  tfoi,  φηοί^  μετά  η/ν  χλήσιν*  ίχεΙνΐ]ν  rtjv  μεγάλην 
9tA  βψιηίν  εάν  τις  ί%7τειραα&ε\ς  νηο  τον  διαβόλου  άμαρτήαΐί,  μίαν 
p^ta»out¥  ίχει '  Ιβν  δε  νττο  χείρα  άμαρτάνγι  χαι  ον  μετανον/σ?;,  αανμφορόν 
Ifs»  τψ  «νθ^βΜΜ»  το  TotovTOv*  δυαχόλως  γαρ  ξηοεται.  Λίγοα  αντω 
*f^toWH)Mf^ij»  τ«ντ«  ηαρα  ΰον  άχονΰας  ουτω^  άχρφώς'  οίδα  γαρ  οτ», 
Ι«ν  fmtdn  χρο69ν6ω  ταΐς  άμαρτίαις  μου,  ΰω&ήαομαι.  Σω^^ήa^Jy  φηαΐν^ 
Μβά  χανης  otfot  iav  ταντα  ποιηοωΰιν. 

IV.  ^Ηρώτηαα  αυτόν  nahv  λέγων  Και  ίπεί  άπαξ  ^^'hv  M^"» 
fri  /iot  χαι  τοντο  δήλωοον.  Λέγε,  φηαίν.  *Εαν  γννη,  φημί^  χνριε,  η 
ηύ^ν  ανηρ  τις  χοιμη^ξ^  χαϊ  γαμηότι  τις  i^  αυτών,  μητι  αμαρτάνει  ο 
γαμών;  Ουχ  αμαρτάνει  y  φηαίν  iav  δh  iv  Ιαντω  μείντ}  τις  ^  πεοιασο- 
xfytv  kntn  τιμήν  χαϊ  μεγάλην  δόξαν  περιποιείται  ποος  τον  χνριον 
Ιβϊτ  δΐ  χβΑ  γαμψής,  ούχ  αμαρτάνει.  Τηρεί  ουν  την  αγνείαν  χαϊ  την 
€ίμ»όνητα.  xorl  ζησ^  τω  Ο^εώ.  Ταντα  οοι  οβα  λαλώ  η  χαϊ  μέλλω 
laL•tVf  φνίασαε  άπο  τον  ννν,  αφ'  ης  fiot  παρεδό&ης  ημέρας  y  χαϊ  εΙς 
τον  οϊχόν  αον  χατοιχηαω'  τοις  δε  προτεροις  σον  παραπτώμαΰιν  αφεΰις 
foroi,  iav  τας  ίντολάς  μον  φνλάξΐ]ς.  Καϊ  πάΰι  δε  αφεΰις  ϊΰται,  iav 
τάς  έντολάς  μον  ταύτας  φνλάξωαι  χαϊ  πορεν&ώΰιν  iv  τγ  άγνότητι  ταυη/. 

ΕΝΤΟΛΗ  Ε'. 

Ι.  Μαχρό^'μος,  φηοί,  γίνου  και  ΰννετός,  χα\  πάντων  των  πο%»η- 
f»r  ίργων  κατ€ίκνρΐίν6εις  καϊ  Ιργάοτ^  παααν  διχαιοαννην.  *Εαν  γαρ 
μαχρό&ΤΜος  foi;,  το  πνενμα  το  αγιον  το  χατοιχοϋν  iv  αοϊ  χα&αρον 
ίϋΗΛ,  μη  έπιοκοτονμενον  νπο  ετiρov  πνεύματος y  αλλ*  iv^  ενρντίρω^ 
ηατοικονν  αγαλίιάαεται  τιαϊ  ενφραν&ήοεται ,  χαϊ  μετά  τον  αχενονς  y  iv 
ά  Kotoixfif  λειτουργήσει  τω  9εώ  Ιν  Ιλαρότητι,  ίχον  την  εν^]νίαν  iv 
ίαυτω'  iav  6h  6ένχολί<ί  τις^  προαέλΟ^τ},  εν&νς  το  πνενμα  το  αγιον, 
τρυφι^ον  ον,  ατενοχωρεϊται ,  μη  ίχον  τον  τόπον  χα^αρόν ,  χαϊ  ζητεί 
η  έκ  τοϋ  τόπου*  πνίγεται  γάρ    §νπω  τον  πονηρον  πνεύματος^ 


μη  tjov  τόπον  λειτονργηααι  τώ  χνρίω  χαΟώς  βονλεται,  μιαινόμενον 
άπο  της  οξυχολίας.  *  Εν  γάρ  τ^  μαχροΟ^νμΙα  ό  χνριος  χατοιχεΐ,  iv 
δΐ  τή  δξνχοΰα  ό  διάβολος.  Αμφότερα  δε  τα  πνενματα  ίπϊ  το  αντό 
κίΐτοιχοϋντα  άαύμφορά  Ιατι  καϊ  πονηρά  τω  άνΟρώπω  ίχείνω ,  iv  ω 
%atouuhf0i9.  'Εάν  γάρ  λαβών  άφίνΟιον  μιχρον  λίαν  χαϊ*  εις  χεράμιον 
μΟυαος  Inzij^,  ονχΐ  ολαν  το  μίλι  αφανίζεται,  χαϊ  πιχρυν  λίαν  χαϊ 
άπάΙΙναι  την  /Ινχνη/τσ  τον  μίλιτος*  καϊ  ουκέτι  tt/v  αύτην  χάριν  ΐχη 


€Λψ.  III.    1)«Λ#«#τ:  «pogr.  Sl^tnp,  3)  όξυχολία  τις:  «ρο^Γ.  habel  όξυ- 

Mmd.  V.     Ι)   Ui  •ψθ9Τ.  vktelw  inl  χοΧίσ^. 

Mi^  ff  mlHMi»  Μΐ4•  fadl«  ed  έύρν-  6)  iod•  ■  Mta   πιχρόν  λίαν  oralio 

χ•»ρψ  vi^ctar  coacl«4i  p«Me.  non  neu  proceiil,  μΛ  iu  ait  {n  ipogr. 


592  HERMAE  PASTOR. 

πάρα  τω  δεβπότΐί},  οτι  επιτιρανϋ-η  καΐ  την  χρηϋίν  αντον  απωλεΰεν ; 
^ Eciv  δί  εις  το  μέλι  ου  βλη^τΐ  το  αι\)ίν&ιον  ,^  —  ενγ^ργιΰτον  γίνεται 
τω  δεΰπότγι  αντον.  Βλέπεις  οτι  tJ  μακρο^νμία  γλνκντάτη  εΰτίν  νπερ 
το  μέλι  καϊ  ενχρηβτόν''  εβτι  τω  Ό•εω ,  %α\  iv  αντη  6  κύριος  κατοικεί' 
rj  δε  ο^νχολία  πίκρα  κα\  αχρηΰτός  εΰτιν  εαν  ονν  μιγϊ]  η  οζνχολία  τΐ} 
μακροϋ^νμία,  μιαίνεται  η  μακροΰ•νμία^  καϊ  ονκ  εΙ^βτΙνΥ  ενχρηΰτός  [ποτεΥ 
τω  ΰ^εω  η  εντενξις  αντης.  "Η&ελον,  φημί,  κνριε ,  γνώναι  την  ενεργε- 
ΰίαν^^  της  ο^νχολίας,  ϊνα  φνλάξωμαι  αντης.^^  Και  μην,  ψηΰίν ,  εαν 
μη  φνλάίΐι^ς  απ*  αντης  ΰυ  καϊ  6  οϊκός  σου,  απωλεΰάς  ϋον  την  παΰαν^^ 
ίλπίδα'  άλλα  φνλαξαι  απ'  αντης'  εγώ  γαρ  μετά  ΰον  ειμί'  καϊ  πάντες 
δε  άφεξονται  άπ  αντης,  οΰοι  αν  μετανοηΰωΰιν  εξ  όλης  της  καρδίας 
αντών '  μετ  αντών^^  γάρ  ϊαομαι,  κα\  ΰνντηρήΰω  αντονς '  εδικαιώ&ηύαν 
γαρ  πάντες  νπο  τον  βεμνοτάτον  αγγέλου. 

Π.  ^Άκονε,  φηΰί^  καΧ  την  ένεργειαν  της  οξυχολίας,  πώς  πονηρά 
ίΰτι,  καϊ  πώς  τους  δούλους  του  ϋ^εοϋ  καταατρεφει  τΐ]  εαυτής  ενεργεία, 
καϊ  πώς  αποπλανά  αυτούς  άπο  της  δικαιοσύνης'  ουκ  αποπλανά  δε 
τους  πλήρεις  οντάς  εν  ττι  πίδτει,  ούδε  ενεργηβαι  δύναται  εις  αυτούς, 
οτι  ή  δύναμίς  μον  μετ^  αντών  εΰτίν  αποπλανά  δε  τονς  άποκενονς 
καϊ  διψύχονς  οντάς.  "Οταν  δε  ϊδη  τονς  τοιούτονς  άνΌ•ρώπονς  εύΰτα- 
'Ο'οϋντας,  παρεμβάλλει  εαυτήν^  εις  την  καρδίαν  του  άν&ρώπου  εκείνου, 
καϊ  εκ  του  μηδενός  ή  γυνή  η  6  άνήρ  εν  πικρία  γίνεται,  ένεκεν  βιω- 
τικών  πραγμάτων ,  ύπερ  γε  έδεβμάτων  η  μικρολογίας  τινός ,  η  περϊ 
δόΰεως  άλλης, ^  η  περϊ  τοιούτων  μωρών  πραγμάτων.  Ταύτα  γάρ  πάντα 
μωρά  εΰτι  καϊ  κενά  καϊ  άφρονα  τοις  δούλοις  τον  Ό'εον.  Η  δε  μακρό- 
•θ-υμία  μεγάλη  εβτϊ  καϊ  ίΰχυράν  δύναμιν  ^χουΰα  καϊ  ΰτιβαρά  καϊ  εν&ν- 
νονμένη  έν  πλατνΰμω  μεγάλω ,  ιλαρά ,  άγαλλιωμενη ,  αμέριμνος  ονΰα, 
δο^άζουΰα  τον  κύριον  iv  παντϊ  καιρώ,  μηδέν  εν  εαυτγ  εχουΰα  πικρόν, 
παραμενουβα  διά  παντός  πραεΐα  καϊ  ήβύχιος.  Αύτη  ούν  ή  μακρο^υ- 
μία  κατοικεί  μετά  τών  της  πίβτεως  εχόντων  όλόκληρον.  ΪΖ  δε  ο^υχο- 
λία  πρώτον  μεν  μωρά  εΰτιν  ελαφρά  τε  καϊ  άφρων'  είτα  εκ  της  άφρο- 
ΰύνης  γίνεται  πικρία,  εκ  δε  της  πικρίας  ϋ^υμός,  εκ  δε  του  'Θ'υμοϋ 
οργή ,  εκ  δε  της  οργής  μήνις '  είτα  ή  μήνις  αύτη  εκ  τοΰούτων  κακών 
ϋυνιΰταμένη  ^/νετοτι  αμαρτία  μεγάλη^  καϊ  ανίατος.  '^'Οταν  γάρ  ταύτα  τά 
πνεύματα  εν  ενϊ  άγγείω  κατοικγ},  ου  καϊ  το  πνεύμα  το  άγιον  κατοικεί, 
ου  χωρεί  το  άγγος  εκείνο,  αλλ'  ύπερπλεονάζει '  το  τρυφερόν  ούν  πνεύμα^ 
μη  'έχον  ΰυνηΌ'ειαν  μετά  πονηρού  πνεύματος  κατοικεΐν  μηδέ  μετά  ΰκλη- 
ρότητος,  αποχωρεί  του  άνΰ'ρώπου  του  τοιούτου  καϊ  ζητεί  κατοικεΐν  μετά 
πραότητος  καϊ  ήΰυχίας.     Είτα ,  όταν  άποΰτ^  άπο  του  άνΰ'ρώπου  εκεί- 


0)  Haec  perquam    confusa  in  apogr.  9)  ποτέ:   ila  fere    videtur   in  apogr. 

leguntur.    Scriptum  erat,  si  singula  recte  scriptum   fuisse,    sed    providit  Sim.    ne 

assecutus  sum:    'Έάν  ^ε  εϊς  το  ά\ρίν-  amplius  legi  posset. 
4)^iov  μη  βληΟ^Ρ}  με'λι  ούάε  eig  με'λι  το  10)  Ιΐ'βργεσίκν:  sic  apogr. 

όψίνΟιον  βλη'ϋΊ]  μέλι  ονάε  ενχρ.  Cor-  11)  αυτής:  sicapogr.  Item  φυΑά|/?ί. 

rectum    vero    est  ut  edidimus.     Sequitur  12)   τιασαν:  apogr.  ηάνσαν. 

aulem  aliquid    quod  fere   pro    με'λι   y.ca  13)  αυτών:  apogr.  αυτής. 

accipi  potest.    Rnrsus  siiper  haec  omnia 
recentissimis  ductibiis  correclum  est.  Cap.  11.    1)  ίαντην :  apogr.  ίαντούς. 

7)  εύχρηϋτον:  sic  apogr.  2)  άλλης:  ita    apogr.     Forlasse   ex 

8)  ilaTtv']:  ita  apogr.  Simonidis.  λήψεως  corruptiini. 


MA.\DATUM  V,  1.  2.    VI,   1,  2.  593 

vov  συ  xorroixfi,  γίνεται  6  αν^ρωτνος  έχεϊνος  xtvog  άπο  του  πνεύμα- 
τος τον  iuudoVj  χα\  το  lomov  τητιληοωμένον*  τοΐς  πνενμααι  τοις  πο- 
νηοοϊς'  άχαταονατεϊ  iv  πάσΐ}  τιρά^ει  ovrov,  περιαηωμεΐ'ος  ωδε  χαχεΐοε 
απο  τύν  ηνινμάτων  των  ηθίη]ρών,  χα\  όλως  άηοτνφλονται  «.το  της 
δurvoiaς  της  αναΟης,  Οντως  ονν  συμβαίνει  πααι  τοΐς  οξνχόλοις, 
Άηίχον  ουν  αχο  της  ό^ι^*^^^? »  τοΟ  Λονι/ροτάτου  πνενματος '  Μυααι 
όε  Ti}y  μαχρο9νμίαν,  χαϊ  άντίΰτα  τι)  Οξνχολία  χαϊ  τι)  πιχρία^  και  ?<Ty 
ενριαχόμενος  μετά  της  ΰεμνότητος  της  ηγαττί^μένί^ς  νπο  τον  χνρίον, 
Βλίχε  ονν  μηχοτε  ηαρεν&υμη&ΰς  την  έντοίην  ταΰτην'^έαν  γαρ  ταύτης 
της  ίντοΐής  χυριενσι^ς ,  χαϊ  τας  λοιπας  ivτoλaς  δννηαΐ)  φνλά^αι ,  ας 
ϋοι  μέλλω  ίννέλλεο&αι'  ^σχυε  ουν^  iv  αυταΐς  χαϊ  ivδxn'aμoϋy  χαϊ  πάν- 
τες  Μνναμονό^ωύαν  οαοι  έαν  ^έλωαιν  iv  ανταις'^  πορενεα^αι, 

ΕΝΤΟΛΗ  ς\ 

Ι.  *Ενετειλάμην  σοι,  φησίν,  Ιν  τy  τιρώτ^ι  έντολγ  Ίνα  φνλάξ^ς 
τηψ  πίβτιν  χαϊ  τον  φόβον  χαϊ  τη%  ίγχράτειαν.  Ναί^  9>^μΛ  xt;^(e. 
*j11Xi[  ννψ  9ilm  βοι,  ipfjaiv,  δηλώααι  χαϊ  τας  δυνάμεις  αυτών,  ίνα 
νοιηα^  τίς  αυτών  τίνα  δύναμιν  $χει  χαϊ  ίνεργειαν.  /ίιπλαΐ  γάρ  εΐΰιν 
ef  ίνίργειαι  αντών '  χεΐνται  ονν  ini  διχαίω  χαϊ  άδίχφ}  Συ  ουν  πί- 
ατενε  τω  διχαίω^  τω  δε  αδίχφ  μη  πιΰτεύΰ\ις'  το  γαρ  δίκαιον  όρθήν 
όδον  ϊχει ,  τα  δε  αδιχον  ύτρεβλην '  άλλα  αυ  ττ}  ορβ^ή  οδω  πορεύου  χαϊ 
Ofucly,  την  δε  ατρεβλην  iaaov.  'Ή  γαρ  ατρεβλη  όδος  τρίβους  ούχ  ^χει, 
αλλ*  ονΜβς  χαϊ  τιροόχόμματα  πολλά  y  χαϊ  τραχεΐά  ίΰτι  χαι  άχαν^ώ- 
άης'  (tleftua  ονν  ίατϊ  τοΐς  Ιν  amfj  πορευομενοις.  Οι  δε  Trj  υρ&ίΙ 
όδψ  «o^to^puvoi  όμαΐώς  πίριχακοϋαι  χαϊ  άπροαχόπως'  οϋτε  γαρ  τρα- 
χ(Μτ   ItfCMf  ovrf    άχαν9ήδης.      Βλίπεις   ουν  οη    αυμφορωτερόν*    ίατι 


Tcrvrp  ry  ο^ώ  xo^fveo^oi.  *Αρεσχει  μοι ,  φημί ,  χύριε ,  ταύτη  τ?)  ο^ώ 
wooivwebui,  TIoQtvc^y  φηαί'  χαϊ  ος  αν  ί^  όλης  χαρδίας  έπιατρέψ^ 
π^ς  xvQioVf  ττορεναται  h  crvry. 

II.  "Ακουε  νυν,  ψη^ί,  ^^{ίϊ  ''^ης  πίατεως.  /ίύο  εΐαϊν  άγγελοι 
μετά  τον  αν^ρωπον,  εΙς  της  διχαιο(ίύιη]ς  χαϊ  εΐς  της  πονηρίας.  Πώς 
ονν,  φημί^  χνριε,  γνώαομαι  τάς  αντών  ενεργείας^  οτι  αμφότεροι  άγ- 
γύοί  μετ*  ίμον  χ<ηοιχοϋαιν ;  "Αχουε ,  φηοί^  χαϊ  αυνιεΐς  αύτάς.  Ό 
μ^ν  της  διχαιούννης  aγγεL•ς  τρυφερός  ίατι  χαϊ  αίαχυντηρος  χαϊ  πραυς 
%α\  τρύχιος.  "Οταν  ονν  οντος  Ιπϊ  την  χαρδίαν  αου  άναβί} ,  ...*  γίνω- 
ύηε  0W  ό  άγγελος  της  διχαιοαύνης  μετά  αοΰ  ίατί.  Ταϋτα  ουν  ίατϊ 
tm  |f)W  τον  Ιτγγϋου  της  διχαιοαύνης.  Τούτω  ουν  πίύτευε  χαϊ  τοΐς 
IpjFOf^  «^TOV.  Ορα  ονν  χαϊ  τοΰ  αγγέλου  της  πονηρίας  τα  ϊργα.  Πρώ- 
τον wavtmv  όξνχολός  /ση,  χαϊ  τα  ίργα  αυτού  πονηρά  y  χαταΰτρέφοντα 
τους  όουΐανς  τον  Λον.  "Οταν  ονν  οντος  έπϊ  την  χαρδίαν  αου  άναβζ, 
fvmH  ttiftov  ίαώ  των  tfymv  ικύτον.     Πώς,  9W^*  ^^9*^'i  νοηαω  αυτόν, 

Ι)  ntnXtn^irop :  Mr  β^ο^Γ.  tta  apogTn  te^  MF«r  olroquc  φ  noUtum 

41  t9xvk  ow:  «pofr.  ξβχνγ6ν,  iu  e»t  ov. 
mt  ftmli  cCiaa   t^vfo^  *^  ΐσχνσον         2)  apogr.  Ουμφερώτερον. 
cowicfn• 

(|  9foa.  h  ίανηης.  Οβψ,  IL    1)  Plar•  h.   I.  eicidieKc  in 

IIhm.*?.     1)   dixaitp    Md    iSiMm:  promUi  etl. 

pATttf   ATMT,  39 


594  HERMAE  PASTOR. 

ovK  ίτΐΐΰταμαι.  'Άκουε,  φηΰίν  '  όταν  οξνχολία  ΰοί  χις  προϋπεϋτι  η  πι- 
κρία,  γίνωϋκε  οτι  αντός  εΰτιν  εν  ΰοί'  είτα  Ιπι^νμ,ία  πρά^,εων  πολλών^ 
καΐ  πολυτελειαι^  εδεΰμάτων  πολλών  καϊ  μεϋ-υΰμάτων  καϊ  κραιπαλών 
πολλών  καΙ  ποικίλων  τροφών  ου  δεόντων ,  καΐ  επι^'υμία  'γυναικών,  κα\ 
πλεονεξία  κα\  ύπερηφανία  πολλή  τις  καϊ  αλαζονεία,  καϊ  ο6α  τούτοις 
παραπληΰιά  εΰτι  καϊ  όμοια.  Ταϋτα  ούν  όταν  επϊ  την  καξ>ά/αν  ΰου 
άναβη ,  γίνωΰκε  οτι  ο  κ^/ελο^  της  πονηρίας  εΰτϊν  iv  ΰοί.  Συ  ούν 
Ιπιγνούς  τα  έργα  αύτοϋ,  άπόΰτα  απ'  αυΓου,  μηδέ  αύτώ  πίΰτευε,  οτι 
τα  ϊργα  αύτοϋ  πονηρά  ειΰι  καϊ  άΰύμφορα  τοις  δούλοις  του  'Θ•εοϋ. 
"Έη^εις  ούν  αμφοτέρων  τών  αγγέλων  τας  Ιργαΰίας'  ΰύνιε  αύτας  καϊ  πί- 
ΰτευε τω  άγγελω  της  δικαιοΰύνης'  απο  δε  του  αγγέλου  της  πονηρίας 
άπόΰτη^ι ,  οτι  ή  διδαχή  αύτοϋ  πονηρά  εΰτι  παντϊ  έργω '  εαν  γαρ  γ 
τις  πιΰτότατος  άνηρ ,  καϊ  η  ενϋ^νμηΰις  του  αγγέλου  τούτου  άναβτ}  επϊ 
την  καρδίαν  αυτού,  δει  τον  άνδρα  εκείνον  η  την  γυναίκα  ε^αμαρτηΰαί 
τι.  Έαν  δε  πάλιν  πονηρότατος  τις  εϊη  άνηρ  η  γυνή,  καϊ  άναβγ}  επϊ 
την  κο^ρόίαν  οίυτοΌ  τα  έργα  του  αγγέλου  της  δικαιοΰύνης ,  εξ  ανάγκης 
δει  αυτόν  άγαϋ•όν  τι  ποιηΰαι.  Βλέπεις  ούν,  φηΰίν ,  οτι  καλόν  εΰτι 
τω  άγγελω  της  δικαιοΰύνης  άκολου&εΐν ,  τω  δε  άγγελω  της  πονηρίας 
άποτάξαΰ'ό•αι.  Τά^  μεν  περϊ  της  πίΰτεως  αύτη  η  εντολή  δηλοΐ,  ίνα 
τόΐς  εργοις  του  αγγέλου  της  δικαιοΰύνης  πιΰτεύΰ^ς,  καϊ  εργαΰάμενος 
αυτά  ζηΰτ}  τω  Ό^εώ.  Πίΰτευε  δε  δτί^  τα  ^'ργα  του  αγγέλου  της  πονη- 
ρίας χαλεπά  εΰτι'  μη  εργαζόμενος  ούν  αυτά  ξηΰτι  τω  &εω. 

ΕΝΤΟΛΗ  Ζ'. 

Φοβη%ητι,  φηΰί ,  τον  κύριον  καϊ  φύλαΰΰε  τάς  εντολάς  αυτού' 
φυλάΰΰων  ούν  τάς  εντολάς  του  ϋ'εού  εΰΥ}  δυνατός  εν  πάΰτ}  πράξει,  καϊ 
η  πρά^ίς  ΰου  άΰύγκριτος  εΰται.  Φοβούμενος  γάρ  τον  κύριον  πάντα 
καλώς  εργάΰγ'  ούτος  δέ  Ιΰτιν  ο  φόβος  ον  δει  ΰε  φοβη&ηναι  καϊ  ΰω• 
^ijvat,  τον  δε  διάβολον  μη  φοβηΟ^^ς'  φοβούμενος  γάρ  τον  κύριον  κα- 
τακυριεύΰεις  του  διαβόλου ,  ότι  δύναμις  εν  αύτώ  ούκ  εΰτιν  '^  εν  ω  δύ• 
ναμις  ούκ  εΰτιν,  ούδε  φόβος'  εν  ω  δε  5wo;f*ti  i]  ένδοξος,  καϊ  φόβος 
Ιν  αύτώ.  Πάς  γάρ  6  δύναμιν  έχων  φόβον  'έχει'  ό  δε  μη  έχων  δύνα- 
μιν  υπό  πάντων  καταφρονείται.^  Φοβηόητι  δε  τά  έργα  του  διαβόλου, 
οτι  πονηρά  εΰτι'  φοβούμενος  ούν  τον  κύριον  ούκ  εργάΰη  αντά,'^  άλλ' 
άφέ^Ύ)  άπ  αυτών.  Αιΰΰοϊ  ούν  ειΰϊν  οι  φόβοι'  εάν  γάρ  3•έλΎ}ς  το 
πονηρόν  εργαΰαΰΟ-αι ,  τον  ϋ'εόν  φοβοϋ ,  καϊ  ουκ  εργάΰτ}  αυτό '  εάν  δε 
■Ο'έλγς  πάλιν  το  άγαϋ-όν  εργάΰαΰΌ•αι ,  φοβοϋ  τον  κύριον ,  καϊ  έργάζη 
αυτό.  "Ω,ΰτεό  φόβος  τοϋ  κυρίου  ίΰχυρός  εΰτι  καϊ  μέγας  καϊ  ένδοξος' 
φοβη^ητι  ούν  τον  κύριον  καϊ  ζηΰτι  αύτώ'  καϊ  οΰοι  αν  φοβη^ώΰιν 
αυτόν  τών  φυλαΰΰόντων  τάς  εντολάς  αύτοϋ  ^vjaovroit  τω  Ό'εω.  ]dia  τι, 
φημί,  κύριε,  είπας  περϊ  τών  τηρούντων  τάς  εντολάς  αυτού,  ζηΰονται 
τω  ϋ'εώ;  ""Ότι,   φηΰίν,    πάΰα   rj    κτίΰις^   φοβείται   τον   κύριον,  τάς  δε 


2)  πολυτέλειαι,  ηοη  ηολντέλεικ  \\\     ονχ  εστίν:  liaec  verba  propler  ea  qua« 
apogr.  est.  snbsequiintur  non  abundant. 

3)  1«;  apogr.  τάς.  2)  apogr.  αντάς. 

3)  apogr.   κτηαις.    item  stibsequitur 
Mand.  VII.      1)   otl   άνν.    h>    αντφ     ψοβήτία. 


MANDATUM  Μ,  2.    VII.   Vlll.  595 

ivtojJtg  itvtov  ov  φνΐάΰϋει.  Των  ovv  φοβου^ύνων  %al  φνλασσόΐ'των, 
τος  hftoii^  αυτοΰ  ακόντων*  η  ζωή  ίστι  τιάρα  τω  &εω'  των  dk  fo).  φΐ/ν 
XaocovrmfV  τας  iiToXac  αχιον ,''  ονδ(  ζωή  (ν  αντοΐς. 

ΕΝΤΟΛΗ  Η  . 

Elstfiv  οοί,  ffiiOiy,  οχ^^  τα  χτίδμίηα  τον  θεοΰ  διπλά  icrl•  καΐ  γαρ 
if  fyx^auia  διπλή  ioTiv.  Επί  τίνων  γαρ  δεϊ  ίγκρατενεα9αι^  Ιπί  τίνων 
dl  ου  ^£1.  Γνώίμοόν  μοι^  φ^^μΐ,  κυρΐ£ ,  ίπϊ  τίνων  δει  iγκρaτεv{0&aly 
ini  τίνων  δε  ον  δεϊ.  "Αχονε  ^  φηαί'  το  πονηρον  ^γχρατενον  χ«1  μη 
ποίει  αντό '  το  δε  α/αθον  μη  ^γκρατενον  ,  άλλα  ττοίει  αυτό.  'Εαν  δ$ 
ίγχρατενΰν  το  ποί'ηρον  μη  ποιεϊν,  διχαιοαννην  μεγάλην  ίργάξ]].  ^Εγχρά- 
fCiKSoi  Qvy  ipM  τίονηοίας  ;ra0tj^  ίρ)'αζόμε%>ος  το  αγαθόν.  Ποταπαί, 
φ^μί,  xv^t  (/σίν  ot  πο\Ύ^ρίαι,  αφ*  ων  δεϊ  ήμάς^  ίγχρατενεα&αι ; 
"Xsovc,  φψίίν'  απο  μοιχείας  χαΐ  τιορνείας,  απο  ίδεαμάτων  πολλών^  απο 
πολυτεΧίίας,  χλοντον  χα\  χαιγ]αεως  χα\  νψηλυφροαννης  χαΐ  νπερη• 
φβ¥ΐας^  «αϊ  αχο  ψεναμάτων  και  χαταλαλιας  χαι  νποχρίοεως ,  μνηαι- 
χαχίας  %α\  πάύης  άλλης  βλαΰφημίας.  Ταντα  τα  ?ργα  πάντων  πονηρό- 
τατά  ειοιν  Ιν  rj  ζωη  των  ανθρώπων.  *Απο  τοι'^τωΐ'  ονν  των  ϊργων 
δύ  Ιγχρατενεβ^ΰα  τον  δονλον  τον  ^εον.  '^Ο  γαρ  μη  Ιγχρατενόμενος 
άπο  τούτων  ον  δνναται  (^7](roi  τω  9εω.  *Άχονε  ονν  χα\  τα  άχόλον^α 
τούτων,  "Ετι  γάρ.  φημί^  χνριε,  πονηρά  ^ργα  ίβτί ;  Και  γε  πολλά,* 
tfnfiiv^  ίσ»ν  αφ'  ων  δει  τον  δονλον  τον  θίοΟ  ίγχρατενεο^αι'  χλίμμα^ 
νεναμα,  ΙακΗίτέριΐΟίς  f  ίΐ^ενδομαοτνρία  ^  πλεονεξία  ^  Ιπι^νμία  πονηρά. 
απάτη,  xivoOo^,  αλαζονεία  t  xtti  OCa  τούτοις  ομοιά  είΰιν.  Ον  δοχει 
αοι  ναντα  novrnfa  εΤναι;  Και  λ/αν  πονηρά  τοις  δονλοις  τον  &εον. 
Τούτων  wavtmv  6ci*  ίγχοατενεα^αι  τον  δovL•vovτa  τω  9εω.  ^Εγχοά- 
τενΟΛί  ονν  iaco  πάντων  τούτων .  ίνα  ζήα^ς  τω  9εω  χα\  ^γγραφηογ^ 
μετά  των  ίγχρατενοιιίνων  οντά.*  Αν  μεν  ονν  δει  οι  ίγχρατεύεα&αι,  ταντά 
Ιατιν'  α  δε  δείαε  μη  Ιγχρατιύεύ&αί,  φηαΐν,  άλλα  ποιεϊν,  αχονε'  το  άγα^ον 
μη  ijx^attvoVf  iiku  woUi  αντό.  Και  των  άγαμων  ιιοι,  φημί,  χνριε,  όήλω- 
οον  την  όνναμιν,  ίνα  πορεν^ώ  Ιν  αντοϊς  χα\  δονλεναω  αντοϊς^  ίνα  iργaaά^ 
μίνος  σντα  θνν»;θώ  αω&ηναι.  "Αχονε,  φηοί,  χα\  των  αγαθών  τα  Ι'ργα,  α  γε 
δεϊ  lifyaiiC^u  χαϊ  μη  Ιγχρατεύεαθαι.  Πρώτον  πάντων  πίατις,  φόβος  θίον, 
αγάπη,  ομόνοια,  (ηματα  διχαιοούνης,  αλήθεια,  νπομονη'  τούτων  άγαθώ- 
r^ot^  ουδίν  Ιύτιν  Ιν  τη  ζω^  των  ανθρώπων '  ταντα  ίάν  τις  φνλάαανι  χα\ 
[|*η]*  ^γπρατεύηται  απ  αντών,  μακάριος  γίνεται  iv  ττι  ζωΐ]  αντον.^  Είτα 
τοντων  τα  βαιόλονθα  αχοναον '  χήραις  ύπηρετιϊν,  ορφανούς  χα\  ύστερον- 
μίνους  Ιπ»ύχέπτε6θαι,  Ιξ  άναγχών  λντρονσθαι  τονς  δονλονς  τον  Οεον, 
φίΙόξβ09ν  ilvm  —  iv  γαρ  ry  φιλοξενία  εύρίαχεται  άγαθοποίηαις,  — 
«9τΓ  βΐηδίνΐ  ίαηιτάϋύίΰθαι,  ήούγιον  είναι,  ίνδιίοτίρον  γίνεαθαι  πάντων 
ανθρώπων,  m^tgfivtag  ύίβεύθαι,  διχαιοαύνην  άαχεϊν,  έαχανδαλιαμίνονς" 

Α)  ixortmv:  ile  •yagr^  μ4  vidHer  3)  <f«i    «pogr.  it. 

et  iiuivmv  ortMu.  4)  αυτά :  iu  apogr.,  >ed  «iipcr  α  eit 

η  mifro9  «I  πίίοίς:   «fofr.  ■»!«  ας  «oUlani.  ^ 

nirfmv  d  min^  (Mfer  ^aolal•  ο•ς).  5)  άγα^ηρον:  «ρο^Γ.  άχαί^της. 

β)  [fiii]:  ηοη  e«t  in  «ρομΓ. 

nmL  VIIL     1)  ^ιμας:  apogr.  Ιιμ•»ν.  Τ)  noik  μηόΛΡΪ:  nic  apoRr. 

2)  nolXm:  apofr.  nokltU.  β)  apogr.  ^σχανόαλισμίνονς. 


596  HERMAE  PASTOR. 

άτνο  της  πίΰτεως  μη  άποβάλλεΰΰ'αι ,  αλλ'  εταΰτρεφείν  καϊ  ενϋ"υ(λ,ονς 
'τΐοίεϊν^  αμα(}τάνοντας  νονΌ-ετεΐν ,  χρεώΰτας  μη  ΌΊψειν  καΧ  ενδεείς,  καϊ 
εΐ'  τίνα.  τούτοις  ομοιά  εβτι.  ^οκεΐ  ΰοι ,  φηΰί,  ταντα  αγαϋ-α  είναι ;  Τι 
γάρ,  φημί,  κνριε,  τοντων  άγαΟ•ώτερον  ;^  Πορεύου  ονν,  φηβίν,  εν  αυτοΐς 
και  μη  ίγκρατεύον  απ'  αυτών ,  καϊ  ζηΰϊ]  τω  '&εω.  Φυλαΰΰε  ονν  την 
έντολην  ταντην'  εαν  το  άγαϋ•ον  ποΐ]]ς  καϊ  μη  εγκρατενΰτ}  απ  αντον, 
ζηΰγ^^  τω  ϋ'εω '  πάντες  ζηΰονται  τω  'θ•εω  οι  οντω  ποιονντες.  Και 
πάλιν  εαν  το  πονηρον  μη  ποιτις  καϊ  ίγκρατενβν}  αυτό ,  ζηοτ^  τω  d-εω  ' 
καϊ  πάντες  ζηϋονται  τω  ϋ'εώ,  οϋοι  Ιάν  ταύτας  τάς  Ιντολάς  φυλά^ωΰι 
καϊ  πορευ&ώοιν  εν  αυταΐς. 

ΕΝΤΟΛΗ  Θ', 

Λέγει  μοι  Λρον  άπο  ΰεαυτοϋ^  την  διψνχίαν  καϊ  μηδέν  όλως  διιρυ- 
χηϋτις  αίτηϋαβΌ'αι  πάρα  του  -^εοϋ ,  λέγων  εν  αεαυτω  οτι  πώς  δνναμαι 
αιτήΰαΰϋ'αι  πάρα  του  κυρίου  καϊ  λαβείν,  ημαρτηκως  τοΰαϋτα  εις  αυτόν; 
Μη  διαλογίζου  ταντα,  αλλ'  ε^  όλης  της  καρδίας  ΰου  επίΰτρεψον 
ίπϊ  τον  κνριον ,  καϊ  αίτον  παρ'  αυτοϋ  άδιύτάκτως ,  καϊ  γνώΰτ^ 
την  πολλην  ευΰπλαγχνίαν  κυτοΐί ,  οτι  ου  μη  ΰε  εγκαταλίπτ] ,  αλλά  το 
αίτημα  της  ψυχής  ΰου  πληροφορηθεί.  Ονκ  εΰτι  γαρ  ως  οι  άνθρωποι 
οι  μνηΰικακοϋντες,  αλλ'  αυτός  άμνηύίκακός  εΰτι  καϊ  ΰπλαγχνίζεται  επϊ 
την  ποίηΰιν  αυτόν.  Συ  ούν  κα^άριΰόν  6ου  την  καρδίαν  απο  πάντων 
τών  ματαιομάτων^  του  αιώνος  τοντου,  καϊ  τών  προειρημενων  ΰου  ρημάτων, 
καϊ  αιτον  παρά  τον  κυρίου y  καϊ  άπολί^ιρτ}  πάντα,  καϊ  άπο  πάντων 
τών  αιτημάτων  ΰον  άννΰτέρητος  'εΰτ}^  οΰα  αν  άδιΰτάκτως  αιτηΰΥ)ς  παρά 
τον  κνριον.  'Εάν  διΰτάΰτις  εν  τι}  καρδία  ΰον,  ουδέν  ου  μη  λήψη 
τών  αιτημάτων  ΰου.  Οι  γάρ  διϋτάζοντες  εις  τον  'ϋ•εον,  ούτοι  είΰιν  οι 
δίψυχοι,  καϊ  ουδέν  όλως  επιτνγχάνουΰι  τών  αιτημάτων  αυτών.  Οι  δε 
ολοτελεΐς  οντες  εν  Tvj  πίΰτει  πάντα  αιτούνται,  πεποι&ότες  επϊ  τον 
κύριον,  καϊ  λα|ΐι|3άνονσιν,  οτι  άδιΰτάκτως  αιτούνται,  μηδέν  διψυχουντες. 
Πάς  γάρ  δίψνχος  άν^ίρ,  εάν  μη  μετανοηΰτ},  δνΰκόλως  ΰω&ηΰεται. 
Κα&άριΰον  ονν  την  καρδίαν  ΰον  άπο  της  διψνχίας ,  ενάυίίοη  δε  την 
πίΰτιν ,  οτι  ιΰχνρά  εΰτι,  καϊ  πίΰτενε  τω  Ό'εω,  οτι  πάντα  τα  αιτήματα 
ΰον,  α  αιτεΓ?,  ^νΨ]}•  Καϊ  εάν  αίτηΰάμενός  ποτέ  παρά  τον  κνριον 
αϊτημά  τι  βραδντερον  λάμβανες,  μη  διφνχήΰτ}ς ^  οτι  ταχν  ονκ  'έλαβες 
το  αίτημα  της  ψνχης  ΰον  '  πάντως  γάρ  δια  πειραΰμόν  τίνα  η  παρά- 
πτωμα τι,  ο  ΰν  αγνοείς,  βραδντερον  λαμβάνεις  το  α'ίτημά  ΰον.  Συ 
ούν  μη  διαλίπης  αιτούμενος  το  αίτημα  της  ψυχής  ΰου,  καϊ  ληψτ} 
αυτό.  Έαν  δε  εκκακήΰης  καϊ  διψυχ^'ιΰης  αιτούμενος,  ΰεαντον  αίτιώ* 
καϊ  μη  τον  δίδοντα  ΰοι.  Βλέπε  την  όιψυχ/ίγν  ταντην'  πονηρά  γάρ 
Ιΰτι  καϊ  άΰύνετος,  καϊ  πολλούς  εκριζοΐ  άπο  της  πίΰτεως,  καϊ  λίαν  ίΰχν- 
ρονς.  Καϊ  γάρ  αντη  η  διψνχία  άδελφγι  εΰτι  τον  διαβόλον,  καϊ  λίαν 
πονηρεύεται  εΙς  τους  δούλονς  τον  ΰ^εον.  Καταφρόνηΰον  ούν  της  διψν- 
χίας  καϊ  κατακνρίενΰον   αντης^    εν    παντϊ   πράγματι,    ενδνΰάμενος   την 


9)  apogr.  άγαϋ^ωτερα  ut  videlur,  2)  yviuurj:  sic  apogr. 

10)  apugr.  ineple  ov  Cnafj.  f^  apogiamcu,  supei•  /wnotato  lov. 

Mand.  IX.    1)  (ΤίκυΓοί;  apogr.  super  5)  αύτης :     in    apogr.    primum    era( 

αου  dcleto   οεαντον  praebel.  ηύτοΐς. 


MANDATLM  Vlll.   IX.    X.  597 

niatw  τήν  Ι4ίχνραν  χαϊ  ίυνβτη/ν*  η  γαρ  τίΐσχις  ;τάντο(  έτΜγγελλεται, 
mnu  Tfltwi,  η  δε  διψνχία^  μη  xaranunevoviSa  lorvr^,  πάντα*^  άπο- 
τνγχάχ'ίΐ  χών  Ιρ^-ων  cevrrjg  ων  πράασει.  Βλέπεις  ονν,  ψΐ]αίν  ^  οτι  η 
τύστις  ανω9εν  iou  πάρα  τον  χνρίον^  χαΐ  ^χει  δνναμιν  μεγάλψ'  η  6h 
διψνχία  Ιπίγειον  τη'ενμά  εατι  πάρα  τον  διαβόλου^  διναιαν  μη  ^ονΰα. 
Συ  ουν  δούλευε  τη  έχονσΐ)  δύναμιν  tj}  πίατει  κ«1  άπο  της  διψνχίας 
απόσχου  της  μη  ίχοίοης  δΰναμιν^  χα\  ζηαν^  τψ  &εω'  καϊ  πάντες  ξη- 
uovtai  τω  ^ω  οί  ταντα  φρονηΰαντες. 

ΕΝΤΟΛΗ   Γ. 

Ι.  ji^¥  mco  tffcrvTOv,  φηϋΐ^  την  λνπην'  χαι  γαρ  αντη  αδελφή 
Ιΰτι  της  διψυχίας  χαΐ  τ^^  οξνχολίας.  77ώ?,  φΐ]μΙ^  κνρ»ε,  αδελφή  Ιατι 
Γοντων;  "ΛλΧο  γαρ  μοι  δοχει  είναι  ο|νχολ/«,  χαΐ  άλλο  διψνχία  ^  χ,αϊ 
άλλο  λνχη.  Άοννετος  εΐ,  cn^ρωn^f.  Ον  νοεΐς  οτι  ή  λνπη  πάντων  των 
πνευμάτων  ποντ^ροτέρα  i<rr/,  χαϊ  δεινότατη  τοΙς  δονλοις  τον  &εον^  καϊ 
.-nepa  xnrvra*  τα  πνεύματα  χαταφ9είρει  τον  άν^ρωπον  χαϊ  Ικτρίβει  το 
πνεύμα  το  αγιον  χαϊ  xahv  αώζει;  Έγώ,  φημί,^  χνριε ^  άσννετός  είμι 
χα*  ον  €νηώ  τας  ηαραβολας  ταύτας.  Πώς  γαρ  δύναται  έχτρίβειν  χαϊ 
πβϋίιν  (ίωξειν,  ου  νοώ.  "Αχονε^  φηΰίν  οι  μηδεποτε  έρεννήΰαντες  περϊ 
της  αληθείας  μηδέ  ίπιξψήοαντες  περϊ  της  %>εότητος^  πιΰτενΰαντες  δε 
μόνον,  έμπεφυρμένοι  δε^  πραγματείαις  χαϊ  πλοντω  χαϊ  φιλίαις  i&vi- 
ΧΛΪς,  τιαϊ  αλλαις  πολλαϊς  πραγματείαις  τον  αΙώνος  τοντου.  '^Οϋοι  ονν 
τουτο*ς  ποόσκεινται,  ου  νοοναι  τάς  παραβολάς  της  ^εότητος'  έπιαχο- 
τοντται  γαρ  νπο  τούτων  των  πράξεων  χαϊ  χαταφθ^είρονται  χαϊ  γίνονται 
χεχεραωμενοι.  Καϊ  ως  ot  άμτιελώνες  οι  χαλοϊ  όταν  άμελείαις  τνχωΰι, 
mfoovrua  απο  των  Φοιανθών  χαϊ  βοτάνων  ποιχίλων,  όντως  οΐ  άνθρωποι 
ot  ntavtvemntg  χαί  $1ς  ταντας  τάς  πράξεις  τάς  πολλάς  ίχπίπτοντες 
τας  προειρημίνας  ατίοηίανώνται  άπο  της  διανοίας  αντών,  καταγίνονται* 
χαι  οϊτδεν  όλως  voowfiv.  Οι  di  φόβον  έχοντες  ^εον  χαϊ  ίρεννώντες 
περϊ  ^εότψος  χαϊ  αληθείας  χαϊ  την  χαρδίαν  έχοντες  προς  χνριον, 
πάντα  τα  λεγόμενα  αντοΐς  τίίχννοναι  χαϊ  νοονΰιν,  ort  ^χονΰι  τον  φόβον 
τον  χνρίον  iv  εαντοίς'  οπον  γαρ  6  χνριος  χατοιχεΐ,  έχει  χαϊ  βννεαις 
πολλή.     Κολλήϋψι  ονν  τω  χνρίω,  χαϊ  πάντα  ΰννήαεις  χαϊ  νοήαεις. 

II.  "Αχονε  ονν,  φηαίν ,  ανόητε y  πώς  ή  λνπη  αντη  ίχτρίβει  το* 
πνεύμα  το  αγιον  χαϊ  πάλιν  οώζει.  "Οταν  6  δίψνχος  ίπιβάληται  πράξίν 
ηνα ,  sMxl  ταύτης  αποτύχτι  δια  την  διψνχίαν  αντον .  ν  λνπη  αντη  εΐύ- 
^OQtvntu  εΙς  τον  av^ffomov^  χαϊ  λνπεΐ  το  πνενμα  το  crytov  χαϊ  Ιχτρίβει 
αυτό.  Είτα  xaUv  η  δξυχολία  όταν  χολληϋ^  τω  ανθρώπω  περϊ  πρά- 
γματος τινος^  καϊ  χ»»ρακθ^,  wwXtv  ή  λύττη  εΐόπορεύεται  εις  την  χαρδίαν 
τον  ίίν9γώίηυ  τον  δ^τιολήβαντος,  χαϊ  λνπεϊται  Ιπϊ  ry  πράξει  αντον 
3  ίπρβ^,   χαϊ   μηανοη,  3τι    πονηρον   είργάΰατο.    Αντη   ονν  ή  λνπη 


β)  πάπα:  «ic  •ρολΓ.  4)  χατ ανί ΐ'οντ αι :  ila  aponr.UaUtmm'. 

Mana.  Χ.   .1)  «pogr.  ;ra^W  ιιάνιων.  xuW.Uir ,  %vn  diiriiiniN  |)M((l<TiorilMiH  ivro 

Z)  Λ:  ue  tfoff,^  φίΜΐ   eupecte»  f'ap.   II.      I)   ίχτρίβει   τδ :    epogr. 

ttaL  ίχτρίβετο. 


598  IIEUMAE  PASTOU. 

δοκεΐ  όωτηρίαν  εχΒΐν ,  οχι  το  πονήρον  ηράξας  μετενόηϋεν.  ^^4ιιφότεραι 
ονν  at  πράξεις  λνπονΰι  το  πνενμα'  tj  μεν  δΐ'ψνχία ,  οτι  όνκ  εηέτυχε 
της  πράξεως  αντης ,  η  δε  όξυχολί«  λνπεΐ  το  πνενμα,  οτι  έπραξε  το 
πονηρόν.  ^^μφότερα  ονν^  λυπηρά  εΰτι  τω  πνενματν  τω  αγίω ,  η  τε^ 
διχρνχία  γ.αϊ  η  υξνχολία.  ^Αρον  ονν  άπο  ΰεαντοϋ  την  λνπην  καϊ  μη 
^λίβε^  το  πνείψα  το  αγιον  το  εν  ΰοϊ  κατοικούν,  μηποτε  εντεν'ξηται 
κατά  ϋοϋ  καΐ  άπο6τ\]  άπο  ΰον.  Το  γαρ  πνενμα  τον  θεού  το  δοΰ-εν 
εις  την  σάρκα  ταντην  λνπην  ονχ  νποφερει  ονδε  ΰτενοχωρίαν.  "Ενδνΰαι 
ονν  την  ιλαρότητα  την  πάντοτε  εχονοαν  χάριν  παρά  τω  Ό-εω  και  εν- 
πρόΰδεκτον  ονΰαν  αντω,  κα\  εντρνφα  εν  amrj.  Πάς  γαρ  ιλαρός  άνηρ 
άγα'&ά  εργάζεται  καϊ  άγαΰ•ά  φρονεί,  κα\  καταφρονεί  της  λνπης.  Ό 
δε  λυπηρός  άνηρ  πάντα^  πονηρενεται'  πρώτον  μεν  πονηρενεται,  οτι 
λυπεί  το  πνενμα  το  ayiov  το  δοΰ•εν  τω  ανθρωπω  ιλαρόν  δεύτερον  δε 
λυπών  το  πνενμα  το  aytov  άνομίαν  εργάζεται,  μη  επιτνγχάνων  μηδέ 
εξομολογονμενος  τω  κνρίω.  Πάντοτε  γαρ  λνπηρον^  άνδρος  η  εντενξίς 
ουκ  έχει  δνναμιν  τον  άναβηναι  επϊ  το  Ο^νβιαΰτηριον  τον  ^εον.  ^ιά 
τι,  φημ'ι^  ονκ  αναβαίνει  επϊ  το  ^νϋιαβτηριον  η  εντενξις  τον  λνπονμενον ; 
"Οτι,  φηΰίν,  η  λνπη  εγκάϋ-ηται  επϊ  την  καρδίαν  αυτού'  μεμιγμενη  ουν 
Ύΐ  λύπη  μετά  της  εντεΰξεως  ουκ  άφίηΰι  την  εντευξιν  άναβηναι  κα^αράν 
επϊ  το  &ν6ΐα6τηριον.  "ίΐβπερ  γάρ  οξος  καϊ  οίνος  μεμιγμενα  επϊ  το 
αυτδ  την  αντην  ηδονην  ονκ  εχονΰιν,  οντω  καϊ  η  λνπη  μεμιγμενη  μετά 
τον  άγιου  πνενματος  την  αντην  εντενξιν  ονκ  έχει,  ΚαΌ'άριϋον  ΰεαντδν 
άπο  της  λνπης  της  πονηράς  ταύτης ,  καϊ  ζηοτι  τω  ϋ•εώ '  καϊ  πάντες 
ζηΰονται  τω  Ό^εω  οΰοι  άν  άποβάλωΰιν  αφ'  εαντών  την  λύπ7}ν  καϊ  εν- 
dt;()ui)VTat  πάϋαν  ιλαρότητα. 

ΕΝΤΟΛΗ  ΙΑ'. 

"Εδειξε  μοι  επϊ  ϋνμψελλίον  καΰ•ημενονς  άνΰ'ρωπονς,  καϊ'^τερον 
ανΰ^ρωπον  καΌ-ημενον  επϊ  καϋ^εδρας.  Καϊ  λέγει  μοι  Βλέπεις  τονς 
^πΐ  τον  ϋνμιρελλίον  κα^ημενονς]  Βλέπω,  φημί ,  κύριε.  Οντοι ,  φηόί, 
'πιΰτοί  ειΰι,  καϊ  6  καϋ^ημενος  επϊ  την  καϋ'εδραν  '\\)ενδοπροφητ'ϊ]ς  εΰτϊν 
απόλλων*  την  διάνοιαν  τών_  δούλων  τον  Ό^εον'  τών  διψύχων  δε  άπόλ- 
λνΰιν,  ον  τών  πιΰτών.  Οντοι  ονν  οι  5/ι/;υχοι  ω^  επϊ  μάντιν  έρχονται 
καϊ  επερωτώΰιν  αντον  τι  άρα  εύται  αντοΐς '  κάκεΐνος  6  ι\}ενδοπρρφη- 
της  μηδέ  μίαν  έχων  εν  εαντω  δύναμιν  πνεύματος  ϋ•είον ,  λαλε^^  αντών 
κατά  τα  επερωχηματα  αντών  καϊ  κατά  τάς  επι^νμίας  της  πονι^ρία^ 
αντών,  καϊ  πληΐροΐ  τάς  'ψνχάς  αντών  καϋ'ώς  αντοϊ  βούλονται.  Αντος 
γάρ  κενός  ων  κενώς^  καϊ  αποκρίνεται  κενοΐς'  ο  γάρ  εάν  επερωτηΰ•η, 
προς  το  κενωμα  τον  άνϋ'ρωπον  αποκρίνεται.  Τινά  δε  καϊ  ρήματα 
άληΰ•η  λαλεί'  6  γάρ  διάβολος  πληροί  αντον  τω  αντον  πνεύματι,  εϊ 
τίνα  δννηΰεται  ραξαι^  τών  δικαίων.  '^Όβοι  ονν  Ιβχνροί  ειΰιν  εν  ττ) 
πίΰτει  τον  κυρίου,  ενδεδϋμενοι  την  άληϋ'ειαν ,  τοις  τοιούτοις  πνεύμα- 
ύιν  ον  κολλώνται,  αλλ'   άπεχονται  άπ'  αντών.    "Οΰοι  δε   δίψνχοί   ει'ίίί 

2)  tfrhpbgr.  df.  Mand.  Χί.     1)  άπόλλων :  sic  apogr., 

3)  ^λίβε:  hoc  accenUi  apogr.  "<>»  άπολλνων. 

4)  ηάντα:  sic  apogr.  non  navrore.  ^)  «Pogr. ^-^^g^^   Tum  male  aircov. 

5)  apogr.  λνπηρόν.  4)   ράξαι :  sic  apogr. 


MAiNUATUM  Χ,  2.    ΧΙ.  599 

χαι  πνχνώς  μεutvoovΰ^y  μαντενονται  ώς  και  τ«  Ιβνι;,  καϊ  icwroig  fiti- 
ζονα  άμα^ίαν  ίπιφεροναιν  είδωλολχηρονίτες'  6  γαρ  ίπερωτών  ^ενδο- 
:t^oqnpniv  ταρί  πράξεως  τίνος  ειδωλολάτρης  ίϋτΐ  κ«1  χενος  απο  της 
αληθείας  χαϊ  αφρίύν.  Παν  γαρ  πνενμα  αηο  &εον  δο&εν  ονκ  Ιπερω- 
rorai,  άλλα  ^χον  την  δνναμιν  της  ^εότητος  αφ*  εαντον  λαλεΐ  πίίιτα, 
οτι  ανω&εν  έΰτιν  απο  της  δυνάμεως  τον  θείου  πνεύματος.  Το  δε 
πνενμα  το  επερωτωμενον  y.al  λαλούν  κατά  τάς  ίπιΟ-υμίας  των  άν^ρω- 
ίπίγειόν  ίστι  χαϊ  ίλαφρόν,  δνναμιν  μη  ϊχον'    χαϊ  όλως  ον  λαλεί, 


iav  μη  επερωτιιΟ^^.  Πώς  ουν,  φημί  y  χνριε  ^  άν&ρωπος  γνώαεταί,  τtς 
αυτών  π{ίθφήτης  χαϊ  τίς  ψενδοπροφητης  icrciv ;  *Άχονε ,  ψψ^^  ^^Φ' 
άαφοτερων  τών  ττροφητών'  χαϊ  ως  ύοι  μέλλω  λέγειν  ^  ούτω  δοχιμάαεις 
τον  προφήτι,ν  χαϊ  τον  'ψενδοπροφήτην.  *Απυ  της  ζωής  δοκίμαζε  τον 
αν^ρωπον  τον  έχοντα  το  πνενμα  το  &είον.  Πρώτον  μίν  6  ?χων  το 
πνενμ<(  το  άνω&εν  π^νς  εΰτι  χα\  ηΰνχιος  χαϊ  ταπεινόφρων,  χαϊ  άπε- 
χόμενος  άπο  πάαης  ποη^ρίας  χαϊ  έπι^^μίας  ματαίας  τον  αιώνος  τού- 
τον, χαΐ  fatTOv  ίνδεέ<ίτερον  ποιεΐ  πάιτων  τών  άν&ρωπων,  χαϊ  ονδενϊ 
οΰδεν  άτιοχρίνεται  ίπερωτώμενον ,  ονδε  κατά  μόνας  λαλεΐ,  ονδε  όταν 
θέλι/  αν&οωπος  λαλεΐν,  λαλεΐ  το  πνενμα  άγων,  άλλα  τότε  λαλείς  όταν 
^ελήύ^  αυτω*  ο  &εος  λαλησαι.  '*Οταν  ονν  Ι'λϋ'Υ}  6  άνθρωπος  ο  Ι'χων 
το  τινεΰμα  το  ^εΐον  εις  ανναγωγην  ανδρών  δικαίων  τών  ίχόντων  πίατιν 
^είον  τννενματος,  χαϊ  ^τεν^ις  y^ri/Tat  προς  τον  θεόν  της  ϋνναγωγής 
τών  ανδρών  ίχείνων,  τότε  6  άγγελος  τον  προψίμον  6  κείμενος  προς 
αντον  τιληροΐ  τον  άν&ρωττον,  χαϊ  πληρωθείς  6  άνθ^ρωπος  τω  πνεν/^ατι 
τψ  άγίω  λαλεΓ  εΙς  το  πληόος  κα^ώς  ο  κνριος  βονλεται.  Οντως  ονν 
φβηηρον  ϊσται  το  ττνενμα  της  ^εότητος.  "Οαη  ονν  περϊ^  τον  πνεύμα- 
τος της  ^εότιμος  τον  κυρίου  η  ^νναμις ,  αυτή.  ''Ακουε  ουν,  φηοί, 
κιρι  τοϋ  ττνενματος  τον  επιγείου  χαϊ  χενοϋ  και  δύναμιν  μη  Ι'χηντος, 
αλλ*  οντος  μωρον."*  Πρώτον  μ^ν  ο  άν&ρωπος  ίκεΐνος  ο  δοκών  πνενμα 
fyiv  νψοΐ  (αντον  καϊ  9έλει  ττρωτοκα&εδρίαν  ^χειν,  και  εύ^νς  Ιταμός 
itfn  %αϊ  αναιδής  και  πολι'λαλοί:  καΐ  iv  τρυφαΐς  πολλαΐς  άναατρεφό- 
μένος  χαϊ  Ιν  ίτίραις  πολλαΐς  άπάταις,  χαϊ  μιϋ^ους  λαμβάνων  της  προ- 
φψίίας  αντον '  iav  δε  μη  λάβτ} ,  ου  ποοφητενει.  Αύναται  ονν  πνεύμα 
^ϊον  μ*09(Ρυς  λααβάνειν  καΐ  προφητενειν ;  Ουκ  ενδέχεται  τοντο  ποιεΐν 
(hov  τιροφήτην,  αλλά  τών  τοιούτων  προφητών  έπίγειόν  έβτι  το  πνενμα. 
Είτα  Ζλως  εΙς  αυναγωγην  ανδρών  δικαίων  ουκ  εγγίζει,  αλλ'  αποφεύγει 
αντονς.  Κολλάται**  δε  τοις  διψύγρις  καϊ  κενοΐς,  καϊ  κατά  γωνίαν 
αντοΐς  προφιμεύει,  καϊ  άτιατά  αυτούς  λαλούν  κατά  τά^  έπι&υμίας  αυτών 
%άντα  κενώς'  κενοΐς  γάρ  καϊ  αποκρίνεται.  Το  γαρ  κενόν  οκενος  μετά 
tmv  κενών  ανντι&έμενυν  ον  θραύεται,  άλλα  ανμφωνοϋβιν  άλληλοις. 
"Οταν  δi  Ιλθρ  εΙς  ανναγωγην  ηληρη  ανδρών  δικαίων  εχόντων  πνεϋμα 
ϋίίότατον,  %αΙ  Ιντη;ξ&^  αντ**  αυτών  γένηται,  κενοχηαι  6  άν&ρωπος 
liuivog,  Xttl  το  πνενμα  το  μωρον^"  άπο  τον  φόβου  φεύγει  άπ  αντον, 
κλΧ  χανφοντα»"  ο  άν&ρωπος  ίκεΐνος  κ«1  Ζλως  αυν&ραύεται,  μη  δννά- 
.μ*¥θς  ΧοληΟαι.    *Εαν  γάρ  (Ις  άτΜΰτικην  ϋτιβύατις  οίνον  η   Κλαιον^  καϊ 

5)  apofr.  eitor,  »aper  or  ρο#ίΙο  ο,  Η)  •ι•οκγ.  \nt\'wn  χοπιΛται. 
nirMS4|ae  ου  »oprr  '•  ί»)  dvt':  ila  a|»o«r. 

6)  ηερί  •Ηαπ<Ιβΐ  10)  μωρόν:  apogr.  &γίον. 

1)  »ψο§τ.  μω(ΐΐβ^.     iiiii<i  υι^οη^  11)  χοΐΗ/<»ΰται,ηοαχωΐ(ονΐ(ααικ)^Γ. 


600  HERMAE  PASTOR. 

iv  ccvtoTg  d-rjg  κερ«|ΐιιον  κενόν,  καϊ  πάλιν  Ιίπούχφάΰαι  ^iXtJiJj^?  τΎ\ν 
αποΘ-ηκην,  το  κεράμιον  εκεΐνο,  ο  εθ-ηκας  κενόν,  κενόν  καϊ  ενρηβεις. 
Οντω  καΐ  οί  προφηται  οί  κενοί  όταν  ελ'^ωαιν  εις  πνεύματα  δικαίίον, 
οποίοι  ήλϋ-ον,  τοιούτοι  καϊ  ενρίϋκονται.  "Εχεις  αμφοτέρων  των  προ- 
φητών την  ξωην.  δοκίμαζε  ονν  άπο  των  έργων  καϊ  της  ζωής  τον  αν- 
ϋ•ρωπον  τον  λέγοντα  εαντον  πνενματοφόρον  είναι.  Σν  δε  πίατενε  τω 
π;νεν(ΐιαη  τω  ερχομενω  άπο  τον  'θ'εοϋ  καϊ  εχοντι  δύναμιν'  τω  δε  πνεν- 
ματι  τω  επιγείω  καϊ  κενω  μηδέν  πίΰτενε ,  οτι  εν  αντω  δνναμις  ονκ 
εΰτιν'  άπο  τον  διαβόλον  γαρ  έρχεται.  "Ακονβον  την  παραβολην  ην 
μέλλω  601  λέγειν,  γΐάβε  λί&ον,  κα\  βάλε  εις  τον  ονρανόν ,  ϊδε  ει  δύ- 
ναααι  αψαΰ&αι  αυτόν'  η  πάλιν  λάβε  ΰίφωνα  νδατος  καϊ  αιφώνιΰον 
εις  τον  ονρανόν,  ϊδε  ει  δνναΰαι  τ^ι;πϊ^(?ο:ι  τον  ονρανόν.  Πώς  ,  φημί, 
κνριε,  ταντα  γενεβΟ'αι•^^  άδννατα  γαρ  αμφότερα  ταντα  εϊρτικας.  ""Λς 
ταντα  ονν,  φηβίν ,  άδννατά  εΰτιν ^  οντω  καϊ  τα  πνενμζαα  τα  επίγεια, 
άδννατά  Ιΰτι  καϊ  άδρανη.  Λάβε  ονν  την  δνναμιν  την  άνωθεν  ερχο- 
μενην.  ϊί  χάλαζα  ίλάχιΰτόν  εΰτι  κοκκάριον,  καϊ  όταν  επιπεΰτ}  έπϊ  κε- 
φαλήν άνϋ^ρωπον,  πώς^^  πόνον  παρέχει'  η  πάλιν  λάβε  την  ΰταγόνα,  η 
άπο  τον  κεράμον  πίπτει  χαμαϊ  καϊ  τρυπά"  τον  λί^ον.  Βλέπεις  ονν  οη 
τα  ανω&εν  ελάχιατα  πίπτοντα  επϊ  την  γην  μεγάλην  δνναμιν  εχονβιν' 
οντω  καϊ  το  πνενμα  το  θείον,  ανωΰ•εν  ερχόμενον  δννατόν  εΰτι.  Τοντω 
ονν  τω  πνενματι  πίΰτενε,  άπο  δε  τον  έτερον  άπεχον. 

ΕΝΤΟΛΗ   ΙΒ\ 

Ι.  Αεγει  μοι  Άρον  άπο  ΰεαντον  π«(ίαν  επι^νμίαν  πονηράν, 
fVaf(>at  δε  την  ίπιϋνμίαν  την  άγαϋ•ην  καϊ  ΰεμνην'  ενδεδνμενος  γαρ 
την  επι&νμίαν  ταντην  μιΰηΰεις  την  πονηράν  ίπι^•νμίαν,  καϊ  χαλιναγω- 
γηΰεις  αντόν  κα&ως  βούλτ).  Άγρια  γάρ  Ιοτιν  η  ίπι^-νμία  η  πονηρά 
καϊ  δνΰκόλως  ημερονται'  φοβερά  γάρ  εΰτι,  καϊ  λίαν  ττ}  άγριότητι  αντης 
ίαπανα  τονς  άν&ρώπονς'  μάλιΰτα  δε  iav  Ιμπεΰη  εις  αντην  δούλος 
ϋ-εον  καϊ  μη  ύ}  ΰννετός ,  δαπανάται  νπ  αντης  δεινώς.  Ααπανά  δϊ 
τονς  τοιοντονς,  τονς  μη  έχοντας  ενδνμα  της  επιϋ^νμίας  της  άγαΟτΙς, 
άλλα  εμπεφνρμενονς  τω  αιώνι  τοντω.  Τοντονς  ονν  παραδίδωΰιν  εις 
ϋ•άνατον.  Ποια,  φημί,  κνριε,  εΰτϊν  έργα  της  επι&υμίας  της  πονηοάς 
τα  παραδίδοντα  τονς  άν&ρώπονς  εις  ϋ-άνατον ;  ΓνωρΓΰόν  ju-ot,  καϊ  άφε- 
ξομαι  άπ'  αντών.  Άκονΰον ,  εν  ποίοις  εργοις  ϋ'ανατοί  η  επιΰ-νμία  η 
πονηρά  τονς  δονλονς  τον  ϋ-εον. 

Ιί.  Πάντων  προεχονΰα  επιϋ-νμία  γνναικος  αλλότριας  η  ανδρός, 
καϊ  πολντελείας  πλοντον  καϊ  εδεΰμάτων  πολλών  ματαίων  καϊ  μεΰ-νΰμά- 
χων  καϊ  ετέρων  τρνφών  πολλών  καϊ  μωρών  πάΰα  γάρ  τρνφη  μωρά 
Ιΰτι  καϊ  κενή  τοΓ?  δονλοις  τον  ^εον.  Ανται  ονν  αί  ϊπι^νμίαι  πο- 
νηραί  είΰι,  Ο-ανατονΰαι  τονς  δονλονς  τον  θεού.  Αντη  γάρ  τ)  επιϋ•ν- 
μία  7]  πονηρά  τον  διαβόλον  ^νγατέρα^  έΰτίν.  Άπέχεΰ&αι  δει  άπο  τών 
επιϋ-νμιών  τών  πονηρών,  Χνα  άποΰχόμενοι  ζηΰητε  τω  θεω.  ''Όΰοι  δε 
αν  κατακνριενΟ'ώΰιν  νπ*   αντών  καϊ  μη  άντιΰταϋ-ώΰιν  ανταΐς ,    άποϋ•α- 

12)  sic   apogr.  omisso   δύναται,   nt  14)  apogr.  τρύπα. 
videtur. 

13)  πώς  apogr,,  non  πόσον.  Mand.  ΧΠΙ.    \)  θυγατέρα:  sic  apogr. 


MANDATUM  ΧΠ.  ΧΠΙ,   1—4.  601 

νοννται  εις  τέλος'  ϋ^ανατώδεις  γάρ  ιΐΰιν  αί  ίτα^υμίαι  αύται.  Συ  ονν 
ενδνΰαί  την  επιΘ-υμίαν  της  δίγ.αιοΰύΐ'ης ,  χαϊ  κα^οπλιΰή μένος  τον  φο- 
βον  κνρίον  αντίΰτηΰ-ί  ανταΐς.  '^Ο  γαρ  φόβος  τον  ϋ'εον  κατοικεί  Ιν 
τί)  επι^αία  τί]  aycfO^j}.  *ϊ/  Ιπιϋ-νμία  ή  πονηρά,  iav  i'6y  ΰε  καθ^ω- 
πλιαμενον  τω  φόβω  τον  ϋεον  καϊ  άν^εΰτηχοτα  αυτ?),  φευέεται  άπο 
ΰον  μακράν,  καϊ  ουκ  ετι  αοι  οφ&ηαεται  φοβονμενη  τά•  όπλα  ΰον. 
Σν  ονν  ατεφανω^είς  κ«τ'  αντης  ελΰ^ε  προς  τί,ν  επιΌ^νμίαν  της  διχαιο- 
βννης ,  καϊ  παραδονς  αντΓ]  το  νικος  ο  έλαβες^  δονλενΰον  «υτη  κα^ώς 
αντί]  βονλεται.  Έάν  δονλενατ}ς  rjj  ίπιΰ^νμία  ττ}  άγαΟ-Υ)  καϊ  νποταγτίς 
avrrj,  δννήΰτ}  της  επι^νμίας  της  πονηρας  κατακνριενΰαι  καϊ  ύποτά^αι 
αντην  καΟ-ως  βούλτ}. 

ΠΙ.  "Η^ελον^  φημί^^  κνριε,  γνώναι  ποίοις  τρόποις  με  δει  δονλεν- 
ααι  τ?7  επιΘ^νμία  τη  αγα^.  *Άκονε^  φηβίν.  ^Εργάΰτ^  δικαιοβννην  καϊ 
άρετήν^  «λτίθειαν  καϊ  φόβον  κνρίον,  πίΰτιν  καϊ  πραότητα,  καϊ  οσα 
τοίτοις  υμοιά  ίβτιν  άγα&ά'  ταντα  εργαζόμενος  ενάρεατος  εβΥ]  δονλος 
τον  ^εον  καϊ  ζηΰτι  αντω '  καϊ  πας  ο  ς  αν  δονλενβτ}  τγ  επιύ^νμία  rjj 
α^αθί},  ζ7}ΰεται  τω  &εω.  Σννετέλεΰεν  ονν  τάς  εντολάς  τας  δώδεκα, 
καϊ  λέγει  μοι  *Έχεις  τάς  Ιντολάς  ταντας'  πορενον  iv  ανταΐς  κα\  τους 
άκονοντας  παρακαλεί  Χνα  η  μετάνοια  αντών  καΟ^αρά  ygVi^Tat  τάς  λοι- 
πάς  ηαέρας  της  ξωης  αντών.  Την  διακονίαν  ταντην  ην  αοι  δίδωμι 
τέλει  επιμελώς,  καϊ  πολν  ίργάΰτ}'  ενρηαεις  γάρ  χάριν  εν  τοις  μελλοναι 
μετανοε'ιν,  καϊ  πειΰΘ-ηΰονταί  αον  τοις  ρήμαΰιν'  ίγώ  γάρ  μετά  ΰον 
εαομαι  καϊ  άναγκάΰω  αντονς  πειΰΰτίναί  ΰοι, 

Αεγω  αντώ  Κνριε,  αί  ίντολαϊ  αύται  /ιιε/άλαι  καϊ  καλαϊ  καϊ  έ'νίο- 
|ο/  £UJt  καϊ  δννάμεναι^  ενφράναι  καρδίαν  άν&ρώπον  τον  δνναμενον  ποιη- 
ααι  ταντας.  Ονκ  οιδα  δε  ει  δύνανται  at  εντολαϊ  ανται  νπο  ανθ-ρωπον 
φυλαχϋτίναι,  διότι  ακληραί  είαι  λίαν.  Άποκρι^εϊς  λέγει  μοι  Έάν  ΰυ 
αεαντώ  προα&ης  οτι  δννανται  φνλαχ&ηναι,  ενκόπως  αυτας  φνλάξεις, 
καϊ  ονκ  εαονται  ακληραί'  έάν  δε  έπϊ  την  καρδίαν  αον  ηδη  άνέβη^  μη 
δνναα^αι  αντάς  υπό  άν^ρώπον  φνλαχΟ•ηναι,  ου  φνλά'ξεις  αντας.  Ννν 
δέ  αοι  λέγω,  έάν  ταντας  μη  φνλάξτβς ,  αλλά  παρενθ^νμηϋ-^ς ,  ονχ  έξεις 
αωτηρίαν,  οντε  τά  τέκνα  αον  οντε  ο  οΐκός  αον,  έπεϊ  ηδη  αεαντώ  κέ- 
κρικας    τον    μη    δνναα^αι    τάς  έντολάς  ταύτας  ύπο  άνϋ^ρώπον  φνλαχ- 

IV.  Καϊ  ταντά  μοι  λίαν  όργίλως  έλάληαεν ,  ωατε  με  ανγχνΰΎίναι 
καϊ  λίαν  αυτόν  φοβη&ηναι'  η  μορφή  γάρ  αντον  ηλλοιώ^η,  ωατε  μη 
δυναα&αι  αν&ρωπον  ύπενεγκεΐν  την  υργην  αντον.^  .  .  .  αν  αννέκλειαας 
φως  καϊ  έχώριοας*  το  ακότος  άπ*  αλλήλων,  έ&εμελίωαας  την  γην  καϊ 
ϊκτιαας  καρπούς  παντοόατιονς ,  ηλιον,  αελήνην ,  άατέρων  έναρμόνιον 
κίνηαιν,  ζώα  πτερωτά,  τετράποδα,  ερπετά,  ϊννδρα,  άγρια  τε  καϊ  τά 
τούτοις   παραηΧηαιάζοντα ,   κα\   τούτων   απάντων  ϊκτιαε'^    δεαπότην  τον 


Cap.  III.     1)  apogr.  φηαϊ.  Cap.  IV.     1)  h.  Ι.  alii|ui(i  dcest. 

2)  apogr.  δύναμα».  2)  apogr.  (χιόρηαας. 

.3)  άνίβη:  aic  apogr.  3)  corrige  (χτιαας. 


602  ΠΕΗΜΑΕ  PASTOR. 

uvd'QQi}TCOv.  *Ιδων  δε  με  τετοιραγμενον  όλον  καϊ  ϋνγκεχνμένον  τιρ^τό 
μοι  εηίεικεατερον  λαλεϊν.  Καϊ  λέγει  "Αφρων,^  αοννετε  υμ\  δίψνχος,  ου 
νοείς  την  δό'ξαν  τον  ^•εοϋ,  πώς  μεγάλη  εΰτϊ  καϊ  ίΰχυρα  καϊ  '&αυμαθτη, 
οτι  εκτιβε  τον  κόϋμον  ένεκα  τον  άν&ρωπον  καϊ  πάΰαν  την  κτίϋιν  αντοϋ 
νπεταξ,ε  τω  άνΰ•ρώπω^  καϊ  την  ε'ξονϋίαν  πάβαν  εδωκεν  αντφ  τον  κατά- 
κνριενειν  των  νπο  τον  ovqavov  πάντων;  ΕΙ  ονν,  φηΰίν,  6  άν&ρωπος 
κνρί-ός  εϋτι  των  κτιομάτων  τον  Ό'εον  καϊ  πάντων  κατακυριεύει ,  ον 
όύναται  καϊ  τοντων  των  ίντολών  κατακνριενΰαι ;  δύναται ,  φηΰί, 
πάντων  καϊ  παΰών  των  εντολών  τοντων  κατίϊκυριειίσαι  ο  αν&ρωπος 
έχων  τον  κνριον  εν  τ?)  καρδία  αντον.  Οι  δε  επϊ  τοις  χείλεβιν  έχοντες 
τον  κυριοϊ/,  την  δε  καρδίαν  αντών  πεπωρωμενην  ^  καϊ  |ΐιοίκρ«ν  οντες 
απδ  τον  ϋ^εον ,  εκε'ινοις  αί  έντολαϊ  ανται  οκληραί  ειβι  καϊ  δνββατοι. 
Θεο&ε  ονν  ύμεΐς,  ot  κενοϊ  καϊ  ελαφροϊ  οντες  εν  τ^  πίΰτει,  τον  κυριον 
υμών  εις  την  καρδίαν^  καϊ  γνωαεβϋ-ε  οτι  ουδέν  εΰτιν  ενκοπώτερον  τών 
εντολών  τοντων  οντε  γλνκντερον  οντε  ημερωτερον.  Έπιΰτράφητε  νμεΐς 
οι  \_ένΥ  ταΐς  εντολαΐς  πορενομενοι  του  διαβόλον,  ταΐς  δνβκόλοις^  καϊ 
πικραΐ^  καϊ  άγρικοΐς''  άΰελγίαις,  καϊ  μη  φοβηΰ'ήτε  τον  διάβολον,  οτι 
εν  αντώ  δνναμις  ονκ  εΰτιν  καθ•'  νμών'  εγώ  γαρ  Σέβομαι  μεΟ•^  υμών 
ό  άγγελος  της  μετανοίας  [ο  κ^ατακυριενων  αυτόν.  ""Ο  διάβολος  μόνον 
φόβρν  έχει,  6  δε  φόβος  αντον  τόνον  ονκ  εχεί'  μη^  φοβηΟ^ητε  ονν 
αντον  καϊ  φεν'ξεται  αφ'  υμών. 

V.  Αέγω  αυτώ  Κύριε  [ακ^ουϋόν  μου  ολίγων  ρημάτων.  -Λέγε^ 
φηΰίν,  ο  βουλει.^  "Ό  μεν  αν&ρωπος,  φημί,  κύριε,  πρόθυμος  εύτι  τας 
Ιντολάς  του  'θεοϋ  φνλάϋϋειν,  καϊ  ουδείς  εΰτιν  6  μη  αιτούμενος  παρά 
του  κ[υρίου  ϊν^α  μη^  δυναμωΰ-Γ}  εν  ταΐς  έντολαΐς  αύτοϋ  καϊ  υποταγή 
αύταΐς '  αλλ'  ο  διάβολος  ΰκληρός  έΰτι  καϊ  καταδυναΰτεύει  αυτών.  Ου 
δύναται,  φηΰί,  καταδυναΰτεύειν  τών  δούλων  του  %•εοϋ  τών  εξ  ολ7]ς 
καρδίας  ελπιζόντων  επ'  αυτόν,  δύναται  6  διάβολος  άντιπαλαΐΰαι ' 
καταπαλαΐΰαι  δε  ου  δύναται.  Έάν  ούν  άντιΰταΰ'ητε  αύτω ,  νικηΌ•εϊς 
φεύξεται  αφ'  υμών  καττιΰχυμμένος.  "Οΰοι  δέ ,  φηΰίν ,  άπόκενοί  εΐΰι, 
φοβούνται  τον  διάβολον  ώς  5wG;|Lttv  έχοντα.  '^'Οταν  6  άνί)•ρωπος  κερά- 
μια  ίκανωτατα  γεμίΰτ}  οϊνου  καλοϋ,  καϊ  εν  τοις  κεραμίοις  εκείνοις  ολίγα 
αποκενα  ύ}  ,  ερχετ«ι  επϊ  τα  κεράμικ  καϊ  ου  κατανοεί  τα  πλήρη'  οΐδε 
γαρ  οτί.  πληρη^  είΰί'  κατανοεί  δε  τα  άπόκενα^  φοβούμενος  μηποτε  ώξι- 
ΰαν'  ταχύ  γαρ  τα  απόκενα  κερκαια  o|/^oi;()t  καϊ  άπόλλυται  η  ηδονή 
του  οϊνου.  Ούτω  καϊ  6  διάβολος  έρχεται  επϊ  πάντας  τους  δούλους 
τον  θεον  έκπειράζων  αντούς.  ""'Οΰοι  ονν  πλτ/ρει?  ειΰϊν  εν  τ^  πίΰτει^ 
άνϋ'εΰτηκαΰιν  αντώ  ιΰχνρώς  ^  κάκεΐνος  αποχωρεί  απ'  αντών  μη  'έχων 
τόπον  πον  εΐΰέλ&οι.^  "Ερχεται  ονν  τότε  προς  τονς  άποκένονς ,  καϊ 
'έχων  τόπον  είΰπορεύεται  εις  αντούς,  καϊ  ο  δε  βούλεται  εν  αντοΐς  εργά- 
ζεται, καϊ  γίνονται  αντώ  υπόδουλοι. 

4)  apogr.  ίχφρων,  ο  siiper  ω  posito,  tao»  βονλ7ΐ  (cum    ed.    pr.)    sed    βούλίΐ 
item  infra  δί\ρυχος,  ε  super  ος  notato,  solvere  consentaneiim  est.   Iteminfra  Siin. 

5)  \_h']  deest  iti  apogr.  8,  2.   ^e   scribitur  pro  ίί^έλει. 

6)  apogr.  ΰυακολίαις.  2)  μη  etiam  h.  1.  deleQdum. 

7)  apogr.  άγρικίαις.  3)  codex    πλήρεις  per    compendium 
"Ι*  hoc  loco  incipit  cod.  Lips.    Ι'υΙ.  1.  scriptum  habet. 

8)  μη  delenduin  videtur.  1  ^λ-ίΤι^ι^β^α.?  4)  είσ^λ&οι:    ita  codex,    quamquam 
Cap.  V.  l)in  codiceest/Sof,  quod  non  videri  polest  εΐαέλϋ^η  correctum  esse. 


"MANDATUM  XIII,  4—6.   SIMILITLIK)  I.  608 

VI.  *Εγώ  δε  νμΐν  λ//ω,  ό  αγγΈλος  της  μετανοίας'  μη  φοβη^ητε 
τον  ^ιάβoL•v'  ατνεΰτάΧην  /ίτρ,  φηοΐ^  μεΟ^*  νμών  εϊναι  των  μετανοονν- 
των  ίξ  οίης  καρδίας  αντών  χα\  ίσχνροποιήααι  αντονς  iv  τ»)  π'ιοτει. 
ΠιστενΟατε  ονν  τω  θ?ω  νμείς  οι  δια  τας  αμαρτίας  νμών  απεγνωκότες 
τήν  ζωην  νμών  χα\  ηροοτι^εντες  αμαρτίας^  καΐ  χαταβαρννοιτες  την 
ζΰην  νμών,  οτι  iav  ίηιΰτραφήτε  τίρος  τον  χνριον  i|  οληςΗης  χαρδίας 
νμών  7UU  εργάαησ^ε  την  διχαιοοννην  τας  λοιπας  ημέρας  της  ζωής 
νμών  και  δονίεναητε  αντώ  κατά  το  9έλημα  αντον,  αοί^/σει  Γασιν  τοις 
κροτέροις  νμών  άμαρτημααι^  χα\  ε^ετε  δνναμιν  τον  χατακνριενααι  τών 
ϊργων  τον  διaβ6L•v '  την  δε  άπειλην  τον  διαβόλον  όλως  μη  φοβη(^ήτε ' 
άτονος  γάρ  ίχίτιν  ώαπερ  νεχρον  νενρα.  *Αχοναατε  ονν  μον^  χαϊ  φοβή- 
&ψε  τον  πάντα  δννάμενον,  σώσαι  καΐ  σπολέααι,  χαϊ  τηρείτε  τας  ίντο- 
Ιας  ταύτας  f  χαΐ  ξηύεο^ε  τω  θεω.  ^ίεγω  αντώ  Κνριε ,  ννν  ίνεδνΐ'α- 
μωθην  εν  παοι  τοις  διχαιώμαοί  τον  χνρίον,  οτι  αν  μετ*  έμον  εΐ'  χαϊ 
οίδα  οτ»  ϋνγχΌψεις  την  δνναμιν  τον  διαβόλον  ττασαν,  χαϊ  ημείς  αντον 
χαηαινριεναομεν  χαΐ  χατισχναομεν  πάντων  τών  ?ργων  «ντου.  Καϊ 
fKiHlJ»^  χνριε,  δνναύ&αι  μεν*  τάς  έντολας  ταντας^  ας  ίντέταλϋαι ,  του 
χνρίου  Μχη^μονντος  φνΐάξαι.  Φνλάξεις ,  φηαίν,  εαν  tj  χαρδία  ΰον 
χαΟβρο  γένηται  τνρος  χνριον '  χαϊ  πάντες  δε  φνλάξονΰιν  οαοι  αν  καθα- 
^dtigiy  εαντών  τας  χαρδίας  απο  τών  ματαίων  ίπι&νμιών  τον  αιώνος 
tt^HoVj  χαϊ  ζη^ονηα  τω  ^εώ. 


ΠΑΡΑΒΟΑΑΙ  ΑΣ  ΕΑΑΑΗΣΕ    ΜΕΤ  ΕΜΟΤ. 

Λέγει  μοι  Οϊδατε,  φηαίν,  οτι  έπϊ  ξένης  χατοιχεΐτε  νμεΐς  οι  δονλοι 
τον  θίοΰ'  η^  γαρ  πόΐις  νμών  μαχράν  έατιν  άπο  της  πόλεως  ταντ'ίΐς' 
tl  ονν  οϊδατε,  ipvfoif  την  nokiv  νμών  iv  τι  μέλλετε  χατοιχεΐν,  τί  ώδε 
νμεΐς  ετοιμάζετε  αγρονς  χαϊ  παρατάξεις  πολντελεΐς  χαϊ  οίκοδομάς  χαϊ 
olnifUrTa  μάταια ;  Ταντα  ονν  ο  ίτοιμάζων*  εις  ταντην  την  πόλιν  ον 
6v¥au»  έπαναχάμψαι  εις  την  ιδίαν  πόλιν.  *Άφρον  χαϊ  δίψνχε  χαϊ 
ταλαίπωρε  αν^ρωτιε,  ον  νοείς  οτι  ταντα  πάντα  αλΑο'τριύ  έατι,  χαϊ  νπ 
ίξονΰίαν  έτερον  εΐαίν;  *Ερεί  γάρ  ο  χνριος  της  πόλεως  ταντης  Ον 
0έλω  αε  χατοιχειν  εΙς  την  πόλιν  μον,  αλλ*  έξελθε  Ιχ  της  πόλεως  ταν- 
TIJ5,  οτι  τοϊς  νόμοις  μον  ον  χράααι.  Σν  ονν  ίχων  άγρονς  χαϊ  οΐχη- 
0εις  χαι  ετέρας  ηράίεις  πολΪΜς^  έχβαλλόμενος"^  νπ*  αύτοΰ  τί  ποιηαεις 
COV  τον  αγρον  χαϊ  την  οΐχίαν  χαϊ  τα  λοιπά  ούα  ητοίμααας  οεαντώ ; 
Αέγει  γάρ  ύοι  δικαίως  ο  κνριος  της  χωοας  ταντης  ^  τοΓς  νόμοις  μον 
ΖΡ».  V  ^cjrci^ii  Ικ^  της  χώρας  μον.  Σν  ονν  τί  μέλλεις  ποιεΐν ,  ίχων 
νόμον  h  τ^  ϋβ  πόλει,  ένεκεν  τών  αγρών  αον  καϊ  της  λοιπής  νπάρ- 
ξβως;     Τον  νομοι^  ύον  πάντως  άηαρνηβι^^   κ«\  πορενο}^  τω  νόμω  της 


Cap.   Vf.       1  li    \ΙΛ     III    (  ο(|.    <•*>(,      ποιι     ιιΙ     ΐ'(1.    pr. 

•Μ  (αϊ  ed.  |'t  ιιοΐ«Ι  ηι»ΜμάζΜ%'.    Simillimo  modo  t  in 

2)  μ^ν:    ι:....,.- ...      .^      μί,  uuj     eedrtii  peiriria  %»f\nu%  lcKiliir. 

pr.  wpitWi  etU  3)  roil.   fx/^aλόμ^voς. 

4)  cod.  (*•!  »d.  pr.)  ιώ  νόμω,  tied 
Sia.  L     1)  eoa,  ol.  iam  prima  mann  corr«ct«io  Mt  rov  νόμον. 


604  HERMAE  PASTOR. 

πόλεως  ίαντης;  Βλέπε  μη  άΰνμφορόν  εβτιν  απαρνηϋαί  τον  νόμον 
ΰον  iciv  γαρ  έπανακάμτραι  ^εληβ^ς  εις  την  πολιν  ΰον ,  ον  μη  πάρα- 
δεχϋ•η6ϊ]  ^  οτι  άπηρνηΰω  τον  νόμον  της  πόλεως  ΰον,  κ«1  εκκλειαϋΊ^ΰη 
«π'  αντης.  Βλέπε  ονν  ΰν  '^  ως  επϊ  ^ένης  κάτοικων  μηδέν  πλέον  ετοί- 
μαζε ΰεαντω  ει  ρ)  την  αντάρκειαν  την  άρκετην  ϋοι,  καϊ  έτοιμος  γίνου, 
2να,  όταν  ελ•0•τι  6  δεΰπότης  της  πόλεως  ταύτης  εκβαλεΐν  6ε  άντιτα^ά- 
μενον  τω  νόμω  αυτόν,  ε'ξελΰ'ης  εκ  της  πόλεως  αντοϋ,  καϊ  άπελϋ-ης  εν 
rjj  πόλει  ΰον  καϊ  τω  ΰώ  νομω  χρηύτ}  άννβρίΰτως  καϊ  άγαλλιωμένως.^ 
Βλέπετε  ονν  νμεΐς  οι  δονλενοντες  τω  κνρίω  καϊ  έχοντες  αυτόν  εΙς 
την  κα^^ίίνν•  εργαζεβΰ'ε  τα  έργα  τον  Ό^εον  μνημονευοντες  των  εντολών 
αντον  καϊ  των  επαγγελιών  ων  επηγγείλατο  y  καϊ  πΐΰτενβατε  αντώ  οτι 
ποιηΰει  αντάς,  εαν  αί  έντολαϊ  αντον  φνλαχϋ'ώβιν'  άντϊ  αγρών  ονν 
αγοράζετε  ιρυχας  Ό'λιβομένας,  καΰ'ά  τις  δυνατός  εατι ,  καϊ  %ηρας  καϊ 
ορφανονς  επί6κέπτεΰΰ•ε  καϊ  μη  παραβλέπετε  αντονς ,  καϊ  τον  πλοντον 
νμών  καϊ  τας  παρατάξεις  πάβας  εις  τοιοντονς  αγρούς  καϊ  οικίας  δα- 
πανάτε, ας  ελάβετε  παρά  τον  ϋ'εον '  εις  τοϋτο  γαρ  επλούτιΰεν  υμάς  6 
δεοπότ7]ς^  Χνα  ταύτας  τάς  διακονίας  τελέΰητε  αύτώ  '  πολν  βέλτιόν  εΰτι 
τοιούτονς  αγρούς  άγοράζειν  καϊ  κτήματα  καϊ  οϊκονς ,  ονς  ενρηΰεις  εν 
ττ)  πόλει  ΰον,  όταν''  επιδημ7'ιΰϊ}ς  εις  αντην.  Αντη  η  πολυτέλεια  καλή 
καϊ  ιλαρά,  λύπην  μη  εχονΰα  μηδέ  φόβον,  εχονΰα  δε  χαράν.  Την  ονν 
πολντέλειαν  τών  έ'Θ-νικών^  μη  πράΰΰετε'  άΰνμφορόν  γαρ  Ιΰτιν  νμϊν 
τοις  δούλοις  τον  ϋ-εον'  την  δε  ιδίαν  πολντέλειαν  πράΰΰετε,  εν  η  δύ- 
ναΰϋ^ε  χαρήναι'  καϊ  μη  παραχαράΰΰετε ,  μηδέ  του  αλλότριου  άψηΰΰ•ε 
μηδέ  επιθυμείτε  αύτου'  πονηρόν  γάρ  έΰτιν  αλλότριων  επιϋ•νμεΐν.  Το 
δε  ΰον  έργον  εργάζον,  καϊ  ΰω&ήΰΎΐ. 


ΑΡΧΗ  ΑΑΑΗΣ   ΠΑΡΑΒΟΑΗΣ. 

Περιπατονντός  μου  εις  τον  άγρόν  καϊ  κατανοοϋντος  πτελέαν  καϊ 
αμπελον,  καϊ  διακρίνοντος  περϊ  αντών  καϊ  τών  καρπών  αντών ,  φανε- 
ρονταί  μοι  ο  ποιμην  καϊ  λέγει  Τι  ΰν  εν  έαντω  ζητείς  περϊ  της 
πτελέας  καϊ  της  άμπέλον ;  Σνζητώ ,  φημί ,  ότι  ενπρεπέΰταταί  ειΰιν 
άλληλαις.  Ταντα  τα  δύο  δένδρα,  φηΰίν,  εις  τύπον  κείνται  τοις  δούλοι  ς 
τον  ϋ'εον.  "Ηθελον,  ψ^^  γνώναι  τον  τύπον  τών  δένδρων  τούτων  ων 
λέγεις.  Βλέπεις ,  φηΰί ,  την  πτελέαν  καϊ  την  άμπελον ;  Βλέπω  ,  φημί, 
κύριε.  "Ή  άμπελος,  φ7]ΰίν,  αντη  καρπόν  φέρει,  η  δε  πτελέα  ξύλον 
άκαρπόν  έΰτιν '  αλλ'  η  άμπελος  αντη  εάν  μη  άναβγ)  επϊ  την  πτελέαν, 
ον  δύναται  καρποφορηΰαι  πολν  ερριμμένη  χαμαί,  καϊ  όν  φέρει  καρπόν, 
ΰεΰηπότα  φέρει  μη  κρεμάμενη  επϊ  της  πτελέας'  όταν  ονν  επιρριφη  η 
άμπελος  επϊ  την  πτελέαν,  καϊ  παρ'  εαντης  φέρει  καρπόν  καϊ  παρά  της 
πτελέας.  Βλέπεις  ονν  ότι  καϊ  η  πτελέα  πολνν  καρπόν  δίδωΰιν  ^  ονκ 
ελάΰΰονα  της  άμπέλον,  μάλλον  δε  καϊ  πλείονα,  ότι,  φηΰίν,  ?/  άμπελος 


5)  sic  legendum,  υοη  ut  ed.  pr.  habet  7)  όταν  bis  scriptum  es(  exeunte 
ovv"  αύ  ώς.  veisii  et  ineunte. 

6)  άγαλλιωμένως:  ita  in  cod.  per  8)  non  satis  apparet  iitrum  ^Ο^νών  Άη 
compendium  scriptutn  est,  non  ut  ed.  pr.  Ιϋ^νιχών  scriptum  sit ;  sed  tamen  pro- 
babet  αγαλλιώ  μένος.  babilius  ld-νιχών  est. 


SIMILITUDO  Ι.    II.   III.  605 

χρεμβφένη  ha  την  imlitcv  τον  χαρηον  χολνν  καΐ  ncdov  δίδωΰιν,  iQρ^μ' 
μένη  6h  χαμαι  ΰίτπρον  χαΐ  ολίχον  φέρη.  ^ίντί}  ονν  η  παραβολή  εις 
τονς  δοΰΐονς  τοΰ  ^(ον  xthai,  Ης  τττωχον  και  πλονύΐον.  Πώς,  φημί> 
TtOffUf  γνωριοόν  μοι.  "Axovty  φι/σ/ν*  ο  ftiv  τιΐονοιος  ίχΗ  χρήματα 
xoJLUk  '  τα  δε  τιρος  τον  χνριον  τττωχενεΐτ  περιατιωμενος  περϊ  τον  πλοντον 
«ντον,  χαι  Ιίαν  μιχραν  ίχει  την  ίξομολόγηΟίν  χαϊ  την  ^ντενξιν  προς 
τον  «ν^λον,  χαι  ην  ίχει,  μιχραν  χαι  βληχραν^  χαΐ  άνθρωπου*  μη 
ijfivuav  όνναμιν.  'Όταν  ονν  άναπλι)^  6  πΧοναιος  Ιπι  τον  πένητα  χαϊ 
χοριητήβρ  ούτω  τ«  δέοντα  ^  ταύτενων  οτι  ο  έργάοεται  εις  τον  ττ^^^τα 
6ννη6ετ<α  τον  μια^ν  ενρειν  πάρα  τω  θεω,  οτι  6  πενιάς  πλονΰιός  έατιν 
iv  τ{}  ίντευξει  χαϊ  τι)  έξομοΧογηαει,  χαϊ  δνναμιν  μεγάλην  ^χει  η  ^τενξις 
αυτοϋ  ηαρα  τω  θίω  •  επιχορηγεί  ονν  6  ττλοναιος  τω  πένιμι  πάντα 
ϋίβτάχτως'  6  πένης  δε  επιχορηγούμενος  νπο  τον  πλοναίον  έντνγχάνει 
amm  τω  9εω  ενχαριατών*  περϊ  τον  δίδοντος  αντω '  χάχεινος  έη  έπι- 
απννόαζει  περϊ  τον  πένιμος,  ϊνα  odiaJlf  (:ττος  γένηται  Ιν  τι}  ζωΐ]  αντον ' 
οίδί  γαρ  οτι  η  ^ντενξις  τον  πένιμος  τιροοδεχτη  έΰτι  χαϊ  πλονοία  προς 
τον  θίον.  ^Αμφότερα  ονν  το  ^ργον  τελοναιν'  ό  μεν  πένης  εργάζεται 
την  ^τενξιιν  iv  j  Λλοντεΐ,  ην  ^αβεν  άπο  τον  χνριον'  ταντην  άπο- 
olSmui  τω  κνρΐψ  νώ  Ιπιχορηγονντι  αντω  '  χαϊ  6  πλοναιος  ωααντως  τον'' 
ηΐοντον  ον  Ιΐαβεν  άττο  τον  χνριον  άδιστάχτως  παρέχει  τω  πέvητLy  χαϊ 
τοντο  fyyov  μέγα  έατϊ  χαϊ  δεχτον  πάρα  τω  ^εω,  οτι  αννηχεν*^  έπϊ  τω 
xlovra»  αντον,  χαϊ  ειργάαιηο  εις  τον  πένητα  έχ  των  δωρημάτων  τον 
ηυ^ΙοΌ,  ηαϊ  έτέΐεαε  την  διαχονίαν  τον  χνριον  ορ&ώς.  Παρά  τοις 
ivdigmjtoig  ονν  η  πτεύα  δοχει  χαρπον  ιιη  φέρειν  ^  χαϊ  ονχ  οϊδααιν 
ονθΙ  νοονϋιν  ow,  iav  αβροχία  νέ\*ηται^  η  πτελέα  νδωρ  ϊχονοα  τρέφει 
την  αμπείον^  καϊ  ή  αμκ(λος  adurAftaTOi/  ^χοναα  νόωρ  διπλονν  τον 
%αρΐχον  δίδωσ^,  καϊ  Μρ  §αντης  χαϊ  νπερ  της  πτεΐέας.  Οντω  χαϊ  οί 
πίνψίς  ίντνγχάνοντίς  προς  τον  χνριον  νπιρ  των  πλονΰίων  πληροφο- 
ροΌΜ  τον  χίουτον  avtmv,  καϊ  πάλιν  οί  πλούσιοι  χορηγονντες  τοις 
πένηβί  τα  δέοντα  χΐηροφοροναι  τάς  ψνχάς  αντών.  Γίνονται  ονν 
αμφότεροι  wowmvoX  τοΰ  ϊργον  τον  διχαίον.  Ταύτα  ονν  ο  ποιών  ονχ 
ίγχ«ηαΙαφ9η9Τηα  Ιαώ  τον  ϋεον ,  αλλ'  ϊοται  έπιγεγραμμένος  εΙς  τάς 
βίβλους  των  ζωντβ^ν.  Μακάριοι  οί  έχοντες  χαϊ  αννιέντες''  οτι  παρά 
τον  κυρίου  πλουτίζονται. 


ΑΡΧΗ  ΑΑΑΗΣ   ΠΑΡΑΒΟΑΗΣ, 

'ΕΙδίΐΙί  μοί  δένδρα  πολλά  μη  ϊχοντα  φνλλα,  αλλ'   ο)αε\  ξηρά  έδόχει 
μοι  thmi'  3|βθΜΐ  /«ρ   ην  ηάντα.     Καϊ   λέγει  μοι     Βλέπεις   τά    δένδρα 


SiM.  II.     Ι)  fa.  βΧιχρ^%.  'i)  umnino  ffof  p«r  Γοηιρηκϋιιιη  scri- 

t)uttoa,  rorlMM  ei  avm  {uvqo,  pl«ni  in  cod.  p.i      K.I.  pr.  \t\ov. 

i»d«     iM»  ete.  comcMUa  wAi^MmA  ^)  <'t')''i«<>'     ><«   »•   ^*^»•  ''>*'•    "<'■■ 

φοάΛ  οψ^ρωηος  Hc.  «let)  comipl^i.  ουνή^ι,  qwod  quuni  xty  parum  «ppareal. 

'  — •*-  «    tpaUo  inler  η  (ηυΐη  eliam  cir- 


3)  iu  c4Klei.  aiaiectiiiD,Don«caluiu)et //i}  iiiUrlleKidir. 

4)  ila  tiinii  codei  iMbet,  wv  per  7)  οηηίαο  fic  in  cod.  KcripUioj  est. 
cnmjimiiwm  αρκΜο.  Ed.  pr.  (xoi)  Miro  nodo  iu  ed.  pr.  pag.  111.  <ivi6v' 
εύχαρισηί.  ttg  ei  cod.  affertar. 


606  HERMAE  PASTOR. 

ταΰτα;  Βλέπω,  φημί ,  κνρΐΒ,  όμοια  οντά  καϊ  ξηρά.  ΆποκρφΗς  μο*^ 
λέγει  Ταντα  τα  δένδρα  α  βλέπεις  οί  κατοικονντες  ειϋϊν  εν  τω  αΐώνι, 
τοντω.  z/m  τι  ονν ,  φημι,  κνριε,  ώΰεϊ  ξηρά  είβι  καϊ  όμοια;  "Οτι, 
φηΰΐν,  οντε  οί  δίκαιοι  φαίνονται  οντε  οι  άμ,αρτωλοί  εν  τω  αίώνι  τοντω, 
αλλ'  όμοιοι  είΰιν'  6  γαρ  αιών  οντος  τοΓ?  δικαίοις  χειμών  Ιΰτι,  καΧ 
ου  φαίνονται  μετά  των  αμαρτωλών  κατοικονντες.  '^'^ΰηερ  γαρ  έν  τω 
χειμώνι  τα  δένδρα  άποβεβληκότα  τα  φνλλα  ομοιά  ειΰι,  καϊ  ου  φαίνον- 
ται τα  ξηρά  ηοΐά  ειΰιν  η  τά  ζώντα ,  όντως  έν  τω  αίώνι  τοντω  ου 
φαίνονται  οντε  οί  δίκαιοι  οντε  οί  αμαρτωλοί^  άλλα  πάντες  όμοιοι  είΰιν, 

ΑΡΧΗ  ΑΑΑΗΣ  ΠΑΡΑΒΟΑΗΣ. 

"Εδειξε  μοι  πάλιν  δένδρα  πολλά,  α  μεν  βλαΰτώντα ,  α  δε  ξηρά^ 
καϊ  λέγει  |WOi  Βλέπεις ,  φηοί ,  τά  δένδρα  ταντα ;  Βλέπω ,  φημί ,  κνριε, 
τά  μεν  βλαΰτώντα,  τά  δε  ξηρά.  Ταντα,  φηΰί,  τά  δένδρα  τά  βλαΰτώντα 
Ofc  δίκαιοι  είΰιν  οί  μέλλοντες  κατοικεϊν  εις  τον  αιώνα  τον  ερχόμενον' 
6  γάρ  αιών  ο  ερχόμενος  ϋ-ρόνος^  έΰτϊ  τοις  δικαίοις,  τοΓ?  δε  άμαρτωλοΐς 
χειμών.  "Οταν  ονν  επιλάμιρτι  το  έλεος  τον  κνρίον ,  τότε  φανερωϋ^η- 
ΰονται  οί  δονλενοντες  τω  θεω ,  καϊ  πάντες  φανερω'&ηΰονται '  ώΰπερ 
γάρ  τω  -Β^έρει  ενός  εκάΰτον  δένδρου  οί  καρποϊ  φανεροννται  καϊ  έπι- 
γινωΰκονται  ποταποί  είΰιν,  οντω  καϊ  τών  δικαίων  οί  καρποϊ  φανεροϊ 
^ονται  καϊ  γνωΰϋ•ηΰονται  πάντες  οί  ενϋ^αλεΐς  οντες^  εν  τω  αίώνι 
έκείνω.  Τά  δε  Ϊ0•νη  καϊ  οί  αμαρτωλοί,  α  εΐδες  τά  δένδρα  τά  ξηρά' 
τοιούτοι  εύρε'&ηΰονται ,  ξηροϊ  καϊ  άκαρποι,  εν  εκείνω  τω  αίώνι,  καϊ 
ως  ξνλα  κατακανϋ-ηΰονται,  καϊ  φανεροί  εΰο\νται]^  οτι  η  πράξις  αντών 
πον^^ρα  γέγονεν  έν  ττ}  ζωτ}  αντών  οί  μεν  γάρ  άμαρτωλοϊ  κανΰ•7]ΰονται, 
οτι  ημαρτον  καϊ  ον  μετενόηΰαν'  τάδε  εΰ•νη  καν&ήΰο\νται],  οτι  ονκ 
^γνωΰαν  τον  κτίΰαντα  αντονς.  Σν  ονν  καρποφόρηΰον,  Χνα  έν  τω  ϋ-έρει 
έκείνω  γνωΰ&τΙ  ΰον  ό  καρπός.  Άπέχον  δε  άπό  τών  πολλών  πράξεων 
καϊ  ου[δέποτε^  ουδέν  διαμάρτϊΐς'  οί  γάρ  τά  πολλά  πράΰΰοντες  πολλά 
καϊ  άμαρτάνουΰι,  περιΰπώμενοι  περϊ  τάς  πράξεις  αυτών  καϊ  μηδέν  δου- 
λενοντες  τω  κνρίω  εξάντων].  Πώς  ονν,  φηΰίν,  ο  τοιούτος  δύναται  τι 
αίτηΰαΰΰ-αι  παρά  του  κυρίου  κα\  λαβείν,  μη  δουλεύων  τω  κυρίω;  Οί 
δουλευοντες  αυτώ ,  εκεΓνοί.  ληι^ονται  τά  αίτηματα  αντών ,  οί  δε  μη 
δουλεύοντες  τω  κνρίω,  εκείνοι  ονδεν  λτί'ψονται.  'Εάν  δε  μίαν  τις 
πράξιν  εργάΰηται,  δνναται  καϊ  τω  κνρίω  ^οΐίλευίΐαι '  ον  γάρ  διαφ^α- 
ρ»^()εται  η  διάνοια  αντον  άπό  τον  κνρίον ,  άλλα  δονλενΰει  αντω  έχων 
την  διάνοιαν  αντον  καΰ'αράν.  Ταντα  ονν  εάν  ποιηΰΎ}ς,  δνναΰαι  καρ- 
ποφορηΰαι  εις  τον  αιώνα  τον  ερχόμενον '  καϊ  ος  αν  ταντα  ποιηΰτ},  καρ- 
ποφορηΰει. 

ΑΡΧΗ  ΑΑΑΗΣ  ΠΑΡΑΒΟΑΗΣ. 

1.     Νηΰτεύων    καϊ   καΰ^ήμενος    εις   ορός    τι   καϊ    ευχαριΰτών   τω 
κνρίω  περϊ  τοντων  ων  έποίηΰε  μετ    έμον,  βλέπω  τον  ποιμένα  παρακα- 

Sim.  IV.     1)  (hQovog  sic  ίη  cod.  lam  3)  Uncis  inclusa    hoc   loco  nec  raro 

ed.  pr.  notat  esse  β^έρος  corrigendum.        alibi  a  tineis  consumpta  sunt. 

2)    ol  εν'^κλεΤς  οντες:  hacc  in  cod. 
bis  scripta  suat. 


SIMILITUDO  III.  IV.  V,   1.  607 

^μενον  μοι  xcfi  λέγοντα  Ti  ορ&^η'ος  ώδε  ίληΐν^ς ;  "Ότ*,  φημly  xv^tf, 
ΰτζίτίωνα  ίχω.  7t,  <pijciv,  iffrt  ffrcfTiW,•  Νηϋτενω,  φημΐ9  xvqis.  Νη- 
crtia  δέ,  φηοί,  χΐ  Ιστη»  (χντη,  ην  νηϋτενετε ;  ^Slg  Εΐώ&ίΐν^  φwίy  χνρΐί, 
οντω  νη^τενω,  Ονχ  oWofTf,  φηοί,  \Ίΐ<ηενειν  τω  χνρίω,  ονδέ  icriv^ 
rj  vrfOTfia  ανπ]  η  ανωφελής  ην  νηστεύετε  αντω.  /ίια  η,  φ^]μΙ^  xv^if, 
τοντο  λέγεις ;  Λίγω  σο»,  φηΰίν,  δη  ονκ  ftfnv  αντη  νηστεία^  ην  δοχεΐτε 
νηΰτενειν'  αλλ'  έγώ  αε  διδάξω  τι  Ιΰτι  ν^ιΰτεΐα  δεχτή  χαϊ  ττληρης  τω 
χνρίω.  'Άxoυεy  φηαίν.  '^Ο  &ε6ς  ου  βονλεται  τοιαντην  χι^ατείαν  ματαίαν* 
οντω  γαρ  νηστενων  τω  9εω  ονδεν  ^ργάσι,  τ»)  διχαιοοννί}'  νηοτενσον 
δε  τω  9ε(ύ  νΐ]ΰτείαν  τοιαντην'  μηδιν  πονηρέ v6ij  iv  rij  ζω^  σου,  χάί 
δοχ'λενΰον  τω  χνρίω  h  χα&αρα  χαρδία'  τήρησον  τας  ίί'τολας  αντον 
ηορενόμενος  iv  τοις  προστάγμαΰιν  αντον^  χα\  μηδίμία  έπιΟ^νμΙα  ποιη^ρά 
σναβψω  iv  τΰ  Χ€(ρδία  cov  πίοτενΟον  ίΙ  τω  θ£ω,  κ«1  iav  xavta 
ifiyaojjl  xai  φοβηΟ^ΐ^ς  αντδν  xai  Ιγχρατενΰτι  άπο  παχ^ος  ποίΊ^ρον  ηρά- 
γματος,  fiiffy  τω  9εω '  χα\  ταντα  iav  iργά(Syy  μεγάλην  νηίίτείαν  ηοιεΐς 
ΜκΙ  δεχηιψ  τω  θ(«*. 

II.  "Αχουε  την  παραβολψ'  ην  μέλλω  ύοι  λέγειν  άνηχονΰαν  xy 
νψηεία.  Είχί  τις  αγρον^  χα\  δονλονς  πολλονς,  καΐ  μέρος  τι  τον 
arifov  ίφντεχΗίεν  αμπελώνα,  χαι  ίχλείάμενος  δονλόν  τίνα  πιατυν  και 
ευάριστον  hn^ov,  προβεχαλεαατο  αντον  κ«1  λέγει  αντω  Λάβε  τον 
αμπελώνα  τοντον  ον  ίφντεναα^  χαϊ  γαράκωΰον  αντον  εως  ί'ρχομαι'  χαϊ 
t[n(fOV  δε  μη  τιοιηοι^ς  τω  άμτζελώνι  ^  χαϊ  ταντην  μον  την  έντολην 
φυλαξιαν,  χαϊ  ίλεν^ερος  fay  παρ*  iuoi.  ^ΕξηλΌ^ε  δ^  6  δεαπότης  τον 
όονΧον  ίΐς  τήν  άποδημίαν.  ^Εξελ^οντος  δε  αντον  ϊλαβεν  6  δονλος 
%ai  ίχαράχωα  τ6¥  αμπελώνα,  χαϊ  τελίαας  την  χαράχωαιν  τον  άμπελώνοζ 
είδε  τον  οΜπελάνα  βοτάνων  ηληρη  οντά.  *Εν  ίαντω  ονν  ίλογίαατο 
λέγων  Tavttpf  την  έντολην  τον  χνρίον  τετέλεχα'  αχάψω  λοιπόν  τον 
αμπελώνα  τοντον  ^  χαΐ  f<n:ai  ενπρεπίατερος  laxaμμivoςy  χαϊ  βοτάνας 
|§η  ^fitv  όώοει  χειρπον  πλείονα,  μη  πνιγύμενος  νπο  των  βοτάνων. 
Aufimv  liMt^t  T»¥  αμπελώνα ,  χαΐ  πύαας  τας  βοτάνας  τας  ονσα^  iv 
τψ  ίφπύώνι  ifhdX^'  χαϊ  Ιγίνετο  6  αμπέλων  ΙχεΙνος  ενπρεπίϋτατος 
χβΐ  ti^9aληςy  μη  ϊχων  βοτάνας  πνιγονΰας  αντόν.  Μετά  χρονον  ?;Αθ£ν 
6  δίΟπότης  τον  δονλον  χαϊ  τον  άγρον  χαϊ  εΐαηλϋ^εν  εΙς  τον  αμπελώνα, 
χαϊ  Ιδων  τον  αμπελώνα  χεχαραχωμένον  ενπρεπώς ,  Ι'τι  δε  χαϊ  ίΰχαμ• 
μένον  χαϊ  πάαας  τας  βοτάνας  ίχτετιλμένας  χαϊ  εν&αλεις  ονΰας  τας 
^Mίiλoυςy  h.^^  ^^  έπϊ  τοίς  ϊργοις  τον  δονλον.  Προσχαλεοάμενος 
ουν  τον  νίον  αντον  τον  άγαπητυν,  ον  (ΐγε  χληρονόμον,^  χαϊ  τονς 
φίλους,  ους  iljt  ύνμβούλονς,  λίγει  αντοίς  Ζοα  Ινετείλατο  τω  δονλω 
αυτώ*  χαϊ  oca  εύρε  γεγονότα.  Καχύνοι  Οννίγάρηοαν  τψ  δονλω  Ιπϊ 
rjj  μα^υρία  ζ  Ιμαρτυρηοεν  αντω  ο  δεαπότης.  Καϊ  λέγει  ούτοΓς  *Εγώ 
τώ  όουλω  τοντω  ^ινθερίαν  iπηγγειλάμηVy  iav  μου  την  ΙντοληΨ  φνλάξ^, 
ην  ίπηγγίίλύμψ  αυτώ'  /φνλα|<  δΐ  μου  την  ίντολην  χαϊ  προοί&ηχι 
τω  άμπελώνί  ίργον   χαλόν,    χαϊ   ίμοϊ    λίαν   ηρεαεν.     *Αντϊ  τοντον  ουν 


Siiti.  V.    1)  excidiMf  %i(t(iijrri79f«/«^  2)  ^v  ίίχε  χληρονόμον:  hacc  bift  in 

i:ap.  II.     I)  άγρον:  *it•  r.nAfX.    noii     ''O•*•  ««ΗρΐΛ  »αηΙ. 
(nt  efl  ili  'd.  pr.)  ίγρ^ς.  3)  «ic  malv  roil. 


608  HERMAE  PASTOR. 

τον  k'QYOV  ov  είργάΰατο  Ό^ελω  αντον  ανγκληρονόμον  τω  νίω  μ,ον  ποι- 
ηΰαί,  οτν  το  καλόν  φρονηβας  ον  παρενεΟ-νμή&η ,  αλλ'  ετέλεΰεν  αντό. 
Ταντγι  ττ}  γνώμτ}  6  νίυς  τον  δεβπότον  ΰννηνδόκηΰεν'^  αντω,  Χνα  ΰνγ• 
κληρονόμος  γενηται  6  δονλος  τω  νίω.  Μετά  ημέρας  ολίγας  δεΐπνον 
Ιποίηβεν  αυτοί)  /'  καΐ  'έπεμιρεν  αντω  εκ,  τον  δεΐπνον  εδεΰματα  πολλά. 
Λαβών  δε  6  δονλος  τα  εδεΰματα  τα  πεμφ&εντα  αντώ  παρά  τον  δε- 
ΰποτον ,  τα  άρκονντα  αντω  ηρε ,  τά  λοιπά  δε  τοις  ΰννδονλοίς  αντον 
δύδωπεν.  Οι  δε  ΰννδονλοι  αντον  λαβόντες  τά  εδεΰματα  εχάρηΰαν, 
καϊ  ηρξαντο  ενχεΰϋ'αι  νπερ  αντον,  ϊνα  χάριν  μείζονα  ενργ  παρά  τω 
δεΰπόττι,  οτι  όντως  εχρηΰατο  αντοΐς.  Ταντα  πάντα  τά  γεγονότα  6 
δεΰπότης  αντον  ηκονΰε^  καϊ.  πάλιν  λίαν  εχάρη  επΙ  rij  πράξει  αντον. 
Σνγκαλεΰάμενος  πάλιν  τονς  φίλονς  6  δεΰπότης  καϊ  τον  νίον  αντον, 
άπηγγειλεν  αντοΐς  την  πράξιν  αντον  ην  επραξεν  επϊ  τοις  ίδέΰμαΰιν 
αντον  οϊς  ελαβεν.  Οι  δε  ετι  μάλλον  ΰννενδόκηΰαν  γενεΰΰ^αι*^  τον  δονλον 
ΰνγκληρονόμον  τω  νίω  αντον. 

III.  ylέγω  Κνριε,  ίγώ  ταντας  ΰάς^  παραβολάς  ον  γινώΰκω  ονδε 
δνναμαι  νοηΰαι,  iav  μη  μοι  ίπιλνΰης  αντάς.  Πάντα  ΰοι  επιλνΰω,  φηΰί, 
καϊ  όΰα  άν  λαληΰω  μετά  ΰον ,  δείξω  ΰοι.  Τάς  έντολάς  αντον . . .  έάν 
γε  τι  άγα&ον  ποιηΰτ}ς  έκτος  της  εντολής  τον  ϋ'εον,  ΰεαντω  περιποιηΰτ} 
όόξαν  περιΰΰοτεραν  ^  καϊ  εΰτ}  ενδοξότερος  παρά  τω  '&εω  ον  έμελλες 
είναι.  Έάν  ονν  φνλάΰΰων  τάς  εντολάς  τον  ϋ^εον  προΰ&ης  καϊ  τάς 
λειτονργίας  ταύτας,  χαρηΰΎ),  εάν  τηρΊ^ΰΥΐς  αντάς  κατά  την  εμην  εντο- 
λην.  Αεγω  αντω  Κνριε,  ο  εάν  μοι  εντείλτ} ,  φνλάξω  αντό'  οιδα  γάρ 
οτι  ΰν  μετ'  εμον  εϊ.  "Εΰομαι,  φηΰί,  μετά  ΰον,  ότι  τοιαντην  προΟ•ν- 
μίαν  έχεις  της  άγα^οποιηΰεως,  καϊ  μετά  πάντων  δε  εΰομαι,  φηΰίν,  όΰοι 
ταντην  την  προϋ^νμίαν  εχονΰιν.  ΪΓ  νηΰτεία  αντη,  φηΰί,  τηρονμενων 
των  kvτoλώv  τον  κνρίον  λίαν  καλή  εΰτιν.  Οντως  ονν  φνλάξεις  την 
νηΰτείαν  ταντην  ην  μέλλεις  τηρεΐν.  Πρώτον  πάντων  φνλαξαι  άπό 
παντός  ρήματος  Trovt/^oi;  καϊ  πάΰης  ίπι&νμίας  πονηράς,  καϊ  κα^άριΰόν 
ΰον  την  καρόϊαν  άπό  πάντων  των  ματαιωμάτων  τον  αιώνος  τούτον. 
Έάν  ταντα  φνλάξΐ]ς,  Ι'ίϊται  ΰοι  αντη  η  νηΰτεία  τελεία.  Οντω  δε  ποιη- 
ΰεις '  ΰνντελεΰας  τά  γεγραμμένα,  εν  εκείνη  ττ}  ήμερα  η  νηΰτεύεις  μηδέν 
γενΰτ}  εΐ  μη  άρτον  καϊ  νδωρ '  καϊ  εκ  τών^  εδεΰμάτων  ΰον  ων  k'μελλες 
τρώγειν  ΰννοψίΰας  την  ποΰότητα  της  δαπάνης  εκείνης  της  7]μερας  ης 
'έμελλες  ποιεΐν,  δώΰεις  αντό  χήρα  η  όρφανώ  η  νΰτερονμενω,  καϊ  οντω 
ταπεινοφρονηΰεις,  ϊνα  εκ  της  ταπεινοφροΰύνης  ΰον  ο  είληφώς  εμπληΰτ} 
την  εαντον  ψνχην  καϊ  ευ^ί^ται  νπερ  ΰον  προς  τόν  κύριον.  Έάν  οντω 
τελεΰΎ^ς  την  νηΰτείαν  ως  ΰοι  ενετειλάμην ,  εΰται  η  Ο'νΰία  ΰον  δέκτη 
παρά  τω  ϋ'εω ,  καϊ  'έγγραφος  εΰται  η  νηΰτεία  αντη ,  καϊ  η  λειτονργία 
Όντως  εργαζομένη  καλή  καϊ  ιλαρά  εΰτι  καϊ  ενπρόΰδεκτος  τω  κνρίω. 
Ταντα  {^τω  τηρηΰεις  ΰν  μετά  τών  τέκνων  ΰον  καϊ  όλον  τον  οϊκον  ΰου. 
Τηρηΰας  δε  αντά  μακάριος  ϊΰτι '  καϊ  όοοι  άν  άκούΰαντες  αντά  τηρήΰωΰι, 
μακάριοι  εΰονται '  καϊ  όΰα  άν  άκούΰονται^  παρά  τον  κνρίον,  ληψονται. 

4)  ΰυνηνάόκηύεν :  ita  cod.;  ed.  pr.  Cap.III.  1)σάί.•  sic  certe  cod.,  non(ut 
ΰυνενά.  ed.  pr.)  τάς.     Post  αυτού  plura  desunt. 

5)  sic  codcx.  2)  κίά  ϊκ  τών:   sic  codex.    Ed.  pr. 

6)  κύτού  οίς^-γενέαΟ^κι:  haec  rur-  ^x  (tFi)  τών. 

sus  bis  scripta  sunt.  3)  άκονύονται:  ita  male  codex. 


SIIIILITUOO  ν,  2—5.  609 

IV.  'Eti&f&tiv  αντσυ  nolla  ινα  fu>i  6ηΙω<ίτι  την  ηαραβολην  τον 
αγροϋ  χα\  τον  6s<Sn6xov  %αϊ  τον  «μ,ηίλάνος  %α\  τον  δονλον  τον  χαρα- 
χωβαντος  τον  αμτΐίλωνα  χαϊ  των  χαράκων  χα\  των  βοτάνων  των  ixrf- 
τύμένωι^  Ιχ  τον  άμχίλωνος  ηαΐ  τον  νίον  χαΐ  των  φίλων  των  ανμβον- 
Ιων.  Σννηηα  γαρ  οτι  τΐαραβοΧη  τις  ίατ\  τίτντα  πάντα.  Ο  6h  άπο- 
χρι^ίς  μοι  είπεν  Αύ^δης  εΐ  λίαν  εις  το  ίπερωτάν.  Ονχ  οφείλεις^ 
φψ(ίν,  ΐ3Κ£ρβ>ινν  ουδέν  οΧως '  iav  γάρ  σοι  δέϊΐ  δηΐω&ήναι,  δηλω&ηαεται. 
Αεγω  αντω  Κνρίε,οΰα  αν  μοι  δεί^ι^ς  χαϊ  μη  δηλώαης,  μάτην  Ισομαι 
εωραχως  αντα  χαϊ  μη  νοών  τί  iauv '  ώααντως  και  iav  μοι  τιαραβολάς 
Ιαλι^^ς  xai  μ^  huXvuffg  μοι  axnagy  εις  μάτην  ^ομαι  άχηκοώς  τι  παρά 
σον.  Ό  dl  ηβύίΐν  αχεχρί&ΐ]  μοι  λέγων  'Ός  άν,  φηαί^  ίοΟλος  ?/  τον 
9εoVy  χαϊ  Ιχρ  τον  χνριον  εαντον  iv  τ»)  καρδία  ,  αιτείται  παρ^  αντον^ 
Οννεοιν  και  λαμβάνει^  καϊ  πάααν  τιαραβολην  iπιλvεly  καϊ  γνωατά  αντω 
γίνονται  τα  φηματα  τον  κυρίου  τα  λεγόμενα  διά  παραβολών  οΰοι  δ^ 
filMfoP  είόί  χαϊ  ορνοι  προς  την  }ίντεν^η\  ίκεϊνοι  διατάζονσιν  αΐτεϊα^αι 
πάρα  τον  so^iov*  ο  9^  κύριος  7ΐολνενΰκλα)'χν6ς  έατι,  χαϊ  πάΰι  τοις 
a&ovfiivoK  Μκ^'  αντον  aδu^λείπτ<ύς  δίδ(ύαι.  Σν  δε  ένδεδνναμωμένος 
νπο  του  αγίου  αγγέλου  χαϊ  είληφώς  παρ'  αντον  τοιαντην  ^ντενξιν  χαϊ 
μη  m¥  αργός,  δια  τί  ονκ  ahy  τιαρά  τον  χνριον  ΰννεΰιν  χαϊ  λαμβάνεις 
παρ*  αντοϋ;  Αεγω  αντω  Κνριε,  ίγώ  ϊχων  ΰϊ  μεθ'  εαντον  ανάγκην 
ίχω  Ot  «ιτίίσθαι  χ«ι  σΙ  ίπερωτάν'  0ν  γάρ  μοι  δεικνύεις  πάντα  καϊ 
λαλίίς  μεχ*  ίμον'  ει  δε  άτερ  ΰον  ϊβλεπον  η  ηκονον  αντά,^  ηρώτων  άν 
τον  χύριον  Ίνα  μοι  δηλω^^. 

V.  Είχον  Coiy  φη<ίί,  χαϊ  άρτι,  οτι  τιανονργος  εϊ  χαϊ  αν&άδης, 
Ιπεροηύν  τας  ίπύυαις  των  παραβολών.  Έπειδη  δε  οντω  παράμονος 
|2,  ίπύυόω  αοι  την  παρββολτιν  τον  άγρον  χαϊ  τών  λοιπών  τών  «χο- 
iov9mv  πάντων,  ϊνα  γνωβτα  πααι  ποιηονς  οντά.  "Ακονε  ννν,  φηαί, 
nat  αύνιε  αυτά.*  Ό  αγρός  6  κόαμος  οντός  έατιν  ο  όέ  χνριος  τον 
αγρού  ο  χτίύας  τα  πάντα  χαϊ  άπαρτίοας  αντά  χαϊ  δνναμώαας '  6  δ^ 
δονλος  6  υΙος  του  &εοΰ  Ιοτίν  αί  δι  άμπελοι  6  λαός  ονχος  έστιν  ον 
<ηη6ς  Ιψύιΐυύίν'  οι  δΐ  χάρακες  οι  άγιοι  άγγελοι  είαι  τον  κνρίον  οί 
σνγχροηυνης  τον  λαον  αντον'  αΐ  δΐ  βοτάναι  αι  Ικτετιλμίναι  ίκ  τον 
ίφκύιωνος  ίινομίαί  εΐοϊ  τών  δονλων  τον  •&εον '  τα  δε  ^^/σ/ιιατα  α  ϊπεμ- 
ψ$ν  α^τώ  ix  τον  δείττνον  αί  Ιντολαί  είαιν  ας  ϊδωκε  τω  λαώ  αντον 
δία  τον  υίοΰ  αύτον'  οίδΐ  φίλοι  καϊ  Ονμβονλοι  οί  άγιοι  άγγελοι  οι  πρώτοι 
ιττιβθέντές*  η  δΐάτΐοδημία  τον  δεαπότον  ο  χρόνος  ό  περιααενων  εϊς  την 
παρουοίβ»  αντοϋ,  Αίγω  αντω  Κνριε^  μεγάλως  καϊ  ^ανμαατώς  πάντα  ίατϊ 
καϊ  ΙΜξβίς  πάντα  Ιχΐι.  Μη  ονν,  φημί^  ίγώ  ηδννάμψ  ταύτα  νοήααι; 
ΟυόΙ  hifog  των  ανθρώπων,  χαν  λίαν  αννίτός  y  τις,  ον  δύναται  νοήααι 
oinL•  "Eti,  φημίψ  χνρ^,  δήλωαόν  μοι  ο  μέλλω  αε  Ιπερωτάν.  Αίγε^ 
yyfr,  Λ  η*  βούλΗ.*  Αώ  τ/,  φημί,  κύριε,  ο  νίος  τον  0<ον  εΙς  δούλον 
τρ&Μον  ηέηαι  h  rg  ηορα^ξ ; 

Cn.  IV.     1)  α^ον:  in  eoi.mt  τϋτ-  Cep.  V.     ί)  αντά:  \Ιλ  rnrtat  codeXf 

uu  mln^  ^^  *M  <""  *^'  ^^•  «ύτάς. 

^   -.«-«.  Λ1        /  ^^  *'"•'  •'^**  •■**•  ••*!"•'•  ulnim  ίΓτι 

2)  eec  rvnm  μΐ*χοοί.  ^^  g,^   j„j  ^  p^  j  »cri|.imii  κίι.     SimI 

3)  mita:  tU  codei,  non  ut  rd.  pr.    viddar  ροΐίαιιιΓη. 

ηύτίις.  ^)  fiovXtt:  a(  fiipra.   Ed.  \»τ.  βούλί^. 

Ρατμμ  «rotT.  39 


610  HERMAE  PASTOR. 

VI.  "Αχονε,  φηΰίν,  [ουκ]^  εΙς  δονλον  τρόπον  οίεΐται  6  νίος  τον 
Ό'εοί),  αλλ'  εΙς  ε^ονΰίαν  μεγάλην  χεΐται  κ«1  κνριότψα.  Πώς,  φημί, 
κνριε,  ον  νοώ.  "Οτι^  φηοίν ,  6  Ό'εος  τον  αμπελώνα  εφντευΰε^  τοντ' 
IWt,  τον  λαον  έκτισε,  καΙ  παρέδωκε  τω  νίώ  αυτόν'  καΐ  ο  νίος  κατέ- 
ΰτηβε  τους  αγγέλους  έπ'  αυτούς  του  ΰυντηρεΐν  αυτούς.  Κα\  αυτός  τας 
αμαρτίας  7]μών^  εχαΰ^άρίΰε  πολλά  οιοπιάαας  καΐ  πολλούς  κόπους  ηντλη- 
κώς'  ουάεΐ^  γαρ  δύναται  βκαφηΰαι  ατερ  κόπου  η  μόχ^^ου.  Αντος 
ούν  καϋ•αρί6ας  τας  αμαρτίας  του  λαοϋ  εδει'ξεν  αυτοΐς  τας  τρίβονς  της 
ζωής,  δους  αυτοΐς  τον  νόμον  ον  ϊλαβε  πάρα  του  πατρός  «υτον.  "Οτι 
δε  6  κύριος  αυμβουλον  ϊλαβε  τον  υίον  αυτού  κα\  τους  ένδοξους  αγγέλους 
πάρα  της  κληρονομιάς^  τον  δούλου,  ακονε.  Το  πνεύμα  τα  αγιον  το 
προόν  ^  το  κτίβαν  πασαν  την  κτίβιν ,  κατωκιΰεν  ο  ϋ-εός  εις  ΰάρκα  ην 
ηβουλετο.  Αυτή  ουν  η  ΰάρξ,  εν  t)  κατωκηβε  το  πνεύμα  το  αγιον, 
έδονλενβε  τω  πνευ^ι^ατι  καλώ?  iv  βεμνότητι  καϊάγνεία  πορευΰ-εΐΰα,  μηδέν 
όλως  μιάναβα  το  πνεύμα.  Πολιτευ•\•ΰαμεν7]ν  ούν  αυτήν  καλώς  καϊ  άγνώς 
καΐ  6υ\γκ\οπιά6α6αν  τω  ττνευίΑατι  καϊ  ΰννεργηΰαΰαν  Ιν  παντι  πρά/^ιατι 
ίΰχυρώς ,  καϊ  ανδρείως  άναΰτραφεΐοαν  μετά  του  πνεύματος  τον  (vytov, 
εΐίλατο  κοινωνόν  ηρεΰε  γαρ  η  πορεία  της  ΰαρκος  τα[ντη^ς ,  οτι  ουκ 
iμLάv^'η  επϊ  της  γης  εχονΰα  το  πνεύμα  το  αγιον.  Σύμβουλον  ούν 
έλαβε  τον  υίον  κ«1^  τονς  άγγελονς  τονς  ένδοξους,  ϊνα  καϊ  η  ΰάρξ  αυτή, 
δονλενβαβα  τω  [πνενμα]^τι  άμεμπτως^  ΰχτΙ  τόπον  τινά  καταακηνωαεως, 
καϊ  μη  δόξτ}  τον  μιαΟ-δν^  η  ενρε&εϊΰα  αμίαντος  καϊ  ααπιλος,  iv  »}  το 
πνεύμα  το  αγιον  κατωκηΰεν.  "Εχεις  καϊ  ταύτης  της  παραβολής  την 
επίλυα  IV. 

VII.  Ηνφράν&ην,  φημί,  κνριε,  ταύτην  την  επίλυΰιν  ακούΰας. 
"Ακουε  νύν,  φηΰί'    την  ΰάρκα  ΰου  ταύτην  φύλαΰβε  καϋ-αραν    καϊ  αμί- 

αντον,  "να  το  πνεύμα  το  κατοικούν  εν  αυτ^  μαρτυρηΟΥ}  αύτΓ],  καϊ 
δικαιωϋ^τΙ  ΰου  η  ΰάρξ.  Βλέπε  μηποτε  άναβί}  επϊ  την  καρδίαν  ΰου 
την  ΰάρκα  ΰου  ταύτην  φ^•αρτην  είναι^  καϊ  παραχρηΰτ]  αύτΡ)  εν  jiita;(?|iif3 
τινί.  'ΪΕαν  μιάντις  την  ΰάρκα  ΰου ,  μιάνεις  καϊ  το  πνεύμα  το  αγιον ' 
εάν  δε  μιάντις  την  ΰάρκα,  ον  ζηΰτ}.  Κι  δε  τις  ^  ψ^Ι^^  ^ύριε,  γέγονεν 
άγνοια  πρότερα  πρϊν  άκουΰ^ώΰι  τα  ρήματα  ταύτα,  πώς  ΰω&γ  ο  άν• 
'3•ρωπος  ο  μιανας  την  ΰάρκα  αυτού ;  ΤΙερϊ  τών  προτέρων,  ψηΰίν,  άγνοη- 
μάτων  τω  ϋ-εώ  μονω  δυνατόν  ϊαΰιν  δούναι'  αυτού  γάρ  εΰτι  πάΰα 
εξουσ/α  "*  εάν  το  λοιπόν  μη  μιάνης  ΰον  την  ΰάρκα  μηδέ  το  πνεύμα ' 
αμφότερα  γαρ  κοινά  εΰτι  καϊ  ατερ  αλλήλων  μιαν&ηναι  ον  δύναται. 
'Αμφότερα  ούν  κα&αρά  φνλαϋΰε,  καϊ  ζηΰη  τω  'ΰ'εω. 

ΑΡΧΗ. 

Ι.  Καΰ'7]μενος  εν  τω  οΓκω  μου,  καϊ  δοξαζων  τον  κύριον  περϊ 
πάντων  ων  εωράκειν ,  καϊ  ΰυζητών  περϊ  τών  εντολών,  οτι  καλαϊ  καϊ 
δυναταϊ  καϊ  ίλαραϊ  καϊ  ένδοξοι  καϊ  δυνάμεναι  ΰώΰαι  'ψυχην  ανϋ'ρώπου, 


Cap.  νί.     1)  ουκ  ϊη  cod.  desideratur.  4)  xcd  pariter  apparel  in  codice  af- 

2)  ημών:  ita  male  codex.  qne  proxitna.   Aliter  visiim  erat  ed.  pr. 

3)  cod.  κληρομίας.    Antea  παρά  ex  5)  h.  I.  desnnt  nonniilla. 
cod.   hausimus,    qiiamquam    male  habet. 

"f  h.  I.  fol.  2.  codicis  incipit.  Cap.  VII.     1)  nonnihil  deost. 


SIMILITUDO  V,  6.  7.    Vf.  1.  2.  611 

&f)Ov  h  iμavτώ  Μαχά^Λος  fodftoi,  iav  ταϊς  ivroXaXg  ταύτα»?  πορεν&ω^ 
xat  ος  αν  xitvTatg  ηορίνθγ  ^  μακάριος  Ισται.  ^ίΐς  ταντα  iv  ίμαντώ 
ikakow,  βλίχω  αντον  ίξαίφνης  τκίραχα&ημα'όν  μοι  καϊ  λίγοντ^  ταντα 
Τί  διψυχεϊς  ηιρι  των  εντολών  c$v  <fo»  ^ετειίάμην:  Καλαί  ficiv  όλως 
μη  διψνρ^σιις'  αλλ'  Μυΰαι  την  πύττιν  τον  κυρίου^  χαΐ  iv  ανταΐς 
xo^my*  ίγω  γαρ  α  Μνναμωοω  iv  ανταίς.  Ανται  αί  ivTolai  ΰνμ- 
φοροί  U01  τοΙς  μϋλονύι  μετανοην '  iitv  γαρ  μη  τιορεν^ώΰιν  iv  ανταϊς^ 
ίίς  μάττρ^  icriv  η  μετάνοια  αυτών.  Οί  ονν  μετανοονντες,  αποβάλλετε^ 
τάς  τΐονηρίας  τον  αιώνος  τοντον  τας  έχτριβοναας  νμας'  ένδναάμενοι 
όε  TtaHit»  α^ηη}ν  δηΜΐΐοθννΎ\ς  δν\ηί]θεο^ε  τηρί^οαι  τάς  ίντολάς  ταύτας 
χαΐ  μψμιίχί  χρο6τι9έναι  ταϊς  άμαρτίαις  νμών.  Πορεύεα&ε  ονν  ταις  Ιντο- 
λαίς  μου  τανταις ,  χαι  ζηοεο^ε  τω  ^εώ.  Ταντα  πάντα  παρ'  ίμον 
ΙελαΙιμα$  ύμΐν,  Κα\  μετά  το  ταντα  λαλήοαι  αντον  μετ*  iμoVy  λέγει 
μοί  Αγ§ψί¥  (ίς  αγρόν^  χαϊ  δείξω  αοι  τονς  ποιμένας  των  προβάτων. 
Αρψίΐβ^^  φημί,  Μνριι.  Και  ηλ^ομεν  εις  τι  πεδίον  y  χαϊ  δ{(χΐ'υε^  μοι 
ηοψίνα  νεανίαηον  ένδεδνμένον  ονν^εαιν  ιματίων ^  τω  χρώματι  χροχώδ^. 
Εβοβη»  6ϊ  nifofiaru  ΜολΙα  λΧαν,  χο«  τα  τίρόβατα  ταντα  ώαει  τρνφώντα 
ην  χαι  λίαν  ewmtaXwvwa,  χαϊ  ιλαρά  «/ν  ΰχιρτώντα  ώδε  χάχείαε'  χαϊ 
αυης  6  ΜΟψηψ  ΐίαρος  ην  έπϊ  τω  ποιμνίω  αντον  '  χαϊ  αντη  nj  ιδέα 
τον  XMfiiMff  £Ur^  ην  λίαν»  χαϊ  έν  τοΙς  προβάτοις  περιέτρεχε.^ 

II.  Κάί  λέγει  fiot  Βλέτιεις  τον  ποιμένα  τοντον;  Βλέπω ^  Φ^/Ι^Α 
χυριε.  Ουτος^  φη^ίν,  άγγελος  τρνφης  χαϊ  άττατης  έΰτίν '  οντος  έχτρίβει 
τάς  ^ηηιας  τύν  όοΰλων  τον  ^εού  των  χενών  χαϊ  χαταβτρέφει  αντονς 
απδ  της  αληΜας^  ίπατών  αντονς  ταις  έπιϋ-νμίαις  ταις  πονηραϊς,  έν 
αίς  ώηκλοννηα*'  haimt^ivmnta  γαρ  των  εντολών  του  &εον  τον  ζώντος, 
jcal  sM^CMvnB  imtiwmg  nmX  τ^υφαΐς  ματαίαις^  χαϊ  ατκο'λλν vTcrt  ύπο  τον 
αγγέλου  τούτου,  τίνα  μ^ν  εις  &άνατον,  ttvo  δε  εις  καταφ&οράν.  Αέγω 
αντω  Κύριε,  ου  γινωαχω  έγώ  τΐ  iativ  εΙς  θάνατον,  χαϊ  τΐ  εΙς  χατα- 
φ^οράν.  "Ακουε,  φηαίν'  α  είδες  πρόβατα  ιλαρά  χαϊ  ΰχιρτώντα,  οντοί 
ειΰιν  οι  αχεύπαομίνοι  άτιο  τον  θίοΰ  εΙς  τέλος  χαϊ  παραδεδωχότες 
εαυτούς  ταΐς  τρυφαίς  χαϊ  άτιάταις,  εΙς  δε  τον  χνριον  ονδεν  έβλααφι]- 
μηΟαν.  Ούτοι  ονν  [ου]*  χατεφ^αρμένοι  εΐοϊν  άπο  της  αληθείας '  έν 
τούτοις  Ιλπίς  έατι  μετανοίας,  έν  ρ  δύνανται  ζήΰαι.  Ή  χαταφ&ορά 
ουν  ΙλπΙΛα  Ιχει  ανανεωοεώς  τίνος,  6  δε  θάνατος  άπώλειαν  ϊχει  αίώ- 
νιον.  Πάλιν  προέβην  μιχρόν,  χαϊ  df(xvv£i  μοι  ποιμένα  μέγαν  ώΰεϊ 
ανριον  TJ  1^ψ•  περικείμενον  δέρμα  άγριον  λενχόν^  χαϊ  πήραν  τινά 
ειχεν  Ιηϊ  των  ωμών,  χίά  ράβδον  αχληράν  λίαν  χαϊ  (όζονς  ϊχονααν, 
χαϊ  μάστιγα  μιγάλην ,  χαϊ  το  βλέμμα  είχε  περίπιχρον  ωοτε  φοβηΰηναί 
με  αυτόν'  τοιούτον  Ιίχί  το  βλέμμα.  Οντος  ονν  ο  ποιμην  παρελάμβανε 
τα  χροβατΜ  ίαώ  τον  ηοιμένος  τον  νεανίοχον,  έχεΐνα  τα  οπαταλώντα 
χαί  τ^νφωντα,  μη  uxmtmvui  όέ,  χαϊ  ϊβαλεν*  αντά  εις  τίνα  τόπον  χρη- 
χαϊ  &ΧΛν&ωδη,  ωατε  άπο  των  αχαν&ών  χαϊ  τρφόλων  μη  δύνα- 

Cap.  II.     1)  άπλούντα»,  tic. 

2)  oi  deett  Ια  cod. 

8)  tfimltv  in  cod.  etl,   noD  (nl  i>d. 
pr.)  ifialUv. 

3«• 


612  HERMAE  PASTOR. 

ΰΰ'αι  ixnXi^al•  τα  πρόβατα^  «λλ'  εμπλέκεοϋ^αι  εΙς  τας  ακάν^-ας  κα\ 
τρίβόλονς.  Ταντα  ονν  εμ,πεπλεγμενα  εβόΰκοντο  εν  ταΐς  άκάν^αις  %αΙ 
τριβόλοις,  καΐ  λίαν  εταλαίπώρονν  δερόμενα'*^  υπ  αυτόν'  καϊ  ώδε  κάκεϊΰε 
περίηλαυνεν  αυτά ,  καϊ  ανάπαυαν  αυτοΐς  ουκ  έδίδου ,  καϊ  όλως  ουκ 
ευΰταϋΌνΰαν  τα  πρόβατα  εκείνα. 

Ι  Π.  Βλέπων  οϋν  αντα  ούτω  μαβτυγούμενα  καϊ  ταλαίπωρου μενα^ 
έλυπονμην  επ  αυτοΐς,  οτι  ούτως  εβαΰανίζοντο  καϊ  άνοχην  όλως  ουκ 
εϊχον.  Αεγω  τω  ποιμενι  τω  μετ'  ίμοϋ  λαλοΌντι  Κύριε,  τις  εΰτιν  ούτος 
6  ποίμην  ο  ούτως  αοπλαγχνος  καϊ  πικρός^  καϊ  όλως  μη  ΰπλαγχνιζόμε• 
νος  επϊ  τα  7Γζ)ό|3ατα  ταϋτα;  Ούτος,  φηΰίν,  εβτϊν  6  άγγελος  της  τιμω- 
ρίας' §κ  δε  των  δικαίων  των  αγγέλων  εβτί,  κείμενος  δε  επϊ  της  τιμω- 
ρίας. Παραλαμβάνει  ούν  τους  άποπλανωμένους  άπο  του  ϋ'εοϋ  καϊ 
πορευϋ-εντας  ταΐς  επι&υμίαις  καϊ  απ^ται?  του  αιώνος  τούτου,  καϊ  τιμω- 
ρεί αυτούς':  καϋ•ώς  αξ,ιοί  ειΰι,  δειναΐς  καϊ  ποικίλαις  τιμωρίαις.  "ΗΌ•ελον, 
φημί ,  κύριε,  γνώναι  τάς  ποικίλας  βαβάνους  ταύτας  [καϊγ  τιμωρίας, 
ποταπαί  είοιν.  "Ακουε,  φηβί,  τάς  ποικίλας  βαΰάνους  καϊ  τιμωρίας. 
Βιωτικαί  είοιν  αί  βάΰανοι'  τιμωρούνται  γαρ  οι  μεν  ζημίαις,  οι  δε  νοτε- 
ρηαεβιν,  οι  δε  άΰ^ενείαις  ποικίλαις,  οι  δε  πάΰγ}  άκαταΰταΰία ,  οι  δε 
νβριζόμενοι  ύπο  αναξίων  καϊ  Ιτβραις  πολλαΐς  πράξεβι  πάβχοντες '  πολλοϊ 
γαρ  άκαταβτατονντες  ταΐς  βουλαΐς  αυτών  επιβάλλονται  πολλά,  καϊ 
ούδεν  αύτοΐς  όλως  προχωρεί.  Καϊ  λεγουοιν  εαυτούς  μη  εύοδονΰΟ-αι 
εν  ταΐς  πράξεαιν  αυτών,  καϊ  ουκ  αναβαίνει  αυτών  επϊ  την  καρδίαν  οτι 
ϊπραίαν  πονηρά  έργα,  αλλ'  αίτιώνται  τον  κύριον.  ""Όταν  ούν  θλι^ώσι 
πάΰτ]  0'λί\\)ει,  τότε  εμοϊ  παραδίδονται  εις  άγα&ην  παιδείαν  καϊ  ΐΰχυρο- 
ποιοϋνται  iv  τγ}  πίβτει  τον  κυρίου ,  καϊ  τάς  λοιπας  ημέρας  της  ζωής 
αυτών  δουλεύουΰι  τω  κυρίω  εν  καϋ'αρα  καρδία  αυτών,  καϊ  εύοδοϋνται 
εν  πάΰτι  πράξει  αυτών,  λαμβάνοντες  παρά  τον  κνρίον  πάντα  οΰα  αν 
αΐτώνται'  καϊ  τότε  δο'ξάζονύι  τον  κύριον,  ότι  εμοϊ  πaρεδό^•ηΰav  καϊ 
οιικετι  ούδεν  πάοχουΰι  τών  πονηρών. 

IV.  Αεγω  αύτω  Κύριε,  ετι  μοι  τούτο  δηλωϋον.  Τι,  φηβίν,  επι- 
ζητείς ;  Ει  αρα^  φ»?ί^^'>  κύριε,  τον  αύτον  χρόνον  βαΰανίζονται  οι  τρυ- 
φώντες  καϊ  άπατώμενοι ,  όΰον  τρυφώαι  καϊ  άπατώνται;  Αεγει  μοι 
Τον  αύτον  %ρόνον  βαβανίζονται'^  έδει  γαρ  τους  ούτω  τρυφώντας  καϊ 
ίπιλανΟ-ανομενους  του  Όεού  επταπλααίως  βαϋανίζεαΌ•αι.  Αεγει  μοι 
"Αφρων  ει,  καϊ  ου  νοείς  της  βαΰάνου  την  δύναμιν.  Ει  γαρ  ενόουν, 
φημί,  κύριε,  ούκ  αν  επηρωτων  ϊνα  ftot  δηλώΰ7}ς.  "Ακονε ,  φηβίν,  αμ- 
φοτέρων την  δύναμιν.  Της  τρνφης  καϊ  απάτης  6  χρόνος  ωρα  εΰτϊ 
μία'  της  δε  βαβάνου  η  ώρα  λ'  ημερών  δύναμιν  έχει.  'Εάν  ούν  μίαν 
ημεραν  τρυφηΰΐ)  τις  καϊ  άπατηΌ'ϊ)  ^  μίαν  δε  ημεραν  βαβανίΰϋ'ή ,  όλον 
ενιαυτον  ιβχνει  η  ημέρα  της  βαΰάνου.  ^Όΰας  ούν  ημέρας  τρυφηΰει 
τις,  τοΰοντονς  ένιαυτούς  βαΰανί'ζεται.  Βλέπεις  ούν,  φηΰίν ,  οτι  της 
τρυφης  καϊ  απάτης  ο  χρόνος  ελάχιβτός  εΰτι,  της  δε  τιμωρίας  καϊ  βα- 
ΰάνου πολύς. 


4)  cod.  βαιρόμενα.  3)  καϊ  ίη  cod.  decst. 

Cap.  III.  1)  cod.  ταλεπωρ.,  sed  ai 
super  ε  pr.  manu  nolatnm.  Cap.  IV.     1)  Ιίηα:  lioc  accenlu  codex. 

2)  y.ca  πικρός',  haec  supra  lineam 
adscripla  sunl.  2)  deest  nonniliil. 


SIMILITUDO  Μ,  2—5.   VH.  613 

V.  "Extj  φημί,  χνριε^  ov  vtvotput  οίως  η$ρ\  νου  χρόνου  νης 
ατΐάτης  χα\  τρχπρης  χ«ι  /βασάνου*  τηλ€W^'i<Srfρ6v  fiot  6ήλω<ίον.  *Απο- 
χρι^ίς  μοί  ύγ(ΐ  Ή  αφροΰν\*η  6ον  ηαραμονός  ^tfn,  xcrl  ού  9iXfig  σου 
r>/v  χαρδίαν  κα&αρίΰαι^  χαϊ  δονλεναν  τω  ^εω.  ΒΙέτκ  ^  φί]ΰΙ,  μηηοτε 
6  χρόνος  τίληρω&η  και  ΰύ  άφρων  ενρε&ζς.  "Αχονε  ονν,  φι/σι,  χα&ώς 
βοίλεί,*  ϊνα  νοΐ7<Ττ}ς  ctvxa.  Ό  τρι-ςρων  χλΙ  απατωμενος  μΐίχν  ιΙ\μίραν 
χα\  ηράαύ»ν  δ  βονίεται  πολλην  άφροσννην  ivdidvrat,^  χαϊ  ον  νοεί 
njv  ΐ€ραξίν  ην  τΐοιεϊ  είς  η)ν  ανριον'  ίπιλαν^νεται  ναρ  xi  τιρο  μιας 
&ίραξίν*  η  γαρ  τρνφη  %ai  απάχη  μνημας  ονχ  ζτί»  δια  χην  αφροαννην 
fJ¥  Midvitm,  η  δΐ  τψωρία  χαϊ  η  βάΰανος  οχαν  χολίτ/θ»}  τω  αν^ρωπω 
fUetp  ημL•av,  ίΰχρις  ivuxvxov  χιμίύρεΐχαι  χα\  βαβανίζεχαι'  μ^^μας  γαρ 
μίγάίας  ίχΗ  η  τψωρΙα  χαϊ  η  βάαανος.  Βαΰανι^όμενος  ονν  χαϊ  τψω- 
ρονμινος  όλον  τον  ivi€tvx6v  μνημονεύει  ποχε  xijg  χρνφης  χαϊ  aπάxηςy  χαϊ 
ftvmcxtt  δτ»  δι*  ανχα  πάαχει  χα  πονηρά.  Πας  ονν  άνθρωπος  6  χρν- 
φων  xcrl  ίχαηίμίνος  ονχω  βασανίξεχαι,  οχι  ίχονχες  ζωην  εις  θάνατον 
εαυτές  ηαραδ^βίκααι.  TJotaiy  φημί,  χνριε,  χρνφαΐ  είαι  βλαβεραΐ; 
Tlaca,  φηβί^  nffafyq  vffvqnj  iaxi  τω  αν^ρώπω,  ο  iav  ηδέως  ποιγ'  χαϊ 
γαρ  ο  δξντοίος  vfj  ίαυτον  πράξει  χ6  ίχανον  ποιών  χρνφα'  χαϊ  6  μοι• 
χδς  »αϊ  ο  μέ9νύος  *αϊ  6  χΐαάίαλος  χαϊ  6  -ψενοχης  χαϊ  6  πλεονε- 
χτης  χ«ά  6  αποσχερηχης  χαϊ  ο  τούτοις  τα  όμοια  ποιών  zrj  ιδία  voaco 
fO  Sxavov  ftoul'  χρνφα  ονν  Ιπϊ  χ\]  πράξει  ανχον.  Αυχαι  πάβαι  αί 
χ{^νφ«ά  βίαβεψά  ειαι  χοΐς  δονλοις  χον  θεον.  z/t«  ταύτα?  ονν  χας 
iatiuig  niajpvciv  οι  χιμωρονμενοι  χαϊ  βαΰανιξόμενοι.  Ειαϊν  δΡ  χαϊ 
τρυφ€ά  9ωζΰν»η  χους  ^ν^ρωηονς'  πολΧοϊ  αγαθόν  ίργαζόμενοι  χρν- 
φω9ί  τ§  lcrvrwv  ηδον^  φtρ6μevou  Ανχη  ονν  η  χρνφη  ΰνμφορός 
Ι(Γγι  Toif  δονίοις  χοΰ  &εον  χαϊ  ζωην  περιποιεΐχαι  χω  άν&ρώηω  χω 
χοιοντω'  αί  δε  βλαβεραϊ  χρνφαϊ  αϊ  προειρημίναι  βααάνονς  χαϊ  χιμωρίας 
«τνχοίς  περιποιοννχαι.  *Εαν  δί  ίπιμίνωοι  χαϊ  μη  μεχανοηΰωΰι ,  θάνα- 
τον imjxoig  πιριποίουνταί. 

Mtxa  ημίρας  δΐίγας  εϊδον  ανχον  εΙς  χο  πεδίον  χ6  αυτό  οπον  χαϊ 
χους  ηοψίνας  mftautv,  χαϊ  Ιέγει  μοι  Τι  ίτιιζηχεις  παρ*  ίμοί ;  Φημί 
Kv^u,  SW  τον  ηοίμένα  χον  χιμωρηχην  χελεναης^  ix  χον  οϊχον  μου 
έξβλ09ίν,  ΟΧΙ.  λίαν  μί  ^λφει.  /ίείοε,  φηαΐ^  Ο^λιβηναι-  οντω  γάρ,  φηοί, 
K^9uha\jn  6  Μοξος  άγγελος  χα  περϊ  αον'  ^έλει  γαρ  αε  πειρααθ-ηναι. 
ΊΧ  jmQf  ψ^ΐμί,  nvffUf  ίτΐοίηαα  ονχω  πονηρυν  ^  ϊνα  χω  άγγίλω  τούτω 
nm^aiMmi  "Akow^  φηοίν  αί  μεν  άμαρχίαι  αον  ποΧλαί,  αλλ'  ου 
fOJBViw  mou  ίΛ  ί^γίλω  χοΰχω  παραδο^ναι'  αλλ'  ό  οϊχός  αον  μεγά- 
Ιβς  ipOfUmg  ηΛ  αμαρχίας  είργάααχο,  χαϊ  παρεπιχράν^  ο  ένδοξος 
Stfftlog  ha  τοίς  9ργοις  αΰτων,  χαΐ  δια  χονχο  ΙχΙλεναί  at  χρόνον  χινά 
θλι/Κ(ρΜ,  Ζνι  ■farfui  μηαναηϋωαι  καϊ  χα&αρίαωαιν*  ίανχονς  f  άτιο 
ΐίάφψξς  ba^VfJmg  to9  mUhog  wvtov.    ^Orov  ονν  μ9χανοηαωαι  χαϊ  χα- 


C«p.  f.    Ι)  coi,  Mm^mfH^m.  ^im.  VII.     1)  «ic  ipte  codei,    non 

1)  fiovlet:  pffM  cofrectiMe  tmuqwt  (•>(  v«H  «d.  pr.)  xtXtvattc. 
•Ilera  §flUikti  mm  Mli•  li^««C  2)  rml.  ntr%u%  χίί!*ηρήσωσιν. 

3)  it&ip  ^l:  iic  h.  I.  co4iS.  t  iocipil  M.  2.  venutn. 


β14  IIERMAE  PASTOR. 

'^αριο&ώΰι,  τότε  άποβτν^ΰίται  ο  [(ί]γγ£λος  της  τιμωρίας.  Αεγω  αντω 
KvQUy  εΐ  εκείνοι  τοιαύτα  ειργάΰαντο  %να  παραπικραν&ϊ]  6  ένδοξος  άγγε- 
λος, τί  εγώ  εποίηοα  ;  "Αλλως,  φηβίν,  ον  Ιδ]ύνανται  εκείνοι  ■Ο'λιβηναι, 
εάν  μη  ύν  η  κεφαλή  τον  οΓκου  Ό•λιβτ}ς'  ΰον  γαρ  Ό'λιβομενον  ε^  ανά- 
γκης τίάκεΐνοι  'Θ'λιβηβονταΐ'^  ενΰτα&ονντος  δ[ε  ΰοϋ]  ου^δ|ΐΐίο:ν  δύνανται 
Ό'λίψιν  εχειν.  ^4λλ'  ίδον,  φημί,  κνριε,  μετανενοηκαΰΐνεξοληςΥΜρδίας 
αυτών.  Οιδα,  φηβί,  κάγώ  οτι  μετανενοηκαβιν  ε'ξ  όλης  καρδίας  αντών' 
των  ονν  μετανοούντων  δοκεΐς  τάς  αμαρτίας  άφίεΰϋ•αΐ;  Ου  παντελώς' 
άλλα  δει  τον  μετανοονντα  βααανίΰαι  την  εαυτού  ιρυχην  καϊ  ταπεινο- 
φρονηΰαι  iv  πάβτι  πράξει  αυτόν  ιβχνρώς  και  -^λι/^τ^ναι  εν  πάααις  0•λί- 
i/;£0t  ποικίλαις'  καϊ  εάν  υπενεγκτι  τάς  ^•λίι\)εις  τάς  επερχομένας  αντω, 
πάντως  ϋπλαγχνιβϋ-ηΰεται  6  τα  πάντα  κτίΰας  καϊ  ενδυναμώύας ,  καϊ 
Ιΰχυν  τίνα  δώδει  αυτοϊς'  καϊ  τούτο  πάντως  του  μετανοονντος  κα9•αρο5§ 
άπο  παντός  πονηρού  πράγματος.  Σοϊ  δε  αυμφερον  εΰτϊ  καϊ  τω  οίκω 
βου  ννν  &λιβήναι.  Τί  δε  ΰοι  πολλά  λέγω;  •&λιβηναί  βε  δεΐ^  καΌ'ώς 
προϋετα^εν  6  άγγελος  κνρίον  εκείνος,  6  παρα^ιβου^  σε  εμοί'  καϊ  τοντο 
ενχαρίατει  τω  κυρίω  δτι  άξιον  σε  ηγηΰατο  του  προδηλώΰαί  ΰοι  την 
&λίι\}ΐν  ,^  ϊνα  TT^oyvorj  αυτήν  υπενεγκΎ]ς  ίϋχυρώς.  γΐεγω  αυτώ  Κύριε, 
0υ  μετ'  εμοϋ  γίνου  ^  καϊ  δυνηοομαι  πάΰαν  Ό'λίψιν  νπενεγκεΐν.  Έγω^ 
φηΰίν,  εΰομαι  μετά  ΰοϋ.  Ερωτηθώ  δε  καϊ  τον  άγγελον  τον  τιμωρητην 
ϊνα  σε  ελαφροτερως  ϋ'λίψ^'  αλλ*  όλ/yov  χρόνον  ϋ-λιβήΰιτ},  καϊ  πάλιν 
άποκαταΰταΰ-ηβτ}  εις  τον  οίκον  βον '  μόνον  παράμεινον  ταπεινοφρονών 
καϊ  λειτουργών  τω  κυρίω  εν  πάΰτ}  κάμαρα  καρδία,  καϊ  τά  τέκνα  σου®  καϊ  ο 
οίκος  6ου,  καϊ  πορεύου  εν  ταΐς  εντολαΐς  μου''  αις  σοι  εντέλλομαι.  Καϊ 
δυνηαεταί  ϋου  η  μετάνοια  ιοχυρά  καϊ  καθαρά  είναι  *  και  εάν  ταύτας 
φυλά^τ}ς  μετά  του  οϊκου  βον,  άποΰτηΰεται  πάΰα  '3•λίψις  άπο  ΰοϋ'  καϊ 
άπο  πάντων  δε,  φηΰίν,  άποΰτηοεται  '&λίψις,  όσοι  εν  ταΓ^  εντολαι^  μου 
ταύταις  πορενΰ•ώοιν, 

Ι.  "Εδειξε^  μοι  ιτεαν  μεγάλην ,  ΰκεπάζονβαν  πεδία  καϊ  ορη  ,  καϊ 
ύπο  την  ύκεπην  της  Ιτέας  πάντες  εληλύ&ασιν  οι  κεκλί?|ΐιε'νοι  τω  ονό- 
fi-aTt  κνρίον.  Είβτηκει  δε  άγγελος  τον  κνρίον  ένδοξος  λίαν  νψηλος 
παρά  την  ίτέαν ,  δρίπανον  έχων  μέγα,  καϊ  έκοπτε  κλάδονς  άπο  της 
ίτέας^  καϊ  επεδίδον  τω  λαω  τω  ϋκεπαζομενω  ύπο  της  ίτεας'  μικρά  δε 
ραβδία  επεδίδον  αντοΐς ,  ώΰεϊ  πηχναΐα.  Μετά  δε  το  πάντας  λαβείν 
τα  ραβδία  εΟ-ηκε  το  δρεπανον  6  άγγελος^  καϊ  το  δενδρον  εκείνο  νγιες 
ην  οίον  καϊ  εωράκειν  αντό.  Έϋ-αύμαζον  δε  εγώ  εν  εμαντω  λέγων 
Πώς  τοσούτων  κλάδων  κεκο|ίΑμενων  το  δένδρον  υγιές  εστί;  ^ε'^ει  |ΐίοι 
ο  ποιμην  Μη  ϋ-αύμαζε  ει  το  δένδρον  ύγιες  έμεινε  τοβοντων  κλάδων 
κοπέντων'  αφ'  ης  δέ,  φηΰί  ,  πάντα  ϊδγς,  καϊ  δηλω&ηβεταί  σοι  το  τί 
Ιστιν  ο  άγγελος  ο  επιδεδωκώς  τω  λαω  τάς  ράβδονς.  Πάλιν  άπψει 
άπ'  αντών    καϊ  καΰ•ώς  ελαβον ,  οντω  καϊ  εκαλονντο  προς  αντό  ν ,  καϊ 


3)  χ^λιβήσονται  :  ita  codex.    Ed,  pr.  6)  σον:   per  errorem  ed.  pr.  μου. 
β^λίβονται.                                                             7)  μου:  h.  Ι.  cod.  male  αου. 

4)  δει:    ita   prorsus  codex,    non  ut  Sim.  Vlf.     1)   Initium    huius    Simili- 
ed.  pr.  δοχεί.  ludinis  nulia  le  indicatur  nisi  littera  ^'E 

5)  accentum  ex  ipso  cod.  sumpsiraus.  primae  vocis  maiore  ac  rubra. 


SIMILITIDO  VII.    VIII,  1.  2.  615 

^«VM»i^  oaudUov  χάς  ράβδους'  έλάμβίη'ί  δί  6  άγγελος  του 
mwivou  €ηηας.  Παρά  χ^νων  ίΐάμβανε  χας  ράβδους  ^ηράς 
yuii  βφψωμ/όβ^ς  ύςνπο  0ηχός,  ΈκέΙευαεν  ο  άγγελος  χους  τας  χοινύτας 
ράβδους  huMmxoxag  %ωρ\ς  ϊσχαο^ι.  "Ετεροί  δε  Ιπεδίδοοαν^  $»;9«V» 
άλλ*  ουκ  ηααν  βεβρωμέναί  ντώ  σηχός'  και  τούτους  Ικελευαε  χωρίς 
ΜϊΜΚίθβΜ.  "Εχεροι  δε  εηεδίδουν  ήμ^ξηρους'  χαϊ  ούτοι  χωρίς  Γσταντο. 
"Εχεροι  δε  Ιηεδίδοΐ'ν  χάς  ράβδονς  αυτών  ημΛξηρους  χαΐ  αχιαμάς  Ιχού- 
0ας'  καί  ουχοι  χωρ\ς  ΐσχαντο.^  '^Εχεροι  δε  ίπεδίδουν  τάς  ρά- 
βδους ηΐϋϋυ  ξΐ^ρον  χαϊ  το  ημιου  χλωρόν '  χα\  ούτοι  χωρίς  ϊατανχο. 
^Ε/χεροι  δ^  η^οοεφερον  τάς  (άβδονς  αντών  τα  δυο  μέρη  χής  ράβδου 
χΐηρά,  το  δε  τρίτον  ξηρον  χα\  omoi  χ€ορ\ς  ϊατανχο.  '^Εχεροι  δε  έπε- 
6Uow  χα  δύο  μέρη  ξηρά^  χ6  δε  χρίτον  χλωρόν  χαϊ  οντο«  χ(ορϊζ 
ΜΤτβντο.  "Εχεροί  δε  έπεδίδουν  χάς  ράβδονς  αυτών  παοά  μιχρον  ολας 
χλωρός,  ίλάχιοχον  dl  τών  ράβδων  αυτών  ^ηρον  ην,  αυχο  το  άχρον' 
οχιαμας  δε  είχον  iv  αυχαϊς'  χαϊ  ούτοι  χωρϊς  ισταντο.  '^Ετέρων  δε  ην 
ελάχιαχον  χλωρόν,  τα  ΟΙ  louta  τών  ράβδων  ξ;ΐ]ρά'  χαϊ  ούτοι  χωρίς 
unayxQ.  "Εχ^οι  δϊ  ΐΜηιρνχο  χάς  ράβδονς  χλωράς  φερονχες  ως  ύαβον 
ηαρα  του  αγγέλου'  το  δε  τιλεϊον  μέρος  χοΰ  οχλον  χοιανχας  ράβδους 
επιδίδουν,  Ό  δε  άγγελος  έπϊ  τονχοις  έχάρη  λίαν  χαϊ  οντοι  χωρίς 
ίΦτανχο*  "Εχεροι  δε  έπεδίδονν  χάς  ράβδονς  αντών  χλωράς  χαϊ  πάρα- 
φούίας  έχουοας'  αί  δε  παραφυάδες  αυτών  ώΰεϊ  χαρπόν  τίνα  εϊχoVy 
η«Λ  Uu¥  ϋαροϊ  ηΟαν  oi  άν&ρωποι  έχεΐνοι,  ων  αι  ράβδοι  τοιανται  εύ- 
ρ^&ησαν'     χαϊ    ο    άγγελος  Ιχϊ    χοΰτοις  ηγαλλιάχο,    χαϊ   6  ποψ7ΐν  λι'αν 

QgyOg   If*'    ^  TOVTOI^. 

II.  'Εικέλενοε  δk  ο  άγγελος  χυρίου  ατεφάνους  ίνεχΟΎίναι '  χαϊ 
ηνέχ&ηΟαν  οτέφανοι  ύαύ  ίχ  φοινιχων  γεγονότες^  χαϊ  έατεφανωαε  τους 
ανέίρας  τφνς  im^tStuiioxag  χάς  (άβδονς  τάς  έχοναας  χάς  παραφυάδας 
χ«Ι  ηβ^πάν  »we,  καϊ  απέλναεν  ανχους  εΙς  χον  πνργον  χαϊ  τονς  άλ- 
Ιβνς  6ε  &πίατεύίεν  εΙς  χον  ηνργον^  χους  χάς  ράβδους  χάς  χλωράς 
imdtdmKiotag  χαϊ  χαρυφυάδας  ϊχούϋας^  παρπον  6l•  μη  έχούοας,  τάς 
ΛΒραψυάδας  δους  αυτοίς  ΐίφραγίδας'*  ίματιαμον  δh  τον  αντον  πάντες 
tim  XtVHov  ωβεϊ  χιόνα  οί  ττορενόμενοι  εΙς  χον  πύργον.  Καϊ  τους 
τβις  (άβδονς  Ιπιδείίηκόχας  χλωράς  ώς  ϊλαβον  άπέλναε,  δους  ανχοΐς 
ifumefiiv  καϊ  σφραγίδας.  Μεχά  το  ταύτα  χελέσαι  τον  άγγελον  λέγει* 
τώ  nomkjn  'Εγώ  υπάγω'  ου  δε  τούτους  άπολΰαεις  εΙς  τα  τείχη  καθώς 
(φ^  ίφύ  τις  χαχοιχεϊν  χατανόηαον  όε  τάς  ράβδους  αυτών  επιμελώς, 
Λβά  ο^πως  άπόλνοον  έπψίλώς  δ^  χατανυναον.  Βλέπε  μη  τις  αε  πα- 
(yllty,  ψηβίψ*  έάν  6έ  χίς  αε  τιαρέλΰτ},  έγω  αύχούς  έπϊ  χο  ^υαιααχή- 
ρεθ¥  6ακψά§ω.  Ταΰχη  εΙπων  χω  ποιμένι  άπηλ&ΐ'  χαϊ  μεχά  χ6  άπελ- 
4^9kf  τδψ  9ιγγύ»¥  λέγει  μοι  6  ποιμην  Αάβωμεν  πάντων  χάς  (άβδους 
xai  ψυΐ9Όύ9ψ9ν  αύχάς,  εϊ  χινες  έξ  αντών  όννγ;σονται  ζήααι.  yίέγω 
αυτφ  Kjo^,   τα   ξηρά   ταντα    πώς  δύνανχαι  ζήααι,     Άποχρι&είς  μοι 


1\  ifttoiooaav:  tich.  \.  co4tn^  »οΐι  ι:β|•,  II.     1)    affnity/ifag:    hoc   acc. 

(qmoi  eit  i•  edL  pr.)  nl  po»le«  i^tOi-     cudek  ubiquc. 


3)  MNMiUl  dciL  2)  λίγει:  ip»«  cvUcx  λίγω. 

4)  k.  L  nnoM  ιμβομ  ett  leiliu. 


G16  ΗΕΙΙΜΛΕ  PASTOR. 

λέγει  Το  δενδρον  τοντο  Ιχεα  εΰτί  κ«1  φιΚόζωον  το  γένος '  iccv  ονν  φυ- 
τενϋ-ώΰι  καϊ  μικράν  ίκμάδα  λαμβάνωΰιν  κι  ράβδοι,  ζηΰονται  πολλαϊ 
εξ  αυτών'  είτα  δε  πειράΰωμεν  %α\  νδωρ  ανταΐς  παραχεειν'  εάν  τις 
αυτών  δυνηϋ^Ύ}  ζηοαι,  αυγχαρηΟομαι  αυταϊς'  εάν  δε  μη  ζηΟΐ}^  ονχ  ευρε- 
ϋ'-ηΰομαι  εγώ  αμελής.  ^Εκέλενΰε  δε  |ΐιοι  6  ποιμην  γ,αλεΰαι  καϋ•ώς  τις 
αυτών  ίβτά'&7].  ΉλΌ^ον  Tay|Li«Ta  τά^^ΐίατα ,  καϊ  επεδίδουν  τάς  ράβδους 
τω  ποιμενι.  'Ελάμβανε  δε  υ  ποιμην  τάς  ράβδους ,  καϊ  κατά  τάγμα:^ 
εφντευαεν  αυτάς,  καϊ  μετά  το  φυτενσαι  ύδωρ  αυταΐς  πολύ  παρέχεεν, 
ώΰτε  άπο  του  ύδατος  μη  φαίνεβ^αι  τάς  ράβδους.  ΚαΧ  μετά  το  πο- 
τίααν  αυτόν  τάς  ράβδους,  λέγει  fiol•...*  καϊ  μετ  ολίγας  ημέρας  έπα- 
νέλ^ωμεν  καϊ  έπιΰκειρώμεϋ'α  τάς  ράβδους  πάΰας'  6  γάρ  κτίΰας  το 
δένδρον  τοϋτο  ϋ-έλει  πάντας  'ζην  τους  λαβόντας  εκ  του  δένδρου  τούτου 
κλάδους.  'Ελπίζω  δε  κάγώ  οτι  λαβόντα  τα  ραβδία  ταύτα  Ικμάδα  καϊ 
ποτιΰΰ-έντα  ϋδατι  ζί^ΰονται  το  πλεΐβτον  μέρος  αυτών. 

III.  ^Ιέγω  αυτώ  Κύριε,  το  δένδρον  τοϋτο  γνώριβόν  μοι  τι  εΰτιν 
άποροϋμαι  γάρ  περϊ  αυτοί),  οτι  τοΰοντων  κλάδων  κοπέντων  υγιές  έϋτι 
το  δένδρον  καϊ  ούδεν  φαίνεται  κεκομμένον  απ'  αυτοϋ '  εν  τούτω  ούν 
άποροϋμαι.  'Άκουε,  φηΰί'  το  δένδρον  τοϋτο  το  μέγα  το  ΰκεπάζον  πε- 
δία καϊ  ορη  καϊ  πάΰαν  την  γην  νόμος  ϋ-εοϋ  έΰτϊν  6  δοΰ•εϊς  εις  όλον 
τον  κόβμον '  6  δε  νόμος  ούτος  υιδς  ϋ'εοϋ  εατϊ  κηρυχ&εϊς  εις  τά  πέρατα 
της  γης  *  οί  δε  νπδ  την  ΰκέπην  λαοϊ  οντες  οι  άκοΰβαντες  τοϋ  κηρύ- 
γματος καϊ  πιΰτεύααντες  εις  αυτόν'  6  δε  άγγελος  ο  μέγας  καϊ  ένδοξος 
Μιχαήλ  6  'έχων  την  ε^ουΰίαν  τούτου  τοϋ  λαοϋ  καϊ  διακυβερνών '  ούτος 
γαρ  εΰτιν  6  ot^ouff  αύτοΐς  τον  νόμον  εις  τάς  κα^5/ας  τών  πιβτευόν- 
των.  Έπιΰκέπτεται  ούν  αύτος  οίς  'εδωκεν  ει  άρα  τετηρηκαΰιν  αυτόν. 
Βλέπεις  δε^  ένος  έκάΰτου  τάς  ράβδους'  αί  γάρ  ράβδοι  ο  νόμος  έβτί. 
Βλέπεις  ούν  πολλάς  ράβδους  ηχρειωμένας,  γνωϋΐ}  δε  αυτούς  πάντας, 
τους  μη  τηρηΰαντας  τον  νόμον,  καϊ  όψει  ένος  έκάβτου  την  κατοικίαν. 
ylέγω  αύτω  Κύριε,  διά  τι  ους  μεν  άπέλυΰεν  εις  τον  πύργον ,  ους  δε 
ϋοϊ  κατέλειψεν ;  "Οΰοι,  φηβί,  παρέβηύαν  τον  νόμον  ον  'ελαβον  παρ' 
αυτοϋ,  εις  την  έμην  ε^ουΰίαν  κατέλιπεν  αυτούς  εις  μετάνοιαν '  οβοι  δε 
ηδη  ευηρέΰτηΰαν  τω  νόμω  καϊ  τετηρηκαΰιν  αυτόν ,  υπό  την  ιδίαν 
ε^ουΰίαν  'έχει  αυτούς.  Τίνες  ούν,  (£ημί,  κύριε,  ειΰϊν  οι  εΰτεφανωμένοι 
καϊ  εις  τον  πύργον  ύπάγοντες;  Ούτοι  είΰιν  οί  ύπερ  τοϋ  νόμου  πα- 
θόντες' οι  δε  έτεροι  καϊ  αύτοϊ  χλωράς  τάς  ράβδους  έπιδεδωκότες  καϊ 
παραφυάδας  εχούΰας,  καρπόν^  δε  μη  έχούΰας,  οί  ύπερ  τοϋ  νόμου  ϋ•λι- 
βέντες,  μη  παϋ-όντες  δε  μηδέ  άρνηΰάμενοι  τον  νόμον  αυτών  οι  δε 
χλωράς  επιδεδωκότες  οϊας  'ελαβον,  ΰεμνοϊ  καϊ  δίκαιοι  καϊ  λίαν  πορευ- 
&έντες  εν  καΌ•αρα  καρδία  καϊ  τάς  έντολάς  κυρίου  πεφυλακότες.  Τά 
δε  λοιπά  γνώΰτι,  όταν  κατανοήΰω  τάς  ράβδους  ταύτας  τάς  πεφυτευμέ- 
νας  καϊ  πεποτιΰμένας. 

IV.  Καϊ  μετά  ημέρας  ολίγας  ηλϋΌμεν  εις  τον  τόπον  καϊ  εκάϋ•ι- 
ΰεν  ο  ποιμην  εις   τον   τόπον   τοϋ    αγγέλου,   κάγώ   παρεΰτά&ην    αύτω. 


Ζ)  τάγμα:  sic  codex,    ηοη    (ut  cd.  Cap.    ΠΙ.     1)    καρπόν    in    cod.    est, 

pr.)  τάγματα.  ηοη  (ul  ed.  pr.)  καρπούς. 

4)  rursus  nonnibil  deest. 


SIMILITUDO  VIII,  2—6.  617 

Κα\  λίγη  μοι  /Ζερ/^οκτοη*  ώμόλινον  ίχ  βάκχον  γεγονός  χα^αρόν.  ^Ιδών 
δέ  μί  ηερί{ζ<οβμένΌν  χαϊ  ετοιμον  οντά  τον  Suexovitv  αντώ,  Κάλει,  φηαΐ^ 
τους  άνδρας,  ων  ίίσιν  αί  ράβδοι  πεφντευμίναι ,  xtaa  το  τάγμη  οατις 
ϊδωχ€  τας  (άβδονς.  ΚαΙ  αχήΐ&ον  εις  το*  πεδίον  χα\  ixaUua  πήι^τας' 
χαϊ  Ιστηύαν  ηάντα  τα  τάγματα.  Αεγει  αυτοΧς  '^Εχαατος  f  τας  ίδΙας 
φάβδονς  ίχκίλάτω,  χαϊ  φ[ερί]τω  ηρός  με.  Πρώτοι  ίτιίδωχαν  ot  τάς 
ξηράς  ηα\  χεχομμένας  ϊοχηχότες'  χαϊ  ώς  ανται  ενρέ&ηϋαν  ξηραϊ  χαϊ 
1ttxoμμivaiJ  εχείεχ^αεν  αντονς  χωρ\ς  στηναι^  Εϊτα  ίπΐδωχαν  οί  τάς 
ξηράς  χαϊ  μη  χεχομμένας  έχοντες.  Τίνες  δε  έξ  ΐίντών  ίπέδωχαν  τάς 
(αβδονς  χλωρός'  τιν}ς  δε  ξηράς  χαϊ  χεχομμενας  ως  νπο  αητός.*  Τονς 
έοΜοΜοτας  OW  χλωράς  ίχελενϋε  χωρ)ς  στα&ηναι  *  τονς  δε  ξηράς  χαϊ 
χηομμένας  Ιπιβεδωχότας^  ίχελενΰε  μετά  των  πρώτων  στα&ηναι.^  Είτα 
fatfwu»  οί  «βς  νΐ'Λξηρονς  χαϊ  αγιαμάς  ίχονΰας'  χαϊ  πολλοί  έξ,  αντών 
f/imfmg  ίπίδωκαν  χαϊ  μη  ίχοναας  σχίϋμάς'  τιν^ς  δε  χλωρής  χαϊ  παρα- 
φυάδας  ίχρυιίας,  χαϊ  εΙς  τάς  παραφυάδας  χαρπονς  οϊονς  είχον  οί  εις 
τον  πυργον  χορ(υΒίντες  Ιβτεφανωμενοι '  τίνες  δΙ  ίπέδωχαν  ξηράς  χαϊ 
βφ^ίψίνας'  τινίς  δΐ  ξηράς  χαϊ  άβρωτονς'  τίνες  δε  οίαι  ηααν  ημί- 
{ippM  wA  Οχιομας  ϊχονϋαί.  *Εχίλενΰεν  αντονς  ενα  εχαατον  χωρϊς 
οΗίνιη'  τονς  filv  προς  τα  ίδια  τάγματα^  τονς  δ\  χωρίς. 

V.  Έλ,τα  ίπεδίδονν  οί  τάς  ράβδονς  χλωράς  μεν  έχοντες  j  ϋχιαμάς 
91  Ιχουϋας'  οντοι  πάντες  χλωρά?  ίπέδωχαν,  χαϊ  Ι'ατηΰαν  εις  το  Ι'διον 
τάγμα'  ίχάρη  δε  6  ποιμην  Ιπϊ  τοντοις,  οτι  πάντες  ηλλοιώΟ^οαν  χαϊ 
iuUOtvio  τάς  σχιαμάς  αντών.  ^Επεδωχαν  δε  χαϊ  οί  το  η  μιαν  χλωρόν^ 
το  δΙ  ηρΜίν  ξηρον  ίχοντες'  τινών  ουν  ενρέθ^ηααν  αί  ράβδοι  όλοτελώς 
Xlm^tdf  nmtv  ημίξηροι,  τινών  ξηραϊ  χαϊ  βεβρωμέναι ,  τινών  δε  χλωραϊ 
ηαί  παρβ/φυάδας  fyovOOL•  Οντοι  πάντες  άπελνΟ-ιίααν  εχαατος  προς  το 
τάγμα  αυτού.  Είτα  ίπέδωχαν  οί  τά  δνο  μέρη  χλωρά  ϊχοντες ,  το  0£ 
τρίτον  ξηρόν.  Πολλοί  έξ  αντών  χλΜοάς  Ιπέδωχαν,  ποΧΧοϊ  δε  ημιξηρονς, 
Ττ^ροι  δΐ  ξηΟ*^  *<ΐ(Ι  βφρφψένας '  οντοι  πάντες  ϊατηΰαν  εΙς  το  ϊδιον 
τάγμα.*  'Επέδωκαν  6l•  οί  τάς  (άβδονς  χλωράς  έαχηχότες,  έλάχιατον  δε 
χαϊ  οχίάμας  ίχρυύας'  Ιχ  τούτων  τίνες  χλωράς  Ιπέδωχαν ,  τίνες  δε  χλω- 
ρός χαΐ  ηαρυφυάδ€ίς  ίχοναας  *  άπήλ&ον  χαϊ  οντοι  εΙς  το  τάγμα  αντών. 
Ehm  hUdmaav  οί  έλάχιοτον  έχοντες  χλωρον,  τά  δΐ  λοιπά  μέρη  ξηρά' 
τούτων  αί  (άβδοι  ευρέθηΟαν  το  πλεΐϋτον  μέρος  χλωροί  χαϊ  παρ«φυάίας 
Ιχονοαι  χαϊ  χαρτών  ίν  ταΐς  παραφνάαι,  χαϊ  £τεραι    χλωραϊ  ολ«ι.     'ΕττΙ 

ταυταίς  ταϊς  φάβόοις  έχάρη  ό  ποιμην  λίαν '   οτι    όντως  ενρέ&ηααν. 

*Αηη1^ον  61  οντοι  ίχαοτος  εις  το  ϊδιον  τάγμα. 

VI.  Μετά  το  πάντων  χατανοηααι  τάς  (άβδονς  τον  ποιμένα  λέγει 
μοί  Είπόν  001  δτ»   το  δένδρον   τοντο  φιλόζωόν    έοτι'    βλέπεις,    φηοί, 

Caf.ff.  lynmiCmomt  iUcod^  οοα  4)  σητός:  apof^r.  οητό^. 

(■Ι  e<i.  pr.)  ηίρφβφον.  5)  «ρομΓ.  tniSkdoxorng. 

2)  th  OTper  tU  ^mili  «Μ,  m4  Id  6)  Kontiiliil  (Ι<•(•ηκ«•  vidfliir. 

ft.  ■••.  bctHi,   Mc  ufk/mt^  db  IM  7)  apogr.  ίνόίαταγματα,   faper  tv 

Mrfkee.  DoUto  iv. 

i\  k.  1.  nil  all^nm  ίοΙ.  cod.  Cap.  V.     1)  ll^ra    dee»t  aliqiiid,    iil 

I  Ot9ivm :    iu    apofr.    nini    φίοιΐ  etiMB  poal  (λάχιακίν  όί. 

MpraKiipUuB  eal  οτα^^νοί.    Aalea  pro  3)  lu  I.  quod  «ϋΗρίιιηι  eni  in  Hpogr. 

apofr.  csl  of  (MpraecripUi  at)  οΰτως.      Sbn.  ad  0deadiiai  Iradidit  μνησ^ίϊς. 


^B  IIEUMAE  PASTOR. 

πόϋοι  μετενόηβαν  καΐ  ίβώϋ-ηΰαν.  Βλέπω,  φημί,  zvQbt.  "Ινα  ϊ^ι^ς,  φηβί^ 
την  πολνενΰτΐλαγχνίαν  τον  κυρίου^  οτι  μεγάλη  καΐ  ένδοξος  εβη  καΐ 
έδωκε  πνενμα  τοις  άξίοις^  ον β l  μετανοίας.  Ei^  οντοι  ουν,  φημί,  κνριε, 
πάντες  ου  μετενόηΰαν;  'Slv  είδε,  φηΰί^  την  καρδίαν  μελλονβαν  κα&α- 
ραν  γενέΰϋ•αί  καϊ  δουλενει,ν  αντω  εξ  όλης  καρδίας,  τovτoLς  έδωκε  την 
μετάνοιαν '  ων  δε  εΐδε  την  δολωτητα  καϊ  πονηρίαν,  μελλόντων  εν  νπο- 
κρίΰει  μετανοεΐν,  εκείνους  ουκ  έδωκε  μετάνοι,αν ,  μηποτε  πάλιν  βεβηλώ- 
ΰωΰι,  το  όνομα  αντον.  Λέγω  αντω  Κνριε,  ννν  ουν  /ιιοι  δηλωΰον  τονς 
τάς  ράβδους  ίπιδεδωκότας  j  ποταπός  τις  αντών  εύτι  καϊ  την  τοντων 
κατοίκίαν,  ϊνα  άκονβαντες  οί  πιοτενύαντες  καϊ  είληφότες  την  βφραγίδα 
καϊ  τε&λακότες  αντην  καϊ  μη  τηρηΰαντες  ύγιη,  επιγνόντες^  τα  εαντών 
έργα  μετανοηΰωΰί  λαβόντες  νπο  ΰοϋ  ΰφραγίδα,  καϊ  δοξάαωΰί  τον  κύ- 
ριον,  οτι  ευΰπλαγχνί6θ•η  επ'  αυτούς  καϊ  άπεΰτειλέ  σε  του  άνακαινίΰαι 
τα  πνεύματα  αυτών.  "Ακουε,  φηΰίν  ων  αϊ  ^«jSoOt  ξηραϊ  καϊ  βεβρω- 
μέναι  νπο  οητος^  εύρεϋ'ηΰαν,  ούτοι  είΰιν  οί  άποϋτάται  καϊ  προδόται 
της  εκκληΰίας  καϊ  βλαβφημηΰαντες  εν  ταΐς  άμαρτίαις  αυτών  τον  κυριον, 
ϊτι  δε  καϊ  επαιαχννθ'εντες  το  όνομα  κνρίον  το  επικλη&εν  επ'  αντονς. 
Οντοι  ουν  εις  τέλος  άπώλοντο  τω  θεω.  Βλέπεις  δε  οτι  ουδέ  εις  αυ- 
τών μετενόηΰε,  καϊ  παρακονΰαντες*  τα  ρήματα  α  ελάληΰεν  αυτοΓ?,  α 
G01  ενετειλάμην '  άπο  τών  τοιοντων^  ή  ζωή  άπεοτη.  Οί  δε  τάς  ξηράς 
καϊ  άϋήπτονς^  επιδεδωκότες ,  καϊ  οντοι  εγγνς  αντών  ήΰαν  γάρ  νπο- 
κριταϊ  καϊ  διδαχάς  ξενας  είΰφεροντες  καϊ  έκβτρεφοντες  τονς  δονλους 
του  ϋ^εοϋ,  μάλιστα  δε  τους  ήμαρτηκότας  μή  άφιεντες  μετανοεΐν  αυτούς, 
άλλα  ταΐς  διδαχαΐς  ταΐς  μωραΐς  πείΰΌντες  αυτούς.  Ούτοι  ουν  εχουΰιν 
ελπίδα  του  μετανοήβαΐ'  βλέπεις  δ^  πολλούς  εξ  αυτών  καϊ  μετα[νε-Υ 
νοηκότας^  άφ'  ής^  ελάληΰα  αυτοΐς  τάς  εντολάς  μου '  καϊ  ϊτι  μετανοή- 
ϋονΰιν.  "Οβοι  δε  ον  μετανθ7}ϋωύΐν,^  απωλεΰαν  τήν  ζωήν  αντών  οβοι 
δε  μετενόηΰαν  εξ  αντών ,  αγα^^οϊ  εγένοντο ,  καϊ  εγένετο  ή  κατοικία 
αντών  εις  τα  τείχη  τά  πρώτα '  τίνες  δh  καϊ  εις  τον  πνργον  άνέβηΰαν. 
Βλέπεις  ονν,  φηΰίν,  οτι  ή  μετάνοια  τήν^  τών  αμαρτωλών  ζωήν  έχει, 
το  δε  μή  μετανοήΰαι  ϋ•άνατον. 

VII.  "Οΰοι  δε  ήμιξήρονς  έπέδωκαν ,  καϊ  εν  ανταΐς  ΰχΐΰμάς  εϊχον, 
ακονε  καϊ  περϊ  αυτών.  "Οΰων  ήΰαν  αί  ράβδοι  κατά  το  αντο^  ήμίξψ 
ροι,  δίψυχοί  εΐΰιν '  ούτε  γάρ  ξώΰιν,  ούτε  τεΰ^νήκαΰΐν.  Οί  δε  ήμιξήρους 
έχοντες  καϊ  εν  ανταΐς  ΰχιβμάς,  ούτοι  καϊ  δίψνχοι  καϊ  κατάλαλοί  εισι,^ 
καϊ  μηδέ  ειρηνενοντες  εν  εαντοΐς  αλλά  διχοΰτατονντες  πάντοτε'  αλλά 
καϊ  τούτοις ,  φηΰίν ,  επίκειται  μετάνοια.  Βλέπεις ,  φηΰί ,  τινας  εξ  αν- 
τών μετανενοηκότας'    καϊ  ϊτι,  φηΰίν,  εΰτϊν  εν  αύτοΐ^^  έλπϊς  μετανοίας. 


Cap.  VI.     1)   in  apogr.  est  ot  οντοι  6)  Vi-syllaba  omissa  esl  in  apogr.^ 

ovv.    Levi  mutatione  facla  scripsimiis  si  7)  sic  apogr, ;  Sim.  el  ediloies  αφ'οί'. 

οντοι  ονν.   Sim.  cum    eoque   editor  pr.  8)  ita  apogr.     CorrexeruQt   edd.   pr. 

εΐ  praetermisit.    Atque  hic  quidem  pro-  μετανοησοναιν. 
posuit  όιά  τι  pro  οντοι.  9)  apogr.  corruptc  oL 

2)  apogr.  ίπιγνώντες. 

3)  σητός:  apogr.  σητάς.   Cf.  supra.  Cap.  VII.    1)  apogr.  ;f«il>«  το  αντον 

4)  sic  apogr.    In   ed.   pr.  proponilur  Ed.  pr.  {[κατά  το  ημιύν]). 
χαίπερ  άχούα.  2)  deest  aliquid. 

5)  apogr.  αΰήπους.  3)  apogr.  Iv  έαντοΐς. 


SIMILITLUO  VIII.  6—9.  βΙ« 

Και  oeoiy  9>t^iV,  i|  αυτών  μετννενοψΜΐύΐτ^  την  κατοιχίαν  (ίς  τον  ηνρ- 
γον  €ξουύΐν.  "Οοοι  ih  f§  οτντΰν  βραδντιρον  f»frcrvevoijxo4iiv,  εις  τά 
τείρι  xaxoixfjcovoiv.  "Ocoi  6ε  ου  μηβηβθθύ€ΐν,  αλλ*  ΐμ^ιένοναι  ταις 
χραξ/Κΐν  αυτών,  ^ανάτφ  αχο&αίΌν%ται.  Οι  δε  χλωρας  εηιδεδωχότες 
ηβς  ράβδους  αυτών  χα\  σχια^ίας  εχούοας^  ηάντοτε  ούτοι  πιστοί  χαϊ 
άχοΜ  ίγένσντο^  έχοντες  ζήλόν  τ*vm  iv  άλλ»;λοι^  ηερι  πρωτείων  χαϊ 
MS^i  66ξης  τινός'  άλλα  τιάντες  ούτοι  μω^Ι  είύιν,  iv  άλληλοις*  έχοντες 
πιρι  πρωτείων.  *Αλλα  χαϊ  οντοι  αχονϋαντες  των  ίντολών  μον,  αγα^ϊ 
οντες^  εχαθάριοα^^  εαυτούς  χαϊ  μετενόηβαν  τίτχν'  έγένετο  ονν  η  χατοΐ- 
9^βις  αυτών  εις  τον  ηΰργον.  *Εαν  δέ  τις  πάλιν  ίχιατρέψτι  εις  τήν 
4ιΐ99τ«6ΐαν^  ixβλη9ησετaι  άπο  τον  πύργου,  χαϊ  άπολέαει  την  ζωίιν 
cnrsov.  Ή  ζωη  πάντων  έατϊ  των  τας  ίντολας  τον  χνρίον  φνλααύόν- 
τ•»ν  *  h  ταίς  ίντολαις  δε ...  .^  περϊ  πονηείων  η  περϊ  δόξης  τίνος  ονχ 
&niVj  άλλα  χε^μ  μαΜ(}θ9υμΙας  χαϊ  jSEfi  ταπεινοφρονήαεως  ανδρός,  *Εν 
τοίς  VHQvwotg  ονν  ^  ζωη  του  κυρίου*  iv  τοις  διχοατάταις''  δε  χαϊ  ηα- 

VIIL  Oi  δε  Ιπιδεδωχότες  τας  ράβδονς  ημιΰν  μεν  χλωρας,  ημιΰν 
ih  {θ9*^>  <^^ο^  (lOtv  oi  iv  ταΐς  πραγματείαις  iμπεφvρμεvoL^  χαϊ  μη 
ηολλβψενοι  τοις  άγίοις'  itct  τοΰτο  το  ημιΰν  αυτών  ^i},  το  δε  ημιαν  νεχρόν 
έατι.  ΠoλL•ϊ  ονν  άχονϋαντίς  μον  των  ίντολών  μειενόι^ΰαν'  όΰοι^  γονν 
μετενόηοαν,  η  xcnoixUt  αυτών  εις  τον  πνργον.  Τίνες  δε  αυτών  εις  τέλος 
ΟΜ&ηηόαν.  Oxrcoi  ουν  ^ΐίτάνοίαν  ονχ  ?χοναιν '  όιά  γαρ  τας  πραγματείας 
avimv  έβλααψημηύαν  τον  χνριον  χαϊ  άπηρνηααντο  λοιπόν,  *Απω),ίθαν  ονν 
την  ζβη{ν  αυτών  δια  την  πονι^ρίαν  ην  hιρaξav.  Πολλοϊ  δε  ίξ  αυτών  Ιδιψν- 
χηόαν'  ούτοι  hi  ίχουαι  μετάνοιαν,  iav  ταχύ  μεταΐ'οήαωαι,  χα\  ε'αται  αυ- 
τών η  tunoixia  εις  τον  πνργον'  iav  δε  βραδντερον  μηανοήΰωαι^  χα• 
TOt»ifiOO0iw  εΙς  τα  τείχη-  Ιαν  δε  μη  μετανοηΰωαι^  χαϊ  αντοϊ  άπωλεααν 
την  ζίήν  αυτών.  Οί  δε  τα  δύο  μέρη  ^ηρά,  το  δε  τρίτον  χλωρον  έπι• 
όίδωχότες,  ουτοί  ιΐβιν  οί  α(^νηαάμενοι  τίοιχίλαις  αρνηαεαι'  πολλοϊ  ουν 
μ£τενσηύ€ίν9  τίνες  δε  έξ  αυτών  ίδιψύχηααν  χαϊ  ίδιχυατάτηααν.  Τούτοις 
ουν  Ιατϊ  μετάνοια,  Ιάν  ταχύ  μετανοηαωαι  χαϊ  μη  ίπιμείνωΰι  ταις  ηδο- 
ναίς  αυτών  iccv  6h  Ιπιμείνωαι  ταίς  τιράξεΰιν  αυτών,  χαϊ  οντοι  ^άνα- 
vpy  iavung  %ατ8(^γάζ/ονται. 

ΙΧ«  Οί  6λ  έπιδεδωχότες  τας  (άβδονς  τα  μίν  δύο  μέρη  ^ηρά^  το 
α  t^kov  %1$iq6v,  οντοι  ειαι  πκίτοϊ  μεν  γεγονότες^  πλοντήύαντες^  δΐ 
ηαλ  γβνόμξνοι  ίνόοξ/οι  παιμι  τοϊς  ϊ^ε9ΐν  ύπερηφανίαν  μεγάλην  ένεδύ- 
όαντο  Λαϊ  ύψηλόφο9ν$ς  έγένοντο^  χαϊ  χατέλιπον  την  άλη^ειαν  χαϊ  ουκ 
έκΒλίίη^ηβηψ  «wjp  amtdoig^  αλλά  μετά  τών  έ^νών  αυνέζη^(*ν^  χαϊ  αυτή 
η  Μς  ηδντίύα  ainoig  έγένετο '  απο  δϊ  του  θ£θΰ  ουκ  άπέ^τηααν,  aU 
ίξΛΐΨ€ΐν  τρ  maru,  μη  μγαζόμενοι  τά  ϊργα  της  πίατεως'  πολλοϊ  ουν 
4  «^svK  pmi¥n$m¥f  «αλ  Ιγένιτο  ή  χατοίχηαις  αυτών  Ιν  τώ  πύργω. 
Λ  ίΐς  τί)Λς  μ*%α  τών  Ι^ών  αυζώντις   χαϊ    φ^ειρόμενοι  ταίς 


4)  i«p«UMlHuis  m^temimtikm  CH'  ')  apogr.  όιχοσιάιοις. 

λσν^  Uem  lam  praporilMi  ettb  ed.  pr.  <:,p.  vi||.     1)  «ροκΓ.  ίχηα^υρμ^νοι 

Μ  afAgr.  «Ι  mIcI  ina^uif^ottv.  1)  •ρ<»ΐΤΓ.  ΓίΦιν. 

6)  texloft  auaciu  tiL  Cap.  11.     ])    apot^r.   xL•υ^Caί^vτkς, 


βίο  HERMAE  PASTOR. 

κενοδοξίαις  των  i&vώv  εδίψύχηΰαν ,  μη  ελπίζοντες  βωϋ-ηναι  δικ  τας 
πράξεις  των  ε&νών'^  οντοι  μετά  των  εθνών  ελογίΰ&ηΰαν.  "^Έτεροί  δε 
εξ  αυτών  εδί'ψνχηΰαν  μη  ελπίζοντες  βω&ηναν  δια  τας  τίράξεις  ας 
ε•7Γζ>«ξαν•  έτεροι  δε  εδιψνχηΰαν  καϊ  σχί(Τ|ΐιατα:  εν  εαυτοΐς  εποίηϋαν. 
Τούτοις  ονν  τοις  ^ιτΙ^υχιίίίαίίΐ  δια  τας  πράξεις  αυτών  μετάνοια  ετι 
εστίν  αλλ'  η  μετάνοια  αυτών  ταχινη  όφε/λει  ε^ναι,  ίνα  rj  κατοικία 
αυτών  γένηΙταιΥ  εις  τον  πύργον'  τών  δε  μη  μετανοούντων ,  «λλ'  επι- 
μενόντων ταΐς  ηδοναΐς,  ο  ϋ-άνατος  εγγύς. 

Χ.  Οι  δε  τας  ράβδους  επιδεδωκότες  χλωράς,  αυτά  δε  τα  άκρα 
'ξηρά  καϊ  ΰχιΰμάς  έχοντα,  ούτοι  πάντοτε  άγαΌ•οϊ  καϊ  πιΰτοϊ  καϊ  ένδοξοι 
παρά  τω  Ό-εώ  εγενοντο ,  ελάχιΰτον  δε  \^εξη]μαρτον^  διά  μικράς  επιϋ-ν- 
μίας  καϊ  μικρά  κατ'  αλλήλων  έχοντες'  αλλ  ακούΰαντες  μου  τών  ρημά- 
των το  πλεΐΰτον  μέρος  ταχύ  μετενόηΰαν,  καϊ  εγενετο  η  κατοικία  αυτών 
εις  τον  πύργον  τίνες  δε  εξ  αυτών  ίδΐ'ψύχηύαν'  τίνες  δε  διψυχηύαντες 
διχοΰταΰίαν  μείζονα  εποίηϋαν'  εν  τούτοις  ούν  ενεϋτι  μετανοίας  ελπίς, 
Ζτι  άγαϋ^οϊ  πάντοτε  εγενοντο'  δυβκόλως  δε  τις  αυτών  άπο&ανεΐται. 
Οι  δε  τάς  ράβδους  αυτών  ξηράς  επιδεδωκότες,  ελάχιΰτον  δε  χλωρον 
εχούΰας ^  ούτοι  ει6ιν  οί  πιΰτεύΰαντες  μόνον,  τα  δε  έργα  της  ανομίας 
εργαζόμενοι,  ουδέποτε  δε  από  του  ϋ'εοϋ  άπεΰτηΰαν,  καϊ  το  όνομα  ηδεως 
εβάβταβαν,  καϊ  εις  τους  οίκους  αυτών  ηδεως  ύπεδέξαντο  τους  δούλους 
του  &εοϋ.  Άκούΰαντες  ούν  ταύτην  την  μετάνοιαν  άδιύτάκτως  μετενό- 
ηΰαν καϊ  εργάζονται  παΰαν  άρετην  καϊ  όικαιοσυνι^ν  *  τίνες  δε  εξ  αυτών 
καϊ  φοβούνται  γινώΰκοντες  τάς  πράξεις  αυτών  ας  έπραξαν '  τούτων 
ούν  πάντοον  η  κατοικία  εις  τον  πύργον  εΰται. 

XI.  Καϊ  μετά  το  ΰυντελεΰαι  αύτον  τάς  επιλύΰεις  παϋών  τών 
ράβδων  λέγει  μοι  '^'Τπαγε,  και  πάΰιν  λέγε  Χνα  μετανοηΰωΰι  καϊ  ζηΰωνται 
τω  Ό'εω,  ort  ο  κύριος  έπεμψε  με  ΰπλαγχνιΰΰ•εϊς  πάΰι  δούναι  την 
μετάνοιαν,  καίπερ  τινών  μη  όντων  αξίων  διά  τα  έργα  αυτών  αλλά 
μακρόϋ-υμος  ων  6  κύριος  ϋ•ελει  την  κληΰιν  την  γενομενην  διά  του 
νιου  αυτού  ΰώζεΰϋ•αι.  Λέγω  αύτώ  Κύριε,  ελπίζω  οτι  πάντες  άκού- 
ΰαντες  αυτά  μετανοηΰουΰι.  ΠείϋΌμαι  γαρ  οτι  εις  εκαΰτος  τα  ϊδια 
έργα  επιγνούς  καϊ  φοβηΟ'εϊς  τον  Ό•εόν  ίΛετανοτ^σει.  ^Αποκρι^είς  μοι 
λέγει  "Οΰοι,  φηΰίν,  εξ  όλης  καρί/οτ^  αυτών  καϋ-αρίΰουΰΐν  εαυτούς  από 
τών  πονηριών  αυτών  τών  προειρημένων  καϊ  μηκετι  μηδέν  προΰ&ώΰι 
ταΐς  άμαρτίαις  αυτών,  ληψονται  Γ«()ί.ν  παρά  του  κυρίου  τών  προτέρων 
αμαρτιών^  εάν  μη  δι-ψυχήΰωΰιν  επϊ  ταΐς  εντολαΐς  ταύταις,  καϊ  ζηΰονται 
τω  -θ-εω.  Σύ  δε  πορεύου  εν  ταΐς  εντολαΐς  μου,  καϊ  ζήΰ•ι.  Ταύτα  μοι 
δείξας  καϊ  λαληΰας  πάντα  λέγει  μοι  Τα  δε  λοιπά  ΰοι  δείξω  μετ 
ολίγας  ημέρας. 

Ι.  Μετά^  το  γράιραι  με  τάς  εντολάς  καϊ  παραβολάς  του  ηοιμένος, 
χού  αγγέλου    της  μετανοίας,   ηλϋ-ε   προς   με  καϊ    λέγει   μοι    Θέλω    ΰοι 


2)  ila  haec  corrupte  in  cod.  leguntur.  Cap.  X.     1)  ΙΙξη]μαρτον :  ita  apogr. 

3)  -ται  syllaba  deest  in  apogr.      "  Sim.IX.  l)Cf.notamadinitiumSim.VIII. 


SIMILITUDO  Vm,  9—11.   IX,   1.  2.  621 

6u^^  oca  001  i<5£i|e  τό  ιινενμα  το  aytov  το  Χαλήααν  μιτα  σου  iv 
μορφ^  της  'Εχχληαίας'  ixfivo  γαρ  το  κν^νμα  ο  νιος  τον  ^εον  icriv, 
'Εη^ιΛη  γαρ  αο&ενίοτερος  ry  ααριά  >]ς,  ονχ  έδηΧοί^η  σοι  δί*  αγγέλου^ 
οτε  ανν*  Ινεδνν<ψωΟτις  δια  του  ηνινματος  καϊ  Γσχυσ«5  τι)  ί(5χνϊ  σου 
ωατε  δύναο^αί  ύε  οι  άγγελοι^  ιίίίν.  Tote  fuv  ονν  ίφανερώθ^η  σο* 
dut  της  *Εχχληαίας  η  οιχοδομη  τον  πνρνου  καλώς  χα\  αεμνώς '  ηά%η:α 
ως  VMO  χαρ^ένον  ίωρίοιας'  ννν  δε  νπο  αγγέλον  βΐέπεις  δια  τον 
αντου  μ^ν  πνεύματος'  δει  δε  ΰε  ^κκρ'  ίμον  άχριβέστερον  πάντα  μα&ειν* 
εΙς  τοντο  γαρ  και  ίδό&ην  vtco  τον  ίνδό^ον  αγγέλον  εις  τον  οΐχόν  αον 
ntnoueiiCaiy  ϊνα  δννατώς  πάντα  Tdy^,  μηδέν  δειλαινόμενος  ώς  χοΐ  το 
χρόηρον.  Κάί  απήγαγε  με  εις  την  ^Αρχαδίαν^  εΙς  ορός  τι  μαΰτώδες^ 
Μβϊί  hut^iai  με  ίπϊ  το  άχρον  τον  ορονς  χαϊ  έδειξε  μοι  πεδίον  μίγα^ 
aMd«i  δε  τον  τκδίον  οργ;  δώόεχα^  άλλην  χαϊ  άλλην  ιδέαν  ^οντα  τά 
Ο^'  το  πρώτον  ην  μέλαν  ώς  άσβόλη'  το  δεντερον  rpdov,  βοτάνας  μη 
ijpv'  το  61  τρίτον  αχαν9ών  χαϊ  τριβόλων  πλήρες'  το  δ^  τέταρτον 
fiotmmg  ifov  ημιξι^ρονς,  τα  μίν  ίπάνω  των  βοτάνων  χλωρά  y  τά  δε 
ftfig  τβίίς  (ίζης  ξηρά'  τίνίς  δh  βοτάναι^  όταν  ο  ήλιος  ΐπικαυσει,* 
ίη^^Λ  ifi99¥to '  το  δε  ορός  τραχν  λίαν  ijv,  βοτάνας  ϊ'χον  ξηράς'  το  δΐ 
η(μηΜ9  ορός  ίχον  βοτάνας  χλωράς  χαϊ  τραχν  ον.  Το  δε  έκτον  ορός 
0ρβμω¥  όλον  ίγεμιν,  ών  μεν  μιχρών ,  ών  δε  μεγάλων  εΐχον  δε  βοτά- 
νας  αί  Οχιομαί'  ον  λίαν  δε  ηααν  εν^αλεις  αί  βοτάναι ,  μάλλον  δε  ώς 
μεμαραύμίναι  ηόαν.  Το  δε  εβδομον  ορός  είχε  βοτάνας  ιλαράς,  χαϊ 
όλον  το  ορός  §ί&ηνονν  ην^  χαϊ  πάν  γένος  χτηνών  χαϊ  ορνέων  ένέμοντο 
εΙς  το  ορός  huivo'  χαϊ  οαον  έβόοχοντο  τά  χτηνη  χαϊ  τά  πετεινά, 
fmXlop  Mtl  μαΧΙον  αί  βοτάναι  τον  ορονς  έχείνον  ^Ο^αλλον.  Το  δί 
ιίγόοοψ  ορός  πηγών  πλήρες  ην,  χαϊ  πάν  γένος  της  χτίαεως'^  τον  χνρίον 
bani^arto  k%  των  πηγών  του  ορονς  έχείνον.  Το  δ^  FvvorTov'*  ορός 
^Xt  δένδρα  μίγιΦΜ  %α\  oilov  χατάσχιον  ην,  χαϊ  νπο  την  αχέπην  τών 
ϋνόρων  πρόβατα  χατέχείίηο  άναπανόμενα  χαϊ  μαρνχώμενα.''  Το  δΐ 
MhucTOv  ορός  λίαν  οννόενόρον  ην^  χαϊ  τά  δένδρα  έχεΐνα  χατάχαρπα 
ψ^,  άλλοις  mrl  άλλοις  naifπoiς  /.εχοαμημένα,  ίνα  Ιδών  τις  αντά  έπιΘ^- 
n4#p  φβγ^  /χ  των  %αρπην  αυτών.  Το  δε  δωόέχατον  υρος  όλον  ην 
λίνκάν,  ηαί  η  πρόοοψις  αύτον  ιλαρά  ην  χαϊ  ενπρεπέατατον  ην  έν 
ούτω  το  ορός. 

Π.  ΕΙς  μέαον  δε  τον  πεδίον  ϊδει^  μοι  τιέτραν  μεγάλην  λενχην 
in  τον  πεδίου  άναβεβηχέναι'  ή  δε  πέτρα  -υχίτηλοτέρα  ην  τών  ορέων, 
Tfiygf  rog,  ώοτε  δνναα^αι  όλον  τον  χόαμον  χωρήοαι'  παλαιά  δΐ  ην 
η  πηοα  Ιχιίνη,  πνληγ  Ιχχίχομμένην ^  ϊχοναα'  ως  πρόσφατος  δΐ  Ιδόχει 
μοι  ttvai  η  Ιχχόλ€η^ις  της  πύλης.  Ή  δϊ  πύλη  όντως  ϊατιλβεν  νπίρ 
τον  ηL•ov^  ώοτΜ  μ*  ξ^ίυμάζ/ίΐν  Ιηϊ  τη  λαμπρότητι  της  πύλης'  χύχλω 
δΐ  της  πύλης  (ϋτψΜ^αν  παρθένοι  δώδιχα.  ΑΙ  ονν  d'  αί  εΙς  τάς 
γωνίας    ίοτηκυΐαι   hdotfttQol  f<0(   Ιδόχονν   ilvai.      Καϊ   αί  άλλαι  δ} 


2)  la  «4.  pr.  ρι   j    w  ι  r    *,;;   ί,ΐ',υ  5)  ■pogr.  χτήοίως. 

pro  5ti  ονν.  (')  tvvttiov.   f»ir  »|ΜψΓ.     Iii  ηο(|ιι(μι• 

3)  ol  myYtlot'.  ii•  .•|  οςΓ.  liku•  bnad  duliie  plur.i  ιΐι-κιιπί. 

4)  inixauati:    •ι••«.γ    frnxtxuvau*         7)  tic  «poftr. 


622  HERMAE  PASTOR. 

ένδοξοι  ηϋαν  εΰτηκειΰαν  δε  εΙς  τα  τέΰβερα^  |li^^ij  της  πνλης,  ανα 
^εΰον  αυτών  ανα  δυο  πα^ϋ•ενοί.  Ένδεδνμεναί  δε  ήβαν  λινονς  χιτώνας 
κ«1  περιεζωΰμέναί  ενπρεπώς,  ε'ξω  τους  ωμονς  ϊχονΰαι  τονς  δεξιούς  ως 
μελλονΰαι  φορτίον  τι  βαΰτάξειν '  ούτω?  έτοιμοι  ηβαν '  λίαν  γαρ  ιλαραϊ 
ήΰαν  και  πρόΟ^νμοι.  Μετά  το  ιδεΐν  με  ταντα  έ&ανμαξον  iv  εαυτώ, 
οτι  μεγάλα  και  'ένδοξα  πράγματα  βλέπω '  καΙ  πάλιν  διηπόρονν  έπϊ  ταΐς 
παρ&ίνοις,  οτι  τρνφεραϊ  όντως  ονΰαι  ανδρείως  εΰτηχειβαν  ώς  μελλον- 
6αι  όλον  τον  ουρανον  βαΰτάξειν.  Και  λέγει  jitot  ο  ποιμιτιν  Τι  iv  ΰεαντώ 
διαλογίξϊ)  καϊ  διαπορτ} ,  και  ΰεαντώ  λνπην  επιϋπαΰαι;  "Οΰα  γαρ  ον 
δννΎΐϋΥΐ^  voijaai,  μη  επιχειρεί  ΰννετος  ων,  αλλ'  ερώτα  τον  κυ^ιον,  ϊνα 
λαβών  την  ΰννεΰιν  νοτις  αυτά.  Τα  οπίΰω  ΰον  ιδεΐν  ου  δυντι^  τα  δε 
εμπροβϋ-έν  ΰον  βλέπεις '  α  ονν  ιδεΐν  ον  ίννασαι ,  εαΰον  κα\  μη  ΰτρέ- 
βλον  ΰεαντόν.  ^Ά  δε  βλέπεις,  εκείνων  κατακνρίενε,  καϊ  περϊ  τών  λοι- 
πών μη  περιεργάζον'  πάντα  δε  ΰοι  ίγώ  δηλώΰω ,  οΰα  εάν  ΰοι  δείξω. 
"Εκβαλε  ούν  τοις  λοιποΐς.^ 

ΙΠ.  Εϊδον  ^έξ  άνδρας  έληλυ&ότας  ύ'ψηλους  και  ένδοξους  καϊ 
0(u.o/ov?  TJJ  Ιδεα'  καϊ  Πάλευαν  πληΌ^ός  τι  ανδρών'  κάκεΐνοι  δε  οι 
ίληλυ&ότες  ύψηλοϊ  ήΰαν  άνδρες  καϊ  καλο\  καϊ  dwofTOt•  καϊ  εκέλευΰαν 
αυτούς  ot  "έξ  άνδρες  οικοδομεΐν  επάνω  της  πέτρας  πνργον  τινά.  Ήν 
δε  ϋ'όρνβος  τών  ανδρών  εκείνων  μέγας  τών  έλ7]λνϋ•ότων  οικοδομεΐν 
τον  πύργον  ώδε  κάκεΐΰε  περιτρεχόντων  κύκλω  της  πνλης'  αϊ  δε  παρ• 
^ένοι^  έΰτήκειΰαν  κύκλω  της  πύλης,  ελεγον  τοις  άνδράΰι  ΰπενδειν  τον 
πύργον  οίκοδομεΐΰϋ'αι '  εκπεπετάκειΰαν  δε  τάς  χείρας  αί  παρΰ•ένοι  ώς 
μέλλουΰαί  τι  λαμβάνειν  παρά  τών  ανδρών.  Οι  δε  Ψξ  άνδρες  εκέλενον 
εκ  βν&ον^  τινδς  λί&ους  άναβαίνειν  καϊ  ύπάγειν  εις  την  οικοδομην 
του  πύργου.  Άνέβηΰαν  δε  λί^οι  ι  τετράγωνοι  λαμπροί,^  λελατομημένοι ' 
οί  δε  "εξ  άνδρες  εκάλουν  τάς  παρΰ'ένους  καϊ  εκέλευΰαν  αύτάς  τους 
λί'&ους  πάντας  τους  μέλλοντας  εις  την  οικοδομην  ύπάγειν  του  πύργου 
βαΰτάζειν  καϊ  διαπορεύεΰϋ-αι  δια  της  πύλης,  καϊ  επιδιδόναι  τοις  άνδράΰι 
τοις  μέλλουΰιν  οικοδομεΐν  τον  πύργον.  Αί  δε  παρϋ^ένοι  τους  δέκα 
λί'&ους  τους  πρώτους,  τους  εκ  τον  βνθΌν  άναβάντας,  έπηνυον*  άλλή- 
λαις,  καϊ  κατά  ενα  λίϋΌν  εβάΰταζον  ομοϋ. 

IV.  Καΰ•ώς  δε  εΰτάΰ'ηΰαν  ομοϋ  κύκλω  της  πύλης,  όντως  εβά- 
ΰταζον  αι  δοκονΰαι  δνναταϊ  είναι,  καϊ  ύπο  χάς  γωνίας  του  λί^Όν  ύπο- 
δεδυκυΐαι  ήΰαν '  αί  δε  άλλαι  εκ  τών  πλευρών  του  λί^ου  ύποδεδύκεΐΰαν ' 
καϊ  ούτως  έβάΰταξον  πάντας  τους  λί&ονς'  δια  δε  της  πύλης  ε'φερον 
άϋτούς  καϋ^ώς  εκελεύΰ&7]ΰαν ,  καϊ  έπεδίδονν  τοις  άνδράΰιν  εις  τον 
πνργον  εκείνοι  δε  έχοντες  τονς  λί'&ονς  ωκοδόμονν.  "ΪΖ  οικοδομή  δε 
τον  πύργον  εγένετο  επϊ  την  πέτραν  την  μεγάλην.  Κα\  επάνω  της 
πύλης  ήρμόΰΰ'ηΰαν  οί  [ι'Υ  λίϋ-οι  εκείνοι,  ΰ^εμέλιον  της  οικοδομής  τον 


Cap.  Π.     1)  τέσσερα:  ita  apogr.  3)  deesse  videlur  ^^/,  ut  iam  notatum 

2)  όυνηση   in    apogr.   suprascriptiim  •"  ^^•  Ρ*"•  „. ,  , 
habet  άύνασε.                                                     4)  ita  corrnpte  apogr.    Videtur  ίπε- 

3)  ila  haec  apoer.  τί&^ονν   vel    simile  quid    substituendum. 

Ed.  pr.  ad  cxemplum  Sim.  Ιόείχννον. 
Cap.  III.     1)  Ed.  pr.  h.  I.  addi  vultwV.  Cap.  II.  1)  /',    item    poslea   ε'  ciim 

2)  βυ&ον:   apogr.  βυί^όν  ut  videUir.  ed.  pr.  siipplevimus. 


siMiinruoo  ix,  2—5. 


teJt 


ij  Si  πίχρα  xctt  η  πνλη  ην  βίτσιάζουβα  δλον  τον  πΰ()γοΐ'. 
Miimol•  τονςι'  Ιί&ονς  άλλοι  ανέβηΰαν  U  τον  βν^ον  x\t']  λ/θοι'  χα) 
ονπΗ  ηf^μό<^9tι0tiv  (ις  η/ν  οίχοδοηην  τον  Ttvwov ,  βα(ίταζόμ(νοι  νπυ 
τάν  fta^f&htav  «ιτθώς  xetl  οί  προηροί'.  Μετά  dl•  τοντονς  Μβηΰαν 
It''  *α\  ονπΗ  ομοίως  ι?ρ|Μοσθι/σ<η'  είς  τον  rcvo^Ov.  Μετά  δε  τούτου? 
htpoi  ννεβηβαν  ΑίΟοι  μ' '  %α\  ούτοι  πάχτες  ίβλη^ΰαν  εις  τ») ι»  οί%ο• 
dofit/y  τον  jrv^vov.  Κα\  irutvettvTO  1%  τον  βν^ν  νη'αβαίί'οι^τες' 
htavoam  6h  %αί  oi  οίκοδομονντες  μικρόν.  Και  πάλιν  inha^ttv  ot 
7ξ  δν^ρτς  τω  πΐ-η^ι  τον  οχλον  ix  των  6ρ4ων  ηαραψίρειν  λΐ^νς  εΙς 
νην  οΐΜοδομην  του  ηυργον'  παρεφεροντο  ονν  ίχ  ττάντων  των  ορίων 
χρόαις  ποίχΰαις  Ιελατομημένοι  νπο  των  ντνδρών,  χα\  ΙπεδΙδοντο  ταϊς 
«αρθένοι^,  αϊ  δε  τιαρ&ίνοι  δύφερον  αντονς  δια  της  πνλης  χαϊ  ίπε- 
9ίΒουν  ffe  τήν  οίχοδομην  τον  πνρ^Όν.  Και  όταν  εις  την  οιχοδομην 
ΙτΙθι^σαν  οί  λ/θοι  οί  ποικίλοι^  όμοιοι  ίγίνοντο  λευκοί,  χαϊ  τας  χρυας 
τας  ηοιχίλας  ηλλβτσαον*  τιιΊς  ol•  λΐ9οι  ίπεδίδοι^το  νπο  των  ανδρών 
ΐΐς  την  οιχοδομην^  χαι  ονχ  ίγίνοΐ'το  λαμπροί ^  αλλ*  οΓοι  έτέΟ-ηΰον, 
roiavTOi  χαϊ  ίνρί&η<ίαν'  ου  γαρ  ηααν  απο^  των  παρθένων  ίπιδεδομένοι, 
ovdl•  6Ui  της  ττνλης  παρεχ'ΐμ'εγμίνοι.  Οντοι  ονν  οί  λι^οι  απρεπείς 
ηβ€ηβ  iv  Ty  oixoδoμy  τον  πνργον.  ^Ιδόντες  δε  οί  ϊ^  άνδρες  τονς 
Μονς  τονς  απρεπείς   ίν  τ»}  οίχοδομι},  ίχελενααν  αντονς  «ρθτ]ναι  χαϊ 

ajtlPipdijvai*  χατω  εις  τον  ΐδιον  τόπον  δθεν  ψ'έχ^]ΰαν'' **  λίγοναι 

τοΙς  ανδρίύι  τοις  τιαρεχφεροναι  τονς  λί^ονς  "Όλως'  νμεΐς  μη  Ιπιδίδοτε 
tlg  την  οίχοδύμιην  λί&ονς'  τ/θετε"  dh  αντονς  πάρα  τον  πνργον  y  7να 
td  καρκίνοι  δια  της  πνλης  παρενίγχωβιν  αντονς  χαϊ  ίπιδιδώαιν  εις 
την  οΙχοδομήν.  *Εαν  /«ρ,  φααΐν*  δια  των  χειρών  τών  παρθένων 
tovrw  ^>;  παρενεχΟώοι  δίά  της  πνλης^  τας  χρόας  αντών  αλλα^,αι  ου 
dvptanai'  μη  χοπιατι  συν,  φααΐν,  εΙς  μάτην. 

V.  Καϊ  Ιχ(1ί49η  Ty  ήμεροι  ίχείν^  η  οίχοδομη'  ονχ  άπετελίαϋΐ] 
61  6  πύργος'  ϊμελλε  γαρ  τίολιν  ίποιχοδομεΐα&αι'  χαϊ  Ιγίνετο  άνοχη 
τζς  οΙχίΛομης.  Έχίλενύαν  δε  οί  ?^  άνδρες  τονς  οίχοδομονντας  άνα- 
χωαηύΜ  μιχρον  πάντας  χαι  άνατιαν&ηναι '  ταΐς  δh  παρ&ίνοις  ίπίταξαν 
απο  τον  πνργου  μη  αναχωοηοαι.  *Ε>δόχει  δέ  μοι  τας  τζαρϋ^ίνονς  χατα• 
Ιελίΐφ&αι  τον  φνλαααειν  τον  πνργον.  Μετά  δΐ  το  αναχωρήΰαι  πάντας 
και  αναπαν&ήναι  λίγω  τω  ποιμίνι  Τί  ort,  ψημί,  κυ'ρίε,  ου  αννετελέΰΟ^η 
η  οίχοδομη  τον  πνργον ;  Ονπω,  φηοί,  δνναται  άποτελεο&ηναι  6  πύργος^ 
Ιαν  μη  ϊλ^  6  κύριος  αντον  χαϊ  δυχιμάα^  την  οίχοδομην  ταντην,  IV«, 
ίύν  τινις  λΐ^ι  ύαπροϊ  ευρεθώαιν,  άλλάξ^  αντούς'  προς*  γαρ  το  ΙχεΙνον 
9£UyMi  οΙκίΛομίΙται  6  πύργος.  "Η^ελον ,  φημί  t  χνριε,  τούτον  τον 
πύργου  fVtSvm  τΐ  Ιατιν  η  οίχοδομη  αντη^  χαϊ  περϊ  της  πέτρας  χαϊ 
πνλης  κλΪ  τύν  Mmv,  καϊ  τών  παρθένων,  καϊ  τών  λίί^ων  τών  Ιχ  τον 
fvdoO  άνβφφηκίη^ν   και  μη  λιλατομημένων ,  άλλ*  όντως  απελθόντων 


S)  •ρ•«τ.  ηΧαοαοψ.  nW   φΜκΙ   ibi    e»t    ti&trai    ex    eoque 

3)  Φ  ΒψοΛτ.  eorrectam  i(9nt. 

4)  «pofr.  ΛΊτ^γ1*Τ,νηι.  9)  ψΛΟίψ:  «pogr.  φησίν,   Md  infrn 


h)  e^offr.  utv.  r«cle  timntv. 

6)  Uu  pii  «  «pogr.  nunl. 

7)  «pogr.  hluvg.  Cep.  V.      1)  ηρδς   apogr.,    uipri- 
bj  tf9tri:   fic  η  apoirr.  bntlflMif,  fcHpto  nttQA. 


62t  HERMAE  PASTOR. 

εις  την  οίκοδομην'  δια  τι  πρώτον  εις  τα  ΰ-εμεΚια  ι'^  λί^οι  ετε&ηακν, 
είτα  %ε  ^  εΐτα  λε,  είτα  μ,  καϊ  περϊ  των  λί&ων  των  άπεληλν&ότων  εΙς 
την  οίϋοδομην  καϊ  πάλιν  ηρμένων  καϊ  εις  τόπον  ϊδιον  άποτεΟ'εψένων' 
περϊ  πάντων  τοντων  άνάπαυΰον  την  ιΐ^υχην  μον ,  κνριε ,  καϊ  γνίόριβόν 
μοι  αυτά.  'Εάν,  φηΰί,  κενοΰπονδος  μη  ενρεϋ•ής,  πάντα  γνώϋΎΐ.  Μετ 
ολίγας  γαρ  ημέρας  ηλ'&ομεν  εις  τον  τόπον  ου  κεκαϋΊκαμεν  ,  καϊ  λέγει 
μοι  "Αγωμεν  παρα^  τον  πυργον '  ο  γαρ  αυ'&εντης^  του  πύργου  έρχεται 
κατανοηΰαι  αυτόν.  Καϊ  ηλΰ•ομεν  προς  τον  πυργον '  καϊ  όλως  ούδεϊς 
ην  προς  αυτόν  ει  μη  αί  παρΜνοι  μόναι'  κα\  επερωτά  ο  ποιμην  τάς 
παρΌ'ένους,  ει  αρα  παραγεγόνει  ο  δεϋπότης  του  πύργου.  Αί  δε  εφηΰαν 
μέλλειν  αυτόν  ερχεΰϋ-αι  κατανοήΰαι  την  οίκοδομην. 

VI.  Καϊ  ιδού  μετά  μικρόν  βλέπω  παράταξιν  πολλών  ανδρών  ερχο- 
μένων' καϊ  εις  το  μέβον  άνηρ  τις  υψηλός  τω  μεγέΟ'ει,  ως  τόν  πυργον 
ύπερέχειν.  Καϊ  οί  εξ  άνδρες  οί  εις  την  οίκοδομην  εργαΰάμενοι  μετ' 
α'ϋτο'ί;  ηΰαν ,  καϊ  έτεροι  πολλοϊ  κύκλω  αύτοϋ  ένδοξοι'  αί  δε  παρ&ένοι 
αί  τηρούΰαι  τον  πυργον  προΰδραμοϋΰαι  κατεφίληβαν  αυτόν,  καϊ  ηρξαντο^ 
εγγύς  αύτοϋ  περιπατεΐν  κύκλω  του  πύργου.  Κατενόει  δε  ο  άνηρ  εκείνος 
την  οίκοδομην  ακριβώς,  ωϋτε  αυτόν  καθ•'  ενα  λί^ον  ψηλαφαν'  κρατών 
δέ  τίνα  ράβδον  τ jj  χειρϊ  κατά  ενα  λίθ-ον  των  ωκοδομημένων  τρϊς  ετυπτε ' 
καϊ  όταν  ^  επάταΰΰεν ,  εγένοντο  αυτών  τίνες  μέλανες  ώυεϊ  άαβόλη,  τίνες 
δε  εψωριακότες ,  τίνες  δε  ϋχιΰμάς  έχοντες ,  τίνες  δε  κολοβοί ,  τίνες 
δε  οντε  λευκοϊ  ούτε  μέλανες,  τίνες  δε  τραχείς  καϊ  μη  ϋυμφωνυϋντες  τοις 
ετέροις  λί^Όΐς^  τίνες  δε  ΰπίλους  έχοντες'  αύται  ήΰαν  αί  ποικιλίαι  τών 
λί'&ων  τών  ΰαπρών  ευρεθέντων  εις  την  οίκοδομην.  Έκέλευΰεν  ούν 
πάντας  τούτους  εκ  του  πύργου  μετενεχϋ-ηναι  καϊ  τε&ηναι  παρά  τόν 
πυργον,  καϊ  ετέρους  ένεχΟ'ηναι  λί&ους  καϊ  εκβλη&ηναι  εις  τόν  τόπον 
αυτών.  Καϊ  εκ  μεν  τών  ορέων  ούκ  εκέλευβεν  ένεχΟ'ηναι.  Καϊ  ώρύγη 
τό  πεδίον,  καϊ  ευρέϋ-ηβαν  λίϋ-οι  λαμπροϊ  τετράγωνοι,  τίνες  δε  καϊ 
ϋτρογγύλοι '  όΰοι  δέ  ποτε^  ήΰαν  λίϋ•οι  εν  τω  πεδίω  έκείνω,  πάντες  ήνέχ- 
'θ'ηϋαν,  καϊ  δια  της  πύλης  έβαβτάζοντο  υπό  τών  παρθένων '  καϊ  ελατο- 
μη&ηΰαν  οί  τετράγωνοι  λίθοι ,  καϊ  έτέθηβαν  εις  τόν  τόπον  τών  ηρμένων ' 
οί  δε  ϋτρογγύλοι  ούκ  ετέθηΰαν  εις  την  οίκοδομην ,  ότι  ΰκλ7]ροϊ  ήΰαν 
εις  τό  λατομηθήναι  αυτούς,  καϊ  βραδέως  εγένοντο.^  Έτέθηααν  δε 
παρά  τόν  πυργον,  ώς  μελλόντων  αυτών  λατομεΐϋθαι  καϊ  τίθεΰθαι  εις 
την  οίκοδομην'  λίαν  γαρ  λαμπροϊ  ήΰαν. 

VII.  Ταύτα  ούν  ΰυντελέΰας  6  άνηρ  ό  ένδοξος  καϊ  κύριος  όλου 
του  πύργου  προΰεκαλέΰατο  τόν  ποιμένα ,  καϊ  παρέδωκεν  αύτώ  τους 
λίθους  πάντας  τους  παρά  τόν  πυργον  κείμενους,  τους  άποβεβλημένους 
Ικ  της  οικοδομής,  καϊ  λέγει  αύτώ  'Επιμελώς  καθάριΰον  τους  λίθους 
πάντας  καϊ  θες  αυτούς  εις  την  οίκοδομην  του  πύργου,  τους  δυναμένους 


2)  apogr.  ot  pro  ι'.  ista   νοχ  difficilis  lectu    est.     Sim.   ciim 

3)  κε':  apogr.  κύριε.   Putabal  igitur     eoque  ed.  pr.  substituit  κύριος. 
scriba  κε  compendium  esse  vocis  κύριε.     „     Cap.  VJ.     1)  ^«$«J'to:  apogr.  viliose 

ηρ'ξατο. 

4)  apogr.  πάρα,  suprascripto  προς.  2)  6aoi   oi  ποτέ:  ila  ex  apogr. 

5)  κν&έντης:  ita  apogr.,  quamquam  3)  ita  apogr.  corriipte. 


SIMILITLDO  IX,  5—8.  625 

αρμόόαι  τοϊς  ΙοίΜοΐς'  χους  dl  μη  αρμόζοντας  ^ίψον^  μαχραν  iato  τον 
πυογον*  ufxa  ηάντων  ων  ΙκιΑν^α.  Αι  61  jcag^ivoi  χνχλω  του  ττυο- 
γον  ii<tti]xiiCav  τηρονααι  otTuv.  Αέγω  τω  ποιμενι  nakiv  Οντοι  οι 
λίθοι  όννανται  (ΐς  τήν  οιχοδομί,ν  τού  πνργον  anik&dv  αηοδεδοκιμα- 
ΰμή-οι;  Άποχριθίίς  μοι  λίγει  Bkindg  ^  <Γν<ί»»  τοίς  λί&ονς  τοντονς; 
Bki-χω,  φημί^  χνριε.  *£/ώ,  φηοί ,  το  πΧίΐστον  μέρος  των  λίθων  του• 
nnf  λατομηθώ  χα\  βάλλω*  εις  την  οίκοδομην^  χαϊ  άρμόαοναι  μετά  των 
iouniv  λίθων.  Πώς,  φημί,  χυρΐ{,  δύνανται  περιχοτιεντες  τον  αντον 
τοΜον  πληρώύαΐ]  *Αχοχριθε)ς  λε^'ει  μοι  "Οοοι  μιχροϊ  ενρε&ήαονται, 
tig  μέύο^  της  οίχοδομής  βληΟιΊαονται,  οαοι  δε  μείζονες^  εξώτεροι  τε- 
^ψίονχΦΛ  χαϊ  Ονγχρταηαοναιν  αντοίς.  Ταντά  μοι  λαληοας  λέγει  μοι 
'jjymfttv,  xai  μιτα  ημέρας  δύο  ^λθωμεν  χαϊ  χαθαρίαωμεν  τονς  λί&ονς 
τοντονς,  χαϊ  βάλωμεν  αντονς  εις  την  οίχηδομην'  τα  γαρ  χνχλω  τον 
Μυργον  πάντα  χάθαριύθηναι  δει,  μήποτε  ο  δεαπότης  ίξάπινα  U9y 
Mta  τα  mtpff  νον  κύργον  (ντιαρα  εvρ1J  χαϊ  προαοχθίαΐ}  ,^  χαϊ  οντοι  ot 
UdOi  ονχ  uaaltvCO¥TU$  εΙς  την  οιχοδομην  τον  πνργον ,  χαγώ  αμελής 
δόξβί  C&WI*  xctoa  τον  6ί0πότ<η}.*  Καϊ  μετά  ημέρας  δνο  ηλθομεν^  προς 
toy  uvfYOfv,  χαϊ  λίγει  μοι  Κατανοηαωμεν  τονς  λίθονς  πάντας,  χαϊ  ϊδω- 
μΐ¥  τονς  δνναμίνονς  εις  την  οιχοδομην  άπελθειν.     Αέγω  αντω  Κνριε, 


VIII.  Καϊ  αρχόμενοι  πρώτον  τονς  μέλανας  χατανοονμεν  λίθονς. 
ηαϊ  οΊοι  Ιχ  της  οιχοδομης  ^τείΗ/σαν,  τοιοΰτοι  και  ενρέθηααν'  χαϊ  έχέ- 
ItvCiv  αντονς  ο  τιοιμην  έχ  τον  πνργον  μετενεχθη%'αι  χαϊ  χωριαθηναι. 
Είτα  χατενόηόε  τονς  έψ<οριαχ6τας ,  χαϊ  λαβών  έλατόμηαε  πολλονς  Ι| 
aifrmv,  ββΐ  έχέλεναε  τας  παρθένονς  αραι  αντονς  χαϊ  βαλεΐν  εΙς  την 
οΙχοδομην,  Καϊ  ηρίτν  αντονς  αί  παρθένοι,  χαϊ  ^θηχαν  εις  την  οιχο- 
δομην τον  πνργον  μέοην*  Τονς  δε  λοιπονς  έχέίεναε  μετά  των  μελά- 
V10V  τεθψ^αι'  χαϊ  γαρ  χαϊ  οντοι  μέλανες  ενρέθΊ}ααν.  Είτα  χατενόει 
τονς  τας  οχιαμας  ίχοντας'  χαϊ  ix  τούτων  πολλονς  έλατόμηαε  χαϊ  έχέ- 
Uvai  δια  των  παρθένων  εις  την  οιχοδομην  απενεχθηναι'  εξώτεροι  δ^ 
έτίθίΐόαν,  3τι  νγιίοτιροι  ενρέθιιΟαν  οί  δε  λοιποί  δια  το  πλήθος  τών 
ύ]ρβμάτω¥  oim  ηδννη^ηααν  λατομηθηναι.  Jia  ταντην  ονν  την  αΐτίαν 
ύαβίη^ηβαν  απδ  της  οίχοδομής  τον  πνργον.  Είτα  κατβνο'ίΐ  τονς 
ΐίοΐοβονς'  χαϊ  ενρέθηααν  πολλοϊ  έν  αντοΐς  μέλανες,  τίνες  δε  αχιαμας 
μefaλaς  πίποιηχότες '  χαϊ  έχέλενϋε  χαϊ  τοντονς  τεΟ-ηΙναι  μετά  τών  απο- 
βίβλημίνων '  τονς  δε  περιϋΰενοντας  αυτών  χαθαρίαας  χαϊ  λατομηοας  έχέ- 
ItvCiV  εΙς  την  οΙχοδομην  τεθηναι.  Ai  δϊ  παρθένοι  αντονς  αραααι  εΙς 
μίύηιψ  τψ^  οΰοδομην  τον  πνργον  ηρμοααν '  άαθενέστερηι  γαρ  ηααν.  Είτα 
nentpou  τους  ημίοεις  λενχηνς,  ημίαεις  δΐ  μέλανας,  χαϊ  πολλοϊ  έξ  αύ- 
Tth  ivfi^^uav  μίλανίς'    έχέλεναε    δε    χαϊ    τοχηονς  άρθτιναι  μετά  τών 


Caf.  flL     1)  bf»r  acrrntu  mfuft.  6)  τίροου^ζΟία^ '.    apogr.    προύωχ- 

2)  ΙβϋΜ  ■Mfi  «C  ^io». 


,1. 


•fogr.  «/«ηί«Μ#«τ,  MpOT  ti  po-         7)  tiyut:  apogr.  είμα». 


b)  iu  •pogr. 
4)  βαλΧω:  tic  &po§r,  9)  apogr.  Ηθομίν. 

i\  βροκΓ.   ίΐς  μίσχν  tcqvMle   της 
oiMoiouiii.  \uU»  ^rromtΛ^fςμiaηv  Cap.  Vlll.     1)   μίαην  pouut   quam 

ιην  ofxod'      1  μ(αον  in  apogr.  eat 

P.Tir  4U 


626  HERMAE  PASTOR. 

αποβεβλη^ιενων.  Oi  δε  λοιποί  τιάντας  tJ^O^i^aav  νπο  των  παρϋ-ενων' 
λενκοϊ  γαρ  οντες  ηρμο6θ"ηϋ(χν  υπ  αυτών  των  παρϋ-ενων  εις  την  οικο- 
δομην'  εξώτεροι  δε  ετε&ηΰαν ,  οτι  υγιείς  ευρεϋ-ηΰαν  ^  ωΰτε  δΰναϋϋ'αι 
αυτούς  κρατεΐν  τους  εΙς  το  μ,εβον  τεϋ'έντας'  όλως  γαρ  ε'ξ  αυτών  ουδέν 
ίκολοβώϋΎΐ.  Είτα  %ατεν6ει  τους  τραχείς  καϊ  ΰκληρους^  καϊ  [ουκ]^  ολί- 
γοι εξ  αυτών  άπεβλ'ηΰ"ϊ}6αν  ίιά  το  μη  δύναϋΰ'αι  λατομηϋ•ηναι'  ΰκληροϊ 
γαρ  λίαν  εύρεϋ•η6αν  '  oi  δε  λοιποί  αυτών  ελατομι^&ηβαν  καΙ  ηρ&ηΰαν 
άπο  τών  παρ'&ενων,  καΐ  εις^  μεοην  την  οίκοδομην  του  πύργου  ϊ'ίρμό- 
ΰΟ^ηΰαν '  άΰ&ενεβτεροι  γαρ  ηβαν.  Είτα  κατενοει  τους  έχοντας  τους 
απίλους,  καϊ  εκ  τούτων  ελάχιΰτοι  εμελάνωΰαν^  καΐ  απεβληϋ'ηΰαν  προς 
τους  λοιπούς.  Οι  δε  περιϋαεύοντες  λαμπροί  κα\  εκείνοι  εύρε&ηΟαν'  κα\ 
ούτοι  ηρμόβΌ-ηΰαν  ύπο  τών  παρ&ένων  εις  την  οίκοδομην '  εξώτεροι  δε 
ετέ&ηΰαν  άιά  την  ιΰχυρότητα  αυτών. 

IX.  Είτα  ηλΰ•ε  κατανοηβαι  τους  λευκούς  καϊ  ΰτρογγύλους  λίθους, 
καϊ  λέγει  μοι  Τι  ποιούμεν  περϊ  τούτων  τών  λί&ων;  Γ/,  φημί,  fyw 
γινώοκω,  κύριε;  Ούδεν  ούν  επινοείς  περϊ  αυτών;  'Εγώ,  φημί,  κύριε, 
ταύτην  την  τέχνην  ούκ  εχω'  ούδε  λατόμος  είμί^  ούδε  δύναμαι  νοηΰαι. 
Ου  βλέπεις  «υτοΰ^,  φηβί,  λίαν  6τρογγύλους  οντάς;  Καϊ  εαν  αυτούς 
'θ'ελίίσω  τετραγώνους  7rott]Go:t,  πολύ  δει  απ*  αυτών  άποκοπηναι '  δει  δε 
Ι|  αυτών  εξ  ανάγκης  τινας  εις  την  οίκοδομην  τεϋ'ηναι.  Ει  ούν,  φημί, 
κύριε,  ανάγκη  εβτί,  τι  ΰεαυτον  βαΰανίζεις,  καϊ  ούκ  εκλεγγ}  εις  την  οίκο- 
δομην ους  'θέλεις,  καϊ  αρμόζεις  εις  αύτην;  Έξελε'ξατο  εξ  αυτών  τους 
μείζονας  καϊ  λαμπρούς,  καϊ  ελατόμηΰεν  αυτούς'  αί  δε  παρθένοι  αραίΐαι 
•^ξί^ιοσαν  εις  τα  εξώτερα  μέρη  της  οικοδομής.  Οι  δε  λοιποϊ  οι  περιΰ- 
ΰεύΰαντες  ηρ&ηΰαν ,  καϊ  άπετεΌ'ηΰαν  εις  το  πεδίον  όθεν  ηνέχθηΰαν 
ούκ  άπεβλη'θηΰαν  δε,  ort,  φηβί,  λείπει  τω  πύργω^  ετι  μικρόν  οίκοδο- 
μηϋ•ηναι.  Πάντας  δε  'θέλει  6  δεΰπότης  του  πύργου  τούτους  άρμο- 
αθηναι  τους  λί&ους  εις  την  οίκοδομην  ^  οτι  λαμπροί  είΰι  λίαν.  Έκλη- 
•θηΰαν  δε  γυναίκες  δώδεκα  ^  εύειδεβταται  τω  χαρακτηρι ,  μέλανα  ενδε- 
όυμεν^ι ,  καϊ  τάς  τρίχας  λελυμεναι.  Έδοκοϋΰαν  δε  μοι  αί  γυναίκες 
αύται  «y^tcct  είναι.  'Εκελευΰε  δε  αύτάς  6  ποιμην  άραι  τους  λίθους 
τους  άποβεβλημενους  εκ  της  οίκοδομ'ης  καϊ  άπενεγκεϊν  αυτούς  εις  τα 
όρη  όθεν  καϊ  ηνέχ&ηΰαν.  Αί  δε  ίλαρα\  7)ραν ,  καϊ  άπηνεγκαν  πάντας 
τους  λίθους,  καϊ  'ε&ηκαν  ό'θεν  εληφθηααν.  Καϊ  μετά  το  άρθηναι  πάντας 
τους  λίΟΌυς  καϊ  μηκετι  κεΐΰ&αι  λί'θον  κύκλω  του  πύργου,  λέγει  μοι  ο 
ποιμην  Κυκλώβωμεν  τον  πύργον,  καϊ  ϊδωμεν  μη  τι  ελάττωμα  εΰτιν  εν 
αύτώ.  Καϊ  εκύκλωΰα^  εγώ  μετ'  αυτού.  Ίδών  δε  ο  ποιαι)ν  τον  πύργον 
ευπρεπή  οντά  ττ}  οικοοομίί}  λίαν  ιλαρός  ην'  ο  γαρ  πύργος  ούτως  ην 
ωκοδομημενος ,  ώΰτε  με  ίδόντα  επιΰ'υμεΐν  την  οίκοδομην  αυτού'  ούτω 
γαρ  ην  ωκοδομημενος  ώΰάν  εξ  ενός  λί^ου  μη  'έχων  μίαν  άρμογ'ην  εν 
εαυτώ.  Έφαίνετο  δε  ο  λίΟΌς  ως  εκ  της  πέτρας  εγκεκολαμμενος '  μονό- 
λΐ'θος  γάρ  μοι  iδόκει  είναι. 

Χ.  Καγώ  περίπατων  μετ'  αυτού  ίλαρός  ημην  τοιαύτα  αγαΰ•ά 
βλέπων.    Αεγει  δε  μοι  6  ποιμην  "Τπαγε  καϊ  φέρε  άββεβτον  καϊ  όβτρακον 


2)  ονχ  deest  in  apogr.  Cap,  IX.     1)  πνργφ:  apogr.  μιχρφ. 

3)  sic  apogr.  2)  apogr.  Ικύκλωσον. 


SIMILITIDO  IX,  8— Π.  027 

λαηόν,  tva  χονς  Tmtovg  των  Ιί&ων  των  ^ρ^ΐ5β|ΐ/ν»ν  εΙς  την  oixodo- 
μψβ  fua.  βΐβίΛίμίνων  mmxliKfeiem'  S(i  ναρ  τον  πύργου  τα  χνχλω  πάντα 
o|utla  Ywaihn,  Καί  ΙχοίηΟα  Μο^ως  ίχ^εναε^  χαϊ  ηνιγχα  προς  αύ* 
τόν.  'Ί^τηρίηί  μοι,  φι^ΰί,*  xo^^  .ήτ^  ^  ^ργον  τελεα&ήαεται.  ΈπΙη- 
ρωαν  ονν  τονς  τνπονς  των  Mwv  των  εις  την  οιχοδομην  απεληλν- 
θότων,  xat  εχείενΰε  ααρω9ηναι  τα  χνχΧω  τον  πνργον  χα\  χα&αρα  γε- 
νέά^ι '  αί  δε  παρθένοι  Ιεφονϋαι  ϋάρον  Ιαάρωααν ,  χαϊ  πάιτα  τα  χό- 
Ιμ^Υ  ήραν  ix  τον  τίύργον,  χαϊ  ^φεραν^  νδωρ,  χαϊ  /yivfro  ο  τόπος 
ϋβρος  χαϊ  ενπρεπεΰτατος  τον  πνργον.  Λίγα  μοι  ο  ποψήν  Πάντα, 
ψψίΐ,  χ«όθσ[ρτ«ι]  *  forv  ΙλΟ^  ο  χνρως  ίπιΰκέψαα^αι  τον  πνργον,  ούχ 
%ti  iJfMNT  ουδέν  μέμψαβ&αι.  Ταντα  ειπών  ηΟ^εΙεν  ντιάγειν'  ίγώ  6h 
htsltfoiupf  «ντον  της  πήρας  χα)  ηρξάμην  αντον  όρχίζειν  χατά  του 
πυθίου,  ϊνα  fioi  htavorj  α  έδειξε  μo^.  Λέγει  μοι  Μιχρόν  ίχω  άνα- 
ηαυ^ηναι,*  χβΐ  πάντα  αοι  ίπιλναω '  ^χδεξαΐ  με  ώδε  εως  άρχομαι.  Λέγω 
κυτά  KvρUy  μόνος  ών  ώ^;  η  ποιηθώ;  Ονχ  εΐ^  <p>;<f/,  μόνος'  αί  γαρ 
Μΰγί^ίνοι  αύται  μετά  σον  είαι.  Παράδος  ονν,  φημί,^  ανταϊς  με.  Προσ- 
Wtiattti  «^νας  ο  ηοψην  χαϊ  λίγει  ίηηαΐς  Παρατί^εμαι  νμϊν  τοντον 
Τως  fyrofmi'  χαϊ  απηλ9εν.  *Εγώ  δΐ  ημην  μό%Ός  μετά  των  παρθένων' 
ηοαν  α  CUpArrf^cri,  χαϊ  προς  iftl  εν  είχον  μάλιϋτα  δε  αί  δ'  αί  ίν- 
όοξότεραι  αυτών, 

XI.  ΛέγοναΙ  μοι  αί  παρθένοι  Σήμερον  ο  ποιμην  ώδε  ονχ  ^'ρχε- 
fttft.  Τί  ονν,  ψ^ΐμΐ,  ποίήαω  Ιγώ ;  Μέχρις  οτον,  φαΰίν ,  k'kd-t) ,  περί- 
lUiaoi^  ανιόν'  χαΐ  iav  ii^ ,  Ιαλήαει  μετά  αον,  εάν  δε  μι)  ξλθ^η,  με- 
νΰς*  ff^&  ημΑν  mSt  fmg  Ερχεται.  Λέγω  ανταΐς  Έχδέξομαι  αντον  ^ως 
&ψέ'  iav  δΐ  μη  H^,  άπιίενϋομαι  εις  τον  οΐχόν  μον,  χαϊ  πρώϊ  έπα- 
νήξη,  Ai  δε  αποχρί^ϊααι  ΙέγοναΙ  μοι  '^ΗμΙν  παρεδόθης'  ον  δνναααι 
iup  ^fuiv  αναχωρηοαι.  Πον  ονν,  φημί,  μενώ ;  Mit^*  ημ(ον,  φααί, 
«t|W|(>>)gy  ως  αόάφός,  «αϊ  ονχ  ώς  άνηρ'  ημέτερος  νάρ  αδελφός  εΐ' 
fuA  τον  Ιοαην  μέΧίομίν  fitca  αον  χατοιχεΐν ,  Ιίαν  γαρ  αε  άγαπώμεν. 
*Bf9  9k  ^9τνν6μηι^  μβτ*  αντών  μένειν  χαϊ  η  δοχοναα  πρώτη  αντών 
ε&οί  η^ίκτο  μ{  χαταφύιϊν  χαϊ  περιάγειν  χνχλω  τοϋ  πνργον  χαϊ  παί- 
ζιιν  μη*  ίμον.  Καγω  ώύεϊ  νεώτίρος  έγεγόνειν  χαϊ  ηρξάμΐ]ν  χαϊ  αντός 
παίζειν  μtτ*  αντών'  αί  μεν  γάρ  έχόρενον,  αί  δε  ώρχονντο,  αίδεϊ)δον' 
έγω  6i  αιγην  ίχων  μιτ  α{ηών  χνχλω  τον  πνργον  περιεπάτονν,  χαϊ 
fiUcpo;  ημην  μετ*  αντών,  *Οψίας  δΐ  γενομένης  ηθελον  εις  τον  οίκον 
νπάγειν'  αί  δί  ονχ  άφήχαν,  αλλά  χατέαχον  με'  χαϊ  Ι'μεινα  μετ*  αντών 
rijv  ννχτα  χαϊ  Ιχοψηϋτρ^  παρά  τον  πνργον.  "Κατρωααν  δε  «Γ'  παρ- 
θένοι τονς  hvovg  χιτώνας  ίαυτών  χαμαΐ,  χαϊ  ΙμΙ  άνέχλιναν  εΙς  το 
μίόον  aMtVf  χβΐ  οίΛ^ν  Ζίως  έπυΐονν  εΐ  μη  προαηνχοντο'  χάγώ  μετ* 
αυτών  ϋίολώηως  προύηνχόμην,  χαϊ  ονχ  ikaaaov  Ιχείνων  χαϊ  ϊχαι- 
ραν  αί  wu^ivoi  οντω  μον  πγθ0ίνχομένου.     Καϊ  έμεινα  Ιχεί  μέχρι  της 


1)  ψηάί  τϋΟΙβτ    §9fmmiu  mum    iu  5)  «|»οκγ•  άναιρε»ήνα§. 
•^•fr.  Mimk  <1)  *poffr.  υηαϊ. 

2)  *oln(fta]:    ία  e^ogr.  «rt  ηόίμ-         Cap.Xl.    ί)ηερίμε$νον:  apogr.  ττι- 
uutu).  ρίμενον. 

3)  iqioav:  uc  spoRr.  2)  μενεΐς:  Λψορτ.  μένεις.  Idrniantea 

4)  ηεβάΒ*^ρταιγ.    «pufr.   xfxa9u-    μ(Λ  pru  μη. 
[p<u]:  iu  prorNM.  3)  «pogr.  o/. 


40 


628  HERMAE  PASTOR. 

avQiov,  εως  ωραν  δεντεραν*  μετά  των  τίαρ&ενων.  Είτα  παρην  6  ποι- 
μην  oial  λέγεί  ταΐς  παρϋ'ενοις  Μη  τίνα  αντωνβριν  πεποι^^κατε ;  Έρωτα, 
φαΰίν,  αυτόν.  Αεγω  αυτω  Κύριε,  ενφράνϋ•ην  μετ'  αυτών  μείνας.  TLy 
φηβίν,  ίδείπνηβας;  Έδείπνηύα^  ψ^^  '^'^ρ^^,  ρήματα  κυρίου  υλην  την 
νύκτα.  Καλώς,  φηΰίν,  ελαβόν  ΰε ;  Ναι,  φημί,  κύριε.  Νυν,  φηβί,  τι 
Ο'ελεις  πρώτον  άκοϋΰαι,  Καϋ'ώς,  φημί,  κύριε,  απ  αρχής  'εδειξας. 
'Ερωτώ  ΰε,  κύριε,  ϊνα,  κα'&ώς  αν  6ε^  επερωτηΰω,  ούτω  μοι  καϊ  δηλω- 
ϋης.  Κα&ώς  βούλτ},^  φηΰίν,  ούτω  ΰοι  καϊ  επιλύΰω,  καϊ  ούδεν  όλως 
αποκρύψω  άπο  ΰοϋ. 

Χ  Π.  Πρώτον,  φημί,  πάντων,  κύριε,  τούτο  μοι  δηλωΰον.  '^Η  πέτρα 
καϊ  Trj  πύλη  τις  εΰτιν ;  ϊί  πέτρα,  φηΰίν,  αύτη  καϊ  η  πύλη  6  υίος  του 
■θ'εοϋ  εΰτί.  Πώς,  φημί,  κύριε,  ?/  πέτρα  παλαιά  εΰτιν,  η  δε  πύλη  παινη ; 
"Ακουε,  φηΰί,  καϊ  ΰύνιε ,  άΰύνετε.  Ο  μεν  υίος  του  'Θ'εοϋ  πάΰης  της 
κτίΰεως  αντού  προγενεΰτερός  εΰτιν,  ωΰτε  ΰύμβουλον  αύτον  γενεΰ&αι  τω 
πατρϊ  της  κτίΰεως^  αυτού'  δια  τούτο  καϊ  παλαιός  εΰτιν.  ΪΖ  δε  πύλη 
δια  τι  καινή,  φημί,  κύριε;  "Οτι,  φηΰίν ^  εττ'  εΰχάτων  τών  ημερών  της 
ΰυντελείας  φανερός  εγενετο ,  δια  τούτο  καινή  εγενετο  η  πύλη,  Χνα  οί 
μέλλοντες  ΰώζεΰ&αι  δι'  αύτης  εις  την  βαΰιλείαν  ειΰέλ'&ωΰι  του  ϋ'εοϋ. 
Εϊδες,^  φηΰίν,  τους  λίϋΌυς  τους  δια  της  πύλης  είΰεληλυ&ότας  εις  την 
οίκοδομην  του  πύργου,  τους  δε  μη  εληλυϋ-ότας  πάλιν  άποβεβλημένους 
εις  τον  ϊδιον  τόπον;  Είδον,  φημί,  κύριε.  Ούτω,  φηΰίν,  εις  την  βαΰι- 
λείαν του  '&εοϋ  ούδεϊς  είΰελεύΰεται  ^  ει  μη  λάβοι^  το  όνομα  το  αγιον 
αυτού.  ' Εαν  γαρ  εις  πόλιν  'Θ•ελ7ίΰγ)ς  είΰελΰ'εΐν  τινά,  κάκείνη  η  πόλις 
περιτετειχίΰμένη  κύκλω,^  καϊ  μίαν  ε%ει^  πύλην  ,^  μητι  δυνηΰι^  εις  την 
πόλιν  έκείνην  εΐΰελ^εΐν  ει  μη  δια  της  πύλης  ης  έχει;  Πώς  γάρ,  φημί, 
κύριε,  δύναται  γενέΰ&αι  άλλως ;  Ει  ούν  εις  την  πόλιν  ου  δυνηΰη  ειΰ- 
ελϋ'εΐν  ει  μη  δια  της  πύλης  αύτης,  ούτω,  φηΰί,  καϊ  εις  την  βαΰιλείαν 
του  Ό-εού  άλλως  ειΰελ&εΐν  ού  δύναται  άν&ρωπος  ει  μη  δια  του  6vo|w.of- 
τος  του  νιου  αυτού  του  ηγαπημένου  ύπ  αυτού.  Είδες,  φηΰί^  τον 
οχλον  τον  οίκοδομούντα  τον  πύργον;  ΕΙδον ,  φη^ΐίί,  κύριε.  'Εκείνοι, 
φηΰί,  πάντες  άγγελοι  ένδοξοι  είΰι.  Τούτοις  ούν  περιτετείχιΰται  ό  κύριος. 
'^Η  δε  πύλη  ο  υίός^  του  θεοΰ  εΰτιν  αύτη  μία  εϊΰοδός  εΰτι  προς  τον 
κυζίΐοΐ'.  "Αλλως  ούν  ούδεϊς  εΐΰελεύΰεται  προς  αντον  ει  μη  δια  του  υιού 
αυτού.  Είδες,  φηΰί,  τους  "εξ  άνδρας  καϊ  τον  μέΰον  αυτών  ενδο'ξον  καϊ 
μέγαν  άνδρα  τον  περιπατούντα  παρά  τον  πύργον  καϊ  τους  λίγους  άπο- 
δοκιμάΰαντα^  εκ  της  οικοδομής;  Είδον,  φημί,  κύριε.  '^Ο  ένδοξος,  φη- 
ΰίν, άνηρ  ό  υιός  του  ϋ-εού  εΰτί,  κάκεΐνοι  οί  *ε|  οί  ένδοξοι  άγγελοι  εΐΰι 
δεξιά  καϊ  ευώνυμα  ΰυγκρατούντες  αυτόν.  Τούτων,  φηΰί,  τών  αγγέλων 
τών  ενδόξων  ούδεϊς  εΐΰελεύΰεται  προς  τον  Ό^εον  άτερ  αυτού'  ος  αν  το 
όνομα  του  <θ'εού  μη  λάβτι,  ουκ  είΰελεύΰεται  εις  την  βαΰιλείαν  του  ϋ'εοϋ. 


4)  εως  ώρην  δεντεραν.   sic  apogr.  4)  ante  χύχλω  vSim.  in  recentissimo 

5)  as'.  apogr.  ΰοι.  apogr.  scripsit  ην,   iinde  in  ed.  pr.  edi- 

6)  apogr.  plene  scriptum  habel,  ipso  lum  est  y ,    at    nihil    eiusmodi  in  veteri 
codice  ut  videtur  invito.  apogr.  quod  sequimur  scriptum  est. 

Cap.  Xlf.     1)  apogr.  rursus  ;friJ(Tf(Oi.  5)  (yji:  sic  apogr.,  non   'i/y. 

Poslea  apogr.  κενή  pro  καινή.  6)  όννηανι:  in  apogr.  αη  snprascri- 

2)  apogr.  είδεν.  ptum  est. 

3)  λάβοι:  sic  apogr.  7)  apogr.  άποάοκιμάααντας. 


SIMILITUDO  IX,    11  —  11.  629 

XIII.  Ό  δε  πνίγος,  Φ»ίΜ*>  ^^  icnriv;  Ό  Ttv^og,  φηaivy  οντος 
[rjy  ixxXiicia  iartv.  Αι  δϊ  ηαρ&ένοι  ανται  τίνες  ειαί ;  "Άνια  πνεύματα 
iioi'  χαι  αίλοι  άνθρωποι  ον  δνν<χνται  ενρε&ηναν  εις  rt/v  βαΰΐλείαν 
τον  θίαν,  iav  μη  ανται  αντον  ίνδνοοσι  το  ίνδνμα  αντών  εαν  γαρ 
το  όνομα  μόνον  λάβης  ^  το  δε  Μνμα  ηαρα  τούτων  μη  A(t/3?;g,  ονδεν 
(οφείεϊς.*  Ανται  γαρ  αι  τταρ^ίνοι  δυνάμεις  εισϊ  τον  νΐον  τον  &εοϋ* 
εαν  το  όνομα  φορ^ς,  την  δε  δν^Όμιν  μη  φορ^ς  αντον,  εις  μάτην  Iffp 
το  όνομα  αϋτον  φορών.  Τονς  δε  Ιί&ονς,  φι/σύ',  ο'νς  εϊδες  άποβεβλη. 
μ€νονς,  αντοί  το  μεν  όνομα  ^φόρεααν,  τον  δε  ίμεακίμον  των  παρθένων 
ονχ  ^^εδύόαντο.  Ποίον  ^  Ψνΐ'^^ί  ίματιΰμον^  αιτών  iar/,  χνριε;  Αντα 
τα  ovoftOTO,  φηϋίν,  ιματιΰμός  ίστιν  αντών  ος  αν  το  όνομα  τον  νίον 
τον  ^tov  φορ^.  χο(  τούτων  οφείλει  τα  ονόματα  φορειν '  καϊ  γαρ  αντός 
6  νιος  τα  ονόματα  των  παρθένων  τούτων  φορεί.*  "Οαονς,  φηοί, 
Ιίϋϋνς  ΐίδες  εις  την  οίχοδομην.^  τούτων  των  παρ^ενατν  την  δνναμιν 
hfooivmivoi  είαί.  Αια  τοντο  βλεηεις  τον  πνργον  μονόλιΟ^ον  )'£yovo'Ta 
njg  Μβτρας.  Οντω  xai  οι  ηκίτενααντες  τω  χνρίω  δια  τον  νιον  αντον, 
χάΐ  έρ6»Λνϋχόμινοι  τα  ττνενματα  ταντα ,  ^αονται  εις  'εν  πνενμα,  εΙς 
?»  em^a,  χαϊ  μία  χρόα  των  ιματίων  αντών.  Τών  τοιούτων  δε  των 
φορουντων  τα  ονο'μοττα  τών  ηκρ^ενων  ίστίν  η  χατοιχία  εις  τον  πύργον. 
Οί  OWj  φηβί,  χύριε,  άποβεβλημίνοι  λί&οι  δια  τι  απεβλη&ηβαν ;  Αιηλ- 
θον  νορ  δια  της  τζύλης,  χαϊ  δια  τών  χειρών  τών  παρΟ^ενων  Ιτεΰτιϋαν 
εΙς  njv  οίχοδομην  τον  πνργον.  'Ε,πειδη  πάντα  αοι ,  φη^ί,  μέλει,  xai 
άη^ίβώς  ίξετάζεις^  άχονε  περϊ  τών  άποβεβλημενων  λίΰ-ων.  Οντοι^ 
φηύΐ^  ηβιντες  το  όνομα  τον  νίον  τον  -^εον  ελαβον ,  ϊλαβον  δε  χα\  την 
iwofMf  τύν  παρθένων  τούτων.  Ααβόντες  ονν  τα  πνεύματα  ταντα 
iveiwtqui^tfiav,  χαϊ  ηααν  μετά  τών  δούλων  τον  &εον,  χαϊ  ην  αντών 
?ν  κν^νμα  χαϊ  ?ν  οώμα  χαϊ  ^ν  ϊνδνμα'  τα  γαρ  αντα  ίφρόνονν  χαΧ 
δίχαίοβννην  εΐ^γάζοντο.  Μετά  ονν  χρόνον  τινά  άνεπε/σ97/σαν"  ύπο 
τών  γνναίχων  ων  είδες  μέλανα  ιμάτια  Ινδεδνμίνων ,  τονς  ώμονς  Ι|ω 
hjpvcnv  %α\  τας  τρίχας  λελνμένας  χαϊ  ενμόρφων'  ταύτας  Ιδόντες  ίπε- 
6νμη0αν  αντών,  χαϊ  ίνεδύααντο  την  δύναμιν  αντών,  τών  δε  παρ^ίνων 
iattiwsmno  τ»)ν  δύναμιν.  Ούτοι  ονν  άπεβλη&ηααν  άπο  τον  ϋίκον'  τον 
^tov  %α\  Ιχείναις  παρεδό&ηααν.  01  δε  μη  άπατη^ίντες  τω  χάλλει 
των  ννναίχων  τούτων  έμειναν  iv  τω  οΓκω  το  Ο  &εον.  "Εχεις  ,  φηΰί, 
τίρ'  ίπίλνΰιν  τών  άηοβεβλημίνων. 

ΧΙΥ.  Τι  ονν,  φημί,  χύριε ,  iav  οντοι  οί  άνθρωποι,  τοιούτοι 
omtg,  μετανοηΟωαι  χαϊ  άποβάλωΰι  τ  ας  ίπιΟνμίας  τών  γνναιχών  τούτων^ 
χαϊ  ίτατναχάμψωύιν  ίπϊ  τάς  παρ^ίνονς,  χαϊ  iv  τη  δννάμει  αντών  χαϊ 
Ιν  τοις  fyyoig  αντών  τιορεν^ώύιν,  ονχ  εΐαελίύαονται  εΙς  τον  οίχον  του 
θΗ>ν;  Είοιλίύοονταί,  φηαίν,  iav  τούτων  τών  γνναιχών  άποβάλωοι  τά 
Ιργο,  των  6k  παρ&ένων  άναλάβωαι  την  δύναμιν  χαϊ  ίν  τοις  ^ργοις 
•„  '^^Tf.     Jia  τοντο   γαρ   χαϊ  της  οίχοδομής  άνοχη  Ιγίνετο, 


b 


Cap.  ΧΠΙ.     1)  ή  deetl  Ια  apogr.  5)  iu  impcrrcctc  αρο^Γ.     I((;m  Heqq. 

2)  ΛφεΙεΐς:  «pogr.  $φ4λέίς,    Aotea  laborant  inronriritiitaic 
ρΙβη  cornipu.  6)  «pogr.  άνεηία9^ηααν. 

3)  noiap  et  ίματιαμόν:   il«  «pogr.  7)  άηό  τύν  οίχον:  ila  apogr.,  eliam 


4)  «pogr.  ifOQtiv.  his  «cceotibtui. 


630  HERMAE  PASTOR. 

ϊνα  iccv  (ΐετανοηΰωΰιν  ovtoi,  άπελϋ^ωΰιν  εις  την  οίκοδομην  tov  πνργον 
Έαν  δε  μη  μετανθ7]6ω0ΐ,  τότε  άλλοι  απελενΰονται ,  καϊ  οντοι  εις  τέλος 
εκβληϋ-ηΰονται.  '-Επι  τούτοις  πάΰιν  ηνχαρίϋτηβα  τω  χνρίφ,  οτι  ευ- 
6πλαγχνίϋΰ•η  επϊ  παΰι  τοις  ίπικαλονμένοις  το  όνομα  αιυτοί),  και  ε|α- 
ττεότειλε  τον  αγγελον  της  μετανοίας  εις  ημάς  τονς  άμαρτήϋαντας  εις 
αυτόν,  καϊ  άνεκαίνιΰεν^  ημών  το  πνεύμα,  καϊ  ηδη  κατεφϋ'αρμένων 
7]μών  καϊ  μη  εχόντων  ελπίδα  τον  ^ην  άνενεωΰε  την  ξωην  ημών.  Νυν, 
φημί ,  κύριε,  ό>)λωσόν  μοι,  δια  τι  6  πύργος  χ(<μαΐ'  ούκ  ώΛοϋύμηται, 
αλλ'  επϊ  την  πέτραν  καϊ  επϊ  την  πνλην.  "Ετι,^  φηβίν ,  άφρων  ει  καϊ 
αβννετος.  'Ανάγκην  Ι'χω,  φημί,  κνριε,  πάντα  επερωτάν  όε,  διότι  ονδόλως^^ 
ουδέν  δνναμαι  νοηΰαι'  τα  γαρ  πάντα  μεγάλα  καϊ  ενδοξά  εϋτι  καϊ 
δυΰνόητα  τοις  άνϋ'ρώποις.  'Άκουε,  φηΰί'  το  όνομα  του  νιου  του  Ό-εοϋ 
μέγα  εϋτϊ  καϊ  άχώρηΐον,  καϊ  τον  κόΰμον  όλον  βαΰτάξει.  Εί  οϋν  πάβα 
Τ)  κτίΰις  δια  του  νιου  του  '&εοϋ  |3«(ίτάί^ετο:ι,  τί  δοκεΐς  τους  κεκλημένους 
υπ'  αυτοϋ  καϊ  το  όνομα  φοροϋντας  του  υιοϋ  του  Ό-εοΰ  καϊ  πηρευο- 
μένους  [ε'ν]*  ταΐς  έντολαΐς  αυτοϋ-,  Βλέπεις  ουν  ποίους  βαβτάζει ;  Τους 
έξ  όλης  καρδ/οτ^  φορουντα?  το  όνομα  αντοϋ.  Αυτός  ουν  'Θ'εμέλιον  αυ- 
τοΐς^  εγένετο,  καϊ  ηδέως  αυτούς  βαβτάζει,  ότι  ουκ  επαιϋχννονται  το  όνομα 
αυτόν  φορεΐν. 

XV.  Αη•\\λωΰόν  μοι],  φημί,  κύριε,  τών  παρΰ'έ[νων  τ]α  ονόματα 
των  ίϋχυροτέρων  τών  εις  τας  γωνίας  ΰτα&ειύών.  ΪΓ  μεν  πρώτη  Πίατις, 
tJ  δε  δεντέρα'Εγκράτεια,  η  δε  [τρ^ίτη  ^ivviY|iitg,  η  δε  τε\τάρ^τη  Μακρο- 
'&νμία'  αί  δε  ετεραι,  άνα  μέϋον  τούτων  ΰταΰ-εΐΰαι  ταύτα  εχου(ίί  τα 
ονόματα  *  Άπλότης ,  '  Ακακία ,  Άγνεία ,  ^Ιλαρότης ,  ΆληΟ•εια  ,  Σύνεβις, 
["^0]  μονό  Γα,  'Αγάπη.  Ταϋτα  τα  ονόματα  6  φορών  καϊ  το  όνομα  τον 
νίον  τον  ΰ•εον,  δννηΰεται  εις  την  βαΰιλείαν  τον  θεοΰ  ειόελΌ•εΐν.  "Ακονε, 
φηΰί,  καϊ  τα  ονόματα  τών  γνναικών  τών  τα  ονόματα  μέλανα  έχονΰών' 
καϊ  Ικ  τούτων  δ'  εΙ(5Ϊ  δννατ(6τεραι'  η  πρώτη  '^ττκίτία,  η  δεντέρα 
Άκραΰία,  η  δε  τρίτη  Άπεί^εια^  η  δε  τετάρτη  'Απάτη.  Αί  δε  άκόλον&Οί 
αυτών  καλούνται  Λύπη,  Πονηρία,  Άΰέλγεια,  Όξ,υχολία,  Ψευδός,  Άφρο- 
βύνη ,  Καταλαλια ,  Μΐΰος.  Ταϋτα  τά  ονόματα  6  φορών  τοϋ  Ό'εοϋ 
δοϋλος  την  βαΰιλείαν  μεν  ό'ψεται  τοϋ  ϋ'εοϋ,  εις  αύτην  δε  ούκ  είβελεύ- 
ΰεται.  Οί  λίΟΌΐ  δέ,  φημί,  κύριε,  οι  εκ  τοϋ  βυ&οϋ  ηρμοΰμένοι  εις  την 
οικοδομην  τίνες  εΐΰίν ;  Οι  μεν  πρώτοι,  φηΰίν,  οι  ι'  οί  εις  τα  ϋ'εμέλια 
τεϋ•ειμένοι,  πρώτη  γενεά'  οί  δε  κε'  δευτέρα  γενεά  ανδρών  δικαίων' 
οί  δε  λε '  προφηται  τοϋ  ϋ'εοϋ  καϊ  διάκονοι  αΰτου  *  οί  δε  μ '  άπόΰτολοι 
καϊ  διδάΰκαλοι  τοϋ  κηρύγματος  τοϋ  νιου  τοϋ  'Θ•εοϋ.  ζ/ιά  τί  ουν,  φημί^ 
κύριε,  αί  παρ^-ένοι  καϊ  τοντονς  τους  λίΰ^ονς  έπέδωκαν  εις  την  οικοδομην 
τοϋ  πύργον ,  διενέγκαΰαι  δια  της  πύλης;  Οντοι  γάρ ,  φηύί ,  πρώτοι 
ταΰτα  τά  πνεύματα  έφόρεΰαν ,  καϊ  όλως  απ'  αλλήλων  ονκ  άπέϋτηύαν, 
οντε  τά  πνεύματα  από  τών  άνΟ•ρώπων ,  ούτε  οί  άνϋ•ρωποι  από  τών 
πνευμάτων,  άλλα  πα^ε'μειναν  τά   τΓνευματα  αύτοΐς  μέχρι  της  κοιμηβεως 

Cap.  XIV.     1)    apogr.    άνεκαίνηύίν.  3)  apogr.  ούδουλως. 

Postea  apogr.  videtur  ανανέωσε  liabere.  4)  i^  deest  in  apogr. 

2)  €Ti:   sic  apogr.    At  id  ex  ort  (ut  cn      >     -                      »    χ 

habet   ed.  pr.)   corruptum    esse   collatis  ^^  «^^^'^*•  'Ρ^^^''  «^^°^• 

cdd.  Latinis  inque  primis  Palatino  nullus  f  Ab  h.  1.  incipit  ipsius    codicis  fo- 

dubito.  lium  3,  in  quo  plura  a  tineis  exesa  sunt 


SIMILITUDO  IX,  14—17.  631 

tmmv.     Km  ti  μη  ταύτα  τα  τκνενμξηα  μη^  αυτών  ^<Γχι}χεισ[«ν],  ©[vrot] 
οό[χ  α]ν  svnfffiioi  γεγόνααι^  ry  οίχοδομγ  τον  τιν^γον  τοντον. 

XVI.  "Ετι  μοι,  φημiy  χνρΐί^,  ^»;λ(ι><τον.  7V,  <pt}tf/y,  ίπιξψίΐς;  Jia 
τι,  φι/fu,  jcvgu,  οι  ΧιΘόι  i[x\  του  β[ν]9ον  ανέβηοανκαϊ  εΙς  την 
οίχοόομην  hi^i<Sav  πίφοριριότις  τα  τννενμΐΐτα  ταΰτα;  *AvάγκηVy  φηβΐν, 
Ηχον  δί*  νδατος  αχ'οβηναι,,  7να  ζωοποιη^ΰιν'  οννι  ηδνναντο  yuQ  άλλως 
ίΐβΈλ^ζϊν  (ΐς  τι/ν  βαΰιλίίαν  τον  Οεον ,  ει  μη  την  νίχρωοιν  άηέ^εντο 
της  ζωής  αυτών.  "Είλαβον  ονν  χα\  ούτοι  ο(  χεχοιμημίνοι  την  ΰφραγίδα 
τοϋ  νιου  τοϋ  9εον'  ηριν  ν«ρ,  φηβΐ,  <poQiaai  τον  αΐ'&ρωπον  το  όνομα 
τον  θ«η;,*  νεχρός  ίΰτιν'  όταν  δε  λάβ^  την  αφραγίδα,  αποτί^εται  την 
νεχρωύΐν,  xcrl  αναλαμβάνει  τήν  ζωην.  Τί  ΰφραγίς  ονν  το  νδωρ  Ιοτίν 
tlg  το  νδΰ>ρ  ονν  χαταβαηΌνΟί  νεχροϊ  χα\  αναβαΐνοναι  ζώντες.  ΚαχεΙ' 
νοις  0W  ΙχηρνχΘ^η  η  αφράτης  αντη.  χαϊ  ίχρηοαντο  aircTJ^  7να  εΙοέΚ^ωΟίν 
εΙς  την  βααιίειαν  τον  ^εον.  Jia  τι,  φημiy  κνριε,  χαϊ  οι  μ'  λίθοι 
μετ*  αντών  ανίβηϋαν  ix  τον  βνΘον^  ηδη  έαχηχότες  την  αφραγίδα;  'Ότι, 
φηοΐν^  οντοι  oi  αχόστοίοι  καΐ  οι  διδάαχαλοι,  οΐ  χηρνξαντες  το  όνομα 
τον  νίον  τον  9εον,  χοιμη^εντες  iv  δννάμει  και  πίΰτει  τον  νίον  τον 
θίον,  ίχη((νξμν  χαϊ  τοϊς  χεχοιμημένοις^  χαι  αντοϊ  εδωχκν  αντοΐς  την 
ΐίφ(^σγίδα  τον  κηρύγματος.  ΚατεβηΟαν  ονν  juer'  αντών  εΙς  το  ύδωρ 
χαί  παίιν  ανίβηοαν.*  jdia  τοντων  ονν  ίζωοποΐΊί^7]ΰαν  χαϊ  επεγνωααν 
το  σνομα  τον  νίον  τον  ^εον.  Jia.  τοντο  χαϊ  ΰννανέβηααν  μετ*  αυ- 
τών xtu  σχτνηρμόα^ααν  εις  την  οίχοδομην  τον  πύργον  ^  χαϊ  αλατόμη- 
τοι  ύννωχοδομήΘΐ]ύ<ΐν'  iv  διχαιοοννγι  γαρ  ίχοιμηΟ-ηααν  χαϊ  iv  μεγάλγ 
άγνεΐα'  μόνον  δΐ  την  6φρ€ηΊδα  ταντην  ονχ  είχον.  *Έχεις  ονν  χαϊ 
την   τοντων   httlvoiv.    "Εχω,    φημί^  χνριε, 

XVIL  Ννν  ονν,  *vyu^  κερί  τών  δρέων  μοι  δηλωβον'  δια  τι  αλ- 
ΙβΛ  καί  αΧλαι  εΐαϊν  αί  Ιδέαι  χαϊ  noixlkai;  "Αχονε,  φησί.  Τα  ορη  ταντα 
τ«Γ  dtiotna  φνίαί  εΐύιν  αί  χατοιχονΰαι  όλον  τον  χόαμον.  *Εχηρνχ9^η 
OW  εΙς  ταύτας  ο  νιος  τον  ^εον  δια  τών  άποατόλων.  Jia  τι  δε  ποι- 
nUa^  πβΑ  ίΧλη  «αΙ  ολλι;  Ιδέα  Ιατϊ  τα  ορη,  δηλωαόν  μοι^  χνριε.  "Αχον'ε, 
ψαξ^'  αί  otiitMe  φυλαϊ  ανται  αΐ  χατοιχονοαι  όλον  τον  χόαμον  δώδεχα 
Uhnf  ilol'  ποίχΙΙα^  δί  εΐαι  τγ  φρονηαει  χαϊ  τω  νοΐ.  Οία  ονν  εΐδες 
ΜΤ  δ^  fnmUutt,  τοιανταί  είοι  χαϊ  τοντων  αι  ποιχιλίαι  τον  νοος  τών 
i#POV  μΑ  η  φ^ονηύίς.  ΑηΙωαω  δέ  σοι  και  ενός  εχάατον  την  πραξιν. 
fipmrov ,  φημί$  ftv^Uj  τοντο  δήλωοον,  δια  τί  οντω  ποιχίλα  ϋντα  τα 
i^f  tlg  την  οίχοδομην  όταν  ίτέ&ηΟαν  οί  λί^οι  αντών,  μία  χρόα  ίγέ- 
vomu  ΐΛΟΒίροΙ,  ως  χαϊ  οι  ix  τον  βν^ον  αναβεβηχότες  λ/θοι;  ^Ori, 
ψηοΐ,  πανιά  τα  ϊ^νη  τα  ύηο  τον  ονρανον  κατοικοΰντα,  ακονσαντα  χαϊ 
muTivuttvui  ha  τφ  όνόματί  ίχΐη^σαν  τον  Οιον'^  λαβόντες  ονν  την 
όψ^ίη^Ιδα  fdttv  φφΦΜ^Μτ  ^^  ^   ^να  νονν ,   χαϊ   μία   ηΐύτις  αντών 


Cap.  XV.     1)  iu  codei.    Ιη  e4.  pr.  3)  noaailnl  ueni  propter  δμοιοτέ- 

ttn  fiyavttoov,  Itvroy. 

Cap.  XVIl.     1)  noixdu:  ila  codex, 
Gap.  XIV.     1)  toO  9tov:  io  ed,  pr.    non  (at  cd.  pr.)  noixfXtu. 
correctMi  τοϋ  ιΑοΰ  του  #iof.  2)  ιοΰ^εοΰ:  ΐύ.ρί.{νίοΰτον)&εοϋ. 


632  IIERMAE  PASTOR.    * 

ίγενετο  χαϊ  μία  αγάπη,  και  τα  πνενμαχα  των  παρϋ'ενων  μετά  τον  ονό- 
ματος εφόρεΰαν'  δια  τούτο  η  οικοδομή  τον  πνργον  μία  χρόα  εγενετο 
λαμπρά^  ώς  6  ήλιος.  Μετά  δε  το  είβελ^είν  αυτοί»?  επϊ  το  αντο  καΧ 
γενεΰ&αι  tv  ύώμα ,  τίνες  εξ*'  αντών  εμίαναν  εαντονς  %α\  εξεβληΌ'ηΰαν 
ix,  τον  γένονς  των  ίικα/ων,  καϊ  πάλιν  εγενοντο  οϊοι  πρότερον  ηΰαν^ 
μάλλον  δε^  χείρονες. 

ΧνίΠ.  Πώς^  φημί,  κνριε,  εγενοντο  χείρονες,  Χριύτδν  επεγνωκό- 
τες;  Ό  μη  γινώΰχων ,  φηΰί,  &εον  καϊ  πονηρενόμενος  έχει  κόλααίν 
χινα  της  πονηρίας  αντον,  6  δε  Ό'εον^  Ιπι^νου?  ονκ  ετι  οφείλει  πονη- 
ρενεΰ'&αι,  αλλ'  άγαΌ'οποιεΐν.  Έάν  ονν  οφειλών  άγαΌΌποιεΐν^  πονηρεν- 
ηται,ον  δοκεΐ  πλείονα  πονηρίαν  ποιεΐν  παρά  τον  μη  γινωΰκοντα  τον  -^εόν; 
^ιά  τοντο  οι  μη  εγνωκ\ο]τες  Ο-εον^  καϊ  πονηρενομενοι  κεκριμενοι 
εΐαϊν  εις  Ο'άνατον,  οι  δε  τον  -Θ-εον  εγνωκότες  καϊ  τα  μεγαλεία  αντον 
εωρακότες  καϊ  πονηρενομενοι  διΰΰώς  κολαΰ^ηΰονται  καϊ  άποΘ-ανοϋνται 
εις  τον  αιώνα.  Οντως  ονν  καϋ-αριϋΰ-ηΰεται  rj  εκκληβία  τον  ϋ^εον.  Ίβ? 
δε  εϊδες  εκ  τον  πνργον  τονς  λίϋΌνς  [ριπτ]ομενονς^  καϊ  παραδεδομενονς 
τοις  πνενμαΰι  τοις  πονηροΐς  καϊ  εκειϋ•εν  εκβληΰ•εντας ,  καϊ  εβται  *ev 
ΰώμα  των  κεκαϋ^αρμένων  ωΰπερ  καϊ  6  πνργος  εγενετο  ώς  ε|  ενός  λί- 
■Θ•ον  γεγονώς  μετά  το  καΰ•αριΰΰ"ηναι  αντόν  ,  όντως  εϋται  καϊ  rj  εκκλη- 
ΰία  τον  Θ-εον  μετά  το  καΰ'αριβϋ^ηναι  αντην  καϊ  άποβληϋ'ηναι  τονς 
πονηρονς  καϊ  νποκριτάς  καϊ  βλαΰφημονς  καϊ  δΐ'ψνχονς  καϊ  πονηρενο- 
μένονς  ποικίλαις  πονηρίαις'  μετά  το  τοντονς  άποβλη^^ηναι  εβται  η 
εκκληβία  τον  -Θ-εον  *εν  βώμα,  μία  φρόνηβις,  εϊς  νονς,  μία  πίβτις  ^  μία 
αγάπη.  Καϊ  τότε  6  νιος  tov  -θεού  άγαλλιάβεται  καϊ  ενφρανϋ^ηβεται 
εν  αντοΐς  άπειληφώς  τον  λαον  αντον  κα&αρόν.  Μεγάλως,  φημί,  κνριε, 
καϊ  ίνδόξως  πάντα  έχει.  "Ετι,  φημί,  κνριε,  των  όρεων  ενός  εκάβτον 
κνριε*  δηλωβόν  μοι  την  δνναμιν  καϊ  τάς  πράξεις,  ϊνα  παβα  ψνχη  πε• 
ποιϋ^νΐα  επϊ  τον  κνριον  άκονβαβα  δοξάβη  το  μέγα  καϊ  &ανμαβτον  καϊ 
ενδοξον  όνομα  αντον.  "Ακονε,  φηβί,  των  όρεων  την  ποικιλίαν  καϊ  των 
δώδεκα  εϋ•νών. 

XIX.  Εκ  τον  πρώτον  ορονς  τον  μέλανος  οι  πιβτενβαντες  τοιον- 
τοί  είβιν  αποβτάται  καϊ  βλάβφημοι  εις  τον  κνριον  καϊ  προδόται  των 
δονλων  τον  Ό'εον '  τούτοις  δε  μετάνοια  ονκ  εβτι,  -θάνατος  δε  εβτι '  καϊ 
δια  τοντο  καϊ  μέλανες  ειβι '  καϊ  γαρ  το  γένος  αντών  άνομόν  εβτιν.  Έκ 
δε  τον  δεντέρον  ορονς  τον  -ψιλοΐί^  οι  πιβτενβαντες  τοιοντοί  ειβιν,  νπο- 
κριταϊ  καϊ  διδάβκαλοι  πονηρίας'  καϊ  οντοι  ονν  τοις  προτεροις  όμοιοι 
ει<?ι,  μη  έχοντες  καρπον  δικαιοβννης'  ως  γαρ  το  ορός  αντών  άκαρπον, 
οντω   καϊ    οι   άν'θ^ρωποι    οι   τοιοντοί    όνομα    μεν  εχονβιν ,    από  δε  της 


3)  λαμπρά:  al  ipse  coaex λαμπρός  2)  ϋ^εόν    in  codice  est ,    non   ut  ed. 
habet.  pr.  habet  τον  S-εόν. 

4)  έξ'  rursiis  vitiose  codex  εζω  ^^  edidimus  cum  ed.  pr.  [^ιπτ^ομ^- 
'ί)  εζ.  ruisiis  viiiose  codex  ε^ω.  ^^^^^   quamquam  litteras  ριπτ  non  pro 

5)  μάλλον  άε:  codcx  addit  ij,  quod  certis  habemus. 

ut  alia  inepta  exclusimus.  4)  χύριε :  ita    in  codice  male  repe- 

titum  legitur. 

Cap.    XVHi.     1)    όφείλων    άγα^ο-  Cap.  XIX.     1)  \1>ιλον:  in  ipso  codice 

ποιεΐν:  codex  ό  ψιλών  άγαν.  legitur  υψηλού. 


SIMLITIDO  β,  17—21.  633 

ηενοί  iie^,  *α\  ονδύς  iv  αντοϊς  xtt^ytog  αλήθειας'  xovxtng  ουν 
«crror^  iav  ταχν  μετανθ!^€§ίβί¥'  iav  δ(  βραδννωΰΐ,  μτνα  των 
M^orinmv  Ivra»  6  &άνατος  ttvrw,  Jiu  xL,  φημί^  χνρκ,  τούτοις  μετά' 
vota  Mst,  YOf^  6h  ηρωτοις  ovx  Γστι ;  ηαρα  τ\  γαρ  καΐ  ανται  αί  πράξεις 
ttvnhf  fisi.  Jut  τοντο,  φηαί,  τούτοις  ftetovom  χεΐται ,  οη  ονχ  ίβλα- 
flyif|Mf<iin'  τον  χνρΜ>ν  αυτών,  ονδ(  iy/vovto  προδόται  των  δούλων  τον 
^ioVf  6ια  δε  τψ^  ύη^υμίξΐν  τον  XtJjtifKirTO^  ντιεκρί&^ιααν  ^  και  ίδίδαξεν 
htu&rog  τας  Ιπι&ιψίας  των  αν^ώττων  των  άμαρτανόντων.  *Αλλα  τΐ- 
6btmif  nwa  *  nttxai^  δε  αντοΐς  μηαΐΌΐΛ  δια  το  μη  γενέΰ&αι  αντον; 
fmfil•  τιροδότας. 


XX.  'Εχ  δε  τον  oifovg  τον  τρίτον  τον  ίχοντος  άχαν&ας  χα\  τρι- 
βόΐους  οίη»βτενόαντες  τΜθντοΙ$Ια'  τίνες  i|  αυτών'  οί  μεν  πλούσιοι,  οί  δε 
n^βηηutτdmςκolλaiς  ίμπ^φυ^ΐΛίνοι'  οί  μεν  τρίβολοί  είαιν  οί  τιλονοιοι^  αίδε 
ixav9ta  οί  h  ταΐς  χραγματ^Ιοίς  ταϊς  ποιχίλαις  ίμπεφνρμ^νοι.  Ούτοι 
Γον]*  MolXmvua  τοις  δούίοις  τον  &εον,  αλλ*  άποπλα νώνται  τινιγόμενοι 
«κο  niy  M^cifttv  αντών '  οι  δ^  τιΧονύίοι  δνσχόλως  χοΧλώνται  τοις  δού- 
kot/g  του  ^iov,  φοβονμ^νοί  μη  τι  αίτια9^ώαιν  απ*  αυτών.  Οί  τοιούτοι 
ovr  όυΦκοΙως  εΙβελινύοντβΛ  dg  την  βασιλείαν  τον  ^εον.  '''Slaπερ  γαρ 
ίν  τριβόλοις  γνμνοίς  πούΐ  περιπατεΐν  δύαχολόν  ίατιν  y  οντω  καΐ  τοΓς 
TOMVTOt^  δύαχολόν  έατιν  εις  την  βααιλείαν  τον  &εον  είΰΐλ^εΐν.  *Αλλα 
ΐΐΜΤΗΝς  «ββ»  μειάνοιά  Ιατι,  τζχχινη  δε,  Γν'^  ο  τοΓ?  προτέροις  χρόνοις 
ού»  d^fi^eano,  ννν  αναδράμωαιν  iv  ταΓ^  tjfif^ai^  )(at  αγαθόν  τι  ποιη- 
οωοι  χαί  {ηΦοινηΛ  τφ  4Νω*  iav  δε  ίπιμείνωαι  ταΐς  πράξεαιν  αντών, 
χαραδο9^6οντβΛ  τάίς  γνναιξιν*  ίχείναις,  αϊτινες  αντονς  &ανατώαονοιν. 

XXI.  *Εχ  δΐ  τον  τηόρτον  ορονς  τον  ίχοντος  βοτάνας  ηοΧΧάς, 
τα  phf  hucv»  των  βοτάνων  χλωρός,  τα  δε  προς  ταΐς  (ίζαις  ξηράς,^  τι- 
νίς  6h  %αϊ  σπο  τον  ήλίον  ξηρηνόμεναι,  οί  πκίτεύααντες  τοιοντοί  εΙαιν ' 
οί  ιάν  δίψνχοί,  οί  δε  τον  κνρίον  έχοντες  έπϊ  τα  χείλη,  ίπϊ  την  χαρδίαν 
61  |Μ}  9χρντες.  ^ut  τοντο  τα  ^εμίλια  αντών  ^ρά  έατι  χαϊ  δύναμιν 
μη  Mfftwtm^  *ai  τα  (ηματα  αντών  μόνα  ζώαι,  τα  δ^  ίργα  αντών  νεκρά 
inw  οί  «Ηοντο»  τε&νηχααιν.^  '^Ομοιοι  ονν  είαϊ  τοις  διψύχοις '  χαϊ 
fOf  ϋί  ϋψνχοι  οντε  ^ροΐ  είαιν  οντε  χλωροί'  οντε  γαρ  ζώαιν  οντε 
τΈ^νηκααιν.  "ίίαπερ  γαρ  αντών  αί  βοτάναι  ηλιον  ίδονΟαι  Ιξηράν&ηααν, 
οντω  χα\  οί  δίψνχοι,  Ζταν  ^λί-ψιν  άχούαωαι,  dia  την  ίειλ/αν  αυτών 
ιΜωλολατρονσι  χαϊ  το*  όνομα  ίπαιαχννονται  τον  χνρίον  αντών'  οί 
το*οντοι  ονν  οντε  τε^ήχααιν.*  *Αλλα  χαϊ  οντοι,  iav  ταχν  μετανοηαω- 
#ΙΤ,  ^f^  »β^βΛtδoμivoι  είαϊ  ταϊς  γνναιξι  ταΐς  αποφερομίναις  την  ζωην 


Caf.  XX-     Ι)  fivh  ίξ  evTi5r»iinul  Ctp.  XXJ.      1)  χλοβρής    Η   ξηράς: 

ί  ύ  ulv  eodet  ΙμΜ  q««ai   alter»-  iu  codei. 

\\t!S\  ^^!^J£^'  *)  •■••    T**>"i»«oiv    vldeiur    Ηήρ- 

ί)  ν^^βΤιϊ  ZSt^  1  .a.  pr.  '™  ~, ''  ^\.  ^»'"/'^;'»';»'''• 

j^^  j  t)  ffo  in  ipto  codtce  e*l.   In  «d.  pr. 

4)'yifr«nr.•  to  Ip••  cod.  •Λ  ηοά-  ■«»  ««i«l*lric«  adjicripmm  e.l. 

Uatv.  lo  ίϋ  «ae  prsec«d«at  «rlneii?-  4)  otJri    τε^νηχαοίν:    nim  ed.  pr. 

aiv  et  vvv  Λνα9ράμωαίν  etc.  iotocto  Μφρΐ*  ζώα»ν  οντε  «nle    rc^v.     Etiam 

ΐίΙίΐ|ΐΙιι  poft  μετανυησωαιν  teitu•  mancu•  est. 


634  HERMAE  PASTOR. 

XXII.  'Εκ  δε  του  ορονς  τον  πέμπτον  τον  έχοντος  βοτάνας  χλω- 
ρας  καΐ  τραχέος  οντος  οί  πιΰτενΰαντες  τοιούτοι  είΰι'  πκ?τοΙ  μεν,  δνβ- 
μα'&είς  δε  καϊ  αν9άδεις  καϊ  εαντοΐς  άρεΰκοντες,  'Θ-ελοντες  πάντα  γινώ- 
ΰκειν,  και  ονδεν  όλως  γινώΰκονΰι  *  dta  την  ανϋ'άδειαν  αντών  ταντην 
απέΰτη  απ'  αντών  η  ΰννεΰις  καϊ  ειΰηλϋ^εν  εις  αντονς  άφροαννη  μωρά. 
Έπαινονΰι  δε  εαντονς  ώς  αννεΰιν  έχοντας,  καϊ  ϋ-ελονΰιν  ε&ελοδιδάακα- 
λοί  είναι  άφρονες  f  οντες'  δια  ταντην  ονν  την  ύψηλοφροΰννην  πολλοϊ 
ίκενώ&ηΰαν  νψονντες  εαυτονς'  μέγα  γαρ  δαιμ6ν[ιόν  εΰτ^ιν    [η    ανϋ-ά- 

ίε]ία ^     '-Εκ  τοντων  ονν  πολλοϊ  άπεβλη&ηβαν ,  τίνες  δε  με- 

τενόηΰαν  καϊ  επίβτενΰαν  καϊ  υπέταξαν  εαυτούς  [τοΓ]$  εχονΰι  ΰνν^εαιν] 
. . . .  ^  εαντών  άφροβννην.     Καϊ    τοις   λοιποΐς   δε   τοις    τοιοντοις  κεΓται 

μετάνοια'  ονκ  εγενοντο  γαρ  πονηροί,  μάλλον  δε    πονηρό ^  με- 

τανοηϋωΰι,  ξήΰονται  τω    ϋ-εώ,    iav   δε   μη    μετανοηΰωΰι,   χατοικηβονΰι 
μετά  των  γνναικών  των  πονηρενομενων  εις  αντονς. 

XXIII.  Οι  δε  Ικ  τον  [ρρους  τοϋ^  έκτον  τον  h'χovτoς  ϋχιΰμας 
μεγάλας  κα)  μικράς  καϊ  εν  ταΐς  ΰχιΰμαΐς  βοτάνας  μεμαραΰμενας  πιΰτεν- 
βαντες  τοιούτοι  εΐύιν '  οί  μεν  τάς  ΰχιΰμάς  τάς  μικράς  'έχοντες  οντοί 
ειΰιν  οί  κατ  αλλήλων  έχοντες,  καϊ  άπο  των  καταλαλιών  εαντών  μεμω- 
ραμένοι  είΰϊν  εν  ττ}  πίΰτει'  αλλά  μετεν6[η6αν^  εκ  τοντων  πολλοί.  Καϊ 
οί  λοιποϊ  δε  μετανοι^ΰονΰιν,  όταν  άκονΰωΰί  μον  τάς  εντολάς '  μικραϊ 
γαρ  αντών  είΰϊν  αί  καταλαλιαί,  καϊ  ταχν  μετανοηΰοναιν'  οί  δε  μεγάλας 
έχοντες  ΰχιβμάς,  οντοι  παράμονοί  είβι  ταΐς  καταλαλιαΐς  αντών  καϊ  μνη- 
βίκακοι  γίνονται  μηνιώντες  άλλ[ηλοις'].  Οντοι  ουν  άπο  του  πνργον 
άπερρίφηΰαν  καϊ  άπεδοκιμάΰΟ-ηοαν  της  οικοδομής  αντον.  Οί  τοιοντοι 
ονν  δνβκόλως  ^τ/σονται.  Ει  6  ϋ'εος  καϊ  6  κύριος  ημών  6  πάντων 
κνριενων  καϊ  έχων  πάαης  της  κτίύεως  αντον  την  εξονΰίαν  ου  μνηΰι- 
κακεΐ  τοις  ίξομολογονμενοις  τάς  αμαρτίας  αΰ[τών],  αλλ'  ίλεως  γίνεται, 
ανϋ•ρωπος  φΰ•αρτος  ων  καϊ  πλήρης  «(«-αρτιών  άνϋ^ρώπω  ανηΰικακεΐ  ώς 
δννάμενος  άπολεΰαι  η  ΰώδαι  αντόν ;  Αεγω  δ\ε  ν]μ\ιν  ο]  άγγελος  της 
μετανοίύις,  οΰοι  ταντην  'έχετε  την  αιρε(?ιν,  άπόϋ^ε6ϋ•ε^  αντην  καϊ  μετα- 
νοι^σατε ,  καϊ  6  κνριος  Ιάβεται  νμών  τα  πρότερ\α  άμαρτ7]ματα'\ ,  εάν 
κα&αρίΰητε  εαυτούς  άπο  τοντον  τον  δαιμονίον'  ει  δε  μη,  παραδο&η- 
ΰεΰ&ε  αντω  εις  &άνατον. 

XXIV.  'Εκ  δε  τον  εβδόμο[ν  'όρονς,  εν  ω  βοτάναι]  χλωραϊ  [καϊ] 
ιλαραί,  καϊ  όλον  το  'όρος  ενϋ•ηνονν ,  καϊ  παν  γένος  κτηνών  καϊ  τά 
πετεινά  τον  ουρανον  ενεμοντο  τάς  βοτ[^άνας  εν  τοντω  τω]  'όρει,  καϊ 
αί   Ι^βοτ^^άναι   ας  ενεμοντο  μάλλον   εν&αλεΐς  εγίνοντο^   οί  πιβτενΰαντες 

τοιοντοι   εΐΰι'    πάντοτε    άπλοΐ   \καϊ    'ά]κακοι    [ε]γίνοντο,^  μηδέν 

κατ'  άλληλίον  'έχοντες,  άλλα  πάντοτε  άγαλλιώμενοί  ίπϊ  τοις  δονλοις  του 


f  Incipit  fol.  3.  veisiiin.  Cap.  ΧΧΙΠ.     1)  [ορούς   τον]'    haec 

Cap.  XXlf.     1)    litlerae   uncis  inclu-  in  cod.  abscissa  sunt,  item  postea  [ί;σαι/] 

sae  in  cod.  abscissae  siint,  et  h.  1.  el  in  et  quae  infra  uncis  inclusimus. 

seqq.     Item  abscissa   sunt   qiiae  tantum-  2)  hoc  accentu  codex. 

modo  punctis  indicavimus. 

2)  vide  1.  Cap.  XXIV,    1)  Uncis  passim  inclusa 

3)  vide  1.  cum  ed,  pr.  supplevimus. 


•  SIMILITUDO IX,  22—26.  635 

θεοΰ  χα»  ενδεδνμεν^ι  [το]  πνενμα....  ρ&ένων^  χαϊ  πάντοτε  ύπλάγχνον 
έχοντες  επϊ  πάντα  αν&ρωπον,  κκΐ  Ικ  των  χόπων  αυτών  παντϊ  ανΰ-ρωπω 
εχο^^γηΰαν  άνονειδίΰτως  και  άδιϋτάκτως.^  [Ό  ούν]  χνριος  ιδών  την 
άηλότιμα  αντών  χα\  πάααν  ι)πι6τητα  επληϋ-ννεν  «υτον^  εν  τοις  χόποίς 
των  χειρών  αυτών,  καϊ  εχαρίτωαεν  αυτούς  iv  παΰτ}  πράξει  αυτών. 
Αεγω  δε  υμίν  τοΙς  τοιοΰτοις  ουΰιν  iyr^  ο  ίχγγελος  της  μετανοίας, 
δuxμεC^'uι,e  τοιούτοι,  καί  ούκ  ίξαλειφ&ηβεται  [το  α]περμα  υμών  εως 
αιώνος'  ίδοχίμαβε  γαρ  ύμας  ο  κύριος  καΐ  ίνεγρα^ρεν  ύμας  εις  τον 
αριθμόν  τον  ημετερον,  χαϊ  όλον  το  Οπερμα  υμών  κατοικι^σει-  μετά  τοϋ 
υίοϋ  τοϋ  ^εοϋ '  εκ  γαρ  τοϋ  απερματος*  αυτοϋ  ίλάβετε. 

XXV.  '£κ  δε  τοϋ  ορούς  τοϋ  ογδόου ,  ου  ήΰαν  αϊ  πολλαΐ  πηγαϊ 
χαι  ηαΰα  η  χτίϋις  τοϋ  κυρίου  ίποτίζετο  εκ  τών  πηγών,  ot  πιδτεύ- 
ααντις  τοιούτοι  είΰιν'  άπόΰτολοι  χαϊ  διδάβχαλοι  οι  χηρύ ζάντες  εις  όλον 
τον  χόΰμον  χαϊ  οί  διδάξαντες  ΰεμνώς  χαϊ  άγνώς  τον  λόγον  τοϋ  χυρίου, 
7UU  μηδέν  όλως  νοαφιαάμενοι  εις  ίπι^-υμίαν  πονηράν,  άλλα  πάντοτε 
εν  δικαιοϋνντ}  χαϊ  άληθ^εία  πορευΟ-εντες ,  χα&ώς  χαϊ  παρελαβον  το 
ττνεϋμα  το  αγιον.  Τών  τοιούτων  οϋν  η  πάροδος  μετά  τών  αγγέ- 
λων εστίν. 

XXVI.  Έκ  δε  τοϋ  ορούς  τοϋ  ενάτου  τοϋ  ερημώδους  τοϋ  [τάγ 
ερττετά  καΐ  ϋ^ηρία  εν  αυτώ  έχοντος  τα  διαφΰ-είροντα  τους  άν&ρώπους 
οί  πιβτεύσαντες  τοιοϋτοί  είβιν  οί  μεν  τους  ΰπίλους  έχοντες  διάκονοι 
είσι  καχώς  διακον7ίΰαντες  καΐ  5ία()πάσο:ντε?  χηρών  χαϊ  ορφανών  την 
ξοΛην  χαϊ  εαχηοΐς  περιποιηΰάμενοι  εκ  της  διακονίας  7)ς  ελαβον  διακονη- 
άπαντες]  '  iav  οϋν  ίπιμείνωΰι  ττ}  amrj  ίπι&υμία,  άπεϋ-ανον,  χαϊ  οΰόε/ϋ/α 
αυτοΐς  ελπϊς  ζωής'  iav  δΐ  iπιΰτρέψωΰι  χαϊ  άγνώς  τελειώσωΰι  την  δια- 
χονίαν  αυτών,  δννηΰονται  ξηααι.  Οί  δε  ίψωριακότες ,  ούτοι  οί  άρνη- 
ύάμενοί  εΐαι  χαϊ  μη  ίπιατρεψαντες  ίπϊ  τον  χύριον  εαυτών,  αλλά  χερϋω- 
τέντες  χαϊ  γενόμενοι  ί^μώδεις,  μη  κολλωμενοι  τοις  δουλοις  τοϋ  θεοί), 
αλλά  μονάζοντες  άπολλύουαι  τάς  εαυτών  'ψυχάς.  '^ίΐς  γαρ  άμπελος  h 
φ^αγμώ  τινϊ  χαταλειφ^εϊύα  αμελείας  τυγχάνουβα  χαταψ^είρεται  καϊ 
ντώ  τών  βοτάνων  Ιοημοϋται  καϊ  τώ  χοόνω  αγρία  γίνεται,  καϊ  ουχετι 
ί^η^ατος  έοτ^ι]  τω  δεαποτη  εαυτής,  ούτω  χαι  οι  τοιούτοι  ανϋ-ρωποι 
ίανχονς  άπεγνωκααι,  καϊ  γίνονται  άχρηΰτοι  τω  χυρίω  εαυτών  άγριω- 
^ίντες.  Τούτοις  ούν  μετάνοια  γίνεται,  Ιάν  μη  ix  καρδίας  εύρε&ώβιν 
ηρνημενοι'  ίάν  δε  ίκ  καρδίας  εύρε^^ή  ηρνημενος  τις,  ούκ  οίδα  ει  δύ- 
ναται ζήααι.  Καϊ  τοϋτο  ούκ  εις  ταύτας  τάς  ημέρας  λίγω  ίνα  τις  άρνη- 
αάμινος  μετάνοιαν  λάβοι^'  αδύνατον  γάρ  έατι  ΰωΰ^ήναι  τον  μέλλοντα 
ννν  ά^είο^αι  τον  χύριον  εαυτού '  αλλ'  Ικείνοις  τοις  πάλαι  ηρνημίνοις 
δοχιΐ  χεία&αι  μετάνοια.  Εϊ  τις  ούν  μέλλει  μετανοεϊν,  ταχινος^  γενέΰ&ω 
Λ{μν  τον  πνργον   άποτελίσ^ήναι*    ει  δε  μη,    ύπο  τών  γυναικών  κατα- 

2)  el  το  el  quae  ioler  πνίύμα  et  aiicloritate  Latinorufli  codd.    reponeDdum 

ρ&ίνων   scripta  eraot  excisa  eanL     Ed.  e»l  ηνεύματος. 
pr.  habet  {τούτων  τών  πα].  Hoc  rccte 
babere  TideUir,  mn\  forte   anle    τούτων  Cap.  XXVI.     J)  ra  in  ipso  cod.  scri 


e»t  το  αγιον.  pdno  eeee  videtur,  eed  exciinto  versu  non 

3)  άόιατάχτως :   ita  MripUiiii  nobi»  apparel.  ^ 

)    ▼idelur,    quanqoara    littene    fere  2)  λάβοί'.  οι  αχ  η  videtur  correctum 

mniiit.    Bd.  pr.  ά. etae  ipta  pr.  maa. 

4)  0Μ4ρμ9ηος:   ila   codo.     Sed  ex  3)  cod.  ταχεινός. 


636  HERMAE  PASTOR.  • 

φ&αρηΰεΐαι  εΙς  Ο-άνατον.  Kta  οι  κολοβοί,  ούτοι*  δόλωί  εΐΰί  καϊ  κατάλαλοί ' 
καϊ  τα  ϋ'ηρία  α  είδες  εΙς  το  [εναχον}  ορός  ^  ούτοι  είΰιν.  "Sίΰπερ  γαρ 
τα  ΰ-ηρία  διαφΰ^είρει^  τω  εαυτών  ίω  τον  ανϋ•ρωπον  καϊ  αποίλνει,  οντω 
κα\  των  τοιούτων^  άνΰ•ρώπων  τα  ρ?^/ιατα  δ[ία]^φϋ•είρει  τον  αν^^ρωπον 
καϊ  άπολλνει.  Οντοι  ονν  κολοβοί  είΰιν  απο  της  τνίατεως  αυτών  5ιά 
την  πραξιν  ην  εχουβιν  εν  eu^jrmQ'  τίνες  δε  μετενόνβαν  καϊ  εβώϋ'ηΰαν. 
Καϊ  οι  λοιποϊ  οι  τοιούτοι  οντες  βυνανται  ΰωϋ-ήναι^  εαν  μετανοήοωΰιν 
εαν  δε  μη  μετανοηΰωϋιν  y  απο  τών  ywatxcov  εκείνων,  ών  την  5υνο;|ΐιιν 
Ιχονΰιν,  άποϋ-ανοϋνται. 

XXVII.  Έκ  δε  του  ορονς  του  δεκάτου,  ού^  ηβαν  δένδρα  ΰκεπά- 
^οντα  προβατίλα]  τινα^  οι  πιΰτενΰαντες  τοιούτοι  εΐϋιν'  επίΰκοποι  καϊ 
φιλόξενοι,  οϊτινες  ηδεως  εις  τους  οίκους  εαυτών  πάντοτε  ύπεδεξαντο 
τους  δούλους  του  θεού  άτερ  ύποκρίΰεως'  οι  δε  επίβκοποι  πάντοτε 
τους  υΰτερημενους  καϊ  τάς  χήρας  τ^  διακονία  εαυτών  αδιαλείπτως 
εΰκεπαΰαν  καϊ  άγνώς  άνεΰτράφηΰαν  πάντοτε.  Ούτοι  ούν  πάντες  ΰκε- 
παβϋ'ηΰονται  ύπο  του  κυρίου  διαπαντός?  Οι  ούν  ταύτα  εργαΰάμενοι 
ένδοξοι  εΐύι  παρά  τω  θεω,  καϊ  ηδη  6  τόπος  αυτών  μετά  τών  αγγέλων 
εΰτίν,  εάν  έπιμείνωΰιν  εως  τέλους  λειτουργούντες  τω  κυρίω. 

XXVIII.  Έκ  δε  του  όρους  του  ενδεκάτου^  ού  ήϋαν  δένδρα  καρπών 
πλήρη,  άλλοις  καϊ  άλλοις  καρποΐς  κεκοΰμημένα,  οι  πιΰτεύϋαντες  τοιούτοι 
εισιν*  οι  παθόντες  ύπερ  του  ονόματος  τού  υιού  τού  ϋ-εού,  ο'ί  καϊ  προ- 
&ύμως  επαθον  ε|  όλης  της  καρδίας  καϊ  παρέδωκαν  τάς  ιρυχάς  αυτών, 
^ιά  τι  ούν  ,  φημί^  κύριε^  πάντα  μεν  τά  δένδρα  καρπούς  'έχει,  τίνες  δε 
εξ  αυτών  καρποϊ  άηδέβτεροί  εΐίίιν,•  "Ακουε ,  φηΰίν  όΰοι  ποτέ  επα^ον 
δια  το  όνομα,  ένδοξοι  εΐαι  παρά  τω  Ό-εω,  καϊ  πάντων  τούτων  αι  άμαρ- 
τ/αι  άφηρέϋ'ηΰαν  f  ότι  επα&ον  ^ια  το  όνομα  τού  υίού  τού  'Θ•εού.  ^ιά 
τι  δε  οί  καρποϊ  αυτών  ποικίλοι  ειΰίν,  τίνες  δε  υπερέχοντες,  άκουε. 
"Οΰοι,  φηΰίν,  εττ'   έξουΰίαν  άχϋ•έντες  εξητάΰ'&ηΰαν  καϊ  ουκ  ηρνηΰαντο, 

αλλ'  επαϋ•ον  προΰ^ύμως,  ούτοι  μάλλον  ενδοξότεροι  είΰι  παρά  τω  κυρίω. 
Τούτων  6  καρπός  έΰτιν  6  υπερέχων'  ociot  δε  δειλοϊ  καϊ  εν  διΰταγμω 
εγένοντο  καϊ  έλογίΰαντο  εν  ταΐς  καρί/οίΐς  αυτών  πότερον  άρνηΰονται 
η  ομολογηΰουΰι ,  καϊ  επα&ον ,  τούτων  οι  καρποϊ  ελάττους  εΐΰίν ,  ότι 
άνέβη  έπϊ  την  καρδίαν  αυτών  η  βουλή  αύτη'  πονηρά  γαρ  η  βουλή 
αύτη  ϊνα  δούλος  κύριον  Ι'ίιον  άρνήΰηται.  Βλέπετε  ούν  ύμεΐς  οι  ταύτα 
βουλευόμενοι ,  μηποτε  η  βουλή  αύτη  διαμείντ)  iv  ταΐς  καρδίαις  υμών, 
καϊ  άποϋ'ανηΰ&ε  εν  τω  Ό-εω'  ύμεΐς  δε  οί  πάΰχοντες  ένεκεν  τού  ονό- 
ματος δοξ\άζειν^  οφείλετε  τον  ^εόν  ,  ότι  άξιους  ύμας  ηγηΰατο  6  ϋ'εος 
ϊνα  τού-ρου  το  ovofta  βαΰτάζητε  καϊ  πάσα*  υμών  αι  α|ΐιαρτ/αι  ίαϋ^ώΰιν. 
[Ούκούν  μάλλον  μακα^ρίζετε  εαυτούς;  Άλλα  δοκεΐτε  έργον  μέγα  πεποιη- 
κέναι,  εάν  τις  υμών  διά  τον  ϋ'εον  πάϋ•Ύ) '  ζωην  υμΐν  6  κύριος  χαρίζεται 
καϊ  ού  νοεΓ[τε]  *  αϊ  γάρ  afta^tmt  υμών  κατεβάρηΰαν,  καϊ  ει  μη  πεπόν- 
ϋ•ατε  ένεκεν  τού  ονόματος  κυρίου,  διά  τάς  αμαρτίας  υμών  τεϋ-νηκειτε 
.  .  .  }  τώ  'Θ•εώ.     Ταύτα  υμΐν   λέγω   τοις    διΰτάζουΰι    περϊ  άρνηΰεως  η 


4)Jn  cod.  distinctum  est  post  κάλο-  Cap.  XXVII.     1)  ov  minime  deest  in 

βοϊ  οντοι.  cod.,  ut  ed.  pr.  vult. 

2)  διαηαντός:  ita  cod. 

5)  cod.   άιαφβ^είρονϋι,    super  ονΟι  Cap.  XXVIII.     1)  pro  spalio  vix  licet 

posito  ε/,  ut  iara  sit  διαφθείρει.  πάντως  coniicere;  vix  enim  sufficit. 


I 


•  SIMILITIDO  IX,  26—30.  β87 

6μολθγη6(ως'  ομολογείτε  οη  χνριον  ^ετε,  μηποτε  αρνούμενα  πα[ρα]- 
δο&Ιηΰηΰ&ε]  εΙς  δεαματπΐίριον*  Ει  τα  ^^η  τονς  δούλους  αυτών 
χολάζονοίν  y  ittv  τις  αρνηιημαι  τον  χνριον  Ιοηττον,  τΐ  δοχείτε  ποιηΰει 
6  χνριος  υιιών,*  ος  [ϊχει]  π<Γ»των  τήν  i^ovaicrVy  'Άρατε  τας  βονλας 
τνύτας  από  των  καρδιών  υμών,  ίνα  δια  τταντός  ζν^ψ^  τώ  θίώ. 

ΧΧΙΧ.  '£χ  δε  τον  ορούς  τοϋ  δωδεχάτου  του'  λευχοΰ  οί  πι- 
&νίν<{αντες  τοιούτοι  ειαιν '  ώς  νήπια  βρίφ»}  ειαίν,  οίς  ουδεμία  χαχία 
αναβαίνει  ίπϊ  την  χαρδίαν,  ουδέ  [^γνω]ΰαν  τΐ  ί<ίτι  ποι^ρ/α,  άλλα 
πάΐ'τοτε  Ιν  v^won/Ti  διίμειναν.  Οί  τοιούτοι  ουν  άδιΰτάχτως  χίαοι- 
χοναιν  iv  ry  βααιλεία  τοϋ  θί[οί;,  δη]  iv  ούδεν\  πράγματι  έμίαναν 
τας  ίντολας  τοϋ  ^εον .  άλλα  μετά  \^ί]πιότητος  όί^μειναί'  πάαας  τας 
ημέρας  της  ξωης  αυτών  ίν  τ^  «ιτ^  φρονηοει.  "^Οΰοι  ουν  διαμενεΐτε^ 
φηαί,  χαϊ  Ϊ0εα&ε  ως  τα  βρέφΐ},  χαχίαν  μη  ίιοντες ,  χα\  πάντων  των 
%ρo(tifημi¥mv  Μοξότεροι  i[aε]a^ε'  πάντα  γαρ  τα  βρεφιι  Μοξά  έστι 
«αρα  tti  ^h»  xat  πρώτα  παρ*  αντώ.  Μακάριοι  ουν  υμεϊς,  οαοι  αν 
αρηιη  αφ*  εαυτών  την  πονηρίαν,  ίνδναηαΟ^ε  δε  την  άχαχίαν'  πρώτοι 
Mttmmv  ζηαεα^ε  τω  9εώ.  Μετά  το  ανντελεααι  αυτόν  τάς  παραβολάς 
χΑν  hqimv  Ιέγω  αντώ  Κύριε\  νϋν  μοι  δηλωαον  περϊ  τών  λί&ων  τών 
δομένων  Ιχ  τον  πεδίον  χαϊ  εις  την  οιχοδομην  τε^ειμενων  άντϊ  τών 
It&wv  τών  ηρμένων  [ix]  τον  πύργου,  χαϊ  τών  ΰτρογγυλίον  τών  τε^ίν- 
την  εΙς  την  οιχοδομην  χάι  τών  hi  ΰτρογγύλων  όντων. 

XXX.  "Ακουε  y  ψηοί,  χα\  περΧ  τούτων  πάντων.  Οί  λί&οι  οί  Ιχ 
τοϋ  \πεδι\ον  ηρμένοι  χαϊ  τε^ειμένοι  εις  την  οιχοδομην  τον  πύργου 
αντϊ  τών  άττοβεβλημένοίν  αί  φ^ζαι  ειαϊ  τοϋ  ορονς  τοϋ  λενχοϋ  τούτου' 
ixti  ονν  di  πιατεύοαντες  έχ  τοϋ  ορονς  τοϋ  λευχοϋ  πάντες  άχαχοι  εύρε- 
^ηβαν^  έχέΐιναεν  6  κύριος  τοϋ  πύργου  τούτους  έχ  τοϋ  ορούς  τούτον 
βΐη^ΐναι  εις  την  οΙχοδομην  τοϋ  πύργον  ϊγνω  γαρ  δτι,  έάν  άπέλ^ωβιν 
ίΐς  την  οΙχοδομην  τοϋ  πύργον  οί  λί&οι  οντοι,  διαμενοϋαι  λαμπροί^ 
«αΐ  ονδείς  αντών  μεΐανίοει.     Ε[Γ\  ih,,.  (reliqua  desunt). 


2)  ον  fjrllaba  ηοα  deetl  c«d  indicjU  cod.   voci  ημών    pr.    inanii    superscri- 
cst  coapeadio  fcriptiirae.  ptum  est 

3)  νμύν,  qaod  pro  ηαών  per  coii-  Cap.XXIX.  1  )Etiam  hl.Juxffxarot;  roO 
iectsram  proponilor  in  cn.  pr. .    in  ip«o  in  ipso  cod.  esu  Ed,  pr.  roiJ  suppl.  liaboU 


INDEX  RERUM  ET  PERSONARUM. 


Aaron  et  Mariam   propter  zelum    extra 

castra  stabulati  sunt  p.  50.  Virga  Aa- 

ronis  88. 
Abortus.     Non    interficies    foetum    in 

abortione  40. 
Abraham  circumcidit  318  viros  20.  lam 

per  Abrahamum  populus  Christianorum 

commeraoratns  est  32.   Abrahami  fides 

32.  56.  Abraham  benediclus  est,  iusti- 

tiam  et  verilatem  per  fidem  operatus  76. 
^bstinentia  duplex,  a  bono  et  a  malo 

462.  Absliuentia   filia  fidei  430.  Absti- 

nentia  commendatur  444. 
Α  c  c  i  ρ  i  t  r  i  s    esus    cur    vetitus    sit    Ju- 

daeis  20. 
Α  d  a  m  ex  substantia  terrae  est  formatus  10. 
Α  d  u  1 1  e  r  i «  m.    Variae     quaestiones     de 

eo  448. 
Aegyptii,  Arabes,  Syri    omnesque  sa- 

cerdotes  idolorum  circumcisionem  ad- 

mittunt  20. 
Aemulatio  de  principatu  520. 
Aequanimitatis    et   patientiae  virtus 

commendaliM•  452  sqq.  454. 
Aesculapius    fulmine    percussus   dici- 

tur  354.  369. 
Agathopodis    mentio    fit    a.    S.    Ign. 

184.  194. 
Agape     non      sine       episcopo       cele- 

branda   192. 
Α 1  c  e  ab  Ignatio  salulatur  196.  206. 300. 

305.   Alce,  soror    Nicetae,  amila  He- 

rodis  402. 
Altare  est  unum,   ut   unus  Christus  et 

unus  Episcopus    146.  176.     Qui    intra 

altare  est,  mundus  est  158. 
Anacletus  a.  S.  Ign.  memoratus  234. 
Angeli  Deo    adstantes    et    deservientes 

80.    Angeli  Dei  et   angeTi  Satanae  38. 

Officia    et   dignitates    angelorum   156. 

Ipsi  angeli  non  credentes  in  sanguinem 

Chrisli  iudicabuntur  190.  Angeli  primo 

constituli    424.    Angeli    sancti,    quos 

primo  Deus  creavit    496.    Angeli    ho- 

minum  ciistodes  et  seduclores  458  sqq. 

Duo   sunl   Genii    cum    homine,    unus 


aequitatis  et  unus  iniquilalis  458.  An- 
geli  populorum  patroni  et  gubernato- 
les,  populum  Israel  ipse  Deus  guber- 
nat  74.  Angeli  superiores  et  infe- 
riores  424.  Angelus  poenitentiae  442. 
450.  Angelus  Michael  patronus  Chri- 
stianorum  514.  Angelus  Hegri  (Thegri), 
qui  est  super  bestias  440. 

Animalia  prohibita  ludaeis  20. 

Α  ρ  0 1 1  ο  η  i  u  s  presby  ter  Magnesiorum  140. 

Apostoli  homines  omni  peccalo  ini- 
quiores  8.  Apostoli  Xil  in  XII  tri- 
biium  testimoniiim  18.  Apostoli  re- 
surrectionem  Chrisli  crediderunt  188. 
Apostoli  successionem  episcoporum  or• 
dinaverunt  90  sqq. 

Arabes  circumcisi  20. 

Α s c e η si 0  Christi  innuitur,^corpore  eius 
e  terris  ablato  166.  Christum  die  Do- 
minica  ascendisse  36. 

Asyncritus  num  a  S.  Ignatio  laudetur 
196.  not.  4. 

Athletae  magni  est,  caedi  el  vin- 
cere  200. 

Attalus  a  S. Ignatio  sahitatur  206.  305. 

Audacia  et  confidentia  inanis  magnum 
est  daemonium  554. 

Audire.  Ne  aiidias  libenter  male  lo- 
quentem  444. 

Avaritia  principium  omnium  malo- 
rum  380.  388. 


Baptismus  sigillum  appellatur  112. 
518.  548.  Baptismi  necessitas  ad  sa- 
lutem  548.  Baptismus  aifert  peccato- 
rum  remissionem  24  sqq.  450;  est 
fluvius  unde  emergunt  arbores  pulchrae 
26.  In  aquam  descendiraus  pleni  pec- 
catis,  inde  emergimur  fruclum  afferen- 
tcs  26.  Item  inde  accipimus  remis- 
sionem  peccatorum  450.  Vila  nostra 
per  aquam  salva  est  facta  424.  Ipsi 
patriarchae  defuncti  haptizantur  548. 
not.  3.  Baptisma  purum  et  immacu'- 
latum  servandura   110. 

Basilides  238. 


INDEX  RERUM  ET  PERSONARUM. 


Bassii•,  ptfifcytir  ecdesiae  MaigMMo- 
ΠΜ0  14«. 

Beati  ψή  ψη  Ό—  p«Mi  sut  92.  420. 
560.  Memtmnm  §aim  iaoi  ante  iidi- 
dam  afclinrt  ψά  per  eraliMi  Dm  in  | 

aale  wi<ti«iii  ii  coaspecla  Dei  τΐτηηΐ 

400.    Beati  airta  Ckrislum  548. 
Beatilado   aetena  ^iae  eit,   el  quo- ' 

■•4ο  ad   eam   penrewatnr  78.     Bea- ! 

Iila4•  d«elonia  Dei  06. 
BeBe4ictioBeni  diTiaani  φιβ  nlione  ad 

OBMfauD  MBCtonioi  c«Deequ«mur  70. . 
BeBeficia  Dei,   ae   βοΙ»»  in   roud<'- 1 

—ifioinin  ceduil,    qvoaodo    cavtMi- ' 

aam  68. 
BaBetroleotia  erga  egenos  432. 
Bilingais  Μβο  sil  4U.  382. 
Booa    hHiw    9Μ«Ιΐ     qiiiintum    habeant 

ΙΟΠΜ•!•*.  I  litlU.  ^i-: 

kU  φμ4  ai  I  166. 

Bo *'*-"•      .>wvF.  ' 

Bi.  >  onus  Epbesioram  120  sqq. 

1    .     .  20.  ! 


Ca  iaa,  S.  Ireoari  disdpalas  406. 

CapliTira».  Nalti  Chrisuani  in  vin- 
αύ»  «e  CMUecrnittl.  ut  alio»  redimo- 
meem  100. 

Car•  mattn  tdal  Imb^Imi  l>«i  r«sio- 
dfaa4•  111  180.  408.  I•  rarne  \o- 
cad  etti•,  ia  earM  wmklk  112. 

Ca  •  •  i  a  ■  ■  •  a  S.  lg«.Miaor«ler  227. 3 1 2. 

Caaaobelaa  fnehjim  219. 

Caatjla•  oMlodicmla  446;  ubi  manei 
Μ  corpoiv  li— i«b  iasU,  nuoquain 
Un  a»fftH§iTP  nfhH  ropitaiio  impura 
448.     I  <i  siiil 

4e   ca*  '->l    iii 

castilat^  mauert•,  nicat; 

fti  flprielar,   peri)  '   anern 

caalaai  lervcqMU  4u.  1 U.  44^.  452. 
498.548. 

Catkolica  eccleMa  ('««Ι .  iilii  ChriftliiK 
e»l  192.     Γ  Ί9Ι.  396. 

404.     Calh"  uma<^39l. 

Cepka•  Apo*U»lu*  Ul. 

Ccrlanco  CliHfliaooniK•    >l 

Cbarilali»  lae•  π: 


Inr.  rii«i   (|n• 


•    ro-  I 

'  «il-  I 

dr-l 

f  Mrila-  j 


lim  lubet,  longe  abesl  a  peceato  380. 
Charilaa  etl  ungui»  lesu  Ohristi  158. 

Chiliaamae  Iteraakae  34. 

Chrislaa.  I.  Christns  Deus.  Ita 
■M  aeDUr«  oportpt  de  Christo,  laa^iain 
de  D«o  106.  lesus  Chrtsliis,  Dens  no- 
sler  118.  136.  164.  166.  lesus  Chri- 
stoe  D««8  158.  184.  194.  255. 
Chrislus  ■!  aiMt  Oeus  odoratiir  404. 
Chrisuis  seMeatia  (γνίμη)  el  rognilio 
Cyrtuatg)  Pmris  122.  134:  V>rbum 
I)ei  aptornam  146:  sroptniin  tnaifeta- 
lie  Dei  62.  Cbrislns  iinicus  Dti  (iiius 
164.  Per  piiin  Pat*»r  s«•  roanireslavil 
146.  In  ipso  cl  iii  ipsiira  siiiil  oimiia 
30.  Christiis  esl  orbis  (prranim  domi- 
nus  7.  Ei  omnia  suhdita  HlH.  Kilius 
Dei  omiii  rrpatiira  antiquior  540. 
SoIhs  ingenitus  Dous  318.  Ant«  se- 
cula  apud  Patrem  erat  144.  Ad  enm 
Pat«r  ioculiis  est  ante  crcalionem  7.  12. 
Ipse  iaai  Mosi  legem  Iradidit,  ipse  per 
prophetas  loqnitur  14.  Christo  nihil 
pracslantius  144.  Clirislns  sine  Patre 
nihil  fecil  144.  Christiis  nh  uno  Pa- 
Ire  processil ,  ad  uruim  reverstis  est, 
cnm  uno  perseveral  146.  Christiis 
Palri  siiliierius  csl  quoad  carncin  160. 
(XIII  nol.  3.)  Cbri<i|iis  creator 
Κ  orliis  (erranim  Doniiniift  7.  Sol  opiis 
manuiiin  e\m  H. 

II.  Ohristus  Doiir  el  homo. 
4:brisliH  liliiii«  bominis  <t  filiiiR  Doi  138. 
Diii»  σαοχ(Ηρό{)ος2\)4.  Htimanaf»  Chri- 
Hli  nnliirao  inrusns  cst  Spiritiis  Miictiis 
4iH».  ('hnsliit  oanuMii  aeenmsU  190. 
Detis  hiimanitiie  nianircHtaluK  iii  novi- 
laU*m  tilae  aeternao  136.  (IhriRlue  ex 
.Maria  vfre  nadi»  p«l,  mandiioavit  el 
bibil,  vcre  paesn»  el  cnicirixii»  <»t 
inortiius  esl,  flliam  vere  rrHiirroxil  160. 
186,  Chrisdis  carnalis  <•1  iipiriliialis, 
farlns  et  ικιη  rarliis,  iii  liomiiio  *xi- 
KteriH  Deiis ,  ot  cx  Maria  Η  vx  Doo, 
phmiim  ρ«βκίΙιίΙίΗ  cl  liiiu;  iinpa«Hibilis 
126.  OhriKttifi  inlfmporalis,  invJHihi- 
11«,  propter  rioH  viHitiilix,  iin|»alpahiliH, 
impatiliHin,  propl4>r  iioh  paliliJliK  200. 
(^hriMan  ivtera  rt  μοικτ»  l»avid  hp- 
riindiim  cjrni*rii ,  flliuH  h(>i  itecuiidimi 
'i«-m  #•!  polr>tiliBni  1><•ί,  iialiiti  wrc 
I"•  1H<•.  r.hriKluit  ριτΓΐ'Γίακ  hoiiio 
>(  \HH.  OhriMlitN  ααρ»(Η(>όοος 
Ι''•ί  niiiiM  iii  cani«  appaniit  30. 
iiiAft^t  in  Γβπιι•,  iiMno  i>um  ad- 
•pirf-r*•  pniiiii«H4>l  8.  Ι)«ίι«  ut  bonio 
appari^•  ι•Ι  humo  Rirnl  IMiin  ορβηιΠΗ 
330.  Saninii•  0«i  120.  Cbriali  ρβλκίο 
paaaio  IM  voralur  170.  ChritlUH, 
ifiiwm  fHauoi  eMei  ιρΙΗΐιΐλ,  raro  Ta- 


640 


INDEX  RERUM  ET  PERSONARUM. 


ctus  est  112.  Quoad  humanam  natii- 
ram  Christns  Patri  siibiectus  esl  150. 
XIII.  not.  3.  Noviis  homo  lesus  Chr. 
136.  Perfeclus  homo  factns  est  188. 
Homo  lesiis  Chrisliis  308.  Quidam 
piiriim  homincm  esse  diciint  232. 

III.  Christi  nati vi  tas  148.Chrisli 
adventiimProphelae  annuntiaverunt  182. 
Filius  Dei  ideo  in  carne  venit,  ut  sum- 
mam  peccalis  imponeret  8,  et  nos  e 
tenebris  redimeret  34.  Dominus  car- 
nem  adsumsit  190.  Chrisliis  vere  nalus 
est  ex  Virgine  et  baplizatus  a  Joanme 
186.  160,  Stella  splendidissima  in  na- 
tivilate  Chrisli  fulgebat  136.  Principem 
huius  miindi  latuit  Mariae  virginitas 
et  jpartus  136.  Cliristus  in  humilitate 
venit,  facie  despecta  62;  factus  est 
omniiim  minister  382. 

IV.  Christi  praedicatio.  Chri- 
slus  nobis  evangelizavit  iussu  Dei  86. 
Christns  os  verax ,  in  quo  Pater  vere 
loculus  est  172.  Christus  venit,  non 
vocare  iustos,  sed  peccatores  8.  Loco 
antiquitatis  est  lesus  Christus  181. 

V.  Christi  passio  etmors  ex- 
piatoria.  Christi  passio  conligit lem- 
pore  praefeclurae  Pilati  149  sq.  Chri- 
stus  non  potuit  pati,  nisi  propter  nos 
et  pro  nobis  14.  Plaga  sua  nos  vivi- 
dos  reddidit  ibidem.  Cruci  affixus  aceto 
ac  felle  polabalur  ibidem,  Christus 
vas  spiiitus  obtulit  hostiam  pro  pecca- 
tis  nostris  ibidem.  In  sanguine  Do- 
mini  redemtio  nostra  58.  Christus 
passus  est  pro  omnibus,  qui  salvi  fiunt 
404;  passus  est  propter  nostras  ini- 
quitates,  et  peccata  nostra  portat  62. 
Charitate  ductus  Chrislus  sanguinem 
suum  pro  nobis  tradidit  et  carnem 
suam  pro  carne  nostra  et  animam  pro 
animabus  nostris  96.  Christi  sanguis 
pro  nobis  dalus  est  68.  Christi  san- 
guis,  Deo  patri  preliosus,  propter  no- 
stram  salulem  effnsus,  toti  mundo  poe- 
nitentiae  gratiam  oblulit  54.  Christus 
passus  est,  ut  nos  remissione  peccato- 
nim  sanclificemur  7.  Christus  pluri- 
mum  laboravit,  plurimumque  perpessus 
est,  ut  aboleret  delicta  singulorum  496. 
Christus  suslinuit  ut  vacuam  facerel 
niortem ,  el  de  mortuis  resurrectionem 
ostenderet,  promissum  parentibus  red- 
dens  7.  Chrislus  se  ipsum  pro  nobis 
obtulitDeo  oblationem  et  hostiam  120. 
Funiculus  coccineus,  e  domo  Rahab 
demissus  signum  redemtionis  nostrae 
per  sanguinem  Christi  58.  Per  my- 
sterium  mortis  Christi  fidem  accepimus 
148.     Pro    fide    divina    Christus    cru- 


cifixus  est  134.  Christi  passio  nostra 
resurjectio  190.  Christns  vere  in  carne 
passiis  est,  non  ad  apparentiam  186. 
188.  160.  Christus  vere  cnicifixus  et 
mortuns  est,  videntibus  caelestibus, 
terrestribns  et  subterraneis  160.  Christi 
passio  Dei  passio  170.  Christus  sub 
Pontio  Pilalo  et  Herode  vere  clavis 
confixiis  est  pro  nobis  in  carne  150. 
160.  186.  Fugiendi  qui  passionem 
Christi  et  nativitatem  secundum  car- 
nem  negant  226. 

VI.  Chr  istus  salvalor  nos ter 
120.  140.  376.  Chrislus  nos  reiiova- 
vit  per  remissionem  peccatorum,  ut 
haberemus  animam  tanquam  puerorum 
10.  Sine  Christo  vitam  non  habemus 
160.  Christus  spes  nostra  160,  et 
vita  nostra  188.  Chrislus  fecit  quod 
praeceptum  ei  fuerat  8.  Christus  sal- 
vos  nos  fecit,  quum  spectasset  in  no- 
bis  errorem  atque  interitum  106;  lu- 
cem  nobis  largilus  est  et  innumera 
beneficia  106.  Christus  pontifex  obla- 
tionum  nostrarum,  infirmrtatis  nostrae 
patronus  et  auxiliator  82.  Christiis 
sempiternus  pontifex  389.  Sine  Chrislo 
nulla  salus  540  sq.  Chrislus  porta  ad 
Palrem  ibid.  Ipse  perfecta  fides  est 
194.  Christus  spes  nostra  138.  150.; 
spes  et  pignus  iustiliae  noslrae  386. 
Christus  vera  et  sempiterna  vita  no- 
slra  122.  140.  188.  Omnis  beatiludo 
nobis  per  Christum  tribuitur  82 ;  Chri- 
slus  solus  doctor  noster  et  doctor 
prophetarum  148.  132. 

VII.  Christi  resurrectio  138. 
148.  Christus  primitiae  resurrectionis 
72.  Chrislus  per  resurrectionem  elevat 
vexillum  pro  fidelibus  suis  186.  Chri- 
stus  revera  se  ipsum  resuscitavit  1 86 ; 
a  Patre  resuscitatus  est  160.  190.377. 
378.  387.  389.  Christus  et  post  re- 
surrectionem  in  carne  fuit  188.  Apo- 
stoli  crediderimt,  Chrislum  resurrexisse, 
mixti  eius  carni  et  spiritui  188.  Chri- 
stiis  post  resurrectionem  cum  Aposto- 
lis  comedit  et  bibit  ut  carnalis,  quam- 
vis  spiritualiter  unitusPatri  188.  Christi 
resurrectio  corporalis  simul  et  spiri- 
tualis  196.  Christus  die  dominica  re- 
surrexit  36.  148.  236. 

Vllf.  Chrisli  ascensio  in  coe- 
lum  36.  166.  236. 

IX.     Christus     iudexvivorum 

acmortuorum  8.14.106.378. Christi 

adventus  292. 

Christiani    sunt    haeredes    testamenti 

Domini  12,  filii  dilectionis  et  laetitiae 


χ  RERIM  ΕΤ  PERSOXARUM. 


641 


]  2 ;  filii  dilediows  Η  pacis  44  ;  filii  tacis 
Η  Terilalis  176. 

ChrisliaBor•»  est  lestamenlttm  Ve- 
ta«,  ^«U  ilU  perdidenint  iilad  β.  32. 

CkristiaBoram  officia  desaribmitar 
68w  380  sq.  202  sq.  ChristiaM  afi- 
riiale  iMipKni  6.  12.  S«  p»l«8la- 
iflM  M•  kabel  CkmliaMM,  sc^  Deo 
▼acat  204.  Ckroliam  qwMO»  hwnicia 
debeant  Cluisto  106.  AMidMrt  μΙ•ιιι 
rermrataB,  el  tHM— lentnr  in  noruin, 
qnod  «st  Clttislw  Ι4β:  salianlur  in 
Cluialo,    al  mni    cMranpaaUir   iM. 


141.  166.    AbnHvm 

Ιοαι  Chrisloi  prorari.   et  iadai- 

e   148.    Qai    protlratur   sr   Chri- 

cs  i»   φΜ•  fKMnl 

132.    CkraliaM  MMia  ψΟΛ 

ctiuica  p^rliMSt  iMtaal  76. 
CkrisiiaDisBis   bo•  ia 

4  ImMmbb•  ia  Cluwtiani- 
148.     PlMlcr   GMatbnsmum 
«Μ  IM    ikUtm,     Noa    sileoui , 
,    β•4    ■agMtBdiai•    opw    estl 
168.  I 

CircvBcisio   farta    in  CCCXVIII  viris 

α    luaUia  Abrabae    figura    est    cniris 

ci  Ovkti  20.    Circwiiririofin  admil- 

im  Acdflii,  Anbet  ιΙϋφΜ  20.    Cir- 

iiiiiii  MTib  d  «ni•  18. 
Claa^ia•  B^kttatBMM  »4  C#rnlUo• 

a  ClMMle  aitn»  104. 
ClcaeB•  RiNB.  mimtrmmt  λ  S.  ΙβΜϋο 

220;  234;   ilcM   at  widHmr  Λ  Her- 

M  418. 
CleobaU•  238. 
Codicea  Η  ^  4Mcfipf#nnt  ad  finrm 

aarlfHi    S.    Pelyearpi    fWforan- 

ur  406. 
C.orli   inibMMtioac  IM    cooHBOli*    in 

pace  ei  MUrfidBaler  60.    Coelm  DenH 

pilfua  «M  OnMVil,  pnideotia  orna- 

fit   78.    Dm•    fofftiMiiao    veri»o    sno 

c«dMi  cMixit  412. 
C^aaaaicalio     idianalnm      14. 

mL  9.    ClfWH  Ewim  4e  paMione 

D«i  Ι^ψίΛβτ  46;  IgMliM  4e  Moirainf 

Dei  120  f4  4e  nwiipaa  IM  I7U. 
CoMMvai•  bosaraa  40. 
CoBcilian  •  8.  f«lfcarp•  cof4Ni4uiii 

204  a^. 
C«Bc«r4iaa  ctpaeMi«MtDew69M. 

Ii  cmmHI   ckvMM•    tnutmr    Chfi- 

10»  134. 
C«ecapi]icenlia     mata    βϋ     fTMid^ 

pMcalM  410.  44<».  470.    Nm  MmI 

tMC  b  aerfo  Dei  410. 
Coarcsti•.    Codhtlifri•    pecc«u    Uie 

42.    CoaOlcrl    peccato    aeli••    qnafn 


cor  indnrarr  9S.  Dcus  nihii  desideral 
nisi  iil  fi  fiat  confcssio  9S. 

CoBtincntia  salvos  nos  facit  418. 
CoBtineolia  Bariua  conMnondalnr :  iixo- 
res  «M8  φΜΜ  sororw  haltranl  416. 
Q«i  canM  caatas  tHy  nc  insolosral, 
scieM  contincnUain  a  Deo  datnin  psse 
84.  202. 

Cordis  genu  fleolfre  102. 

Corinthioruni  ologiiiin  46.  Seditio 
Corinlhi  orta  48.  92.  Corinthionim 
anliqiia  rl  rinni»sima  fcclesia  94.  Co- 
riDlhii  prohatos  siios  anlistites  iniuste 
deiec*ninl  90.  S.  Panlus  aii  Corinthios 
rpislolam  scripsil  94. 

Coronari  si  non  possiimus  omnes,  sal- 
lem  prope  coronam  simus  1 1 2. 

C  orpiis  iion  inleril  49S.  Corpiis  mun- 
dum  custodiendum  est  ifiid.  Ne  abu- 
laris  corporo  in  libidinc  aliqua  ibid. 
Accipiel  mcrccdem  omnc  corpiis  pu- 
nim  ibid.  Corpus  vas  nppcllattir  14. 
26.     44. 

Corvi  esus  velitiis  ludaeis  22. 

Crcatio  ex  nihilo  410.  444.  Ocatio 
terrae  et  cocli  412.  Omniiim  prima 
creala  esl  ecclesia,  el  propter  illam 
mundus  factiis  esl  418.  Propter  ec- 
cleeiam  Uviis  creatiiras  miiltiplicavit 
410  Chrisliis  solem  creavil  8.  Crpa- 
lor  oppnl>ii<i  siiis  se  ipsiim  exomal78. 
Croalanini  rpriim  pax  et  constan*^  obe- 
dirnliM   rrpa   Ποιιηι  H6. 

Crrderr  cogimiir  a  Dpo  478. 

CreKCPiis  laiidaliir  a  Polycarpo  390. 

Crocuslaiidaturai)lKn.-ilio  120.  172.320. 

Criix  fiitnra  lilrrap  T.  ndnmbralnr  20. 
(Inicis  pracsa^iiim  ΓαΠιιιη  osl  por 
MoKPn  expansis  mtitiibtis  orantem  2S. 
Cnix  spes  iiostra  2<».  Inrrcdulis  cni- 
ri.*i  ligiiiiin  in  srnii(laliim,  lidolibus  .sa- 
ItiK  <Ί  vilH  aclcriia  \'λΑ.  Qiii  iiou  con- 
r(><isiis  fiiiTil  marlyriiim  cruciK,  px  dia- 
bolo  fst  385. 

Cu  1 1 II  publiru  labcrarlnriliir  vir<*s  Sa- 
taiiae  132.  CiiIIiik  piiblinis  romincn- 
daliir  7s.  124.  14^.  200.  Nomu  Hf 
Hcparcl  taii(|iiaiii  iii<»tiliraliif«  6.  Qui  in 
ruiiVMiliim  iion  vfiiil,  Kiipcrbia  plaliiK 
r*l    124 

CupidilaN  niala  borroiid.i  phI  rt  dif- 
lirilr  niiligaliir  470 ;  coiiHiiinit  boininPH 
iM.  Ciipidilat»  rarnifi,  divilinnjm,  df- 
,  riborum  tbtd.  Priticipiiini 
fnalorum  mI  babmdi  nipidi- 
IM  ΖΨ).  Ciipiditan  a  diabolo  phI  478. 
Qiii  riipidilali  re«i«iii ,  armaiiiii  limore 
Dei,  oltliripbil  virioriam  478.  (^iipidila» 
47¥.    OnpidilalfM  biiiuK  »eculi  524. 


41 


642 


INDEX  RERUM  ET  PERSONARUM. 


D.  I 

Daenion  tiinentihiis  Dominiim    non    est  ι 
metnondns  4()().  482.     Vilia  saopo  vo- 
(Mntiir    daomonia      ot    miilipips     444.  i 
538.     54G.    5.i4.    Γ>(ίΟ ,    ilom    virtiites  ' 
christianae  spiiitiis  et  virgines  appellan- 
tur  526  sq.  542.  546. 

Damas  (l)emas),  episcopus  Magne- 
siornm  140,  312.  3)8. 

Danaiiles  et  Dircae  52. 

Oapliniis  salnlalnr  a  S.  Ignalio  196. ''.00. 

Davidis  humilitas  64. 

Defiincl  ornni  beatihulo  90.  548. 

Deliciae  miiltae  snnt  fatiiae    478.   522. 

Delrcclalio  inconslans         daemo- 

nium  444. 

Deus  iinns  est,  qiii  se  ipsnm  manife- 
stavit  p«r  lesum  Chrislum  lilium  sunm 
146.  Deus  nmis  est,  qui  oninia  crea- 
vil  el  consiimmavit,  et  ex  nihilo  omnia 
fecil  410.  444.  Super  omnia  Dens 
258.  26S.  Verbo  maiestatis  siiae  con- 
slituit  omriia,  el  verbo  siio  polest  illa 
everlere  74.  Deiis  honiinum  cansa 
orbem  creavit  480.  Deiis  sanctam 
ecclesiam  condidit  412.  Capax  iiniver- 
sornm,  solus  immensiis,  qui  nec  verbo 
definiri  iiec  mente  roncipi  potest  444. 
Deo  nihil  impossibile  praeterqiiam 
menliji  74.  Fidolis  in  promissionibus 
et  iustns  in  iudiciis  72,  Verax  in  omni 
verbo446.  Dei  iudiciis  nemo  se  sub- 
dncere  polesl  74,  Deiim  nihil  latet 
74.  134.  381.  384.  .Dei  dona  beala  et 
mirabilia  80.  Dens  domimis  gloriae 
ίΊ  omnis  gratiae  4^.  Deiis  por  fidem 
omnes  ius(ifical  70;  Deus  dat  poeniten- 
tiara  54.  Cupientibus  bene  agere  Deus 
ad  largiendnm  paralns  est  196.  Dei 
mandata  non  sunt  impossibilia  480; 
ul  observentur,  angeli  viros  pracsfant 
498.  Qiiicumqne  in  mandatis  Dei  am- 
bulaverit,  felix  erit  et  vivet  Deo  492. 
498  sq,  Omiiibns  pocnitentibiis  remit- 
tit  Deus,  si  se  convertant  ad  unionem 
cum  Deo  et  ad  conimiiHionem  ciim 
Episcopo  180.  Deiis,  qui  potestatem 
habet  sanandi,  dabit  remedium  de  prio- 
ribus  peccatis  448.  Dei  longanimitas 
limenda ,  ne  in  iudiciiim  nobis  cedal  [ 
130.  Aut  futiiram  timeanms  irara,  aut 
praesentcm  gratiam  diligamus  ibid. 

Diabolus  quae  operatiis  est  in  rebiis 
Christi  266.  Nos  templat,  sed  vincere 
non  polest  450.  480.  Diabolns  non 
metuendus  460.  480.  Diaboli  (adver- 
sarii)  suggestiones  9S.  Ut  observemus 
mandataDel,  angelns  nobis  virespraestat 
498.      Miilliplicem    nequitiam    diaboli 


in  senos  Dei  scit  Deiis  45Θ.  Diabo- 
his  operans  iii  marlyrio  Polycarpi  402. 
I.onga  Diaboli  ('omppllalio  270sq.  Pater 
mondacii  282. 

Diaconi  et  Episctqti  ah  Aposlolis  sunl 
oidinaii  88.  Diacnni  honorandi  sunt 
154.  Diaconi  ecclesiae  Dei  minislri 
siinl  ibid.;  caveant  sibi  a  criminibiis 
ibid.  Diaconos  revercamiir  iil  prae- 
ceptum  divinum  192.  Diaioni  iiiciil- 
pali  esse  dobent  382. 

Dies  et  nox  ordiiiaftnn  a  Deo  cuisnm 
ροιΤιοίιιηΙ  66.  Dios  iiims  apiid  Domi- 
num  mille  aniii  34.  Dios  octava  (do- 
miiiica)  apndCliristianos  solemniis36. 1 46. 

Dii  gpntium  vaiii  296   sqq. 

Dircae  ol  Danaides  52. 

Discordia,  scissuris  lapidum  in  aedi- 
ricandatiiiTc  ecclesiaerepraesentiifa  428. 

Disscnsionis  ac  seditiouis  auctores  se- 
qui  periculosiim  est  60  sqq. 

Divitiac.  Dives  oratione  paiipiTis  ad- 
iuvatnr484.  (cf.  etiam  84.)  Diviles  in  hoc 
sftculo,  nisi  circiimcisae  fnerint  divitiae 
eorum,  non  possnnt  Domino  iitiles  esse 
428.Divitiae  gcntinm  pcrniiiosaesiinlser- 
vis  Dei  484;  siib  poteslate  diaboli  snnl 
486.DiYites  valdo  exiguam  babeiil  oralio- 
nem  ad  Doraimim  486.  nivilianim  pori- 
cula  410.  522. 

Divortium  446  sq. 

Docetarnm  error  rasligahir  160.  1S6. 
226.  231   sq.  256  sq.   pI  alibi. 

Doctoriim  pervorsonini  diiplcx  con- 
demnatio  114. 

Dominica  dies  36.  146.  248, 

Doxologiac  44.  68,  84.  88.  92.96.104. 

Dubii  aiiimo  viluperaiitiir  58.  70  114 
410.  416.  426.  520  sqq. 

E. 

Ebion   284. 

EGclesia.  Melins  esl  in  giege  Christi 
parvos  rcperiri  qiiam  iiimis  spleiiden- 
tcs  spe  Chrisli  eiiri  102.  Nisi  qiiis 
intra  allare  sit,  piivatiir  pane  Dei  124. 
Qui  in  conventnm  non  vonit,  seipsiini 
iudicavit  ibid.  Qni  exlra  altare  esl, 
non  est  mundii.s  158.  Fiigife  divisio- 
nem  176.  Abslinete  ab  horbis  noxiis, 
quae  non  siint  plantatio  Patris  17Γι. 
Si  quis  schisma  facienlom  soctaliir, 
regni  divini  hercditalom  non  con.seqiii- 
liir  176,  Qni  fidem  Dei  prava  dootrina 
corrumpiint,  in  ignoin  ibunt  134.  Nfinn 
in  regmim  Dei  intrare  poiost  nisi  por 
portam  Christi  542.  Proiecli  a  turr<; 
(ecciesia)  poenifeiiles  loro  ponentiu• 
miilto  inferiore  430.  F^oclesia  sancla 
et  catholica  192.  391.  396.  404.    Ec- 


INDEX  RERLM  ET  PERSONARUM. 


043 


dcoaai  ■Miiirmlw  f raediral  H< 
&S0.  Dlilr  est  \n  iaunsrulala  uniUle 
VM  §me  125.  Episcopi,  per  tnrius 
latne  consUlati ,  in  senlenlia  le$u 
Ckristi  SHil  122.  £crlp$ia  ml  lurris 
ut  crfdatiir  e\  uno  la- 
•e  lola;  rl  errlp$ia  rril  umim 
422.  552.  Ecdesia  lurris  ve- 
■•e  IvfU»  ficl«  544.  tna 
i  dMiilae  eet  oMniuin  550.  Lni- 
H  conrordia  cowBendanlur  14-1. 
I  iiirris  («ktIkm)  aeJitcatar,  poc- 
426.  Q«i  fidoin  t.in- 
adadailur  .ίΙι  rrrl«>>ia 
419.  Obms,  ^i  ae^iler  vivuut^  tioii 
iMt  ■fMtri acdMi—  l&O.  Ecclesia 
cadcst»  HenMe  liknM  iradidit  41S. 
Ecrlesia  omumi  piUM  cffMU  eel, 
Η  propler  illMi  mmi^bs  Cm 
418.  Frcinii»  D«h  eondidil  el  be- 
■>diiil  412.  Proflflr  eeclMiafli  Dms 
cfwtaratMUlaHicaTiUIO.  FMdala  <^t 
tfth•  flaBifelMiii  Μ  h«a«riOd  nomi- 
■i•,  caaliBelar  Mlea  «b  innsibUi  Wr- 
Me  Dei  424.  Ecdena  iMrri  adsimi- 
Ιβΐν  npcr  aqM•  coaelmctae  423. 
424  >qq.  Ilcoi  tarri,  qnae  a«dificalur 
np«r  yrti  528.  Per  Aiifelos  con- 
tarrie  424. 
Tmmm  ^Bkm  EtHmU  ί•1αΐ«»  43U. 
ellruioi- 
iS24. 
fea- 
IM.  m  callK»- 
Kca  Ecdoie  «t,  tM  tmH  ChiMta• 
lcM»  IM.  SiM  BpteMH,  FrMHrte- 
cC  Bbetrii  Ecdflii•  m•  vocamr 
1&4.   I•  Ecdwia  iiimriniF  preiiiBo 


.«*! 


84. 

EUrloreM  Dei  ■■■«iiii  48.  Eleelo- 
ΠΜΐ  viffMc•  76.  Elrrlio  inMonim4l2. 
ΒΐΜϋ  Dci  96.  377.  4<Hi.  Klrcti  beali 
praedieMlar  86.  Elecii  1»ι•ί  Ωΐηη<>κ 
fai  dMffitolc  peKedi  Mal  farU  «17. 
EI«eM«»7iia  LiwwBiiiatoir  432.  444. 
486.492.  Eleai— y—  et  edcpwrenilar 
316.  BlMMMjrM  coaiMeMda 
iciMi•  491  SMifCKli•  p«r  dee- 


Eaorlii 
Erheli•• 


M. 

•  Ocacelc  ad  C•- 
104. 

E^bcsioraM  ecclai*  cdelierriiDa  126 
130.     IfMlkw  ΜΟΜΜΙ    cfMolM  •    8 

FmI•  α  Efhedm  κτί^Ι•*  130  Η- 
Epiacopi   βΙ  Diacoiri  ak  kfutHdi* 
4mHi   M•!   88.      Eyiicfi   c••»! 

«■iverM  ecdMia  90.    ί>• 


•^copatiis  noininf  ronlenlionem  obo- 
rilitram  esse  Aposioii  coftnoveruiU  90. 
Ordinalio  aposlnlonim  siicoedondi  epi- 
scopis  ikidfm.  I^piscopi  \nolu  iiiiuste 
dpuriunlur  90.  Kpisoopiis  imago  ec- 
rlesiae  suae,  pxruiplar  rliarilalis  eiiis 
120  bis.  140.  141.  150.  Pivsbyleriiiin 
Kpisropo  ila  rA>apUtiim  esse  debcU  ul 
ι  hortlae  riiiiarae  1 22.  Fideles  episcopo 
ooiiiiiiuii  ul  f>rrle«ia  Chrislo  124.  Epi- 
scopl  el  erdesiae  preces  iiiiilae  magnas 
vir^  habenl  ibtd.  Kpisropiim  lacen- 
\em  oninee  revereanliir  ibui.  Kpisco- 
|Μΐπ)  rospifMM  4ebenius  ii(  ipsiim  Do- 
miuum  116.  164.  Kpiscopu  siibierli 
siiiius.  ul  Dei  praerepto  102,  ul  lesii 
('.hrislo  154.  Siibierli  estole  Episcopo 
pl  vnhis  miiliio  150.  Episropo  oblein- 
peratp ,  iil  Chrislus  Palri,  el  Presby- 
lerio  iil  Apo.<;|olis;  Diacoiios  aiitoin  re- 
%ereaniini  iit  l)eimaDdaliim  192.  CuncU 
roYproanliir  Episropnm  iil  Ipsiini  Chri- 
sUiiii ,  l*ri'sbyleros  iil  soiialiiin  Dei  el 
ronciliiim  Apostolonim,  Diaconos  iit 
mandaliim  r.hristi  154  sq.  Qui  hono- 
ral  Episcopiiin,  a  Deo  hunoratiis  esl 
102.  Obedialis  Episcopo  el  presby- 
lerio  nicnle  indiviilsa ,  rrangenles  pa- 
nein  iiiiiim  13S.  Non  dpcet  rainiliariiis 
uUaplaleppisropi  142.  Episcopiis  prae- 
sidel  loro  Dei ,  PresbyhTi  looo  sena- 
lus  .Aposlolici,  «I  Itianiiii  oonorpdidiin 
tiabeiU  aiiiiisipriiiiii  Ipsii  Chrisli  144. 
Sino  ΕρΐκΓορο  cl  PrcHbyleris  nihil 
ppragpiidum  et»i,  i|iiud  ad  eootesiam 
npeftal  144.  154.  15».  180.  192.  Va- 
lida  ciK-h.ihslia  lialu-adir  ilin,  qiiao  siib 
ΕρϊκΓορυ  ροΓ»μίΙιΐΓ  <•(ε.  192.  Νοπ  li- 
rel  sino  Episr<»pi»  iioque  bapiixaro  uc- 
qiie  agaperi  (-(•ΙιΊΐπιη>  ihid.  Vihi  coin- 
panicril  Episcopiis,  ilii  ol  iiiullilndu  sit 
ibid.  Uiii  clam  Episropi»  ali(|uid  agil, 
diabolu  servil  ibid.  {)\ύ  siiic  Kpiscopo 
el  Presbylprio  «Ί  UiucoiiiK  qiiidpiam 
afcit,  ίκ  iioii  vsl  iiiiindiiK  iii  conKiicn- 
tia  ibid.  E|iiKC(ip(>  allendiU' ,  iil  ct 
Deue  vobiH  allPiidal  202.  Qiiulaiiul 
Uei  el  CbriKli  hiiiiI  ,  bi  κιιιιΙ  cum  hpi- 
•copo  170.  onU-ia  Epixt  upi  198  uqq.; 
E^UcepUft  uraiiPM  a«Uioiicliir  iil  Hal- 
fettUir  lUb;  uiiilalJH  niraiii  habcat  ibid. ; 
MMM•  pMrierat  tbid.;  prccibiifi  verrt 
perpetai•  iM.;  nialok  iiianKiirludinp 
•ibi  Mibiinat  /00;  nil  H«d>riiiH  iil  Dei 
alkicU  ibia.',  viduaa  n«  ni'Kligat  200; 
•enro•  Ct  aedilaii  n<•  (-oiitpoiiial  202. 
Omeiam  EpbcopuH  lUmn  142. 

*'  7  ropl  iiior  MlaUtiir  a  S.  Ικη«(ίυ200. 
<r  Mrfecto  ϊλ  Ad«•   100. 

L»'  Uarulia  wl  c«ro  ChriiiU,  quaepru 
41• 


644 


INDEX  RERUM  ET  PERSONARUM. 


peccatis   nostris  passa   est ,    quam  Pa-  ! 
ter  sua  bcnignitate  siiscitavit   190  sqq.  ! 
Frangimus  panem  nnuiu ,    qui  pharma- 
cum  immorlalitalis  est ,  anlidoliim  ,  no 
moriamiir  sed  vivamus  somper  in   lesn  | 
Chrislo  138.    Eucharistia  est  panis  Dei  ; 
12J.  Eucharistia  panis  Dei,   panis  celo-  | 
stis,panis  vitae,  caro  Christi;  etpotusDei 
sanguisipsius  170,  Una  euchaiistiauten- 
dum;    iina    enim    est    caro   Domini    et 
unus  calix  et  umim  altare  176.    Valida 
eucharislia    habeatur    illa ,     quae     snb 
Episcopo  peiagitur,    vel   sub  eo,    cui 
ipse  concesserit.     De  agapis  192.     Ab 
EucharisUa  abstinent    non    confitcntes, 
carnem  Christi  eam  esse  190  sq. 

Eulogiiis  219. 

Euphanius  lector  274. 

Euplus  a  S.  Ignatio  laudatur  122.322. 

Eute  cnu  s  aS.Ignatio  salutatur  196.  300. 

Evangelii  principinm  94.  In  Evangc- 
lio  Christi  passio  nobis  ostensa  est 
et  resurrectio  192.  Ad  Evangelnim 
confugiamus  tanqnam  ad  corporaliter 
praesentem  Christum  178.  Evangelium 
annuntiarunt  et  ipsi  Prophetae  ibid. 
Eximiura  quiddam  habet  Evangelium, 
nimirum  adventiimDomininostri,  passio- 
nem  ipsius  et  resurrectionem  1 82.Evange- 
lium  est  perfectio  incorruptionis  ibid. 
Male  quidam  diciint:  Evangelio  non 
credo,  nisi  invenero  in  archivis  ISO. 
Evangelium  arbori  comparatur,  sub 
cuius  umbra  omnes  populi  slant  514. 

Evangelii  secundum  Aegyptios 
locus  teste  Clem.  Alex.  116. 

Evarestiis  scripsit  acta  raartyrii  S. 
Polycarpi  404. 

Evodius  280. 

Evodus  350. 

F. 

F  i  d  e  s.  Per  fidem  iustificavit  Deiis  ab  ini- 
tio  omnes  78.  Per  fidem  salvi  flunt 
elecli  430.  Ad  fidem  cogimur  a  Deo 
478.  Pro  Dei  fide  lesus  Chrislus  cru- 
cifixus  est  134.  Qui  fidem  Dei  prava 
doctrina  coriumpit,  in  ignem  ibit  ibid. 
Fides  el  charitas  totum  es( ,  quibus 
nihil  praestanliiis  140.  190.  Si  angeli 
non  credunt  in  sanguinem  Christi,  et 
ipsi  iudicabuntur  190.  Fides  et  chari- 
las  initium  vilae  et  finis  siint;  initium 
fides,  finis  charitas  132.  Haec  duo  in 
unum  coeuntia  aDeosunt;  omnia  vero 
alia  ad  probitatem  consectanea  siint 
ibid.  Fidei  adiutores  timor  et  susli- 
nenlia  3.  Fides  quae  incredulitatis  siint 
exercere  nequit;  nec  iiicredulitas,  quae 
fidei  126.     Nullus    tidem  repromittens 


peccat,  nequc  charitalem  possidens  odit 
132.  Fides  ost  caro  Domini,  et  cha- 
ritas  .sanguis  Cliristi  158.  Fides  est 
mater  omnium  nostrum ,  siibsequente 
spe,  praecedcnte  charitate  3b0.  Fides 
salvat,  non  opera  7s.  430.  Sed  fidei 
opera  bona  coniuncta  esse  debent  78  sq. 
94  sq.  Ex  bonis  opeiibus  nostris  Deus 
agnoscil ,  membra  nos  esse  Filii  sui  124. 

Filins  Dei.  Quid  de  eo  doceat  Hermas 
494.  496. 

Fontes  perennes  ad  usum  et  sanitatem 
facti  siint  68. 

Fortnnatus  a  Clemente  ad  Corinthios 
missiis  104. 

Fronto  laudalur  a  S.  Ignatio  122.322. 


Gaius  298. 

Gavia  a.  S.  Ignatio  salutatur  196.  300. 

Genii  duo  in  homine,  aller  aequilatis, 
alter  iniquilatis  458. 

Gentes  infideles  combnrentur  488. 

Genu  cordis  flectere  102.  Genibns  po- 
sitis  orare  420. 

Germanicus  martyr  fortissimus  392. 

Graple  vidua  418. 

Gratia  Dei  naturalis  (έμφυτος^)  1. 
Graliam  poenitentiae  sanguis  Chrisli 
toti  mundo  obtulit  54.  Gratiae  divinae 
ministri  Spiritu  sancto  afflati  dfi  poeni- 
lentia  locuti  suot  54.  Gratiae  donum 
est  charilas  96.  Graliaft  donum  est 
poenitenlia  188.388.518.  Gratia  sumus 
salvati,  non  ex  operibus  377.  Assi- 
stentia  divina  contra  diaboli  inciirsus 
480.  Qnorum  viderat  Dominus  puras 
mentes  futiiras,  et  servituros  ei  ex  to- 
tis  praecordiis ,  iis  tribnit  poeniten- 
tiam.  At  quorum  aspexit  dolum  et 
nequitias ,  negavit  iis  ad  poenitentiam 
regressiim  518.  Deus  omnes  siios  di- 
lectos  poenitentiae  fieri  viilt  participes 
54.  Cupientibus  bene  agere  Deiis  ad 
largiendum  paratiis  est  196.  Ut  ob- 
serventur  Dei  mandata,  Angeli  vires 
praestant  498.  Dei  ionganimitas  ti- 
mendaest,  neiniudicinmnobis  cedatlSO. 


Haeresis  estherba  diaboli,  aliena  herba 
130.  156.  176. 

Haeretici  cavendi  sunt  188;  siint  fe- 
rae,  hiimana  specie  indutae  ibid.;  eos 
non  recipere  vos  oportet,  neque  ob- 
viam  eis  fieri ,  soliim  vero  pro  eis 
orare,  ut  poenitentiam  agant,  quod  ad- 
raodum  difficile  est  ibid.  Orandum 
est  pro  inimicis  crucis  389.  Herbae 
noxiae,  qiias  Christus  non  colit,    quia 


IXDEX  RERLM  ET  PERSUNARUM. 


645 


M»«^«ul  planutio  Palris  130.  156. 
176;  ^lroM  Morlis  sut  maps  qiain 
Teritalis  188;  «  Ghristo  abMguiiiir 
sM.;  c«alnrii  twH  4ίτί•Μ  vohiouu 
190;  ΜΦΗίϋΒηΜ  plMnMaim  exkib^ot 
15S;  Λ  eackarotia  et  oretiooe  ab- 
rtiaert,  cackaiistiam  carnea  Ckristi 
««•  ■■§■  Im  190 ;  ennt  lapides  ecn- 
htMi  d  adanuM  kalMiles  4U.  42$. 
554.558.  flaeralki  msn  adsimilaniur 
aiMk  516.  Decel  Attimtn  a  Ulibu^ 
•I  Bee  Mi  pmn•  Me  in  rni—iM  col- 
1•^«•  4λ  m»  v«te  iMm  191  Be- 
■igwlat  «1«•  ■ry— ιϋπί  60. 

Hegri  (c•^  FaL  Thegri)  aagelvs,  qni 
esl  Mper  besliaa  l-IO. 

Heldaa  el  Modal  (Heiaal  el  Mo- 
4at  c«a.  Pal.)  papal•  bnelilico  va- 
ticwau  Μ•ι  ia  Mlila^iM  418. 

Heliopoli»  7i. 

Hercale•  igae  rniwpfi  4icilir 
354.  369. 

Heraas  cealiMM  ab  «airi  concopi- 
■rfria  tCTlerta,  mmi  βίαφίΐαΐβΐβ  ple- 

hmem  «k    «xerefli  eC   fliios  412.  et 
414.    Eiv   cMiiu  ratnra  soror  416. 
lobetar  HenBaa  4iio•    libros  ecribere 
418.     Herant   elimumAo    «Tes    fnit,  | 
m4  iaKaia  4».    Hw  ?tUr  allo- I 

Her•  ntctmwr  Igwlii  314.  316.  375. 

Bero4e•  InMtdM  394.396.403.406. 

Hiereaelyai•  taMHi «AnkMMar  aa- 
criida  86.  HicfwolyirilMi  oddii  ae- 1 
■iail  B8nMki*36.  ί 

Hirc••  iwiiiiiiii  ifan  Cltfisli  paa- 
mai  14.     ^  ; 

MlMta•   4%l!Lto    Γ.ΙιΙιιΙ^ηιιι    Τβ!' 
■mm  «I  lem  «n•  petitv  10.  Homo  { 
canMlia  apirilaalui  asereere  •β<τηίί  n«- 
φκ  »pmlaalts  carnalia  126. 
Hoapilalitatis  merce•  58. 
HeMilitaa  coauBeodalur  44.  60.   Cliri- 
§»m  esciDplinB  hainiliuii•  62.     Hiimi- 
QviftM  flti,   Bo•  elalomm  md. 
AknlMe,  loM,  Moaia,  Dari- 
64«H•    ΦΜΜ•    1"H••   Malor, 

HHHHMv   βΗβ  eaeW  M•    IIWMIia 

•Oi  iMliMirfHiM•  fant84.  Stolaa• 

Mtm  1»  Dm,    el  m•  a  MMa  iMia; 

•4il  caiM  Dm•  ew,    ^l   •cMelipMH 

70*     ηΜΗΜβΙβ  BfMM^ 

I  4cilf«tar  IM.    Cait^  4 

84.  302. 

Hfae•••  CMtl«4a«li  tcCilira  22 

Η  f  r••  β  8.  If».  ΜΜίοπίτ  227. 


iil  ba- 


lacob  ob  hiiinililaloin  iK^nedictionem 
ronsMiitiis  esl  76. 

leiuniuni  stalio  dicitur  4 $8.  492.  le- 
iiiniuin  Tfnini  rsl  si  quiil  praeslas  ae• 
quiuti.  nil  nrquilcr  racis,  fl  inente 
pura  Dro  srnris  41H).  ol  492.  Die  ie- 
iiinii  nthil  guslalMs.  nisi  panem  el 
aquam,  el  rompiilalA  qiiaiililalr  cibi, 
quem  cotoris  dirhiis  comosiiinis  eras, 
siimliiin  dioi  illiiis  ilaliis  vidiiao ,  pii- 
pillo  aiil  inopi  4U2.  Hoc  iciunium  cst 
hilarr  Η  arrepluni  Deo  ibid.  leiunium 
et  oralio  ooniunganliir  385.  4'i4.  Ve- 
talur  iriiiniiiin  doininira  rl  sahhalo274. 

Irsu  nomen  diiabtis  lilrris  (trarcis  I  et 
Η  exprimilur  20.  losu  lypus  orat  lo- 
siie,  liliiis  Navae  30.  Irsus  siih  nf^nris 
in  V.  T.  annunliatus  o$t  Γ2  s(|q.  2bsqq. 
gnatius,  loannis  Apostoli  discipuliis 
208.  367.  Ignalii  ciira  pasloralis  et 
martyrii  desideriuin  ihid.  Ignatii  hu- 
mililas  122.  130.  156.  Igiiatius  fe- 
ranim  dentihiis  inoli  oupil,  ul  punis 
Chrisli  panis  invciiialiir  168.  Ignalii 
cum  Traiano  rolloqiiiiim  368  sqq. 
Ignatiiis  a  Traiano  coiidoiniialiir  20K. 
Smyniam  navigat2IO.  Hctniam  diuiliir 
212.  Λ  liesliis  devoratiir  214.  Tciiipiis 
martyrii  214.368.(172.)  Kiiis  ineminit 
Polyrarpus  387.  389.  390.  Iloiii  Ire- 
naeus  374. 

Ignis  aelemus  134. 

Infidcles.  Al>  iiindolihiis  Uviis  saii- 
gninem  (^hristi  reqiiircl  378.  Inlidclcs 
iit  arida  ligiia  rornltiiriMiliir  48M. 

Iniuriarum  mpmoria  πιογΝ-πι  opcra- 
tiir,  oblivio  Vf>ro  eariiin  vilaiii  actcr- 
nam  416. 

Innorenlfs  liodoraiiorcs  apiid  Deiini 
ipsis  marlyriliiis  560. 

Iiiepiratio.  Inspiratiis  S.  1'aiiliis  ad 
CoriiilliioK  scripsil  9J. 

Invidia.  Pcr  invidiam  ιιιογκ  in  miin- 
dum  iiilravil  50,  aliaqiu;  mala  multa 
48  Λψ\.  520. 

lobi  hiimililaK  64. 

Ιοηβκ  fl  Niiiivilar  54. 

loRiie  l>piii«   l<**»u  uhriHli  30. 

Iracundia  ptdlit  Spiriliim  nanctiim,  qni 
eal  iii  rordr  hominia  452. 

Irenaeni,  Polyrarpi  dUripiilii»  406. 

I  ■  a  a  c  lilMaler   faclii»  nnl  Harnliritini  76. 

fadaci  tmm  fenlilibiiN  Polyrarpiim  ar- 
cvMal  398 :  alarri  «nimo  iiilcrrcctore• 
«i••  •4Ηι%«ηΙ  4(HI.  IpMN  admoncnli- 
Nui  eorpaa  S.  Pulyi-arpi  roinbiihliim 
Ml  404. 

ladaitna•    in   CluiaUafiiemuin    credi^ 


646 


INDEX  REUUM  ET  PEUSONARUM. 


non  Chrislianismus  in  ludaismum'  148.  I 
Si  iuxta  ludaismum  vivimus,  confitemur  j 
nos  gratiam  non  accepisse  146.  ' 

Indaistae  146.  148.   178.  182. 

ludiciiim.  Mors  et  vila  incumbant 
simul,  et  unusquisque  in  proprium  lo- 
ciim  ilurus  est  142.  Dominus  non  ac- 
cepta  persona  indical  miindnm ;  nnus- 
qiiisque  secundum  qiiae  facil  accipiet 
7.  In  memoiiam  tuam  nocte  ac  die 
revocabis  iudicii  dicm  42.  Dei  itidi- 
ciis  nemo  se  subducere  potest  74. 
Nemo  dicat  qiiod  haec  caio  noii  iu- 
dicalur  neque  resurgit  112.  Qiii  dicit 
neqne  resnrrectioncni  neque  iudicium 
esse,  hic  primogenilus  est  Salanae  385. 

lu  dilh  beatapropteramoiem  patriae  100. 

lupi  ter  inCrelasepultusdicilur354.369. 

lusti  non  efficimur  per  nos  ipsos  aut 
opera  nostra,  sed  per  fidem  78.  lusti 
carnalia  exercere  nequeunt  126.  lusli 
ab  iniuslis  in  hoc  seculo  inlcrnosci 
non  possunt  487.  lusti  non  a  iustis, 
sed  ab  iniquis  vexanlur  92.  Omnia 
faciant  qiiasi  Dco  in  ipsis  habitante, 
ut  illius  sint  templa  134. 

I  η  V  e  η  c  ae  riibrae  sacriiicium  typus  Chri- 
sti   eiusque  regni  16. 

luvenes  in  omnibiis  inculpati  sint  382, 
praesertim  caslitati  sludeant  ibidcm. 


L  a  b  0 r.  Ubi  pliis  laboris,  mullum  lucri  198. 

Laicus  homo  piaeceptis  laicis  constrin- 
gitiir  86. 

L  ap  s  i  s  in  aliquod  peccatum  quomodo  sil 
consiilendnm   100. 

Leporis  esus  prohibilus  ludaeis  22. 

Levitis  sua  ministeria  incumbnnt  86. 

Lex  Dei  i.  e  Evangelium  sub  ligiira  ar- 
boris•  ostendiUir  514,  Toti  oibi  ler- 
rarum  praedicata  est  ibid.  Dei  man- 
data  sunt  valde  bona  et  magna  et  ho- 
nesta  et  laeta  498;  non  sunt  impos- 
sibilia,  non  dura  478.  Ut  observentur, 
angelus  Domini  vires  praestat  498. 
Quicumqiie  in  his  legibus  ambulaverit. 
vivet  Deo  ihid.  Lex  nova  Christi  sine 
iugo  necessitatis  est  3. 

Liberoriim  educalio  negligens  Deo  ve- 
hementer  displicet  412.  416. 

Libertas  hiimani  arbilrii  5)8.  522. 
Volentibiis  ad  ipsara  converti  Dominus 
poenilentiae  locum  concessit  55. 

Lingiia  duplex  est  laqueus  mortis 
40.  De  neminc  male  loquaris,  neque 
libenler  audias  male   loquentem  444. 

Linus   nemoratur    a    S.    Ign.  226.  234. 

Locus  neminem  efferat  190.  520. 

Λόγος,     Ad  Αόγον    spectare   Yidetur 


Heimae    locus   494    sqq.  6   ϋ-εος  λό- 
γος '236.  λόγος  Ό^ίος  264.  uiόγoς  ηοη 
e  Sige  progrediens   146. 
Lot    propter  hospitalitalem   et  pietalem 
salviis  evasit  58.     Eius  uxor  ibidem. 

Itt. 

Magistr  a  tiis,  imagincs  Dei  40.  lis 
fideles  obtemperent  ibid.  Orate  pro 
legibus  et  potestalibus  et  principibus, 
et  pro  persequentibus  et  odientibus 
vos  389.  Edocti  sumus,  principibus 
et  potestatibus  a  Deo  ordmalis  hono- 
rem  nobis  non  nocenlem  deferre  (verba 
sunt  Polycarpi  ad  pioconsulem  ante 
iiiarlyiium)  398. 

Mali.     Benignitas  erga  malos  416, 

Malitia  perdidit  vilam  homiuura  444. 

Μ a η  i  b  u  s  extensis  oial)ant  Christiaiii  48. 

Μ  a  η  s  u  e  t  u  d  i  11  e  et  humilitate  princeps 
huius  mimdi  destrnitiir  156.  Mansue- 
tudinis  laus  et  exempla  330. 

Marcus  memoratur  in  Marlyrio  Poly- 
carpi  404. 

Μ  a  r  i  a,  Ex  virgine  vere  nalus  est  filiiis 
Dei  186.  Christus  ex  Maria  et  ex  Deo 
126.  136  sq.  Principem  buius  inundi 
latuit  Mariae  virginilas   136. 

Maria  „filia"  S.  Ign.  318. 

Maris  episc,  Emelapes  ISeap.  218.  318. 

Mariti  diligaut  coniiiges  suas  202,  do- 
ccant  eas  ambulare  in  fide ,  charilate 
et  castitate,  araantes  viros  suos  381. 
Conlinentia  maritonim  416. 

Martyres.  Magna  martynim  multiludo 
tempore  Clcmentis  Romani  52.  Mar- 
tyriim  constantia  admirabilis  392.  420. 
Martyrio  nemo  se  ipsiim  spontc  ofFeral 
394.'  Martyrum  honor  420.  560.  De- 
leta  sunt  delicta  eius  qui  patitur  pro- 
pter  nomcn  Domini  ibid.  Viricula  San- 
ctonim  sunt  diademata  eorurn  377. 

Μ  a  t  r  i  m  0  η  i  u  m.     Cf.  Nuptiae. 

Menander  238. 

Μ  e  η  d  a  c  i  u  m.  Qui  mentiuntor ,  abne- 
ganl  Dominum  446.  Qui  recesseril  a 
mendacio,  vivel  Deo  ibid. 

Michael  archaDgelus,  patronus  et  gu- 
bernator  fidelium  514. 

Misericordia  Christi  erga  nos  106sq. 

Montanistae  ab  Herraa  impugnari  vi- 
denlur  448  sq.  519.,  item  a  (Pseudo-) 
Ign.  284. 

Mors  et  vita  incumbnnt  simul,  et  unus- 
quisque  in  proprium  locum  iturus  est 
142.  Bonum  est,  a  rnundo  ad  Deum 
occidere,  iitin  ipso  oriamur  166,  Mors 
non  timenda   108  sq. 

Mosis  humilitas  64  sq.;  ingens  eius 
erga  populum   amor  98.     Moses    quo- 


INDEX  UERUM   KT  PERSONARUM. 


647 


de  Mcerdolali  di- 

89.     MoMS    lypns 

Chrwti  ei  rrarie  28  9^ 

Ν  •  ■  4  i  ixau»  OceaMMi  inip«nM«lwleaieS 

Maraeaar  «sos  Indaeis  \clitus  22. 

Myeleria.    Tria  nirsleria  rlamoris  136. 

M. 
IValalis   Banjrii   Polycarpi    dics   ccle- 

braodns  404. 
rief  oliatioikes  rottodanae  412.  520. 
Nicelas,    paler     llerodis      Ircnarchao 

396.  402. 
Nicolaas  et  .\icolailar  238. 
?Coe    p<»eiiilrnliain    praediravil    51;    el 

ineBdo  resraeralionrtn  56. 
9«pHae  de  scoleotia  rpiscopi  fianl,  ii( 
secmidaiD  Domiaatn  sinl .    non    scrnn- 
dam    capidilalrm    2U2.      Nupliap    iion 
ifenndae  sunl    coniugr  »nprrslile  4-l>. 
Ν  litiaf    »eatndae    sont    licilac     452: 
i    jiii  prr  *e  nanseril,  magntim  sibi 
ronquiril  bonoma  apud  Dominnm  ihid. 
IVmiismala  dao,  alleram  Doi,  .illcnim 
■Muidi  144.  246. 
0. 
Oktdieaiia  Eoodii  56.;  kbnlueibid.; 

reniB  creatanm  66  *q. 
Oklati«aea    mb  «  qsovM  loco  •ge- 
HiwMolyiM•      laalui 
'  altaraS•.  DUigMler 

Oceaaa•  diipMilii«iwn  0«  gekenmtar 

6S. 

biloB  68. 
OBesinn•,       EplKci( 

120.  126. 
Opera.    Km  pcr  Mt  ipM• 

|M•  b  cordb 
•ed  p«r  fidem, 
Oeot  ab  iaitio 
MM«  iwluearit  78.  Sed  non  ccsm- 
Ινμμ  •  bMb  operibiu  7b.  Oouim 
iMti  kMk  flfcrikw  oraali  foeninl  78. 
ia  o»«ibw   ipMS   e<Milcuiiir    lOS. 

or- 


,  t>«•  crt  78w    Tattt  Μ 


verM•  108.  fiperi  fMlri  fi«l 
aiu  fcftra   264.    Opin    htfm 

•penri  at  mIvw  i•!  664. 

bon   464.     Ri  «ρβτΟΝΗ 

Μ  fltti  Μί  124. 


VarU 


Qei  ciipidilates  suprral^  Deo.  nou  sibf 
ipsi,  fforiam  irilHial  Sl.  202.  47 S. 
υηνβςιΐΜφΜ  eeemMhin  qiiao  facit  ao- 
dpieC  Si  ftirril  l»oini$«  houitns  enm 
aaleoediU  si  ncqnani.  incrcc:^  neqnitiao 
tmm  seqniliir  7.  Si  qnis  nipil  per- 
ad  praefiniiiiin  lociim,  siiis  ope'- 
id  consioqui  .νΙικΚμΙ  -10. 
'Op«ra  siiperfrnfalori.i.  Si  praolcr 
I  ea  qiiac  inanda\il  Dominiis  aliqiiid 
I  boni  adieoerks  iMaiorein  liigiiiinicni  lil>i 
j      ronquires  492. 

jOralio.  AssMiie  Η  sinf  liacsilalionr 
orandimi  «1  4(»1  sq.  Iiidf«'incn(orpro 
aliis  hAininilMis  oralc  12'^.  Diii  iioctii- 
quo  sollidii  Coriiilliii  pro  iiiiiversa 
rralpniilaif  48.  S.  Iftnaliiis  pro  cc- 
clpsii.*  el  rralrihiis  prpcatiis  fsl  214. 
Vidiiao  siiie  inlrnnissiono  inlprpellpiil 
pro  omnilins  .'iM.  Ρϋΐφίτ  f»i»«l  pro 
dirilf,  <>l  «livps  |ir.'ipslol  |iHnpori  (|iine 
illi  opiis  siiiil  ISV).  Si  ρπτίΐΐΐυ  utiius 
alqno  altcriiis  tiiiilas  vircs  lialtct,  qiiaiilo 
raagis  illa,  qiiac  ««iiiscoiii  osl  el  toliiis 
ecclesiae  124.  Vires  uralionis  466. 
Oralione  pecoata  sanaiitnr  4 1 U.  Orale  pi  ο 
regihiis  el  potcslalihiis  et  principihiis 
389;  pro  iiiimicis  ihid.;  pro  oniiiihiis 
saiiclis  i7>i</.  Trislis  lioininis  oralio 
virliili-iii  iion  lialu•!  iil  ad  allarc  Dci 
asceiuial  472.  Oralio  liiimiliialc  i>grt 
434.  Oralin  pl  iciiiiiiiim  coniiingiiiilur 
385.  434.  Non  accf>daK  ad  oralionem 
laain  in  fonscipnlia  mala  42.  (ipniliiis 
posius  orare  420. 
Ordo  iit  in  inilitia  e(  in  corpun•  iiostro 
servaliiK  eei ,  ila  Kerrftiir  iiliqiic  iini- 
tuiqiio  cl  iii  ecclesia   82.  84.  b6  sq. 

P. 

ParaclcliiK  iii  Mo»e  c(  prophetis  el 
aposlulie  opcrulus  282. 

Parenli'8.  Orthia  eonim  orga  libcros 
40.68.  416. 

Paslor  iibi  eHl,  codcm  et  ovee  tiKqiian- 
tnr  176.  Pastori  Πηπηβκ  lradiliir442. 
Paetor  nvntiiM  pociiiliMUiae  442.  Pa- 
•lor  ratiOMni  ivddrrc  debct  dc  ovi- 
hm  664. 

Palientia.  ^iii  paliiiir  pmpicr  nomcn 
Domini,  honoratu>i  apiid  Dciiin  habotur 
&Θ0.  Propt<»r  l•rnm  omtiia  iio•  an- 
•ϋη<•Γ«  (iporlfl  200.  Magni  albiefae 
eat  raedi  «1  vincerf  tbid.  Patienlia 
marifal,  ul  arinalnra  Inliitn  corptiH 
proUugrna  204. 

Palrlae  canaa  mulli  (rliam  gftntiliom 
morti  te  Iradideniiil  100. 

Palrlarcliae  ab  Apoatolb  dcrunctia 
nt  648. 


648 


INDEX  RERUM  ET  PERSONARUM. 


Panlus  Apostolus  in  vincula  septies 
coniectus  52.  Praeco  veritalis  faclus 
in  Orienle  et  Occidenle  ibid,  Ad  Oc- 
cidentis  terminos  vcnit  ibid.  Martyrio 
coronalus  est  ibid.  Ad  Corinlhios 
epislolam  scripsit  94.  Pauli  et  cpi- 
slolac  eiiis  ad  Ephesios  datae  niemi- 
nit  Ignalius  l."0  sq.  Pauluni  apud 
Philippenses  fuisse  narrat  Polycar- 
pus  380. 

Pauper  a  divite  accipiat,  et  ipse  oret 
pro  divite  486. 

Ρ  a  X.  Dominiis  habitat  ia  viris  aman- 
tibus  pacem  564.  Vera  pax  chara  est 
ihid.     Nihil   praestanlius  pace  132. 

Peccatum  inviti  peccanlis4S;  quod  per 
serpenlein  in  Eva  conligil  28.Propter  pec- 
cata  in  morlem  tradimur  ibid.  Charitas 
peccatorum  multitudinem  tegil  96.  Ora 
ad  Dominum,  et  sanabit  peccata  tua 
410.  448.  Coufessionem  peccatorum 
Deus  postulat  98.  Omaibus  poeniten- 
tibus  remittit  Deiis,  si  se  convertant 
ad  unionem  cum  Deo  et  ad  commu- 
nionehi  cuin  Episcopo  180.  Peccato- 
runi  lemissioue  sanctiiicaniur  7.  De- 
leta  sunt  delicta  eius  qui  patilur  pro- 
pler  nomen  Domini  560.  Peccatonim 
rernissione  Christus  nos  renovavit  11. 
Pocnae  peccatorum  aeternae  134. 

Persecutio  Traiani  208.  Persecutio 
Marci  Aurelii  392.  Persecutiones  per- 
pessi  Petrus  etPaulus  aliique  aposloli52. 

Philippus  Asiarcha  400. 

Ρ  h  i  1 0  comes  itineris  S.Ignatii  184.194.196. 
263. 

Philomeliensis  ecclesia  391. 

Phoenix  icsuirectionis  noslrae  imago  72. 

Pionius  Christianus  406. 

Piscis  non  habens  squamam  immundus 
ludaeis  24. 

Plinii  Secuiidi  mentio  fit  374. 

Poenitentia  agenda  est,  quamdiu  in 
hoc  mundo  sumus  112.  Item:  Ante 
consummationem  turris  (ecclesiae)  poe- 
nitentia  agenda  est  426.  558.  564. 
Christus  potestalem  habet  poeuitentiae 
54.  IbS.  389.  Poenitenliae  iustorum 
babent  fines,  gentibus  aulem  poeniten- 
lia  est  iisque  ad  novissiraum  diem  416. 
Donec  tempus  habemus,poenitentiam  aga- 
muslJ2.  Desera  poenilenlia430.  Poe- 
nilenlia  inculcatur  4J6.  442.  478. 
Servis  Dei  poenitentia  est  etiam  post 
baptismum,  sed  una  tantum  450.  520. 
Nuntiiis  poenitentiae  442;  praepositus 
poenilentiae  488,  cui  soli  per  totum 
orbem  poenitentiae  potestas  tributa  est 
566.  Qui  poeniteutiam  agunt,  vitam 
recuperant  568;    salutem   assequuntur 


518;  peccata  illis  remitluntur  416. 
Poenitentiam  Noe  praedicavil,  et  qui 
obedierunt,  servati  sunt  54.  Omnibus 
poenitenlibus  remittit  Dcus,  si  se  con- 
vertant  ad  unionem  cum  Deo  et  ad 
commnnionem  cum  episcopo  180.  Quot- 
quot  pocnitenlia  ducli  ad  unilatem  ec- 
clesiae  redierint,  et  hi  Dei  erunt  et 
secundum  I.  Christum  vivant  176.  Poe- 
nitentiam  agerc  magna  sapienlia  est  450. 
Poenitenliae  graliam  sanguis  Chrisli 
toti  mundo  oblulit  54.  Omiies  dile- 
ctos  suos  Deus  poenilentiae  fieri  vult 
participes  54.  Omnibus  volenlibus  ad 
ipsum  converti  Dominus  poenitentiae 
locura  concessit  54.  Poenitentia  sincera 
remuneratiouem  quandam  Deo  medico 
nostro  Iribuiraus  1 1 2.  Poenitenlibus 
faciendi  sunt  digni  fruclus  poenitentiac 
506  sq.  Poenitenlia  laboriosa  est; 
poenitens  enim  affligere  debet  animam 
suam,  et  vexaliones  multas  perferre  508. 
Electorum  et  poenitentium  multa  sunt 
genera;  oinnes  autem  pro  poenitentiae 
et  bonorum  operiim  suorum  modo 
mercedern  habebunt  510.  Qui  nomen 
Domiui  negaverunt  scd  nori  ex  prae- 
cordiis  suis,  poenilenlia  vitam  asse- 
quentur  558.  Quodsi  quis  ex  prae- 
cordiis  invenlus  fuerit  denegasse,  an 
vitam  assequi  possit,  ignoro  ibidem. 

Polybius,  Trallianoiurn  episcopus,  a  S. 
Ignalio  laudatur  152.  228. 

Polycarpi  elogium  198.  Polycarpus 
epistolas  Ignatii  ad  Philippenses  trans- 
miltit  390.  Ab  iis  edoceri  vult  de 
ipso  Ignatio  deque  cius  iii  ilinere  Ro- 
iiiano  comilibus  390.  Polycarpns  pro- 
pler  persecutoies  in  villam  secedit394  ; 
a  persecutoribus  invenitur  394  sq. ; 
in  urbem  ducilur  396 ;  a  Niceta  et 
Herode  e  ciirru  deiicitur  ibid. ;  octo- 
ginta  et  sex  annos  Deo  serviit  398 ; 
ad  rogum  damnalur  398.  Indaeorum 
odiura  adversus  Polycarpum  398.  400. 
404.  Polycarpi  precatio  400.  Poly- 
carpus  igne  non  laedilur  402 ;  pugione 
transngitur  ibid.  Corpus  eius  Chri- 
stianis  non  traditur,  sed  comburitur 
402  sqq.  Reliquiae  eius  404.  Tem- 
pus  martyrii  406. 

Polypi  esus  vetiliis  ludaeis  22. 

Pontifex  summus  prdestantior  sacerdo- 
tibiis   182.   86. 

Porcinae  cartiis  esus  ludaeis  iater- 
dictus  22. 

Praecepla  Dei  sunt  bona  498;  noti 
sunt  impossibilia  476;  ad  observanda 
ea  angelus  Domini  vires  praeslat  498. 

Praedestinatio.        Ecclesia    Ephesina 


LNDEX  RERUM  ET  PERSONARUM. 


649 


aale  seoiUf  it 
118.  Ab  iiss  qno• 
ipraevMekat,  corda  lapidetaMala 
•Mft,  el  nHUsit  Ulis  Domimn  cerdU 
lumm  12.  Ckristas  TocaTit  eo•,  φκ» 
SHrilw  praeparafit  40.  la  Ckristo 
Tocati  «HM»  ex  Tolunlate  Dei  7S. 
Vocati  a  Deo  et  per  Christain  104. 
PrMpwavit  Bokis  Dois  beMeda  «m, 

«4  ipnai    coaTeiii 
loaini 
4e«t  M.    ia  cteriMe  u 


r«iiiras  eC  «ertilan»  «  ex  totb  pra•• 

illis   triMt  ynaheliini;   at 

•sp«xit  dolMi  d  afyiitiM  et 

,    MgavH  Bs  W 

518.    Ai^eSM 

cagil  4T8       ^   ^ 

Fretbyleri  pnesideiit  loco  senaliis 
Apartolici  144.  PresbTteri  honore  siinl 
■Hrifili  ΜίΑροβΙοΗ  'l54.  192;  tii  lex 
CkMti  142.  Presbvteris  plebs  tidelis 
102.  Cnn  presbytcritt 
gnx  Ckristi  ia  pece  degat 
100.  Oflkte  pratbftcfWMi  383:Mat 
ad  c< 
de•  erga 


■M  122. 
Pri^cipatB•:  lalai  «mms  tefidiaiii  de 

frimdfHm  htfcnlai  (20. 
Froaiata    Dai    «MBlaa    delidas    ha- 

beiM  114. 
Frophelae  iota  Chriflai  lt§mn  rtxe- 
rm,  idaawie  petMartioiietD  paesi  Kuiit 
gnlia  ipte  ΐΜ^Ιηϋ  140.  Spiritii<i 
liBcfi  far  «m  layUtw  70.  Prophe. 
lae  CMilMi,  ^«ηϋ  ataeal  spiriUi  iJi- 
•dfdi  aiM,  «1  daaaiM»  esspectabanl 
14«.  Ι^Μ  Mt  —Ηϋ^Ι  «I  oiortab 
>  Ayaalalia  »48. 
ia  al  ipri  «va•- 
•I  I•  ChrialMi 
178.  Prvfbfta  Dd  «i 
ytwdoyrapheU  α  apatikw  prokaadi 
472  t^^. 


Qaislv• 


Rahah  58. 

Rfdeinlio  per  saDgvineiu  Chrisii  futiira 
faaicalo  coccineo  Rahabae  adiimbrata 
eet  58. 

Bagaan  Dei  qaando  sit  ventuniin  (ex 
eTang.  $ec  Aegypt.)  116. 

Reliquiaf    Ignalii    ei    Pulycarpi    hono> 
rantiir  iil  lhc»aunis    iiiaoslimabilis,    til 
-Ί4.  404. 

()innibiis    poe- 

....c ^  .-   1^0.     Propter 

Boatrani  saliiirm  .iluvuv  ^.uii:uis  Christi 
toti  muiitin  |Hi(iiil<iiii.i('  LTaliam  ob- 
tttlit  54.  Hrmiltiintiir  pocnitenlibus 
prrcata  416.  Qiii  (liibii  iion  sunl, 
emundabiintur  ab  oinnihus  peccalis  422. 
De  prioribus  peccalis  Deus ,  qui  pote- 
stalpm  habfl  saiiitalcm  dandi ,  dabit 
miiodiiim  44S. 

Resurrcclio.  Nos  resiirgKmus ,  si  fa 
ciniiis  voluiitiitein  Dei  .S78.  Iti  carne 
I  iiidicahimiir  112.  Iii  οαπιυ  mcrccdcm 
recipiemus  112.  UliU•  essel  illis  (hac- 
relicis)  diligcre,  ul  el  rcsiirgcrcnl  192. 
Resurrpclio  in  vitam  aplrniam  400. 
Pater  nos  rcsuscilaliil  in  l»*sii  Christo 
160.  Oiii  in  rharilalc  siinl  coiisiiminati, 
rrsiirgenl  96.  Neiiio  dical  «{iiod  haec 
raro  iion  iiidicadir  nequ<•  resiirgit  112. 
Phoeiiix  resiirreclioiiis  iiustrae  imago 
72.  Fiiluraiii  resurrcctionein  Deus  oon- 
tiouo  nobis  in  natiira  usleiidil  72.  Re- 
MrrecUiros  nos  csse  S.  Scriptiira  le- 
stalur  72.  Ohrisdiii  pollicitiis  cst  no- 
biN  quod  rt'!«ιιscilal•i(  iios  e  murtuis 
362.  Qui  dicil  iiLM|iie  resiirnMaionem 
neque  iudiciiim  (*u>s«,  hic  priinogcnitus 
eet  Satanae  3h.>.  Eiicharislia  esl  phar- 
macitin,   ne  moriamnr  13!^. 

Revelalioiies  riiiniae  corpori  nocent  434. 

Rheiis,  S.  Ignatii  rnmes  in  itinere  Ro- 
mano  IS4.   194. 

Komaiiac  ecciesiae  flugium   164. 

KufiiK  (um  Ignatio  ni  Zo6imo  a  S.  Ρύ- 
lycarpo  laiidalur  387. 


Sabbali  meiilin  iii  principiu  creauonit 
34.     Sabbali   abroKetio  36.   146. 

SacerdoA  aumaiiit» ,  fticerdote•  e(  levi- 
Ue  SH.   1^2. 

Secrificior  um  Irmpora,  horah,  locum, 
ninuU-ot  Deut  deiinivil  86.  liidaeo- 
rMi  •acrUlcaoU«fD  «ΐυΐιΐϋβ  3  nq. 

8••€ΐ1•  adlMerMdaiD  etl92.  Exquirat 
φιοίΜΙ•  τβΙΐΜ  Sanctorum  43.  II Η 
mfto  aoU•  tlat  M.  liloii  imiicmur 
04«    Saaclonuii  depraeaUu  lUU.  San- 


650 


INDEX  RERIJM  ET  PERSONAUUM. 


(•torum  nalalilia  celebranlur  404.  Re- 
liquiae  Sanctorum  214.  404. 

Satanas  vocalur  Coiitrarius  3;  Adver- 
saiius  98;  Kequam  7;  princeps  tem- 
poris  iniqiii  38.     Angeli  Satariae    ibid. 

Schisinalis  iuiqiiitas  et  pernicies  48. 
91.  Cur  inter  vos  sunt  contonlioncs, 
irac,  (lisscnsiones,  schismala  et  bcllum  ? 
Noinie  umim  Dciim  cl  uniim  Christtim 
lialjermis?  INoiiiie  unns  cst  Spiritus 
jii-atiae ,  qiii  snper  nos  eirusiis  est ,  ct 
nua  Tocalio  in  Clirislo?  Cnr  divelli- 
mus  et  disccrpimus  membra  Chiisti,  el 
conlra  piopiium  corpiisseditionem  rao- 
vemns?  92.  Si  qiiis  schisma  facien- 
lein  sectatnr,  regni  divini  hacreditatcm 
rioii  conseqtiitiir  176.  Contcntionnm 
ac  seditionum  aiictores  scqui  valde 
pericnlosnm  60.  Ubi  est  divisio  et  ira, 
ibi  Ueus  ηυη  habitat  180.  Divisiones 
riigiendae  ut  principium  malorum  192. 
Bonigni  simus  erga  scbismalicos  60. 

Scriptnrae  sacrae  snnt  vera  Spiritus 
sancti  oraciila  92.  In  iis  nihil  iniii- 
stum  noque  pervcrsum  scriptiim  est 
ibid.  Clem.  Rom.  nomen  Scripturae  dal 
Novi  Testamenti  loco  108. 

Scciilum  pracsens  et  futiirum  duo  ini- 
mici  1 10. 

Senccionc  et  Siira  Consulibus  passus 
esl  Ignatius  214. 

Sepiae  usus  vetitus  Indaeis  22. 

Seipens  aenens,  typns  Cbristi  28  sq. 

Sejvo  el  ancillae  ne  impercs  in  araari- 
tudine  40.  Servos  et  aiicilias  ne  con- 
temnas  202.  Servi  et  ancillac  ne  su- 
perbiant;  nc  desiderent  commmiibiis 
snmtibus  e  serviliite  redimi,  ne  servi 
inveniantiir  cnpiditatis  ibid. 

Socrates  Chrisliamis  Corinlhi  406. 

Sibylla  418. 

Σιγή  146. 

Simon  Magiis  238.  282. 

Sol  et  Luna  el  siderurn  chori  secundum 
Dei  mandatiim  orbes  suos  in  concordia 
evoivuiit  66.  Solis  altaie  iri  uibe  He- 
liopolis  72  sq. 

Sotio,  diaconus  ecclesiae  Magnesio- 
rum  142. 

Spiritus  sanctns  a  Deo  ortus  estlSO; 
effusus  super  homines  48.  Spiritus 
Dei  esl  iti  nobis,  et  quiiin  voluerit, 
Deus  aiiferet  <ium  70.  Spiiiliis  sanctus 
datus  est  homini  hilaris  (bilari?)  472. 
Spiritus  sanctus ,  qui  liabitat  in  te, 
mundus  erit,  ?t  non  obscuiabitur  ab 
aliquo  nequissimo  spiritu  452.  Spiri- 
tus  sanclus  divina  Christi  natura  112. 
113.  De  spiiitu  sanclo  fusiiis  docelur 
496.     Per   Spiritum    sanctum  Deus   in 


veleii  Teslameiilo  ad  iios  esl  ioculus 
70.  148.  Cuni  ceita  Spirilns  sancti 
liducia  egressi  siintAposloIi  ad  animti- 
ciaiidum  Evaiigcliurn  86  sq.  Spirilus 
sanclus  noniirialur  92.  150;  iri  doxo- 
logiis  216.  406.  405.  Incorruptio  per 
Spiridim  sanctum  400.  Spiiilu  sancto 
impellcnte  Ignatius  Philadelpbenses 
adbortatiir  180.  Spiriliis  non  decipi- 
lur  ibid.  Nonne  uimm  Deuin  et  «nurn 
Cbristum  babemus  ?  Noniie  imiis  est 
Spirilus  gialiae,  qui  super  nos  eilusus 
esl?  92.  Spiiitus  saiicli  vera  oracula 
siint  Scriptmac  sacrao  92. 

Spiritus  cx  operibus  piobandi,  el  coe- 
lestis  et  teiTcstris  472  sqq. 

Sponsi  el  sponsae  decet  ut  de  seii- 
tcnlia  episcopi  coiiiugium  faciant,  ut 
uupliae  secundum  Uominum  siiit,  aon 
secundiim  ciipiditatem  202. 

Statius  Qnadnitus  proconsul  lempore 
raartyrii  S.  Polycaipi  406. 

Superbia  et  insolentia  repiobantui•  40. 
190.   520. 

Syri  circuracisionem  admittunt  20. 

T. 

Τ  h  e  g  r  i  (Hegri)  angelus  super  bcslias  440. 
Tempestates    Dco    ordinanle    in    pace 

aliae  aliis  succcdunt  68. 
Τ e m  ρ  I u m  Hieiosolymitanuin evcrsum  36. 
Templum  consummalum  Deo  Christiani 

esse    dcbent  6  sq.     Teiupli    spiritualis 

aedificatio  36  sq. 
Terra    iussii    Dci    alimenta   proferl  68. 

TciTani  Deus  super  iminobile  propriae 

volnntatis  fimdaraeiitum  firmavil  78. 
Tcslamentum  vetus  Christianonim  esl 

6.  30. 
Theodotus  238. 
Traditio.     Ad  traditum  nobis  ab  initio 

sermonem  leverlamur,  deielicta  plero- 

rumquevauitate  falsisque  doclrinis  385. 
Trinilatis   confessio  92.  128.  151.  216. 

264.  406.     Trinitatem  qiiidam  perver- 

tunt  232. 
Tristitia  spiriluuna  nequissimus  et  pes- 

simus  servis  Dei,  crucial  Spiritum  san- 

ctum  470. 
Turri  aedificandae   ecclesia    adsimilatur 

422  sqq.  524  sqq. 

U. 

Unitas  et  uriio.  Presbyteiii  iinitalem 
ciim  episcopo  imitemini  122.  Tenete 
concurdiani  144.  Silis  umim  lempluin 
Dci  144.  Conrirmemini  in  fide  el 
uniorie  150.  Manete  in  nnilate  et  cba- 
litatc  162.  Tcnele  unionem  ciim  Epi- 
scopo  176.     Spiritu   sancto  impellente 


ΙΝΠΕΧ  RI-RUM  ΕΤ  PERSONARUM. 


β51 


Philadrlphenscs  ad 
180.  SludHe 
UMli  alis  B^opo  192.  iJwMBk  ca- 
nm  habeal  Polycarpiu  196.  NikU 
sit  m  Tohb  f«od  po«it  vo•  AriBwre 
144.  h  ι••!!  cooreweatites  im  sit 
•ralio,  nna  precauo,  «Μ  ΒβΜ,  vn« 
tpc•,  io  rharilalr,  in  gntfosaacto  144. 
IhM  rrrUle,  una  currile,  r«Mn|iatiiniQi, 
■u  dormilr,   una   fxe«r|;ile  Ml.    Cf. 


iltae  oni 


in   pnn- 


Ui«r  «η  ΜΙ,  •Μ 

cipio  crratan 
Ciores  CoriaUMnfli  htaoilpaMli,  ho- 
Msta  el  casta  coatdcali• 


gnfiUle  adalaieCrabMil  48.    Tui 
Λ  MM    •έ  id  φΐο4   Immm  est 
68.    Uiores   aiom  caitiUlis 


farianl ;  rharilalrin  siiatn  sinc  j 
acr^ptione    ofnnihiis  Detim  j 
fibibeant     6S.  j 
it  el  maritis  c on-  | 
iial  cMtmt  ac  •ρίΗ(ιι  2U2.    Do-  1 
MBbalarr  in  fidr  ι 
kl  dMrhat^   Η   in  ra- 
M0«    in    omni 
o«  arqaali- 
3i>l.     Uxor 
MTtr   eim*   416; 
416.     Uior 
^mae  bo•  ecerh  pornitfntiaro 
h  fM  «liclo,  dimittfnda 
44^.     Si  p«e«ilMlfaai  rsrnl.    rr- 
l^      .\oo 
aliarn 
Hic  «ctas  skii ...  »iro   el 


▼  •le« 


V. 

β  •.  ρκ•Β)τΐ«Γ  eccle«ae  Phflippemhin 
xhfa  Μμμη  98(». 


•d  Cborinlhiof  • 
104. 
44. 

P«^U  351  SM. 
■Μ  •  8ff «  pro- 


Verbnin  lcsn  qui  possidel,  vere  potest 
rt  silenliuin  ip$iiis  audirr,  ut  perfectus 
sii   134. 

Vta  duplex,  liicis  el  lencbranim  38.  Viae 
l«dt  pnesidenl  angrli  I)oi,  viac  tene- 
branmi  •ngrti  S.ilanac  ibidem. 

Vidvae  ne  negliganliir  .-ih  Kpiscopo  20U. 
Vidaae  siot  cirra  ΓηΙιμιι  Uomiiii  pni- 
dentrs  ,  inlirpcllriil  siiu•  iiil(>nni$sione 
pro  oninibu» .  lonpo  rcccdoiilos  ab 
omni  rnlnninia,  drlrt>rialiono,  falso  (o- 
stimonio.  avaritia  ol  oiniii  iiiaki;  co- 
gaoaccules  qiiod  allarc  Dei  !>ini  381. 
Tidoia  Yiro  ct  uiulii>n  liocl  itenini 
mbere.  sed  vidiiitas  sorvala  inagiuiiu 
apud  Doum  honorom  hah«*l  4Γ)2.  Vlr- 
gfn«e  vocalae  viduar  190. 

Virgines  oporlol  iii  iinmanilata  et 
casta  con.«cipiifia  >iverc  383  ;  in  liu- 
iDiUtato  manoaiil  202.  Tirginrs  Dia- 
roiiissac  voralt;m!ui*  vidiia••  1 '.)(».  Vir- 
giiiuin  spocie  rcpracsiMilaiiliir  virlulcs 
ChrLstiana»• ,  dona  Spiritns  saiicli  430. 
526  sq.   542.  54B. 

Virlutes  superiorps   ot    iiifiTiorcs  54Θ. 

Vila  cl  Diors  iucuniiuiiil  siiiiiil  142.  Vera 
pt  spmpilrrna  iioslra  vila  lesus  Chri- 
slus  est  140. 

Vilalis  episc.  274. 

Vitio  rellcto  rirttilein  pprscqiiamur  114. 
Viliiiin  ost  prai-riirsor  stplprnin  no- 
storiiiii  1  N.  Vilia  rrpnirsriiliiiiliir  taii- 
qiiaiii  dariiioiies  cl  miiiiprps,  nigra  vcslc 
indiilac,  444.  538.  546.  554.  560. 

Voratio  in  Chrislo  92.  Vocatio  no- 
Ktra  106.  112.  450.  Omnes  vocati 
sutit  550. 

Voliiiitas  i.  e.  Dei  voluiitas   130. 

Vuliiplalee  478.  480.  500.  522. 

Viilniis.  Non  nmiie  vnlmis  codem  pm- 
itlaslro  (uraliir  200. 


Xanihirns,   πιοηκίκ  Sniymaporuro  406. 
Xenophagiae  493.  iiot.   10. 


Zelu».    ZfW  prrnidnni  rxiMiiplM  51  i(\t\. 
Zoalinua    eiiin  Ignelio    vt   Hufo  a    S. 

Polycarpo  laadatur  387.      lidem  liu- 

daaliir  366. 


INDEX  GRAECITATIS. 


ήϋνχως  xccl  άβανανΰως  90. 
Ο^ρησκείκ  όόγμαΰιν   κβουνομ,ίνη  372. 
άγαίί^οηοιεϊν  114.    άγα&οποιΐα  48.78. 
άγαπκν  ως  κόρην  ^(fϋ■ttλμoυ  42. 
αγαπήσεις  vnhq  την  χρυχην  σον  40. 
u^yct  χαϊ  &αυμκστόν   έστιν  η  άγάηη 

άγγελοι  τον  σατανά,  άγγελοι  φωτα- 
γωγοί τον  Ό^εοϋ  38. 

6  άγιος  212.  356.  αγίον  με(ης  υπάρ- 
χοντες 7(5. 

άγιοψόρος  184.  290.  άγιοψόροι  128. 
328. 

άγιοπρεπεΐς  λόγοι  60. 

Ιμπεσεΐν  εϊς  τα  άγκιστρα  της  κενο- 
δοξίας 148. 

άγρίδιον  394. 

άγρνπνονντες  ονκ  εΙς  (/όβον  ϋ^εον 
άλλ^  Ιπϊ  το  πυνηρόν  42. 

αγομεν  την  ημέραν  την  ογδ.  εις 
ενφροσύνην  36. 

αγώνα  άγωνίζεσί^αι  112.  άγων  ην 
ημΐν   νπερ    πάσης    της   άδελφότη- 

^  τος  48. 

άδελφοκτονία  δΟ. 

αδιακρίτως  276. 

άδιάψενστος  &ρησκεία  371. 

άδιηγητος  120. 

άένναος    ζωη  170.     αέναοι  πηγαϊ  68. 

ά»εος  234.  372.  αί^εοι  156.  398.  α&εοι 
τουτέστιν  άπιστοι  160.  αί  αί^εοι 
αιρέσεις  238. 

τα  ά&ικτα  αρχαία  180. 

τα  ^ν  Χριστφ  αΐτηματα  324. 

κττ*  αιώνος  78.  αττ'  aicovojv  38.  τον 
αγιον  (var.  άλλον)  αΙώνα  έκδέχε- 
σΟ^αι  24. 

τό  άκέραιον  βούλημα  68. 

άκεραιοσύνη  22. 

τά  άκκεπτα  υμών  204.  305. 

άκανχησία  304. 

άλίσβ^ητε  Ιν  αντφ  (i.  e.  Χριστφ)  148. 

μηδέν  άλαζονενόμενοι  48. 

άλείφεσ&αι  δυσωδίαν  διδασκαλίας 
334.    ^ή  άλείφεσϋ^ε   δυσωδίαν  της 


διδασκαλίας  τον  άρχοντος  τον  αϊώ- 

νος  τούτου  134. 
άλο)/ίΓν  219. 
άλωπός  373. 

άμανρωσιν  περικεΐσ&αι  106. 
άμβλυωπησαι  iv  τγ  πίστει  τον  d-εον 

50. 
άμέλει  354. 

^j/  άμερίστφ  καρδίι^ίβ2.  178.240.284. 
^ί^  άμεριμνίΐ(  ϋ^εοϋ  204. 
αμετροεπές  328. 

άμεταμέλητοι  ίπϊ  άγα&οποι'ί'α  48. 
«j'^/Si;  £??  τοΐ>ί  ουρανούς  36. 
άναγωγεύς  128. 
άναζωπυρεΐν    120.    320.     άναζωπνρη- 

σάτω  ή  πίστις  74. 
οί  6?ί  ^εόν  αναιρούμενοι  130. 
άναισβ^ητείν  της  χρηστότητυς  148. 
άνακαινίζειν  10. 
άνακόπτεσ^αι    άπό   τών   ΙηιΒνμιών 

383. 
ofc  άνακρεμάμενοι  αντφ  324. 
άνακτίζειν  εαντόν  Ιν  πίστει  158. 
άνανψραι  192.  278.  296. 
άναπέμψαι  το  άμην  402. 
άναπλάσσεσϋ^αι  12. 
«^«7τλί;ρο£;ν  πάσαν  ίντολην  44. 
άναρ&ρα  ψ&έγγεσ&αι  221. 
άι^άρτΓίκσΤο?  178. 
ανάστροφη  316.  ot  ^v  παλαιοΐς  πρά- 

γμασιν   άναστραφέντες    146.    άν«- 

στραφησϊ]  μετά  δικαίων  40. 
«δάσκαλο»/  219. 
άνάστασις  ζωής  400.    «νά^ταο'ίΐ'  TTot- 

εΐσ&αι  72.  ^κ  νεκρών  άναστήσαι  72. 
άνασταυρονν  την  άμαρτίαν  210. 
ανατέλλει  πάσιν  την  παμπληβ^η  τρο- 

φήν  66. 
αναντίρρητος  225. 
άνατυλίσσειν  76. 
τοΓν  «^(ΓροΓν  225. 
άνεκδιηγητον  96. 

ανεξιχνίαστα  και  ανεκδιήγητα  68. 
«ι/6κλά/Ιί?Γο?  136.  336. 
άνεμποδίστως  164.  338.  358. 
άνεπίστατοι  του  νον  262. 
ανεξέλεγκτος  372. 


ΙΝΟΕΧ  GRAECITATIS. 


653 


ayiXrtvttv  222. 

£ψ9ρωΛος  ^tov  170.  ZU,  360. 

aw9^nm^t93ni9iu  166.  33S. 

βττ5^;τόμι^<Μ  30S. 

ί:ψ9^3Όχτογος  276. 

«r^^;Toi«rrpff«  238. 

arrwroffor^C  42. 

ttrtfiMuv  (τ«Γ.  lecL  -^of)  244. 

irtifioluv  222. 

άττίόοιος  τον  μη  iTto&itviir  138. 

ηντιμιμησασ^αι  128. 

ό  a»T/Ci}/o;  (de  diabolo)  402. 

μίσχος  άηιμισ9ίΛς  106. 

i^m/piaro;'314.  3S5. 

ariici^or  200.  202,  22i.  29b.  310. 
314.  artft}fi^K  262.  S02.  mytfiUv- 
rov  νμών  ΙγΛ  ^  138.  artitifvxov 
νμύψ  το  nrtvum  μου  194. 

άψτο^'^ίίλμίίν  S.'  78. 

ά1nfm^fiλ^τoς  404.  rflciorijc  arvn/o- 
βλ^ος  100. 

dbvirojrpfrof  116.  et  alibi. 

^iOT/ip^roc  ούσα  παντός  χαρίσμα- 
τος m. 

MtMfor  mtmSfy  350. 

άξιατάπητος  46.  178.  282. 

άξίαγνος  340. 

a(i/7ra<rDC  294.  340. 

άξιό^ΗΗ  164.  223.  278. 

iiιotnίτtυxtoς  340. 

ΛΙζ$ο9Μύμα9τος  17S.  282. 

iii^jrieemc  irr/v^cryoc  2&2. 

iftlioyuDrafMirroc  132.  172.  226   32u. 

άξίομνημόηντος  2hA. 

άξίοτόμαστος  122.  322. 

ίό^/ητος  66. 

άηατίύΡίς  244. 

d^^eJLUTfViu  rov  fiiov  394. 

inm^^ttoq  230. 

antoiuMmutoc  iiatwa  138. 

i;rfi«v»«poc  Vveov  168.  342. 

ίπίσχοηος  ούχ  ύφ*  ίαντοΰ  ovJi  <fr 
dh^^XMi'  174. 

l<{}«o»  inodourai  &ίψ  22S. 

iwo^avitv  #/f  το  αύτοΰ  (i.  #•.  X^.) 
ηά9ος  144.  anoSayiiv  ίΐς  Χριστον 
*t^9ovw  170.  <lno9.  /y  Χριστφ 
360.    άηί&νησΜοτ  28.  oot.  19. 

anmllmift^em  60. 

««(ipQC  9aXmoem  68. 

άδηλος  Mmi  Ληπηϋίψίύς  370. 

άηέχατία^ΰη  194.  298. 

άηληστ*»ς  aaita^i  τ»νος  964. 

άηοα$νΙίσμ/νος  338. 

άΜθδινλι*τμλς  176. 

ΛηοΙν;  rrmyytJJar  36. 

anoliintiy  ιόν  tfoBor  τον  9tov  ΜΙ. 
έηοηίητ*ιρ  της  6<9ον  110. 


α.τραχτη  332. 
.  ά;τρό<»ο;ιο(  232. 
Ι  ii;i^(Hr<r<itc  98. 

;  «ffpoffwJToXiixrwi  fffcyrn  inovfnt  46. 
άρψα&(ας  fl  -^f/n;  236.  not.  18. 
I  n^ro;  ^foO,  ό  aoroc  roi)  <9^οΰ  (124.)> 

αριος    ζωης^    άρτος   ονράΐ'ίος    170. 

346.    124.    ό  άρτος  τον  ^ρ)'ου  78. 
ά^χά)'}'ίΙος  26S. 
τη  ((ρ/«Γ((   180.  noU.  286. 
άρχ^χαχος  238.  294. 
άρχκρίνς  των  ηροα(^ι>ρώνημών3^2, 
6    άρχων    τον    αΙωνος    τούτον    134. 

l.itt.   I5f>.  170.   178.  336.  344.  362. 
άσ:ίααμον<:  anodovyai  356.   μιταάον- 

rai   τη•ι    τον  iv  χνρίφ  άσπασμόν 

362. 
άτη•(ζ(ΐν  ^ς  ιό  αψα  τον  Χριστού  54. 
άτημ(1({τω  84. 
ατριστον  φρόνημα  .Μ64. 
av9n>iixov  280. 
άχλνος  )'^μ€ΐν  106. 
άχοάριστον  &(ον  fJrai  232. 
ανΟαίΩ^ίως  ^χ(ΐν  τι  246.,  τό  άπο^α- 

Vfir  144. 
ανλίσ»ητ€  iv  Χριστφ  250. 
i/f  rfirfii<rtv  iniaovvttt  371. 
ccvrff()faxov  32S. 
αντ(ηαίν(τος  76. 
ο/  ni'Toμoλovvτfς  άτιό  74. 
/;τί  Γ0  αυτό  144.    ^Tii  το  αύτο   γίΐ'€• 

σ9αι    178.    182.    332.,  ανναχϋ^ηναι 

7S.    /;ΐθ<ι>  Α-ιΙ  Γ0  αντό  28. 
irr//<i  {aiftn  286.  not.    άφίησίν  286.) 

ό  Χ(/ριο;   1S0.  286. 
άιμίοξη'ία  80. 
ααοβία  &fov  42. 
πΑ^οΐ'^χτ^Γΐ'  τΐ7>'  άγόάίνση'  22. 
άχρονος  2(Η». 


ϊχαστον  βαδίζων  χατ α  ι  ας  Ιπι^νμίας 

κύιον  50. 
ttatX&etv   €ΐς  τό  βαβίΧαον  {ύς  r^y 

βασιΧ^ίαν  112)    τοΟ  ,^ίοΟ  110.  112. 

^iaήξoμtv  ίΐς  ιην  βασιλ.   τ.  »*.  114. 
Tiif  βησιηΊστηρια  374. 
βίβηιωσύνη    iti. 
βέλίαρ  370.  («ΊΙΓ.  -  /fff)  272.  («.•ι .      iftr) 

334. 
/fit;C#iv  224. 

βρόχον  Ιαβην  τη  φνχη  2.Ί2. 
βιβλίο  ων   136. 
βοίάνη  (IrannlBti•)    156.,  διαβόΧον  130. 

330.    β(ίΐάνας  ασηνας  ού   γκαργ(ΐ 

ΊησοΙς  Χριστός  176. 
«}(  f ;  ^•'oc  στόματος  βοήσωμβν  ηρός 

aitov  tU  τό  80. 
flttvXti  352.  368.  398. 
βονΧησις  56.  80.  80. 


INDEX  GRAECITATIS. 


βούλημα  66.  68. 

υπομονής  βραβεΐον  ΰπέαχεν  52. 

βύααντξς  τα  ώτα   128. 

V' 
Jic<  της  υπομονής  γάο  404. 
,9{ού  γέμεη>  ΙδΟ. 
άπο  γενεάς  είς  γενεάν  406. 
γεγύ'νηκαι  316. 
γεγόνει  402.    γ^γονκν  250.    ΙγενηΒ-η- 

ac(V  98. 
γενί'ητωρ  326. 
^αμεν  ΙπΙ  γης  112.     ^ττ*  τήί  /ής  cSv 

8.    x«t  ^7ίί  (adfl.   T^?  298.)    γης  καϊ 

h>  (add.  τ^298.)    oiiqavw  194.  298. 

|jf  γης  προς  ούρανόν  328. 
ή  iv  ^^εφ  γνώμη  ί98.  302.    ;?«?«  ;^νω- 

^ijv  ϋ^εοϋ  346.  362. 
^y  yi?i>«  56. 
γονυκλιαία  214. 
τελείαν  εχειν  την  γνώσιν  2. 
κάμψαντες  τα   γόνατα    της    καρδίας 

υμών  102. 
το  γρα^εΤον  {=  η  γραψη)  74. 

δ. 

Δαναΐδες  καϊ  ^Ιίρκαι  52. 

δεκαδύο  18. 

^(ΤίΓιο  (orabal)  30. 

δεσίίρτωρ  204.  304. 

τ«  δεπόσιτα  υμών  204.  305. 

ο   δεσπότης  (de  deo)  54.  56.  78. 

ό  δημιουργός  256.  ό  δημιουργός  των 
πάντων  72.  ό  μέγας  δημιουργός 
68..  ό  (Ττ;/^.  καϊ  δεσπότης  απάντων 
78.    ό  δημ.  και  πατήρ  των  αιώνων 

η  δημιουργία  68.  282. 

δημιουργεϊν  ^1. 

δημοτελής  πανηγυρις  364. 

J/a  τρίώλ'  ημερών  ανέστη  369. 

διάστασις  γνώμης  286. 

διασπάν  τήν  όμόνοιαν  296. 

δίγλωσσος  40.     διγλωσσία  40. 

δίγνωμος  40. 

διάϋ^ηται  Ιν  ημϊν  διαβήκην  34. 

δικαιοπραγία  76. 

Jt7oyo?  382. 

διορϋ^ονν  Ιπϊ  το  άγα&όν  68. 

διπλοκαρδία  42. 

δίψυχος  318.    ot  δί^ρυχοι  58. 

δισταγμός  92. 

ot  iiiarwCoJ^Tf?  58;    οί  (ί/στ.  τ^ί  καρ- 

Jtf<  114.    ίΤιστά^ί/ν  r^j'  ι/'ΐ'/ζ/ν  70. 
διώκοντες  άνταπόδομα  42.      ()'/ωχειΐ' 

^j^  &ανάτω  8. 
διώκται  των  αγαθών  342. 
το  Jozfrr  („ad  apparentiam")  188.    τω 

cToxfrv  236.    J^ox?;ait  236. 
ot  κα^'  νπεροχήν  δοκονντες  102. 


δοκιμώτερον  νπερ  χρυσίον  40^. 

τοΰί  τ«    S^avatqj   δεδουλωα/νους  38. 

Μόθ-η  ύπ^ρ  ημών  {το  (άμα  ^Ιησον 
Χρ.)  ϋ8.  το  «tjti«  αυτού  εδωκεν 
ύπερ  ημών  96.  ό  Joi)?  εαυτόν  ΰπ^ρ 
τής  του  κόσμου  ζίοής  308.  ίΤοϊ/ίτα 
τ/}   ^Ι'νχή  -ϋ-ράσος  40. 

δροσισϋ^ήναι  τήν  εκκλησίαν   150. 

«ί  δυνάμεις  του  σατανά  332. 

ό  Ji;)'«ffri;i  (de  Chrislo)  373. 

Α/'  οσοί'  ?]ι/  ^j'  δυνατώ  38. 

ψίι;)';///);]'  206.  305. 

δύναι  {διελ&εΐν  342.)  «ττό  κόσμου 
προς  ί^εόν  166.  342. 

δύσερις  324. 

δυσΟεράπευτος  126. 

δυσώνυμος  296. 

το    δύίόεκάσκηητρον   του  ^Ισραήλ  76. 

το  δωδεκάφυλον  100. 

δωμάτιον  396. 

ίΤωο^κν  άποί^νησκω  160. 


^fb'  .9i;(7f/?  369. 

^«j/  τΓίρ  122.  148.  164.  166.252.  338. 
358.^  ^«j'  ττω?  188. 

Mf,9•'  εαυτού  {=  ^μαυτ.)  154.  εαυτόν 
δίδωκα  188.  ^ 

ή  Γου  π  άχθους  εβδομάς  214. 

οί  εγγιστα  γενόμενοι  50. 

ίγεΐραι  Ικ  νεκρών  378.  382.  ηγ^ρϋη 
από  νεκρών  160. 

^γκακώμεί'  {^κκακ.)  108. 

εγκεκύίΐατε  εϊς  τα  λόγια  τού  ί^εού 
98.    h';i(i7iTi/)'  είς  τάς  γρα<^άς  92. 

Ιγχειρίζεσ&αι  220. 

είπαν  58.    ίίττο)'  (impeial.)  54.  not.   5. 

ί^ίί'  38.    ητω  91. 

ίίίίος  ποιήσαι  402. 

είρήναρχος  394.   396. 

είρωνες  καϊ  μόρφωνες  246. 

θ/ί  το»'  6<f  ειλόμενον  r οττοί' ί/σίί' 366. 

είσελ&ατε   10    ηοΙ.  25.   12.  not.  39. 

εΙσέρχεσΟ^αι  εϊς  εύχαριστίαν  ί^εού'^3'2. 

εϊσκομάσαι  306. 

{Γτοΐ'ϊ'  3.50. 

ό  εκατόνταρχος  κεντυρίων  404. 

εκαστον  --  άνειληίΐότας  50. 

εαυτόν  εκδοτον  δούναι  τ  φ  ίί^ανάτο)  188. 

τοκ  ό(f{i^aλμoΐς  Ικδραμεϊν  225. 

ot  Ικεΐσε  πιστοί  362. 

ΙκζητεΐσΟαι  366.  374.  το  «///«  αυτού 
^ζητήσει  από  378. 

Ικκαλΰητειν  221. 

ίκκληαία  ^foD  184.  290  at  Ιχκλησίαι 
τον  β•8θύ  162.  ή  εκκλησία  τού  Ο^εον 
ή  παροικούσα  Σμύρναν  391.  r/  ττκρ. 
^j^  Φιλομηλίω  391.  ή  7Γ«ρ.  Φιλίπ- 
πους (var.  -  πποις)  376. 

Ικκλΐναι  τόν  ^άναγον  369. 


ΗΙΒΕΧ  GRAECITATIS. 


665 


(χχίχνμα»  ttyanmv  178.  2&3. 
ίχίογη'^     ^""^γκς  nottir  ihr^  404. 
oi  iitii  ι^ύ  τον  9fov  96. 

λ/mr   .1  ^  --   fxotttti   xta  o/ovfl 

fxxofunutrovg    τ^ς  ixffrov    (^iX^C 

3^.  ' 
ζ^Ιος   xn)    (ρις   f&rη  fifyaXa  f^fQoi' 

ζ•»θί»'  52. 
ixgn/^rai  /ς  (ληίβος  102. 
ixcriiaiu  της  ινσιβ^ίας  373. 
ixTffnir  την  oiafruav  ποός  nya  374. 
ίσχηιος  αντών  xtd  ixTontua  172.346. 
έίληηαμος  36•*. 
ϋηίζΗ^  /λ)    Tor   &f<tr  h^.    /λ*  «ν- 

roi^    IS.     /λ*    ni«fy    2S.     fiit    roi• 

orici«^r  26.    /λ#   r^   orouaTi   xv- 

?'(ov  .t8.    ϋηις  ίΐς  i6r  Ίησονν  26. 
ληίζίΐν  ttg  ttvTor  178. 
ififiYt^^fi  ΐψ  ηροσωηψ  398. 
fu:Ti^tfv*iv  316. 
iuninew^r  200.  302. 
//i4f  tTor  ai^ r «^or  33Γ».    tutfvt oc  JO/- 

pf«  r^v  ΛίοΦ^ής  2t). 
/r  ^ri  «/rni   174. 
fr  rwr  Jih»  130.    ;τοο^  h'  των  όρ^ων 

5«. 
1/;•«    iv  τψ    Μωα^    2S.     ήχΛίΐ•    h• 

ααηχϊ  8.    /r  «ταρχΐ   <^Λΐ•ί(>ω.ν*ι»  30. 

οί«    ii3(iv   iv   χυμηψ    κίκζονα'κς 

62.    /r    9ϋΚΉ    ϋανήιον    TntoaJo- 

^ftfomii  28. 
ίΜοίψΐίΤ  iraliic^  τuςχ^^iιίt<i  ηνΐυν'Λ2. 
/fwrApMJTfaaf  266.   ^νην3γωηηχ/ναι 

218.    (ναν&ρώηηαις  JU6.  :iO«». 
ίνα.Ίο^νηαχαν  37υ. 
ir»Q^YOV  φώνημα  248. 
MiSovttt  τίοος  τα%  ΐ'7ΐ€ρσχίαί»ς  366. 
irovaaa9ut  ιόν  χι\ί  ■  -       -  Ίησούν 

Χρ.  262.,  #ηΤ.    t»,  Ι'   76. 

ό  htniil,.-  ttlmp  Tiori, 
/  r<u  126. 

/ι 

ivnfytiv  iv  τι VI  282. 
1}  fv^aOt  άηόίαυαις  114.    r«  iv&mdi 

μιαηααι    IIU. 
νμΰς  ίνχίχοημ^νους  τω  ίηιοχόηφ  124. 
ivfMxii,  ιχον  f/jtv    τόν  ό^' 

xort  ύίάιην  284. 

/ι  i^m  132. 

/ι   .,  .      ■    -         ,  .-.. 
(να«ομα1*α0ις   284 

(Ιάγ'αν  ίίς  ί(ίγον  tk  in^yγ»lμfrm^^Λ. 
ίξαχοράζίο^α»  r^r  «i/wrfor  «di«ir«r 

3»2. 
(ituft^vut  ^ημα  /χ  τον  ύτόμΛψι*ς4Λ2, 
Ιξαχοψτ (ζιοναιν  ίΐς  ίγ»ν  60. 
^r  ,'..«   '-^η^ίνήοΛΠ  17β. 

/.  «i. 

/,'  i    12ϋ.  154.  196.  230.  316. 


ί  f/k  roaovTO  (ξηρίΟαν  9^νμον  92. 
Ι^^^^ρησιτι    62.  98.     (ξοΙ(ί^ρ(ν»η- 

σονιηι  60.    (#^ολο.?().  373.) 
οί  iioxfίl^tvτfς  ftg  πολνί^ίΐαν  250. 
(ξότον  371, 

(ξου9ίνημη  64.   /^ov^fftri'  16.  274. 
ίξονσιηστης  306. 
ίηηνα^ρήμωμίν  /λ)  σχο;τόΐ'  66. 
/.1  *  /»•»•οι'ί;   Ιί(βΗν  374. 
ίηιιιαχϋί'ίη  (pro  ^Λΐ,σ/.)  322.  uot.  4. 
ίηανορ,'^ώααι  302. 
(nnffQOdiToi  fy^vovTo  92. 
infiatiynv  306. 
i^ffnfQ  2*^0. 
(η(ξ(ργάζ(σ9αι  94. 
(7Τ^ρχ(τα{  μοι  Xfyfiv  225. 
ή  (τιήηίΐα  τοΰ  αΙώνος  τούτον  242. 
Γ^  nnotAfiu  (ηιγ^Ιάσομαι   104. 
fnixnxttlkaaataikai  94. 
/'p;'fji  f:iiyQa(ftjrni  338. 
fTtilfi^fi  μ€  ό  ;^οοι•ος  222. 
(ηινομη  90.   nol.   5. 
(ηιαχοπημ^νψ   198. 
(ηιτνχΗν  Ο^ιού  'ΜΥΙ.   d^Fov  Ιπιτνχ.  162. 

164.  166.   HiS.  194.  200.  204.     Χ()ΐ- 

σΓοΓ'   ^-τίΓ.    224.    232.    7i;iTot}    Αρ. 

/.7/ τ.   168.   (τίίτυχ.  τον  χλήρην  240. 
foyaaij  pt  iQyaafi   42.   ποΙ.  30. 
ό  iρy(^7rι(n^χtης  78. 
f^fiUCnv  310. 
ίηημην    kiVtti    ({ρη'ος    vy(ως  ίχοναης 

351. 
ίσω9(ν  (—  /^σοι)  34«». 
^({κηΊ'ώαων  5S. 
έτ(ρίΗΪιόάσχαλ(Γν  200.  302. 
htooSn^im    146. 
Ι  ο/  ϊτίροάοξονντίς  190.    194. 
ο/  ίτ(ηοχ).η•(ίς  58.  94. 
ίτι  χ«ί  ^τι  (ρωτώ  νμϋς  44. 
j  #i;«i'Kr(>f;Trof  372. 
ο/    άτιύίΤτολαι    ημΐν    (vηyyilίσ^ησav 

86.    ο/  ίύα^'/ίλ/ίΤΓΛ^  30b. 
(ύηρίστησις  S-fov  296. 
tύaρμoλoy(ΐσ&ai  328. 
ίύίίχτως  82. 
tvk(t)'ovanv  62. 
ίύνοϊχώς  Jittxtia!fni  212. 
ίνοιχηνόμηκίς  161.   338.  358. 
tvnona    206.   30.j.     ivTTotffv    τΛΐ'  Ζ;;»- 

»(>OF  371. 
ίύηρό9νμος  3&6. 
tVQtiyriVHi  (ν  χΐήηφ  ΐινός  330. 
f^rrr.')^;  200.    tvnTtt9tTv  304. 
(νσννίίόηίοι   142.   180.  246. 
fiytntic  tv  xarnXaliii  42. 
Α/'  •  ' wi   33H. 

»«/  '  ηαίυν  (elibi  -αίυν)  f/nv 

(- i.ir  »i|  158. 

£/4«  If»  UiHv(aiaa9ai  360..  ^^κ  4φ^ 

diiy»((fh0»ui  374. 


656 


INDEX  GRAECITATIS. 


ζ• 

τό  ζήλος  156.  όΐ((  ζήλος  50.  (bis)  52. 
άιά  ζήλον  50    52.  (ter.) 

ζηλίοτης  άοίτής  350.  ζηλωτής  ηερϊ 
τό  καλόν  384. 

ζηλοΐν  322.  not.  4. 

χατά  αν&ρωπον  ζην  154.  228.  κ«τά 
αν^)ρω7ΐονς  ζην  172.  346.  362.κ«Γ« 
S^eov  ζήν  320.  κ«τ«  ^Ιηύονν  Xqi- 
στυν  228.  χ«γ«  γνώμην  τl•εoΰ  ζήν 
362.  κ«Γ«  σάρχα  ζήν  328.  τό  άλ?;- 
t9^/i'ov  4'^ ν  160. 

οΐ  νηό  ζυγόν  τής χάριτος  Ιλθ^όντεςβΊ. 

ζνμη  χάριτος  250.  ζύμη  κακή,  πα- 
λαιωΟίίαα^  σεαηπνία  {Ινοξίύασα 
148.)  250.  148.  νέκ  ζύμη  δ  Ιστιν 
Ίησ.  Χρ.   148. 

νάωρ  ζών  170. 

ζωοηοιεΐν  14.  28.  30.  et  saepe.  ζωο- 
ποΐ€Ϊσϋ•αι  12.  ζωοποιονν  πνεύμα 
366. 


μείζων  η  ίκεΐνος  30. 

ηπερ  126. 

ηκειν  iv  προαενχΐ]  42. 

θανατηφόρος    160. 

Ό^^ατρον  γεν^σχ)^αι  τψ  κόύμο)  356. 

θελήσατε  ίνα  καϊ  νμείς  θεληθήτε  172. 

τό  t^^^^w  200. 

ό    ΙπΙ    πάντων    θεός   258.    268.    τον 

θεόν   τον  Ιηϊ    πάντων    (adde    καϊ 

τον?)  κύριον  ημών  ^Ιηαοϋν  Χριστόν 

370.    ό  θεον  άξιος  καϊ    υμών  120. 

τα  παβ^ήματα  του  θεοΰ  48. 
θεοδρόμοι   176.   276.    θεοδρόμος  204. 
θεοδίδακτοι  44. 
τ.  θεομακαρίατον   {-ρίτον  186.)    7Γ«- 

i>oy?  290.  186.    θεομακαριατότατος 

204. 
θεομάχοι  238. 
θεοπρετίέατατος  194.  396. 
θεοπρεσβύτης  194.  298. 
θεοστνγία  80. 
θεοτίμητος  314. 

ό  θεοφόρος    118.  350.    θεοφόροι   128. 
«7τό  Συρίας  μ^χρί  'Ρώμης  θηριομαχώ 

168. 
τόί'    καχ^αρόν    αέρα    θολονν  άκαθαρ- 

σίαις  372. 
μεγαλοπρεπής  καϊ  ένδοξος   θρησκεία 

92. 


rJwTf  386,  not.  2. 

/iTi  et  ίίΤε  fluctiiant  34.    not.  15. 


Ιερωσύνη  τό  πάντων  αγαθών  h>  av^ 
θρώποις  άναβεβηκός  298. 

t'>fo?  ^Ιησούς  Χριστός  158. 

ιλλιγγιάν  270. 

tV«  fifr  16.  not.  38.  ϊνα  άδεται  124. 
ηοΐ  3.  ίνα  ην  374.  ti'«  Ικπλαγή- 
σονται  16.  ^^^oj  iV«  342.  θέλων 
ϊνα  εύλογηΟ^ΐι  30.    fcTf/  ϊνα  πάθτ}  8. 

ϊνδάλλεσθαι  70. 

/ου^Λ/σ,αό^•  146.   148.  178. 

ίουδαΐζειν  148, 

tffff  ;f«t  i^for?  τιμάν  350. 

J";^V-uV/«  22.         ^ 

ο?  yiJO/τό  μοι  νηό  τα  ϊχνη  ευρέθη-- 
ναι.  132. 


καθά  που  219. 

ή  καθολική  εκκλησία ^  192.  404. 

καϊ  ίμΐν  δε  142    ;f«t  τους  προ^ήτας 

δε  178.    ;f«t  μετά  βραχέα  δ^  .Ί75. 
ό  καινός   άνθρωπος  ^Ιησούς  Χριστός 

136. 
καθαιρεΐτο  336. 
καθαιρέτης  θεών  398. 
κακεντρεχείς  308. 
κακόβουλος  244. 
κακοδαίμων  210. 
κακοδιδασκαλεΐν    114.    κακοδιδασκα- 

λία  276. 
κακοτεχνίαι  202.  304. 
καλλονή   80.   94.     τό    μεγαλεΐον    της 

καλλονής  αντον  94. 
καλοκαγαθία  132. 

καπηλεύειν  τόν  λόγον  250.     τόϊ'    λό- 
jO?'  του  ευαγγελίου  230. 

καροϋχα  396. 

καρποιιορεΐν  εϊς^Ιησουν  Χριστόν  377. 

ίί?  τό  εύαγγέλιον   καταγγέλλειν  178. 

κατακερτομεΐν  372. 

καταλαλιά  378. 

καταλύειν  την  ζωήν  356. 

ό  καταμανεις  της  ιερωσύνης  298. 

καταντήσαι    εως  θανάτου    377.      t/ς 
πέηειρον  καταντά  70. 

καταξιοπιστεύεσθαι   158. 

καταπαίζειν  τινός  352. 

καταπονοΰντες  τόν  θλιβόμενον  42. 

καταπαύσας  τα  τΐχ  '>τα  36. 

καταπέπληγμαι  την  Ιπιείκειαν  αύτοΰ 
276.^ 

καταρρητορεύειν  372. 

καταστρηνιάν  του  λόγου  310. 

καταπττάζομαι  226. 

κατατολμάν  244. 

καταχαροϋμαι  104. 

κατευοδονσθαι  πάντα  150. 
!  χατίΐ'ώττίοΐ'  382. 
j  ;?«Γολ4^ωζ)εΓ}'  352. 


INDEX  GRAECITATIS. 


65: 


I 


vMo  xirutnmt^  </r«<  162. 

«JU^/rov^  266. 

χληαοηζομιΠΗ  370. 

JUtdr  Mltiocmftiac  32. 

T«f  Mlttimc  88.  bis 

of   MftmfiiTf^ot  Mttk  ol   ιΓιάχοιχΜ   »«d 

6  io(;ro;  xi^^c  2S0.    ffic  ^r  «ivCf 

*E<fiaimr  (νρ(ί^ώ  130. 
χοιματΜΜ  η  ννξ  72. 

«o2iaa9«i   uftcr  rwr  24.  40.    χοίλη- 
^«/efr   rofV    60.    66.     goUmutt-fM 
aym^  42.    9   «X«rf  «OMUf   ^«^  1 
T^  »(5^  96. 
6  wofUf^mQ  402.  | 

χοαμοΛΟΛίορ^ς  332.  I 

x^mfimtonttQim  373.  < 

jrwpf>opogg»  yf  66.   IxtfO^po^^V  236.  ' 

»jvo  ;if«pArff  136. 
4  ann(«E«f,  f  ύταατβισιμος,  η  βασιλίς, 

4  ^ireroc  nmemv  τύψ  ήΜί(>ώΐ'  248. 
«•^«rvovM  257. 
χωμψίονσιρ  Ηιν  ayactaatr  '291. 

ι. 

Itifitir  Tifr  itf^atr  imv  άααρτιύν  38. 
ImSooii^tm  κνης  126.   JUc»^^"»'  ι 

326.       ,  ! 

ό  Zaijroc  £ψ9^ηος  8Q.  < 

JUtJUrr  /λΙ   γΐ^ασης  {οψψ.  iml  itm-  | 

νοίας  ίχίβν)    250.     JlrrJUi>    7f«ovr 

170.  344.    Χριστόν  Ίησονν  kaktiv 

148.    Imltir  Mta  μη  tirtu  334. 
lmoMUpoς  282.  328. 
^νόμψίΜΡ  6  Ιωάς  σου  14. 
οί  ΙατονρχΛ  τηςχάρίτος  ιού  iHov  54. 
jroLUk  4^«r  liintt  Ira  ^tov  μη  λα- 

nm^iihi  156. 
Itixotmxttir  άπο  68. 
r<b  JU/^«v«  214. 

AijVffi  40.  noL  6.    λ^μψη  40.  noU  9. 
ΙινοΜίιλάμη  58. 
Imar»via9tu  t6r  XQtatov  168.  342. 

L•turiύσaτt  ΐψ  Χρ*αίψ  νηΐρ  (μον 

360. 
Uxrm  282. 
T«yA  Λ^χοτ  f #f^«  ii»tm»mt  352.    «rf^t/ 

i^/Dv   i({io(  366.    oi^trog    ioyov 

M$iow  M^wm  368. 
γίγραητοί  tw  τοΙς  Ομμ  loyotc  34. 
Ινμα/ηα3α4  iavtdv  til. 
Ivaat  tiSirng  τον  ξόον  377.  ^ 


1}  ua«f  igff  f  n^'/.  uat/i}i  η,-•/Γ^»  ti*  έ  n  t  ΛοΟ, 
PaTUS   APOfT. 


σηίρμη  μβακρόβιον  64. 

μαμωνά  110. 

πν^Γ/iffriJro)  μαργαρΐτα$   130. 

ϋαρτι^ιοι*    (He     morle    martyris)   216. 

374.    μαρίυριχη  τ(λ(ίωσις  364. 
μαρνχώμϋ'ο*  ror  ioyov  χνρίου  24. 
μαίαιολο)•ίη  378. 
μαίαιοηονία  5ϋ. 
μίγηΐόάωρος  3ό2. 
μί)'αΙ<Μ^ροι•(ίν  3<»4. 
μ(γαΙοηρ(ηης   92.    104.    μ(γηΙοπρ(' 

ταίς  όωρ(ηϊ  66. 
μ«;ΊΐΑθ(^((^/ιω)'  62.    μtγaλofiάημoyfΐv 

^^^ορηϋοσύΐ'ΐα  128.  ηοΙ. 
Mmlo<ri'}'i7   404.    406.    -;ΐωσύηι    68. 

104.  elc. 
μ(&ΌΟ(ν(ίν  τα  id/irr  roi;  χνρίου  προς 

τάς  Ιά/ας  (ηι&υμίας  385. 
^  τον  μέλανος  υιίός  (ορρ.  Tfp  (/ωτί)  42. 
μίΙίτάσ^Λΐ  ^ηνάτον  χατάλνσιν  136. 

τ(λ(τώμ(ν  τον   φνβον    τον  ι>ίοΟ  7. 

μ€λ(τ(ον  (ίς  το  αώσαι   ψνχην  42. 
ηροίγνω  μ^λλαν  *σίσ'Α«ι  88.    <ι/«;'- 

5'ίλιςο/4ίΐ'ο<  μ^λλαν  (ρχίσί^αι  88. 
rufllfv  12.    14. 
λαβ(ί)'  μ^ρος  (ν  άρι&μφ  των  ηαρτν- 

ρων  4UU. 
μίριαμοί  180.  192. 
μίαίτης  308.  ρΙ  alibi. 
ro  μισότοιχον  236. 
μίτήμιΐον  ^μβάλλαν  26(•. 
μέτανο(ΐν  i/f  i^foi'  192. 
μέτηξν^=  μ(τ(π(ΐτη    90.     not.    4.     6 

Jlaoc  ό  μίίαξν  32. 
/ecfTOV  μίτρ(»ν  156. 
μηί^κμώς  78.  98. 
Ji«  T^f  μΠΧ"*''!^  ^/n^foD  Χρίστου,  δς 

(ατιν  σταυρός  12Η. 
τ«  μιμηματη  της  αγάπης  377. 
μιαηταϊ  &fov   154. 
μόνον  Υνα  168. 
μονότροηος  255. 
ίΙροη'(ς  χαϊ  μόρ({ωνίς  246. 
μνί^ίίμίίτα  παλαιή  146. 
μυσαρή  μ^^ιχ^ία  76. 
μωμοσχοπ tia^^at  381.  μωμοσχοπη&^ν 

86. 
Μωνσης   64.   88.   98.    Μωνσίως  98. 

371.    Λ/ωέ;σ^ΐ'  50.    Λίωσής  10. 219. 

244.    286.    rl    ftefpimiimr.      Μωσίως 

28.    190.  291.     Λ/Μσ^  282.     Λ/•>9«ΐ 

241.   24»»    '»»r    -ίτ^). 

xuluL•     »'if"    '  toXautir    (ιόνιος 

της  Ixtt  ι       ,     ' '  ιης  358. 

ΨίΜΟΜ^^ος  190.  294. 
Vicltta  τον  Χριστού  308. 
42 


658 


INDEX  GRAECITATIS. 


νηπιοχτόνος  270. 

νηύτεναν  την  νηΰτε^αν  \4. 

ίίνθρωπος  νόμισμα  Ιύτιν  24Γ>.  νομί- 
σματα άνο,  υ  uh'  Ο^εοΰ ,  ο  ^t  κό- 
σμου 144. 

ξ. 

ξενίϊίμον  παρ^χειν  336. 

παραβΰσαι  ξιψίδιον  402. 

ο. 

λαβόντες  ϋεοΰ  γνώσιν  ο  Ιστιν  ^Ιη- 
σούς Χριστός  134.  ν^α  ζύμη  6 
Ιστιν  Ίησονς  Χριστός  148.  Ιν  ηί- 
στει  ο  Ιστιν  σάρ'ξ  του  κυρίου,  καϊ 
Ιν  αγάηι^,  ο  εστίν  αίμα  ^Ιησον 
Χρ.  158.'  τούτοις  πείσ3•ητε  [ηι- 
στεύσατε  344.)  οις  γράψω  170. 
344.  7τρ6\ίηλον  ποιήσας  δ  δεσπό- 
της nominativo  absoluto  dictum  58. 

όάόν  οδεύειν  40.  ίπϊ  την  οδον  ηλ- 
πισαν  καϊ  ουκ  Ιπϊ  τον  ϋ^εον  αυτόν 
30.  πορεύεσ&αι  Ιν  όδψ  ί^ανάτου 
40.  η  οδός  του  φωτός,  η  του  μέ- 
λανος οδός  40.  sqq. 

οΙκοδομη  -ί^εοϋ  128. 

ϋ-εοϋ  οίκητηριον  316. 

οίκουργεΐν  48. 

κατ^  οϊκονομίαν  Ό^εοΰ  136.  δι^  οϊκο- 
νομίαν  άπέϋ-ανεν  360. 

οϊκοφϋόροι  134.  334. 

όλιγύψυχος  208. 

όμόδουλος  280. 

όμοή&εια  ϋ-εοϋ  302.  ομοη&ειαν  ^εοϋ 
λαβυντες  144. 

at  όμόζνγαν  310.  312. 

Ιν  τοις  εργοις  αυτόν  όμολογώμεν  108. 

Ιμβλέψίομεν  τοΐςομμασι  της  ψυχής  &&. 

ομμάτων  τυφλούς  2G8. 

ερις  Ιπι  του  ονόματος  της  Ιπισκο- 
πης  90.  τό  μεγαλοπρεπές  και  αγιον 
όνομα  104. 

εϊς  τούπίσω  άφορμάν  72. 

όπως  λυτρώσυνται  100. 

όργανον  του  πνεύματος  316. 

όρυγμαδός  κακίας  238. 

όσημε'ραι  255.  371.  ^ 

ό  όσιος  368. 

όταν  γίνεσΟ^ε  132.  όταν  μηδεμία  ερις 
Ινείρισται  126. 

οπόταν  καϋ^εΐλε  28. 

ότι  ^  δια  τί  16.  not.  29.^  18.  20. 

Ιξεπε'μφχ^η  ό  Χριστός  ούν  86. 

ού&εν  (var.  ούδεν  ι  144. 

ουσιώδης  λόγος  248. 

ην  πρό  όψϋ^αλμών  υμών  48.  πρό 
όφϋ^αλμών  λαβείν  52.  πρό  όφ&αλ- 
μών  ειχον  φυγείν  392.  οΐ  όφΟ^αλ- 
μοϊ  της  καρδίας  82.    οι    της   καοδ. 

^  of/^.  392. 

oipij  (var.  -ει)  86. 


7ΐαγϊς  του  διαβόλου  278. 

παιδάριον  394. 

παιδεραστία  310. 

παιδεύειν   την    παιδείαν  του    φόβου 

του  ϋ^εοΰ  381. 
παιδευϋ^ηναι  είς  μετάνοιαν  102. 
παιδοποιεΐν  316. 

παιδοφίίόρος  22.    παιδοψβ^ορεΤν  40. 
τό  παλίμβολον  268. 
παλινδρομείν  270. 
παμπ  αν  234.   παντάπασι  356.   7Γ«ντ« 

ε/σίϊ'  74.    πάντες  πανταχη  104. 
παμμεγεχ^έστατος  78. 
παντ επόπτης  100.   104.  386. 
πανοικεϊ  404. 
πάνσοψος  224. 
πανταμάρτητοι  42. 
ό   παντοκράτωρ  ϋεός  48.  376.  400. 
τό  παντακρατορικόν  βούλημα  54. 
7Τ«()«    //foD    έργον   τοιούτο  88.    7Γ«ο« 

κυρίου    (var.    τγ.    κυρίφ   375.    387.) 

366.  375.  387. 
ο/  Cfi^fTol  7Γ«(>'  εαντοΐς  6. 
17  παράβασις  δια  του  όφεως  γέγονεν  28. 
παραβιάζειν  391. 
παραβύσαι  ξιφίδιον  402. 
παραγγελίας  λαβείν  S8. 
παραδειγματίζειν  221. 
παραδούιαι  εαυτόν  τ  φ  κινδύνφ  100. 

7r«o«JfJ"w;fOTa?  εαυτούς  όπως  λυ- 

τρωσονται  100. 
παρακα&έζεσΟ^αι  396. 
παραμύΟιον  δέχεσΟαι  364. 
παρανοί'ξαι  d-ύραν  354. 
τώί^    παραπετασμάτων    της    άπατης 

συνελκνσϋ^ε'ντ ων  354. 
παραφυάδες  κακαϊ  238. 
πάρει μένον  είναι  ίπϊ  έργον  80. 
παρέκβασις  66. 
παρεκβαίνειν  08.  86. 
παρεγγυαν  224. 

ί'-ίοί)  οικονόμοι  καϊ  πάρεδροι  204. 
παρεμπλέκειν  158. 
παρεπιδημησας  προς  νμας  46. 
παρέλειπαν  308.  ηοΐ.   1.  ^ 

Γ/  παροικία  (parochia)  375.  καταλεΐψαι 

την  παροικίαν  του  κόσμου  τούτου]ΰ8. 
τους  παροξυσμούς  ίμβροχαΐς  πάνε  302. 
πατραλοίας  (var.  7ζ«ζρολ.)  244.  ηοΐ.  20. 
πατρώνυμος  338. 
7Γ^()«?  7^  τοί  8.  22.  28.  34.  36.    I»'iy- 

κεΓϊ/  ί/?  πέρας  361. 
περιβόητον  46. 
τ«  περίεργα  πράττειν  370. 
λ«ό?  περιούσιος  104.  280. 
περιπατεΐν  Ιν   αλλότρια    γνώμη  176. 

περιπατεΐν  Ιν  άκεραιοσύντι  22.  /rf-| 

ριπατεΐν  iv  άμώμω  και  άγνΐ]  συν 


INDEX  GRAECITATIS. 


659 


(tS^ttu  3S3.    TifQtn    fv  τούτψ  τψ 

χόσυφ  24. 
TtiQininrfir  aixfatg  9S. 
avu(fo^ttl  xta  η^ριπτώσας  46. 
if  TttQiaatia  274. 
η$ρ4τροχάά(ς  2S2. 
ir  rj  »ί'ί2Γ3  nfottf^Qfir  352. 
ir^^tt  10.  12(>.   134.  326. 
»i^  (afgor)  18. 
προ  rov  ^uiς  ηιστίνααι  r^  ^np  39. 

o/    /y     Χριατφ    TtiajfvSfrtfg    SS. 

Tor  ^cMrroy  *ίψτον  22S.    Triarfvw 

^?  /«?*"  ^86. 

Χ9«στόκ   ηίστ»ς  261.    ή    Λ• 
r^  τιίστις  70.    /•»  .^^ττοΐι^ήσ^ι 

7«iur^»C  72.    ij    τ(1((α    η(ατις   ίη- 

•OVC  Χριστό;  194.  ni  τίίσηις  31β. 
rm  ^«JMUM/iccrir    rov   χΐ'οίον    inl   τα 

xi«ri|  τίί  Μαοόίας  νμών  (γίγοαητο 

4β. 
^4»|«  9uA  πΙκτυβμ6ς  4S. 
3τΐΜοντ    ivuor   xta    προίξητας  314. 

arLf^ovr   Ι^τοΙην    3S0.      ηληρωτης 

voumv  268.   ικηΐηρωχα  4UU.  ηοΐ.  4. 

lj|<l«r  186.  290.  ηΙηρο*ξθρηΗηνκι 
146.  148.  Η  alibi. 

Mtnu  tov  πλησίον  {-a(oy  234.)  158. 
234.   jrara  tov  nl.  f/tir  τι  234. 

ilof  τψ  nrtvunwt  'Λ'2.  tr  ηψίύματι 
ilalnftr  li.  24. 

ιινίυμκτοΛξόρος  314. 

ηό&ος  έΐς  ayaSDnottay  Α**. 

ηοί  τις  anfi&rj  η  ηον  άτιοάράσι^. 

noittv  Xifovop  V9. 

notutUrnr  xuta  9tor  322.  τιοιμαι•- 
9ήψαί  ir  Χριατψ  252.  μαχήρα 
ηο/μην  222.  ι6  ηο(μ%Ίον  τον  Χρί- 
στου 100.  102. 

την  πολ/ίρ«//ρίΐν  242. 

οΐ  ηοΐβτίυόμίνοι  την  Ttolirtiar  τον 
Stoi  100.  noliTtvtaitai  χατα  τύ 
ΧΛ9ηχσν  τψ  Χριστψ  50. 

των  ηοΐλύν  385. 

nolOmvan  ήταν  120.         ^ 

τό  nolvtvTuxT€sv  της  ίη'άηης  140.242. 

7Τ οΙυμσ9 f στητός  31^. 

ττοΙνηλη^ίΜ  120.  -»«/«  320. 

ηοΧνπό^ιίτος  tl8. 

ηοΙρ6μνητος  326.  | 

π^/««ι  Stov  170.  ! 

βΛ^σας  τοΒ  novri^tw  306. 

noQtvto^m  h  τοΤς  νομ/βΜοβς  των 
ηροστβγμάτ•»ν  τ<Λ  Stov  50.  ηο- 
(/€υ6μ§νος  *Ις  τό  ηαραχΛίίσα»  42. 
πoρtύtσ9aι  $ν  τ»Ις  ίντοΐβίς  το£ 
Oiov  37S.,  /r  τ;)  tvTol^  τον  χυρίον 
381.,  x«ri  τί^ΐ'  άλή9ακν  τοο  «ν- 
^Am;  382. 


n^opiOffxo^roc  310. 

^oo^  i«vrov(  ηοίοΰντ(ς  άηό  76. 

τό  .Tonf^oy  τον  Χρίστου  400.  fv 
ποτηριον  ifς  frwffiy  τον  αίματος 
Λντού  176.* 

ararra  ^for  πρήσσ»»»  176. 

ηρ«νπά*^αα  158. 

#r  πν(ύμητι  τίρο^λ^ψκς  tti  τον  Ίη- 
σ<Η/ν  τκρι^τίμίν  }4βρ«άμ  20. 

πρόγίωσσος  40. 

;τρο5'>'ώστι;ί  τώι•  πάντων  112. 

προ(ίηλον  ποκίν  58. 

πρίσ/ί(νσηι  »?ίοϊ}  πριαβί/ην  182.  288. 

τό  πρίσβντ^ριον  192.  17().  196.  et 
saepe. 

προύημ»ονρ)'ησης  78. 

προαίάμην  242.  not  προίίλαντο  104. 

προ(λ'^ών  ηγ*  ίνός  146. 

προ(:τιχαλ^σασ&αι  379. 

τό   προχ€ίμ(νον  ζην  134. 

/rpoxi;pi'i«i  3S4. 

ί/ίίΐ'  προχοπην  Ιαμπρότητος  371. 

προοδοίπορος  114.   προο(ίοιπορ(ΐν  90. 

ποΙΙών  ηρόξίί'ος  «j'«iVair  366. 

πρόττολοι  (ίιηβόΧου  272. 

προποτίζίΐν  234. 

Λ(>οσ«ΐ'τΐϊί  230. 

^(joa/imff/v  el  -ζ(σ»αι  394.  168.344. 

πρόσβλεπαν  12(Γ 

πρησβραμίϊν  Ttj  ζω^  369. 

Λροσίΐ'/ίτ*  263. 

xffTo  προσχλίσας  68.  προσχΚαις 
ποιίισ^αι  94.  προσίχΚχ^ηη  από- 
στολοι ς  94. 

προσ/&(ντο  dovvat  59. 

προσοίχίΐονν  2θ8. 

προσπλ^χίΐν  230. 

ή  προσιααία  308. 

πρόσίξατος  νιότης  219. 

προαίΐυγιΤν  τ  ρ  C^p  369.  προσψ. 
τψ  ίναγγίλίφ  17 δ.  προσφ.  τοις 
οΙχτιρμοϊς  τ.  θ•.  68. 

ΧΛτά  πρόσωπον  ίστη  τον  208.  7τρ<ί- 
σω;τ«  (<lc  hominibiis)  246.  />/  τοΓς 
προγίγραμμίνοις  προσωποις  τό 
παν  ττ4>ηί*ος  ίΟιωρησα  144.  ολίγα 
πρόσωπα  προπιτή  χαϊ  ανί^άδη  46. 

προίξανιοοΰν  10.  24. 

προΛ^ητιυιιν  ίπ(  Tiw  8. 

προ*)ητοχτόνοί  257. 

ι(/τό  πρωΐΟίν  84. 

ηρΐύτότοχος  τον  σατανά  385. 

ητίρί^νίίν  72. 

συνανιισιησας  ημάς  τον  της  αμαρτίας 
πτώματος  854. 

;τνΛι;  σιχαιοσνκΐ}^  άν§ψγνία  §Ις  ζωην 
»4. 

τό  nv(»  τό  &σβ§στον  134.  ι/νλάσσί* 
ofkai  τά  ίνχλ^ματα  ώς  πνρ  154. 

nwJtfii'  ror  ίησοΰν  360. 
43• 


660 


INDEX  GRAECITATIS. 


Ιραηίσ^η  (et  Ιρραπ.)  236.  not.  16. 
()αχίη  (ρκχίηΐ,  (>«/^λ)   14.  not.   25. 
ραψωάός  328. 
(>εμβός  310.    ρεμβοϊ  282. 
ριψοχινόννως  60. 

(Τ. 

σάββατον  μέγα  396. 

ααββατίζειν^  146.  248. 

το  ίίγιον  κυιου  σαρκίον  402, 

ααρκοψόρος  190.  294. 

ό    αατανας   256.    άρχων   y.ccιρoϋ    της 

ανομίας  38. 
^«j/  σιωτιηΟητε  άπ^  Ιμοϋ  166.  j 

^y  Tfii  «tr^  ^(T^il^  σκάμματι  54.          | 
axivog  Ικλογης  332.  σκεύος  του  πνεύ- 
ματος 26.   το  καλόν  ακενος  44. 
το    ακηπτρον  της    μεγαλωαύνης   τον 

■&εοϋ  δ  κύριος  ημών    Χριστός  ^Ιη- 
σούς 62. 
Ισκοτωμένη  διάνοια  82. 
σχυϋ^ρωηόν  τι  πάσχειν  356. 
σμικρύνω  234. 
σηαταλάν  22.  310. 
σπονόΊσϋηναί  ϋ^εο)  166. 
Ip^f/v  ^v  στέρνοις  210. 
στηλαι  και  τάφοι  νεκρών  178. 
στ«σι«^επ'  88.  92.  94.  96.  100.    σ-τκ- 

0^1«^.  ττρό?  τίΐ^«  50. 
ατάσις  και  σχίσμα  48. 
ου  τ«  εστώτα  στηρίζειν  άλλα  τα  πί- 

ητοντα  108. 
στοιχεΐν  τ  ψ  κατά  τό  εύαγγέλιον  λόγφ 

406. 
στραγγαλω&ηναι  230. 
στνγητοϊ  τφ  ^εώ  80. 
ό  του  Χρίστου  στρατιώτης  208. 
στωμνλία  λόγων  372. 
τό    συγγενικόν  έργον  320. 
συγγνωμονεΐν     156.      συγγνωμονεΐτέ 

μοι  344.  σνγγνοψην  μοι  έχετε  344. 
συγκοπιατε  αλλήλοις  202. 
σνγκοινωνός  404. 
£ΐ'  τίΐ'ά  ,αοϋ  /J/   |Ui;i   λαμβάνετε  συμ^ 

βουλίαν  44. 
συγχέων  την  ευτα'ξίαν  296. 
συμμύσται  Παύλου  130.  332. 
το£/    σύμπαντος   κόσμου   66.    ό  0Ί;^~ 

7Γ«ί  TCui'  προφητών  χόρος  286. 
συμπαρεκτείνω  222. 
συμπλοκαϊ  αναγνοι  76. 
εαυτόν     σύμφυτον    Ό^έσϋαι    τφ     του 

θανάτου   αντοϋ    (ί.    e.  Chr.)     ομοι- 

ώματι  352. 
(Τυνά^/ωΐ'  μαχόμενους  42. 
συνανταν  214. 
συνδιδασκαλΐται  122. 
συνδραμεΐν  εϊς  ενότητα  του  Χρίστου 

και  συνεύρείαν  του  επισκόπου  286. 


συνεδρευτης   232. 

τ«?  afi^fAfiicit?  ποιεΐσ&αι  68. 

συνεπελϋείν  396. 

συνεπιμαρτυρεΐν  70. 

συνενρι^^μίζειν  174. 

συνηοι&μημένοι  τώ  εύαγγελίω  178. 

συνιων  30.    σννίωμεν  24.  elc. 

συνομολογεΐν  354. 

τό  σύντοΐΌΐ^  r^?  άληθ^είας  206. 

σνντρέχειν  ττ/  γνώμτ}  122.  322. 

συντυχία  214. 

σύσσημον  άραι  της  αναστάσεως  186. 

290. 
συστάσεις  άρχοντικαϊ  156. 
τό  σύστημα  τών  Χριστιανών  208. 
σχίζοντι  άκολουθ^εΐν  176. 
σωματεΐον  194.    σωμάτιον  298. 
τό  σωτήριον  ήμών^Ιησονς  Χριστός82. 


ταπεινοφρονεΐν  60.  62.  94. 

τή;ϊ/«  ευφροσύνης  12.    τά   τήίν«  τί;ς 

άπωλείας  248. 
τ^^τ^κα  32.  not.  17. 
τέλειος  κατά  πίστιν  100. 
τελίίότί^ί  ανυπέρβλητος  100. 
τελειωϋ^ηναι  (de  morte)  230. 
ώ?  ών  τ/?  122. 
^Ιησούς  Χριστός  τό  άδιάκριτον  ημών 

βν  122. 
τό  τέρμα  της  δύσεως  52. 
τοκετός  (lucrum)  170. 
f/ar  τόπον  176. 
τοπο&εσίαι  άγγελικαϊ  156. 
πάλιν  'έσωμαι  τρέχων   340.     ον;;   ί?? 

xfj/oi^  έδραμον  366.  375.  387. 
τριώνυμος  266. 
τύπον   τοΰ  'Ίησου   δεΐ'ξαι  28.     ποιεΐν 

τύπον  σταυρού  28. 
^ίοί;  τυχεΐν  328.   βλάβην  ου  την  τυ- 

χοϋσαν  60. 
άποΟ-έμενοι  τύφος  60. 
ό  τύπος  του  ^Ιησοϋ  14.    16.   28.    ττο/- 

ί/>  τύπον  σταυρού  28. 


ύγίεια  68. 

ϋϋ-λος  και  γέλως  336. 

νπαντάν  212. 

υπεισιέναι  208. 

νπε'ζελ&εΐν   394.    τοΐ/  f^i^  ύπε'ξελ^^εΐν 

ό  ΰτζίζ)  καιρόν  200.  ελαμψεν  υπέρ 
πάντας  136.  αγαπήσεις  υπέρ  την 
\ρυχην  40.  68.  ντϊίρ  αμαρτιών 
προσφέρειν  14.  tVa  νττίζ)  (var.  awjpi) 
αυτών  ανενέγκ)]  28.  not.  22.  νττί^ 
^foi/  αποθνήσκω  166.  338.  ύττ^ρ 
T^ff  πίστεως  άναιρεΐσϋ^αι  374.  νττίο 
et  TTfOi  fluct.  40. 


INDEX  GRAECITATIS. 


661 


ifntQaymv  ^ίνέΐιμος  102. 

»9«ΜΜΧΜΜ•ός  102. 

vMf^mywUJiea9m  178.  2S2. 
vMtgmymMifOfP  8. 
ύπίρ^οξάζω  IS6.  302. 
νη(ρ(*3ΐ(ρισσώς  68. 
r.Tip(.Te#ri#>  126.  324. 
ίηί{>μαχος  xtu  νπ(ραση$στής  92. 
iU«Cvr  Jrni  ν:τίρόητης  374. 
■  £μmμoς  xal  ν.ΐ(ρτατη  ο^ρις  τ.  ^.  S2. 
i»3»yy!po»Ot'gi  σαρχο;  219. 
οί  vM^QiTtt$  tov  aitrara  316. 
^Siomuufo;^  78.    r  f'.• '>i^'//i/o>'    Ti*/- 

ν«•3αβ.    vnofii  :  (^νος  vno- 

γρΜμμός  52.    ό         _      uog  ό  J<- 

4ομ^ΐτος  ημΐν  64. 
to  vjvodci;  (Για  της  ν:Έη*ο^ς  60. 
vModtaattnroi  310. 
vjroxo^^iftf^m  316. 
««τά  /cf#f/ii«r  vjrospfffiy  142. 
viviyiorfriM^  292. 
wnwioc  328. 
^mOMtiCttp  308. 

vjnHfikr<«y  vjrd  r^r  Smrotav  80. 
iwincat^iau  381.  /i<^*  ύηοχζίαιως  60. 
vnonttvttv  180. 
vnoaafrm  χιά  xatatffm  356. 
rdr  daawTror  16. 
v#rc^»fnu  22. 
4  fftoroc  92.  bie 
v^poc  ivpmftfmg  42.    armf^ftfir^m  ^Ις 

tk  ζψ^  128. 

φηΐίζίιν  314. 

nmf^eH^xuv  14.  noi.  6. 

rd  βάπτισμα  τό  γ/por  c/f  mfiatr 
άμβρτιύν  24. 

Ir  ifnox^au  ΐξ4ρίΐν  τ6  Βνομα  τον 
xvffiov  384. 

<f^  ^Mfr  tf^oat  344. 

φΦόρσι^  fXttw  ύηό  ttvog  50. 

^p#ooftrf  r^c  /ff/af  «rcpjcoc28l.  <y^o• 
^«i{  παίδων  .169.  α.δαρίϊς  rot;  >1ό- 
yov  fif  άΐη^ΐίας  274. 

τό  ^tXooianoToy  392. 

«pelo9frf^  366, 

>ri  1'  170.  362. 

y«/  216.  24S.  252. 

'tf*iO'>;  :    >9κνατψ§^οος    160.     OtfMf  ό- 
ρος   el  -tfoffot  llV  I2S.  350.  luo- 
ψό{ΗΗ    12*».  328.  ^  y» )'..--":..'-    ιήι 
294.    ηνίυματο<ι6{>' 
φόρος    190.    294.     /  , 

-^ροι    12«).  212.  244. 

/r  χαρόίιι  tfOQtiV  210. 

φο$ν$ξ  oQVtof  72. 

μίχρά  tfotivtiv  ΐΟβ. 

φρουρ^^ι' 


?'\η'^ν  άηο  74. 
r  rofff  γνΐάχοίς  371. 
Ι  τό  τώκ  Χρισηανώ»'  </^ν>Ιοι  366. 
j  ψνΙΧο^ο(ί  70. 
!  ψντίία  τιατρος  160.  176. 
;  tfvσ(ωσις  262. 
,  y«tfT<r}'e#j'oi   α)γ(Ιοι  3S. 
φωτίζ(η•  ycif  j'i'oia€Wk*  372. 

χαίραν  (ώμ(ν  352. 
'/aiiia;cu;'<i>    ίαυτοΨ    ά:ΐο    ηαντυς 

χαχον  tiSS. 
/αραχτήρ  άητοστολιχός  152.  228. 
/άριτπί  Λ«ρ</ίθ'3ό2.  χήίπτης  χατα- 

»^σ»ηι  36^. 
χαρμοναϊ  2S1 

ί/ί  ηίατιν  yntiiiyinj  t^ntu  .)ο•1. 
(ρ  /fnair  ο  η/ώι*  110.    ;iooff   ^^κ    γο 
litfiftr  fxtfhtor  τάς  χίιρας^  προς 
di  τό  άυύνηι  συσηών  42. 
(/€#ροί?^ίΤίΓ>'  316. 
χ(ρονβίΐμ  χα)  (Jip«(/«i/i  230. 
i/Jlii'rtCfn'  291.   /Aiuftuo'  χαΐ  μνχτη- 
I      ρ^'ίίΐΐ'  81. 
ο/  χρηματολκίλαπίς  250. 
Ιχοησμο^ητη&ήνηι    100. 
χρηστομάΟαα  {\ar.  χριστομ.)  2hG. 
Χρισιόί  i^fof  194.  ct   iililii.     \(waiof 
Ι      Ίησονς  352.  et  passiin. 
/Qtar^unooot  230. 

χρίστιαίυς  cl  -ΐ'Οί   130.  132.  142.  166. 
204.  305.  312.  3)4.  χρισίιανη  τρο- 
I      (^^  256. 

χριστίίίπσμος  14S.   166.  178. 
χριστοχτόνος  274.  314. 
χρίστυληηιοι    (var.  χρηστολ.  <•1  -λημ• 

/ΊΓοι)  312.  ιιυ(.   2. 
χριστομάχοι  290. 
[χρισίΜ/όνοί  2SI. 
/ριστ(χ^όροί  et  -^>6ροι  128.  212.  244. 

300. 
χριατώνυμος  338. 


tptvdunoatoXot  2S2. 
ίfftvόι(υii'ς  244. 
\ptudoot6aaxttk(M  385. 
ijnvooJoSia  334. 
tjitvJnuitiJiuoi  236.  282. 
\<im\«tht)'(tt  316. 

/  (JoAoyof  χ»ίρΐ'{  278. 

,,,     »,.i.„„7off   232.   259.  268.  314. 
//  </  aiiiot'»'  352. 

•;.,/  i  .  (Τόί'α)  336. 


Μμ(ιγ(ρω%'  2J0. 


INDEX  LOCORUM  SCRIPTURAE  SACRAE. 


Vet.  Test. 

pag. 

pag• 

Gencs.  1,  9. 

69. 

Levit 

20, 

24. 

11. 

-       1,  26. 

7  et  12. 

- 

23, 

29. 

14. 

1,  26.  27. 

79  el  307. 

- 

26, 

12. 

210. 

1,  28. 

12  et  79. 

Num. 

11, 

26.  27. 

418. 

-       2,   2. 

34. 

- 

12, 

3. 

253  et  331. 

-        2,  23. 

53. 

_ 

12, 

7. 

64  el  89. 

-        3,    14. 

273. 

_ 

13, 

17. 

30. 

-        3,   19. 

249. 

- 

16. 

98   et  245. 

-        4,  3—8. 

50. 

- 

16, 

33. 

51. 

-        5,    1. 

307. 

_ 

17. 

89. 

-        5,  24. 

57. 

_ 

18, 

27. 

75. 

-       6,  8. 

57. 

- 

19, 

2   sqq. 

17. 

-       7. 

53. 

- 

21, 

6   sqq. 

29. 

-       7,   1. 

57. 

_ 

21, 

9. 

30  et  291. 

-       9,  3. 

315. 

- 

27, 

16  sq. 

219. 

-       9,  6. 

307. 

Deut. 

4, 

1. 

22. 

-      12,   1—3. 

57. 

_ 

δ, 

12. 

34. 

-      13,    14—16. 

57. 

_ 

6, 

4. 

265  el  307. 

-      14,   14. 

21. 

_ 

6, 

13. 

273. 

-      15,  5.  6. 

57. 

_ 

6, 

16. 

273. 

-     15,  6. 

32. 

_ 

9, 

12. 

6  el  33. 

-     17,  5. 

32. 

_ 

9, 

12  sqq. 

99. 

-     17,  26.  27. 

21. 

- 

14. 

21. 

-     18,   11. 

57. 

_ 

18, 

15. 

307. 

-      18,  27. 

64  et  253. 

- 

27, 

15. 

29. 

-      19. 

58. 

- 

32, 

8.   9. 

75. 

-      19,  21. 

307. 

- 

32, 

15. 

49. 

-     21,  22. 

57. 

Josue 

2, 

9. 

59. 

-     22,  17. 

77. 

iReg 

.18, 

Ssqq. 

51. 

-     22,  18. 

251. 

iParal.  17,  16. 

253. 

-     25,  21. 

31. 

2  Paral.  20,  7. 

57. 

-     25,  23. 

31. 

_ 

31, 

14. 

7.5. 

-     27,  41   sqq. 

51. 

Judilh.  8, 

4.  6. 

283. 

-     28,  4. 

77. 

- 

8, 

19. 

157. 

-     28,  29. 

77. 

- 

8, 

30. 

101. 

-     37. 

51. 

Esther  7 

el  8. 

101. 

-     48,   11.  9. 

31. 

lob. 

1, 

1. 

64. 

-     48,   18. 

32. 

- 

.4, 

16—18. 

85. 

-     48,   19. 

32. 

- 

;4, 

19  —  21. 

85. 

-     49,   10. 

287. 

- 

5, 

1—5. 

85. 

Exod.     2,    14. 

51. 

- 

5, 

17  —  26. 

103. 

-       3,   11. 

65. 

- 

7, 

6. 

111. 

-        4,    10. 

65  et  253. 

- 

11, 

2.  3. 

76. 

-      14. 

98. 

- 

13, 

17. 

431. 

-      16,  8. 

245. 

- 

14, 

4.   5. 

64. 

-      17,    14. 

30. 

- 

15, 

15. 

85. 

-      17,   18  sqq. 

28. 

- 

19, 

25.  26. 

92. 

-     20,  8. 

34. 

- 

30, 

19. 

253. 

-     24,   18. 

33. 

- 

31, 

13  sq. 

311. 

-     31,   8. 

6  et  33. 

- 

31, 

13.   15. 

281. 

-     32,   7. 

6  et  33. 

- 

32, 

8  sq. 

243. 

-     32,   7    sqq. 

99. 

- 

38, 

10. 

69. 

-      33,    1. 

11. 

- 

38, 

11. 

69. 

-     34,  28. 

6. 

Psalra.  1, 

1. 

24. 

Levil.   11. 

21. 

_ 

1, 

3—6. 

26. 

-     11,  3. 

24. 

_ 

2, 

7.  8. 

83. 

-     16,   7   sqq. 

15. 

- 

2, 

11. 

372. 

I.NDEX  LOCORCM  SCRIPTLRAE  SAGRAE. 


663 


ρ»δ. 

pag. 

PsalD.  3,  6. 

73. 

Ps«lin.l38,   15. 

85. 

-       4,  5. 

389. 

_ 

139,  21. 

279. 

-       5.  6. 

317. 

. 

140,  5. 

103. 

-       7.  4. 

331. 

ProT.   1.  6. 

11. 

-     II.  4-6. 

62. 

. 

1,   17. 

7. 

-     17,  26.  27. 

93. 

. 

1,  23—31. 

103. 

-     17,  44. 

19. 

« 

2,  21.   22. 

61. 

-     18,  2-4. 

74. 

. 

3,  12, 

103. 

-     21,  7—9. 

64. 

. 

3,  34. 

46  ei  124. 

-     21,   17. 

9  el  10. 

. 

7,  3. 

49. 

-     21,   19. 

11. 

. 

8.    17. 

225. 

-     21,  21. 

9. 

. 

8,  22  aqq. 

260. 

-     21,  23. 

13. 

. 

β,  27.  30. 

259. 

-     23,   l. 

100. 

. 

9,   1. 

267  cl  291. 

-     27,  7. 

73. 

. 

10,  24. 

215. 

-     30,  19. 

62. 

_ 

10,  25. 

327. 

-     31,  10. 

70. 

. 

15,  27. 

317. 

-     32,  1.  2. 

97. 

. 

18,  9. 

233. 

-     33,  11—18. 

70. 

» 

18,   17. 

150  el  253. 

-     33,  13. 

19. 

. 

20,  27. 

69. 

-     36,  3S— «7. 

61. 

- 

22,  19. 

325. 

-     41,  3. 

13. 

- 

23,   24. 

281. 

-     41,   10. 

239. 

- 

24,  21. 

297. 

-     49,   14.    15. 

99. 

. 

27,   2. 

76  el  85. 

-     49,   16—23. 

81. 

- 

30,  4. 

265. 

-     50,  3—19. 

65. 

Ecclesiasles     l,  10. 

11. 

-     50,   19. 

4  el  99. 

2.  25. 

315. 

-     54,  23. 

441. 

19,  4. 

318. 

-     61,  5. 

62. 

Sapienl.  2,   12. 

11. 

-     63.  5—7. 

22. 

. 

2,   24. 

50. 

-   ee.  5. 

315. 

-      U,  22. 

74. 

-     68.  6. 

255.  ! 

. 

.      12,   12. 

74. 

-     68,  ft. 

14. 

Eccl 

.   4,  31.  (36). 

41. 

.     68.  St— «3. 

•9. 

_ 

28,  3. 

556. 

-     77,  86.  37. 

62. 

iMi. 

1,  2. 

19. 

-     82,  8. 

189. 

. 

1,   10. 

19. 

-     85,  9. 

iS8. 

• 

1,    11-14. 

3. 

.     88,  21. 

65. 

iMi. 

1,    13. 

36. 

-     89.  4. 

85. 

« 

1,    16—20. 

55. 

-     91.  13. 

278. 

. 

1,   17. 

484. 

.  102,   11. 

55. 

. 

1,   18. 

55. 

.   103.  4. 

88. 

. 

1,   19. 

315. 

.   103.  9. 

69. 

. 

3,  5. 

50. 

.   104,   15. 

815. 

. 

3,  9. 

11. 

-  109   1. 

81  el  88. 

. 

5. 

87. 

.  115.  8. 

107. 

. 

5,  21. 

6. 

-  115.   12. 

847. 

. 

5.    26. 

186. 

-   117.   12. 

10. 

. 

6,  3. 

80. 

.   117,  19.  tO. 

•5. 

. 

7.  4. 

837. 

-  117,  22. 

10. 

. 

7,   11. 

267. 

-   117,  24. 

10. 

. 

7,   14. 

807. 

-  117,  48. 

108. 

. 

8,   14. 

10. 

-   118,  51. 

atft. 

• 

9,  6. 

807. 

-  118,  120. 

•. 

. 

10,  22.  t8. 

5. 

.  119,  1. 

SS9. 

. 

16.   1.  t. 

86. 

.  119,  121. 

186. 

• 

26,  20. 

97. 

.   119,   163. 

6. 

. 

28,  16. 

10. 

-   180.  8. 

148  Λ  Sftl. 

. 

29,   13. 

61.  109  e(  480. 

-  188,  7—10. 

75. 

. 

88,  18. 

19. 

664 


INDEX  LOCORUM  SCRIPTURAE    SACRAE. 


' 

pag. 

pag. 

Isai.  33,    16. 

26. 

Jerem.23,  15. 

277. 

-     33,   16—18. 

26. 

_ 

25. 

37. 

-     33,  18. 

7. 

Ezech 

.11,   19. 

13. 

-     35,   4. 

249. 

. 

14,    14. 

20. 

111. 

-     40,  3. 

19. 

_ 

18,  30. 

55. 

-     40,   10. 

79. 

_ 

3.3,    11. 

55 

et 

289. 

-     40,   12. 

37. 

_ 

33,   12. 

55. 

-     40,    13. 

11. 

_ 

36,  23. 

235. 

-     41,  8. 

57. 

- 

36,   26. 

15. 

-     42,  6.  7. 

34. 

_ 

37,   12. 

13. 

97. 

-     43,  9. 

253. 

_ 

47,   12. 

27. 

-     44,  6. 

307. 

Daniel  2,  44. 

247. 

-     45,   1. 

31. 

- 

3,  20. 

92. 

-     45,  2.  3. 

26. 

- 

6,   16. 

92. 

-     49,  6. 

34. 

- 

7,  7.  fi 

. 

5. 

-     49,    17. 

37. 

. 

7,   10. 

80. 

-      49,  22. 

186. 

- 

7,   14. 

27. 

247. 

-     50,  6.  7. 

9. 

. 

7,  24. 

5. 

-     50,  7. 

10. 

_ 

9,   24. 

25.   27. 

47. 

-     50,  8.  9. 

9. 

- 

9,  24. 

26.  27. 

5. 

-     52,  5. 

159.  235 

et  3S8. 

- 

13. 

220 

el 

243. 

-     53,  Isqq. 

63. 

. 

13,  52. 

245. 

-     53,  4. 

303. 

Osee 

2,  23. 

107. 

-     53,   5. 

307. 

Jonas 

3. 

55. 

-     53,  5.  7. 

7. 

Habac.  2,  3. 

71. 

-     53,  8. 

9. 

_ 

2,  4. 

255. 

-     54,   1. 

107. 

Soph 

3,   19. 

27. 

-     56,  10. 

327. 

Aggae 

.    2,   10. 

37. 

-     58,  4.  5. 

4. 

Zachar.3,  1. 

97. 

-     58,  6—10. 

4. 

. 

8,    17. 

3. 

-     58,   8. 

7. 

. 

9,  17. 

315. 

-     60,   17. 

88. 

. 

12,  lo: 

237 

et 

293. 

-     61,    1.  2. 

34. 

_ 

13,  6. 

9. 

-     62,  2.   12. 

251. 

_ 

13,  7. 

9. 

-     62,   11. 

79 

et  297. 

Malach.2,  10. 

265. 

-     63,  4. 

34. 

_ 

2,   15. 

311. 

-     64,  4. 

115. 

_ 

3,    1. 

71. 

-      65,   2. 

29. 

Nov.   Test. 

-        66,    1. 

37. 

Matth 

.   1,   1. 

309. 

66,  2. 

40.   60 

et  233. 

- 

1,   23. 

307 

et 

337. 

-        66,  24. 

112. 

« 

3,   9. 

251. 

Jerem.  1,  7. 

220 

et  243. 

_ 

3,    10. 

488. 

-       2,   12.  13. 

25. 

_ 

3,  15. 

186 

el 

291. 

3,  22.   19. 

55. 

_ 

4,    3. 

271. 

-       4,  3. 

20. 

_ 

4,  4. 

271. 

-       4,  4. 

19. 

_ 

4,  6. 

273. 

-        4,  22. 

267. 

_ 

4,   9. 

273. 

-       7,  2. 

19. 

_ 

4,    10. 

273. 

-        7,  22.   23. 

3. 

« 

5,  3. 

379. 

7,   26. 

20. 

_ 

5,  5. 

331. 

-       8,  4. 

329. 

» 

5,    11. 

331. 

-        9,  23.   24. 

60. 

_ 

5,    19. 

335. 

-        9,  25.   26. 

20. 

. 

5,  23. 

129. 

-     10,  23. 

226. 

_ 

5,  27. 

28. 

484. 

-      11,    19. 

307. 

_ 

5,  32. 

448. 

-      15. 

37. 

_ 

5,   42. 

42. 

-      15,    19. 

331. 

_ 

5,  44. 

389. 

-     17,  6. 

309. 

_ 

5,  45. 

279. 

-     17,  24sqq. 

34. 

- 

5,  48. 

279. 

INDEX  LOCORUM   SCRIPTIRAE    SACRAE. 


665 


pag. 

pag. 

Malll 

.   6.    10. 

396. 

Maltl 

.21,  43—45. 

31. 

_ 

6,    12.   14. 

379  et384.  1 

. 

23,    6. 

433. 

_ 

6,    12—15. 

60. 

_ 

23,   U. 

95. 

. 

6,   13. 

385. 

- 

23,  31  sqq. 

9. 

_. 

6,    14. 

235. 

_ 

23,  35. 

333. 

» 

6,  24. 

111. 

_ 

24,  32. 

71. 

_ 

6,  25. 

441. 

_ 

24,  35. 

74. 

_ 

7,   1. 

379. 

. 

24,  45. 

125. 

~ 

7,   1.  2. 

60. 

. 

25,  5  sqq. 

7. 

_ 

7,  2. 

379. 

_ 

26,  24. 

93  el  441. 

- 

7,  11. 

466. 

- 

26,  31. 

9. 

- 

7,  13.  14. 

97. 

- 

26,  39. 

401. 

. 

7,   15. 

277. 

- 

26,  41. 

385. 

- 

7,  19. 

488. 

- 

26,  55. 

395. 

- 

7,  21. 

109. 

. 

27,   3.   19. 

267. 

- 

7,  23. 

109. 

- 

27,  48. 

14. 

. 

8,   17. 

303. 

- 

27,  52. 

148  ct   235. 

. 

9,  13. 

8 

et  108. 

- 

28,    19. 

265  el  287, 

- 

9,  22. 

430. 

Marc 

5,  34. 

430. 

- 

10.    10. 

442. 

_ 

7,  4. 

25. 

. 

10,   16.                    110. 

200 

et  303. 

. 

7,  6. 

61. 

- 

10,  23. 

394. 

- 

8,  31. 

172. 

- 

10,  28. 

110 

el  482. 

. 

9,  42. 

93. 

- 

10,  32. 

109. 

_ 

10,   11. 

448. 

- 

10,  33. 

188 

et  417. 

_ 

10,  38. 

401. 

. 

10,   41. 

299. 

. 

10,  52. 

430. 

. 

11,  5. 

269. 

- 

11,   25. 

235. 

- 

IJ.  27. 

123. 

_ 

12,  29. 

307. 

- 

12,  33. 

132  el  333. 

- 

12,  39.• 

433. 

- 

12,  40. 

237. 

- 

14,  21. 

441. 

- 

12,  50. 

114. 

« 

14,  27. 

9. 

- 

13,  3. 

72. 

. 

14,  38. 

385. 

- 

13,   22. 

553. 

. 

15,  23. 

14. 

- 

13,    43. 

295. 

Luc. 

1,  5sq. 

277. 

- 

15,  8. 

61 

et  481. 

- 

2,  36  sq. 

283. 

. 

15,  13.                   161. 

176 

el  239. 

_ 

3,  23. 

237. 

- 

16,  18. 

277. 

- 

5,   32. 

108. 

- 

16,  23. 

273. 

- 

6,  20. 

379. 

- 

16,  24. 

17. 

_ 

6,  30. 

42. 

- 

16,  26.           170.   111 

.  345 

el361. 

- 

6,  36. 

379. 

- 

18,  3.  4. 

564. 

_ 

6,  36—38. 

60. 

- 

18,  6. 

93. 

_ 

6,  37. 

235  cl  379. 

. 

18,   11. 

109. 

_. 

6,  38. 

379. 

- 

18,  20. 

325. 

. 

6,  46. 

245. 

~ 

19,  4sq. 

311. 

- 

7,  50. 

430. 

- 

19,  9. 

448. 

. 

8,  5. 

72. 

- 

19,   12. 

190 

et  295. 

« 

8,  30. 

269. 

- 

19,    17. 

457. 

_ 

8,  48. 

430. 

_ 

19,   21—24. 

429. 

_ 

9,  25. 

845. 

_ 

19,  23.   24. 

553. 

„ 

10,  3. 

110. 

_ 

20. 

490. 

• 

10,   16. 

325. 

- 

20,   16. 

7. 

. 

10,   18. 

273. 

. 

20,  22. 

401. 

. 

10,  27. 

295  et  333. 

- 

20,   28. 

382. 

. 

11,  8. 

495. 

_ 

21,  22. 

466. 

. 

11,  26. 

456. 

_ 

22,  11. 

477 

el  543. 

. 

11,  43. 

433. 

- 

22,    14. 

7. 

. 

12,  4.  6. 

110. 

- 

22,  37. 

10». 

- 

12,  5. 

482. 

- 

22,  40. 

295. 

- 

12,  9. 

188. 

666 


INDEX  LOCORUM  SCRIPTURAE  SACRAE. 


pag. 

Pag. 

Liic.    12,  22. 

441. 

Joh.l5,   19.  4. 

343. 

13,  27. 

109. 

-   16,   11. 

170. 

16,    10- 

-12. 

112. 

-   16,   13. 

329. 

-        16,   13. 

111. 

-   16,   14. 

329. 

-        16,   15. 

253. 

-   17,  3. 

93.  295 

et  308. 

-        17,   2. 

93. 

-   17,  4.    6. 

329. 

17,  10. 

253. 

-  17,  5. 

259. 

17,   19. 

430. 

-   17,   11.   21. 

323. 

18,  23. 

253. 

-  20,   17. 

258. 

-       20. 

497. 

-  20,  27. 

292. 

20,  46. 

433. 

-  20,  28. 

292. 

-        22,  32. 

297. 

-  20,  31. 

160. 

-        23,  34. 

331. 

Act.  1,  3. 

293. 

24,  36- 

-40. 

188. 

-     1,  11. 

293. 

-       24,  39. 

292. 

-      1,  25. 

52. 

-        24,  44. 

190. 

-     2,  24. 

377. 

Joh.   1,   1  sqq. 

309 

el 

541. 

-     3,   19. 

122. 

-      1,   1.   3.    14.   18. 

260. 

-     3,  22. 

307. 

-      1,  3. 

259. 

-     4,   10. 

72. 

-      1,   9  sqq. 

260. 

-     4,   12. 

439. 

-      1,   14.13.2 

35.267.269  291.30961327. 

-     4,  32. 

41. 

-      1,    18. 

265. 

-     5,  41. 

386. 

-     2,   9. 

269. 

-     7,  37. 

307. 

-     2,    18. 

291. 

-     7,  59. 

257. 

-     3,  8. 

180. 

-     8,  32. 

307. 

-     3,   14. 

29 

el 

291. 

-     9,  5. 

287. 

-     3,    16. 

96. 

-   10,  41. 

188 

et  293. 

-     3,  36. 

160 

et 

325. 

-   10,  42. 

106. 

-     5,  22.   27 

106. 

-   11,  26. 

251 

et  306. 

-     5,  30. 

247. 

-   12,  2. 

257. 

-     5,  35. 

209. 

-   13,  22. 

65. 

-     5,  40. 

160. 

-  13,   50. 

52. 

-     5,  46. 

249. 

-   14,  5.  19. 

52. 

-     6,   9  sq. 

269. 

-   14,  6. 

52. 

-     6,  32.  45 

51. 

171. 

-    17,  25. 

99. 

-     6,   38. 

259. 

-   17,  31. 

106 

et  378. 

-     6,  57. 

275. 

-  20,  24. 

255. 

-     7,  38. 

171. 

-  20,  29. 

176. 

-     8,  29. 

323. 

-  20,  35. 

6 

et  48. 

-     8,  44. 

283. 

-  21,   14. 

396. 

-     8,  46. 

235. 

-  24,  5. 

200. 

-     8,  56.  58. 

249. 

-  26,    14. 

287. 

-   10,  7.  9. 

182 

et 

541. 

-  26,  18. 

430. 

-   10,  9. 

542. 

-  26,  23. 

257. 

-   10,   11. 

347. 

-  28,   13.   14. 

213. 

-  10,  11.  9. 

287. 

Rom.   1,  3. 

291. 

-  10,   16. 

148. 

-     1,   11. 

211. 

-  11,  25  sq. 

239. 

-     1,  17. 

132. 

-  11,  26. 

238. 

-     1,  20. 

488. 

-  11,  42. 

239. 

-     1,  21. 

83. 

-   12,  7. 

134. 

-     1,  29—32. 

81. 

-   12,  32. 

291. 

-     .2,  4. 

148 

et  331. 

-   12,  36. 

176. 

-     2,  21. 

133. 

-   13,  34. 

295. 

-     2,  24. 

94. 

-   14,  6. 

160. 

287.  329 

et 

542. 

-     2,  29. 

76. 

-   14,  9. 

123. 

-     3,  22.  28. 

430. 

-   14,  24. 

329. 

-     4,  3. 

57. 

-   15,  5. 

122 

et 

192. 

-     4,  3.   11   sqq. 

32. 

-  15,  13. 

41. 

-     4,  17. 

107. 

INDEX  LOCORLM  SCRIPTLRAK  SACRAE. 


667 


lC«r. 


ΡΗ- 

pag. 

4,  Sl. 

2  rt  88. 

lCor.ia  13. 

243. 

s,  i. 

4sa 

- 

ία  31. 

202. 

6,  ία 

2.S7. 

. 

ία  33. 

95. 

8.  11. 

378. 

. 

11,  1. 

285  et  323. 

8,  17. 

188. 

, 

II,   11. 

317. 

8,  18. 

224. 

. 

12,   11. 

265. 

8,  29.  80. 

41. 

. 

12.   13. 

265. 

8,  32. 

235. 

. 

12,  26. 

389. 

9,  5. 

77. 

. 

13,  2  eq. 

815. 

9,  10—12. 

31. 

. 

13,  4  sqq. 

96. 

9,  25. 

107. 

. 

13,  9. 

156. 

9.  33. 

ία 

- 

14,  40. 

86. 

10,  ία 

28  et  S35. 

. 

15,  8.  9. 

172. 

Π,  33. 

86. 

. 

15,   12. 

113. 

11.  36. 

69. 

- 

15,  13  sqq. 

261. 

12,  17. 

383. 

. 

15,  20.  23. 

72. 

13,   1.  7. 

899. 

. 

15,  23. 

84. 

13,   14. 

281  Η  543. 

- 

15.  28. 

258. 

14,  ία   12. 

984. 

. 

15,  32. 

169. 

1λ  14. 

15α 

. 

15,  49. 

160. 

15,    19. 

256. 

. 

15,  53. 

261. 

16,  4. 

100. 

- 

16,   13. 

255. 

16,  25—27. 

405. 

- 

16,   22. 

309. 

1.  7. 

184. 

2  Cor.  4,  14. 

378. 

1.  ια 

122.  23iel323. 

- 

4,   18. 

167.  343  el  360. 

1,  18. 

134. 

- 

5,   17. 

12  el  249. 

1,  18.  iS.  10. 

337. 

- 

6,   14  sqq. 

335.  370. 

1.  2α 

134. 

- 

6,   16. 

210. 

1,21. 

60.  281  Η  31 7. 

- 

7,    10. 

468. 

2.  6. 

119. 

- 

8,   18. 

335. 

2,  8. 

239  Η  269. 

. 

8,   19. 

194. 

2.  9. 

115  Η  293. 

. 

8,  21. 

383. 

3,  1.  2. 

156. 

. 

ία   13. 

54. 

3.  8. 

7. 

. 

10,   17. 

60  el  317. 

3.  13*iq. 

94. 

- 

10,   17.   18. 

76. 

3.   16. 

113  et  18α 

. 

11,  3. 

335. 

3,  16.  17. 

β. 

. 

11,  22  sqq. 

52. 

4,  4. 

169. 

. 

12,   7. 

39. 

4,  5. 

76. 

. 

12,    13. 

180. 

4.  9. 

257. 

« 

13,   12. 

263  el  313. 

4,    12. 

42. 

Galal 

.  1,1. 

175.  277  el  389. 

4,  12.    13. 

10. 

. 

1,  4. 

96  el  315. 

4,   13. 

126. 

. 

1,  8. 

190. 

4,  20. 

335. 

. 

2,  2. 

887. 

5,  7. 

148  et  251. 

- 

2,  5. 

256. 

6,  2. 

388. 

. 

2,  6. 

7. 

β,  7. 

130. 

. 

2,  9. 

51. 

β,  9.  10-      1-.4 

ftl.  335«t.V«n 

- 

2,   19. 

347. 

6,  9tq'i 

-".  1, 

- 

3,   1. 

48. 

β,   14. 

.'ί  7  - 

_ 

3,    11. 

255. 

6,   14.   15. 

i;'».'. 

_ 

Ί.    lii. 

251. 

β,   15. 

κ.  Ι 

- 

:j,  'io. 

809. 

6,   19. 

1J.3    .'    1^'. 

- 

.'i.    •2Η. 

281. 

7,  11. 

i  t^ 

_ 

4,    '•♦. 

248. 

7,  22. 

lf>    .1    Ί»'•. 

_ 

4,   26. 

880. 

8,  4.  6. 

:;<.-.. 

- 

4,  27. 

107. 

8,  6. 

2:»*.   2t4   cl  I^Gj. 

• 

5,  1. 

8. 

9,  24. 

52  et  166. 

. 

5,  8. 

132. 

ια  4. 

541.1 

• 

5,  19  »qq. 

50. 

668 


INDEX  LOCORUM  SCRIPTURAE  SACRAE. 


pag. 

Pag. 

Galal 

.6,  1. 

6 

et 

101. 

Colosfe 

.  1,   18. 

72. 

- 

6,  2. 

315. 

_ 

1,  23. 

128. 

- 

6,  7. 

382. 

- 

1,  25. 

136. 

- 

6,  10. 

113 

et 

192. 

- 

3,  4. 

122. 

- 

6,   11. 

172. 

- 

3,   14. 

95. 

- 

6,   14. 

257. 

- 

4,  3. 

162. 

- 

6,   16. 

48. 

- 

4,    15. 

319. 

- 

6,  17. 

256. 

~ 

4,   18. 

310. 

Ephes.  1,  1. 

329. 

1  Thess.  1,  5. 

88. 

- 

1,  4. 

119. 

. 

2,   15. 

239. 

- 

1,   18. 

83. 

.. 

4,  4. 

45. 

- 

1,   19. 

119. 

_ 

4,  5. 

279. 

- 

1,  21. 

190. 

_ 

5,   5. 

176. 

- 

2,   2. 

267.  288 

et 

297. 

- 

5,    17. 

381. 

- 

2,  8.   9. 

377. 

_ 

5,    18. 

85. 

- 

3,   11. 

119. 

_ 

5,  22. 

378. 

- 

3,   19. 

119. 

2  Thess.  3,  10. 

249. 

- 

4,    1. 

307. 

_ 

3,   15. 

389. 

- 

4,  3  sqq. 

119. 

1  Tim 

1,  3. 

200. 

- 

4,   4. 

150 

ct 

265. 

_ 

1,  4. 

136.   146  et  249. 

- 

4,  4  sqq. 

93 

et 

325. 

_ 

1,   5. 

132. 

- 

4,  5. 

281. 

_ 

2,  2. 

389. 

- 

4,  5  sq. 

265. 

_ 

2,  3. 

55. 

- 

4,  26. 

389. 

_ 

2,  4. 

279. 

- 

4,  30. 

447. 

_ 

2,  5. 

258  et  283. 

- 

δ,  2. 

321. 

_ 

2,  5   sq. 

309. 

- 

5,  3. 

311. 

_ 

2,  8. 

75. 

- 

5,    16. 

1. 

_ 

3,  5. 

388. 

- 

5,   21. 

84  et  85. 

_ 

3,  8. 

382. 

- 

5,  25. 

202. 

_ 

3,   16. 

11   et  30. 

- 

.5,   30. 

161. 

_ 

4,  7. 

146, 

.   - 

6,  3. 

311. 

_ 

4.   10. 

243.  264  et  327. 

- 

6,  4. 

41.  263 

et 

281. 

_ 

4,   12. 

317. 

- 

6,  5. 

41. 

_ 

5,  3. 

315. 

- 

6,  9. 

41. 

_ 

5,  4. 

55. 

- 

6,   11. 

381. 

_ 

5,  8. 

233. 

- 

6,   12. 

333. 

_ 

5,  17. 

42. 

- 

6,   14. 

378. 

_ 

5,  21. 

69. 

- 

6,   16. 

333. 

_ 

6,   1. 

94   et  235. 

- 

6,  20. 

162, 

_ 

6,  3. 

200. 

Philipp.  1,  5. 

377. 

_ 

6,  7. 

380. 

- 

1,  5  sqq. 

388. 

_ 

6,  8. 

48. 

- 

1,  21. 

170. 

_ 

6,   10. 

380. 

- 

1,  27. 

382. 

_ 

6,  20. 

318. 

- 

2,  3. 

180. 

2  Tim 

1,  6. 

120. 

- 

2,    11. 

251. 

_ 

1,   16. 

122   et  321. 

- 

2,   12. 

40. 

_ 

1,   18. 

299  et  319. 

- 

2,  16 

387. 

« 

2,  4  sq. 

315. 

- 

2,   17. 

166. 

_ 

2,    12. 

381. 

- 

2,   30. 

100. 

_ 

2,   19. 

6  et  49. 

- 

3,  8. 

310. 

_ 

2,  24  sq. 

331. 

- 

3,   18. 

239. 

_ 

2,  26. 

279. 

_ 

3,   18   sq. 

390. 

_ 

3,   4  sq. 

251. 

_ 

3,    19. 

249. 

_ 

3,   6. 

176. 

- 

4,  3. 

413. 

_ 

3,   14. 

88. 

. 

4,  6. 

441. 

_ 

4,   1. 

106. 

Coloss.  1,  15. 

291.  299 

et 

337. 

_ 

4,  6. 

91.  166   et  310. 

- 

1,   15  sqq. 

258. 

Tit.    1 

,  2. 

74. 

- 

1,  16. 

30. 

-     1 

,  3. 

89. 

IXDEX  LOCORUM  SCRIPTLRAE  SACRAE. 


669 


TH.  1,  10. 

-  1,  14. 

-  2,  &. 

-  2,  14. 

-  S,  1. 
Pkilem.  8.  9. 
Hebr.  1.  1.  2. 

-  1,  2- 

-  1,  3. 

-  I•  S.  4. 

-  1»$. 

-  l,  7. 

-  1,8. 

-  1,  IS. 

-  2.  17. 

>     St  1.  10. 

-  S.  2—5. 

-  3.  2.  &. 

-  1.*. 

-  4,  l». 

-  4,  15. 

-  6,  18. 

-  β,  1. 

-  8.  12. 

-  8,  58. 

-  10,  12  eq. 

-  10,  25. 
.  10,  28. 

-  10,  37. 

-  II.  5. 
.  II.  7. 

-  II,  17. 

-  II,  31. 

-  II,  37. 

-  12,  l. 

-  12,  6. 

-  12,  23. 
.   13,  5. 
.   13,  II. 
.   13,   14. 

-  13,  17. 
bcob.  1,  6.  8. 

-  1,  8. 

-  1,  15. 

-  2,  7. 

-  2,  20. 

-  2,  21. 

-  2,  23. 

-  4,  l. 

-  4,  5. 

-  4,  6. 

-  4,  7. 
.     4-,  12. 

-  5.  4. 

-  5,  20. 
1  Felr.  1.  7. 

-  l,  8. 

-  I,  18. 

-  1,  17. 


83. 


41.   .Ίβ. 


26. 


78. 


ρ*β. 

6. 

l  PcLr 

l,  19. 

146. 

. 

1,  21. 

235.. 

. 

%  l. 

104. 

• 

2,  6. 

49  Η  399. 

. 

2,  7,  8. 

m. 

. 

a.  9. 

541. 

• 

8,  11. 

80  et  287. 

. 

2,  12. 

546. 

. 

2,  17. 

83. 

. 

2.  22. 

83. 

• 

2,  28. 

83. 

. 

2.24. 

62. 

. 

3.  9. 

W:  fl  259. 

« 

3,  18. 

105. 

_ 

3,  2a 

105. 

. 

4,  7. 

84. 

. 

4,  8. 

89. 

• 

4,  16. 

88. 

. 

5,  2. 

70. 

. 

6.  5.       4β 

105. 

. 

5,  6. 

74. 

. 

5,  7. 

62. 

« 

5.  8. 

49. 

2Pelr 

.2,  5. 

259. 

. 

2,  6. 

237. 

„ 

2,  6.   7. 

6. 

« 

2,  15. 

541. 

« 

2,  20. 

71. 

« 

3,  3.  4. 

57. 

_ 

3,  5. 

57. 

« 

3,  8. 

57. 

1                                                 _ 

3,  9. 

59. 

- 

3,   15. 

64. 

I  lob. 

1,   I. 

67. 

1             « 

1.  4. 

103. 

1 

2,  22. 

325. 

- 

3.  2. 

48. 

' 

3,  24. 

17. 

1 

1             " 

4,  2. 

483. 

1 

4,  3. 

229. 

4,  9. 

318. 

. 

4,  9.   10. 

71    Η  411. 

,  3  loh. 

4. 

114. 

'lu.lae3. 

518. 

Apora 

I.I,  6. 

132. 

. 

I,  7. 

7C. 

. 

I»9. 

57  Η  251. 

. 

I,  11. 

93. 

' 

2,  17. 

317. 

. 

3,   12. 

124  el  185. 

• 

II,  7. 

8  ci  481. 

1           •* 

12,  3. 

556. 

1 

i 

13,  1  iqq 

438. 

1 

14.   1. 

96. 

i       . 

17.  8  «q. 

441, 

• 

20.   15. 

377. 

. 

21,  2. 

378. 

. 

21,  5. 

7. 

- 

22.  12. 

p«e. 

55. 
378. 

60. 

10. 

10. 
83.  281  et  32». 
888. 
388. 
49  et  388. 
386 
331. 
386. 
378. 
404. 

55. 
881  et  385. 

96. 
386. 
310. 
124  el  325. 


76.  85. 


317. 

439. 

3. 

55  el  57. 

58. 

58. 
429. 
441. 

71. 
413. 

35. 
289. 
380. 


81    (>( 


2. 
186. 
134. 
4.'i7. 
186. 
385. 
386. 

96. 

1. 

385. 

69. 
293. 
257. 
4IU. 
544. 
544. 
438. 
438. 
438. 
544. 
438. 
413. 
439. 

12. 

79, 


ADDENDA  ET  CORMGENDA. 

Pag.  2,  11.  scr.  Domini :  —  4,  17.  scr.  Tunc  —  8,  not.  20)  Quomodo  possent 

—  9,  not.  2)  Isai.  50,  8.  9.  —  10,  6.  Ιαχύϊ  —  11,  not.  30)  Prov.  1,  6.  —  12, 
18.  αγα&ην^^  —  14,  nol.  11)  adv.  lud.  c.  14.  —  18,  8.  r)^.  ^.  π.κ.  q.,  iv  αϊς^"^ 
ήμεΐς^^ — 21,  nol.  lin.  1.  Abrahami — 24,  not.  36)  etiamOpr.  man.  —  20.  ίκείνοις*'' 

—  32,  not.  16)  lege:  parlicipium.  Hefelii  —  35,  not.  J2)  Barn.  p.  109.  —  38, 
4.  lege  potius  ττλη^ης  —  46,  not.  3)  respicet  —  not.  4)  Colomesius  (1694)  — 
48,  17.  συναόησίως^  —  52,4.  τόπον^  —  53,  not.  5)  postverba:  vindic.  Petrin. 
pag.  54.  adde:  //,  ed.  IV.  —  55,  5.  venerandam  et  17.  sancto  —  55,  not.  3) 
Ezech.  33,  12.  —  60,  31.  Ιγκατάλειμμα^  —  56,  nolulam  3)  reponas  in  pag.seq. 

—  72,  3.  «7r«OTMi  —  Cap.  XXV.  not.  1)  Ovid.  Met.  15,  392  sqq.  —  32. 
[^rifysL  —  74,    8.  EP  —  92,  20.  Ιπαγρόάιτοι^  —  93,   not.  6)  Marc.  9,  42. 

—  105,  not.  1)  a  S.  Paulo  —  112,  not.  3)  reiicias  in  pag.  111.  —  118,  not.  1) 
(Mediceo)  —  not.  ^)  humilitati  (infra  c.  3.  Ep.  ad  Magn.  c.  11.  12.  et  13)  facile 
aliquis  crediderit  illius,  qui  pluries  (infra  c.  8.  et  alibi)  semet  ipsiim  adeo  ηερί- 
■φημα  esse  affirmet  —  120,  not.  11)  Clementis  Rom.  —  122,  10.  post^^rrdele 
numeriim  —  125,  16.  ecclesia  lesu  Cbristo  —  not.  4)  Mallh.  24,45.  —  126,  16. 
^Qig  Ινείρισται  —  127,  26.  vita,  et  ex  —  131,  20.  *XI  —  not.  2)  ονχ  ώςηα- 
ροάενοντα  —  133,  16.  aboletur  —  138,  notula  2)  ad  Cap.  XX.  apposita  pertinet 
ad  vocem  προσόηλώσω  136,  21.  —  146,  in  notis  scr.  8)  pro  7)  altero  —  147, 
17.  nulli  bono  sunt —  153,  not.  8)  loquendi  genere.  Voss.  —  154,  in  notis  scr. 
2)  Dedi  —  157,  17.  nec  altendendi  —  174,  not.  1)  Dei  cultus  —  175,  not. 
11)  pot.  episc.  teinpore  coramodo  —  175,  20.  scr.  firmavit  pro  firmant  —  176, 
Cap.  III.  not.  3)  Contra  quem  —  181,  8.  voluenmt  —  12.schismatis  —  192,  Cap. 
VII,  not.  5)  racquetarsi  — 196,  not.  6)  textui  superadd.  —  199,  not.  11)  Cuslo- 
disi  — not.  16)  cura.  Antiocho  —  204,  not.  5)  dele  vocc.  „hoc  modo"  —  208,  not. 
4)  Vox  επιμελώς  —  209,  not.  2)  den.  est  Dacicus —  216,  not.  4)  I.  e.  ut  τα  — 
219,  14.  le  volo  —  221,  25.    δε^ ,   6  —  225,    12.  εϊχον  τίύιν  —  16,  ipse  libi 

—  228,  sub  textu  scr.:  Ad  Trallianos  Epistola  in  Codd.  FOV  —  232,  Cap.  VII. 
not.  7)  άπόβ^εαϋ^ε  OV  —  233,  7.  Deum4  —  8.  pulanis  —  10.  ipsumquee  —  IJ. 
opera^  —  242,  in  notis:  8)  h  om.  Voss.  —  244,  in  not.  1)  Cap.IV.  1)  —247, 
14.  non  ex  natura,  sed  ex  sua  sententla  factus  —  30.  a  me  ipso  —  248,  20.  όυ- 
νησόμεθ^α^  —  250,  11.  φ^  —  252,  28.  άξιοπλόκου''  —  255,  not.  U)  γίνεα&ε 
οτι  δίκαιος  Β  Ο  V  Voss.  —  ib,  not.  5)  ad  vers.  lat.  irmta  in  6)  —  258,  V,  β. 
"Οτε  νποταγνι  —  261,  ad  text.  gr.  not.  4)  Ita  Β  FOV,  in  qiiibus  des.  ούτε 
πόρνοι,  om.  οϋτε  άρσενοκοΐται.  C  D  Voss.  —  265,  2.  ASCENSURUMi  —  267, 
12.  crucifixerunt6  —  270,  23.  αγνοίας^  —  25.  ov^  —  273.  Cap.  XI.  not.  10)  m 
terram  add.  Reg.  —  Cap.  XII.  not.  1)  esl  om.  Pal.  Reg. ,  in  quo  des.  subsequens 
qui  —  278,  15.  δνσσεβ^σι^  —  16.  εστι^  —  281,  commula  locum  notularum  26) 
el  27)  —  286,  8.  εναγγαιον^  —  In  notis;  Cap.  VII.  not.  1)  άφιεί  OV  —291, 
1.  TROIAi  —  294.  Cap.  V.  not.  3)  insere  post  OV  ,,μετανοησονσι''  Β  —  295, 
9.  lesumi  —  31.  qui^  et  lesu  —  296,  2.  ρύσεται  ^ιμας  —  14.  επίσκοπος, 
Ικεΐ  το  πληϋος  —  Cap.  IX.  not.  1)  in  fine  F  ρ.  V  —  297,    1.  qui^  —  2.  qui^ 

—  3.  est^  —  7.  colloquium'^  —  8.  evangelizanlibusS  —  299,  not.  17)  Ita  cum 
pro  Ita  C  —  Cap.  X.  not.  5)  Pal.  pro  al.  —  302,  23.  αϊτζς^,  cui  voci  addas 
notulam  8)  αϊτεΐ  0  V,  miitesque  notulam  8)  in  9)  —  i^05,  23.  ασπάζομαι  — 
27.  δια  παντός  Iv  Θί^— 306,  Cap.I.  uot.  3)  exFOV  — 308,  Cap.  VI.  not.  1) 
VO  p.  0  V.  —  310,  Cap.  XI.  not.  3)  V  0  p.  0  V  —  311.  Cap.  IX.  not.  5)  Pa- 
rentes  vero  —  314,  not.  8)  FOV  Voss.  —  Cap.  II.  nol.  2)  xljiXov  om.V  —  315, 
Cap.  II.  not.  5)  et  des.  in  Pal.  —  321,  9.  quae  est  Ephesiae  —  326,  20. 
νπάρχιι^  —  328,  22.  εϊμι  η  οδός  -  330,  20.  ϋωφρονήαατε^^  —  334,  6.  ό 
νιος  του  Θεον  του  ζώΐ'τος  —  339,  1.  Paracleto^  —  2.  impraevaricabiii^  .... 
qui^  —  4.  nobis^  —  340,  not.  3)  Β  V  0  ρ.  Β  0  V  —  5)  Ιστϊν  0V  —  341,  not. 
14)  et  mihi  difficile  —  343,  Cap.  IV.  not.  2)  in  Reg.  p.  in  Pal.  —  344,  Cap.  VI. 
not.  5)  Vocc.  την  δε  ^ρυχην  αύτοϋ  etc.  —  7)  BVO  ρ.  BOV  —  350,  not.  3)  καΙ 
ante  τφ  ϋεοφόρφ  —  351,  27.  sic  quoque  vero  Deos  —  353,  33.  vocari — 362, 
Cap.  XVm.  not.  1)  Ε  p.  Β  —  363,  38.  illis  quoque  —  369,  22.  άετ.καϊτανρ. 
καϊ^  —  370,  34.  νμεΐς  οι  προύκ.  —  371,  32.  αμι'ξία  των  Ι&νών  —  374,  38. 
dele  μακαρίου  ante  μάρτυρος  —  377,  Cap.  Ι.  versionis  vet.  scr.  not.  5)  connexi 
Pal.  Reg.  —  381,  not.  9)  σκοπεΐται  exhibet  —  382,  Cap.  V.  not.  3)  1  Tim.  3, 
8.  —  383,  not.  2)  2  Cor.  8,  21.— 391,  16.  catholicae  eccJesiae  paroeciis  —  304, 
not.  2)  δίδοντας  εαυτοΐς  Vind.  —  395,  27.  quod  idem  munus  —  404,  19.  δω- 
δέκατος^ —  405,  2.  est  p.  el  —  408.  in   notis   apponas  signum  numeri  1)  ante 


^Titnlas  iste"  —  409,  3.  i»  eriie  Rona  —  411  C«p.  Π.  nol.  10)  Ex  Codicc 
CanneliL— 413,  J6.  qu*f  «cc,  p.  qnani  »cc,  — 414.  nol.  9)  Virgilii  et  Terentii  — 
416,  noL  IS)  propios  p.  proprius  —  421,  J4.  permisil  mihi .  .  .  annnit  mihi^  — 
423,  BOL  14)  in  fine  31.  p.  32.  ~  nol,  IS)  in  liiie  ed.  Lond.  1Γ>37.  —  425, 
Cap.  I?.  BOt.  5)  el  ipsi  sjincii  —  429,  5.  aliquanto  —  437,  C«p.  XII.  not.  2) 
mntseril  p.  smrrtrU  —  442,  5.  (A)  Cum  ora»$ein  —  not  2)  Mall.  10,  10.  — 
451.  not.  17)  mmam  pacmitenhf  inJtilgeiitium  habrt  —  456,6.  hor  vas  —  457,25. 
Ecrr  mdidi>  —  460.  noU  16)  iM^missimus  (sir)  —  462,  Mand.VHI.  not.  8)  Audi 
im^mU  —  465.  25.  scr.  nec  ttoqMin  —  468,  nol.  S)  llom.  2,  15.  el  3,  22  sq.  — 
470,  24.  ^rtalor*  —  480,  10.  el*;  in  ipsa  nolula  II  Cor.  3,  14.  —  17.  polcn- 
tbe»«  —  34.  ab  eis  —  482,  16.  LIBER»  —  4S5.  Sim.  II  nol.  6)  Orig.  hom.  \, 
1.  ia  loMMi  —  488,  32.  et  haec*  —  4$9.  Sim.  V.  not.  2)  noctuqiiti  iaoet  iii 
seapha  —  400,  17.  mccessorilwsS  —  494,  7.  deprecalus»  —  495,  Cap.  IV.  nol. 
2)  imUllfclm  Pal.  —  490,  20.  acciperal.  Vidrs  —  509,  nol.  16)  instare  ra/pMii- 
kms  id  smsUmert  —  18.  debere*  —  510.  20.  onim«  —  514,  18.  iU  adinissonim 
m9iwm  agaal  —  516,  19.  babu^rant;*  —  517,  not.  4)  viridcm  Pal.  —  519,  9. 
fu  (■■irrn*  Mdo)  —  10.  qai^  —  520,  23.  niaiidaiisS  —  521 ,  21.  lurre^  ~ 
523,  13.  luec  pocailMlia  ciuta  —  30.  coinprcssos' —  3'i.  romprcssi  (sino  niim.^ 
—  527,  9.  OSMW*  g«MM  —  532,  3.  post  „viginli  qtiiiique'*,  inscrendum  :  «loindc 
IfigiaU  φΐϋΐφΜ,  —  &35,  2.  ennt  (βΐΜφΜ  nam.^  —  3.  cranl•  —  not.  b)  ct  non 
wmi  kU  Itefiiet  •«  ttmtUtnm  —  590,  lOt  9)  dcin  continfn  p.  conlinere  —  537, 
24.  φϋ4>  fdo  —  540,  «ot  7)  iraioreai  ewf  faciuni  —  542,  6.  cincia  sii"  — 
544,  «et  11)  Etemim  fiimu  fMfiie  ηΦβΰη•  —  iiol,  10)  rfprobali  erant  —  545,  5. 
Sic  ψΛΟψκ  —  548,  28.  ηρψγματος  —  568,  not.  9)  in  qiio  vocc.  —  569,  23. 
— iii   tmm  —  590,  33.  ί$ι1^νχησι^ς.    Cf.  euam  Prolegg.  LV. 

Pnelera•  «ii^Mtic•  in  accenUbiis  et  spirilibus  erratiiin  cst;  pluries  vero  etiam 
ia  •ο«ηΙΙί•  ecffte  enoipiis  ex  iniuria  typonim  perieninl:  qiiod  aequiis  lector  ne 
acfre  ferat  rogUMS.  Adde  quod  in  exemplis  iiuniiullis  pag.  220.  Α  AGINAT.  pro 
AO  IGFUt.  dscriptaai  esl  ijpu. 

ftiitr,  la  UbeUo  Mperrine  edito:  Nacbtrigliche  Bcinerkiingen  zn  Hcrma!« 
T••  R.  Anecr  wmk  W.  DwmH^  a  riro  cl.  Angrr  exhibita  est  ,varictas  scriplnrnc  e 
fl}m%  9km.  apogr.  collgcta.*  Qaa  in  re  magnam  ille  diligenliam  posiiil :  incplain 
flcriplVM  SiaoaMeM  τΐΐίοβίΐαΐβαι  aliquoties  eliain  iibi  nos  noii  adscripsimtis, 
qaippe  ψηβΛ  eorredio  plawhwhna  ceaet*),  ruriosius  iile  exscripsii;  alihi  vero 
•obbam  ei  ipM  Ucile  correxit,  ut  1,  10.  572,  il.  ην  apogr.  ω  (simililer  82, 
15.  621,  14.  apogr.  τω  suprasrripto  το  pro  ην)  20,  13.583,  22.  ανμ\ραλ.  apogr. 
OPfUtai.  32,  17.  591,  18.  μ(11ω  apogr.  μαω  3S,  20.  595,  14.  ^Ιχνσμάτων 
Λψοφτ.  αηνΟμ.  Saepe  vero  sileouo  praeU*riil  qiiae  haiid  ncgligeiida  eraiil,  iit  6, 
24.  yivowttu  pro  y/rirei  6,  2i.  (ηη-,^ίίΐατο  pro  άηηγγ.  15,  19.  ittv  μίτανο^- 
9ov0tv  pro  'Cmeiv  16,  31.  ινχρηστο»  ηα(*ί  pro  -ατός  ησ9α  18,  29.  (ηιρω- 
Tf|9«  23,  18.  άχό  στάόιον  2*>,  3.  rtiQitxa&iat  pro  nn{i(x.  28,  1.  δίχην  pro 
-τΜζ  23,  20.  ί^νΐάξί^ς  pro  -fj  34,  20.  6λόχΙη{ίον  pro  -Qog  49,  29.  όύναμαι 
ieornfe  ^νψάμίναί)  pro  βύνανται  91,  23.  ItffQnv  94,  32.  ^διδναχύμη'οι 
(apofr.  Μΐό.)  pro  Μίόυμ^νοι  etr.  Neqiie  raro  de  scriptiira  Siinonidis,  inaxime 
mM  ei  ip«o  tlle  codice  coropendia  repelierat  ,  Talsus  est.  Ita,  iit  aliqiiid  cxcniplo- 
ΠΗϋ  afierafBa•,  8,  8.  (575.  II.  13.)  pro  inayit  nolat  ,fcn;  (nu,  supra  ιίττα 
{inmYYOJntm  D)*  10,  12.  pro  ifavta»riaouiu  dal  tf.nvtoii^.  10,  20.  iii  apogr. 
«t  A/ror  (Cere  viien  polerat  livovy),  iioii  Ιίνοϋν  12,  12.  lilielliiti  habft  ,J^  tit 
τϋη*  M^  ΜΜώΜ  «Μ  rt.  Ilen  17,  4.,  bab«l  δολυντΐ  μμΙ  nti  δυΐούντ^ς  17,  18. 
htliimutp  Md  epogr.  hiUwiiv  24,  29.  Oovltoa»ui  »ed  apogr.  ffofAft/rrcrnt 
51,  13.  Svmmtot  aed  apogr.  rectc  «f t/<r/toro«  78, 6.  ,ΓοΠι?  άμα{»ΐίών,*  Hcd  omnino 
Cit  άμΛοτωΙωψ  91,  22.  aeoot^;  aflert ,  apofr.  vero  <τά(>ο>' ,  hel>d  95,  2.  iion  e»t 
H*4  X9^  **^f^X9^  ^  ^  27.  noUt  ,α^^ι;,  ίη  parfnlb.  αύ  c.  rpd.  ^f; 
Mpra  ίύ^^ς;  vMctar  mu 


αύ^ίντης.*  {)u»e  rc»  nic  babel:  Sim.  acripait 
#^,  WM  f«r•  ip«nii  «Μΐρ«ΜΒ«αι  μ  codic«  appoauit  in 
Μ  4wotot  «ΛΗηης, 

lod  U  r«cliM  MlMiiili  mat:  597,  19.  (it  000,  30.)  ubi 
«pogr.  Ι«)Μφ0|Μΐ•  pflw  fMai  //ιιτ«φ.  lubet.  027,  9.  vbi  •ρο§τ.  ίύτρίηίστατος 
pro  Λύπρίπ.  500,  28.  «Μ  /r  /lir  ΐ4^  n«^^rr«  ti  ed.  pr.  repelilam  eit, 
tpegr.  ftr•  oi,  tlg ....  ffor  pncbet  («ode  Aof.  ηοβ  aale  cooUcil  o/  i/(  τύ  ;ταρόν). 
508   MC.  8.    ecribe    poUm    Terlvb    tvge9^8   ««I    i    tiiprapofiU    e«»e    (ineple 


INDEX  LIBRI. 


Praefatio v. 

Prolegomena vii. 

De  Barnaba \ii. 

De  Clemente xn. 

De  Ignatio xxi. 

De  Polycarpo xxxiv. 

De  Hei-ma *xxxix. 

Tischendorfii  pr  olegomena  in  Hcrmam  Graecum xliv. 

Ν otiti  α  C odicum lvi. 

Index  tabulae  lapidi  incisae  et  libro  prae fixae    ....  lxii. 

Β ar  nab  ae  e pis tola  Graec  e  et  Latine 1 — 45. 

Clementis   ad  Corinthios  I.     Graece  et  Latine      .     .     ,     .     .  46 — 105. 

Clementis  ad  Corinthios  II.     Graece  et  Latine 106  —  117. 

Ignatii   cpistolae   Graece    et   Latine 118 — 207. 

Ad  Ephesios 118—139. 

Ad  Magnesios 140 — 153. 

Ad  Trallianos 152—163. 

Ad  Roraanos 164—173. 

Ad  Philadelphenses 174 — 185. 

Ad  Smyrnaeos Ί84 — 197. 

Ad  Polycarpum 198—207. 

Marlyrium  Ignalii   Graece  et  Latine 208 — 217. 

Ignatii  epi  s  t  ο  lae  interp  olatae,  dubiae,  spuriae,  Graecc 

et   Lalinc 218—349. 

Mariae  ex  Cassobelis  ad  Ignatium 218 — 222. 

Ad  Mariam   Cassobolitam 223—227. 

Ad  Trallianos 228—241. 

Ad  Magnesianos 242 — 254. 

Ad  Tarsenses 254—263. 

Ad  Philippenses 264—275. 

Ad  Philadephienses 276—289. 

Ad  Smyrnenses 290—301. 

Ad  Polycarpum 302—305. 

Ad  Antiochenses 306 — 313. 

Ad  Heronem 314—321. 

Ad   Ephesios 320—339. 

Ad  Romanos 340—348. 

[Ad  lohannem  apostolum  duae  et  ad  S.  Mariam]  Laline     .  348 — 349. 

Mar  tyrium  1  gnatii  Graece  et  L  atinc .     .  350 — 367. 

Martyrium  {ineditum)  1  gnalii  Graece. 368 — 375. 

Po  ly  c  arpi  epistola  ad  Philipp  ense  s  Gracce  et  Latine.     .  376 — 391. 

Mar tyrium  Polycarpi  Graece  el  Laline 391 — 407. 

Ilermae  Pastor  ex  duabiis  recensionibus  Lalinis  (altera  inedita)  .     .  408 — 571. 

Hermae  Pastor  Graece  a  Tischendorfio  edilus 572 — 637. 

Index  rerum  Latinus 638 — 651. 

Index  Graecitalis 652 — 661. 

Jndex  locorum  scripturae  sacrae 662 — 670. 


LIPSIAE,    EX    OrnCINA   C.   P.    MELZER] 

ΰ 


I 


ι 


f^ 


Η 


-D 


^S 


^ 


OQ 


^ 

δ 


(Ο    > 

ρ»  ο 


Ι 


Ψ^ΎΎ^' 


'^Άr^^ 


Λ  Α,  Λ  ΓΝ  2  'cS:' 


>λλαΛ, 


■'^wa 


>ΛΛΓ\ηα>^Α•^ 


'^'^W 


^^f^^Rfiii^'^^ 


'^<Wr 


.e"aeW«^ 


Λ^^^^ό;^22/^^ 


^OCiC^f^^^fSfS^f^f^^ 


'*  ^  CV  rN  ^ 


i^^Isw 


5^^0?'^'^'^ 


-  - ^ΛβΑΛ 


^ΛΛ«,§*β« 


^i^T^  /<^ 


r>^^ 


J/V  i^  ^  /^  Λ  ^  ^ 


\βΛ^^<!^ 


^  ^  ^  ^ 


^««i?J^ 


^ΛλαΛΑ"^, 


^^^^9ίΐ9βΜΛ•ΛΛΛΛβΛ*ιι• 


ι^^ΝΛ^ΛΛΛΑΑ^ 


^λΛ 


'Mim 


'.'Λ'•>χ  :.i\